pere/sami_parallel huggingface dataset:
g Det er fortsatt nødvendig med støtte til dagligvarehandelen i spredtbygde strøk .
g Ain lea dárbu addit doarjaga vuorjjes guovlluid dállodoallogávppiide .
Bidrag fra nasjonalt nivå g Ulike departement må arbeide i samme retning for å få til en positiv utvikling i småsamfunn / lokalsamfunn .
Riikkalaš dási oasáluš Sierra departemeanttat fertejit bargat ovtta guvlui vai positiiva ovdáneapmi lihkostuvvá unnaservodagain / báikkálaš servodagain .
Kommunal- og regionalministerens redegjørelse for Stortinget i 2002 - ” Vekst - i hele landet ” .
Gieldda- ja guovloministara čilgehus Stuorradiggi 2002 - ” Vekst - i hele landet ” .
Vedlegg 1 : Oversikt over grunnlagsmateriale
Mieldečuovus 1 : Vuođđoávdnasiid visogovva
Bakgrunnsnotater - Fylkesplan for Troms 2004 – 2007 : 01/02 : Fylkeskommunal tjenesteyting 02/02 : Kompetanse og FoU 03/02 : Prosjekt ” Regionale kvinnebilder i Troms ” 04/02 : Næringsutvikling 05/02 : Samferdsel 06/02 : Regionrådsinnspill ” Regional inndeling , regionale funksjoner og senterstrategi ”
Duogášnotáhtat - Romssa fylkkaplána 2004 - 2007 : 01/02 : Fylkkasuohkanlaš bálvalusat 02/02 : Máhttu ja DjO 03/02 : Prošeakta " Regionale kvinnebilder i Troms " 04/02 : Ealáhusovddideapmi 05/02 : Johtalus 06/02 : Guovloráđđeárvalus " Regional inndeling , regionale funksjoner og senterstrategi "
Øvrig grunnlagsmateriale g g g g
Eará vuođđoávdnasat g g g g
Samledokument , innspill til fylkesplan for Troms 2004–2007 Notat - Arbeidsmarked og utdanning i Troms Notat - Demografiske og næringsmessige utviklingstrekk i Troms ut fra dagens planregioner Tidligere fylkestingsvedtak og plandokumenter
Čoakkáldatdokumeanta , árvalus Romssa fylkkaplánii 2004-2007 Notáhta - Bargomárkka ja oahpahus Romssas Notáhta - Demográfalaš ja ealáhuslaš ovddádussárgosat Romssas otnáš plánaguovlluid mielde Ovddeš fylkkadiggemearrádusat ja plánadokumeanttat
Eksterne innspill g g g g g g
Olggobeal árvalusat g g g g g g
Notat - Perspektiver for landbruksnæringa i Troms Notat - Utvikling i kystkommuner i Troms sammenholdt med utviklinga i fiskeri og havbruksnæringa Notat - Ressursavgift i fiskeri og oppdrettsnæringa ?
Notáhta - Eanandoalu perspektiivvat Romssas Notáhta - Romssa riddosuohkaniid ovdáneapmi buohtalagaid guolástusa ja mearradoalloealáhusa ovdánemiin Notáhta - Guolástusa ja guollebiebmanealáhusa resursadivadat ?
Notat - Fiskeindustrien i Troms og Finnmark – Strukturendring og verdiskaping Notat - Kompetanseutfordringen i ny marin næring – Det regionale samsvar Notat - Reiselivet i Troms – strategier og handlingsplan
Notáhta - Romssa ja Finnmárkku guolástusindustriija - Struktuvranuppástus ja árvodahkan Notáhta - Ođđa mearraealáhusa máhttohástalus - guvllolaš oktiiheivemat Notáhta - Romssa mátkkoštanealáhus - strategiijat ja doaibmaplána
Ája Samisk senter
Ája Samisk senter Ája sámiid guovddáš
Studiesenter
Lohkanguovddáš Studiesenter
Utviklingssenter / - selskap
Ovdádanguovddáš / fitnodat Utviklingssenter / - selskap
REGIONINNDELING OG VIKTIGE FAGMILJØER
REGIONINNDELING OG VIKTIGE FAGMILJØER
Kartrettigheter : Troms fylkeskommune
Kártavuoigatvuođat : Romssa fylkkasuohkan
Kartrettigheter : Troms fylkeskommune
Kartrettigheter : Troms fylkeskommune
fagmiljøer i Troms fylke
fagmiljøer i Troms fylke
Høyskolen i Tromsø
Høyskolen Tromsø Allaskuvlai Romssas
Høyskolen i Harstad
Allaskuvlai Háršttás Høyskolen Harstad
Universitetet i Tromsø
Universitetet i Tromsø Romssa Universitehta
Forskningsparken i Tromsø
Forskningsparken i Tromsø Dutkanpárka Romssas
NÆRINGSHAGE
NÆRINGSHAGE
OPUS
OPUS
Midt i Norden
Midt i Norden Gasku Davviriika
Vedlegg 2 : Viktige fagmiljø i Troms
Mieldečuovus 2 : Deaŧalaš fágabirrasat Romssa fylkkas
Regionrådene i Troms Regioninndeling og viktige fagmiljøer
Guovloráđit Romssas Guovlojuohkin ja deaŧalaš fágabirrasat
Nordlige Maritime Korridor
Nordlige Maritime Korridor Davi Maritiibma korriduvra
Riksvei Riksvei
Riksvei Riikkabálggis
Stamvei Stamvei
Stamvei Váldobálggis
Harstad
Harstad
som binder disse sammen .
son binder disse sammen .
De viktigste knutepunktene i regionen og De viktigste knutepunktene i den landbaserte infrastrukturensom binder disse regionen og sammen den landbaserteinfrastrukturen
De viktigste knutepunktene i Guovllu deaŧaleamos deaivvadanbáikkit ja nannánstruktuvra mii regionen og daid oktii . den čatná landbaserteinfrastrukturen
Finnsnes
Finnsnes
Vedlegg 3 : Nordlige Maritime Korridor og knutepunkter i regionen
Mieldečuovus 3 : Davi Maritiibma korriduvra ja guovllu deavvadanbáikkit
Egne notater
Iežas notáhta
Overordna mål Fylkesplan for 2004-2007 1 .
Bajimus ulbmilat Aigodaga 2004-2007 fylkkaplána 1 .
Bærekraftig utvikling • All virksomhet i Troms skal bygge på prinsippet om bærekraftig utvikling , som sikrer at naturgrunnlaget bevares og overleveres til framtidige generasjoner .
Gánnáhahtti ovdáneapmi • Romssas buot doaimmaid vuođus galgá leat gánnáhahtti ovdáneami vuođđojurdda , mii sihkkarastá luondduriggodagaid seailuma ja bissuma boahttevaš buolvvaide .
Regional utvikling ( regionalt basert bosettings- og næringsutvikling ) • Troms fylke skal utvikles gjennom å styrke det regionale demokratiet .
Guvllolaš ovdáneapmi ( ovdáneapmi man vuođđun lea guovlluid ássamat ja ealáhusovddideapmi ) • Romssa fylka galgá ovdánit go guvllolaš demokratiija nannejuvvo .
• For å sikre det regionale mangfoldet i bosetting og levemåte skal vår felles kulturarv ; både den norske , samiske og kvenske , legges til grunn for utvikling av alle samfunnsområder .
• Vai guvllolaš ássamiid ja eallinvugiid šláddjiivuohta seailu , de min oktasaš kulturárbi , sihke dárrulaš , sámi ja kvenalaš , biddjojuvvot buot servodatsurggiid ovdáneami vuođđun .
• For å stimulere til egenutvikling , selvstendighet og medansvar skal barn og ungdom sikres muligheter til deltakelse og innflytelse i det regionale demokrati .
• Vai movttiidit ovddidit iežaset , šaddat iešbirgejeaddjin ja ovddasvástideaddji olmmožin , de mánáide ja nuoraide galget sihkkarastojuvvot vejolašvuođat searvat guvllolaš demokratiijii ja váikkuhit dasa .
• Hovedtrekkene i bosettingsmønsteret i Troms skal opprettholdes ved å styrke hele senterstrukturen og skape livskraftige lokalsamfunn .
