pere/sami_parallel huggingface dataset:
ovttas mánáidgárddiiguin hábmejit teoriijaid praksis
barnehager formulerer teorier i tillegg til praksis
máhtu lassin.
kunnskapen.
Sámedikki doaimmat
Sametingets satsing
2008–2011
2008–2011
Oππa rámmaplána deattuha ahte sámi mánáidgárd
Den nye rammeplanen understreker at samiske
diin fertejit leat bargit geat máhttet sámegiela ja ahte
barnehager må ha personell som kan samisk og at
visot riikka mánáidgárddit galget dovdat
alle landets barnehager skal ha kjennkap til samer.
sápmela ∏∏aid. Sámediggi vuordá ja áigu gozihit ahte
Sametinget forventer og vil påse at alle barn får opp
gárdefálaldaga mii ∏uovvu mánáidgárdelága ja riik
fylt retten til å få et barnehagetilbud som er i tråd
kaidgaskasa™ konven™uvnnaid.
med barnehageloven og internasjonale konvensjoner.
Sámediggi áigu dán áigodagas álggahit doaimmaid
Sametinget vil i perioden igangsette tiltak for å styrke
mat nannejit máhttoloktema mánáidgárdebargiid
tilbudet om kompetanseheving blant barnehage
gaskkas.
ansatte.
oahpponeavvut mat veahkehit mánáidgárddiid sin
ler som kan hjelpe barnehagene i deres arbeid med
barggus ovddidit sámegiela ja - kultuvrra.
samisk språk og kultur.
Sámediggi áigu bargat dan ovdii ahte mánáidgárddit
Sametinget vil jobbe for at barnehagene i sitt arbeid
ieΩaset barggus ∏almmustahttet sohkabealerollaid ja
har fokus på kjønnsrollene og likestilling.
5.1Vuoruheapmi 2008 – 2011
5.1 Prioriterte tiltak 2008–2011
Sámediggi áigu dán plánaáigodagas vuoruhit ∏uovvo
Sametinget vil i planperioden prioritere følgende:
va™ doaimmaid:
• Utlyse og tildele tilskudd og midler til utviklings
• Almmuhit ja juolludit ruπaid ja doarjagiid ovdá
• Evaluere tilskuddsordningen særskilt tilskudd til
• Álggahit sámi rámmaplánakonferánssa
samiske barnehager
• Ásahit neahttadeaivvadanbáikkiid mánáidgárde
• Holdningsskapende arbeid
nahttinpro™eavttaide
• Samarbeid
• Almmuhit áige ∏állagiid sámi mánáidgárddiide
5.2 IKT
• Čuovvolit Mánáidgárdelohpádusa ávΩΩuhusaid ja
prosjekter
∏almmustahttit kvalitehtaovdánahttima
• Utgi tidsskrift for samiske barnehager
• Bagadallat mánáidgárddiid ja mánáidgárddiid
• Følge opp oppfordringene i Barnehageløftet og
eaiggádiid
fokusere på kvalitetsutvikling
• Rekrutteret ovdaskuvlaoahpaheaddji virgái
• Veilede barnehager og barnehageeiere
• Movttiidahttit eambbo dievdduid álgit bargat
• Rekruttere til førskolelæreryrket
mánáidgárddiin
• Motivere flere menn til arbeid i barnehager
• Eambbo stipeandaortnegiid
• Flere stipendordninger
• Joatkit konferánssaid, semináraid ja fierpmádat
• Videreføre konferanser, seminarer og nettverks
∏oahkkimiid
møter
bargiid váste sámi oahpponeahtas
• Initiere samisk rammeplankonferanse
• Lasihit pedagogala™ neavvuid ráhkadeami
• Etablere nettbaserte møtesteder for barnehage
• Nannet dutkama sámi mánáidgárdesuorggis
personell på samisk læringsnett
• Diehtojuohkima
• Øke utvikling av pedagogisk materiell
• Evalueret erenoamá™doarjaga sámi mánáidgárddiide
• Styrke forskning innen samisk barnehageområde
• Ovttasbarggu
• Informasjon
Teknologiija váikkuha birrasii ja olbmuide servoda
Teknologi påvirker miljø og mennesker i samfunnet.
gas. Dat lea juoga mii dál lea ™addan lunddola™ oassin
Dette er noe som nå er en naturlig del av barnas hver
mánáid árgabeaivvis ja mii daπistaga rievdá.
dag og noe som stadig er i utvikling.
Dat
Dette påvirker
váikkuha dasa movt mánát ellet, stohket ja ohppet.
hvordan barn lever, leker og lærer. Barn tilegner seg
Mánát gazzet oahpu digitála reaidduid birra ja leat
kunnskaper om digitale verktøy og har noe erfaring
veahá™ hárjánan IKT:ii ja digitála reaidduide.
med IKT og digitale verktøy.
Sámediggi áigu ásahit neahttadeaivvadanbáikkiid
Sametinget vil etablere nettbasert møtested på Samisk
Sámi oahpponeahtas sámi mánáidgárddiid, mánáid
læringsnett for samiske barnehager, barnehageperso
gárdebargiid ja váhnemiid várás.
nell og foreldre.
Dieπut doarjjaort
Informasjon om tilskuddsordninger,
negiid, oahpponeavvuid, ohcanskoviid, lágaid ja nju
læremidler, søknadsskjemaer, lover og regelverk,
olggadusaid, áigeguovdilis dieπuid ja diga™tallan
aktuell informasjon og diskusjonsforum vil bli lagt
forumiid birra biddjojuvvojit dán neahttasiidui.
ut på denne nettsiden.
Sámediggi áigu maid ieΩaset neahttasiidduin almmu
Sametinget vil også ha tilgjengelig stoff om samiske
hit dieπuid sámi mánáidgárddiid ja sápmela ∏∏aid ja
barnehager og om samer og samiske forhold tilpasset
mánáidgárddiide.
norske barnehager på sine nettsider.
Sámediggi áigu ∏uovvolit ovdáneami dán suorggis.
Sametinget vil følge opp utviklingen på dette feltet.
5.3Pedagogala™ neavvut
5.3 Pedagogisk materiell
oahpponeavvut mat sáhttet veahkehit mánáidgárddiid sin barggus sámegielain ja - kultuvrrain.
ler som kan hjelpe barnehagene i deres arbeid med
Sámedikki
Sametingets satsing på utvik
vuoruheapmi ovddidit pedagogala™ neavvuid lea lassá
ling av pedagogisk materiell har økt betraktelig siste
nan dovdomassii maŋemus plánaáigodagas. Sáme
planperiode.
diggi áigu bargat dan ovdii ahte dát vuoruheapmi
Sametinget vil arbeide for å øke denne
lassána ain eambbo.
satsingen ytterligere.
Sámediggi juolluda jahkása ∏∏at ruπaid ráhkadit oahp
Sametinget tildeler årlig midler til utarbeidelse av
poneavvuid mánáidgárdesurggiide.
læremidler til barnehageområdet.
Nu guhkás go lea
Det skal så langt
julev- ja lullisámegillii.
som mulig gis ut læremidler på nord-, lule- og sørsamisk.
Sihke báikkála™, heivehuvvon
Det bør satses på både lokale, tilrettelagte og
ja jorgaluvvon oahpponeavvuid berrejit vuoruhuvvot.
oversatte læremidler.
Vuoruheamit bohtet ovdan Sámedikki jahkása™
Prioriteringer vil komme frem i
bu™eahtas.
Sametingets årlige budsjett.
Lea ain dárbu juohkelágan girjjála™vuhtii.
Det er fortsatt behov for
Dál gávdnojit oalle olu oahpponeavvut, muhto lea
alle typer litteratur. Det finnes i dag en del læremid
stuora dárbu ie™guπetlágan neavvuide.
ler, men det er et stort behov for ulikt materiell.
Lea stuora
Det
váileva™vuohta earret eará mánáidgirjjiid, diehto
er stor mangel på blant annet barnebøker, faktabøker,
girjjiid, jietnagirjjiid, fágagirjjiid, filmmaid, plakáh
lydbøker, fagbøker, filmer, plakater, samiskinspirerte
taid, sámimállet duhkorasaid, sámi musihka / juoiga
leker, samisk musikk / joik, IKT-læremidler, dataspill
spealuid dáfus.
og andre spill.
