pere/sami_parallel huggingface dataset:
Sametinget er som disse et folkevalgt organ med forvaltningsoppgaver , både for å sette egen politikk ut i livet og for å gjennomføre statlig politikk med delegert myndighet .
Sámediggi lea nu mo dat ge álbmotválljen orgána hálddašanbargamušaiguin , sihke čađahan dihtii iežas politihka ja čađahan dihtii stáhta politihka fápmuduvvon válddiin .
Samtidig er det også enkelte viktige forskjeller mellom Sametinget og kommuner og fylkeskommuner .
Seammás leat Sámedikki ja gielddaid ja fylkkagielddaid gaskkas muhtun dehálaš erohusat .
I motsetning til Sametinget som er statlig finansiert , med unntak av muligheten for inntekter fra overskuddet fra Finnmarkseiendommen ( jf. finnmarksloven § 15 ) , har kommuner og fylkeskommuner også andre inntektskilder .
Nuppe láhkai go Sámediggi maid stáhta ruhtada , earret dan vejolašvuođa ahte Sámediggi sáhttá oažžut boađuid Finnmárkkuopmodaga vuoittus ( gč. finnmárkkulága § 15 ) , leat gielddain ja fylkkagielddain maiddái eará boahtogáldut .
Sametingets virksomhet er ikke avgrenset til et snevert område , men ivaretar interessene og behovene til en urfolksgruppe i den norske befolkningen , og størstedelen av Sametingets virksomhet har sitt nedslagsfelt i de deler av landet hvor samene er tydelig representert .
Sámedikki doaibma ii leat ráddjejuvvon gáržžiduvvon guvlui , muhto fuolaha álgoálbmoga , mii lea Norgga álbmoga oassi , beroštusaid ja dárbbuid , ja Sámedikki doaimma stuorámus oassi váikkuha daidda riikaosiide main sápmelaččat leat čielgasit ovddastuvvon .
Statsforvaltningen , kommunene og fylkeskommunene representerer de tre forvaltningsnivåene i Norge .
Stáhtahálddahus , gielddat ja fylkkagielddat ovddastit Norgga golbma hálddahusdási .
Disse er innbyrdes atskilt og uavhengige offentligrettslige rettssubjekter .
Dat leat gaskaneaset sierra ja sorjjasmeahttun almmolašrievttálaš riektesubjeavttat .
Kommunene og fylkeskommunene er ikke underlagt andre statlige organer enn Stortinget som lovgiver , hvis ikke annet følger av særskilte bestemmelser i lovverket .
Gielddat ja fylkkagielddat eai leat eará stáhtalaš orgánaid vuollásaččat go Stuorradikki láhkaaddin jus eará ii čuovo lágaid sierra mearrádusain .
Verken regjeringen eller departementene har noen generell styrings- eller instruksjonsmyndighet i forhold til kommunene og fylkeskommunene .
Ráđđehusas ii leat eaige departemeanttain leat miige oppalaš stivren- dahje bagadanváldi gielddaid ja fylkkagielddaid ektui .
Det kommunale selvstyret beror på bestemmelser Stortinget har truffet som lovgiver .
Gielddalaš iešstivren lea gitta dain mearrádusain maid Stuorradiggi lea mearridan láhkaaddin .
Den kompetansen kommunene og fylkeskommunene har , beror bare unntaksvis på delegering fra statlig organ .
Dat gelbbolašvuohta mii lea gielddain ja fylkkagielddain , lea dušše spiehkastahkan gitta stáhtalaš orgána fápmudusas .
I kommuneloven er det generelle bestemmelser om organisering av det kommunale og fylkeskommunale forvaltningsapparatet , om kompetansefordeling mellom ulike organer og om statlig kontroll med kommunene og fylkeskommunene .
Gielddalágas leat oppalaš mearrádusat gielddaid ja fylkkagielddaid hálddahusapparáhta organiserema birra , iešguđet orgánaid gaskasaš gelbbolašvuođajuogu birra ja gielddaid ja fylkkagielddaid stáhtalaš bearráigeahču birra .
7.4.2 Delegeringsadgangen
7.4.2 Fápmudanvejolašvuohta
Lovavdelingen uttalte også at på grunn av Sametingets frie stilling kan det stilles spørsmål ved departementenes adgang til å delegere myndighet til Sametinget , og konkluderte med at delegering bør skje enten ved lov eller plenarvedtak .
Láhkaossodat celkkii maiddái ahte Sáme ­dikki friddja sajádaga geažil lea vejolaš jearrat sáhttet go departemeanttat fápmudit válddi Sámediggái , ja gávnnahedje loahppajurddan ahte fápmu ­deapmi galgá dahkkojuvvot lága vuođul dahje plenáramearrádusa vuođul .
På bakgrunn av denne vurderingen ble følgende bestemmelse tatt inn i sameloven § 2 – 1 tredje ledd : Sametinget kan delegeres myndighet til å forvalte de bevilgninger som bevilges til samiske formål over det årlige statsbudsjettet .
Dán árvvoštallama vuođul lasihuvvui čuovvovaš mearrádus sámelága paragráfii § 2 – 1 goalmmát lađđasii : Sámediggái sáhttá fápmuduvvot váldi hálddašit juolludusaid , mat juolluduvvojit sámi ulbmiliidda jahkásaš stáhtabušeahta bokte .
Departementet fastsetter reglement for Sametingets økonomiforvaltning .
Departemeanta mearrida njuolggadusaid Sámedikki ekonomiijahálddašeapmái .
For andre områder må det søkes annet grunnlag for delegering .
Eará surggiid hárrái ferte gávdnat eará fápmudanvuođu .
Miljøverndepartementet har med hjemmel i forskrift om faglig ansvarsfordeling mv. etter kulturminneloven delegert myndighet til Sametinget på kulturminneområdet .
Birasgáhttendepartemeanta lea láhkaásahusa vuođul fágalaš ovddasvástádusjuohkima jd. birra fápmudan válddi Sámediggái kultumuitosuorggis kulturmuitolága vuođul .
Dette er en prøveordning , jf. kap. 7.7 .
Dát lea geahččalanortnet , gč. kap. 7.7 .
I likhet med fylkeskommunen har Sametinget et samordningsansvar og skal involvere forvaltningsmuseene og Riksantikvaren ved behov .
Seammá go fylkkagielddas ge lea Sámedikkis oktiiordnenváttisvuohta ja galgá váldit oktavuođa hálddašanmuseaiguin ja Riikaantikvárain dárbbu mielde .
Sametinget er faglig underlagt Miljøverndepartementet og Riksantikvaren .
Sámediggi lea fágalaččat biddjojuvvon Birasgáhttendepartemeantta ja Riika ­antikvára vuollásažžan .
Sametinget er delegert myndighet til å fastsette retningslinjer og målsetninger for bruk av tilskuddsordninger m. m . .
Sámediggái lea fápmuduvvon váldi mearridit njuolggadusaid ja ulbmiliid doarjjaortnegiid geavaheami jd. várás .
Dette er begrunnet med at det er Sametinget som skal gjøre prioriteringer for samisk kultur og samfunnsliv , ikke regjeringen , jf. forutsetningene i forarbeidene til sameloven når det gjelder samisk selvråderett .
Dán ákkasteapmi lea ahte Sámediggi dat galgá mearridit vuoruhemiid sámi kultuvrii ja servodateallimii , ii ge ráđđehus , gč. daid eavttuid sámelága ovdabargguin mat gusket sámi iešmearridanvuoigatvuhtii .
Avtalen om nærmere prosedyrer for konsultasjoner mellom statlige myndigheter og Sametinget er utviklet på bakgrunn av forpliktelsene i ILO-konvensjon nr. 169 artikkel 6 .
