pere/sami_parallel huggingface dataset:
Tabell 7.2.4 Folke Folkemengde 1. januar 2013 og endringene i 2012, Norge nord for Saltfjellet
Tabealla7.2.4 Olmmošlohku ođđajagimánu 1. beaivvi 2013 ja rievdadusat 2012, Norggas davábealde Sáltoduoddara
Regional inndeling, Norge nord for Saltfjellet
Regionála sirren, Norggas davábealde Sáltoduoddara
Folke-mengde 1.1.
Eallinaga riegádan*
Endringer i 2012 Folke-mengde.
Jápmán Riegádeami badjebáza
1.1. Levende- fødte* Døde Fødselsover- skudd
Sisafárremat** Eretfárremat** Netto sisafárren
I alt Av dette fra utlandet
Oktiibuot Proseanta
Norge nord for Saltfjellet i alt 393 016 4 221 3 477 744 21 567 6 108 18 808 1 287 2 759 3 516 0,9 396 532
Norggas davábealde Sáltoduoddara oktiibuot
STN-området**** i alt 55 631 - 2 969 2 698 0,0 55 652
SED-guovlu ****oktiibuot 55 631 - 2 969 2 698 0,0 55 652
Øvrige områder***** i alt 337 385 3 777 2 857 920 18 598 5 353 16 110 1 143 2 488 3 491 1,0 340 880
Nuorta-Finnmárku 24 476 1 655 1 420 235 254 1,0 24 730 ¨SED 3 791 - - -0,1 3 789
Øst-Finnmark 24 476 1 655 1 420 235 254 1,0 24 730 ¨STN 3 791 - - -0,1 3 789 ¨Øvrige områder 20 685 1 385 1 189 196 256 1,2 20 941
¨Eará guovllut 20 685 1 385 1 189 196 256 1,2 20 941 Sis-Finnmárkkus 12 532 - 8 -20 -0,2 12 512 ¨SED 12 532 - 8 -20 -0,2 12 512
¨Øvrige områder 32 925 2 001 1 724 277 524 1,6 33 449 Nord-Troms 18 473 - 0,0 18 480 ¨STN 18 473 - 0,0 18 480
Oarje-Finnmárku 36 779 2 290 1 959 331 513 1,4 37 292 ¨SED 3 854 - 54 -11 -0,3 3 843 ¨Eará guovllut 32 925 2 001 1 724 277 524 1,6 33 449
¨Øvrige områder 125 937 1 513 7 330 1 908 6 211 537 1 119 1 731 1,4 127 668 Nordre Nordland 160 579 1 654 1 600 8 034 2 353 7 091 943 1 001 0,6 161 580 ¨STN 2 741 - 0,6 2 758 ¨Øvrige områder 157 838 1 637 1 559 7 882 2 314 6 986 896 984 0,6 158 822
Davvi-Nordlánda 160 579 1 654 1 600 8 034 2 353 7 091 943 1 001 0,6 161 580 ¨SED 2 741 - 0,6 2 758 ¨Eará guovllut 157 838 1 637 1 559 7 882 2 314 6 986 896 984 0,6 158 822
* Som levendefødte regnes foster som viser livstegn ved fødselen.
* Eallinaga riegádan rehkenastojit ogit, main lea leamaš heagga go riegádedje.
** Gjelder flyttinger til / fra andre steder i Norge og utlandet og flyttinger innen området.
** Guoská sisa- / eretfárremiidda Norgga báikkiin ja olgoriikkas ja muđui fárremat guovllu siskkobealde.
*** Folketilveksten regnes som differansen mellom 1. januar i det aktuelle året og 1. januar det påfølgende år.
*** Álbmotlassáneapmin rehkenasto erohus mii lea gaskal ođđajagimánu 1. beaivvi dan jagis rájes gitta ođđajagimánu 1. beaivái jagi maŋŋil.
På kommunenivå vil disse forskjellene være små.
Suohkaniid dásis leat diet erohusat smávvát.
**** Virkeområdet for sametingets tilskuddsordninger til næringslivet.
**** Sámedikki ealáhusdoaimmaid doarjjaortnegiid doaibmaguovlu.
Inndelingen av STN-området per 1.1.2012 er lagt til grunn. ***** Området nord for Saltfjellet utenfor virkeområdet for Sametingets tilskuddsordninger til næringslivet.
Mearriduvvon SED-guovlu, mii lei 1/1-2012, lea biddjon vuođđun ***** Guovlu davábealde Sáltoduoddara mii lea olggobealde Sámedikki ealáhusdoaimmaid doarjjaortnegiid doaibmaguovllu.
Kilde: Befolkningsstatistikk, Statistisk sentralbyrå
Gáldu: Álbmotstatistihkka, Statistihkalaš guovddášdoaimmahat
Tabell 7.2.5 Innflytting og utflytting til / fra STN-området*, etter kjønn og alder i 2012
159 Tabealla 7.2.5 Sisafárren ja eretfárren SED-guvlui / guovllus*, sohkabeali ja agi mielde 2012
Alder Flytting til / fra Norge i alt Øvrige områder nord for Saltfjellet** Resten av Norge Utlandet
Ahki Sisa- ja eretfárremat Norggas oktiibuot Eará guovllut davábealde Sáltoduoddara**
I alt Menn Kvinner I alt Menn Kvinner I alt Menn Kvinner I alt Menn Kvinner Innflytting i alt 1 807 849 1 154
Oktiibuot Dievdoolbmot Nissonolbmot Oktiibuot Dievdoolbmot
Nettoinnflytting i alt - - - - - - - - -
Nissonolbmot
* Virkeområdet for sametingets tilskuddsordninger til næringslivet.
* Sámedikki ealáhusdoaimmaid doarjjaortnegiid doaibmaguovlu.
Inndelingen av STN-området per 1.1.2012 er lagt til grunn.
Mearriduvvon SED-guovlu, mii lei 1/1-2012, lea biddjon vuođđun.
** Området nord for Saltfjellet utenfor virkeområdet for Sametingets tilskuddsordninger til næringslivet.
** Guovlu davábealde Sáltoduoddara, mii lea olggobealde Sámedikki ealáhusdoaimmaid doarjjaortnegiid doaibmaguovllu.
Kilde: Befolkningsstatistikk, Statistisk sentralbyrå
Gáldu: Álbmotstatistihka, Statistihkalaš guovddášdoaimmahat
7.3 Utdanning
7.3 Oahpahus
Tabell 7.3.1 Personer 16 år og over, etter høyeste fullførte utdanning.
Tabealla 7.3.1 16 jahkásaččat ja boarráseappot, geain lea alimus čađahuvvon oahpahus.
Kommuner som er helt eller delvis definert som STN-området*.
Suohkanat mat leat ollásii dahje belohahkii definerejuvvon SED-guovlun*.
1. oktober 2012.
Golggotmánu 1. beaivvi 2012.