Gávdnojit unnán fágagirjjit sámegillii
Det finnes få fagbøker på samisk eller
dahje sámi fáttáid birra bargiid várás.
om samiske tema for de ansatte.
5.4Rekrutteren
5.4 Rekrutteringstiltak
Ovdaskuvlaoahpaheddjiid lohku ii leat dohkála™
Førskolelærerdekningen er ikke tilfredsstillende i alle
buot guovlluin.
områder.
Lea dárbu eambbo ovdaskuvlaoahpa
Det er behov for å utdanne flere førskole
heddjiide lulli- ja julevsámi giellaguovllus, geain lea
lærere med samiskspråklig kompetanse i sør- og lule
sámegiela máhttu.
samisk språkområde.
Lea maiddái stuora dárbu sáme
Det er også stort behov for
gielat bargiide máŋggain suohkaniin olggobealde
samisktalende personell i flere kommuner utenfor
Sis-Finnmárkku.
indre Finnmark.
Sámediggi áigu álggahit doaimmaid rekrutteret sáme
Sametinget vil følge opp tiltak for å rekruttere sam
gielat bargiid sámi mánáidgárddiide.
isktalende ansatte til samiske barnehager.
Rekrutterendoaibman ferte doalahit sihke stipeanddaid studeant
teringstiltak må det opprettholdes stipend til både
taide, geat váldet ovdaskuvlaoahpaheaddjeoahpu ja
studenter som tar førskolelærer- utdanning og også
maiddái oahppovuoπu mánáidgárdebargiide geat
studiehjemler til ansatte i barnehager som tar etter
váldet lassi- dahje viidásetoahpu sámegielas.
eller videreutdanning i samisk språk.
Dievddut ovdaskuvlaoahpaheaddjin ja bargin leat hui
Det er stor mangel på mannlige førskolelærere og
vátnásat sámi mánáidgárddiin.
mannlige ansatte i samiske barnehager.
Sámediggi áigu bargat
Sametinget vil
dan ovdii ahte ∏ielggaduvvojit stipeandaortnegat sámi
jobbe for at det utredes stipendordning for samiske
dievdduide geat váldet sámi ovdaskuvlaoahpaheaddje
menn som tar samisk førskolelærerutdanning. Det
oahpu. Sámediggi sáhtá™ii maid ovttasráπiid mánáid
kan også være aktuelt for Sametinget å samarbeide
gárddiiguin, gos leat dievddut joπihit rekrutteren
med barnehager som har mannlige ansatte, om
barggu vuoππoskuvllaid ja joatkkaskuvllaid hárrái.
rekrutteringsarbeid rettet mot grunnskoler og videre
5.5Gelbbola™vuohta
5.5 Kompetanse
Bargit leat deaŋaleamos resursa mánáidgárddis. Bargiid
Personalet er den viktigste ressursen i barnehagen.
gelbbola™vuohta mearrida mii mánáidgárddis gaskku
Personalets kompetanse er avgjørende for hva som
stuvvo ja deattuhuvvo. Danne oaidná Sámediggi ahte
blir formidlet og vektlagt i barnehagehverdagen.
lea ain stuora dárbu ahte bargit háhket gelbbola™
Sametinget ser at der fortsatt er et stort behov at de
vuoπa ie™guπetge osiin, mat gusket sámi kultuvrii,
ansatte tilegner seg kompetanse i de ulike delene i
eallinvuohkái ja servodateallimii, máŋggakultuvrrat
samisk kultur, levesett og samfunnsliv, flerkulturell
pedagogihkkii ja guovttegielat pedagogihkkii.
pedagogikk og tospråklig pedagogikk.
Dát ii
Dette innbærer
gelbbola™vuohta buot surggiin, muhto ahte mánáid
ikke at alle skal inneha lik kompetanse på alle områder, men at den samlede kompetansen i barnehagen
gárddi oppala™ gelbbola™vuohta lea nu dohkála™ dásis
er på et akseptabelt nivå slik at barnehagen kan for
ahte mánáidgárdi sáhttá gaskkustit sámi fáttáid buriin
midle samiske emner på en god og tilfredsstillende
ja dohkála™ vugiin.
måte.
Lea maiddái deaŋala™ ahte bargiin
Det er også viktig at personalet har god kompe
kultuvrra birra.
tanse og kunnskap om lokalkulturen.
Lea deaŋala™ nannet giellagelbbola™vuoπa sámi
Det er viktig å bygge opp språkkompetanse i de
mánáidgárddiin.
samiske barnehagene.
Lea maiddái deaŋala™ nannet gelb
Det er også viktig å styrke
bola™vuoπa kulturipmárdusa dáfus.
kompetanse i kulturforståelse.
Dasa lassin ferte
I tillegg må det satses
vuoruhit nannet gelbbola™vuoπa sámi pedagogihkas.
mer på oppbygging av kompetanse i samisk pedago
Sámediggi áigu bargat dan ovdii ahte álggahuvvo
gikk. Sametinget vil arbeide for at videreutdanning
viidásetoahppu ja eará máhttolokten, mii nanne sámi
og annen kompetanseheving for å styrke forståelsen
pedagogihka ipmárdusa.
for samisk pedagogikk, blir igangsatt.
Dás lea geah ∏∏alan- ja
Herunder er
ovddidanbargu mánáidgárddis guovddáΩis.
forsøks- og utviklingsarbeid i barnehagen sentralt.
Mánáidgárdeloktema oktavuoπas lea Máhttodeparte
I forbindelse med ” Barnehageløftet ” har Kunnskaps
meanta álggahan barggu kártet gelbbola™vuoπa máná
departementet satt i gang arbeidet med kompetanse
idgárdesuorggis.
kartlegging i barnehagesektoren.
Sámediggi lea ovttasbarggus Máhtto
Sametinget har i
departemeanttain kárten gelbbola™vuoπadárbbu sámi
kompetansebehovet hos personalet i samiske barne
mánáidgárde bargiid dáfus.
hager.
Dán kártemis boahtá
I denne kartleggingen kommer det frem hvilke behov
ovdan makkár dárbbut ovttaskas bargiin ja mánáid
den enkelte ansatte og barnehage har med hensyn til
gárddiin leat viidásetgelbbola™vuoπa dáfus, ovda
videre kompetanse, for eksempel i forhold til etter- og
mearkka dihte lassi- ja viidásetoahpu dáfus.
videreutdanning.
Máhttolokten lea vuosttaΩettiin bargoaddi doaibma.
Kompetanseheving er først og fremst arbeidsgivers
Sámediggi ii sáhte váldit badjelasas máhttoloktema
oppgave. Sametinget kan ikke påta seg å stå for kom
doaimma ie™guπetge fidnojoavkkuid gaskkas.
petanseheving for ulike yrkesgrupper.
Lea
Det vil være
lunddola™ ahte konferánssat, seminárat ja fierpmá
naturlig at konferanser, seminarer og nettverksmøter i
dat ∏oahkkimat Sámedikki olis geavahuvvojit mánáid
Sametingets regi brukes til kompetanseheving for
gárdebargiid máhttoloktemii.
barnehageansatte.
5.6Doarjagat
5.6 Tilskudd
Sámediggi juolluda jahkása ∏∏at erenoamá™doarjaga
Sametinget tildeler årlig særskilt tilskudd til samiske
sámi mánáidgárddiide.
barnehager.
Doarjja galgá gok ∏at lassi
Tilskuddet skal gå til merutgifter barne
goluid, mat sámi mánáidgárddiin leat.
hager har som samisk barnehage.
Doarjaga
Formålet med til
ulbmil lea veahkehit sámi mánáidgárddiid sihkka
skuddet er å bidra til at samiske barnehager sikrer et
rastit fálaldaga sámi mánáide, nu ahte besset ovddidit
tilbud til samiske barn slik at de utvikler sitt samiske
ieΩaset sámegiela, - kultuvrra ja - identitehta. Ohca
språk, kultur og identitet.
náigi doaimmaide mat leat juo álggahuvvon, lea jagi
Søknadsfrist for allerede
álgogeah ∏en.
etablerte tiltak er i begynnelsen av året.
