pere/sami_parallel huggingface dataset:
Boazodoallohálddahusa riskaanalysa čájeha ahte lea hui unnán riska dan ektui man ávki das lea, go bálddastahttá man dási hearkkes dieđuid Boazodoallohálddahusa databasain, ja vejolaččat maid Sámedikkis (min kommentára), gieđahallet.
Risikoen som en står igjen med vurderes av RF som liten sammenlignet med nytten (risikoanalyse), når en ser på graden av sensitivitet på de aktuelle datasettene Reindriftsforvaltningen, og kanskje også Sametinget (vår kommentar), håndterer.
Dieđuid sáhttá muđui maid amasindahkat, ja nu sáhttá suodjalit daid buot hearkkimus dieđuid, ovdal go daid sirdá giehtadihtorii ja bargagoahtá daiguin, ja dat sáhttá leat doarvái hui ollu ulbmiliidda, nugo statistihkaid ráhkadeapmái, analysaide ja nu ain.
Data kan dessuten anonymiseres, og demest følsomme variabler begrenses, før de lastes ned til PC-er og bearbeides, og det vil være tilstrekkelig til mange formål som statistikkproduksjon, analyser etc..
Go ovdamearkkadihte sáddejit boazodoalu birra dieđuid Statistihkalaš guovddášbyråii statistihkaid ráhkadeapmái, de váldet eret persuvdnanummara, muhto diktet sohkabeali dieđu, riegádandáhtona jna. leahket (amasindahkan)
For eksempel når data om reindrifta for statistikkformål oversendes Statistisk sentralbyrå, så fjernes personnummer, men man beholder kjønn, fødselsår mv. (anonymisering)
- Boazoeaiggádiid ja njuovahagaid diehtoraporterema oktavuođas, ja ovttasbargguin eará
- I forbindelse med innrapportering av opplysninger fra reineiere, slakteri og samarbeid
almmolaš ásahusaiguin ja sullasaččaiguin (ovdamearkkadihte Biebmobearráigeahčču), lea Boazodoallohálddahusas ” web-service ”, gosa ráddjejuvvon datadoaimmat sáhttet beassat dahje sáhttet raporteret dieđuid maid hálddahus geavaha iežas áššemeannudeamis, doarjjarehkenastimiin jna.. Boazodoallohálddahus oažžu dál vearrodieđuid njuolga
med andre offentlige etater og lignende (for eksempel Mattilsynet), har RF en ” webservice ” der avgrensede datasett kan gis adgang til eller de kan rapportere inn opplysninger som RF bruker i sin saksbehandling, beregning av tilskudd mv..
Norut Alta-Áltá rapport 2010:3 Vearroetáhtas golggotmánu loahpas juohke jagi, gos iešdieđáhus, ealáhusskovvi ja lassikovit fievrreduvvojit njuolga Boazodoallohálddahusa databasaide, ja dasto sáhttá rehkenastimiin ja raporttaiguin bargat eanet automáhtalaččat.
RF får nå også skattedata direkte fra Skatteetaten i slutten av oktober hvert år, der selvangivelse, næringsskjema, tilleggsskjema overføres rett inn i RF sine databaser og beregninger og rapporteringer kan gjøres mer automatisert.
Dat sulastahttet daid raporterendárbbuide mat Sámedikkis leat duodjefitnodagaid ekonomalaš ovdáneami hárrái, maid Sámediggi dárbbaša duodjefitnodagain mat leat ožžon doaibmadoarjaga.
Dette ligner på de behov for rapportering om økonomisk utvikling i duodjibedriftene som Sametinget trenger fra duodjibedrifter som har fått driftstilskudd.
- Dataprográmmat ja databiergasat: Teknihkalaš rusttegat leat oalle muddui standárda
- Dataprogrammer og datautstyr: Det tekniske utstyret er stort sett standard
mašingálvvut / serverat.
maskinvare / servere.
Dat mii lea eanemus máksán, lea databaseprográmmagálvu mii lea ráhkaduvvon earenoamážit Boazodoallohálddahusa dárbbuide.
Det som har kostet mest er utvikling av databaseprogramvaren som er utviklet spesielt for Reindriftsforvaltningen sine behov. Man har modulisert dataene og
Leat moduliseren dataid ja sis lea ovdamearkkadihte okta boazodoallodatabase, okta áššemeannudanbálvalus jna..
Norut Alta-Áltá rapport 2010:3 har for eksempel en reineierdatabase, en for saksbehandlertjenester mv..
Ovddidanbargguin leat programmeren geavaheddjiid rádjemeari ja gávpelogihka – mii mearkkaša ahte lea meannudannjuolggadus dasa movt galgá lástet dieđuid ja makkár dieđuid galgá viežžat.
I utviklingsarbeidet er det programmert brukergrensesnitt og forretningslogikk – dvs. behandlingsregel for måten å laste opp data på og hvilke data som skal lastes opp.
Sii leat geavahan Microsoft SQl-server databaseprográmma ja programmeren dan MS Visual studio prográmmagillii (C#).
Man har brukt Microsoft SQl-server databaseprogram og programmert i MS Visual studio programspråk (C#).
Leat árvvoštallan ahte Boazodoallohálddahusa databasehoidu, dat rámmahoidu mii gieđahallá dataid, lea máksán sullii 2 mill. kr ovddidit ja installeret.
Det er antydet at RF sitt databaseopplegg, dvs. rammeverket som håndterer dataene, har kostet ca. 2 mill. kr å utvikle og installere.
Muhto sii sestet ollu áiggi áššemeannudemiin ja raporterenbargguin.
Men en sparer veldig mye i arbeid med saksbehandling og rapporteringsarbeid.
Dát gal lea almmatge oalle stuora ja viiddis systema go bálddastahttá dan ollu unnit ja álkit systemain mii Sámedikki duodjeregistaris lea.
Dette er imidlertid ganske omfattende system sammenlignet med et enklere system for et duodjiregister hos Sametinget.
Muhto jus smiehttá ahte lea dárbu dakkár databasesystemii mii sáhttá hálddašit buot Sámedikki ealáhusaide gullevaš váikkuhangaskaomiid ja doarjagiid, de soaitá liikká sáhttit bálddastahttit ná stuora systemain.
Men om en ser behov for databasesystem for alle næringsrettede virkemidler og tilskudd i Sametinget kan kanskje omfanget være sammenlignbart.
- Bargit, resursageavaheapmi: Iešalddis databasesystema ovddideami ja installerema
- Personell, ressursbruk: Selve utviklingen og installeringen av databasesystemet ble gjort
barggai olggobealde dihtorfitnodat haddefálaldaga vuođul.
på anbud av eksternt dataselskap.
Boazodoallohálddahusa bargun šattai čilget ja spesifiseret makkár gáibádusat sis leat ja čuovvut ahte skáhppojeaddji skáhppui dan maid ledje diŋgon.
Ressursbruken hos RF da gikk ut på å utvikle kravspesifikasjon og følge opp at leveransene ble utført iht. bestillingen.
Databasesystema jođiheapmi lea oalle hálbi, muhto lassin boahtá dat bargu maid hálddahus ieš ferte bargat dataid sisabidjamiin, ja dat rievddada oalle ollu etáhtas etáhttii, man ollu data guđege etáhtas lea.
Driften av databasesystemet er rimelig, men i tillegg kommer selve arbeidet RF må gjøre med datainnleggingen, og det varierer veldig hvor mye data ulike etater har.
Hálddahusa databidjan dáhpáhuvvá dal hui njuovžilit, earet eará danin go muhtun geavaheaddjejoavkkuide lea addon beassanlohpi muhtun osiide datasystemas, ja nu sii ieža bidjet dohko oalle ollu dieđuid elektrovnnalaččat interneahta bokte.