Šiehtadus dárkilet prosedyraid birra stáhta eiseválddiid ja Sámedikki gaskasaš konsultašuvnnaid várás leat ráhkaduvvon daid geatnegasvuođaid vuođul mat leat ILO-konvenšuvnnas nr. 169 6. artihkkalis .
Avtalen er fastsatt i kgl. res 1. juli 2005 .
Šiehtadus lea mearriduvvon gonagaslaš resolušuvnnain suoidnemánu 1. beaivvi 2005 .
Før konsultasjonsprosedyrene ble etablert i 2005 var det utviklet den praksis at delegering / overføring av forvaltningsordninger til Sametinget skulle skje i dialog med Sametinget , jf. årlige rundskriv om samordning og behandling av samiske saker i budsjettsammenheng .
Ovdalgo konsultašuvdnavuogit ásahuvvojedje jagi 2005 , lei cieggan dat geavat ahte hálddašanortnegiid fápmudeapmi / sirdin Sámediggái galggai čađahuvvot ovttasráđiid Sámedikkiin , gč. jahkásaš johtočállosiid sámi áššiid oktiiordnema ja meannudeami birra bušeahttaoktavuođas .
Konsultasjonsavtalen stadfester og formaliserer denne praksisen .
Konsultašuvdnašiehtadus nanne ja formálisere dán geavada .
7.4.3 Instruksjonsadgangen
7.4.3 Bagadanvejolašvuohta
Både Sametinget og regjeringen legger til grunn at Sametinget ikke kan instrueres på generelt grunnlag .
Sihke Sámediggi ja ráđđehus atnet vuođđun ahte Sámediggi dábálaččat ii sáhte bagaduvvot .
Sametinget kan ikke instrueres som politisk organ .
Sámediggi ii sáhte bagaduvvot politihkalaš orgánan .
En eventuell instruksjon av Sametinget som forvaltningsorgan er knyttet til konkrete oppgaver som er overført til Sametinget , som forvaltning av tilskuddsordninger som er opprettet for å styrke samisk kultur m.m. og kulturminneforvaltningen der Sametinget er underlagt Miljøverndepartementet og Riksantikvarens instruksjonsmyndighet .
Sámedikki vejolaš bagadeapmi hálddahusorgánan čatnasa konkrehta bargamušaide mat leat sirdojuvvon Sámediggái , nu mo dakkár doarjjaortnegiid hálddašeapmái mat leat ásahuvvon nannen dihtii sámi kultuvrra jna. ja kulturmuitohálddašeapmái mas Sámediggi lea Birasgáhttendepartemeantta ja Riikaantikvára bagadanválddi vuollásaš .
Prinsippet om samisk selvråderett er viktig når det gjelder spørsmål om instruksjon av Sametingets bruk av midler .
Sámi iešmearridanvuoigatvuođa vuođđojurdda lea dehálaš dasa mii guoská gažaldagaide Sáme ­dikki ruhtageavaheami bagadeami birra .
Sametinget i plenum vedtar mål og retningslinjer for tilskuddene tinget forvalter .
Sámedikki dievasčoahkkin mearrida ulbmiliid ja njuolggadusaid daidda doarjagiidda maid diggi hálddaša .
Departementene er derfor tilbakeholdne med å instruere Sametinget .
Danne departemeanttat illá háliidit bagadit Sáme ­dikki .
Det ��rlige tildelingsbrevet til Sametinget angir i all hovedsak overordnede føringer , dvs. Stortingets vedtak .
Jahkásaš juolludusreive Sámediggái sisttisdoallá bajimus láidestemiid , dat mearkkaša Stuorra ­dikki mearrádusaid .
Også konsultasjonsplikten har betydning for regjeringens instruksjonsmyndighet .
Maiddái konsultašuvdnageatne ­gasvuohta váikkuha ráđđehusa bagadanváldái .
7.4.4 Kontroll
7.4.4 Bearráigeahčču
Regjeringen er ikke ansvarlig for Sametingets politiske virksomhet eller de politiske vedtak som Sametinget gjør .
Ráđđehusas ii leat ovddasvástádus Sámedikki politihkalaš doaimmas dahje dain mearrádusain maid Sámediggi dahká .
Det er derfor fra regjeringens side ikke aktuelt med noen form for kontroll av Sametingets politiske virksomhet .
Danne ii háliit ráđđehus moktege bearráigeahččat Sámedikki politihkalaš doaimma .
Riksrevisjonen , som er Stortingets revisjons- og kontrollorgan , er ansvarlig for revisjon av Sametinget , jf. Riksrevisjonsloven § 9 .
Riikarevišuvnnas mii lea Stuorradikki revišuvdna- ja bearráigeahččanorgána , lea ovddasvástádus Sámedikki dárkkistit , gč. Riikarevišuv-dnalága § 9 .
Som folkevalgt organ har Sametinget en selvstendig myndighet og et selvstendig ansvar for sin politiske virksomhet .
Sámedikkis lea álbmotválljen orgánan iehčanas váldi ja iehčanas ovddasvástádus iežas politihkalaš doaimmas .
Dette innebærer blant annet fastsettelse av målsetninger for de ordningene Sametinget forvalter .
Dát mielddisbuktá earret eará ulbmiliid mearrideami daid ortnegiid várás maid Sámediggi hálddaša .
Den administrative dialogen mellom Sametinget og departementene skjer derfor i dag på et overordnet nivå og har ikke til formål å påvirke Sametingets egne prioriteringer .
Sámedikki ja departemeanttaid gaskasaš hálddahuslaš gulahallan čađahuvvo odne bajimus dásis ii ge dan ulbmil leat váikkuhit Sámedikki iežas vuoruhemiid .
Som følge av statsrådenes konstitusjonelle ansvar må imidlertid departementene føre kontroll med at forutsetningene i Stortingets budsjettvedtak følges og at Sametingets økonomiforvaltning skjer i henhold til Reglement for økonomistyring i staten med tilhørende bestemmelser .
Stáhtaráđiid vuođđolágalaš ovddasvástádusa geažil fertejit departemeanttat dettetge gozihit ahte Stuorradikki bušeahttamearrádusaid eavttut čuvvojuvvojit ja ahte Sámedikki ekonomiijahálddašeapmi čađahuvvo Stáhta ekonomiijastivrema njuolggadusčoahki ja dasa gulli mearrádusaid vuođul .
Sametinget følger statens økonomiregelverk med de tilpasninger som gjelder for nettobudsjetterte virksomheter .
Sámediggi čuovvu stáhta ekonomiijanjuolggadusaid daid heivehusaiguin mat gustojit nettobušehttejuvvon doaimmahusaide .
Økonomireglementet og bestemmelsene skal imidlertid anvendes på en måte som gir rom for Sametingets utøvelse av skjønn i egenskap som folkevalgt organ .
Ekonomiija ­njuolggadusat ja mearrádusat galget dattetge geava ­huvvot dan láhkai ahte dat addet Sámediggái vejolašvuođa árvvoštallamii álbmotválljen orgánan .
I henhold til sameloven § 2 – 1 tredje ledd andre punktum fastsetter Arbeids- og inkluderingsdepartementet reglement for Sametingets økonomiforvaltning .
Sámelága § 2 – 1 goalmmát lađđasa nuppi ­dadjosa vuođul mearrida Bargo- ja searvadahttindepartemeanta njuolggadusčoahki Sámedikki ekonomiijahálddašeami várás .
Bestemmelsen ble tatt inn i sameloven i forbindelse med overgangen til nettobudsjettering for Sametinget , for å sikre at Sametingets økonomiforvaltning skjer innenfor gode rammer .