Sámediggi juolluda maiddái ruπaid ovttaskas mánáid
Sametinget tildeler også midler til samiskopplæring
sámegieloahpahussii dá ∏∏a mánáidgárddiin.
av enkeltbarn i norske barnehager.
Sámediggi várre juohke jagi ruπaid pro™eavttaide,
Sametinget avsetter hvert år midler til prosjekter, for
geah ∏∏alan- ja ovddidanbargguide mánáidgárddiin.
søks – og utviklingsarbeid i barnehager. Midlene
Ruπat almmuhuvvojit jahkása ∏∏at ja ohcanáigi lea
utlyses årlig med søknadsfrist om våren.
Sámediggi áigu dán plánaáigodagas vuoruhit:
Sametinget vil i denne planperioden satse på;
• giellaoahpahandoaimmaid
• språkopplæringstiltak
• metodihka
• metodikk
• stoahkanbirrasa
• lekemiljø
• sámi pedagogihka
• samisk pedagogisk materiell
• dásseárvvu / guottuid ovddideaddji barggu
• likestilling / holdningsskapende arbeid
5.7Diehtojuohkin ja bagadallan
5.7 Informasjon og veiledning
Sámediggi bargá viidát diehtojuohkimiin ja bagadal
Sametinget driver utstrakt informasjonsarbeid og vei
lamiin.
ledning.
Maŋŋemus jagi na™uvnnala™ mánáidgárde
De siste års nasjonale satsing på barnehage
suorggi vuoruheapmi lea maiddái guoskan sámi
området har også gjort seg gjeldende for samiske
mánáide.
barn.
Dattetge gávdnojit báikkit gos sámi mánát
Likevel finner en steder hvor samiske barn ikke
eai oa ∏∏o dohkála™ fálaldaga sámegiela ja - kultuvrra
får et tilfredsstillende tilbud basert på samisk språk og
dáfus.
kultur.
Sámediggi ferte dál ovttasbargat daiguin suohkaniiguin, nu ahte váldet dán ovddasvástádusa
Sametinget må samarbeide med disse kom
duoπas.
munene slik at de tar dette ansvaret på alvor.
Sámediggi oaΩΩu ie™guπetlágan jearaldagaid ja ∏uolm
Sametinget får ulike spørsmål og problemstillinger fra
maid mánáidgárddiin, váhnemiin, mánáidgárddiid
barnehager, foreldre, barnehageeiere, studenter og
eaiggádiin, studeanttain ja earáin.
andre.
vejola™, addit mii bagadallama ja rávvagiid jearalda
Så langt det er mulig, gir vi veiledning og råd i
gaid dáfus.
spørsmål.
Sámediggi áigu veahkehit váhnemiid geat
Sametinget vil følge opp foreldre som ikke
eai oa ∏∏o fálaldaga sámegiela ja - kultuvrra dáfus, ja
får tilbud i samisk språk og kultur, med veiledning og
addá bagadallama ja dieπuid mánáid vuoigatvuoπaid,
informasjon om barns rettigheter, lover og regelverk.
lágaid ja njuolggadusaid birra. Sámi mánáidgárddit ja
Samiske barnehager og barnehager med samiske barn
mánáidgárddit gos leat sámi mánát, galget ∏aπat
vil bli kontinuerlig informert om siste nytt på barne
oaΩΩut dieπuid oππasiid birra mánáidgárdesuorggis.
hagefronten.
Áige ∏ála Stullán almmuhuvvo dál 2 geardde jagis,
Tidsskriftet Stullán utgis nå 2 ganger i året, men bør
muhto berre almmuhuvvot dávjjibut.
komme ut oftere.
5.8Guottuid ovddideaddji bargu
5.8 Holdningsskapende arbeid
Sámediggi áigu geavahit resurssaid diehtojuohkimii,
Sametinget vil bruke ressurser på informasjon, veiled
bagadallamii ja guottuid ovddideaddji bargguide.
ning og holdningsskapende arbeid.
Vai
For å nå fram til
olahiv ∏∏ii buot servodaga osiide, de vuordá Sámediggi
alle deler av samfunnet, forventer Sametinget at flere
ahte eambbo almmola™ instánssat, ásahusat ja organi
offentlige instanser, institusjoner og organisasjoner
sa™uvnnat maiddái geavahit resurssaid dán suorggis.
også bruker ressurser på dette området.
Báikkála ∏∏at lea deaŋala™ ahte suohkanat ja mánáid
Lokalt er det
gárddiid eaiggádat addet fálaldaga sámi mánáide, mii
viktig at kommuner og barnehageeiere gir tilbud til
lea heivehuvvon mánáid giela, - kultuvrra ja - identi
samiske barn basert på barnas språk, kultur og iden
tehta mielde.
titet.
Sámediggi dáhttu ahte mánáidgárddit galget váldit
Sametinget vil at barnehager tar holdningsskapende
guottuid ovddideaddji barggu duoπas, nugo dan mii
arbeid i forhold til likestillingsarbeid og menn i
guoská dásseárvobargui ja dievdoolbmuide mánáid
barnehagen på alvor og følger opp dette i forhold til
gárddis, ja ahte ∏uovvola dán “ Buorre mánáidgárdi lea
handlingsplanen «Den gode barnehagen er en likestilt
dásseárvosa™ mánáidgárdi ” doaibmaplána ektui.
barnehageš.
Oππa rámmaplánas daddjo ahte mánáidgárdi galgá
Den nye rammeplanen sier at barnehagen skal bidra
veahkkin oa ∏∏uhit mánáid oahppat ahte sápmela ∏∏at
til at barna blir kjent med at samene er Norges urbe
leat Norgga álgoálbmot ja oahpásnuvvat osiide sámi
folkning og får kjennskap til deler av samisk kultur og
kultuvrras ja árgabeaieallimis.
hverdagsliv.
Sámediggi addá
Sametinget vil gi informasjon om
dieπuid sápmela ∏∏aid birra, sáhttá veahkehit evttohit
samene, være behjelpelig med forslag om samisk litte
sámi girjjála™vuoπa, filmmaid, musihka ja sáhttá
ratur, film og musikk og svare på henvendelser fra
vástidit jearaldagaid mat bohtet mánáidgárddiin.
barnehager.
Sámi servodagas leat stuora vuordámu™at Sámediggái, erenoamáΩit sámi váhnemiin ja mánáidgárddiin.
Fra det samiske samfunnet er det store forventninger til Sametinget, spesielt fra samiske foreldre og barnehager.
Sámediggi oaivvilda ahte sámi mánáidgárddit leat deaŋala™ ásahusat ja áigu dan dihte geavahit resurssaid viidáset bargui dán suorggis.