Datainnlegging hos RF skjer nå veldig effektivt, bl.a. ved at noen brukergrupper er gitt adgang til deler av datasystemet og selv legger inn en god del data elektronisk direkte via nettilkobling.
Leat Boazodoallohálddahusa iežas guokte databargi geaid ovddasvástádus lea bearráigeahččat ahte systema doaibmá, muhto dieđuid geavaheapmi, ja dieđuid bidjan maid guhtege ieš bargá, dahkko áššemeannudeddjiid dásis ja dan barget maid eará fágabargit etáhtas.
Det er RF sine to dataansatte som har ansvaret for at systemet er oppe og går, men bruken av dataene, og innlegging av data som skjer manuelt, skjer på saksbehandlernivå og av annet fagpersonell ved etaten.
Dat leat dakkár dieđut maid áššemeannudeaddjit aŋkke dárbbašit, muhto mat dál biddojuvvojit datai ja geavahuvvojit miha buorebut ávkin ja dain lea miha buoret kvalitehta.
Det er datainnlegging en uansett har behov for i saksbehandlinga, men som nå legges inn og utnyttes langt mer effektivt og med høyere kvalitet.
Oanehaččat Sámedikki dihtorsystema birra go guoská dieđuid vurkkodeapmái ja beassanbearráigeahččamii
Kort omtale av Sametingets datasystem relatert til datalagring og tilgangskontroll
Ráddjen dihtii barggu, de eat leat mii ráhkadan makkárge dárkilis čilgehusa das makkár Sámedikki iežas dihtorsystema lea.
For å avgrense arbeidet har vi ikke foretatt en inngående presentasjon av Sametingets eget datasystem.
Eai ge mis leat leamaš doarvái dieđut ge dan birra.
Delvis har vi også manglet tilstrekkelig med opplysninger om dette.
Vai mis lea juogalágán bálddastahttinvuođđu, de leat mii válljen čohkket dieđuid ja vásáhusaid mat muitalit juoidá daid gáibádusaid birra maid Databearráigeahčču bidjá dihtorsystemaide mat galget halddašit iešguđetlágán persuvdnadieđuid, ja maiddái dan movt muhtun eará etáhtta / Boazodoallohálddahus lea ovddidan dohkálaš ja heivvolaš dihtorsystema mainna hálddaša boazodoalloealáhusa.
For å ha et sammenligningsgrunnlag, har vi prioritert å innhente informasjon og erfaringer som sier noe om krav som Datatilsynet setter til datasystem som skal behandle ulike typer persondata, samt hvordan en annen etat / Reindriftsforvaltingen har utviklet et forsvarlig og hensiktsmessig datasystem for forvaltningen av reindriftsnæringen.
Sámedikki dihtorsystema vuolggabáiki lea ahte dat galgá bálvalit organisašuvnna mas lea Sámedikki váldohálddahus Kárášjogas ja čieža báikkálaš kántuvrra iešguđetguovllus riikkas.
Sametingets datasystem tar utgangspunkt i at det skal betjene en organisasjon med Sametingets hovedadministrasjon i Karasjok og sju stedlige kontorer ulike steder i landet.
birasossodat, 2) Oahpahus-, giella-ja kulturossodat, 3) Hálddahusossodat ja 4) Gulahallanossodat.
Administrasjonen har fire fagavdelinger: 1) Avdeling for rettigheter, næring og miljø, 2) Avdeling for opplæring, språk og kultur, 3) Avdeling for administrasjon og 4) Avdeling for kommunikasjon.
Buot Sámedikki bargit loggejit terminálaserverii iežas geavaheaddjenamain ja beassansániin.
Alle Sametingets ansatte logger seg på terminalserver med eget brukernavn og passord.
Juohke geavaheaddji beassá dan geavahanbáikái serveris mii lea sutnje definerejuvvon, iežas namain ja beassansániin.
Hver bruker har adgang til sitt definerte brukerområde på server iht. det brukernavn og passord de har.
Eanas oassi bargiin geavahit giehtadihtoriid.
Flertallet av ansatte benytter bærbare PC-er.
Giehtadihtoriid geavaheaddjefiillat synkroniserejuvvojit servera geavaheaddjefiillaiguin, nu ahte geavaheaddjis lea vejolašvuohta beassat daid fiillaide vaikko ii leat ge serverii čadnon, ovdamearkkadihte mátkkiin.
Brukerfiler på PC synkroniseres med brukerfiler på server slik at bruker har adgang til disse filene når man er frakoblet, for eksempel på reise.
Giehtadihtoriid dieđut eai leat “ čoahkkáigissojuvvon ” (krypterejuvvon), ja dat ráddje makkár dieđuid sáhttá vurkkodit dain mašiinnain.
Data på bærbar PC er ikke krypterte, noe som begrenser hvilke data som er tilrådelig å oppbevare på disse maskinene.
Siskkáldas neahtta lea sihkkarastejuvvon buollinmuvrrain olgguldas neahta vuostá.
Det interne nettet er sikret med brannmurer mot eksternt nett.
Loggen bargiid ruovttukántuvrrain dahkko sihkkaris VPN laktimiin ovdalgo logge terminálaserverii.
Pålogging fra ansattes hjemmekontor skjer via sikker VPN oppkobling før pålogging på terminalserver.
Báikkálaš kántuvrrat loggejit Sámedikki váldodihtorsystemii interneahta bokte geavaheaddjenamain ja beassansániin.
De stedlige kontorene logger seg på Sametingets hoveddatasystem via internett med brukernavn og passord.
Sámediggi geavaha guovddáš áššemeannunsystema mii vurkkoduvvo servera databasas.
Sametinget kjører sentralt saksbehandlersystem lagret i database på server.
Mii eat leat lihkostuvvan oažžut čielgasii makkár mállet sihkarvuođalaktima báikkálaš kántuvrrat geavahit go galget laktašuvvat Sámedikki guovddáš serveriidda.
Vi har ikke lykkes å få informasjon om hvilken type sikkerhetsoppkobling man benytter fra de stedlige kontor til Sametingets sentrale servere.
Eat ge mii dieđe dan ge man muddui sis leat earenoamáš sihkkaris sonat siskkáldas fierpmádagas, gos earet eará vurkkodit hearkkes dieđuid, dahje leat go sis earalágán alladássái sirrejuvvon sihkarvuođaortnegat.
Vi kjenner heller ikke til i hvilken grad man har særskilte sikre soner innenfor det interne nettverket, bl.a. for oppbevaring av sensitive data, eller om man har andre høyt klassifiserte sikkerhetsordninger.
4.5.3 Eará áššáiboađa – duojárat lea ealáhusbargit geat jođihit smávva fitnodagaid
Norut Alta-Áltá rapport 2010:3 4.5.3 En annen innfallsvinkel – duodjiutøverne er næringsutøvere som driver små bedrifter
Maŋŋel go prošeaktabargu lei loahpahuvvon, de mii válddiimet sihkarvuođa dihte oktavuođa Databearráigeahčuin (16.4.2010) fas, dán vuoru sin juridihkalaš ossodagain, sihkkarastit iežamet dieđuid ja oažžut vel eanet čielgasa áššái.
Etter at prosjektarbeidet var fullført, kontaktet vi for sikkerhets skyld Datatilsynet (16.4.2010) på nytt, denne gangen juridisk avdeling, for å kvalitetssikre og bringe ytterligere klarhet i saken.
Vástádusat maid ovdal leimmet ožžon, ledje oalle muddui seamma sullasaš vástádusat go dat maid Sámediggi lei ožžon vástádussan muhtun jagiid dás ovdal go ledje leamaš oktavuođas Databearráigeahčuin.
De svar vi hadde fått tidligere virket å være ganske sammenfallende med hva Sametinget hadde fått til svar da de for noen år siden var i kontakt med Datatilsynet.