Mearrádusat lasihuvvojedje sámeláhkii nuppástuhttima oktavuođas nettobušehttemii Sámedikki várás , sihkkarstin dihtii ahte Sámedikki ekonomiijahálddašeapmi čađahuvvo buriid rámmaid siskkobealde .
Når det gjelder Sametingets virksomhet på kulturminneområdet , har Riksantikvaren etablert rutiner for tilfeller der Sametinget ikke fremmer innsigelse der kulturminner og kulturmiljøer av nasjonal verdi er truet .
Dasa mii guoská Sámedikki doibmii kulturmui , ­tosuorggis lea Riikaantikvára ásahan rutiinnaid daid dáhpáhusaid várás main Sámediggi ii buvtte vuosteákkaid go riikkaárvosaš kulturmuittut ja kulturbirrasat áitojuvvojit .
I slike tilfeller skal Riksantikvaren varsles , slik at Riksantikvaren kan vurdere å fremme innsigelse .
Dakkár dáhpáhusaid galgá dieđihit Riikaantikvárii , vai Riikaantikvára sáhttá árvvoštallat ovddida go vuosteákkaid .
Etter finnmarksloven § 4 kan Sametinget gi retningslinjer for hvordan virkningen for samisk kultur , reindrift , utmarksbruk , næringsutøvelse og samfunnsliv av endret bruk av utmark i Finnmark skal bedømmes .
Finnmárkkulága § 4 vuođul sáhttá Sámediggi addit njuolggadusaid das mo galgá árvvoštallat Finnmárrku mehciid rievdan geavaheami váikkuhusaid sámi kultuvrii , boazodollui , meahccegeavaheapmái , ealáhuaide ja servodateallimii .
Retningslinjene skal godkjennes av departementet .
Departemeanta galgá dohkkehit njuolggadusaid .
Departementet prøver om retningslinjene ligger innenfor rammen av loven , og om de er utformet på egnet måte .
Departemeanta geahččala leat go njuolggadusat lága rámmaid siskkobealde , ja leat go dat hábmejuvvon dohkálaččat .
Sametinget har etablert kontrollordninger som både ivaretar en parlamentarisk kontroll av Sametingets forvaltning og en administrativ intern kontroll .
Sámediggi lea ásahan bearráigeahččanortnegiid mat sihke fuolahit parlamentáralaš bearráigeahču Sámedikki hálddšeamis ja siskkáldas hálddahuslaš bearráigeahču .
Sametingets kontrollkomité skal utøve den parlamentariske kontrollen over virksomheten som finansieres via Sametingets budsjett .
Sámedikki bearráigeahččanlávdegoddi galgá fuolahit parlamentáralaš bearráigeahču dan doaimmas mii ruhtaduvvo Sámedikki bušeahta bokte .
Komiteen skal videre kontrollere Sametingets og dets underliggende organers årsregnskap og eventuelle merknader vedrørende disse fra Riksrevisjonen .
Lávdegoddi galgá viidáseappot bearráigeahččat Sáme ­dikki ja dan vuollásaš orgánaid jahkerehketdoalu ja Riikarevišuvnna vejolaš mearkkašumiid daidda .
Sametingets årsmelding , som vedtas i plenum , sendes til Kongen , jf. sameloven § 1 – 3 .
Sámedikki jahkedieđáhus , maid dievasčoahkkin dohkkeha , sáddejuvvo Gonagassii , gč. sámelága § 1 – 3 .
Dette er en videreføring av de reglene som tidligere gjaldt for Norsk sameråd .
Dát lea daid njuolggadusaid ovddideapmi , mat ovdal guske Norgga Sámeráđđái .
Under Stortingets behandling av sameloven ble det gjort vedtak om å anmode om at « Regjeringen framlegger inntil videre for Stortinget årlig stortingsmelding om Sametingets virksomhet .
Go Stuorradiggi gieđahalai sámelága , de dahkkojuvvui mearrádus ávžžuhit dan ahte « Ráđđehus ovddida doaisttážii Stuorradiggái jahkásaččat stuor ­radiggedieđáhusa Sámedikki doaimma birra .
En gang i hver stortingsperiode framlegges melding om de tiltak som foretas for å sikre og utvikle samenes språk , kultur og samfunnsliv » .
Oktii juohke stuorradiggeáigodagas ovddiduvvo dieđáhus daid doaibmabijuid birra mat čađahuvvojit sihkkarastin dihtii ja ovddidan dihtii sámiid giela , kultuvrra ja servodateallima » .
Et sentralt motiv for § 1 – 3 er « at myndighetenes samepolitikk bør bli gjenstand for regelmessig vurdering i Stortinget » .
§ 1 – 3 guovddáš motiiva lea « ahte eiseválddiid sámepolitih-ka berre Stuorradiggi jeavddalaččat árvvoštallat » .
( Ot.prp. nr. 33 ( 1986 – 87 ) s. 102 ) Samepolitiske spørsmål drøftes også årlig i Stortinget under budsjettbehandlingen .
( Od.prp. nr. 33 ( 1986 – 87 ) s. 102 ) Sámepolitihkalaš áššit ge digáštallojuvvojit juohke jagi Stuorradikkis bušeahttagieđahallama áiggi .
Sametingets virksomhet er således underlagt kontroll både fra Sametingets plenum , regjeringen , Riksrevisjonen og Stortinget .
Sámedikki doaimma dárkkista sihke Sámedikki dievasčoahkkin , ráđđehus , Riikarevišuvdna ja Stuorradiggi .
7.4.5 Søksmålskompetanse
7.4.5 áššečuoččaldahtttingelbbolašvuohta
Spørsmålet om Sametinget har søksmålskompetanse har til nå framstått som uklart , og er ikke prøvd i rettsapparatet .
Gažaldat lea go Sámedikkis áššečuoččaldahttingelbbolašvuohta lea dán rádjai leamaš eahpečielggas , ii ge dat leat geahččaluvvon riekteapparáhtas .
Sametingets virksomhet som folkevalgt organ og forvaltningsorgan er mangeartet .
Sámedikki doaibma álbmotválljen orgánan ja hálddašanorgánan lea máŋggalágan .
Forvaltningsmyndighet , slik som etter forskrift til kulturminneloven der Sametinget opptrer som underordnet forvaltningsorgan , er et eksempel på at Sametinget har en mindre grad av selvstendighet fra statlige myndigheter .
Hálddašaneiseváldi , nu mo kulturmuitolága láhkaásahusa vuođul go Sámediggi doaibmá dego vuollástuvvon hálddašanorgánan , lea ovdamearka dasa ahte Sámedikkis lea unnit iehčanasvuohta stáhta eiseválddiin .
Sametingets politiske virksomhet er på den annen side helt uavhengig fra staten .
Danne lea áššečuoččaldahttingelbbolašvuođa oktavuođas lunddoleamos earuhit Sámedikki sierranas doaimmaid .
For organisasjoner og offentlige organer suppleres denne bestemmelsen av § 1 – 4 .
Organisašuvnnaid ja almmolaš orgánaid várás ollista § 1 – 4 dán mearrádusa .
I tillegg må saksøkeren ha partsevne .
Dan lassin ferte áššáskuhttis leat áššebeali nákca .
Hvem som har partsevne , er i utgangspunktet regulert i tvisteloven § 2 – 1 .
Geas áššebeali nákca lea , mudde veara ­dnelága § 2 – 1 .
Lov om mekling og rettergang i sivile tvister ( tvisteloven ) , som trådte i kraft 1.1.2008 , omhandler søksmålsadgang for organisasjoner mv. .
Láhka soabaheami ja lágasteami birra siviila riidduin ( veardneláhka ) , mii bođii fápmui 01.01.2008 , válddahallá organisašuvnnaid jd. áššečuoččaldahttinvejolašvuođa .