• Romssa ássanminstara váldosárgosat galget bisuhuvvot go oppa guovddášstruktuvra nannejuvvo ja eallingelbbolaš báikegottit movttiiduvvojit .
• Det skal tilrettelegges for et utviklingsorientert , nyskapende og konkurransedyktig næringsliv .
• Ovddádusguvllat , ođđaháltásaš ja gilvonávččalaš ealáhuseallimii galget láhččojuvvot vejolašvuođat .
• Infrastruktur skal fokuseres som grunnlag for regional utvikling i Troms : - Konkurransedyktige utdannings- , forsknings- og utviklingsmiljøer skal videreutvikles .
• Čalmmustuvvot galgá siskkáldas struktuvrii vai lea Romssa guovlluide ovdánanvuođđun : - Gilvonávččalaš oahpahus- , dutkan ja ovddidanbirrasat galget ovddiduvvot ain eambbo .
- Infrastruktur for transport og telekommunikasjon skal forvaltes og utvikles for å gi samfunns- og næringsliv vilkår for utvikling og markedstilgang på nivå med landets sentrale regioner .
- Fievrrádusa ja telekommunikašuvnna siskkáldas struktuvra galgá hálddašuvvot ja ovddiduvvot nu , ahte addá servodat-ja ealáhuseallimii vejolašvuođaid ovdánit ja beassat gávpemárkaniidda dássálagaid riikka guovdilis guovlluiguin .
Tjenesteyting • Opprettholde og utvikle samfunnsservice og gode levevilkår til innbyggerne i alle deler av fylket .
Bálvalusdoaimmat • Bisuhit ja ovddidit servodatbálvalusa ja buriid eallineavttuid fylkka buot osiid ássiide .
( +47 ) 77 78 80 00 Faks ( +47 ) 77 78 80 01 www.troms-f.kommune.no
Romssa fylkkasuohkan Fylkkaviessu Poastaboksa 6600 9296 Romssa Telefovdna ( +47 ) 77 78 80 00 Fáksa ( +47 ) 77 78 80 01 www.troms-f.kommune.no
Innholdsfortegnelse :
Sisdoallu :
INNLEDNING ... 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6
ÁLGGAHEAPMI ... 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6
FORORD ... 1 FYLKESKOMMUNENS ROLLE , PARTNERSKAPSARBEID OG SAMARBEIDSAVTALER ... 3 FYLKESTINGETS VEDTAK ... 4 VISJON ... 4 OVERORDNA MÅL . ... 5 ENDRINGER I BEFOLKNINGS- OG SYSSELSETTINGSSTRUKTUR ... 6
OVDASÁTNI ... 1 FYLKKASUOHKANA ROLLA , SEARVÁLAS BARGU JA OVTTASBARGOŠIEHTADUSAT ... 3 FYLKKADIKKI MEARRÁDUS ... 4 VIŠUVDNA ... 4 BAJIMUŠ ULBMILAT ... 5 ÁLBMOT- JA BARGOSTRUKTUVRRA NUPPÁSTUSAT ... 6
SENTERSTRATEGI ... 8
GUOVDDÁŠSTRATEGIIJA ... 8
HOVEDTEMA 1 : KOMPETANSE ... 11 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.5.1
VÁLDOFÁDDÁ 1 : MÁHTTU ... 11 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.5.1
HOVEDTEMA 2 : NÆRINGSUTVIKLING ... 18 4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.2 4.3 4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4 4.4 4.5 4.6 4.7 4.7.1 4.7.2 4.8
VÁLDOFÁDDÁ 2 : EALÁHUSOVDÁNEAPMI ... 18 4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.2 4.3 4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4 4.4 4.5 4.6 4.7 4.7.1 4.7.2 4.8
KOMPETANSEVISJON ... 11 FOU-INNSATS I TROMS ... 11 HØYERE UTDANNING ... 12 FORUTSETNINGER FOR REGIONALT FORANKRET KOMPETANSEUTVIKLING ... 12 VIDEREGÅENDE OPPLÆRING ... 14 Utfordringer i forhold til arbeidsmarkedsutvikling ... 15
MÁHTTOREVIŠUVDNA ... 11 DJO-ÁŊGIRUŠŠAN ROMSSAS ... 11 ALIT OAHPAHUS ... 12 GUVLLOLAŠ MÁHTTOOVDDIDEAMI EAVTTUT ... 12 JOATKKAOAHPAHUS ... 14 Hástalusat bargomárkana ovdáneami dáfus ... 15
GENERELLE RAMMEBETINGELSER OG VIRKEMIDLER RETTET MOT NÆRINGSLIVET ... 18 Den nasjonale pengepolitikken og næringslivet i Troms ... 18 Internasjonale rammevilkår og samarbeidstiltak ... 19 Generelle virkemidler for næringslivet i Troms ... 19 LANDBRUK ... 21 FISKERI- OG HAVBRUK ... 22 Fiskeressursene ... 23 Fiskeflåten ... 23 Fiskeindustri ... 23 Oppdrett ... 23 KOMBINASJONS / KULTURBASERTE NÆRINGER ... 25 PETROLEUM ... 25 ØVRIG INDUSTRI ... 27 TJENESTEYTENDE NÆRINGER ... 28 Kunnskapsintensive næringer ... 28 Nytenking , entreprenørskap og innovasjon ... 29 REISELIV ... 30
DÁBÁLAŠ RÁPMAEAVTTUT JA VÁIKKUHANGASKAOAMIT EALÁHUSDOAIMMAID VÁRÁS ... 18 Riikkalaš ruhtapolitihkka ja ealáhusdoaimmat Romssas ... 18 Riikkaidgaskasaš rápmaeavttut ja ovttasbargodoaibmabijut ... 19 Dábálaš váikkuhangaskaoamit Romssa ealáhuseallima várás ... 19 EANANDOALLU ... 21 GUOLÁSTUS JA MEARRADOALLU ... 22 Guolleresurssat ... 23 Guolástanfatnasat ... 23 Guolleindustriija ... 23 Guollebiebman ... 23 LOTNOLAS / KULTURVUðOT EALÁHUSAT ... 25 PETROLEUM ... 26 INDUSTRIIJA MUðUI ... 28 BÁLVALUSADDI EALÁHUSAT ... 28 Máhttointensiiva ealáhusat ... 29 Ođđaárvalusat , fidnohutkan ja ođđahutkan ... 29 MÁTKEEALÁHUS ... 30
HOVEDTEMA 3 : LOGISTIKK OG INFRASTRUKTUR ... 31 5.1 TRANSPORTINFRASTRUKTUR ... 31 5.1.1 Nordlige transportkorridorer , overordna transportsystem ... 31 5.1.2 Regionale transportsystem ... 32 5.1.3 Persontransport ... 32 5.1.4 Regionalisering av transportplanleggingen ... 33 5.2 KYSTOVERVÅKNING ... 33 5.3 BREDBÅND - FRAMTIDENS INFRASTRUKTUR ... 34
VÁLDOFÁDDÁ 3 : LOGISTIHKKA JA INFRASTRUKTUVRA ... 31 5.1 FIEVRRÁDUSINFRASTRUKTUVRA ... 31 5.1.1 Davi fievrráduskorriduvrrat , bajimuš fievrrádussystema ... 31 5.1.2 Guvllolaš fievrrádussystema ... 32 5.1.3 Olbmuidfievrrádus ... 32 5.1.4 Fievrrádusplánema regionaliseren ... 33 5.2 RIDDOBEARRÁIGEAHČČU ... 33 5.3 GOVDABÁDDI – BOAHTTEÁIGGI INFRASTRUKTUVRA ... 34
BÆREKRAFTIG UTVIKLING ... 35 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5
EALANÁVCCALAŠ OVDÁNEAPMI ... 35 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5
AREALRESSURSER OG BIOLOGISK MANGFOLD ... 35 MARINE RESSURSER ... 36 ROVVILT ... 36 KLIMA OG ENERGI ... 36 AVFALL OG FORURENSNING ... 37
AREÁLARESURSSAT JA BIOLOGALAŠ ŠLÁDDJIIVUOHTA ... 35 MARIIDNA RESURSSAT ... 36 BORASPIRET ... 36 DÁLKKÁDAT JA ENERGIIJA ... 37 DOABBARAT JA NUOSKKIDEAPMI ... 37
KULTUR ... 38 7.1 7.2
KULTUVRA ... 38 7.1
SAMISKE INTERESSER ... 40 KVENENE – EN NASJONAL MINORITET ... 41
KVENAT – RIIKKA UNNITLOHKOSAŠ ÁLBMOT ... 41
Samarbeid med kommunene i Troms har vært særlig prioritert .