Sametinget mener at samiske barnehager er viktige institusjoner og vil derfor bruke ressurser på videre arbeid på
1. mielddus Sámi mánát mánáidgárddiin
Vedlegg 1 Oversikt over samiske barn i barnehager
Sámi mánáidgárddit (Ddá ∏∏a mánáidgárddit gos lea sámegiel oahpahus / Mánáid lohkuMánáid lohku
Antall samiske barnehager (avd) Antall norske barnehager med / Antall barnsamiskopplæring / Antall barn
43 (71)/8706/10
43 (71)/8706/10
45 (71)/96817/34
45 (71)/96817/34
46 (72)/90018/42
46 (72)/90018/42
46 (72)/88218/43
46 (72)/88218/43
47 (72)/92920/46
47 (72)/92920/46
2. mielddus Oahpponeavvut – mánáidgárddit
Vedlegg 2 Oversikt over læremidler – barnehage
Submi oahpponeavvo-JuolluduvvonMakkárGiella ohcamatruhtaoahpponeavvut
Sum læremiddelTildelte midlerType læremidlerSpråk søknader
1.495 547200 000 MánáidgirjjitDavvisámegiella
1.495 547200 000 BarnebøkerNordsamisk
1.164 762600 000FáddágihppagatDavvi- julev- ja lullisámegiella
1.164 762600 000 Temahefter
Mánáidgirji
BarnebokNord-, lule- og sørsamisk
2.689 184650 467-Bovnnas bovdniiDavvisámegiella
2.689 184650 467 Steg for stegNordsamisk
Thomas- jaDavvi-, julev- ja lullisámegiella
Nyopptrykk avNord-, lule- og sørsamisk
Emma-girjjiid
Thomas- og
oππasit deaddileapmi
Emma bøkene
Fáddágihpa Davvi-, julev- ja lullisámegiella
Temahefte Nord-, lule- og sørsamisk
3.683 066815 000 Jietnagirji, diehtogirij, Davvi-, julev- ja lullisámegiella
3.683 066815 000 Lydbok, faktabokNord- lule- og sørsamisk
fáddágihpa
om kroppen,
ullu birra,
temahefte ull,
fáddágirji – fierbmun
temabok –
ja rievssat
garnfiske og
gárdun,
rypefangst,
lávllagirji
sangbok
7.529 8801.606237Speallu, fáddágirji, Davvi-, julev- ja lullisámegiella
7.529 8801.606237Spill, temabok, Nord- lule- og sørsamisk
e-girji,
e-bok,
oahpponeavvopáhkka
læremiddelpakke
3. mielddus Pro™eavttat – mánáidgárdi
Vedlegg 3 Oversikt over prosjekter – barnehage
Submi pro™eaktaohcamatJuolluduvvon ruhtaMakkár pro™eakta
Sum prosjektsøknaderTildelte midlerType prosjekt
667 600 Giella, sávza-pro™eakta, olgostoahkan-
667 600 Språk, sau-prosjekt, utelekeapparat,
rusttegat, giella- ja kulturpro™eavttat
språk- og kulturprosjekter
2 201 217430 742 Giella, ™illju, ovdapro™eakta
2 201 217430 742 Språk, uteområde, forprosjekt
∏almmustahttin
synliggjøring
2 833 139 499 000 Giella, ∏almmustahttin /
2 833 139 499 000 Språk, synliggjøring /
dokumenta™uvdna
dokumentasjon
2 833 139449 000 Dásseárvu, dokumenteren,
2 833 139449 000 Likestilling, dokumentering,
guovttegielala™vuohta,
tospråklighet,
Sámi giella- ja kultur-
Samisk språk og kultur opplæring,
oahpahus, ™illju, teáhter
uteområdet, teater
961 885497 500•illju, giellapro™eavttat,
961 885497 500 Uteområdet, språkprosjekter,
IKT-pro™eakta
IKT prosjekt
Møtebok 02/06
Čoahkkingirji 02/06
Saksnr. Sakstittel
Kautokeinoveien 50, N-9730 Kárášjohka
h. t. Sametingets forretningsorden § 4 019/06Samisk læringsplakat og prinsipper for opplæring i læreplanverket for
Telefon +47 78 47 40 00 Telefaks +47 78 47 40 90 samediggi@samediggi.no
Kunnskapsløftet - samisk
Áigi: Miessemánu 30. b. 2006 - geassemánu 02. b..
020/06Sametingets revidert budsjett 2006 021/06Kontrollkomiteen - beretning perioden 2005- april 2006 022/06Kjøreregler for arbeidet i Sametingets fagkomiteer 023/06Sametingets retningslinjer for endret bruk av meahcci (utmark) i
Báiki: Kárášjohka
Finnmark fylke
Áššelistu
024/06Sametingets møteplan 2007 025/06Oppnevning av klageorgan i henhold til retningslinjer for tilskudd til
014/06 Vuođđudeapmi 015/06 Sámediggeráđi doaibmadieđáhus čoahkkinortnega § 20 vuođul 016/06 Gažaldagat Sámediggeráđđái Sámedikki čoahkkinortnega § 11 vuođul 017/06 Sámediggeráđi riikkaidgaskasaš áŋgiruššansuorgi - čielggadus 018/06 Ođđa áššiid dieđiheapmi Sámedikki čoahkkinortnega § 4 vuođul 019/06 Sámi oahppoplakáhtta ja prinsihpat oahpahussii Máhttolokten - sámi oahppoplánabuktosis 020/06 Sámedikki reviderejuvvon bušeahtta 2006 021/06 Bearráigeahččanlávdegotti dieđáhus - áigodahkii golggotmánus 2005 - cuoŋománnui 2006 022/06 Sámedikkiid fágalávdegottiid bargonjuolggadusat 023/06 Sámedikki njuolggadusat Finnmárkku fylkka rievdaduvvon meahccegeavaheami várás 024/06 Sámedikki jagi 2007 čoahkkinplána 025/06 Váidinorgána nammadeapmi sámi organisašuvnnaid doarjjanjuolggadusaid vuođul 026/06 Ođđa lahttu válljen válgalávdegoddái ja doarjjastivrii 027/06 Spiekasteapmi Sámedikki fágalávdegottiid bargonjuolggadusain
samiske organisasjoner
Čoahkkináiggit
026/06Valg av nytt medlem til valgkomiteen og tilskuddstyret 027/06Unntak fra kjørereglene for arbeidet i Sametingets fagkomiteer
Áigi Ášši Siidu
Møtesekvenser
Disdat 30.05.06 dii. 09.00 - 09.20 014/06 dii 09.20 - 15.40 015/06 dii 15.40 - 16.40 016/06 dii. 16.40 - 17.00 017/06 dii. 17.30 - 18.10 022/06 dii. 18.10 - 18.10 024/06 Gaskavahkku 31.05.06 dii. 09.00 - 10.30 018/06 dii. 11.00 - 11.10 027/06 dii. 11.10 - 12.30 019/06 dii. 14.00 - 15.10 020/06 dii. 15.35 - 16.00 021/06 dii. 16.00 - 17.00 018/06 Duorastat 01.06.06 dii. 09.00 - 09.05 025/06 dii. 09.05 - 09.10 026/06 dii. 09.10 - 14.40 023/06 Bearjadat 02.06.06 dii. 08.30 - 10.10 017/06 joatkka
Originalspråk: Norsk
Vuođđogiella: Dárogiella
Sak 14/06
Ášši 014/06
Saken påbegynt tirsdag 30. mai 2006 kl. 09.00.
Ášši meannudeapmi álggahuvvui maŋŋebárgga miessemánu 30. b. 2006 dii. 09.00.
Følgende representanter var til stede ved konstitueringen:
Čuovvovaš áirasat ledje vuođđudeamis:
Vibeke Larsen
Lene Hansen 6.
Aili Keskitalo33.
Aili Keskitalo 33.
Roger Pedersen 12.
Roger Pedersen 12.
Berit Marie P. E. Eira (vara for Per Andersen Bæhr 30. – 31.05.06)
Berit Marie P. Eira (Per Andersen Bæhr ovddas 30.31.05.06)
13.
34. ii lean várrelahttu Tone Finnesen ovddas 30.05.06
Ingen vara for Isak Mathis O. Hætta35.
13. ii lean várrelahttu Isak Mathis O. Hætta ovddas
Anders Urheim 14.
14.
Klemet Erland Hætta36.
Klemet Erland Hætta 36.
Miriam Paulsen 15 Josef Vedhugnes37.
Miriam Paulsen 15 Josef Vedhugnes 37.
Jarle Jonassen 16.
Jarle Jonassen 16.
Olaf Eliassen38.
Olaf Eliassen 38.
Maja Lisa Kappfjell (vara for Sten Erling Jønsson, ugyldig fravær) 17.
Maja Lisa Kappfjell (Sten Erling Jønsson ovddas, lobihis jávkan) 17.
Tone Merete Orti Olsen (vara for Wiebke Synnøve Slåtsveen)
Tone Merete Orti Olsen (Wiebke Synnøve Slåtsveen ovddas)
Innvilgende permisjoner
Rita-Alise Porsanger 19.