I tvistelovens § 1 – 4 annet ledd slås det fast at « Offentlige organer med oppgave å fremme særskilte interesser kan på tilsvarende måte reise søksmål for å ivareta disse . »
Veardnelága § 1 – 4 nuppi lađđasis daddjojuvvo ahte « Almmolaš orgánat maid bargamuš lea ovddidit sierra beroštusaid sáhttá seamma láhkai čuoččaldahttit ášši daid fuolahan dihtii » .
I tillegg må de øvrige vilkårene for å gå til sak være oppfylt , jf. tvisteloven § 1–3 .
Dan lassin fertejit eará áššečuoččaldahttin ­eavttut leat ollašuhttojuvvon , gč. veardnelága § 1–3 .
Mer konkrete illustrasjoner på omfanget av Sametingets søksmålskompetanse i medhold av tvisteloven § 1 – 4 framkommer i Lovavdelingens tolkningsuttalelse av 30. oktober 2007 .
Eanet konkrehta govvideapmi Sámedikki áššečuoččaldahttingelbbolašvuođa viidodagas veardnelága § 1 – 4 vuođul boahtá ovdan golgg ­ot-mánu 30. beaivvi 2007-mannosaš Láhkaossodaga dulkoncealkámušas .
7.4.6 Ansattes stilling
7.4.6 Bargiid sajádat
Det har siden Sametingets etablering vært forutsatt at Sametingets personale er statstjenestemenn og som sådanne underlagt tjenestemannloven , tjenestetvistloven , lov om aldersgrense for offentlige tjenestemenn og lov om Statens pensjonskasse .
Sámedikki ásaheami rájes lea eaktuduvvon ahte Sámedikki bargit leat stáhtavirgehasat ja danin ­sidjiide gustojit virgehasláhka , virgeriidoláhka , láhka almmolaš virgehasaid ahkerájá birra ja láhka Stáhta penšuvdnakássa birra .
Unntak gjelder imidlertid fra tjenestemannsloven § 5 idet tilsettingsmyndigheten i henhold sameloven § 2 – 12 annet punktum er lagt til Sametinget .
Dattetge lea spiehkastat virgehaslága § 5:s dannego virgádanváldi sámelága § 2 – 12 nuppi lađđasa vuođul lea biddjojuvvon Sámediggái .
Ot.prp. nr. 33 ( 1986 – 87 ) uttaler at denne tilsettingsretten er begrunnet med at « Det gjelder her et område hvor behovet for statlig styring etter departementets syn bør stå tilbake for hensynet til samisk selvråderett » .
Od.prp. nr. 33 ( 1986 – 87 ) dadjá ahte dán virgádanvuoigatvuođa ággan lea ahte « Dás lea sáhka dakkár suorggis mas stáhtalaš stivren departemeantta mielas ii leat nu dehálaš go sámi iešmearridanvuoigatvuođa vuhtiiváldin » .
Ved overgangen til nettobudsjettering fra 1999 vurderte en det slik at det er ingenting i budsjettsystemet som tilsier at en virksomhet som blir nettobudsjettert , ikke lenger skal omfattes av et regelverk som er særskilt for statlige ansatte .
Go nuppástuhttin nettobušehttemii čađahuvvui jagi 1999 rájes , de árvvoštallojuvvui ášši nu ahte ii maidege bušeahttavuogádagas sáhte áddet nu ahte dakkár doaimmahussii mii lea nettobušehttejuvvon , eai galgga gustot njuolggadusat mat leat dušše stáhtavirgehasaid várás .
Imidlertid anbefalte arbeidsgruppen som utredet dette spørsmålet , for å motvirke framtidig uklarhet om statusen til de ansatte ved Sametinget , å innarbeide en bestemmelse i sameloven som fastslår at Sametingets ansatte omfattes av lovgivningen om statstjenestemenn .
Bargojoavku mii čielggadii dán ášši , rávvii dattetge garvima dihttii eahpečielggasvuođaid Sámedikki bargiid sajádaga birra boahtteáiggi ahte lasihuvvo mearrádus sámeláhkii mii dadjá ahte Sámedikki bargiide gustojit seamma lágat go stáhtavirgehasaide .
Sametingets direktør engasjeres på åremål og tilsetting skjer av et samlet Sameting .
Sámedikki diretevra bálkáhuvvo mearreáigái ja Sámedikki dievasčoahkkin virgáda su .
Lønnsforhold er regulert innenfor det statlige hovedtariffområdet og særavtaler .
Bálkádilálašvuođaid muddejit stáhta váldotariffasuorgi ja sierrašiehtadusat .
7.4.7 Forvaltningsloven og offentlighetsloven
7.4.7 Hálddahusláhka ja almmolašvuođaláhka
Forvaltningsloven og offentlighetsloven gjelder for Sametingets virksomhet .
Hálddahusláhka ja almmolašvuođaláhka gustojit Sámedikki doibmii .
I saker som gjelder forvaltningen av samiske kulturminner , kan vedtak etter kulturminneloven fattet av Sametinget påklages til Riksantikvaren , jf. kap. 7.7 .
Dain áššin mat gusket sámi kulturmuittuid hálddašeapmái , sáhttet mearrádusat mat leat dahkkojuvvon kulturmuitolága vuođul , váidaluvvot Riikaantikvárii , gč. kap. 7.7 .
Den nye offentleglova fra 2006 skal avløse gjeldende offentlighetslov fra 1970 .
2006 ođđa almmolašláhka galgá boahtit jagi 1970-mannosaš almmolašvuođalága sadjái .
Også den nye loven vil gjelde for Sametinget .
Ođđa láhka gusto maiddái Sámediggái .
I forskriften til loven vil det bli fastsatt at Sametingsrådet er klageorgan i tilfeller der Sametingets administrasjon avslår en innsynsbegjæring .
Lága láhkaásahusas nannejuvvo ahte Sámediggeráđđi lea váiddaorgána dain dáhpáhusain go Sámedikki hálddahus biehttala čájeheames dokumeanttaid .
Bestemmelsen trer i kraft i løpet av høsten 2008 .
Mearrádus doaibmagoahtá čakčat 2008 .
7.4.8 Konstitusjonelle ansvarsforhold
7.4.8 Vuođđolágalaš ovddasvástádusdilálašvuođat
Sametinget er ikke en ordinær etat eller et underliggende organ til regjeringen , og regjeringen kan derfor ikke være ansvarlig for Sametingets politiske virksomhet eller politiske vedtak som Sametinget gjør på de ulike områdene .
Sámediggi ii leat dábálaš etáhta dahje ráđđehusa vuollásaš orgána , ja danne ráđđehusas ii leat ovddasvástádus Sámedikki politihkalaš doaimmas dahje politihkalaš mearrádusain maid Sámediggi dahká iešguđet surggiin .
Om dette sier Justisdepartementets lovavdeling i brev 26. januar 1995 til Kommunal- og arbeidsdepartementet at : « Sametingets uavhengige stilling har betydning for statsrådens konstitusjonelle ansvar .
Dan birra dadjá Justiisadepartemeantta láhkaossodat reivvestis beaiváduvvon ođđajagimánu 26. beaivvi 1995 Gielda- ja bargodepartementii ahte : « Sámedikki sorjjasmeahttun sajádagas lea mearkkašupmi stáhtaráđi konstitutionála ovddasvástádussii .
Det kan imidlertid tenkes at Sametinget med grunnlag i ( a ) lov , ( b ) stortingsvedtak eller ( c ) på annet grunnlag utøver myndighet eller virksomhet som er underlagt statsrådens instruksjons- eller kontrollmyndighet .