MÁHTTOSERVODAT ROMSA – Áigodaga 2008–2009 guhkiduvvon fylkkaplána
Videre har prosjektet ” Regionale kvinnebilder i Troms ” gitt bidrag til utviklingsstrategier fra kvinner i offentlig og privat virksomhet i alle fylkets regioner .
Almmuheaddji : Romssa fylkkasuohkan , Plána- ja ealáhusetáhtta , 9296 Romsa Telefovdna 77 78 80 00 . Telefáksa 77 78 80 01 .
Strategier som kom fram gjennom dette arbeidet er integrert i de ulike tema i fylkesplanen 1. « Fylkesplan for Troms 2008-2009 » fastlegger med basis i sentrale utfordringer mål og strategier for utviklingen i fylket .
Interneahtta : http://www.tromsfylke.no Gráfalaš buvttadeapmi : Romssa fylkkasuohkan Ovdasiidogovat : Maarit Markussen , Kaja Baardsen , Gunnar Davidsson , Rune Lejon , Erling Svensen Fylkkaplána leat prentejuvvon birasseasti báhpára ala . 1
Det regionale utviklingsarbeidet spenner likevel over et videre felt enn disse temaene .
leat fylkkasuohkana doaimmaid vuođđu čájehit suohkanlaš- ja stáhtalaš plánemiid ja doaimmaid háltti fylkkas .
Oversikt over grunnlagsmateriale går fram av vedlegg 1 .
Vuoruhuvvon ovddimussii lea leamaš ovttasbargu Romssa suohkaniiguin .
Det er utformet rapporter fra regionvise prosessmøter og en samlerapport med felles strategier , jf bakgrunnsnotat nr 3 ” Regionale Kvinnebilder i Troms ” .
Dasto ” Guvllolaš nissongovat Romssas ” ( Regionale kvinnebilder i Troms ) nammasaš prošeakta lea buktán ovddidanstrategiijaide oasáluša buot fylkka guovlluid almmolaš ja priváhta doaimmaid nissonolbmuin .
2 jf plan og bygningsloven § 19-1. « Fylkesplanen består av mål og langsiktige retningslinjer for utviklingen i fylket og et samordnet handlingsprogram for de statlige og fylkeskommunale sektorers virksomhet som angir hvordan målene skal oppfylles » . 1
Strategiijat mat bohte ovdan dán barggu olis , lea váldojuvvon mielde fylkkaplána iešguđetlágan fáttáide 1. ” Romssa áigodaga 2008-2009 fylkkaplána ” mearrida guovdilis hástalusaid vuođul fylkka ovdáneami strategiijaid ja ulbmiliid .
Det utarbeides en fylkesplanmelding 2007 som fremmes for fylkestinget i juni 2007 . ”
Guvllolaš ovddidanbargu ollá viidábut go duššefal dáidda fáttáide .
Det er med bakgrunn i fylkestingsvedtaket gjennomført en planprosess med utarbeidelse av fylkesplanmelding 2007 .
Plána lea oaneheabbo ja čalmmusta dihto áššiid eambbo go ovddeš plánat . Vuođđoávdnasiin lea visogovva mieldečuvvosis 1 .
Arbeidet med å overføre oppgaver og makt fra statlige myndigheter til det folkevalgte regionale nivå er blant de viktigste politiske sakene for fylkesrådet i Troms .
Guvllolaš proseassačoahkkimiin leat hábmejuvvon raporttat ja čoahkkeraporta oktasaš strategiijaiguin , vrd. duogášnotáhta nr 3 ” Regionale Kvinnebilder i Troms ” .
Fylkestingsmelding 2005:1 ” Grep om egen utvikling ” ble behandlet i fylkestinget i oktober 2005 . Hovedbudskapet her var at sentraliseringsprosessene og maktkonsentrasjonen i norsk demokrati må snus , og at flere oppgaver og beslutninger må forvaltes av kommuner og folkevalgte regionale organ .
( Guvllolaš nissongovat Romssas ) 2 Vrd. plána- ja huksenlága § 19-1. « Fylkkaplánas lea ulbmilat ja guhkesáigásaš čujuhusat dasa mo fylka galgá ovdánit , ja das lea čohkis doaibmaplána mii čájeha stáhtalaš ja fylkkasuohkanlaš surggiid doaimmaid ja mo dat ulbmilat galget ollašuvvat » .
I desember 2006 la Regjeringen fram St. meld. nr 12 ( 2006-2007 ) Regionale fortrinn – Regional framtid , som legger rammer for den videre prosess der dagens fylkeskommune fra 1. januar 2010 skal erstattes av et fornyet og styrket regionalt forvaltningsnivå som den sentrale aktøren for regional utvikling .
Fylkkadiggi mearridii geassemánu 12. b. 2006 čuovvovačča fylkkadiggemearrádusas 58/06 : ” 1 . Hálddašanođastusa álggahuvvon barggu dihte mii lea plánejuvvon biddjot johtui ođđajagimánu 1. b. 2010 mearrida fylkkadiggi ahte áigodaga 2004-2007 fylkkaplána guhkiduvvo ja ovddiduvvo strategalaš plánavuođđun sihke 2008 ja 2009 ovddas , mat leat dat guokte maŋimuš jagi ovdal go ođastus biddjo johtui . .
Parallelt med Fylkesplanmelding 2007 behandles geografisk inndeling for det nye regionnivået i egen sak i fylkestinget .
Ráhkaduvvo fylkkaplánacealkámuš 2007 mii ovddiduvvo fylkkadikkis geassemánus 2007 . ”
Det skal gjøres endelig vedtak om dette i det nyvalgte fylkestinget høsten 2007 , før Regjeringen legger fram sitt forslag om dette våren 2008 .
Lea fylkkadiggemearrádusa duogážiin čađahuvvon plánaproseassa ráhkadan dihte fylkkaplánacealkámuša 2007 . Fylkkadiggedieđáhus dahká ovttas Romssa fylkka guhkiduvvon fylkkaplánain strategalaš plánavuođu áigodahkii 2008 ja 2009 .
Fylkesrådet ønsker også i fortsettelsen å være en sentral premissleverandør overfor Regjeringen i prosessen med etableringen og fornyelsen av regionene .
Guhkiduvvon fylkkaplána váldá vuođu ” Máhttoservodat Romsa – Áigodaga 2004-2007 fylkkaplána ” čađaheamis ja ođastuhttimis .
Fylkesrådet vil fortsette å forsterke arbeidet for en samling av kreftene i Nord- Norge .
Eaktuduvvo ahte fylkkaplána bajimuš ulbmilat ja váldofáttát leat mielde plána guhkiduvvon áigodagas .
Fylkeskommunens rolle som regional utviklingsaktør vektlegges sterkere enn tidligere .
Fylkkadiggecealkámuš 2005:1 ” Ráđđet iežamet ovdáneami / Grep om egen utvikling ” gieđahallui golggotmánus 2005 .
Med blant annet dette som bakgrunn er et av fylkesplanens overordna mål at : Troms fylke skal utvikles gjennom å styrke det regionale demokratiet .
Cealkámuša váldoášši lei ahte Norgga demokratiija guovddášproseassaid ja fápmoguovdilastima fertešii jorgalit , ja ahte suohkanat ja álbmotválljejuvvon guvllolaš orgánat fertejit hálddašišgoahtit eanet doaimmaid ja mearrádusaid .
Fylkestinget ser det ønskelig og hensiktsmessig å samarbeide med andre i det regionale utviklingsarbeidet .