Okta ” iskan ” gažaldagain maid mii dán vuoru hálideimmet jearrat lei manne dieđut mat gusket duodjeealáhusa doaibmadoarjagii definerejuvvojit hearkkes diehtun ja leat čuldojuvvon eret almmolašvuođas, go juo Sámedikki jienastuslohku, mas maid leat dušše sápmelaččat, biddjojuvvo almmolaš geahčadeapmái suohkaniin ?
Et av ” kontroll ” spørsmålene vi denne gang ønsket å stille var hvorfor informasjon om driftstilskudd til duodjinæringen ble definert som sensitivt og unntatt offentlighet, når Sametingets valgmantall, som også bare består av samer, legges ut til offentlig framvising i kommunene ?
Dasa mii eat ožžon makkárge čielga vástádusa.
Noe klart svar på det fikk vi ikke.
Go čilgiimet doaibmadoarjjaortnega ja geat duodjeregistaris leat lahttun, čilgii Databearráigeahču maŋŋemus áššedovdi midjiide ođđa vuogi movt áššái lahkonit, dat lei midjiide ođas go bálddastahttá ovdalaš vástádusaiguin maid etáhtas leat ožžon: ” Danin go sii geat ohcet doaibmadoarjaga duodjái ohcet dan Ovttaolbmofitnodaga namas, ja sii leat earet eará registrerejuvvon Brønnøysund-registariidda, leat sii ealáhusjođiheaddjit.
Etter å ha redegjort for driftstilskuddsordningen og hvem som er oppført i duodjiregisteret, presenterte den siste eksperten i Datatilsynet oss for en ny innfallsvinkel sammenlignet med tidligere svar fra etaten: ” Fordi de som søker om driftstilskudd for duodji gjør det i regi av Enkeltmannsforetak, og bl.a. er registrert i Brønnøysundregistrene, er de å betrakte som næringsdrivende.
Ja ealáhusjođiheaddjit leat definerejuvvon olggobeallái persuvdnadiehtolága ”.
Og næringsdrivende faller pr. definisjon utenfor personopplysningsloven ”.
Dat ahte sii leat fitnodagat, boahtá gal maid juo ovdan das go sii fievrredit ealáhusdieđáhusa, čilgii min informánta.
At det er bedrifter følger jo også av at de leverer næringsoppgaver uttalte vår informant.
Dát mearkkaša ahte ohcamušat duodjeregistarii ja duojáriid doaibmadoarjjaohcamušat sáhttet meannuduvvot seammaládje go eará áššit Sámedikkis gos sii addet doarjaga ealáhusdoaimmaide.
Dette tyder på at behandlingen av søknader til duodjiregisteret og saker om driftstilskudd til duodji kan behandles som de øvrige sakene der Sametinget gir tilskudd til næringsvirksomhet.
Dat guoská sihke fitnodagaid ja persuvnnalaš ealáhusjođiheddjiid doarjagiidda, ležžet dal sápmelaččat dahje earát geat dáid fitnodagaid oamastit.
Dette gjelder både tilskudd til bedrifter og personlig næringsdrivende, enten de er samer eller andre som eier virksomhetene.
Dat mearkkaša dan ahte (doarjja) áššit mat gusket duodjeregistara duojáriidda, eai dárbbaš meannuduvvot hearkkes diehtun, danin go dan registara ovttaolbmofitnodagaid omasteaddjit leat sápmelaččat.
Dvs. at opplysninger i (tilskudds) saker som gjelder duodjiutøvere i duodjiregisteret ikke trenger betraktes sensitive opplysninger fordi innehaver av enkeltmannsbedriftene der er samer.
Dušše persuvnnalaš dieđut ja fitnodatčiegusvuođat (ođđa buktagat, ođđa buvttadanvuogit dahje diekkár sullasaš dieđut)
Bare personlige opplysninger og bedriftshemmeligheter (nye produkter, nye produksjonsmetoder eller lignende) kan unntas offentlighet.
Earet eará ii galgga persuvdnanummara bidjat nehttii dahje sáddet e-poasttain muđui go dat leat “ čoahkkáigissojuvvon ”.
Bl.a. skal heller ikke personnummer legges ut på internett eller sendes på epost uten at den er kryptert.
Maŋŋemus oktavuohtaolbmos Databearráigeahčus orro oalle sihkkaris dieđut ášši birra, vaikko mii čujuheimmet ahte mii leat ožžon earalágán vástádusaid ovdalaš oktavuođain Databearráigeahčus.
Sistnevnte kontaktperson hos Datatilsynet ga uttrykk for å være ganske sikker i sin sak, selv om vi presiserte at vi hadde fått andre svar i tidligere kontakter med Datatilsynet.
Sáhttá leat nu ahte sii geaiguin mii ovdal leat hupman, eai leat oba fuobmán ge dan jurdilit ahte dás lea sáhka registrerejuvvon ealáhusjođiheddjiin, sii leat jurddašan dušše priváhta olbmuid.
Det som kan ha skjedd tidligere er at de vi snakket med ikke har koblet seg inn på tanken at dette er registrerte næringsdrivende, og dermed har tenkt privatpersoner.
Fertet sávvat ahte die lea sivvan dasa manne mii ovdal oaččuimet earalágán vástádusaid, danin go dát maŋŋemus árvvoštallamat álkidahttet registara gieđahallama.
Vi får i alle fall håpe at det var årsaken til de tidligere svarene da de siste vurderingene vil gjøre det noe lettere med registeret.
Dasgo dat mearkkašivččii dan ahte duodjeregistara sáhttet gieđahallat seammaládje go eará doarjjaáššiid maid Sámediggi juolluda ealáhusaid ovdánahttimii.
Det vil i så fall kunne bety at duodjiregisteret kan behandles på samme måte som andre tilskuddsaker til næringsutvikling fra Sametinget.
Dán vuođul, ja persuvdnadiehtolága, almmolašvuođalága ja hálddašanlága mielde maid mii leat maid guorahallan, de orro maŋŋemus vástádus Databearráigeahču olbmás leamen jierpmáleamos jurddajohtu.
Ut fra dette, og vår gjennomgang av personopplysningsloven, offentlighetsloven og forvaltningsloven synes svaret fra den siste kontakten med Datatilsynet å være mest logisk.
Dát ášši ii leat álki, danin go mii eat sáhte dasa buktit loahppaárvvoštallama, dan sivas go lea Databearráigeahčču mii mearrida dákkár áššiin, ja mii eat dieđe maid sii vástidivčče formálalaš áššemeannudeamis, jus oččoše čálalaš jearaldaga dahje ohcamuša Sámedikkis.
Denne saken er ikke enkel ettersom vi ikke kan konkludere når det er Datatilsynet som avgjør slikt og vi ikke vet hva de vil svare i en eventuell formell saksbehandling etter en skriftlig formell henvendelse eller søknad fra Sametinget.
4.5.4 Vejolašvuohta beassat oaidnit dieđuid Sámedikki eará ealáhusdoarjagiid birra – láhkavuođđu ja movt lávejit bargat
4.5.4 Tilgjengelighet til opplysninger om andre næringstilskudd i Sametinget – lovgrunnlag og praksis
Earet duodjedoarjaga man birra leat ovdalis čilgen, de lea Sámedikkis dat bargovuohki ahte bidjet Sámedikki neahttasiidduide dieđuid geaidda lea mearriduvvon juolludit ealáhusovddidandoarjaga ja maiddái geaidda dat lea biehttaluvvon (Sámediggi njukčamánnu / cuoŋománnu 2010).
Med unntak av tidligere omtalte duodjitilskudd, er Sametingets praksis at vedtak om tilskudd til næringsutvikling legges ut på Sametingets nettsider, både avslag og innvilgede søknader informeres om (Sametinget mars / april 2010). Dette gjelder saker
Dát guoská áššiide mat gullet doarjjastivrii ja maid dat lea mearridan dahje maidda lea hálddahussii addán mearridanfápmudusa.
Norut Alta-Áltá rapport 2010:3 som ligger under Tilskuddsstyret og er behandlet der eller delegert videre for administrativ beslutning.
Áššebáhpirat ja ákkastallan man vuođul mearrádus dahkko, ii almmuhuvvo dieppe.
Sakspapirene og begrunnelse for vedtak legges ikke ut.
Bealálaččat geaidda ášši guoská ožžot ákkastallamiid maid vuođul mearrádus lea dahkkon, ja sii sáhttet oažžut “ sillejuvvon ” oasi áššeovddideamis.
Parter i saken får også begrunnelser for vedtak, og kan få sladdet versjon av saksframlegg.
Earát sáhttet bivdit oažžut áššebáhpiriid, muhto de árvvoštallojuvvo earenoamážit ahte galgá go addit visot áššebáhpiriid vai dušše muhtun oasi.
Andre kan be om sakspapirer, men da vil det skje etter særskilt vurdering om ønsket skal etterkommes helt eller delvis.
Go árvvoštallet galget go eará áššedieđut go iešalddis mearrádus almmuhuvvot eará olbmuide, de deattuhit earenoamážit fitnodatčiegusvuođaid ja persuvdnadieđuid suodjaleami.
Forretningshemmeligheter og personopplysninger er det de spesielt vektlegger i vurderinger om sakspapir utover selve vedtakene skal gjøres tilgjengelig for flere.
Ovdal go dieđut almmuhuvvojit Sámedikki ruovttusiidui, de árvvoštallojuvvojit dat vuos njealji dásis. Álggos árvvoštallá Sámedikki arkiiva dan, dasto manná ášši guoskivaš jođihangoddái, áššemeannudeaddjái ja fas ruovttoluotta arkiivii mii bearráigeahččá ahte rievttes dieđut almmuhuvvojit.
Før opplysningene publiseres på Sametingets hjemmeside foretas en vurdering i fire trinn, der saken først vurderes av Sametingets arkiv, så går saken til hhv. ledelse, saksbehandler og så tilbake til arkivet som følger opp at riktig informasjon publiseres.
Almmolašvuođaláhka ja Hálddašanláhka guoská Sámedikki doaimmaide.
Offentlighetsloven og Forvaltningsloven gjelder for Sametingets virksomhet.
Almmolašvuođalága § 3 namuha ahte váldonjuolggadusa lea dat ahte buohkain lea riekti beassat oaidnit buot dokumeanttaid sisdoalu maid Sámediggi oažžu, gárvvista ja sádde.
Iflg. Offentlighetslovens §3 er hovedregelen at alle har rett til innsyn i innholdet i alle dokumenter som mottas, ferdigstilles eller sendes fra Sametinget.
Dokumeanttat maid sisdoalu suodjalit almmolašvuođalága jaskavuođamearrádusat, dahje maidda gusket almmolašvuođalága spiehkastannjuolggadusat, eai leat gávdnamis neahtas.
Dokumenter med innhold underlagt taushetsbestemmelser, eller som faller inn under unntaksbestemmelsene i offentlighetsloven, vil ikke være tilgjengelig på nett.
Almmolašvuođalága §13 ja Hálddašanlága §13 mielde gustojit dat vuosttažettiin olbmo persuvnnalaš dieđuide dahje fitnodatčiegusvuođaide.
Iflg. Offentlighetslovens §13 og Forvaltningslovens §13 gjelder dette først og fremst opplysninger om noens personlige forhold eller forretningshemmeligheter.
Dieđut riegádanbáikki ja riegádandáhtona birra, persuvdnanummar, siviiladilli, ámmát, ássanbáiki ja bargobáiki eai leat persuvnnalaš dieđut.
Opplysninger om fødested, fødselsdato, personnummer, sivilstand, yrke, bopel og arbeidssted regnes ikke som personlig.
Liikká ii galgga neahtas almmuhit olbmo riegádannummara / riegádandáhtona ja bálkká (§7 almmolašvuođalága láhkaásahusas).
Likevel skal ikke opplysninger om fødselsnummer / fødselsdato og lønn legges ut på internett (§7 i forskrift til offentlighetsloven).
Almmolašvuođaláhka čujuha maid ahte lea vejolaš vel eanet almmuhit ja bivdá hálddahusa árvvoštallat ahte galgá dokumeantta, oalát dahje muhtun muddui, almmuhit sidjiide geat hálidit dan oaidnit, vaikko dat álgoálggus lea ge merkejuvvon ii almmolaš
Offentlighetsloven påpeker også adgang til meroffentlighet og pålegger forvaltningen å vurdere om et dokument, helt eller delvis, skal gjøres tilgjengelig for den som ønsker det selv om det i utgangspunktet er klassifisert som unntatt offentlighet av forvaltningsorganet.
Daid dieđuid vuođul mat mis leat, de orro Sámedikki bargovuohki mii guoská almmolašvuhtii doarjjaáššiin, nugo ovddit gurgadagas čilgiimet, čađahuvvomen dohkálaččat lágaid mielde.
Ut fra den informasjon vi har, synes Samtingets praksis vedrørende offentlighet i tilskuddssaker omtalt i forrige avsnitt, å samsvare tilfredsstillende med lovverket.
Innovasjon Norge bargá muhtun muddui seammalágán áššiiguin, earet eará dan oktavuođas go juolludit doarjagiid fitnodagaide ja ealáhusjođiheddjiide.
Innovasjon Norge arbeider til dels med tilsvarende saker gjennom bl.a. å yte tilskudd til bedrifter og næringsdrivende.
Innovasjon Norge bargá maid muhtun áššiiguin mat leat čuldojuvvon almmolašvuođalágas, ja positiiva mearrádusaid juolludanáššiin sii bidjet etáhta ruovttusiidduide.
Innovasjon Norge driver også med en del saker som gjør at de er unntatt fra Offentlighetsloven, med unntak av at positive vedtak i tildelingssaker som legges ut på etatens hjemmesider.
4.5.5 Čoahkkáigeassu ja loahppaárvvoštallan
4.5.5 Oppsummering og konklusjon
4.5 kapihttala čilgehusat mat gusket gáibádusaide ja makkár konkrehta dilálašvuođat gáibiduvvojit go galgá vurkkodit ja gieđahallat persuvdnadieđuid oppalaččat, ja earenoamážit hearkkes persuvdnadieđuid, addet oalle čielga vuođu man alde sáhttá mearridit dárbbašlaš doaibmabijuid maid Sámedikki dihtorhálddašeamis vedjet dárbbašit duodjeregistara gieđahallamii – jus Persuvdnadiehtoláhka boahtá guoskát duojáriidda.
Gjennomgangen i kapittel 4.5 av krav og hvilke konkrete praktiske forhold som kreves for å oppbevare og behandle persondata generelt, og sensitive persondata spesielt, gir et relativt konkret grunnlag for å ta stilling til hva som eventuelt er nødvendig av tiltak i Sametingets dataforvaltning i forhold til duodjiregisteret – forutsatt at duodjiutøvere kommer inn under Personopplysningsloven.
Nugo oaidná, de lea biddjojuvvon ovddasvástádus maiddái dieđuidhálddašeaddji eiseváldái, dán oktavuođas Sámediggái, árvvoštallat mii lea doarvái / dohkálaš dahku vai doaibma sáhttá jođihuvvot daid áigumušaid mielde mat leat Persuvdnadiehtolágas ja dan láhkaásahusain.
Som det framgår er det også lagt ansvar på dataansvarlig myndighet selv, her Sametinget, i å vurdere hva som er tilstrekkelig / forsvarlige tiltak i forhold til intensjonene i Lov og forskrift om personopplysninger.
Dás ferte veardádallat makkár várra lea jus dieđut mannet dohko gosa eai galgga, ja man ávki / man divrras lea dan hehttet ja makkár váikkuhusat sáhttet leat.
Her er snakk om avveiinger mellom risiko for data på avveie vurdert opp mot nytte / kostnader og konsekvenser.
Dat maid dihtorovddasvástideaddjit fertejit árvvoštallat, lea ahte leat go dat eavttut ja árvaluvvon čovdosat mat dás leat čilgejuvvon daid standárddaid ja bargovugiid siskkobealde mat doaimmas juo leat, vai leat go dakkár váilevuođat mat gáibidit unnit dahje eanet doaibmabijuid.
De vurderinger dataansvarlig må tenke på er om de vilkår og eksempler på løsninger som her er gjennomgått er innenfor de standarder og rutiner som virksomheten allerede besitter, eller om avvik er til stede som krever mindre eller større tiltak.
Dat gáibida maid miha eanet dárkilit dieđuid etáhta iežas dihtorsystemaid ja bargodábiid birra go dat mat mis leat, muhto mat Sámedikki iežas dihtorhálddahusas leat.
Det krever noe mer inngående kjennskap til etatens egne datasystemer og rutiner enn vi har hatt anledning til å komme inn på, men som Sametingets egen dataadministrasjon vil ha innsikt i.
Okta ášši mii sáhttá buktit eahpádusa dan hárrái ahte man dárbu lea duodjeregistara meannudit hearkkes persuvdnadiehtoregistarin, lea dat ahte das lea muhtun earenoamáš oktavuođain spiehkastanmunni sápmelašvuođa gáibádusas.
Et forhold som kanskje reiser tvil om hvor absolutt det er at duodjiregisteret skal klassifiseres som sensitivt persondataregister, kan ligge i ” åpningen ” at i spesielle tilfeller kan det dispenseres fra kravet om å være samisk.
Beroškeahttá das man ollu spiehkasteamit addojuvvojit áiggi mielde duodjeregistara gáibádusain, de dan ii soaitte ge šat dárbbašit navdit ” buhtis sámi registarin ”.
Avhengig av antall dispensasjoner som etter hvert gis til duodjiregisteret, er det da kanskje ikke å betrakte som et rent ” samisk
Dasa lassin addet lágat ja bagadusat vejolašvuođa geavahit iežas árvvoštallama vuođđun.
Norut Alta-Áltá rapport 2010:3 register ”. Ytterligere legger lovverket og veiledere opp til å bruke skjønn.
Jus hearkkes dieđut leat dan lágán dieđut mat gáibidit garraseamos suodjaleami, vrd. min čilgehusain gos geahčadit Boazodoallohálddahusa čovdosiid, ja movt sáhttá hearkkimus dieđuid gieđahallat, namalassii logget guovtti / eanet sonaid bokte, mii lea Databearráigeahču mielas okta vejolaš suddjenvuohki.
Er eventuelle sensitive data så sensitive at de krever strengeste prosedyre, jfr. vår omtale foran av Reindriftsforvaltningens løsninger vs. det strengeste opplegget for sensitive data, med innlogging gjennom to / flere soner, som Datatilsynet beskrev som en måte å gjøre det på.
Ii álo gávdno áibbas čielga vástádus, vaikko jearrá ge Databearráigeahčus, ja iešguđetlágán etáhtat leat váljjet guhtetlágán čovdosiid seamma mállet hástalusaide.
Det finnes ikke alltid entydige svar selv om en spør Datatilsynet, og ulike etater har valgt forskjellige løsninger på samme type utfordringer.
4.5.3 kapihttalis mii muitaleimmet ahte leat ožžon eará fágalaš árvvoštallama Databearráigeahčus, mii mielddusbuktá dan ahte duodjeregistara duojáriidda ii guoskka Persuvdnadiehtoláhka, danin go sii leat ealáhusjođiheaddjit.
I kapittel 4.5.3 presenterte vi at vi også hadde fått en alternativ faglig vurdering fra Datatilsynet som innebærer at duodjiutøvere ikke faller inn under Personopplysningsloven fordi de er næringsutøvere.
Dat mearkkašivččii ahte duodjeregistara sáhttá meannudit juste seammaládje go eará áššiid Sámedikkis gos juolludit doarjaga ealáhusaid ovddideapmái.
Det vil i så fall kunne bety at duodjiregisteret kan behandles på samme måte som andre tilskuddsaker til næringsutvikling fra Sametinget.
Dán vuođul, ja persuvdnadiehtolága, Almmolašvuođalága ja Hálddašanlága mielde maid mii leat maid guorahallan, de orro maŋŋemus vástádus Databearráigeahču olbmás leamen jierpmáleamos jurddajohtu.
Ut fra dette, og vår gjennomgang av Personopplysningsloven, Offentlighetsloven og Forvaltningsloven synes svaret fra den siste kontakten med Datatilsynet å være mest logisk.
Ja go Sámediggi ii sáhte eallit dakkár eahpesihkkaris dilis, ahte ii dieđe movt áššit mat gusket duojáriidda ja duodjeregistarii galget meannuduvvot, de lea áidna čoavddus dasa ahte Sámediggi ovddida ášši čálalaččat Databearráigehččui, de sii ožžot doppe čálalaččat vástádusa dasa ahte dárbbašit go sii ohcat konsešuvnna gieđahallat hearkkes dieđuid Persuvdnadiehtolága ektui. Jus Sámediggi ferte ohcat konsešuvnna, de ferte ohcamušas
Fordi Sametinget ikke kan ha den usikkerheten hengende over seg om hvordan saker om duodjiutøvere og duodjiregisteret skal behandles, er eneste løsning at Sametinget fremmer en skriftlig henvendelse til Datatilsynet, så vil de få et skriftlig svar om de trenger å søke konsesjon om sensitive data iht. Personopplysningsloven.
Norut Alta-Áltá rapport 2010:3 čilget makkár dihtorsystemaid jna geavaha, de vástida Databearráigeahčču ahte lea go dat dohkálaš dahje vejolaččat mii dat lea mii ii leat dohkálaš.
Hvis Sametinget må søke konsesjon, så skal det i søknaden opplyses hvilke datasystemer osv. som disponeres, og så vil Datatilsynet svare om det er tilfredsstillende eller eventuelt hva som er utilfredsstillende.
Maŋŋemus ságastallama mielde mii mis lei Databearráigeahču olbmuin, de orro leamen nu ahte leat vissis vejolašvuođat oažžut buoret vástádusa go dat dieđut maid mii álggos oaččuimet.
Ut fra den siste kontakten med Datatilsynet skulle det være visse muligheter for å få et mer ” positivt ” svar enn hva de første tilbakemeldingene gikk ut på.
Lea dehálaš deattuhit dan ahte doarjjavuostáiváldit leat ealáhusjođiheaddjit / fitnodagat (vaikko leat ge ovttaolbmofitnodagat), eai ge persuvnnalaš ohccit.
Det er viktig å få fram tydelig at tilskuddsmottakerne er næringsutøvere / bedrifter (selv om det er enkeltmannsforetak), ikke personlige søkere.
Girjjálašvuohta
Litteratur
Duodjinæringens økonomiske situasjon (2007) – duodjeregistara duojáriid dieđuid geahčadeapmi 2006.
Duodjinæringens økonomiske situasjon (2007) – Gjennomgang av data for duodjiutøvere registrert i duodjiregisteret i 2006.
SEG (Samisk Nærings- og Utredningssenter), Trine Länsman ja Anne Marit Pedersen, geassemánnu 2007.
SEG (Samisk Nærings- og Utredningssenter) ved Trine Länsman og Anne Marit Pedersen, juni 2007.
Gaski, M. ja S. Eikeland (2001): Næringskombinasjoner 1997-2000.
Gaski, M. og S. Eikeland (2001): Næringskombinasjoner 1997-2000.
Evaluering av driftsstøten i samiske områder.
Evaluering av driftsstøten i samiske områder.
NIBR-raporta 2001:14.
NIBR-rapport 2001:14.
Áltá, čakčamánnu 2001.
Alta, september 2001.
Merkevareutvikling for duodjiprodusenter (2009), kapitlene 1, 4.1, 4.4 og 4.8.
Merkevareutvikling for duodjiprodusenter (2009), kapitlene 1, 4.1, 4.4 og 4.8.
, Noodt & Reiding.
, Noodt & Reiding.
Áltá / Guovdageaidnu / Storslett, geassemánu 9. beaivi 2009.
Alta / Kautokeino / Storslett, 9. juni 2009.
Nygaard, V. og S. Skålnes (2007): Evaluering av tilskuddsordningen for Samisk utviklingsfond.
Nygaard, V. og S. Skålnes (2007): Evaluering av tilskuddsordningen for Samisk utviklingsfond.
Norut Alta – Áltá raporta 2007:7.
Norut Alta – Áltá rapport 2007:7.
Áltá, juovlamánu 20. beaivvi 2007.
Alta, 20. desember 2007.
Utfordringer innen kompetanse, opplæring og utvikling i duodji (2008).
Utfordringer innen kompetanse, opplæring og utvikling i duodji (2008).
Finnut Consult AS, čielggadeapmi geassemánu 2008.
Finnut Consult AS, utredning juni 2008.
Veiledning i informasjonssikkerhet for kommuner og fylker (2005).
Veiledning i informasjonssikkerhet for kommuner og fylker (2005).
Datatilsynet 26.1.2005, TV-202:2005
Datatilsynet 26.1.2005, TV-202:2005
Økonomisk rapport for utviklingen i duodji for 2007.
Økonomisk rapport for utviklingen i duodji for 2007.
Asplan Viak.
Asplan Viak.
Kárášjohka, 20.8.2008
Karasjok, 20.8.2008
Eará girjjálašvuohta: geahča smávvanohtaid raporttas
Annen litteratur: se fotnoter inne i rapporten
Poastaboksá 1463 9506 Áltá Fitnanadr.
Postboks 1463 9506 Alta Besøksadr.
Kunnskapsparken, Markedsgata 3
Kunnskapsparken, Markedsgata 3
Interneahtta: www.finnmark.norut.no E-poasta: post@finnmark.norut.no Telefovdna +47 78 45 71 00 Telefáksa +47 78 45 71 01 Fitnodatnummar NO 983 551 661 MVA
Internett: www.finnmark.norut.no E-post: post@finnmark.norut.no Telefon +47 78 45 71 00 Telefaks +47 78 45 71 01 Foretaksnummer NO 983 551 661 MVA
Norut Áltá lea Norut dutkankonsearna dutkaninstituhtta
Norut Alta er et forskningsinstitutt i forskningskonsernet Norut
Ealáhus- ja kulturlávdegoddi
Nærings- og kulturkomiteen
Čoahkkingirji 01/11
Møtebok 01/11
Ávjuvárgeaidnu 50, N-9730 Kárášjohka
Ávjuvárgeaidnu 50, N-9730 Kárášjohka
Telefon +47 78 47 40 00
Telefon +47 78 47 40 00
Telefaks +47 78 47 40 90
Telefaks +47 78 47 40 90
www.samediggi.no
www.samediggi.no
Áigi: 22.02.-24.02.11 Báiki: Kárášjohka
Tid: 22.02.-22.04.11 Sted: Karasjok
Áššelistu
Saksliste
Áššenr.. Áššenamahus
Saksnr. Sakstittel
001/11Evttohus 2011 eanadoallošiehtadallamiidda 002/11Váiddaorgána ásaheapmi doarjjaáššiid várás
001/11Innspill til jordbruksforhandlingene 2011 002/11Etablering av klageorgan for tilskuddsaker
Sajis
Tilstede
Jođiheaddji Toril Bakken Kåven, Nordkalottfolket (NKF.) Nubbinjođiheaddji Geir Tommy Pedersen, Norgga sámiid riikkasearvi (NSR.)
Leder Toril Bakken Kåven, Nordkalottfolket Nestleder Geir Tommy Pedersen, Norske samers riksforbund (NSR.)
Lahttu Heidi P. Greiner Haaker, Bargiidbellodaga sámediggejoavku (Bb.)
Medlem Heidi P. Greiner Haaker, Arbeiderpartiets sametingsgruppe (Ap.)
Lahttu Knut Store, Bargiidbellodaga sámediggejoavku (Bb.)
Medlem Knut Store, Arbeiderpartiets sametingsgruppe (Ap.)
Lahttu Skjalg Jensen, Bargiidbellodaga sámediggejoavku (Bb.)
Medlem Skjalg Jensen, Arbeiderpartiets sametingsgruppe (Ap.)
Lahttu Inga-Lill Sundset, Bargiidbellodaga sámediggejoavku (Bb.)
Medlem Inga-Lill Sundset, Arbeiderpartiets sametingsgruppe (Ap.)
Lahttu Mathis Nilsen Eira, Norgga sámiid riikkasearvi (NSR.)
Medlem Mathis Nilsen Eira, Norske samers riksforbund (NSR.)
Lahttu Gunn-Britt Retter, Norgga sámiid riikkasearvi / Sámeálbmot bellodat (NSR.
Medlem Gunn-Britt Retter, Norske samers riksforbund / Samefolkets parti (NSR.
/ SáB) Lahttu Per A. Bæhr, Johttisápmelaččaid listu (JsL.)
/ Sfp) Medlem Per A. Bæhr, Flyttsamelista (FSL.)
Lahttu Olaf Eliassen, Árja Lahttu Aud Marthinsen, Ovddádusbellodat
Medlem Olaf Eliassen, Árja Medlem Aud Marthinsen, Fremskrittspartiet (FrP)
Virgelobit
Permisjoner
Margit Eli A. Oskal, Bargiidbellodaga sámediggejoavku (Bb.)
Margit Eli A. Oskal, Arbeiderpartiets sametingsgruppe (Ap.)
Toril Bakken Kåven Nordkalottfolket (NKF.)
Toril Bakken Kåven Nordkalottfolket (NKF.)
21.-22.02.11 Randi A. Skum, Norgga sámiid riikkasearvi (NSR.)
21.-22.02.11 Randi A. Skum, Norske samers riksforbund (NSR.)
Aud Martinsen, Ovddádusbellodat virgelohpi 24.02.11 dii 10.00 rájes
Aud Martinsen, Fremskrittspartiet (FrP) permisjon fra 24.02.11 kl 10.00
Hálddahusas
24.02.11
Čállin: Siv Marit Romsdal Eira
Sekretær: Siv Marit Romsdal Eira
Áššejođiheaddji ja suoivaáššjođiheaddi:
Saksordfører og skyggesaksordfører:
010/11 Evttohus 2011 eanadoallošiehtadallamiidda: Áššejođiheaddji: Olaf Eliassen Suoivaáššjođiheaddji: Geir Tommy Pedersen
010/11 Innspill til jordbruksforhandlingene 2011: Saksordfører:Olaf Eliassen Skyggesaksordfører:Geir Tommy Pedersen
015/11 Váiddaorgána ásaheapmi doarjjaáššiid várás: Áššejođiheaddji: Mathis N. Eira Suoivaáššjođiheaddji: Inga Lill Sundset
015/11 Etablering av klageorgan for tilskuddssaker: Saksordfører:Mathis N. Eira Skyggesaksordfører:Inga Lill Sundset
Gažaldat sámediggeráđđái / dievasčoahkkinjođihangoddái
Spørsmål til sametingsrådet
Áigemearri buktit gažaldagaid Sámediggeráđđái lea dii 09.00 vuosttaš beaivvi.
Frist for spørsmål til Sametingsrådet er kl 09.00 første dag.
Lávdegottis ledje gažaldagat sámediggeráđđái áššis 015/00.
Komiteen hadde spørsmål til sametingsrådet i sak 015/11.
Sámediggeráđi lahttu Vibeke Larsen vástidii gažaldagaid dii 13.35.
Medlem i sametingsrådet Vibeke Larsen svarte på spørsmålene kl 13.35.
Lávdegottis ledje gažaldagat sámediggeráđđái áššis 010/11.
Komiteen hadde spørsmål til sametingsrådet i sak 010/11.
Sámediggeráđi lahttu Marianne Balto vástidii gažaldagaid dii 14.35.
Medlem i sametingsrådet Marianne Balto svarte på spørsmålene kl 14.35.
Áigemearri buktit evttohusaid lei dii 09.00 nuppi beaivvi goappašiid áššiide.
Frist for forslag kl 09.00 andre dag for begge saker.
EKL 001/11: Evttohus 2011 eanadoallošiehtadallamiidda
NKK 001/11: Innspill til jordbruksforhandlingene 2011
Ealáhus- ja kulturlávdegotti árvalus:
Nærings- og kulturkomiteens innstilling
Álgu
Innledning
Sámediggi buktá evttohusaid stáhta ja eanadoalu ealáhusorganisašuvnnaid gaskasaš šiehtadallamii.
Sametinget kommer med innspill til jordbruksforhandlingene mellom staten og næringsorganisasjoner i jordbruket.
Dan láhkai sáhttá Sámediggi leat mielde váikkuheamen eanadoalu ovdáneami.
På denne måten kan Sametinget være med på å påvirke utviklingen i jordbruket.
Mearkašumit
Merknader
Lávdegotti unnitlohku, Norgga sámiid riikkasearvvi (NSR) lahtut Geir Tommy Pedersen, Mathis Nilsen Eira ja Norgga sámiid riikkasearvvi (NSR) ja Sámeálbmotbellodaga (SáB) lahttu Gunn-Britt Retter ja Johttisápmelaččaid listtu (JsL) lahttu Per A. Bæhr ovddidedje čuovvovaš mearkkašumi:
Komiteens mindretall, medlemmene fra Norske samers riksforbund (NSR.) Geir Tommy Pedersen, Mathis Nilsen Eira og medlemmet fra Norske samers riksforbund og Samefolkets parti NSR. / SfP) Gunn-Britt Retter og medlemmet fra Flyttsamelista (Fsl) Per A. Bæhr fremmer følgende merknad:
Sámedikki stáhtus eanadoallošiehtadallamiid ektui
Sametingets status i forhold til landbruksforhandlingene
Lávdegotti unnitlohku čujuha Sámedikki mearrádussii 2010 eanadoallošiehtadallamiin, ja gávnnaha dohkkemeahttumin ahte Sámedikki rolla šiehtadallamiin ii nannejuvvo.
Komiteens mindretall viser til Sametingets vedtak i forbindelse med jordbruksforhandlingene 2010, og finner det uakseptabelt at Sametingets rolle i forhandlingene ikke er blitt styrket.
Sámediggi lea ožžon viiddiduvvon rolla iešguđet sámi fágasurggiin, ja konsultašuvdnašiehtadusas.
Sametinget har fått utvidede roller innen ulike samiske fagområder, samt konsultasjonsavtalen.
Lávdegotti unnitlohku háliida oažžut vejolašvuođa váikkuhit dasa ahte eanadoalu rámmaeavttut sihkkarastojuvvojit ja nannejuvvojit, ja dan láhkai čuovvolit min geatnegasvuođaid ealáhussii, earret eará ealli sámi giliid várás.
Komiteens mindretall ønsker å få mulighet til å bidra til at jordbruksnæringens rammebetingelser sikres og styrkes, og på den måten følge opp våre forpliktelser overfor næringen, blant annet har for levende samiske bygder.
Lávdegotti unnitlohku gáibida ahte eanadoallošiehtadusa šiehtadallaninstituhtta ođasmahttojuvvo nu ahte dat reflektere álbmotrievttálaš ovdáneami.
Komiteens mindretall krever at forhandlingsinstituttet for jordbruksavtalen revideres slik at den reflekterer den folkerettslige utvikling.
Sámediggi berre oažžut buot dieđuid ja beassat oassálastit buot dásiin mearrádusproseassas, galgá beassat addit miehtama go evttohuvvojit doaibmabijut ja ekonomalaš rámmat dieđuid ovddalgihtii oažžuma vuođul ja ahte sin oainnut ja árvvoštallamat bohtet ovdan das mii biddjojuvvo ovdan eará departemeanttaide ja proposišuvnnas Stuorradiggái.
Sametinget bør ha full informasjon og deltakelse i alle stadier av beslutningsprosessen, og skal kunne gi sitt forhåndsinformerte samtykke til forslag til tiltak og økonomiske rammer og at deres synspunkter og vurderinger framkommer i det som forelegges øvrige departementer og i proposisjonen til Stortinget.
Dat mearkkaša ahte Sámediggi ja Eanadoallo- ja biebmodepartemeanta soabadit prosedyraid iešguđet proseassaid oktavuođas maid vuođul sohppojuvvo loahpalaš eanadoallošiehtadus.
Dette innebærer at Sametinget og Landbruks- og matdepartementet kommer til enighet om prosedyrer når det gjelder de ulike prosessene som leder frem til en endelig jordbruksavtale.
Viidáseappot bivdá lávdegotti unnitlohku ahte maiddái eanadoallošiehtadallama šiehtadusinstituhtta árvvoštallojuvvo, dás maiddái Sámedikki, Norgga boanddaidsearvvi, Norgga boanddaid- ja smávvadálolaččaid ja Stáhta gaskasaš šiehtadallamat.
Videre ber komiteens mindretall om at også avtaleinstituttet for jordbruksforhandlingene vurderes, herunder flerpartsforhandlinger mellom Sametinget, Norges Bondelag, Norsk Bonde- og Småbrukarlag og Staten.
Nu mo eanadoallošiehtadallamiid stuktuvra lea odne, de dat ii čuovo daid álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid maid Norga lea váldán badjelasas sápmelaččaid ektui álgoálbmogin.
Slik strukturen for jordbruksforhandlingene er i dag, samsvarer dette ikke med folkerettslige forpliktelsene som Norge har påtatt seg ovenfor samene som urfolk..
Evttohusat
Forslag
Ávjuvárgeaidnu 50, N-9730 Kárášjohka
Komiteens flertall, medlemmene fra Arbeiderpartiets sametingsgruppe (Ap.)
www.samediggi.no
Geir Tommy
Lávdegotti eanetlohku, Bargiidbellodaga sámediggejoavkku (Bb) lahtut Knut Store, Inga-Lill Sundset, Heidi Persdatter Greiner Haaker ja Skjalg Jensen, Norgga sámiid riikkasearvvi (NSR) lahtut Geir Tommy Pedersen ja Mathis Nilsen Eira, Norgga sámiid riikkasearvvi ja Sámeálbmotbellodaga (NSR.
Pedersen og Mathis Nilsen Eira, medlemmet fra Norske samers riksforbund og Samefolkets parti (NSR.
/ SfP) lahttu Gunn-Britt Retter, Árjja lahttu Olaf Eliassen, Johttisápmelaččaid listtu (JsL) lahttu Per A. Bæhr ja Nordkalottfolket lahttu Toril Bakken Kåven ovddidedje čuovvovaš evttohusa:
/ SfP) GunnBritt Retter, medlemmet fra Árja Olaf Eliassen, medlemmet fra Flyttsamelista (Fsl) Per A. Bæhr og medlemmet fra Nordkalottfolket Toril Bakken Kåven fremmer følgende forslag:
Evttohus 1
Forslag 1
Čuokkis 2: Gánnáhahttivuohta
Punkt 2: Lønnsomhet
Lasáhus mainna čuokkis álgá.
Et tillegg som punktet begynner med.
Eanadoalu loahppameanut adnojuvvojit leat eanadoalloealáhusa fidnobargiid sisaboađu loahppameannun.
Jordbruksoppgjøret er å betrakte som et inntektsoppgjør for yrkesutøverne for jordbruksnæringen.
Vuođđoeaktun dasa ahte eanadoallu galgá ceavzit ja ovdánit, lea ahte gánnáhahttivuohta eanadoalus galgá sáhttit gilvvohallat eará fidnuiguin.
En grunnleggende forutsetning for at landbruket eksistens og utvikling er at lønnsomheten i jordbruket skal være konkurransedyktig i forhold til andre yrker.
Nu ii leat dál ja dat čuohcá ealáhussii dainna lágiin ahte čađat heaittihuvvojit doalut go rekrutteren ealáhussii lea váilevaš.
Slik er det ikke i dag og dette bærer næringen preg av med stadige bruksnedleggelse og manglende rekruttering til næringen.
Jus galgá leat beroštahtti ovdal álgit boandan go eará fidnuin, erenoamážit nuoraide, de galgá dat sin mielas leat gánnáhahtti.
For at noen skal finne det interessant å satse på bondeyrket framfor andre yrker, spesielt unge mennesker, er at disse finner det økonomisk interessant.
Dađibahábut leat sisaboahtoerohusat menddo stuorrát eanadoalu ja eará servodaga joavkkuid gaskkas.
Dessverre er inntektsforskjellen mellom jordbruket og andre grupper i samfunnet altfor stor.
Sámediggi oaivvilda ahte váldomihttomearri eanadollui ferte leat ahte sisaboađut loktejuvvojit ollu vai boanda oažžu dakkár sisaboahtovuođu (ja astoáiggi), mii dávista bargohivvodahkii.
Sametinget mener at hovedmålsetningen for jordbruket må være at det gis et kraftig inntektsløft som gir bonden et inntektsgrunnlag (og fritid) som gjør det mulig å kunne ha en inntekt som står i forhold arbeidsmengden.
Ferte uhcidit dan stuorra sisaboahtoerohusa mii lea eanadoalu ja eará joavkkuid gaskkas.
Den store inntektsforskjellen mellom jordbruket og andre grupper må reduseres.
Doaibmavuođu ferte nannet, erenoamážit uhcit doaluide, ferte šaddat vejolažžan doaibmat boandan dohkálaš sisaboađuin dušše dainna sisaboađuin mii boahtá dálus.
Driftsgrunnlag må styrkes, spesielt for mindre bruk, inntekten fra gården må gjøre det mulig å ha bondeyrket som eneyrke med en akseptabel inntekt.
Dat geasuhivččii nuoraid ja livččii hui deaŧalaš dasa ahte rekrutteret nuoraid boandafidnui.
Dette vil gjøre næringen attraktiv for unge mennesker og vil være avgjørende for rekruttering av ungdom til bondeyrket.
Čuokkis 5: Bajilčállaga " Stuorát mielkeearit doaluide main lea unnit earri go 120 000 lihttara " sadjái boahtá " Mielkeearit "
Punkt 5: Overskriften " Økte melkekvoter for bruk som har lavere kvoter enn 120 000 liter " erstattes med " Melkekvoter "
Sihkkarastimin máŋggabealat doallostruktuvrra fertejit unnimus doalut vuoruhuvvot mielkeeriid lassánemiin.
For å sikre en variert bruksstruktur må de minste brukene prioriteres ved økning av melkekvoter.
Čuokkis 6.
Punkt 6.
Cealkaga " Gorudiid fievrridangolut eai gal leat čuovvun gollolassáneami. "
Setningen " Kostnadsutviklingen for inntransport av slakt har heller ikke fulgt kosnadsutviklingen. "
sadjái boahtá: Biergobuvttadeami sisaboahtoovdáneapmi ii leat čuvvon gorudiid fievrrideami gollolassáneami.
erstattes med: Inntektsutviklingen for kjøtt har ikke fulgt kostnadsutviklingen for inntransport av slakt.
Čuokkis 8.
Punkt 8.
Nággoeastadeaddji doaibmabijut
Konfliktforebyggende tiltak
Rievdadus 8. čuoggás, boahtá 1. cealkaga sadjái:
endring i punkt 8, erstatter 1. setning:
Šiehtadusbealit leat várren Šiehtadusbealit lávejit jahkásaččat várret 1,4 miljon ru nággoeastadeaddji doaibmabijuide 2011 eanadoallošiehtadusas doaibmabijuide eastadit nákkuid eanadoalu ja boazodoalu gaskkas.
Avtalepartene har avsatt 1,0 mill, kr over jordbruksavtalen 2011 til konfliktforebyggende tiltak mellom jordbruks- og reindriftsnæringen.
2011 boazodoallošiehtadusas várrejuvvui 1,4 miljon ru. seamma doaibmabidjui.
Det ble avsatt 1,4 mill over Reindriftsavta1en 2011 til samme tiltak.
Bealit fertejit várret seamma stuorra supmi dán ortnegii.
Partene må avsette like store beløp til denne ordningen.
Čuoggás 8 i 1. ja 2. teakstaoasis lea evttohus čuvgehusbarggu birra geardduhuvvon guktii.
I punkt 8 i 1. og 2. avsnitt er innspillet om opplysningsvirksomhet gjentatt to ganger.
Danne evttohuvvo ahte:
Det foreslås dermed følgende:
Čuokkis 8, 2. teakstaoassi, nubbi maŋimus cealkka sihkkojuvvo.
Punkt 8, 2. avsnitt, nest siste setning strykes.
Viidáseappot sirdojuvvo 8. kapihttala maŋimus cealkka, 1. teakstaoasis, gaskal cealkagiid čuvgehusbarggu birra, mii loahpahuvvo sániiguin: (...) " nággoeastadeaddji doaibmabijuin " ja álgá ná " Psykososiálalaš deaddu " (...).
Videre flyttes siste setning til kapittel 8, 1. avsnitt, mellom setningene om opplysningsvirksomhet, som slutter med ordene: (...) " de konfliktforebyggende tiltakene " og begynner med " Det psykososiale presset " (...).
Čuokkis 8, ođđa 3. teakstaoassi: Dál lea uhccán diehtu biologalaš diliid birra daid guovlluin gos sihke šibihat ja bohccot guhtot.
Punkt 8, nytt 3. avsnitt: Det er i dag lite kunnskap om biologiske forhold i områdene der det foregår sambeiting mellom
Danne háliida Sámediggi eanet dieđuid ja dutkama guohtunmálles biotohpa ávkkástallama ektui.
Sametinget ønsker derfor mer kunnskap og forskning på beitemønster i forhold til biotop utnyttelse.
Dárbbašuvvo maiddá eanet diehtu mo dávddat njommot eallis eallái guohtuneatnamiin.
Det er også behov for mer kunnskap om sykdomsoverføring mellom dyr på utmarksbeite.
Čuokkis 8, ovddeš 3. teakstaoassi (ođđa 4. teakstaoassi), ođđa maŋimus cealkka: Eaktun lea ahte bealit soabadit.
Punkt 8, tidligere 3. avsnitt (nytt 4. avsnitt), ny siste setning: Dette forutsetter enighet mellom partene.
Evttohus ođđa 12 čuoggán.
Forslag til nytt punkt 12.
Dálvevahágat gittiide ja šaddovahágat
Vinterskader på eng og avlingssvikt