Muhto lea vejolaš jurddašit ahte Sámediggi ( a ) lága vuođul , ( b ) stuorradiggemearrádusa vuođul dahje ( c ) eará vuođul geavaha válddi dahje doaimma mii gullá stáhtaráđi bagadan- dahje bearráigeahččanválddi vuollái .
I den utstrekning dette er tilfellet vil det også foreligge et konstitusjonelt ansvar for så vidt gjelder denne myndighetsutøvingen ( virksomheten ) .
Jus leš nu , de lea maiddái vuođđolágalaš ovddasvástádus das mii guoská dán váldegeavaheapmái ( daimmahussii ) .
Hvorvidt statsråden på det enkelte området har slik instruksjons- eller kontrollmyndighet – og eventuelt hvor langt denne rekker – må bero på en tolking av vedkommende hjemmelsgrunnlag . »
Lea go stáhtaráđis suorggis dakkár bagadan- dahje bearráigeahččanváldi – ja vejolaččat man guhkás dat ollá – ferte leat gitta jearaldatvuloš láhkavuođu dulkomis . »
7.4.9 Videre utvikling i Sametingets formelle stilling
7.4.9 Sámedikki formála sajádaga viidáset ovdáneapmi
Rapporten « Sametingets formelle stilling og budsjettprosedyrer » ble behandlet av Sametinget i plenum i september 2007 ( sak 35/07 ) .
Sámediggi meannudii raportta « Sámedikki formála sajádat ja bušeahttaprosedyrat » dievasčoahkkimisttis čakčamánus 2007 ( áššin 35/07 ) .
Sametinget mener at saken har stor prinsipiell og symbolsk betydning og slår enstemmig fast at utviklingen siden vedtakelsen av sameloven « gjør det nødvendig formelt og i lovs form å klargjøre Sametingets selvstendighet og uavhengighet til regjeringen .
Sámediggi oaivvilda ahte áššis lea stuorra prinsihpalaš ja symbolalaš mearkkašupmi ja nanne ovtta ­jienalaččat ahte ovdáneapmi sámelága mearrideami rájes « dahká dárbbašlažžan formálalaččat ja lága hámis čielggadit Sámedikki iehčanasvuođa ja sorj ­jasmeahttunvuođa ráđđehusa ektui .
En fastsetting av Sametinget som eget rettsubjekt i lov er det eneste reelle alternativet for å oppnå dette . »
Sámedikki mearrideami sierra riektesubjeaktan lága bokte lea áidna duohta molssaeaktu dan juksat » .
Sametinget er av den prinsipielle oppfatning at myndighet som Sametinget har , må ha sitt grunnlag direkte i lov .
Sámedikkis lea dat prinsihpalaš oaidnu ahte Sámedikki válddis ferte leat vuođđu njuolgga lágas .
Dette ivaretar både Sametingets uavhengige stilling overfor departement og direktorat og sikrer at det er Stortinget som formelt tar stilling til den myndighet Sametinget utøver .
Dát fuolaha sihke Sámedikki sorjjasmeahttun sajádaga departemeanttaid ja direktoráhtaid ektui ja sihkkarastá ahte Stuorradiggi dat formálalaččat árvvoštallá dan válddi maid Sámediggi geavaha .
Hvordan myndighet delegeres til Sametinget er også av betydning for hvilken rettslig stilling Sametinget skal ha .
Mo váldi fápmuduvvo Sámediggái váik ­kuha maiddái dan rievttálaš sajádahkii maid Sámediggi oažžu .
Se for øvring Sametingets årsmelding 2007 , punkt 3.3 .
Geahča muđui Sámedikki 2007 jahkedieđáhusa čuoggá 3.3 .
Regjeringen har vurdert arbeidsgruppens forslag , og legger til grunn at den betydelige utviklingen som har skjedd i rammebetingelser og forvaltningspraksis siden sameloven ble vedtatt og Sametinget etablert , tilsier at sameloven bør endres for å tydeliggjøre Sametingets spesielle og frie stilling .
Ráđđehus lea árvvoštallan bargojoavkku evttohusa , ja atná vuođđun dan mearkkašahtti ovdáneami mii lea leamaš rámmaeavttuin ja hálddašangeavadis dan rájes go sámeláhka mearriduvvui ja Sámediggi ásahuvvui , čájeha ahte sámeláhka berre rievdaduvvot čielggasmahttin dihtii Sámedikki sierra ja friddja sajádaga .
Det foreligger etter regjeringens vurdering ikke formelle hindringer for å etablere Sametinget som eget rettssubjekt .
Ráđđehusa árvvoštallama mielde eai leat mahkkige formála hehttehusaid mat cakkašedje ásaheames Sámedikki sierra riektesubjeaktan .
Etter regjeringens vurdering er det er knyttet usikkerhet til hvilken løsning som i det lange løp vil tjene Sametinget best .
Ráđđehusa árvvoštallama mielde čatnasa eahpesihkkarvuohta dasa makkár čoavddus livččii buoremus Sámediggái guhkes áigái .
Det vil også være behov for særregler om gjeldsforfølgning .
Dárbbašuvvojit maiddái sierranjuolggadusat vealgečuovvoleapmái .
I lovarbeidet vil administrative og rettighetsmessige problemstillinger på fagdepartementenes områder bli grundig utredet .
Láhkabarggus čielggaduvvojit hálddahuslaš ja vuoigatvuođalaš čuolbmačilgehusat fágadepartemeanttaid surggiin vuđolaččat .
Regjeringen vil ta endelig stilling til spørsmålet om utskilling av Sametinget som et eget rettssubjekt når forslaget fra lovarbeidet foreligger .
Ráđđehus mearrida loahpalaččat gažaldaga galgá go Sámediggi šaddat sierra riektesubjeaktan go láhkabarggu evttohus lea gárvvis .
7.5 Nye budsjettprosedyrer mellom Sametinget og regjeringen
7.5 Sámedikki ja ráđđehusa gaskasaš ođđa bušeahttabargovuogit
Da Sametinget i 1999 ble organisert som en virksomhet med særskilte fullmakter ( nettobudsjettert ) ble det etablert nye budsjettrutiner i arbeidet med samiske saker i budsjettsammenheng , bl.a. er det siden 1999 utgitt et årlig rundskriv om behandling og samordning av samiske saker i statsbudsjettet .
Go Sámediggi jagi 1999 organiserejuvvui dakkár doaimmahussan mas leat sierra fápmudusat ( nettobušehttejuvvon ) , ásahuvvojedje ođđa bušeahttabargovuogit sámi áššiid bargui bušeahttaoktavuođas , earret eará lea jagi 1999 rájes sáddejuvvon jahkásaš johtučálus sámi stáhtabušeahttaáššiid gieđahallama ja oktiiordnema birra .
Et sentralt element var også at de samiske sakene skulle framstilles samlet til regjeringens budsjettkonferanser .
Eará guovddáš ulbmil lei maiddái ahte sámi áššit válddahallojuvvojit čoahkis ráđđehusa bušeahttakonferánssaide .
Sametinget utarbeider årlig sitt budsjettforslag og gir her sitt syn på behov for nye tiltak for å styrke samisk språk , kultur og samfunnsliv .
Sámediggi ráhkada juohke jagi iežas bušeahttaevttohusa ja dovddaha das iežas oainnu makkár ođđa doaibmabijut dárbbašuvvojit ovddidit sámi giela , kultuvrra ja servodateallima .
Sametingets budsjettbehov inngår som et grunnlagsdokument i regjeringens arbeid med satsingsforslagene på det samepolitiske feltet .
Sámedikki bušeahttadárbbut leat vuođđodokumeanta ráđđehusa bargui áŋgiruššanevttohusaiguin sámepolitihkalaš suorggis .
Avtale om nærmere prosedyrer for konsultasjoner mellom statlige myndigheter og Sametinget ble inngått i mai 2005 , jf. kap. 7.2 .
Šiehtadus dárkilet bargovugiid birra stáhtalaš eiseválddiid ja Sámedikki gaskasaš konsultašuvnnaid várás vuolláičállojuvvui miessemánus 2005 , gč. kap. 7.2 .
I arbeidsgrupperapporten « Sametingets formelle stilling og budsjettprosedyrer » er tre ulike modeller for nye budsjettprosedyrer drøftet .
Bargojoavkoraporttas « Sámedikki formála sajádat ja bušeahttabargovuogit » leat golbma sierralágan ođđa bušeahttabargovugiid málle árvvoštallojuvvon .
Modell 1 tar utgangspunkt i dagens budsjettrutiner og konsultasjonsprosedyrene .
Málle 1 vuođđun leat dálá bušeahttabargovuogit ja konsultašuvdnavuogit .
Modellen innebærer at det etableres nærmere regler for gjennomføring av konsultasjoner om budsjettet til samiske formål .
Málle sisttisdoallá ahte ásahuvvojit dárkilet njuolggadusat das mo galgá čađahit konsultašuvnnaid sámi ulbmiliid bušeahta birra .
Modell 2 tar utgangspunkt i at det overføres til Sametinget en viss prosentandel av statsbudsjettet til samiske formål .
Málle 2 vuođđun lea ahte dihto proseantaoassi stáhtabušeahtas sámi ulbmiliidda addojuvvo Sámediggái .
Modell 3 tar utgangspunkt i forholdet til kommuner og fylkeskommuner i budsjettsammenheng , samt i kjente årlige hovedforhandlinger mellom staten og næringsorganisasjoner innen jordbruket og reindriften .
Málle 3 vuođđun lea gaskavuohta gielddaide ja fylkkagielddaide bušeahta olis , ja vuođđun leat maiddái stáhta ja eanadoalu ja boazodoalu ealáhusorganisašuvnnaid oahpes váldošiehtadallamat .
På bakgrunn av en samlet vurdering av modellene mente arbeidsgruppen at modell 3 best ivaretar bl.a. de folkerettslige forpliktelsene som påligger staten overfor urfolk .
Málliid ollislaš árvvoštallama vuođul oaivvildii bargojoavku ahte málle 3 buoremusat fuolaha earret eará daid álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid mat stáhtas leat álgoálbmoga ektui .
Arbeidsgruppens fortolkning bygget på ILOs manual , hvor det framgår at et vidt spekter av tiltak vil kunne omfattes av begrepet .
Bargojoavku dulkui ášši ILO manuála vuođul , mas čuožžu ahte doaba sáhttá guoskat ollu iešguđetlágan doaibmabijuide .
I tillegg til lover og grunnlovsforslag nevnes retningslinjer , programmer , tjenester eller politiske vedtak .
Lága ja vuođđolágaevttohusa lassin namahuvvojit njuolggadusat , prográmmat , bálvalusat dahje politihkalaš mearrádusat .
Arbeidsgruppen henviste også til ILO-konvensjon 169 artikkel 7.1 , som slår fast at urfolk « så langt som mulig skal ha kontroll med sin egen økonomiske , sosiale og kulturelle utvikling » .
Bargojoavku čujuhii maiddái ILO-konvenšuvnna 169 artihkkalii 7.1 , mii nanne ahte álgoálbmogat « nu bures go jo vejolaš galget beassat hálddašit iežaets ekonomalaš , sosiála ja kultuvrralaš ovdáneami » .
I forbindelse med Sametingets behandling av sak 35/07 Sametingets formelle stilling uttalte Sametinges plan- og finanskomité at « dagens budsjettprosedyrer for Sametinget ikke oppfyller retten til å bestemme over det samiske folkets økonomiske , sosiale og kulturelle utvikling .
Go Sámediggi meannudii ášši 35/07 Sámedikki formála sajádat celkkii Sámedikki plána- ja finánsalávdegoddi ahte « Sámedikki dálá bušeahttabargovuogit eai ollašuhte sámi álbmoga vuoigatvuođa mearridit iežas ekonomalaš , sosiála ja kultuvrralaš ovdáneami .
Sametinget kan da føre gode prosesser om prioriteringer innenfor de gitte økonomiske rammene , i forhold til institusjonene vi har ansvaret for og for det øvrige samiske samfunn .
Sámediggi sáhttá dalle čađahit buriid proseassaid vuoruhemiid birra addojuvvon ekonomalaš rámmaid siskkobealde , daid ásahusaid ektui main mis lea ovddasvástádus ja muđui sámi servodaga ektui .
Regjeringen vil legge til rette for at det etableres en ordning med faste konsultasjonsmøter mellom finansministeren , statsråden med ansvar for samiske saker og Sametinget før regjeringens første budsjettkonferanse .
Ráđđehus áigu láhčit diliid nu ahte ásahuvvo ortnet bistevaš konsultašuvdnačoahkkimiiguin maidda oassálastet finánsaministtar , sámi áššiid stáhtaráđđi ja Sámediggi , ovdal ráđđehusa vuosttaš bušeahttakonferánssa .
Regjeringen vil invitere Sametinget til konsultasjoner om utformingen av slike budsjettprosedyrer .
Ráđđehus áigu bovdet Sámedikki konsultašuvnnaide dakkár bušeahttaprosedyraid ráhkadeami birra .
Dersom det er mulig bør prosedyrene kunne legges til grunn for arbeidet med statsbudsjettet 2010 .
Jus leš vejolaš de berrejit prosedyrat leat 2010 stáhtabušeahta barggu vuođđun .
7.6 Ny plandel i plan- og bygningsloven – Sametingets innsigelsesrett
7.6 Plána- ja huksenlága ođđa plánaoassi – Sámedikki vuoigatvuohta ákkastit vuostá
Regjeringen la i februar 2008 fram et forslag til ny plan- og bygningslov ( Ot.prp. nr. 32 ( 2007 – 2008 ) ) , jf. kap. 20.2.1 .
Ráđđehus ovddidii guovvamánus 2008 ođđa plána- ja huksenlága evttohusa ( Od.prp. nr. 32 ( 2007 – 2008 ) ) , gč. kap. 20.2.1 .
Plan- og bygningslovens regler , og hvordan loven blir praktisert , har stor betydning for hvordan de samiske interessene blir ivaretatt .
Plána- ja huksenlága njuolggadusat ja mo láhka geavahuvvo , leat hui dehálaččat dasa mo sámi beroštusat vuhtiiváldojuvvojit .
Det er viktig å sikre at også samiske interesser ivaretas gjennom innsigelse .
Dehálaš lea sihkkarastit ahte sámi beroštusat ge fuolahuvvojit vuosteákkastemiin .
Innsigelsesordningen er nødvendig i det samlede plansystemet for å sikre at overordnede interesser ivaretas og følges opp tilstrekkelig i kommunale planer , og at plansaker løftes opp til sentral avgjørelse hvor det er konflikt mellom myndigheter om viktige spørsmål .
Vuosteákkas ­tanortnet lea dárbbašlaš olles plánavuogádahkii sihkkarastin dihtii ahte bajimus beroštumit vuhtiiváldojuvvojit ja čuovvoluvvojit doarvái bures gielddaplánain , ja ahte plánaáššit loktejuvvojit guovddáš mearrideapmái go lea sierramielalašvuohta eiseválddiid gaskkas dehálaš áššiid birra .
I tråd med forslaget fra Planlovutvalget skal Sametinget ha samme rolle i forhold til planlegging som statlige organer .