Oktan Fylkkaplánadieđáhusain 2007 meannuduvvo dan ođđa guvllolaš dási geográfalaš juohkin sierra áššiin fylkkadikkis .
Aktuelle samarbeidspartnere er bl.a. kommuner , Sametinget3 , statsetater , FoU-miljøer , høyere utdanningsinstitusjoner , næringsliv , arbeidslivsorganisasjoner med flere .
Loahpalaš mearrádusa dán áššis galgá ođđa válljejuvvon fylkkadiggi dahkat 2007 čavčča , ovdal go Ráđđehus gieđahallá evttohusa 2008 giđa .
Samarbeidspartene inngår i disse avtalene med økonomiske og kompetansemessige virkemidler .
Fylkkaráđđi háliida maid joatkit leat guovddáš eaktolágideaddji Ráđđehussii guovlluid ásahan- ja ođastanproseassas .
Hvem som inngår i avtalene vil variere , blant annet avhengig av tema og hva aktørene kan bidra med .
Fylkkaráđđi háliida joatkit nannet barggu čohkket fámuid Davvi-Norggas . Fylkkasuohkana rolla guvllolaš ovdáneami oččodeaddjin deattuhuvvo dál eambbo go ovdal .
Fylkeskommunens bidrag eller ” innsatspott ” vil være basert i regionalt utviklingsprogram og økonomiplan .
Fylkkasuohkana oktiiheiveheaddji ja guovlopolitihkalaš rolla galgá leat eambbo oidnosis ja čielggas .
Til grunn for disse plandokumentene og for samarbeidsavtalene ligger mål og strategier i fylkesplanen , som er utformet i dialog med samarbeidspartnere og som er vedtatt av fylkestinget .
Áigeguovdilis mielbargit leat ee. suohkanat , Sámediggi3 , stáhtaetáhtat , DjObirrasat ( Dutkan- ja Oahpahusbirrasat ) , alit oahpahuslágádusat , ealáhusdoaimmat , bargodilleorganisašuvnnat ja earát .
Fylkestinget har slått fast at fylkesplanen og økonomiplanen er overordnede styringsdokumenter også for arbeidet med samarbeidsavtaler .
Mieldebargit leat mielde dáin šiehtadusain main leat ekonomalaš ja máhtolašvuođa váikkuhangaskaoamit .
Utviklingsarbeid i Troms skjer i en nasjonal og internasjonal kontekst .
Geat dat leat mielde šiehtadusain , sáhttá rievddaldit , ee. fáttáid ja oasálaččaid návccaid mielde .
Det er derfor nødvendig å samhandle med aktører ikke bare nasjonalt , men også utenfor egne landegrenser .
Fylkkasuohkana oasáluš dahje ” searveruhta ” sorjá guvllolaš ovddidanprográmmas ja ekonomiijaplánas .
Internasjonal aktivitet på bred basis , innen kultur , utdanning , helse og forskning mv , er et 3
Fylkkadiggi lea nannen ahte fylkkaplána ja ekonomiijaplána leat bajimuš stivrendokumeanttat maiddái ovttasbargošiehtadusabargguide . 3
Se kap 7.1 ad Samarbeidsavtale med Sametinget .
Geahča kap 7.1 Ovttasbargošiehtadusa birra Sámedikkiin .
Fylkeskommunen vil her ha viktige oppgaver som formidler og nettverksbygger .
Fylkkasuohkanis leat dákko deaŧalaš doaimmat gaskkusteaddjin ja fierpmádathuksejeaddjin .
Strategien om å forsterke fylkeskommunens rolle som regional utviklingsaktør må også gjelde på det internasjonale område .
Fylkkasuohkana guovloovddideaddji rolla nannejeaddji strategiija ferte gustot maiddái riikkaid gaskka .
Fylkestingets vedtak
Fylkkadikki mearrádus
Prolongert fylkesplan ble lagt fram for fylkestinget 11. juni 2007 .
Guhkiduvvon fylkkaplána ovdanbuktojuvvui fylkkadiggái geassemánu 11. b. 2007 .
Følgende vedtak ble fattet : Fylkestinget tar ” Prolongert fylkesplan for Troms 2008-2009 ” til orientering .
Čuovvovaš mearrádus dahkkojuvvui : Fylkkadiggi váldá ” Romssa guhkiduvvon fylkkaplána áigodahkii 2008-2009 ” diehtun .
Visjon
Višuvdna
Troms fylkeskommune ønsker å arbeide aktivt for å gjøre nordområdene attraktive for befolkningen basert på miljøsikkerhet , bærekraftig utvikling og lokal ressursforvaltning .
Romssa fylkkasuohkan dáhttu bargat aktiivvalaččat vai davveguovllut šaddet álbmogii geasuheaddji guovlun birassihkkarvuođa , ceavzilis ovdáneami ja báikkálaš resursahálddašeami vuođul .
Utviklingen må skje bl.a. i samarbeid med Nordland og Finnmark fylkeskommuner og Sametinget .
Ovdáneapmi ferte dáhpáhuvvat ee. ovttasráđiid Nordlándda ja Finnmárkku fylkkasuohkaniiguin ja Sámedikkiin . ”
Gjennom programperioden for ” Kompetansesamfunnet Troms ” har fokuset på nordområdene og utviklingen av disse vokst seg inn på den nasjonale arenaen som et nasjonalt prioritert område .
Máhttoservodat Romsa ” - prográmmaáigodagas leat davveguovllut ja daid ovdáneami čalmmusteapmi šaddan oassin riikkalaš arenas suorgin mii riikkalaččat vuoruhuvvo .
I Soria Moria-erklæringen framheves nordområdene som Regjeringens viktigste satsingsområde .
Soria Moria-cealkámušas deattuhuvvojit davveguovllut Ráđđehusa deaŧaleamos vuoruhansuorgin .
De strategiske føringene som skal realisere denne nasjonale satsingen ble presentert da Regjeringen la fram sin helhetlige nordområdestrategi i Tromsø i desember 2006 .
Strategalaš njuolggadusat mat galget duohtan dahkat riikkalaš áŋgiruššama ovdanbuktojuvvojedje dallego Ráđđehus ovdanbuvttii ollislaš davveguovlostrategiija juovlamánus 2006 Romssas .
Fylkesrådet i Troms har arbeidet gjennom hele programperioden for å følge opp visjonen om at fylkeskommunen skal jobbe aktivt for å gjøre nordområdene attraktive for befolkningen basert på miljøsikkerhet , bærekraftig utvikling og lokal ressursforvaltning .
Romssa fylkkaráđđi lea olles prográmmaáigodaga bargan čuovvolit višuvnna ahte fylkkasuohkan galgá bargat aktiivvalaččat vai davveguovllut šaddet álbmogii geasuheaddji guovlun birassihkkarvuođa , ceavzilis ovdáneami ja báikkálaš resursahálddašeami vuođul .
Innholdet og retningen på dette arbeidet er konkretisert gjennom Fylkestingsmelding 2006:2 : Fellesskap og muligheter i nord !
Dán barggu sisdoallu ja guovlu leat čilgejuvvon Fylkkadiggedieđáhusas 2006:2 : Searvevuohta ja vejolašvuohta davvin !
Fra fylkesrådets side er det en forutsetning at vekst og velferd i nord skal stå i fokus .
Fylkkaráđi beales lea eaktun ahte ovdáneapmi ja čálgu davvin galget čalmmustuvvot .
Vi ønsker en nordområdepolitikk for nord i nord .
Mii háliidat davvi davveguovlopolitihka davvin .
Det er de rike ressursene i og utenfor landsdelen vår som gjør at vi for tida nyter stor oppmerksomhet også utenfra .
Riggodagat mat leat sihke siskkobealde ja olggobealde min riikkaoasi dagahit ahte mii dál oažžut stuorra fuomášumi maiddái olggobealde .
Fylkesrådet sier derfor at : ” Mulighetene i nord skal utnyttes i fellesskap for å skape livskraftige samfunn preget av nytenking og fremtidstro . ”
Fylkkaráđđi dadjá danne : ” Vejolašvuođat mat leat davvin galget geavahuvvot searvevuođas vai ovddidit eallinnávccalaš servodagaid maid dovdomearka lea ođđahutkan ja boahtteáiggedoaivva ” .