Representant nr. 1 Magnhild Mathisen innvilget permisjon fra 31. mai 2006 kl. 12.00 Representant nr. 34 Tone Finnesen innvilget permisjon fra 30. mai 2006 Representant nr. 9 Synnøve Solbakken-Härkönen innvilget permisjon 31. mai 2006 kl. 13.30 – 15.30 Representant nr. 25 Randi A. Skum innvilget permisjon 30. – 31. mai 2006 Representant nr. 26 Bjarne Store-Jakobsen innvilget permisjon 01. og 02. juni 2006 Representant nr. 12 Per Andersen Bæhr innvilget permisjon 30.-31.05.2006 Representant nr. 20 Torill Bakken innvilget permisjon 30. – 31. mai 2006 Representant nr. 4 Marianne Balto Henriksen innvilget permisjon 02.06.06 Representant nr. 6 Per-Ivar Henriksen innvilget permisjon 02.06.2006 Representant nr. 18 Per Edvind Varsi innvilget permisjon 31.05.2006 kl. 13.30 – 15.30 og 02. 06.2006 Representant nr. 17 Tone Merete Orti Olsen innvilget permisjon 01.-02.06.2006 Representant nr. 19 John Harald Skum innvilget permisjon 02.06.2006
Áirras nr. 34 Tone Finnesen oaččui permišuvnna miessemánu 30. b. 2006. Áirras nr. 9 Synnøve Solbakken-Härkönen oaččui permišuvnna miessemámu 31. b. 2006. dii 13.30. – 15.30 Áirras nr. 25 Randi A. Skum oaččui permišuvnna miessemánu 30. – 31. b. 2006. Áirras nr. 26 Bjarne-Store Jakobsen oaččui permišuvnna geassemánu 01. ja 02. b. 2006. Áirras nr 12 Per Andersen Bæhr oaččui permišuvnna miessemánu 30.-31. b. 2006. Áirras nr 20 Toril Bakken oaččui permišuvnna miessemánu 30.-31. b. 2006. Áirras nr. 4 Marianne Balto Henriksen oaččui permišuvnna geassemánu 02. b. 2006. Áirras nr. 6 Per-Ivar Henriksen oaččui permišuvnna geassemánu 02. b. 2006. Áirras nr. 18 Per Edvind Varsi oaččui permišuvnna miessemánu 31. b. 2006 dii. 13.30 – 15.30. ja geassemánu 02. b. 2006. Áirras nr. 17 Tone Merete Orti Olsen oaččui permišuvnna geassemánu 01. – 02. b. 2006. Áirras nr. 19 John Harald Skum oaččui permišuvnna geassemánu 02. b. 2006.
Anne Dalheim møtte for representant nr. 23 Tor Mikalsen Berit Marie P. Eira møtte for representant nr. 12 Per Andersen Bæhr Tone Merete Orti Olsen møtte for representant nr. 17 Wiebke Synnøve Slåtsveen Kristin N. Harila møtte for representant nr. 20 Toril Bakken Per-Bjørn Lakselvnes møtte for representant nr. 25 Randi A. Skum Laila Wilks møtte for representant nr. 39 Kirsten Appfjell Nanna Thomassen møtte for representant nr. 30 Susanne Amalie Andersen Maja Lisa Kappfjell møtte for representant nr. 38 Sten Erling Jønsson Ranveig Matheussen møtte for representant nr. 26 Bjarne Store-Jakobsen Sigrun Rasmussen møtte for representant nr. 1 Magnhild Mathisen
Anne Dalheim lei čoahkkimis áirasa nr 23 Tor Mikalsen ovddas Berit Marie P. Eira lei čoahkkimis áirasa nr. 12 Per Andersen Bæhr ovddas Tone Merete Orti Olsen lei čoahkkimis áirasa nr. 17 Wiebke Synnøve Slåtsveen ovddas Kristin N. Harila lei čoahkkimis áirasa nr. 20 Toril Bakken ovddas Per-Bjørn Lakselvnes lei čoahkkimis áirasa nr. 25 Randi A. Skum ovddas Laila Wilks lei čoahkkimis áirasa nr. 39 Kirsten Appfjell ovddas Nanna Thomassen lei čoahkkimis áirasa nr. 30 Susanne Amalie Andersen ovddas Maja Lisa Kappfjell lei čoahkkimis áirasa nr. 38 Sten Erling Jønsson ovddas Ranveig Matheussen lei čoahkkimis áirasa nr. 26 Bjarne Store-Jakobsen ovddas Sigrun Rasmussen lei čoahkkimis áirasa nr. 1 Magnhild Mathisen ovddas
Møteinnkalling av 27.04.06 med forslag til saksliste.
Cuoŋománu 27. b. 2006 beaiváduvvon gohččun ja áššelistu.
Innkalling av 27.04.06 med innstilling til saksliste godkjennes.
Čoahkkinjođihangotti árvalus Sámediggái: Cuoŋománu 27. b. 2006 beaiváduvvon gohččun ja áššelistu dohkkehuvvo.
Sametinget godkjenner at tilleggssak 026/06 Valg av nytt medlem til valgkomiteen og tilskuddstyret legges til sakskartet som sak torsdag 01. juni 2006.
Sámediggi dohkkeha ahte liigeášši 026/06 Ođđa lahtu válljen válgalávdegoddái ja doarjjastivrii biddjojuvvo gieđahallamii duorastaga geassemánu 01. b. 2006.
Av 43 representanter var 38 til stede.
43 áirasis ledje 38 čoahkis.
Voteringen ble gjennomført i følgende rekkefølge:
Jienasteapmi čađahuvvui čuovvovaš vuoru mielde:
ŽMøtelederskapets innkalling av 27.04.06 med saksliste ble enstemmig godkjent. ŽTilleggssak 026/06 Valg av nytt medlem til valgkomiteen og tilskuddsstyret, ble godkjent og lagt til sakskartet som sak torsdag 01. juni 2006.
Čoahkkinjođihangotti gohččun b. 27.04.06 oktan áššelisttuin dohkkehuvvui ovttajienalaččat Liigeášši 026/06 Ođđa lahttu válljen válgalávdegoddái ja doarjjastivrii dohkkehuvvui ja lasihuvvui áššelistui áššin duorastaga geassemánu 01 b. 2006
Det ble ikke fremmet noen protokolltilførsler i denne saken.
Dán áššis ii ovddiduvvon beavdegirjelasáhus.
1 Josef Vedhugnes Egil Olli, til forretningsorden Jánoš Trosten, forretningsorden
1 Josef Vedhugnes Egil Olli, čoahkkinortnegii Jánoš Trosten, čoahkkinortnegii
Innkalling av 27.04.06 med innstilling til saksliste godkjennes.
Cuoŋománu 27. b. 2006 beaiváduvvon gohččun ja áššelistu dohkkehuvvui.
Behandlingen av saken ble avsluttet 30.05.06 kl. 09.20.
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 30.05.06 dii. 09.20.
Originalspråk: Norsk
Vuođđogiella: dárogiella
Sak 15/06
Ášši 15/06
Sametingsrådets beretning om virksomheten iht. forretningsorden § 20
Sámediggeráđi doaibmadieđáhus čoahkkinortnega § 20 vuođul
Arkiv
Arkiva
Arkivsaksnr..
Arkiiváššenr.
Saken påbegynt tirsdag 30.05.06 kl. 09.20
Ášši meannudeapmi álggahuvvui disdaga 30.05.06 dii. 09.20
dato Avsender / MottakerTittel
Nr Beavi Geas / Geasa Namahus
Sametingsrådets forslag:
Sámediggeráđi evttohus:
Sametingsrådets beretning tas til orientering.
Sámediggeráđi dieđáhus váldojuvvo diehtun.
Beretningen omfatter Sametingsrådets aktiviteter i perioden 14.02.06-10.05.06.
Dieđáhus válddahallá Sámediggeráđi doaimmaid áigodagas 14.02.06-10.05.06.
1 Om virksomheten
1 Doaimmaid válddahallan
Sametingsrådet har i denne perioden avholdt 5 møter og behandlet 32 saker.
Sámediggeráđđi lea dán áigodagas doallan 5 čoahkkima ja meannudan 32 ášši.