Plánaláhkalávdegotti evttohusa mielde galgá Sámedikkis leat seamma rolla go stáhta eiseválddiin plánema oktavuođas .
Lovens § 5 – 4 klargjør Sametingets rett til å fremme innsigelse til kommunale planer .
Lága § 5 – 4 nanne Sámedikki vuoigatvuođa ovddidit vuosteákkaid gielddaplánaide .
Dette gjelder i utgangspunktet for områder i Finnmark , Troms , Nordland og Nord-Trøndelag , samt kommunene Osen , Roan , Åfjord , Bjugn , Rissa , Selbu , Meldal , Rennebu , Oppdal , Midtre Gauldal , Tydal , Holtålen og Røros i Sør-Trøndelag fylke , Engerdal og Rendalen , Os , Tolga , Tynset og Folldal kommuner i Hedmark fylke og Surnadal og Rindal kommuner i Møre og Romsdal fylke .
Dát guoská álgoálggus guovlluide Finnmárkkus , Romssas , Nordlánddas ja Davvi-Trøndelágas , ja vel gielddain Osen , Roan , Åfjord , Bjugn , Rissa , Selbu , Meldal , Rennebu , Oppdal , Midtre Gauldal , Tydal , Holtålen ja Røros Lulli-Trøndelágas , Engerdal ja Rendalen , Os , Tolga , Tynset ja Folldal gielddain Hedmárkku fylkkas ja Surnadal ja Rindal gielddain Møre og Romsdal fylkkas .
Hva som er « av vesentlig betydning for samisk kultur eller næringsutøvelse » , må i stor grad være Sametingets egen skjønnsmessige vurdering .
Mii lea « mearkkašahtti dehálaš sámi kultuvrii dahje ealáhusdoaimmaheapmái » , ferte Sámediggi ieš árvvu mielde árvvoštallat .
Det vil ikke alltid være klart hvordan samiske interesser berøres av en plan .
álot ii leat čielggas mo plána váikkuha sámi beroštumiide .
Forholdet må ha en særlig betydning for den samiske befolkning , jf. sameloven § 2 – 1 , for å omfattes av Sametingets innsigelsesrett .
Dilli ferte leat hui dehálaš sámi álbmogii , gč. sámelága § 2 – 1 , ovdalgo Sámedikkis lea vuosteákkastallanvuoigatvuohta .
Det presiseres at innsigelsesadgangen for Sametinget ikke gjelder forhold som er like viktige og gjelder på samme måte for befolkningen generelt .
Aiddostahttojuvvo ahte Sámedikkis ii leat vuosteákkastallanvuoigatvuohta dakkár diliid oktavuođas mat leat seamma dehálaččat álbmogii muđui ja gusket seamma láhkai álbmogii oppalacččat .
For slike spørsmål er det andre organer som er rette innsigelsesmyndighet .
Dakkár gažaldagaid hárrái leat eará orgánat rivttes vuosteággaeiseválddit .
Sametinget som et samisk folkevalgt organ vil kunne ha andre helhetlige samiske hensyn og avveininger å ta enn Områdestyret for reindriften .
Sámedikkis sámi álbmotválljen orgánan sáhttet leat eará ollislaš sámi deastagat ja vihkkedallamat vuhtiiváldit go boazodoalu Guovllustivrras leat .
Dersom Sametinget og områdestyrene vurderer spørsmålet om innsigelse ulikt , vil ikke dette ha noen betydning for om innsigelse kan fremmes , men vil inngå som en del av avveiningen departementet må gjøre i saken når den skal avgjøres av departementet .
Jus Sámediggi ja guovllustivrrat árvvoštallet vuosteággagažaldaga goappatge láhkai , de dat ii mearkkaš ahte ii sáhte ovddidit vuosteákkaid , muhto dat šaddaet dan vihkkedallama oassin maid departemeanta ferte dahkat go departemeanta mearrida ášši .
Sametinget avgjør selv om det skal fremmes innsigelse på bakgrunn av at en plan får « vesentlig betydning for samisk kultur eller næringsutøvelse » og hvordan innsigelsen skal begrunnes .
Sámediggi mearrrida ieš ovddida go vuosteákkaid dan geažil go plána dagaha « mearkkašahtti váikkuhusa sámi kultuvrii dahje ealáhusdoaimmaheapmái » ja mo vuosteákkastallama hábme .
Når Sametinget fremmer innsigelse til planer i Finnmark , vil det kunne være naturlig å anvende retningslinjene som Sametinget selv fastsetter iht. Finnmarksloven § 4 .
Go Sámediggi ovddida vuosteákkastallama plánaide Finnmárkkus , sáhttá dalle leat lunddolaš geavahit njuolggadusaid maid Sámediggi ieš mearrida Finnmárkolága § 4 vuođul .
Retningslinjene er for øvrig bindende for offentlige myndigheters vurdering av samiske hensyn .
Njuolggadusat geatnegahttet muđui almmolaš eiseválddiid go árvvoštallet sámi deastagiid .
Det vil også kunne være aktuelt å utarbeide statlige planretningslinjer for sikring av naturgrunnlaget for samisk kultur , jf. NOU 2003:14 , kapittel 7.24.2 .
Guovdil lea maiddái ráhkadit stáhtalaš plánanjuolggadusaid sámi kultuvrra luondduvuođu sihkkarastimii , gč. NOU 2003:14 , kapihttala 7.24.2 .
Statlige planretningslinjer for dette formålet kan gis etter konsultasjoner med Sametinget og reindriften .
Stáhtalaš plánanjuolggadusat dán ulbmilii sáhttet addojuvvot konsultašuvnnaid vuođul Sámedikkiin ja boazodoaluin .
Sametinget er i dag myndighet etter kulturminneloven og ivaretar samiske kulturminneinteresser etter plan- og bygningsloven .
Sámediggi lea odne eiseváldi kulturmuitolága vuođul ja dat fuolaha sámi kulturmuitoberoštumiid plána- ja huksenlága vuođul .
I 2006 fikk Sametinget i denne forbindelse ca. 650 plansaker til uttalelse , mens det i 2005 var overkant av 500 saker .
Jagi 2006 oaččui dán oktavuođas sullii 650 plánaášši cealkámuššii , ja jagi 2005 ledje eanebuš go 500 ášši .
De nye lovbestemmelsene , som blant annet klargjør Sametingets innsigelsesrett , kan innebære en økning i Sametingets arbeidsmengde fordi saksfeltet utvides til også å gjelde spørsmål av vesentlig betydning for samisk kultur eller næringsliv .
Ođđa láhkamearrádusat mat earret eará nannejit Sámedikki vuosteákkastallanvuoigatvuođa , sáhttet mielddiset buktit Sámediggái lasi bargonoađi dannego áššesuorgi maiddái viidána nu ahte guoská gažaldagaide mat leat mearkkašahtti dehálaččat sámi kultuvrii ja ealáhusaide .
7.7 Organisering av samisk kulturminneforvaltning
7.7 Sámi kulturmuitohálddašeami organiseren
Det strategiske målet for kulturminneforvaltningen er : « Mangfaldet av kulturminne og kulturmiljø skal forvaltast og takast vare på som bruksressursar , og som grunnlag for kunnskap , oppleving og verdiskaping .
Kulturmuitohálddašeami strategalaš ulbmil lea : « Kulturmuittuid ja kulturbirrasiid šláddjiivuohta galgá hálddašuvvot ja seailluhuvvot geavahanresursan , ja dieđu , muosáhusa ja árvoháhkama vuođđun .
Eit representativt utval av kulturminne og kulturmiljø skal takast vare på i eit langsiktig perspektiv » ( jf. Miljøverndepartementets St. 1 prp. nr. ( 2007 – 2008 ) ) .
Válljejuvvon ovddasteaddji kulturmuittut ja kulturbirrasat galget seailluhuvvot guhkilmas perspektiivii » ( gč. Birasgáhttendepartemeantta Sd.prp.nr. 1 ( 2007 – 2008 ) ) .
Samiske kulturminner er viktig dokumentasjonsmateriale for samisk historie og forhistorie .
Sámi kulturmuittut leat sámi historjjá ja ovdahistorjjá dehálaš duođaštanávdnasat .
Opprettelsen av en egen kulturminneforvaltning for samiske kulturminner innebærer en anerkjennelse av at det eksisterer en egen samisk fortid .
Go sámi kulturmuittuide lea ásahuvvon sierra kulturmuitohálddašeapmi , de leat maiddái dohkkehan ahte lea sámi vássánáigi .
Regjeringen legger til grunn at det er en bred enighet om at det må være reell samisk innflytelse i samisk kulturminnepolitikk og - forvaltning .
Ráđđhus atná vuođđun ahte lea viiddis ovttamie ­lalašvuohta ahte sámiin lea duohta dadjamuš sámi kulturmuitopolitihkas ja - hálddašeamis .
Dette må gjelde uavhengig av valg av det formelle grunnlaget for tildeling av forvaltningsmyndighet i oppfølgingen av regjeringens beslutning om endringer i Sametingets formelle stilling .
Nu galgá leat beroškeahttá hálddašanválddi juohkima formála vuođu válljemis go čuovvola ráđđehusa mearrádusa rievdadit Sámedikki formála sajádaga .
7.7.1 Dagens organisering av samisk kulturminneforvaltning
7.7.1 Sámi kulturmuitohálddašeami dálá organiseren
I 1994 ble forvaltningen av samiske kulturminner lagt til Samisk kulturminneråd , som var et regionalt forvaltningsorgan for samiske kulturminner og fikk delegert forvaltningsmyndighet tilsvarende fylkeskommunen .
Jagi 1994 biddjojuvvui sámi kulturmuittuid hálddašeapmi Sámi kulturmuitoráđđái , mii lei sámi kulturmuittuid regionála hálddašaneiseváldi ja dasa fápmuduvvui seamma hálddašanváldi go dat mii lei fylkkagielddas .
Denne ordningen var for en prøveperiode .
Dát ortnet bisttii geahččalanáigodaga .
Samisk kulturminneråd ble oppnevnt av Sametinget og forholdt seg til Sametinget gjennom årsrapporter , virksomhetsplaner og som arbeidsgiver- og budsjettansvarlig , men var underlagt Miljøverndepartementets instruksjonsadgang i forvaltningen av kulturminneloven .
Sámediggi ásahii Sámi kulturmuitoráđi man gaskavuohta Sámediggái lei ahte Sámi kulturmuitoráđđi sáddii jahkedieđáhusaid , doaibmaplánaid Sámediggái mii fas doaimmai bargoaddin ja bušeahttaovddasvástideaddjin , muhto Sámi kulturmuitoráđđi gulai Birasgáhttendepartemeantta bagadanvejolašvuođa vuollái kulturmuitolága hálddašeamis .
Rådet var organisert med en sentraladministrasjon i Varangerbotn i Finnmark som var bindeledd mellom rådet og forvaltningen ved de regionale kontorene i Troms ( Tromsø ) , Nordland ( Drag ) og Trøndelag ( Snåsa ) .
Ráđđi lei organiserejuvvon nu ahte dan guovddášhálddahus lei Vuonnabađas Finnmárkkus mii doaimmai čanastahkan gaskal ráđi ja regionála hálddašankontuvrraid Romssa fylkkas ( Romssa gávpogis ) , Nordlándda fylkkas ( áiluovttas ) ja Trøndelágas ( Snoasas ) .
Sametinget vedtok at Samisk kulturminneråd skulle legges ned fra 2001 .
Sámediggi mearridii ahte Sámi kulturmuitoráđđi galgá heaitit doaibmamis jagi 2001 rájes .
Samisk kulturminneråds administrasjon ble innlemmet i Sametingets administrasjon .
Sámi kulturmuitoráđi hálddahus ovttastuvvui Sámedikki hálddahusain .
Den regionale inndelingen forble den samme som tidligere .
Regionála juohku bisui nu mo dat lei ovdal .
Tromskontoret flyttet senere til Kåfjord .
Romssa gávpoga kontuvra fárrehuvvui maŋŋil Gáivutnii .
Miljøverndepartementet vedtok å ha en prøveperiode av denne ordningen , første omgang i inntil 3 år , i påvente av prinsipielle avklaringer av Sametingets rolle .
Birasgáhttendepartemeanta mearridii geahččalit dán ortnega , vuos eanemusat golbma jagi , dan boddii go vurde Sámedikki rolla prinsihpalaš čielggademiid .
Det var behov for å få modellen og erfaringene vurdert opp mot problemstillinger av politisk , juridisk og konstitusjonell art. Ordningen ble evaluert av Norsk institutt for by- og regionforskning i 2003 .
Dárbu lei árvvoštallat málle ja vásáhusaid politihkalaš , juridihkalaš ja vuođđolágalaš čuolbmačilgemiid ektui . Norsk institutt for by- og regionforskning árvvoštalai ortnega jagi 2003 .
Forvaltningen er i brev av 20.12.2004 delegert til Sametinget inntil videre , inntil en ny forvaltningsordning er avklart .
Hálddašeapmi lea juovlamánu 20. beaivvi 2004-mannosaš reivves fápmuduvvon Sámediggái gaskaboddasaččat ain ovddosguvlui , dasságo ođđa hálddašanortnet lea čielggaduvvon .
Etter kulturminneloven § 28 jf kongelige resolusjon av 9. februar 1979 § 19 , er Miljøverndepartementet gitt myndighet til å fastsette hvem som er rette myndighet og til å gi nærmere regler om gjennomføring av loven .
Kulturmuitolága § 28 vuođul , gč. guovvamánu 9. b. 1097-mannosaš gonagaslaš resolušuvnna § 19 , lea Birasgáhttendepartemeanta ožžon válddi mearridit gii lea rivttes váldi ja addit dárkilet njuolggadusaid lága čađaheami birra .
Departementet har gjennom forskrift lagt myndighet etter kulturminneloven til Riksantikvaren , Sametinget , fylkeskommunen og landsdelsmuseene / NIKU .
Departemeanta lea láhkaásahusain addán válddi kulturmuitolága vuođul Riikaantikvárii , Sámediggái , fylkkagildii ja riikaoassedávvirvuorkkáide / NIKUi .
Sametingets myndighet etter kulturminneloven følger av Forskrift av faglig ansvarsfordeling mv. etter kulturminneloven , vedtatt av Miljøverndepartementet 29.5.2000 .
Sámedikki váldi kulturmuitolága vuođul čuovvu Fágalaš ovddasvástádusjuogu jd. láhkaásahusas , maid Birasgáhttendepartemeanta mearridii 29.5.2000 .
Sametinget er faglig underlagt Miljøverndepartementet og Riksantikvaren .
Sámediggi lea fágalaččat biddjojuvvon Birasgáhttendepartemeantta ja Riikaantikvára vuollásažžan .
Vedtak som Sametinget fatter vil kunne påklages til Riksantikvaren .
Mearrádusaid maid Sámediggi dahká , sáhttá guoddalit Riikaantikvárii .
Miljøverndepartementet kan gi generelle retningslinjer for utøvelsen av delegert myndighet .
Brasgáhttendepartemeanta sáhttá addit oppalaš njuolggadusaid fápmuduvvon válddi geavaheapmái .