Grunnskole-nivå
Suohkan Oktiibuot
Videregående skole-nivå**
Vuođđoskuvladássi
Universitets- og høgskolenivå, kort***
Universitehta- ja allaskuvladássi, oanehis***
Universitets- og høgskolenivå, lang****
Universitehta- ja allaskuvladássi, guhkes****
$STN-området i alt 100,0 41,3 39,7 16,3 2,7 $Øvrige områder***** i alt 100,0 32,1 40,9 20,821.0 6,1
SED-guovlu oktiibuot 100,0 41,3 39,7 16,3 2,7 Eará guovllut ***** oktiibuot 100,0 32,1 40,9 21.0 6,1
2030 Sør-Varanger, STN. 100,0 41,4 39,5 15,3 3,8 2030 Sør-Varanger, øvrige områder 100,0 31,4 41,0 22,4 5,2
2030 Mátta-Várjjat, SED 100,0 41,4 39,5 15,3 3,8 2030 Mátta-Várjjat, eará guovllut 31,4 41,0 22,4 5,2
2027 Nesseby 100,0 39,7 40,1 16,1 4,1 2025 Tana 100,0 40,9 38,4 17,4 3,3 2023 Gamvik 100,0 47,3 37,1 13,9 1,7 2022 Lebesby, STN 100,0 38,7 49,1 11,1 1,1 2022 Lebesby, øvrige områder 100,0 45,6 34,7 16,9 2,7
2027 Unjárga 100,0 39,7 40,1 16,1 4,1 2025 Deatnu 100,0 40,9 38,4 17,4 3,3 2023 Gáŋgaviika 100,0 47,3 37,1 13,9 1,7 2022 Davvesiida, SED 100,0 38,7 49,1 11,1 1,1 2022 Davvesiida, eará guovllut 100,0 45,6 34,7 16,9 2,7
2021 Karasjok 100,0 39,5 31,9 24,1 4,5 2020 Porsanger 100,0 35,2 42,7 19,0 3,1 2019 Nordkapp, STN 100,0 57,6 29,7 10,8 2,0 2019 Nordkapp, øvrige områder 100,0 39,7 41,1 16,1 3,0
2021 Kárášjohka 100,0 39,5 31,9 24,1 4,5 2020 Porsáŋgu 100,0 35,2 42,7 19,0 3,1 2019 Davvinjárga, SED 100,0 57,6 29,7 10,8 2,0 2019 Davvinjárga, eará guovllut 100,0 39,7 41,1 16,1 3,0
2018 Måsøy, STN 100,0 58,3 30,5 7,3 4,0 2018 Måsøy, øvrige områder 100,0 45,7 38,7 13,4 2,2 2017 Kvalsund 100,0 52,7 33,0 13,1 1,2 2014 Loppa 100,0 43,7 38,1 15,0 3,3 2012 Alta, STN 100,0 44,6 38,8 14,5 2,0 2012 Alta, øvrige områder 100,0 32,7 38,4 23,8 5,0 2011 Kautokeino 100,0 43,7 29,8 22,1 4,4
2018 Muosát, SED 100,0 58,3 30,5 7,3 4,0 2018 Muosát, eará guovllut 100,0 45,7 38,7 13,4 2,2 2017 Fálesnuorri 100,0 52,7 33,0 13,1 1,2 2014 Láhpi 100,0 43,7 38,1 15,0 3,3 2012 Áltá, SED 100,0 44,6 38,8 14,5 2,0 2012 Áltá, eará guovllut 100,0 32,7 38,4 23,8 5,0 2011 Guovdageaidnu 100,0 43,7 29,8 22,1 4,4
1943 Kvænangen 100,0 41,6 41,8 15,2 1,4 1942 Nordreisa 100.0 37.6 41.4 17.8 3.1 1941 Skjervøy 1940 Kåfjord 100.0 100,0 44.1 45,8 39.3 37,3 14.9 14,8 1.7 2,1 1939 Storfjord 100,0 39,4 40,5 17,8 2,4
1943 Návuotna 100,0 41,6 41,8 15,2 1,4 1942 Ráisa 100.0 37.6 41.4 17.8 3.1 1941 Skiervá 1940 Gáivuotna 100.0 100,0 44.1 45,8 39.3 37,3 14.9 14,8 1.7 2,1 1939 Omasvuotna 100,0 39,4 40,5 17,8 2,4
1938 Lyngen 100,0 43,2 39,4 15,0 2,4 1936 Karlsøy 100.0 50.6 36.3 11.1 2.0 1933 Balsfjord 100.0 43.0 43.1 12.2 1.6 1925 Sørreisa, STN 100,0 37,9 44,7 16,6 0,8 1925 Sørreisa, øvrige områder 100,0 31,6 45,4 20,4 2,7
1938 Ivgu 100,0 43,2 39,4 15,0 2,4 1936 Gálsa 100.0 50.6 36.3 11.1 2.0 1933 Balsfjord 100.0 43.0 43.1 12.2 1.6 1925 Orjješ-Ráisa, SED 100,0 37,9 44,7 16,6 0,8 1925 Orjješ-Ráisa, eará guovllut 100,0 31,6 45,4 20,4 2,7
1902 Tromsø, STN 100,0 52,2 37,5 9,5 0,8 1902 Tromsø, øvrige områder 100,0 26,2 36,6 24,7 12,5
1913 Skánit 100,0 52,2 37,5 9,5 0,8 1902 Tromsa, SED 100,0 26,2 36,6 24,7 12,5
1853 Evenes, STN 100,0 35,3 49,1 13,3 2,3 1853 Evenes, øvrige områder 100,0 31,2 50,1 15,4 3,3
1853 Evenášši, SED 100,0 35,3 49,1 13,3 2,3 1853 Evenášši, eará guovllut 100,0 31,2 50,1 15,4 3,3
1805 Narvik, STN 100,0 33,2 50,0 12,9 3,9 1805 Narvik, øvrige områder 100,0 27,9 45,8 21,1 5,2 100,0 34.0 41,9 19.6 4,5
1850 Divttasvuotna 100,0 41,0 42,2 14,4 2,4 1849 Hápmir, SED 100,0 42,2 43,2 14,1 0,5 1849 Hápmir, eará guovllut 100,0 32,2 44,0 19,3 4,5 1805 Narviika, SED 100,0 33,2 50,0 12,9 3,9 1805 Narviika, eará guovllut 100,0 27,9 45,8 21,1 5,2 Eará suohkanat davábealde Sáltoduoddara 100,0 34.0 41,9 19.6 4,5
* Virkeområdet for Sametingets tilskuddsordninger til næringslivet.
* Sámedikki ealáhusdoaimmaid doarjjaortnegiid doaibmaguovlu.
** Inkludert nivået «Påbygging til videregående utdanningš, som omfatter utdanning som bygger på videregående skole, men som ikke er godkjent som høyere utdanning. *** Omfatter høyere utdanning t.o.m. fire år.
**Dás lea mielde “ Joatkkaskuvlla oahpahusa lasáhus ”, mii mearkkaša oahpahus mii lasiha joatkkaskuvlla, muhto mii ii leat dohkkehuvvon alit oahpahussan *** Sisttisdoallá alit oahpahusa gitta njealji jagi rádjái.
**** Omfatter høyere utdanning på mer enn fire år, samt forskerutdanning. ***** Området nord for Saltfjellet utenfor virkeområdet for Sametingets tilskuddsordninger til næringslivet. Kilde: Utdanningsstatistikk, Statistisk sentralbyrå
**** Sisttisdoallá alit oahpahusa eambbo go njeallje jagi ja dutkanoahpahus vel ***** Guovlu davábealde Sáltoduoddara, mii lea olggobealde Sámedikki ealáhusdoaimmaid doarjjaortnegiid doaibmaguovllu Gáldu: Oahpahusstatistihkka, Statistihkalaš guovddášdoaimmahat
Utdanningsprogram i videregående trinn 1 og kjønn
Tabealla 7.3.2 Oahppit* geat álge joatkkaskuvlla vuosttáš ceahkkái vuosttaš geardde čakčat 2007, ja geat čađahedje joatkkaskuvla oahpahusa dási maŋŋil vihtta jagi, oahpposuorgi ja sohkabealli. Proseanta
Elever i alt Fullført med studie- eller yrkeskompetanse** Ikke oppnådd studie- eller yrkeskompetanse
Oahpahusprográmma Joatkkaskuvllas vuosttáš ceahkis ja sohkabealli Oahppit oktiibuot Nagodan oahppo- dahje fidnooahppogelbbolašvuođa** Ii nagodan oahppo- dahje fidnooahppogelbbolašvuođa
Fullført på normert tid Fullført på mer enn normert tid Fortsatt i videregående opplæring 2010
Čađahan normerejuvvon áiggis Čađahan, muhto guhkit áiggis go normerejuvvon áiggis Áin joatkkaskuvla oahpahusas 2010 Čađahan JKII dahje váldán fágareivvegeahčč aleami, ii ceavzán Heaitásan oahpahusas
STN-området*** i alt 39,7 13,2 10,9 8,0 28,2
SED-guovlu*** oktiibuot 39,7 13,2 10,9 8,0 28,2
Studieforberedende utdanningsprogram 63,6 10,5 5,2 8,4 12,2
Studeren ráhkkanahtti oahpahusprográmma 63,6 10,5 5,2 8,4 12,2
¨Menn 59,1 11,8 5,5 11,8 11,8 ¨Kvinner 66,5 9,7 5,1 6,3 12,5
¨Dievdoolbmot 59,1 11,8 5,5 11,8 11,8 ¨Nissonolbmot 66,5 9,7 5,1 6,3 12,5
Studiespesialisering 64,4 9,7 5,3 8,5 12,1 Idrettsfag 66,7 16,7 4,2 4,2 8,3 Musikk, dans og drama 46,7 13,3 6,7 13,3 20,0
Falástallansuorgi 66,7 16,7 4,2 4,2 8,3 Musihkka, dánsun ja dráma 46,7 13,3 6,7 13,3 20,0
Naturbruk 21,2 36,4 12,1 3,0 27,3 Design og håndverk 13,9 19,4 13,9 11,1 41,7
Fidnofágalaš oahpposuorggit 25,2 14,8 14,4 7,8 37,8
Elektrofag 20,3 13,6 18,6 15,3 32,2 Restaurant- og matfag 11,6 7,0 18,6 - 62,8 Service og samferdsel 30,3 21,2 12,1 15,2 21,2
¨Dievdoolbmot 22,8 13,1 14,8 7,2 42,1 ¨Nissonolbmot 29,0 17,5 13,7 8,7 31,1
Teknikk og industriell produksjon 28,2 12,9 12,1 4,0 42,7
Dearvvašvuođa- ja sosiálafága 37,8 9,5 13,5 9,5 29,7
Medier og kommunikasjon 34,8 8,7 4,3 21,7 30,4
Luonddudoallu 21,2 36,4 12,1 3,0 27,3 Design- ja giehtaduodji 13,9 19,4 13,9 11,1 41,7
Øvrige områder nord for Saltfjellet**** i alt 4 674 45,8 15,3 7,6 8,0 23,3
Eará guovllut davábealde Sáltoduoddara ****oktiibuot
$Studieforberedende utdanningsprogram 2 126 65,6 12,6 3,0 9,3 9,5
Studeren ráhkkanahtti oahpahusprográmma 2 126 65,6 12,6 3,0 9,3 9,5
¨Menn 61,0 12,4 3,5 13,0 10,1 ¨Kvinner 1 183 69,3 12,8 2,5 6,3 9,1 Studiespesialisering 1 676 64,1 12,8 3,3 9,1 10,6
¨Dievdoolbmot 61,0 12,4 3,5 13,0 10,1 ¨Nissonolbmot 1 183 69,3 12,8 2,5 6,3 9,1
Idrettsfag 73,7 12,6 0,7 9,7 3,2 Musikk, dans og drama 66,9 10,5 2,9 9,9 9,9 Yrkesfaglige studieretninger 2 548 29,2 17,5 11,5 7,0 34,8
Oahppospesialiseren 1 676 64,1 12,8 3,3 9,1 10,6 Falástallansuorgi 73,7 12,6 0,7 9,7 3,2 Musihkka, dánsun ja dráma 66,9 10,5 2,9 9,9 9,9
¨Menn 1 492 26,1 18,0 12,1 6,6 37,3 ¨Kvinner 1 056 33,7 16,8 10,6 7,6 31,3
Fidnofágalaš oahpposuorggit 2 548 29,2 17,5 11,5 7,0 34,8 ¨Dievdoolbmot 1 492 26,1 18,0 12,1 6,6 37,3 ¨Nissonolbmot 1 056 33,7 16,8 10,6 7,6 31,3
Medier og kommunikasjon 62,1 7,9 5,3 8,4 16,3 * Elever i alternativ opplæring er inkludert.