Det vises til møtebok R 02/06, R03/06, R04/06, R05/06 og R06/06.
Čujuhuvvo čoahkkingirjjiide R 02/06, R 03/06, R 04/06, R 05/06 ja R 06/06.
Sametingsrådet vil i denne beretningen omtale flere saker rådet har arbeidet med i perioden.
Sámediggeráđđi áigu dán dieđáhusas válddahallat máŋga dain áššiin maiguin ráđđi lea bargan dán áigodagas.
2.1 Opplæring
2.1 Oahpahus
2.1.1 Kunnskapsløftet
2.1.1 Máhttolokten
Sametingsrådet har gjort innledende vedtak om samisk innhold i nasjonale læreplaner i fellesfagene religion og etikk, geografi, samfunnsfag og historie.
Sámediggeráđđi lea dahkan álgomearrádusa sámi sisdollui našuvnnalaš oahppoplánain oktasašfágain osku ja etihkka, geografiija, servodatfága ja historjá.
Sametingsrådet er nå i dialog med politisk ledelse i Kunnskapsdepartementet om samisk innhold i læreplanene.
Sámediggeráđđi gulahallá dál Máhttodepartemeantta politihkalaš jođihemiin oahppoplánaid sámi sisdoalu birra.
2.1.2 Fag- og timefordeling for elever som har samisk opplæring
2.1.2 Fága- ja diibmojuohku ohppiide geain lea sámegieloahpahus
Sametinget har gjennomført administrative konsultasjoner med Kunnskapsdepartementet og kommet til enighet om fag- og timefordeling for elever som får opplæring i og på samisk.
Sámediggi lea hálddahuslaš ráđđádallamiid bokte Máhttodepartemeanttain dohkkehan fága- ja diibmojuogu ohppiide geain lea oahpahus sámegielas ja sámegillii.
Detaljene omkring fag- og timefordelingen fremgår av Rundskiv F-009-06 som finnes på denne nettadresse: http://odin.dep.no/kd/norsk/dok/regelverk/rundskriv/bn.html
Lagat dieđut fága- ja diibmojuogu birra gávdnojit Johtočállosis F-009-06, ja dat gávdno dán neahttačujuhusas: http://odin.dep.no/kd/norsk/dok/regelverk/rundskriv/bn.html
De viktigste hovedpunktene er at Sametinget fikk gjennomslag for å øke timetallet til førstespråket (samisk / norsk) - og andrespråket (samisk / norsk). Videre er elever som har opplæring i og på samisk unntatt for kravet om obligatorisk opplæring i andre fremmedspråk / språklig fordypning. Dette fordi disse elevene allerede har opplæring i tre språk i grunnskolen.
Deháleamos váldočuoggát leat ahte Sámedikki evttohus bajidit diibmologu vuosttašgillii (sámi / dáru) ja nuppigillii (sámi / dáru) dorjojuvvui, ja ahte oahppit geain lea oahpahus sámegielas ja sámegillii besset eret bákkolaš oahpahusgáibádusas eará amasgielain / gielalaš čiekŋudeamis danne go dain ohppiin lea juo oahpahus golmma gielas vuođđoskuvllas.
Disse elevene har likevel rett til opplæring i andre fremmedspråk / språklig fordypning dersom de ønsker det.
Dain ohppiin lea goitge vejolašvuohta oažžut oahpahusa eará amasgielain / gielalaš čiekŋudeami jus dan háliidit.
Et annet hovedpunkt er at det samlede timetallet for elever som får samisk opplæring er høyere enn for øvrige elever som følger nasjonal fag- og timefordeling, alt etter hvilke alternativ som velges.
Nubbi váldočuokkis lea ahte ohppiin geain lea sámegieloahpahus leat eanet oahpahusdiimmut go eará ohppiin geat čuvvot našuvnnalaš fága- ja diibmojuogu, ja dat sorjjasta das makkár molssaeavttu vállješ.
Dette er gjort nettopp for å styrke opplæringen i førstespråket og andrespråket, og for å unngå at opplæringen i andre fag svekkes.
Dat dahkkui dainna oaiviliin ahte nannet vuosttašgiela ja nuppigiela oahpahusa, ja hehttet ahte dat goaridit eará fágaid oahpahusa.
Det er en unntaksbestemmelse som gjelder for elever som får samisk opplæring og som er bosatt utenfor definisjon av samisk distrikt i opplæringsloven.
Dát lea spiehkastatmearrádus mii guoská ohppiide geat ožžot sámegieloahpahusa ja geat orrot guovlluid olggobealde mat meroštallojuvvojit sámi guovlun oahpahuslágas.
Disse kan likevel bli fritatt for opplæring i andre fag med inntil 76 timer på barnetrinnet slik at timetallet for disse elevene ikke skal bli urimelig høyere enn for øvrige elever som ikke har opplæring i samisk.
Muhto sii sáhttet goitge beassat eará fágaid oahpahusas eret main leat gitta 76 diimmu mánáidceahkis, nu ahte daid ohppiid diibmolohku ii šatta nu olu stuorát go dain ohppiin geain ii leat sámegieloahpahus.
2.1.3 Samisk læringsplakat, læreplaner for grunnskolen og gjennomgående læreplaner for grunnopplæringen
2.1.3 Sámi oahppoplakáhtta, vuođđoskuvlla oahppoplánat ja vuođđooahpahusa oppalaš oahppoplánat
Samisk læringsplakat og samiske læreplaner for grunnskolen og læreplaner i fagene samisk og norsk som skal gjelde for hele det 13-årige skoleløpet har vært til høring.
Sámi oahppoplakáhtta, sámi oahppoplánat vuođđoskuvlii ja sámegiela ja dárogiela oahppoplánat mat galget čuovvut 13-jagi skuvlamannodaga, leat leamaš gulaskuddamis.
Samisk læringsplakat og prinsipper for opplæringen behandles som egen sak under denne plenumssamlingen.
Sámi oahppoplakáhtta ja oahpahusa prinsihpat meannuduvvojit sierra áššin dán dievasčoahkkimis.
Dette er gjennomgående læreplaner for opplæring i samisk språk for grunnskolen og videregående opplæring.
Sámediggeráđđi mearridii sámegiela vuosttašgiela ja nuppigiela oahppoplána sisdoalu 20.04.06.
Disse er publisert på Samisk læringsnett og Sametingets nettside.
Dat leat oppalaš oahppoplánat sámegieloahpahussii vuođđoskuvllas ja joatkkaoahpahusas, ja dat gávdnojit Sámi oahpponeahtas ja Sámedikki neahttasiiddus.
Læreplanene foreligger på nordsamisk og norsk og er under oversetting til lulesamisk og sørsamisk.
Oahppoplánat leat sihke davvisámegillii ja dárogillii, ja leat dál jorgaluvvome julevsámegillii ja lullisámegillii.
Læreplanene vil gi et helhetlig og gjennomgående opplæringsløp i samisk for hele grunnopplæringen og vil kunne bety en styrking av det samiske språket.
Oahppoplánaid bokte ožžot oahppit ollislaš ja oppalaš oahpahusmannodaga sámegielas olles vuođđooahpahusas ja dat mearkkaša ahte sámegiella nannejuvvo.
Læreplanene i samisk som andrespråk har en unik struktur sammenlignet med andre læreplaner i Kunnskapsløftet.
Sámegiela nuppigiela oahppoplánain lea earenoamáš hápmi Máhttoloktema eará oahppoplánaid bálddas.
Planen er tilpasset elever både med og uten forkunnskaper i samisk språk med den hensikt at alle elever blir motiverte til å lære samisk.
Plána lea heivehuvvon sihke daidda ohppiide geain leat ovdalaš dieđut sámegiela birra, ja daidda geain eai leat ovdalaš dieđut sámegiela birra, ja ulbmil lea ahte buot oahppit movttiiduvvošedje oahppat sámegiela.