Gjennom bevisst satsing på miljø , bærekraft , kunnskap og kompetanse skal vi skape nye og attraktive arbeidsplasser .
Go mii dihtomielalaččat vuoruhit birrasa , ceavzilvuođa , máhtu ja gealbbu galgat mii ovddidit ođđa ja geasuheaddji bargosajiid .
For å oppnå dette har fylkesrådet i nordområdemeldinga valgt ut fire hovedområder .
Vai joksat dan lea fylkkaráđđi davveguovlodieđáhusas válljen njeallje váldosuorggi .
Forutsetningen for å lykkes i en langsiktig nordområdesatsing er at vi klarer å rekruttere ungdom både til mer urbane miljø og til småsamfunnene i regionen .
Eaktu lihkostuvvat guhkesáigásaš davveguovloáŋgiruššamiin lea ahte mii nákcet oččodit nuoraid sihke guovllu eanet urbána birrasiidda ja smávvaservodagaide .
I Troms er det et bevisst valg at nordområdepolitikken ikke skal være altomfattende , men snarere en politikk for de områder der man vil legge en ekstra innsats og oppmerksomhet og dermed ha mulighet til å bli nasjonalt og internasjonalt ledende .
Romssas leat dihtomielalaččat válljen ahte davveguovlopolitihka ii galgga sisttisdoallat buot , muhto galgá leat politihkka daidda guovlluide maidda háliidit bidjat liige bijuid ja fuomášumi ja main dan dihte lea vejolašvuohta šaddat njunušin riikkalaččat ja riikkaidgaskasaččat .
All nordområdepolitikk i nord må sees i nær sammenheng med regionaliseringen og den pågående forvaltningsreformen .
Buot davveguovlopolitihka davvin ferte geahččat ovttas regionaliseremiin ja álggahuvvon hálddašanođastusain .
Overordna mål 1 .
Bajimuš ulbmilat 1 .
Bærekraftig utvikling All virksomhet i Troms skal bygge på prinsippet om bærekraftig utvikling , som sikrer at naturgrunnlaget bevares og overleveres til framtidige generasjoner .
Ceavzilis ovdáneapmi Romssas galget buot doaimmat vuođđuduvvot ceavzilis ovdáneami vuođđojurdagii , mii sihkkarastá luondduriggodagaid seailuma ja bissuma boahttevaš buolvvaide .
Regional utvikling ( regionalt basert bosettings- og næringsutvikling ) Troms fylke skal utvikles gjennom å styrke det regionale demokratiet .
Guvllolaš ovdáneapmi ( ovdáneapmi man vuođđun lea guovlluid ássamat ja ealáhusovddideapmi ) Romssa fylka galgá ovdánit go guvllolaš demokratiija nannejuvvo .
For å stimulere til egenutvikling , selvstendighet og medansvar skal barn og ungdom sikres muligheter til deltakelse og innflytelse i det regionale demokrati .
Vai movttiidit ovddidit iežaset , šaddat iešbirgejeaddjin ja ovddasvástideaddji olmmožin , de mánáide ja nuoraide galget sihkkarastojuvvot vejolašvuođat searvat guvllolaš demokratiijii ja váikkuhit dasa .
Hovedtrekkene i bosettingsmønsteret i Troms skal opprettholdes ved å styrke hele senterstrukturen og skape livskraftige lokalsamfunn .
Romssa ássanminstara váldosárgosat galget bisuhuvvot go oppa guovddášstruktuvra nannejuvvo ja eallingelbbolaš báikegottit movttiiduvvojit .
Det skal tilrettelegges for et utviklingsorientert , nyskapende og konkurransedyktig næringsliv .
Ovddádusguvllot , ođđaháltásaš ja gilvonávccalaš ealáhuseallimii galget láhččojuvvot vejolašvuođat .
Infrastruktur skal fokuseres som grunnlag for regional utvikling i Troms : - Konkurransedyktige utdannings- , forsknings- og utviklingsmiljøer skal videreutvikles .
Čalmmustuvvot galgá infrastruktuvrii vai lea Romssa guovlluide ovdánanvuođđun : - Gilvonávccalaš oahpahus- , dutkan ja ovddidanbirrasat galget ovddiduvvot ain eambbo .
- Infrastruktur for transport og telekommunikasjon skal forvaltes og utvikles for å gi samfunns- og næringsliv vilkår for utvikling og markedstilgang på nivå med landets sentrale regioner .
- Fievrrádusa ja telekommunikašuvnna infrastruktuvra galgá hálddašuvvot ja ovddiduvvot nu , ahte addá servodat- ja ealáhuseallimii vejolašvuođaid ovdánit ja beassat gávpemárkaniidda dássálagaid riikka guovdilis guovlluiguin .
Folketallet i Troms har i perioden 2002 - 2007 vokst med 1,6 % eller fra 151.673 personer til 154.136 personer .
1.6 Álbmot- ja bargostruktuvrra nuppástusat Olmmošlohku Romssas lea áigodagas 2002-2007 lassánan 1,6 % dahje 151.673 olbmos 154.136 olbmui .
Dette er en vekst i perioden på 2463 personer .
Áigodagas lea olmmošlohku lassánan 2463 olbmuin .
Landsdelen som helhet har hatt en svak tilbakegang i samme tidsrom .
Riikkaoasis oppalohkái lea olmmošlohku veahá njiedan seamma áigodagas .
På landsbasis var det i samme periode en vekst på 3,3 % .
Riikkadásis lassánii olmmošlohku seamma áigodagas 3,3 % .
Av regionsenterkommunene har Bardu og Harstad hatt vekst siste femårsperiode , mens de øvrige har opplevd befolkningsnedgang .
Seammás lea stuorebuš guovddážiin nugo Bearddus ja Háršttás lassánan olmmošlohku daid maŋimuš vihtta jagi , muđui lea eará stuorebuš guovddážiin njiedjan olmmošlohku .
Veksten har vært sterk i Tromsø 4. Mange distriktskommuner må fremdeles planlegge ut fra avtakende folketall .
Romssa suohkanis lea leamaš stuorra lassáneapmi 4. Máŋga guovlosuohkana fertejit plánet olmmošlogu njiedjama vuođul .
Med dagens barnekull kan distriktskommuner ikke ha høy nettoutflytting uten at folketallsutviklingen blir negativ .
Otnáš unna mánáidloguid geažil guovlosuohkanat eai gierdda ollu nettofárremiid , ovdalgo álbmotlohku jorrá negatiivii .
Det vises til fylkesplanens grunnlagsmateriale 5 for nærmere beskrivelse av demografisk utvikling , herunder sysselsetting , arbeidsmarked , alders- og kjønnssammensetning mv. .
Mii čujuhit fylkkaplána vuođđoávdnasiidda5 , mat čilgejit demográfalaš ovdáneami , ja das maiddái guvllolaš dilálašvuođaid , ahkeerohusaid ja sohkabealčoahkádusa jna. .
Tabell 1 side 8 viser en målstyrt fremskrivning 6 basert på analyseredskapet PANDA .
Tabealla 1 čájeha ulbmilstivrejuvvon ovdaárvvoštallama 6 man vuođđun lea analysa maid analysaneavvu PANDA lea dahkan .
I følge fremskrivningen vil Tromsø fortsette å vokse også i kommende periode , men ikke i samme takt som på 90-tallet .
Árvvoštallojuvvo ahte Romssa suohkanis ain stuorru olmmošlohku maiddái čuovvovaš áigodagas , vaikko ii seamma meriiguin go 1990-logus .
Det skal understrekes at det hefter stor usikkerhet ved fremskrivningen og om de forutsetninger som er lagt til grunn vil holde stikk 7. Erfaringsmessig har situasjonen vært at utviklingen på arbeidsmarkedet har betydning for innenlands flytting .
Deattuhuvvo ahte lea viehka eahpesihkkar ahte dát vuordámušat ollašuvvojit ja ahte dan vuođustus doallá deaivása 7. Vásáhusat čájehit ahte bargomárkana dilálašvuođat váikkuhit dasa mo olbmot fárrejit riikka siskkobealde .