* Oahppit molssaevttolaš oahpahusas leat mielde.
** Fullført opplæring betyr at eleven / lærlingen har bestått alle årstrinn i videregående opplæring som fører til vitnemål eller fag- / svennebrev.
**Čađahan oahpahusa mearkkaša ahte oahppi / oahpahalli lea ceavzán buot jahkecehkiid joatkkaskuvla oahpahusas, mas oažžu duođaštusa dahje fága / sváinnasreivve.
*** Virkeområdet for Sametingets tilskuddsordninger til næringslivet.
*** Sámedikki ealáhusdoaimmaid doarjjaortnegiid doaibmaguovlu.
Inndelingen av STN-området per 1.1.2012 er lagt til grunn.
Mearriduvvon SED-guovlu, mii lei 1/1-2012, lea dasa biddjon vuođđun.
**** Området nord for Saltfjellet utenfor virkeområdet for Sametingets tilskuddsordninger til næringslivet.
**** Guovlu davábealde Sáltoduoddara, mii lea olggobealde Sámedikki ealáhusdoaimmaid doarjjaortnegiid doaibmaguovllu.
Kilde: Utdanningsstatistikk, Statistisk sentralbyrå
Gáldu: Oahpahusstatistihkka, Statistihkalaš guovddášdoaimmahat
7.4 Samisk språk
Jahki
Sametinget
Gáldu: Sámediggi
Tabell 7.4.2 Antall elever med samisk som 1. og 2. språk.
Tabealla 7.4.2 Ohppiidlohku geain sámegiella lea 1. ja 2. giellan.
Grunnskolen per 1. oktober.
Vuođđoskuvllas golggotmánu 1. beaivvi.
2006–2012
2006-2012
2006* 2007* 2008* 2009* 2010* 2011* 2012* Elever i alt*** 619 038 616 388 614 033 613 928 614 020 614 413 614 894
2006* 2007* 2008* 2009* 2010* 2011* 2012* Oahppit oktiibuot*** 619 038 616 388 614 033 613 928 614 020 614 413 614 894
Elever med samisk som opplæringsmålform** i alt
Oahppit geain davvisámegiella lea vuosttašgiellan
Elever med nordsamisk som førstespråk Elever med nordsamisk som andrespråk* 1 508 1 370 1 342 1 194 1 145 1 092 1 054
Oahppit geain davvisámegiella lea nubbingiellan* 1 508 1 370 1 342 1 194 1 145 1 092 1 054
Elever med lulesamisk som førstespråk Elever med lulesamisk som andrespråk*
Oahppit geain julevsámegiella lea vuosttašgiellan
Elever med sørsamisk som førstespråk Elever med sørsamisk som andrespråk*
Oahppit geain lullisámegiellan lea vuosttašgiellan
* Samisk som andrespråk omfatter elever som gjennomfører nivå 1–4 og nivå 1–7 etter samisk læreplan.
* Sámegiela nubbingiela oahppit geat čađahit 1-4 dási ja 1-7 dási sámegiel oahppoplána mielde.
** Elever som har samisk som opplæringsmålform, får all undervisning på samisk.
** Oahppit geain sámegiella lea oahpahusgiella oahpahuvvojit aivve sámegillii.
Dette gjelder elever i de kommunene som kommer inn under det samiske forvaltningsområdet.
Diet guoská ohppiide geat orrot sámi hálddašanguovllu suohkaniin.
*** Fra og med skoleåret 2011/2012 er spesialskoler og ordinære skoler slått saman i grunnskolestatistikken.
***Skuvlajagi 2011/2012 rájes leat earenoamášskuvllat ja dábálaš skuvllat biddjon vuođđoskuvlastatistihkain oktii.
Skuleåret 2009/2010 Skuleåret 2010/2011 Skuleåret 2011/2012 Skuleåret 2012/2013 Første- språk Andre-språk Totalt Første- språk Andre-språk Totalt Første- språk Andre-språk Totalt Første- språk Andre-språk Totalt
Tabealla 7.4.3 Ohppiidlohku geain sámegiella lea fágasuorgin joatkkaskuvllas, juhkkojuvvon fylkkaid mielde gos leat eambbo go vihtta oahppi.
7.5 Inntekt
2009-2012
Tabell 7.5.1 Gjennomsnittlig inntekt og skatt fra ligninger for bosatte personer 17 år og eldre.
Skuvlajahki 2009/ 2010 Skuvlajahki 2010/2011 Skuvlajahki2011/2012 Skuvlajahki 2012/2013
Hele landet STN-området* Øvrige områder** Bruttoinntekt 376 300 323 100 354 900 Personinntekt lønn 270 000 205 600 256 100 Næringsinntekt 20 200 18 500 17 800 Pensjoner og trygd 64 600 76 700 67 200 Renter bankinnskudd 5 700 4 200 4 500 Mottatt aksjeutbytte*** 8 100 4 100 4 500
1. giell a 2. giell a Oktiibu ot 1. giell a 2. giell a Oktiibu ot 1. giell a 2. giell a Oktiibu ot 1. giell a 2. giell a Oktiibu ot Miehtá riikka
Underskudd i næring, inkl. tidligere år 4 400 3 200 2 800
Muđui 4** 7** 7* 6*** 10**
Medlemsavgift til folketrygden 25 800 23 600 24 100
7.5 Sisaboahtu
Antall personer 17 år og eldre 3 932 300 45 100 266 500
Miehtá riikka ja Norggas davábealde Sáltoduoddara, 2011
** Områder nord for Saltfjellet utenfor virkeområdet for Sametingets tilskuddsordninger til næringslivet.
** Guovllut davábealde Sáltoduoddara olggobealde Sámedikki ealáhusdoaimmaid doarjjaortnegiid.
*** Både skattepliktig og skattefritt aksjeutbytte. Kilde: Skattestatistikk for personer, Statistisk sentralbyrå
#3 Sihke vearrogeatnegas ja vearoheames oasusvuoittu Gáldu: Persovnnaid vearrostatistihka, Statistihkalaš guovddášdoaimmahat
7.6 Sysselsetting
Miehtá riikka SED-guovlu* Eará guovllut**
Norge nord for Saltfjellet, 4. kvartal
Bruttosisaboahtu 376 300 323 100 354 900
I alt Menn Kvinner I alt Menn Kvinner STN-området i alt 26 751 26 980 14 643 12 337
Persovdnasisaboađu bálká 270 000 205 600 256 100 Ealáhussisaboahtu 20 200 18 500 17 800 Penšuvdna ja oadju 64 600 76 700 67 200 Reanttut báŋkoduksa (bankinnskudd) 5 700 4 200 4 500
35-39 Elektrisitet, vann og renovasjon 1,6 1,5 2,4 0,5
Vuostáiváldán oasusvuoittu#3 8 100 4 100 4 500
41-43 Bygge- og anleggsvirksomhet 2 305 2 387 2 245 8,6 8,8 15,3 1,2
Sisaboahtogeasus 101 200 92 600 100 500
45-56 Varehandel, hotell- og restaurantvirksomhet 5 267 5 130 3 158 1 972 19,7 19,0 21,6 16,0 58-63 Informasjon og kommunikasjon 1,3 1,2 1,4 1,1
Unnimusgeasus 60 100 58 600 61 200 Vealgereanttut 23 900 21 700 22 900 Vuolláibáza ealáhusas, oktan ovddit jagiiguin 4 400 3 200 2 800
68-82 Forretningsmessig tjenesteyting, eiendomsdrift 1 510 1 531 5,6 5,7 6,2 5,1 84 Offentlig administrasjon, forsvar og sosialforsikring 2 074 2 157 1 189 7,8 8,0 8,1 7,8 85 Undervisning 2 698 2 612 1 763 10,1 9,7 5,8 14,3
Allavearrovuođđu 352 300 301 500 339 300 Dábálaš sisaboahtu maŋŋil sierra gessosa 276 100 227 900 253 000
86-88 Helse- og sosialtjenester 6 437 6 372 1 188 5 184 24,1 23,6 8,1 42,0
Sisaboahtovearru oktiibuot 71 000 61 700 61 300
Uoppgitt 0,9 0,7 0,9 0,5 Øvrige områder i alt 171 828 174 543 92 153 82 390
Vearrosuohkan ja fylka 32 700 29 000 28 800
35-39 Elektrisitet, vann og renovasjon 2 392 2 460 2 003 1,4 1,4 2,2 0,6
Allavearru 5 400 2 100 3 600 Oktasašvearru 32 900 26 100 29 600
41-43 Bygge- og anleggsvirksomhet 12 949 13 590 12 559 1 031 7,5 7,8 13,6 1,3
Miellahttomáksu álbmotodjui 25 800 23 600 24 100
86-88 Helse- og sosialtjenester 40 359 40 819 8 329 32 490 23,5 23,4 9,0 39,4
17 jahkásaččaid ja boarráseappuid lohku 3 932 300 45 100 266 500
90-99 Andre sosiale og personlige tjenester 5 352 5 333 2 183 3 150 3,1 3,1 2,4 3,8
7.6 Barggahus
* Fra 2005 ble nedre aldersgrense for å bli regnet som sysselsatt senket fra 16 til 15 år, i tråd med internasjonale anbefalinger.
Tabealla 7.6.1 Barggahus olbmot 15-74 jahkásaččat*, sohkabeali ja ealáhusa vuođul.
Kilde: Registerbasert sysselsettingsstatistikk, Statistisk sentralbyrå.
Norggas davábealde Sáltoduoddara, 4. kvartála
7.7 Næring
7.7 Ealáhus
Tabell 7.7.1 Bedrifter, etter næringshovedområde* og størrelsesgrupper.
Tabealla 7.7.1 Fitnodagat, ealáhusaid váldosurggiid* ja sturrodagaid mielde.
STN-området i alt.
SED-guovlu oktiibuot.
1. januar 2013.
Ođđajagimánu 1. beaivvi 2013.
Næring Bedrifter Ansatte i Uten 1–4 5–9 10–19 20– 50– 100–
Ealáhus Fitnodagat Bargit oktiibuot Bargiid haga 1-4 5-9 10-19 20-49 50-99 100-
i alt alt ansatte an-satte an-satte ansatte an-satte an-satte an-satte
bargi bargi bargi bargi bargi bargi
STN-området i alt 6 595 18 818 3 946 1 636 A - Jordbruk, skogbruk og fiske 2 098 1 797 - - B - Bergverksdrift og utvinning C - Industri 1 442
SED-guovlu oktiibuot 6 595 18 818 3 946 1 636 A – Eanandoallu, vuovdedoallu ja guolásteapmi 2 098 1 797 - - B – Báktedoaibma ja daid ávkkástallan C - Industriija 1 442 D – Elrávdnje-, gása, lievde- ja lieggačáhceávkkástallan - - E – Čáhcelágádus, luoittahat- ja doapparčorgen - - F – Huksen- ja ráhkadusdoaibma 1 423 - G – Gávppašeapmi, mohtorvuojániid divodeapmi 1 869 - - H – Fievrredeapmi ja rádjan - - I – Idjadan- ja guossohandoaibma - -
I - Overnattings- og serveringsvirksomhet - - J - Informasjon og kommunikasjon - K - Finansierings- og forsikringsvirksomhet - - - L - Omsetning og drift av fast eiendom - - - M - Faglig, vitenskapelig og teknisk tjenesteyting - - N - Forretningsmessig tjenesteyting - O - Offentlig administrasjon og forsvar, og trygdeordninger underordnet offentlig forvaltning 1 353 - P - Undervisning 2 376 Q - Helse- og sosialtjenester 5 779 R - Kulturell virksomhet, underholdning og fritidsaktiviteter - - S - Annen tjenesteyting - - Uoppgitt - - - - -
J – Diehtojuohkin ja kommunikašuvdna - K – Ruhtadan- ja dáhkádusdoaibma - - - L – Gávpejorru ja fástaopmodagaid jođiheapmi - - - M – Fágalaš, dieđalaš ja teknihkalaš bálvalusdoaibma - - N – Gávppálaš bálvalusdoaibma - O – Almmolaš hálddahus ja suodjalus, oadjoortnegat almmolaš hálddašeami
Tabell 7.7.2 Personer tilknyttet reindrift per 31. mars 2011, etter kjønn og tilhørighet til siidaandelen. Utvalgte geografiske områder
vuolde 1 353 - P - Oahpahus 2 376 Q – Dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusat 5 779 R – Kultuvrralaš doaibma, guoimmuheapmi ja astoáigedoaimmat - - S – Eará bálvalusdoaibma - - Ii almmuhuvvon - - - - -
I alt Kjønn Status i siidaandelen
* Ealáhussirren lea dan ođđa standárda SN2007 vuođul.
Geografisk område Menn Kvinner Innehaver / Kontaktperson
Mearriduvvon geográfalaš
Ektefelle / samboer Barn av innehaver / kontaktperson
Náittosguoibmi / ovttasorrru Eaiggáda / oktavuođapers. mánná
Andre
Earát
$Hele landet 3 018 1 557 1 461 2 005 Finnmark 2 205 1 147 1 058 1 531 ¨STN 2 015 1 048 1 375
Miehtá riika 3 018 1 557 1 461 2 005 Finnmárku 2 205 1 147 1 058 1 531 ¨SED 2 015 1 048 1 375 ¨Eará guovllut
¨Øvrige områder Troms
Tromsa ¨SED ¨Eará guovllut
¨STN ¨Øvrige områder Nordland i alt
Nordlánda oktiibuot ¨SED ¨Eará guovllut ¨Guovllut lulábealde Sáltoduoddara
Resten av landet Prosent av hele landet 100,0 51,6 48,4 17,9 8,4 7,3 66,4
Muđui riikka Proseanta miehtá riikka 100,0 51,6 48,4 17,9 8,4 7,3 66,4
Kilde: Reindriftsforvaltningen
Gáldu: Boazodoallohálddahus.
Tabell 7.8.1 Sametingsvalget 2009.
Tabealla 7.8.1 Sámediggeválga 2009.
Godkjente stemmer, etter parti / valgliste og valgkrets
Dohkkehuvvon jienat, bellodaga / válgalistu ja válgabiire vuođul
Parti / liste Hele landet Valgkrets
Bellodat / listu Miehtá riika Válgabiire
Østre 2.
Miehtá riika -
Ávjovári 3.
Ávjovári - - - - - - - - - 3.
Nordre 4.
Davvi - - - - - - - -
Gáisi 5.
4. Gáisi - - - - - - - - - - 5.
Vesthavet 6.
Viesttarmeara - - - - - - - - - - 6.
Sør- samisk 7.
Lullisámi - - - - - - - -
Sør-Norge $I alt 9 448 1 686 2 647 1 357 1 344 NSR Norske Samers Riksforbund 1 986 - Senterpartiet -
7. Lulli-Norga - - - - - - - - * Bb (Bargiidbellodat), NSR (Norgga sápmelaččaid riikasearvi), O (olgeš), NSR.
Samefolkets parti - - - - Det norske Arbeiderpartiet 2 534 Árja - - Fremskrittspartiet - -
Suohkanrádjegalbat - kommunegrenseskilt
Høyre - - Norske Samers Riksforbund og Samefolkets Partis fellesliste - - - - - -
Porsáŋggu gielda - Porsanger kommune - Porsangin komuuni
Sosialistisk Venstreparti - - - - - - Samenes Folkeforbund (tidl. Samenes Valgforbund) -
Porsáŋggu gielda - Porsanger kommune - Porsangin komuuni
Fastboendes Liste - - - - - - Felleslista - - - - - - Johttisápmelaccaid listu - - - - - - Kristelig Folkeparti - - - - - -
Porsáŋggu gielda - Porsanger kommune - Porsangin komuuni
Nordkalottfolket - - - - - - Ofelas - - - - - - Samer bosatt i Sør-Norge - - - - - -
Guovdageaidnu, september 2013
Tabell 7.8.2 Sametingsvalget 2009.
Else Grete Broderstad Magritt Brustad
Valgte representanter, etter parti / valgliste*, kjønn og valgkrets
Jon Todal, professor dr.art., Sámi allaskuvla / Samisk høgskole, Guovdageaidnu
Valgkrets I alt Parti / valgliste
I Sámegiela dilli skuvllas ja lagasservodagas.
I alt Kvinner Ap NSR ÁRJA FrP H
Ávvir 1204 1271 1088 1047 I alt 1933 2145 2326 2189 2295 2200 2152 2112 1204 1271 1088 1047
I alt Kvinner I alt Kvinner I alt Kvinner I alt Kvinner I alt Kvinner
I Sámegiela dilli skuvllas ja lagasservodagas. Kárášjohka: Sámediggi, s. 45–57.
$Hele landet - 1.
Digitalarkivet.
Østre - - - - - - -
Utredning nr. 3.
5. Vesthavet - - - - - - 6.
Fishman, Joshua (1991).
Sørsamisk - - - - - - - - 7.
2. oassi: Sámi fágaplánat.
Sør-Norge - - - - - -
Oslo: Aschehoug.
NSR.
Utredning nr. 1.
/ SPF.
2008–2012.
JOHT NORDK SBS ÅSG I alt Kvinner I alt Kvinner I alt Kvinner I alt Kvinner I alt Kvinner
Davvisámegielagiid demografiija ja buolvvaidgaskasaš sirdaseapmi Norggas ja Suomas.
$Hele landet -
Kárášjohka: Davvi Girji.
1.
Deatnu: SEG.
Østre - - - - - - - - 2.
/ Sámi giellaráđđi.
Ávjovári - - - - - - - - - 3.
Todal, Jon (2000). ”
Nordre - - - - - - - - 4.
Kárášjohka: Sámediggi, s. 29–34.
Gáisi - - - - - - - - - -
Todal, Jon (2011).
5. Vesthavet - - - - - - - - - - 6.
UNESCO: Atlas of the World ' s Languages in Danger.
Sørsamisk - - - - - - - - 7.
Norut raport 2012:16.
Sør-Norge - - - - - - - -
Dieđut 1, 2008.
* Ap (Arbeiderpartiet), NSR (Norske samers riksforbund), FrP (Fremskrittspartiet), H (Høyre), NSR.
Helander, Kaisa Rautio 2009 a: Sámi báikenammadutkan – gielladiehtaga ja fágaidrasttideaddji bálgáid alde. – Sáhkavuoruin sáhkan. Dieđut 1, 2009. Sámi allaskuvla, Guovdageaidnu.
/ SPF.
22–41.
(Norske Samers Riksforbund og Samefolkets Partis fellesliste), JOHT (Johttisápmelaccaid listu), NORDK (Nordkalottfolket), SBS (Samer bosatt i Sør-Norge) og ÅSG (Åarjel-Saemiej Gielh (ÅaSG)
Addojuvvon Helssegis juovlamánu 15 beaivve 2003. (= Samisk språklov i Finland) http://www.finlex.fi/fi/laki/ajantasa/2003/20031086
Denne skriftserien ble etablert for å formidle Nordisk Samisk Institutts (NSI) forsknings-resultater.
Čujuhus: Hánnoluohkká 45, NO-9520 GuovdageaidnuTelefuvdna: +47 78 44 84 00postmottak@samiskhs.nowww.samiskhs.no
Sámi allaskuvla ble etablert 1989.
Sámi Insti-tuhtta laktojuvvui Sámi allaskuvlii 2005:s.
Sámi allaskuvla er en institusjon for høyere utdanning og har som formal å styrke og utvikle samisk språk, kultur og samfunnsliv sett I et allsamisk perspektiv.
Sámi allaskuvla vuođđuduvvui 1989:s, ja dat lea oahpahus- ja dutkanásahus man ulbmil lea seailluhit ja ovddidit sámi giela, kultuvrra ja servodateallima buotsámi perspektiivvas.
Denne skriftserien ble etablert for å formidle Nordisk Samisk Institutts (NSI) forskningsresultater.
Raporttat-čálaráidu ásahuvvui Sámi Instituhta raporttaid almmuheami várás. Sámi Instituhtta laktojuvvui Sámi allaskuvlii 2005:s.
NSI ble tilknyttet Sámi allaskuvla / Sámi University College i 2005.
Raporta / Rapport 1/2012Namma/Tittel/Title: Sámi logut muitalit 5.
Sámi allaskuvla ble etablert 1989.
Čielggaduvvon sámi statistihkka 2012/Sa-miske tall forteller 5.
Sámi allaskuvla er en institusjon for høyere utdanning og har som formal å styrke og utvikle samisk språk, kultur og samfunnsliv sett I et allsamisk perspektiv.
Kommentert samisk statistikk 2012 Olggošgovva / Omslagsbilde / Cover: Sámi allaskuvlaHábmen / Utforming / Layout: Sámi allaskuvla Deaddilan / Trykk / Print: Bjørkmanns, AltaJorgaleddjit / oversettere / translators: Kari Mákreda J. Utsi, Ellen Sara Eira BuljoKorrekturlohkki / korrekturleser / proofreader: Aud Søyland
Samiske tall forteller 5
Čielggaduvvon sámi statistihkka 2012/Samiske tall fortel-ler 5.
Kommentert samisk statistikk 2012
© Sámi allaskuvla 2012
tradisjonelle samiske busetjingsområda spesielt ?
Jon Todal, leder (Sámi allaskuvla-Samisk høgskole)
av Samiske tall forteller i 2008.
Sámi logut muitalit 5
Guovdageaidnu i september 2012, Fagleg analysegruppe for samisk statistikk,
Čielggaduvvon sámi statistihkka 2012
Kevin Johansen, Paul Inge Severeide,
Else Grete Broderstad, Magritt Brustad, Kevin Johansen, Paul Inge Severeide, Jon Todal
Innbyggertallet i Norge passerte 5 millioner innbyggere i slutten av mars 2012.
Olmmošlohku Norggas meattildii 5 miljovnna ássái loahpageahčen njukčamánu 2012 is.
Vi har opplevd særlig stor vekst de siste årene.
Leat vásihan earenoamáš ollu lassáneami daid máŋemus jagiid.
Bare i 2011 hadde vi en befolkningsvekst på 65 550 personer.
Dušše 2011 is lassánii olmmošlohku 65 500 persovnnain.
Et generelt trekk er at effekten av fødselsoverskudd på befolkningsveksten er blitt redusert de siste tjue årene.
Váikkuhus álbmotlassáneami ektui riegádanbadjebáza njiedjan dan maŋemus guovttilotjagis.
Oslo og Akershus hadde størst folkevekst med nær 25 000 personer bare i 2011.
Oslos ja Akershusas lassánii olmmošlohku lagabui 25 000 olbmuin dušše 2011 is.
Det andre området der folketallet vokste kraftig, var Rogaland og delvis Hordaland med henholdsvis Stavanger og Bergen som sentrale midtpunkt.
Nubbe guovlu gos olmmošlohku lassánii garrasit lei Rogalánddas ja veahá Hordalánddas, gos Stavanger ja Bergen ledje bivnnuheamos guovddáš báikki.
Også i nord er det vekst, men felles for alle de tre nord norske fylkene er at det er de sentrale byene som først og fremst vokser.
Maiddái davvin lea olmmošlohku lassánan. Oktasaš dan golmma Davvi-Norgga fylkkas lea ahte leat dat guovddáš gávpogat gos olmmošlohku vuosttažettiin lassána.
Bodø, Tromsø og Alta er vekstsentrene som trekker til seg folk og bidrar dels til å holde folketallet i de nordligste fylkene oppe, men samtidig bidrar de også til en viss avfolkning i distriktene og en tydelig sentralisering innen landsdelen.
Bådåddjo, Tromsa ja Áltá leat váldobáikkit, mat geasuhit eanemus olbmuid ja dagahit ahte olmmošlohku bissu alladin. Dat seammás maid dagaha ahte boaittobeale báikkit muhtun muddui guorranit ja guovddáš báikkiide fas dovdomassii lassanit olbmot.
4 I mange distriktskommuner går folketallet ned. På sikt vil fraflytting få store samfunnsmessige konsekvenser for et lite distriktssamfunn.
Guhkit áiggi ektui dagaha eretfárren stuora servodatlaš váikkuhusaid unna boaittobeale báikkážiid servodahkii.
Registeret har informasjon tilbake til 1964.
Dan registtaris leat dieđut 1964 rájes juo.
Alle personer med oppvekst i forhåndsdefinerte kommuner er fulgt fra de var 15 år til de ved inngangen til 2008 var i alderen 33–57 år (nå i alderen 36–60 år).
Dutkit leat čuvvon mielde buot persovnnaid, geat leat bajasšaddan muhtin dihto suohkaniin, dan rájes go sii leat leamaš 15 jahkásaččat dassážii go 2008 ledje 33-57 jahkásaččat (dál 36-60 jahkásaččat).
Av disse har nesten hver tredje ungdom flyttet ut fra sin oppvekstkommune og bosatt seg permanent i en by, totalt 8318 personer (36 % Flere kvinner enn menn flytter til byer og blir boende, henholdsvis 39 prosent kvinner og 33 prosent menn.
Sis lea juohke goalmmát fárren ruovttusuohkanis eret ja leat bistevaččat orrugoahtán gávpogiin, oktiibuot 8318 persovnna (36% Leat eambbo nissonolbmo go dievdoolbmo, geat fárrejit gávpogiidda ja bisánit dohko, namalassii 39 proseanta nissonolbmuin ja 33 proseanta dievdoolbmuin.
Samiske kjerneområdene er svært aktive innenfor den representative demokratiet.
Sápmelaččat sámi guovddášguovlluin leat hui áŋgirat demokratiijas.
Snarere ser det ut som om framveksten av en egen samepolitisk kanal har ført til økt generell politisk interesse og aktivitet blant den samiske
Orru baicca nu ahte sierra sámepolitihkalaš kanála ilbman lea obbalaččat lasihan politihkalaš beroštumi ja áŋgiruššama sámi álbmogis, ja erenoamážit sin gaskkas geat leat válljen leat Sámedikki jienastuslogus.
5 befolkningen, og da særlig blant dem som har valgt å stå i Sametingets valgmanntall.
Eará sániiguin, eai váillo dehálaš struktuvrralaš ja strategalaš hástalusat sámi servvodagas.
Vi finner også forskjeller mellom de manntallsregistrerte og de uregistrerte samene med hensyn til politisk orientering og aktivitet.
Sámi logut muitalit čállosis geahčadeimmet vuđolaččat giellaválljema máŋggalágán loguid mánáidgárddiin ja skuvllain, ja ollu saji bijaimet ságaškuššat dan stuora njiedjama mii áiggi badjel lea leamaš sámegiella nubbegiellan fágas.
Hva dette eventuelt på sikt vil kunne føre til, er usikkert, men i en vurdering av det klare skillet mellom registrerte og uregistrerte samer som denne artikkelen tydeliggjør, kommer en ikke utenom hvordan den enkelte opplever og vurderer Sametinget og dets arbeid.
Ollu dain sojuin maid leat oaidnán maŋemus jagiid, jotket maiddái skuvlajagi 2011/12, ja mii čujuhit diimmáš artihkkalii gos gávdná čiekŋaleappot kommentáraid go daid maid dás buktit.
I de samiske kjerneområdene er svært lav tillit til Sametinget hos dem som har valgt å ikke stå i Sametingets valgmanntall, og at denne mangelen på tillit er noe de deler med den ikke-samiske befolkningen i de samme områdene.
Čielga sodju 2011/12 loguin lea dat stuora lassáneapmi ohppiidlogus geain lea sámegiella fágan joatkkaskuvllas. Dat lea buorre sámegiela boahtteáigái.
De samepolitiske utfordringene knyttet til dette blir ikke mindre av at vi også finner at en stor del av dem som står i manntallet, ikke nødvendigvis er så veldig opptatt av samepolitikken, og verken har høy tillit til Sametinget som institusjon eller den jobben som blir gjort der.
Buorre lea maiddái dat ahte lohku ohppiin geain lea sámegiella vuosttašgiellan vuođđoskuvllas bissu relatiivalaččat stáđisin. Mánáidgárddiid sámegiela logut leat maiddái relatiivalaš dássedat (goit go atná muittus mánnábeassádatloguid obbalaš njiedjama Davvi-Norggas).
Det mangler med andre ord ikke på viktige strukturelle og strategiske utfordringer for det samiske samfunnet.
Ain lea vuođđoskuvllaid nubbegielagiin bárti. Doppe oaidnit oppalaš njiedjama 41% skuvlajagis 2005/2006 gitta 2011/12.
Analyserer vi den demografiske situasjonen i disse kommunene nærmere, finner vi resultater som ikke er spesielt gunstige.
Go guorahallat lagabui demográfalaš dili sámisuohkaniin, de gávdnat bohtosiid mat eai leat beare buorit.
Det er verd å følge utviklingen framover nøye.
Lea veara čuovvut ovdáneami dárkilit dás ovddosguvlui.
Det er tydelig at region 3, her representert med Kvalsund og Loppa kommuner, står overfor store utfordringer når det gjelder å stabilisere bosetningen.
Boahtá čielgasit ovdan ahte, ovdamearkadihtii Fálesnuorri ja Láhppi suohkaniin leat stuora hástalusat oažžut álbmoga ássama dássedin.
Forklaringene er nok flere, men det er nærliggende å tro at det har sammenheng med den samiske institusjonsbyggingen som har vært gjennomført de siste tiårene, forklarer mye.
Čilgehusat leat dieđusge máŋga, muhto orru ollu ávkkuhan go leat huksen sámi ásahusaid dan maŋemus logi jagis, čilge ollu.
Tall viser at det er en betydelig andel personer som flytter midlertidig til de samisk-norske kommunene i vår studie, og som etter tre år flytter videre.
Logut čájehit ahte leat oalle oallugat geat gaskaboddosaččat fárrejit sámi-dáru suohkaniidda, geat fas 3 jagi maŋŋil fárrejit viidásit.
7 For nabokommuner til byer, ligger det muligens ennå en mulighet for økt pendling.
Guovlluin, gos ránnjasuohkan lea gávpotsuohkan, sáhttá leat vejolaččat maid eambbo bargojohtin.
Også bykommunene må tilrettelegge og implementere samiske kulturelle og språklige tilbud i de offentlige tjenestetilbudene sine.
Maiddái gávpotsuohkanat fertejit heivehit ja álggahit kultuvrralaš ja gielalašfálaldagaid iežaset almmolaš fálaldagaid ektui.
Registerstudier gir bakgrunnsinformasjon og en oversikt over den befolkningen som en studie ønsker å følge.
Registrerenguorahallamat addit duogáš dieđuid ja álbmoga ektui dieđuid, maid guorahallamis áigu čuovvolit.
Her må det forskes mer.
Ferte dutkojuvvot eanet.
Forskningsprosjektet Fra bygd til by vil fortsette med å gå bak flyttetallene.
Dutkan projeakta Gilážis gávpogii guorahallamis, joatká bargat fárrenlogoin.
Samer i Norge er sterkt integrert i det norske politiske systemet enten de er registrert i Sametingets valgmanntall eller ikke, og det gjelder kanskje i sterkest grad de som er registrert.
Sápmelaččat Norggas leat garrasit integrerejuvvon dáčča politihkalaš vuogádahkii, leaš dál registrerejuvvon jienastuslohkui dahje eai, ja vaikko vel garrasepmosit gusto sidjiide geat leat registrerejuvvon.
En av de største strategiske utfordringene til Sametinget, både på kort og på lang sikt, er i hvilken grad Sametinget skal gå i retning av økt selvstyre gjennom å avgrense seg fra det norske så godt det lar seg gjøre, eller om en heller skal vektlegge og styrke selve relasjonen til det norske politiske systemet.
Okta dain stuorámus strategalaš hástalusain Sámedikkis, sihke oanehit ja guhkit áiggis, lea man muddui Sámediggi galgá bargat eanet iešstivrejumi ovddas dan bokte ahte nu ollu go vejolaš ráddje iežas dáčča vuogádaga ektui, dahje jus baicca galgá deattuhit ja nannet oktavuođa dáčča politihkalaš vuogádagain.
En viktig utfordring nær knyttet til det vi har sagt ovenfor, gjelder det nokså skarpe skillet som vokser fram mellom registrerte og uregistrerte samer.
Okta dehálaš hástalus, mii lea nannosit čadnon dasa maid badjelis leat dadjan, gusto dan oalle garra erohussii mii lea šaddagoahtime gaskal registrerejuvvon sápmelaččaid ja sápmelaččaid geat eai leat registrerejuvvon.
8 I arbeidet med å skape økt legitimitet for sametingssystemet, er det særlig viktig med tiltak rettet mot denne gruppen av samer som ikke har skrevet seg inn i valgmantallet.
Barggus geahččalit lasihit olbmuid jienastuslohkui ja sihkarastit eanet representativitehta ja legitimitehta sámediggevuogádahkii, lea stuora dárbu erenoamáš heivehuvvon doaibmabijuide mat leat oaivvilduvvon juste dan sápmelašjovkui.
Dersom en ikke lykkes med det, kan en videre styrking av Sametinget i det norske politiske systemet medføre at i alle fall deler av denne gruppen vil føle seg direkte marginalisert innenfor samepolitikken.
Okta hirbmat heajos váikkuhus dakkár ovdáneamis sáhttá leat ahte Sámedikki jienastuslohku eanet ahte eanet neaktá ulbmiliin sápmelaččaid registreret.
Mye tyder på at det vil være viktig med en helt ny og langt sterkere orientering fra Sametingets side mot samene i deres lokalsamfunn, med økt vektlegging på praktiske utfordringer for den enkelte same.
Gávdnosat čujuhit dasa ahte lea dárbu áibbas ođđa ja ollu nannoseappot dádjadeapmái Sámedikki bealis sápmelaččaid guvlui sin báikkálašservvodagain, mas eanet deattuhit ovttaskas sápmelaččain.
I en slik prosess gjelder det å ikke overse de samene som alt er registrert i Sametingets valgmanntall.
Dakkár proseassas lea dárbbašlaš ahte ii badjelgeahča daid sápmelaččaid geat jo leat registrerejuvvon Sámedikki jienastuslohkui.
Vi ser at Sametinget har svært lav legitimitet blant ikke-samer.
Mii oaidnit ahte Sámedikkis lea hui unnán legitimitehta sin gaskkas geat eai leat sápmelaččat.
I et lengre tidsperspektiv er det avgjørende at Sametinget øker sin legitimitet overfor ikkesamer.
Guhkit áigge perspektiivvas lea mearrideaddji ahte Sámediggi hukse iežas legitimitehta sin guovdu geat eai leat sápmelaččat.
Samiske politikere er avhengig av støtte fra ikke-samer for å kunne utvikle det samiske samfunnet på en god måte.
Sámepolitihkka han ii doaimma vakuumas, ja dat dárbbaša doarjaga servvodagas olggobealde sámi servvodaga, vai galgá sáhttit ovdánit buori ládje.
Å (videre) utvikle relasjoner til institusjoner og kommuner som ivaretar langt mer enn det som er spesifikt samisk, vil trolig bare bli viktigere og viktigere i årene som kommer.
(Viidásit) Ovddidit gaskavuođaid ásahusaide ja suohkaniidda mat gáhttejit ollu eanet go dihto sámi áššiid, dáidá dađistaga šaddat deháleappot boahttevaš jagiin.
Dette vil være til hjelp for å forstå utviklinga innenfor det samiske samfunnet.
Dat livčče veahkkin áddet ovdáneami sámi servodagas
Oppsummering... 4
Čoahkkáigeassu... 4
Mandat og grunnlag... 14 1.1 Analysegruppas mandat... 14 1.2 Konsultasjonene mellom statlige myndigheter og Sametinget... 15 1.3 Behov for et kunnskapsgrunnlag... 16 1.4 Analysegruppa... 17
Rávvagat... 7 Mandáhtta ja vuođus... 14 1.1 Lađastallanjoavkku mandáhtta... 14 1.2 Ráđđádallamat gaskal stáhta eiseválddiid ja Sámedikki... 15 1.3 Máhttovuođu dárbun... 16 1.4 Guorahallanjoavku... 17 Sápmelaččat Norggas – 40 jagi 40 000 ?...
18 Hvor stammer tallet fra ?...
18 Gos lohku lea ilbman ?...
18 1970-tellinga et unntak... 19 Tall i bakevja... 19 Samemanntallet som ikke er det... 20 Identiteter i bevegelse... 20 Bør folk telles ?...
18 1970-lohkan spiehkastat... 19 Logut goatnjilis... 19 Jienastuslohku ii leat olmmošlohku... 20 Galgágo olbmuid lohkat ?...
20 Urfolks behov... 21
20 Eamiálbmogiid dárbbut... 21 Álbmotlohku lassána ollu, muhto movt dat juohkása ?...
22 3.1 Innledning... 23 3.2 Norge i vekst... 23 3.3 Befolkningsvekst overalt ?...
22 3.1 Álgu... 23 3.2 Norga stuorru... 23 3.3 Álbmotlassáneapmi juohke sajis ?...
26 3.4 Mer om vekstfaktorene... 28 3.5 Sentralisering i nord... 32 3.6 Utviklingen de siste fem årene – vekst og nedgangskommuner... 35 3.7 Befolkningsutviklingen i de samiske områdene... 40 3.8 Avslutning... 42
26 3.4 Eambbo lassáneami sivaid birra... 28 3.5 Sentraliseren davvin... 32 3.6 Ovdáneapmi viđá maŋemus jagis – lassánan- ja njiedjansuohkanat... 35 3.7 Álbmotovdáneapmi sámi guovlluin... 39 3.8 Loahppa... 41 4 Orrun- ja fárrentreanddat dáru- ja sámisuohkaniin 40 jagi áigodagas,
Bo- og flyttetrender i norsk-samiske kommuner gjennom 40 år i relasjon til sysselsetting... 44 4.1 Innledning... 46 4.2 Begrepsavklaring... 47 4.3 Metode og datainnsamling... 48 4.4 Flyttestrømmene til byer i Norge... 51 4.4.1 Litt mer enn hver tredje bor i by... 51 4.4.2 Kjønnsspesifikke flyttemønstre... 52 4.4.3 Flyttetradisjoner bestemmer hvilken by det flyttes til... 54 4.4.4 Tromsø har størst tilflytting... 55 4.5 Flyttemønster for regioner og kjønn... 56 4.5.1 Flyttemønster for hvert område... 58 4.6 Sysselsetting og pendling i samisk-norske distriktskommuner... 62 4.6.1 Sysselsettingsnivå... 63 4.6.2 Jobb på bosted eller pendling... 64 4.7 Fra bygd til by... 67
go guoská barggahusaid ektui... 44 4.1 Álgu... 46 4.2 Doabačilgehus... 47 4.3 Metoda ja dieđuidčohkken... 48 4.4 Fárrenrávdnji Norgga gávpogiidda... 51 4.4.1 Veaháš eambbo go juohke goalmmát orru gávpogis... 51 4.4.2 Sohkabeliid earenoamášvuođat fárrenminsttaris... 52 4.4.3 Fárrenárbevierut mearridit makkár gávpogiidda fárrejit... 54 4.5 Fárrenminsttar regiovnnaid ja sohkabeali ektui... 56 4.5.1 Fárrenminsttar juohke guovllus... 58 4.6 Barggahus ja bargojohtin sámi-dáru boaittobealsuohkaniin... 62 4.6.1 Barggahusdássi... 62 4.6.2 Bargu orrunbáikkis dahje bargojohtin... 63
Samer i parti og valg... 72 5.1 Innledning... 73 5.2 Datagrunnlag... 75 5.3 Deltakelse i valg og partirelaterte aktiviteter... 78 5.4 Dobbelt partimedlemskap... 89 5.5 Effekter av stemmerett ved sametingsvalg ?...
4.7 Gilis gávpogii... 66 4.8 Loahppa... 68 Sápmelaččat bellodagain ja válggain... 71 5.1 Álgosátni... 72 5.2 Datavuođus... 74 5.3 Oassálastin válggain ja bellodatgullevaš doaimmain... 78 5.4 Duppal bellodatmiellahttovuohta... 85 5.5 Sámediggeválggaid jienastanvuoigatvuođa váikkuhusat ?...
91 5.6 Motivasjon for manntallsinnmeldelse... 94 5.7 Tilfredshet med sametinget... 97 5.8 Utfordringer og anbefalinger... 101
86 5.6 Oalgguhus dieđihit jienastuslohkui... 90 5.7 Duhtavašvuohta Sámediggái... 94 5.8 Hástalusat ja ávžžuhusat... 99 Sámegiella mánáidgárddiin ja skuvllain 2011/12... 102 6.1 Sámegiella mánáidgárddiin... 102 6.1.1 Oppalaš logut sámegielas mánáidgárddiin... 103 6.1.2 Davvisámegiella mánáidgárddiin... 105 6.1.3 Julevsámegiella mánáidgárddiin... 106 6.1.4 Lullisámegiella mánáidgárddiin... 107 6.2 Sámegiella vuođđoskuvllas... 108
Tabeller
Tabeallat
Tabell 3.1 Befolkningsutviklingen i Oslo, vekst- og nedgangskommunene 2007–2012.. 37 Tabell 3.2 Aldersfordeling i de to kommunegruppene 2012... 39 Tabell 4.1 Størrelse på årskullene og antall flyttet til by for perioden 1950–1974... 51 Tabell 4.2 Årskull 15-åringer i distriktskommunene født 1950–1974 og antall flyttet til by....
Tabealla 3.1 Álbmotovdáneapmi Oslos, lassánan- ja njiedjansuohkanat 2007 – 2012... 37 Tabealla 3.2 Ahkejuohkáseapmi dan guovtti suohkanjoavkkuin 2012... 38 Tabealla 4.1 Jahkebuolvvaid sturrodat ja man oallugat leat fárren gávpogiidda áigodagas 1950-1974... 51 Tabealla 4.2 Boaittobealsuohkaniid 15 jahkásaččaid jahkebuolva, geat leat riegádan 1950-1974 ja man oallugat sis leat fárren gávpogii... 52 Tabealla 4.3 1950-1974 jahkebuolva, geat leat fárren sámi-dáru guovlluin gávpogiidda.
52 Tabell 4.3 Flytting til byer fra samisk-norske områder for årskullene født 1950–1974.... 55 Tabell 4.4 Bofaste og ulike type flyttere i samisk-norske distriktsområder,
Obbalaš lohkuman ollu leat fárren juohke guvlui ja proseantaid mielde juohke gávpotregiovdnii....
menn født 1950–1974... 57 Tabell 4.5 Bofaste og ulike typer flyttere i samisk-norske distriktsområder, kvinner født 1950–1974... 57 Tabell 4.6 Sysselsettingsnivå 2008.
55 Tabealla 4.4 Fástaássit ja iešguđetlágán fárrejeaddjiot sámi-dáru boaittobealguovllus, dievddut riegádan 1950-74... 57 Tabealla 4.5 Fástaássit ja iešguđetlágán fárrejeaddjiot sámi-dáru boaittobealguovllus, nissonolbmot riegádan 1950 – 1974... 57 Tabealla 4.6 Barggahusdássi 2008.
Alle årskull født 1950–1974... 63 Tabell 4.7 Sysselsetting for alle samisk-norske distriktskommuner, menn... 64 Tabell 4.8 Sysselsetting for alle samisk-norske distriktskommuner, kvinner... 65 Tabell 4.9 Sysselsetting og pendling i hvert av de samisk-norske områdene, menn og kvinner... 66 Tabell 5.1 Valgdeltakelse og deltakelse i partirelatert politisk aktivite Prosent... 79 Tabell 5.2 Valgdeltakelse og deltakelse i partirelatert politisk aktivitet.
Buot jahkebuolvva 1950-74... 62 Tabealla 4.7 Barggahus buot sámi-dáru boaittobealsuohkaniin, dievdoolbmot... 63 Tabealla 4.8 Barggahus buot sámi-dáru boaittobealsuohkaniin, nissonolbmot... 64 Tabealla 4.9 Barggahus ja bargojohtin juohke dan čieža guovllus, sihke dievdoolbmot ja nissonolbmot... 65 Tabealla 5.2 Válgaoassálastin ja oassálastin bellodatgullevaš politihkalaš doaimmain.
Prosent.... 83 Tabell 5.3 Valgdeltakelse og deltakelse i partirelatert politisk aktivitet.
Proseanta … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … 83 Tabealla 5.3 Duppal bellodatmiellahttovuohta registrerejuvvon sápmelaččaid gaskkas.
Prosent... 88
Proseanta....
Tabell 5.3 Dobbelt partimedlemskap blant registrerte samer.
85 Tabealla 5.4 Sámediggeválggaid jienastanvuoigatvuođa váikkuhusat.
Prosent... 90 Tabell 5.4 Effekter av stemmerett ved sametingsvalg.
89 Tabealla 5.6 Deháleamos oalgguhus dieđiheapmái, dan áiggi ektui goas dieđihii jienastuslohkui. Proseanta....
Prosent... 91 Tabell 5.5 Hyppighet av stemmegivning ved norske valg. Gjennomsnitt på
91 Tabealla 5.7 Oalgguhus dieđihit jienastuslohkui ja beroštupmi sámepolitihkkii.
skala fra 1 (“ Jeg har aldri stemt ” ”) til 5 (“ Jeg har stemt ved alle valg ” “ Jeg har stemt ved alle valg ”)....
Proseanta... 92 Tabealla 5.8 Oalgguhus sisadieđiheapmái ja persovnnalaš áŋgiruššan válgga ektui.
93 Tabell 5.6 Viktigste motivasjon for å melde seg inn i forhold til tid for innmeldelse i manntallet.
Proseanta.... 93 Tabealla 5.9 Luohttevašvuohta ásahusaide.
Prosent... 94 Tabell 5.7 Motivasjon for innmeldelse i manntallet og interesse for
Gaskamearri ceahkkálasas 0 (hui unnán luohttámuš) rájes 10 (hui ollu luohttámuš) rádjái... 94
samepolitikk.
Tabealla 5.10 Luohttevašvuohta iešguđetlágán ásahusaide.
Prosent... 95 Tabell 5.8 Motivasjon for innmelding og personlig engasjement for valget.
luohttámuš) rájes 10 (hui ollu luohttámuš) rádjái....
Prosent... 96 Tabell 5.9 Tillit til institusjoner.
96
Gjennomsnitt på skala fra 0
Tabealla 6.15 Lohku ohppiin geain lea sámegiella fágabiires Nordlánddas,
Figur 3.1 Norges folkemengde 1750–2012 og antall år for passering av neste million..
Davvi-Trøndelagas ja Lulli-Norggas olggobealde Davvi-Trøndelaga... 115
24 Figur 3.2 Fødselsoverskudd, nettoinnflytting og folkevekst.
Govva 3.1 Norgga álbmotlohku 1750-2012 ja man galle jagi golle ovdalgo ain rasttildiiain miljovnnain ássiin... 24 Govva 3.2 Riegádanbadjebaza, nettosisafárren ja álbmotlassáneapmi.
Hele landet 1951–2011... 25 Figur 3.3 Befolkningsvekst etter kommunenes sentralitetsgrad 1980–2011.
Olles riikkas 1951-2011.... 25 Govva3. 3 Álbmotlassáneapmi suohkana guovddášgráda ektui 1980-2011.
Prosent... 27 Figur 3.4 Folkemengde 1. januar og endringer i løpet av året.
Proseantaid mielde... 27 Govva 3.4 Álbmothivvodat ođđajagimánu 1. beaivvi ja rievdadusat dan jagi.
Nordlánda / Nordland 1951–2011... 29 Figur 3.5 Folkemengde 1. januar og endringer i løpet av året.
Nordlánda 1951- 2011... 29 Govva 3.5 Álbmothivvodat ođđajagimánu 1. beaivvi ja rievdadusat dan jagi.
Romsa / Tromsø 1951–2011... 29 Figur 3.6 Folkemengde 1. januar og endringer i løpet av året.
Romsa 1951-2011... 29 Govva 3.6 Álbmothivvodat ođđajagimánu 1. beaivvi ja rievdadusat dan jagi.
Finnmárku / Finnmark 1951–2011... 30 Figur 3.7 Nettoinnflytting.
Finnmárku 1951-2011... 30 Govva 3.7 Nettosisafárren.