For øvrige samiske læreplaner for grunnskolen: mat og helse, musikk, samfunnsfag, naturfag, duodje, kristendoms-, religions- og livssynskunnskap og gjennomgående læreplan i norsk for elever med samisk som førstespråk, er oppsummering av høringen og Sametingets forberedelse til ferdigstillelse gjennomført.
Vuođđoskuvlla eará oahppoplánaid: biebmu ja dearvvašvuohta, musihkka, servodatfága, duodji, risttalašvuohta-, osku- ja eallinoaidnomáhttu ja oppalaš oahppoplána dárogielas ohppiide geain lea sámegiella vuosttašgiellan, gulaskuddan lea čoahkkáigesson, ja Sámedikki ráhkkaneapmi gárvet plánaid lea čađahuvvon.
Planene er oversendt Kunnskapsdepartementet som fastsetter disse i løpet av våren 2006.
Plánat leat sáddejuvvon Máhttodepartementtii, ja sii galget dohkkehit plánaid 2006 giđa mielde.
Sametinget har bedt om konsultasjoner i forbindelse med fastsettingen.
Sámediggi lea bivdán ráđđádallamiid plánaid dohkkeheami oktavuođas.
Sign: _________________ / _________________
2.1.4 Dutkan
Sametingsrådet har siden forrige plenum fulgt opp flere saker som vedrører samisk forskning.
Sámediggeráđđi lea mannan dievasčoahkkima rájes čuovvolan máŋga sámi dutkanášši.
President Aili Keskitalo deltok på Norges forskningsråds avlutningskonferanse for Program for samisk forskning i Tromsø 23.-24.02.06.
Presideanta Aili Keskitalo searvvai Sámi dutkanprográmma loahpahankonferánsii Romssas 23.-24.05.06 maid Norgga dutkanráđđi lágidii.
Presidenten holdt innlegg om samisk forsknings betydning for samiske beslutningstakere.
Presideanta doalai sártni sámi dutkama mearkkašumi birra sámi mearridanorgánaide.
Et nytt program for samisk forskning er nå under utarbeidelse.
Ođđa sámi dutkanprográmma lea dál álggahuvvome.
Sametinget deltar i dette arbeidet.
Sámediggi searvá dan bargui.
28.02.06 hadde presidenten møte med Norges forskningsråd der forskningsrådets nordområdestrategi ble diskutert.
Vuolláičála: _________________ / _________________ 28.02.06 lei presideanttas čoahkkin Norgga dutkanráđiin, ja doppe digaštalle davviguovllu strategiija.
Presidenten la fram Sametingets syn og poengterte at det var av sentral betydning at urfolksdimensjonen måtte inn i forskningsrådets nordområdestrategi.
Presideanta ovddidii Sámedikki oainnu ja deattuhii dehálašvuođa das ahte eamiálbmotipmárdus váldo mielde dutkanráđi davviguovllu strategiijai.
Sametinget har også gitt høringsuttalelse til Forskningsrådet på dette.
Sámediggi lea maiddái sádden gulaskuddancealkámuša dutkanráđđái dan birra.
20.-21.03.06 ble det avholdt lulesamisk forskningskonferanse på Árran lulesamisk senter.
20.-21.03.06 lágiduvvui julevsámi dutkankonferánsa Árran julevsámi guovddážis.
Presidenten holdt innlegg om samisk forsknings betydning for utviklingen av samiske samfunn.
Presideanta sárdnidii sámi dutkama mávssolašvuođa birra sámi servodaga ovdáneapmái.
Universitetet i Tromsø arrangerte forskningskonferanse på Svalbard 23.-26.04.06.
Romssa universitehta lágidii dutkankonferánssa Svalbárddas 23.-26.04.06.
Presidenten holdt innlegg om høyere utdannings betydning for urfolk i nord.
Presideanta humai sáhkavuorustis dan birra, maid alit oahppu mearkkašá davviguovlluid eamiálbmogiidda.
Presidenten har hatt møte med divisjon for vitenskap i Norges forskningsråd i Karasjok 27.04.06.
Presideanttas lei čoahkkin Norgga dutkanráđi dieđadivišuvnnain Kárášjogas 27.04.06.
Presidenten informerte om framtidige behov for samisk forskning.
Presideanta muitalii sámi dutkama boahttevaš dárbbuid birra.
Divisjonsstyrets leder informerte om forskningsrådets videre satsing på samisk forskning.
Divišunstivrra jođiheaddji muitalii movt dutkanráđđi áigu vuoruhit sámi dutkama.
Det ble enighet om faste årlige møter mellom Sametinget og Norges forskningsråd.
Sii soabadedje doallat jahkásaš čoahkkimiid Sámedikki ja Norgga dutkanráđi gaskkas.
Sametingsrådet ga uttrykk for at det er på tide med bedre samisk representasjon i forskningsrådets styrende organer.
Sámediggeráđđi dovddahii ahte dál livččii áigi buoridit sámi ovddastusa dutkanráđi stivrenorgánain.
2.2 Oppvekst
2.2 Bajásšaddan
Sametinget har hatt sitt årlige møte med barneombud Reidar Hjermann i Kautokeino 07.03.06.
Sámedikkis lea leamaš jahkásaš čoahkkin mánáidáittardeddjiin Reidar Hjermann Guovdageainnus 07.03.06.
Fra Sametinget møtte president Aili Keskitalo og Ann-Helene Saari fra Sametingets ungdomspolitiske utvalg (SUPU).
Sámedikki bealis searvvai presideanta Aili Keskitalo ja Ann-Helene Saari Sámedikki nuoraidpolitihkalaš lávdegottis (SNPL).
Tema på møtet var samiske barns oppvekstvilkår.
Čoahkkima fáddá lei mánáid bajásšaddaneavttut.
Sametinget la fram at det er mangel på samisk språk og kulturkompetanse i barnevernets institusjoner.
Sámediggi čujuhii ahte mánáidsuodjalusa ásahusain lea unnán sámegiel- ja kulturmáhttu.
Dette gir et dårligere tilbud til samiske barn.
Nu lea bálvalus sámi mánáide heittot.
Det er også for få samiske fosterhjem.
Sámi dustehusruovttut leat maiddái beare unnán.
Det må derfor gjøres et større rekrutteringsarbeid for å skaffe flere fosterhjem.
Danne ferte garraseappot geahččalit háhkat eanet dustehusruovttuid.
Videre er det behov for metodeutviklingsarbeid innenfor samisk barnevern.
Lassin lea dárbu bargat metodaovddidemiin sámi mánáidsuodjalusas.
Barnevernets utviklingssenter i Tromsø (BVUNN) har fått spesielt ansvar for metodeutvikling innenfor samisk barnevern.
Mánáidsuodjalusa ovddidanguovddáš Romssas lea ožžon earenoamáš ovddasvástádusa sámi mánáidsuodjalusa metodaovddiideapmái.
Det er behov for et kontinuerlig metodeutviklingsarbeid innenfor fagfeltet men senteret mangler faste økonomiske rammer for å gjøre dette arbeidet.
Fágasuorggis lea dárbu čađat bargat metodaovddidemiin, muhto guovddážis eai leat fásta ekonomalaš rámmat dan bargui.
Sametinget etterlyste i tillegg samisk språk- og kulturkompetanse hos Barneombudet, og det er enighet om å jobbe videre med saken.
Sámediggi váillaha maiddái sámegiela- ja kulturgelbbolašvuođa Mánáidáittardeaddjis, ja soabaimet bargat viidásit dainna áššiin.
Situasjonen for samiske barn i barnehage og skole, og læremiddelsituasjonen for samiske barn ble tatt opp på møtet med Barneombudet.
Čoahkkimis mánáidáittardeddjiin lei sáhka sámi mánáid dili birra mánáidgárddiin ja skuvllain, ja sámi mánáid oahpponeavvodili birra.
I tillegg ble saker som er tatt opp tidligere oppsummert og drøftet for videre oppfølging.
Lassin čoahkkáigesse ovdalaš digaštallojuvvon áššiid, ja digaštalle movt daid galgá viidásit čuovvolit.
Her kan nevnes reindrift- og slaktingsreguleringer som forhindrer at barnehagebarn kan erfare og lære om forvaltning av sentral samisk kultur, og samarbeid mellom nordiske barneombud om samiske spørsmål.