Flyttingen til sentrale områder i landet har økt i høykonjunkturperioder , når etterspørselen etter arbeidskraft har vært stor .
Go leat allakonjunktuvrra áiggit , de lassána daid olbmuid lohku guđet fárrejit riikka guovddáš guovlluide , go dárbu olbmuid bargonávccaide stuorru .
Arbeidsledigheten har de senere årene gått kraftig ned , og er nå på et historisk lavt nivå .
Bargguhisvuohta lea njiedjan daid maŋimuš jagiid , ja lea historjjálaččat vuolledásis .
Det er knapphet på arbeidskraft i alle landets regioner i de fleste næringer .
Bargonávccat leat vátnásat buot riikka guovlluin eanaš ealáhusain .
Knappheten vil trolig vedvare som følge av aldersstrukturen i befolkningen med synkende befolkningsandel i yrkesaktiv alder .
Vátnivuohta boahtá bistit álbmoga ahkestruktuvrra geažil mii čájeha ahte dat oassi álbmogis mii lea bargoagis njiedjá .
Til nå har imidlertid ikke situasjonen på arbeidsmarkedet medført sterkere utflytting fra fylket .
Dássážii ii leat bargomárkana dilálašvuohta váikkuhan dasa ahte olbmot fárrejit fylkkas eret .
Tromsø har , med en relativt ung befolkning og med høy kvinneandel , hatt et betydelig fødselsoverskudd på 90 tallet og framover .
Romssa suohkanis leat , nuorra álbmoga ja alla nissonolmmoščoahkádusa geažil , leamaš alla riegáduslogut 1990-logus ja ovddasguvlui .
Det har også vært klar nettoinnflytting til kommunen i perioden , men her har det vært større variasjoner fra år til år .
Lea maiddái leamaš čielga nettosisafárren suohkanii áigodagas , muhto dákko leat leamaš stuorát erohusat jagis jahkái .
5 Jf rapport Norut NIBR Finnmark 2006:8 ” Tromskommunene – indikatorer for omstillingsutfordringer ” .
5 Vrd. raporta Norut NIBR Finnmark 2006:8 ” Tromskommunene – indikatorer for omstillingsutfordringer ” .
6 Prognosen baseres på en målstyrt framskriving .
6 Prognosa lea vuođđuduvvon ulbmilstivrejuvvon ovdaárvvoštallamii .
Gjennomsnittlige nettoflyttetall fra de siste 4 årene ligger til grunn for fremskrivningen .
Gaskamearálaš nettofárrenlogut daid 4 maŋimuš jagiid leat biddjon vuođđun ovdaárvvoštallamii .
I disse flyttetallene er flytting i forhold til utlandet inkludert .
Dás lea álbmotovdáneapmi boađus nettofárremis ja riegádus- jápminovdáneamis .
7 Framskrivingen baseres på historiske tall for bl.a fødte , dødelighet , flytting og innvandring .
7 Ovdaárvvoštallan lea vuođđuduvvon historjjálaš loguide e.e. riegádeamis , jápmimis , fárremis ja sisafárremis .
Prognose 2010
Prognosa 2010
Nord Troms
Davvi-Romsa
Tromsø
Romsa
Balsfjord og Karlsøy
Báhccavuotna ja Gálsa
Midt- Troms
Gaska-Romsa
Sør- Troms
Lulli-Romsa
Sum fylket
Supmi olles fylka
Øvrige regionsenterkommuner Nordreisa
Eará guovloguovddášsuohkanat Ráisa
Lenvik
Leŋgáviika
-2,0 % Salangen
Siellatgielda
Harstad
Hárštá
Skjervøy
Skiervá
Bardu Kilde : PANDA
Beardu Gáldu : PANDA
Fra 2000 til 2005 var det 0,5 % vekst i sysselsettingen i Troms .
Áigodagas 2000-2005 lassánii bargguiduhttinlohku 0,5 % Romssas .
Sysselsettingsveksten kommer i byene , og gir sammen med endringer i næringsstrukturen sterkere sentralisering av arbeidsplasser og befolkning i yrkesaktiv alder innad i fylket .
Bargguiduhttinlassáneapmi lea gávpogiin , ja ovttas ealáhusstruktuvrra rievdadusaiguin addá dát stuorát guovddušteami bargosajiid ja bargoahkásaš álbmoga ektui siskkáldasat fylkkas .
Reduksjonen i primærnæringene og industrisektoren slår særlig ut i distriktene , mens Tromsø og de største byene har hatt vekst innenfor andre næringer , særlig innenfor offentlig sektor og KIFT9sektoren .
Njiedjan vuođđoealáhusas ja industriijasuorggis váikkuha erenoamážit boaittobealguovlluide , seammásgo Romssa suohkanis ja stuorámus gávpogiin lea leamaš lassáneapmi eará ealáhusain , erenoamážit almmolaš suorggis ja KIFT9-suorggis .
Særlig gjelder dette Tromsø med omland , med sysselsettingsvekst i perioden på 1.397 ( 3,7 % noe som er over landsgjennomsnittet .
Erenoamážit guoská dát Romssa suohkanii ja dan lagašbirrasii , gos áigodagas lassánii bargguiduhttin 1.397 ( 3,7 % mii lea eanet go gaskamearálaččat riikkas .
Fra 2000 til 2005 vokste sysselsettingen i Harstad med 2,0 % ( 178 ) og i Lenvik med 1,0 % ( 30 ) .
Áigodagas 2000-2005 lassánii bargguiduhttin Háršttás 2,0 % ( 178 ) ja Leaŋgáviikkas 1,0 % ( 30 ) .
I fylkets øvrige regioner har det i samme periode vært en samlet nedgang i sysselsettingen på vel 1000 sysselsatte .
Muđui fylkka eará guovlluin lea seamma áigodagas njiedjan bargguiduhttin oktiibuot 1000 olbmuin .
Regionvis 10 er sysselsettingen redusert med 1,9 % ( -313 ) i Sør-Troms , 1,8 % ( -117 ) i Nord-Troms og 4,3 % ( -599 ) i Midt-Troms .
Guovlluid 10 dásis lea bargguiduhttin njiedjan 1,9 % ( -313 ) Lulli-Romssas , 1,8 % ( -117 ) Davvi-Romssas ja 4.3 % ( -599 ) Gaska-Romssas .
Balsfjord og Karlsøy hadde samlet en nedgang på 4,0 % ( -135 ) i perioden .
Báhccavuonas ja Gálssas njiejai oktiibuot 4,0 % ( -135 ) áigodagas .
Næringsfordelt sysselsetting er omtalt under hovedtema 2 – Næringsutvikling .
Bargguiduhttin ealáhusaid mielde lea máinnašuvvon váldofáttá 2 vuolde – Ealáhusovdáneapmi .
En nedgang i fruktbarhetsraten i Troms i begynnelsen av dette tiåret er erstattet av en økning som fra 2003 til 2006 er den fylkesvis sterkeste i landet .
Dasto lea registrerejuvvon ahte riegádusrate njiejai dán jahkelogeža álgogeahčen , muhto riegádusrate lassánii áigodagas 2003-2006 ja lea fylkkadásis stuorámus lassáneapmi riikkas .
Fruktbarhetsraten er pr. 2006 på 1,96 for Troms , mot 1,90 nasjonalt .
Riegádusrate lei jagis 2006 1,96 Romssas , 1,90 ektui riikkalaččat .
Om denne trenden skulle vise seg å vedvare , vil det virke i retning av en sterkere befolkningsutvikling enn i framskrivingsalternativet .
Jus dát lassáneapmi joatkašuvvá , de boahtá dat váikkuhit nannoset álbmotovdáneapmái go ovdaárvvoštallamat čájehit .
Tall pr 1. januar alle år .
Logut ođđajagimánu 1. b. buot jagiid .
Regioninndeling ihht regionrådssamarbeid pr 1.1.2007 .
Guovlojuohkin guvllolašráđiovttasbarggu 1.1.2007 mielde .
Dette gjelder også 2002 – tallene , hvor kommunene i Indre Sør-Troms er delt ihht . ny regioninndeling .
Dát guoská maiddái 2002-loguide , gos siskkit Lulli-Romssa suohkanat lea juhkkojuvvon ođđa guvllolašjuohkimiid mielde .
Balsfjord og Karlsøy er skilt ut fra Tromsø i denne oppstillingen .
Báhccavuotna ja Gálsa leat sirrejuvvon eret Romssa suohkanis dán govahallamis .
9 KIFT : Kunnskapsintensiv forretningsmessig tjenesteyting .
9 KIFT : Kunnskapsintensiv forretningsmessig tjenesteyting .
10 Regioninndeling ihht regionrådssamarbeid 1.1.2007 .
10 Guovlojuohku ođđajagimánu 1. b. 2007 guovloráđiovttasbarggu mielde
Senterstrategi
Guovddášstrategiija
Overordnet målformulering for bosettingsutvikling tar utgangspunkt i at det er en gjensidig avhengighet mellom sentra og omland .
Ássanovdáneami bajimus ulbmilcealkámuš vuolgá das ahte goappašat bealit , namalassii guovddáš ja biraseatnamat , dárbbašit nubbi nuppi .
Hovedtrekkene i bosettingsmønsteret i Troms skal opprettholdes ved å styrke hele senterstrukturen og skape livskraftige lokalsamfunn .
Romssa ássanminstara váldosárgosat galget bisuhuvvot dainna lágiin ahte oppa guovddášstruktuvra nanusmahttojuvvo ja guovlluide huksejuvvojit eallinnávccalaš báikegottit .
Senterstrategien er et virkemiddel i arbeidet med å bevare et desentralisert bosettingsmønster .
Guovddášstrategiija lea bargoreaidu mainna bisuhit lávdaduvvon ássamiid .
Senterstrategien har ikke et ønske om sentralisering som utgangspunkt , men må ses på som en måte for distriktene å møte de utfordringer som følger bl.a. av flere to-karrierefamilier og høyere utdanningsnivå i befolkningen , krav til størrelse på fagmiljøer i ulike virksomheter , krav til service- og fritidstilbud osv. .
Guovddášstrategiija vuolggabáikin lea dáhttu guovdduštit ( sentraliseret ) , muhto dan strategiija fertet geahčadit vuohkin mainna guovllut sáhttet bihtit hástalusaiguin mat čuožžilit ee. go bohtet eanet guovttekarriearat bearrašat ja álbmogis lea buoret oahppodássi , go gáibiduvvojit stuorit fidnobirrasat máŋggalágan doaimmain , ja buoret bálvalusfálaldagat ja friddjaáigefálaldagat jna. .
I sentrene utføres tjenester også overfor omlandsbefolkningen og næringslivet , og sentrene er avhengige av levedyktige samfunn i omlandet .
Guovddážiin bálvalit maiddái birasguovlluid olbmuid ja ealáhusdoaimmaid , ja guovddážat sorjájit birasguovlluid eallinnávccalaš servodagain .
• Kommunesentrene utgjør grunnelementet i senterstrukturen .
• Suohkanguovddážat doibmet guovddášstruktuvrra vuođđoávnnasin .
Her skal befolkningen kunne få utført tjenester for å dekke daglige behov .
Dain álbmot galgá beassat atnit ávkki bálvalusain mat gokčet sin beaivválaš dárbbuid .
• Senterstrategien innebærer en differensiert satsing på hvilke funksjoner et senter skal ha i forhold til senterets nivå .
• Guovddášstrategiija mielddisbuktá suorggáiduvvan álššaid dakkár doaimmaide maid guovddáš galgá doaimmahit dásis mielde .
Tilbud som besøkes ofte og av mange bør finnes nært brukerne .
Hárštá ja Finnsnes – dássi 2 . Stuorragieddi , Beardu ja Vuotnasiida – dássi 3 .
Mer spesialiserte tilbud lokaliseres på høyere nivå .
Skiervá maritiibma doaimmaid guovddážin – dássi 3 .
Setermoen som senter for Forsvarets aktiviteter Nivå 4 Øvrige kommunesentra Nivå 5 Lokale sentra • Hvert av de definerte sentrene på nivå 1 , 2 og 3 skal kunne yte et tilbud innen utdanning , samferdsel , helse , kultur , næringssamarbeid og privat service , med mindre andre kommunesentra har spesielle forutsetninger som lokaliseringssteder .
Suohkanguovddážat muđui – dássi 4 . Báikkálaš guovddážat – dássi 5. • Guhtege dási 1 , 2 ja 3 rájuštuvvon guovddáš galgá sáhttit addit fálaldagaid oahpahusas , johtalusas , dearvvašvuođas , kultuvrras , ealáhusovttasbarggus ja priváhta bálvalusaid , jos juo eará suohkanguovddážiin eai leačča dihto ovddut fálaldatbáikin .
• Etableringen av nye offentlige regionale funksjoner skal primært skje i sentra på nivå 1 , 2 og 3 , der det ikke er andre sentra som har spesielle forutsetninger .
• Ođđa almmolaš guvllolaš doaimmaid ásaheapmi galgá ovddimusat geavvat guovddážiin mat leat dásis 1 , 2 ja 3 , main eai leat eará guovddážat erenoamáš ovdduiguin .
• Den vedtatte senterstrukturen skal ikke stå i veien for naturlig utvikling andre steder i fylket .
• Dohkkehuvovn guovddášstruktuvra ii galgga heađuštit fylkka eará báikkiid lunddolaš ovdáneami .
Senterstrategien i Troms er formulert på bakgrunn av dokumentasjon som viser at sentra på ulike nivåer har ulike funksjoner , og at omlandet varierer med senterets funksjoner og tilbud .
Romssa guovddášstrategiija lea hábmejuvvon duođaštusa vuođul mii čájeha ahte guđege dási guovddážis leat sierralágan doaimmat , ja ahte guovddáža birasguovllut molsašuvvet dan doaimmaid ja fálaldagaid mielde .
Arbeidsplasser og skoletilbud fram til videregående skole bør primært finnes innenfor dagpendlingsavstand .
Bargosajit ja skuvlafálaldagat gitta joatkkaskuvlla dássái berrejit áinnas leat beaivválaš máhcejohtima oládagas .
Samiske kultur- og språksentra vil være et eksempel på dette .
Sámi kultur- ja giellaguovddážat leat dakkár ovdamearkkat .
Samferdselstilbudet , i form av infrastruktur og offentlige kommunikasjoner , legger premisser for befolkningens tilgjengelighet til tilbud i sentra på ulike nivå .
Johtinfálaldagat , infrastruktuvrra ja almmolaš fievrruid hámis , eaktudit álbmoga vejolašvuođaid ávkkástallat fálaldagaiguin guđege dási guovddážis .
Desentraliserte undervisningstilbud og oppbygging av nye nettverk kan bidra til at regioner med begrensede tilbud i større grad kan dra nytte av det tilbudet som finnes i sentra på høyere nivåer i senterstrukturen , jf også hovedtema 1 - Kompetanse .
Lávdaduvvon oahpahusfálaldagat ja ođđa fierpmádagaid huksen sáhttet leat mielde dahkamin guovlluid main leat unnibuš mearis fálaldagat , stuorit munis sáhttet atnit ávkki dan fálaldagas mii lea guovddášstruktuvrra alit dásiid guovddážiin , vrd. maiddái váldofáttáin 1 – Máhttu .
Utbygging av bredbånd og annen telekommunikasjon er også grunnleggende i en strategi for styrket tilgjengelighet og regional integrasjon , se hovedtema 3 - Logistikk og infrastruktur .
Govdabátti ( bredbånd ) ja eará telekommunikašuvnna huksen lea maid vuođđoášši dakkár strategiijas mas áigumuš lea buoridit geavahahttivuođa ja guvllolaš integrašuvnna , geahča váldofáttá 3 – Logistihka ja infrastruktuvrra .
• Kommunene samarbeider slik de finner formålstjenlig , ved regionrådssamarbeid og i andre sammenhenger .
• Suohkanat barget nu mo gávnnahit ulbmálažžan , guovloráđit ovttasráđiid ja earálágange ovttasdoaibmamiin .
Samarbeid mot næringsliv bør skje ut fra de regionale strukturer som er hensiktsmessig for næringslivet .
Ovttasbargu ealáhusdoaimmaiguin berrešii leat guvllolaš struktuvrraid vuođul mat sohpet ealáhuseallimii .
• Samarbeid på tvers av fylkesgrensene er formålstjenlig og nødvendig , særlig i SørTroms / nordre Nordland .
• Ovttasbargu lea ávkkálaš ja dárbu fylkkarájiid rastá , erenoamážit Lulli-Romssas / DavviNordlánddas .
• Regionsentrene Storslett , Bardufoss og Sjøvegan har hatt en positiv utvikling som må videreføres og utvikles .
• Guovloguovddážat Stuorragieddi , Beardu ja Vuotnasiida leat ovdánan positiivvalaččat , ja dan ovdáneami lea dárbbu joatkit ja buoridit .
• Samferdselsmessig infrastruktur , offentlige kommunikasjoner og bredbånd danner forutsetninger for i hvor stor grad senterstrategien kan fungere etter hensikten .
• Johtalusa infrastruktuvra , almmolaš kommunikašuvnnat ja govdabáddi leat eavttut dasa man muddui guovddášstrategiija sáhttá doaibmat áigumuša mielde .
Det skal være fokus på hva som kan gjøres for å styrke tilgjengeligheten fra hele fylket til sentra på høyere nivåer i senterstrukturen , og da særlig til Tromsø .
Deaŧalaš galgá leat dat , maid lea vejolaš dahkat buoridan dihte fylkka buot olbmuid vejolašvuođaid beassat guovddášstruktuvrra alitdássásaš guovddážiidda , ja erenoamážit Romsii .
Tromsøs rolle omfatter ikke bare de nærmeste kommunene ; Tromsø er også fylkes- og landsdelssenter , og på noen områder et nasjonalt og internasjonalt tyngdepunkt .
Romssa rolla ii siskkil duššefal lagamus suohkaniid ; Romsa lea maid fylkka- ja riikkaoasseguovddáš , ja muhtun surggiin gávpogis lea riikkalaš ja riikkaidgaskasaš deaddu .
Tromsø er definert som en av seks storbyer i Norge i forbindelse med Storbymeldingen 11. Tromsø by har en rolle som motor for regional verdiskaping i nord .
Stuorragávpotdieđáhusas 11 Romssa rájuštuvvo gávpogin mii gullá Norgga guđa stuorimusa jovkui . Romssa-gávpogis lea guvllolaš árvobuvttadeaddji ovddasmanni rolla davvin .
For å øke virkningene av satsinger
Sihke Hárštá ja Finnsnes leat guovddášdásis 2 .
Hovedtema 1 : Kompetanse
Váldofáddá 1 : Máhttu
3.1 Kompetansevisjon ” Kompetansesamfunnet Troms ” uttrykker en visjon for framtiden , samtidig som det er en god beskrivelse av fylket av i dag .
3.1 Máhttorevišuvdna ” Máhttoservodat Romsa ” dovddaha boahtteáigásaš áigumuša , ja seammás dat bures govvida otnáš fylkka .
Kompetanse står i stigende grad sentralt som samfunnsøkonomisk vekstfaktor samtidig som utviklingen av kompetansesamfunnet gir nye konkurransemessige utfordringer .
Olbmo máhttu šaddá eambbo ja eambbo guovdilis servodat-ekonomalaš šaddadanfaktorin , ja seammás máhttoservodaga ovdáneapmi buktá ođđa hástalusaid gilvaleami dáfus .
Fylkesplanens overordnede mål om kompetanse har følgende formulering : -
Fylkkaplána bajimuš ulbmil máhtu dáfus , lea sánálassii ná : -
Konkurransedyktige utdannings- , forsknings- og utviklingsmiljøer skal videreutvikles .
Gilvovuoimmálaš oahpahus- , dutkan- ja ovddidanbirrasat galget ovddiduvvot ain eambbo .
Troms , med Tromsø som tyngdepunkt har gjennom målrettet innsats de siste 30 år nådd et likeverdig utdanningsnivå i forhold til landet for øvrig og et tilnærmet fullverdig utdanningsog FoU-tilbud i forhold til offentlig sektors behov .
Romssa fylka , man deaddobáiki lea Romssa-gávpot , lea 30-jahkásaš ulbmálaš bargguin olahan oahpahusdássái mii lea buohtalagaid oahpahusdásiid muđui riikkas , ja fylkkas leat dadjat juo dievas oahpahus- ja DjO-fálaldagat almmolaš sektora dárbbuid ektui .
Forskningsmiljøet som er bygget opp i Tromsø har gjort byen til et nasjonalt tyngdepunkt innen forskning og forvaltning rettet mot polare og arktiske forhold samt Barentsregionen .
Dutkanbiras mii lea huksejuvvon Romssa-gávpogis , lea dahkan gávpoga riikkalaš deaddobáikin eatnanbuolalaš ja davviguvllolaš diliid dutkamis ja hálddašeamis , ja Barents-guovllu áššiin .
Noen hovedområder bør nevnes : Medisin , fiskeri- og havbruksforskning , data- og telekommunikasjon , satellittfjernmåling og rom- og atmosfæreforskning , landbruk og naturbruk , samfunnsfag og humaniora samt forskning omkring nordnorsk og samisk forskning og urfolksforskning .
Moadde váldosuorggi maid berret namahit : Medisiidna , guolástusdutkan ja mearradutkan , dihtor- ja telegulahallan , guhkálmas satelihttamihtideamit ja gomuvuohta- ja áibmodutkan , eanandoallu ja luonddudoallu , servodatfágat ja humaniora , ja dasto vel davvinorgalaš ja sámi dutkan ja álgoálbmotdutkan .
FoU-arbeid krever store ressurser .
DjObarggut gáibidit stuorra resurssaid .
Dette , samt mangel på utbygde nettverk og arenaer mellom bedriftene og kompetanseinstitusjonene , bidrar til at nordnorsk næringsliv og FoUmiljø taper viktige utviklings- og vekstmuligheter .
Dát dilli , ja go fitnodagaid ja máhttolágádusaid gaskasaš fierpmádat ja arenat eai leat ráhkaduvvon , de dat váikkuha dasa ahte davvinorgalaš ealáhuseallin ja DjO-birrasat masset deaŧalaš ovdánan- ja šaddanvejolašvuođaid .
Bare 2,5 % av FoU-virksomheten i norske bedrifter 12 skjer i Nord-Norge .
Dušše 2,5 % oassi DjO-doaimmas norgalaš fitnodagain 12 lea Davvi-Norggas .
Norges FoU-innsats nasjonalt er i sin tur på et vesentlig lavere nivå enn gjennomsnittet i OECD .
Norgga DjOsearvan lea riikkalaččat bealistis oppa ollu vulobealde OECD gaskameari .
Rammebetingelsene for nyskaping og innovasjon som nordnorske bedrifter og FoUinstitusjoner står overfor er vesentlig dårligere enn i Nord-Sverige og Nord-Finland .
Ođđastemiid ja hutkamiid rápmaeavttut leat davvinorgalaš fitnodagaide ja DjO-lágádusaide ollu heajut go Davvi-Ruoŧas ja Davvi-Suomas .
Disse områdene tilføres årlig milliardbeløp gjennom EUs strukturfond , i tillegg til den nasjonale innsatsen på området .
Duoidda guovlluide fievrriduvvojit jahkásaččat milliárdasaš sumit EO strukturfoandda olis , ja lassin boahtá riikkalaš searvan dán guovllus .
Tall pr. 1.1.2005 .
Logut 1.1.2005 .
Kilde : NIFU STEP , SSB .
Gáldu : NIFU ; STEP , SSB .
/ FoU-statistikk
/ DjO-statistihkka
koblinger mellom kompetansetilbydere , virkemiddelapparat , næring og forvaltningsapparat i alle deler av fylket .
Dávjá leat guhkes gaskkat davvinorgalaš fitnodagaid ja dutkan- ja ovddidanlágádusaid gaskka sihke mátkkiid ja jurdagiid dáfus .