Das sáhttá namuhit boazodoallo- ja njuovvanmuddema mii hehtte mánáidgárdemánáid oahppamis guovddáš sámi kulturhálddašeami, ja ovttasbarggu gaskal davviriikkalaš mánáidáittardeddjiid sámi áššiid ektui.
SUPU tok opp sakene om samisk ungdomsrepresentasjon i Barneombudets ungdomsråd, og uttalelsene fra Sametingets ungdomskonferanse 2005 om samisk som valgfritt sidemål for alle elever i
SNPL ovddidii áššiid sámi nuoraidovddasteaddji birra Mánáidáittardeaddji nuoraidráđis, ja Sámedikki nuoraidkonferánssa 2005 cealkámušat ahte buot ohppiin Norggas galggašii vejolašvuohta válljet sámegiela siidogiellan, ja Oahpahuslága § 6-2 rievdadeami, sámegiel oahpahus vuođđoskuvllas. Leat ovttaoaivilis bargat viidásit áššiiguin.
Det er enighet om å jobbe videre med sakene.
2.2.2 Mánáidgárddit
Sametinget har hittil i 2006 tildelt særskilt tilskudd til 42 samiske barnehager / avdelinger, og midler til samiskopplæring i 11 norske barnehager.
Sámediggi lea dássážii 2006:s juolludan earenoamášdoarjaga 42 mánáidgárdái / ossodahkii, ja ruđaid sámegieloahpahussii 11 dáčča mánáidgárdái.
2.3 Språk
Vuolláičála: _________________ / _________________
2.3.1 Sametingets språkstyre
2.3.1 Sámedikki giellastivra
Sametingets nye språkstyre har avholdt sitt første møte i Trondheim, hvor de også hadde møte med Sametingsrådet.
Sámedikki ođđa giellastivrras lei vuosttaš čoahkkin Troandimis, gos sii maiddái čoahkkinaste Sámediggeráđiin.
I møtet ble blant annet språkstyrets mandat og oppgaver framover avklart.
Čoahkkimis čielggadedje earret eará giellastivrra fápmudusa ja bargguid ovddasguvlui.
Språkstyret skal i perioden evaluere språkstyrets mandat og retningslinjer, utarbeide retningslinjer for tospråklighetsmidlene, lage strategisk språkplan for samefolkets fond og utarbeide målsettingsprogram for samisk språk.
Giellastivra galgá áigodagas árvvoštallat giellastivrra mandáhta ja njuolggadusaid, ráhkadit guovttegielalašvuođaruđaid njuolggadusaid, ráhkadit strategalaš giellaplána sámeálbmotfondii ja ráhkadit sámegiela ulbmilprográmma.
Sametingsrådet har oppnevnt to varamedlemmer til språkstyret for perioden 2006-2009.
Sámediggeráđđi nammadii guokte várrelahtu giellastivrii 2006-2009 áigodahkii.
For Elle Marja Vars er Gudmund Johnsen oppnevnt.
Elle Marja Vars ovddas lea Gudmund Johnsen nammaduvvon.
For Heidi Andersen er Adele Nystø Rahka oppnevnt.
Heidi Andersen ovddas lea Adele Nystø Rahka nammaduvvon.
2.3.2 Tysfjord kommune inn i forvaltningsområdet for samisk språk
2.3.2 Divttasvuona suohkan sámegiela hálddašanguvlui
I forbindelse med at Tysfjord kommune er innlemmet i forvaltningsområdet for samisk språk, inviterte Sametingsrådet til et informasjonsmøte om saken.
Dan oktavuođas go Divttasvuona suohkan šattai sámegiela hálddašanguovlun, bovdii Sámediggeráđđi diehtojuohkinčoahkkimii ášši birra.
Møtet ble avholdt i Kjøpsvik den 14.03.06.
Čoahkkima dolle Gásluovttas 14.03.06.
På møtet deltok ulike instanser og offentlige organ som blir berørt av Tysfjord kommunes innlemmelse i språkforvaltningsområdet.
Čoahkkimis ledje iešguđet instánssat ja almmolaš orgánat mielde maidda Divttasvuona suohkana searvan giellahálddašanguvlui váikkuha.
Sametingsrådet informerte om de ulike sidene denne innlemmelsen i forvaltningsområdet vil ha for Tysfjord kommune og de berørte instansene.
Sámediggeráđđi čilgii makkár iešguđetlágan beliid searvan mielddisbuktá Divttasvuona suohkanii ja guoskevaš instánssaide.
Som en oppfølging til møtet inviterte Sametingsrådet v / presidenten og visepresidenten Tysfjord kommunes politiske ledelse til samtale om status og framdrift i arbeidet med å legge til rette for å oppfylle samelovens språkbestemmelser.
Sámediggeráđđi, presideantta ja várrepresideantta bokte, čuovvolii čoahkkima ja bovdii Divttasvuona suohkana politihkalaš jođiheami ságastallamii státusa ja ovdáneami birra sámelága giellamearrádusaid olaheami heivehanbarggus.
Møtet ble avholdt på Drag 05.05.06.
Čoahkkin lei Ájluovttas 05.05.06.
Ordfører og rådmann i Tysfjord kommune redegjorde for status i arbeidet og planene kommunen har i det videre arbeidet.
Divttasvuona suohkana sátnejođiheaddji ja ráđđeolmmái čilgiiga barggu státusa ja makkár plánat suohkanis leat viidásit barggus.
2.3.3 Språkmotiveringsstipend 2005/2006
2.3.3 Giellamovttiidahttinstipeanda 2005/2006
Sametinget har for skoleåret 2005/2006 tildelt kr. 1 127 679 i stipend til 493 elever som har samisk på videregående nivå.
Sámediggi lea skuvlajagis 2005/2006 juolludan 1 127 679 ru stipeandan 493 oahpppái geain lea sámegiella joatkkaskuvladásis.
Derav er det 212 som tar samisk som 1. språk, 263 som tar samisk som 2. språk og 18 som tar samisk som valgfag.
Das váldet 212 oahppi sámegiela vuosttašgiellan, 263 oahppi váldet ges sámegiela nubbigiellan ja 18 oahppi váldet sámegiela válljenfágan.
Slik fordeler dette seg på fylkene:
Dat juhkkojuvvojit ná fylkkaid gaskkas:
FylkeSamisk som 1. språkSamisk som 2. språkSamisk som valgfag Finnmark Troms Nordland Nord-Trøndelag Sør-Trøndelag Oppland Hedmark Hordaland Finland Sverige
Finnmárku Romsa Nordlánda Davvi-Trøndelága Lulli-Trøndelága Opplánda Hedmárku Hordalánda Suopma Ruoŧŧa
Sign: _________________ / _________________
Vuolláičála: _________________ / _________________
2.4.1 Etablering av stiftelsen Nordvestsamisk museumssiida
2.4.1 Vuođđudusa Davveoarjesámi museasiidda ásaheapmi
Nordvestsamisk museumssiida ble stiftet 25.04.06.
Davveoarjesámi museasiida ásahuvvui 25.04.06.
Dette er en konsolidering av museene Sámiid Vuorká-Dávvirat / De samiske samlinger, Porsanger museum, Kokelv sjøsamiske museum og Guovdageainnu gilišilju / Kautokeino bygdetun.
Dát lea museaid Sámiid Vuorká-Dávviriid, Porsáŋggu musea, Jáhkovuona mearrasámi musea ja Guovdageainnu gilišilju nannen.
Konsolideringen innebærer at museene vil ha en samordnet drift og personalforvaltning.
Nannen mearkkaša ahte museat ožžot oktiiordnejuvvon doaimma ja bargiidhálddašeami.
Sametingsrådet oppnevnte to medlemmer til styret, de nåværende eiere oppnevnte to og de ansatte en.
Sámediggeráđđi nammadii guokte lahtu stivrii, dálá eaiggádat nammadedje guokte ja bargit fas ovtta.
Sammensetningen av styret ble som følger:
Stivrra čoahkádus šattai ná: