pere/sami_parallel huggingface dataset:
5.2 Utdanningsnivået i 1994 og 2008 Utdanningsnivået i hele befolkningen har økt betydelig fra 1994 til 2008 , ved at det er færre med grunnskole som høyeste utdanningsnivå og flere som har utdanning på universitets- og høgskolenivå .
Vaikko SOF-guovllu logut leat unnit , ja mii dainna fertet dulkot loguid várrogasat , de orru leahkime váldogovva ahte leat unnibut geat čađahit joatkka oahpu SOF-guovllus , muhto sin gaskkas geat čađahit ja ožžot lohkangelbbolašvuođa , orru leahkime stuora mokta gazzat universitehta- dahje allaskuvlaoahpu .
Her har forskjellen økt fra 1994 til 2008 både i forhold til landsgjennomsnittet og sammenlignet med områdene nord for Saltfjellet .
Tabealla 5.6 Njuolggo álgin joatkkaoahpus ( lohkangelbbolašvuođaaddi ) universitehtaja allaskuvlaohppui 1994 , 2000 ja 2007 .
I tettsteder ligger kvinnenes tilsvarende andel noe lavere enn landsgjennomsnittet . Mennene i SUF-området har et klart lavere utdanningsnivå enn befolkningen ellers .
Sohkabealli ja geográfalaš guovlu Olles riika SOF-guovlu Ii SOF Sáltoduoddara davábealde Dievddut , olles riika SOF-guovlu Ii SOF Sáltoduoddara davábealde Nissonat , olles riika SOF-guovlu Ii SOF Sáltoduoddara davábealde
Tabell 5.1
Tabella 5.7
Høyeste fullførte utdanning for personer 16 år og over i SUF– området , tilsvarende geografiske områder nord for Saltfjellet og hele landet .
Njuolggo álgin joatkkaoahpus ( lohkangelbbolašvuođaaddi ) universitehtaja allaskuvlaohppui 1994 , 2000 ja 2007 . Absoluhtta logut .
Prosent .
joatkk .
Bosatte 1.1.1994 med Bosatte 1.1.2008 med utdanningsnivå utdanningsnivå 1.10.2007 1.10.1993 Menn Kvinner Menn Kvinner Utdanningsnivå og geografi Grunnskolenivå Hele landet SUF-område Øvrige områder nord for Saltfjellet
s. oahpus oahp. Olles riika SOF-guovlu Ii SOF Sáltoduoddara davábealde Dievddut , olles riika SOF-guovlu Ii SOF Sáltoduoddara davábealde Nissonat , olles riika SOF-guovlu Ii SOF Sáltoduoddara davábealde
Spredt bosetting
Ceavzán Alit joatkk .
Spredt bosetting
s. oahpus oahp.
Høyeste fullførte utdanning for personer 24–65 år i SUF-området , tilsvarende geografiske område nord for Saltfjellet og hele landet . Prosent .
Tabealla 5.6 ja 5.7 čájehit dušše proseanta ja logu das geat álget universitehta- ja allaskuvlaohppui , njuolga maŋŋel joatkkaoahpahusa ( lohkangelbbolašvuođaaddi ) .
Videregåendeskolenivå Hele landet SUF-område Øvrige områder nord for Saltfjellet Universitets- og høgskolenivå Hele landet SUF-område Øvrige områder nord for Saltfjellet
Sámi dearvvašvuođadutkanguovddáš Statistisk sentralbyrå : Samisk statistikk 2008 Statistisk sentralbyrå : http://www.ssb.no/samer / Statistisk sentralbyrå ( 2006 ) : Samisk statistikk 2006 / Sámi statistihkka 2006 .
Det gjelder begge kjønn og har vært stabilt i perioden 1994 til 2007 .
Statistisk sentralbyrå ( 2008 ) : Samisk statistikk 2008 / Sámi statistihkka 2008 .
Prosent . 1994
OsloKongsvinger .
Stønad til barnetilsyn
Mánáidgeahččama doarjja
Hvem kan få stønad til barnetilsyn ?
Gii sáhttá oažžut mánáidgeahččama doarjaga ?
Noen av vilkårene kan fravikes . NAV-kontoret ditt kan gi deg nærmere orientering om dette .
Álbmotoadjolága eavttuid birra sáhtát eambbo lohkat Njuolggadusat oasis neahttasiiddu olgešbealde válljenvejolašvuođain .
Hvis du fyller vilkårene , kan du få stønad til barnetilsyn når du må overlate tilsynet med barnet til andre fordi du jobber , er reell arbeidssøker , går på skole eller studerer .
Sáhtát oažžut mánáidgeahččan doarjaga jus deavddát eavttuid go šattat mánáidgeahččama bidjat earáid háldui daningo barggat , duođai leat bargoohccin , váccát skuvlla dahje čađahat oahpu .
Du kan også få stønad til barnetilsyn når du etablerer egen virksomhet .
Sáhtát maiddái oažžut mánáidgeahččan doarjaga go ásahat iežat fitnodaga .
Det er et vilkår at du overlater tilsynet til andre , for eksempel barnehage , skolefritidsordning ( SFO ) eller dagmamma .
Eaktun lea ahte mánáidgeahččama bijat earáid háldui , nugo ovdamearkka dihte mánáidgárdái , skuvlaastoáiggeortnegii ( SAÁO ) dahje mánnageahččái .
Det er også et vilkår at du betaler for tilsynet .
Eaktun lea maiddái ahte mávssát mánáidgeahččama ovddas .
Hvor lenge kan du få stønad til barnetilsyn ?
Man guhká sáhtát oažžut mánáidgeahččan doarjaga ?
Som hovedregel kan du få stønad til barnet har fullført fjerde skoleår .
Doarjaga oaččut dábálaččat dassážii go mánná geargá njealját skuvlajagiin .
Dersom du har barn som trenger vesentlig mer tilsyn enn jevnaldrende , kan du få stønad etter fjerde skoleår .
Sáhtát oažžut doarjaga maŋŋel njealját skuvlajagi jus dus lea mánná gii dárbbaša mihá eanet geahču go seamma ahkásaččat .
Du må dokumentere et slikt krav med legeattest eller lignende .
Doavttirduođaštusain dahje sullasaččain galggat duođaštit dakkár gáibádusa .
Stønaden kan også forlenges dersom arbeidet eller utdanningen din medfører at du må være borte fra hjemmet i lengre perioder , eller du har uregelmessig arbeidstid ( for eksempel turnus eller skiftarbeid ) .
Doarjja sáhttá guhkiduvvot jus dus ii leat dássedis bargoáigi ( ovdamearkka dihte vuorrobargu dahje molssabargu ) , dahje jus bargu dahje oahppu mielddisbuktá ahte guhkit áigodagain šattat leat eret ruovttus .
Arbeidsforholdet , tilsynsforholdet og hva du betaler , må alltid dokumenteres .
Galggat álohii duođaštit bargodilálašvuođa , mánáidgeahččandilálašvuođa ja maid mávssát .
Dersom du blir forbigående syk , kan du beholde stønaden i inntil ett år slik at du ikke mister tilsynsordningen din .
Don sáhtát bisuhit doarjaga gitta ovtta jahkái nu ahte it masse mánáidgeahččanortnega jus gaskaboddosaččat šattat buohccin .
Det forutsetter at barnet ditt fortsatt får tilsyn av andre mens du er syk , og at du fortsetter å betale for tilsynet .
Eaktun lea ahte joatkát máksime mánáidgeahččama ovddas ja ahte du mánná ain oažžu mánáidgeahču earáin dan botta go leat buohcci .
Stønad til barnetilsyn gis normalt for ett år om gangen .
Mánáidgeahččan doarjja addojuvvo jahkái hávális .
Stønaden stoppes vanligvis i feriemåneden når barnehager og SFO er stengt .
Luopmománuin ii oaččo doarjaga , dalle go mánáidgárddit ja SAÁO lea gitta .
Du må derfor huske på å søke om stønad i god tid før neste barnehage- / skoleår .
Ovdal boahtte mánáidgárde- / skuvlajagi galggat danin muitit buori áiggis ohcat doarjaga .
Stønad til barnetilsyn dekkes med 64 prosent av de dokumenterte utgiftene opp til de satsene som Stortinget har bestemt .
Máksomeriid ektui maid Stuoradiggi lea mearridan gokčá mánáidgeahččama doarjja 64 proseantta duođaštuvvon olggosgoluin .
Det betyr at du må betale minst 36 prosent av utgiftene selv .
Ieš šattat máksit unnimusat 36 proseantta olggosgoluin .
Dersom din årlige arbeidsinntekt er større enn seks ganger folketrygdens grunnbeløp ( 437 286 kr ) , har du ikke rett til stønad til barnetilsyn .
Dus ii leat riekti mánáidgeahččama doarjagii jus du jahkásaš bargosisaboahtu lea stuorát go guđa geardde álbmotoaju vuođđosupmi ( kr 437 286 ) .
Stønad til barnetilsyn er en skattefri ytelse , og stønaden utbetales fra og med den måneden du fyller vilkårene .
Mánáidgeahččama doarjagis ii leat vearru , ja doarjja máksojuvvo dan mánu rájes go deavddát eavttuid .
Hvordan søker du om stønad til barnetilsyn ?
Mot ozat mánáidgeahččama doarjaga ?
Her finner du også informasjon om hvilke vedlegg / dokumentasjon du må legge ved søknaden .
Dan gávnnat Skovit ja mildosat oasis interneahta olgešbealde válljenvejolašvuođain .
Dersom du skal arbeide i utlandet for en norsk arbeidsgiver og fortsatt er medlem av folketrygden , kan du ha rett til stønad til barnetilsyn .
Dus sáhttá leat riekti mánáidgeahččama doarjagii jus galggat bargat olgoriikkas norgga bargoaddi ovddas ja leat ain álbmotoaju miellahttu .
Antall barn
Galle máná
39 888 kr. .
39 888 kr. .
3 324 kr. .
3 324 kr. .
52 056 kr. .
52 056 kr. .
4 338 kr. .
4 338 kr. .
58 980 kr. .
58 980 kr. .
4 915 kr. .
4 915 kr. .
Dette gjelder stønad til barnetilsyn etter folketrygdloven § 15-11 , og ikke attføringsstønaden - stønad til barnetilsyn - etter folketrygdloven § 11-8 .
Dát lea mánáidgeahččama doarjja álbmotoadjolága § 15-11 mielde , iige veajuidahttindoarjja – mánáidgeahččama doarjja – álbmotoadjolága § 11-8 mielde .
Foreldreutvalget for grunnskolen
Vuođđoskuvlla váhnenlávdegoddi
Tid for samtale Hjem og skole sammen om elevens læring og utvikling
Ságastallanáigi Ruoktu ja skuvla oktii ráđiid oahpahit ja ovdánahttet ohppiid
Konferansetime = Utviklingssamtale Forberedelse Organisering og rammer Innholdet i samtalen Spesielle utfordringer
• Konferánsadiibmu = Ovdánanságastallan • Ráhkkaneapmi • Organiseren ja vuođđu • Ságastallama sisdoallu • Erenoamáš hástalusat
Tid for samtale Hjem og skole sammen om elevens læring og utvikling
Ruoktu ja skuvla oktii ráđiid oahpahit ja ovdánahttit ohppiid
Foreldreutvalget for grunnskolen © FUG 2005 Printed in Norway Layout : emk Mal : deville design Trykk : AS Papermill Tekst : Kåre Lutro og Marianne Vangsnes i samarbeid med FUG Illustrasjoner : Ragnhild Ronja Berge Foreldreutvalget for grunnskolen Postboks 8119 Dep . 0032 Oslo Tlf. : 22 24 75 63 Faks : 22 24 75 90 www.fug.no www.foreldrenettet.no post@fug.no 1. utgave 1. opplag 2005 ISBN : 82-92517-62-6
2005 ) Hábmen : Nygaard Design Lávva : deville design Deaddilan : AS Papermill Teaksta : Kåre Lutro ja Marianne Vangsnes ovttas FUG:in ( VVL:in ) Sárgun : Ragnhild Ronja Berge Vuođđoskuvlla váhnenlávdegoddi Poastaboksa 8119 Dep. 0032 OSLO Tel. : 22 24 75 63 Fáksa : 22 24 75 90 www.fug.no www.foreldrenettet.no post@fug.no 1. hápmi 1. deaddileapmi 2005 ISBN : 82-92517-70-7 Vuođđoskuvlla váhnenlávdegoddi
FORORD Alle foreldre ønsker en positiv utvikling for barna sine , og skolen er en av de viktigste medspillerne til denne utviklingen .
Ságastallanáigi OVDASÁTNI Buot váhnemat háliidit mánáideaset ovdánit positiivvalaččat , ja skuvla lea deaŧalaš mielveahkki dán barggus .
Foreldrekonferansen er en sentral møteplass for samarbeidet om barnet / eleven .
Váhnenkonferánsa lea aiddo dat deaivvadansadji gos dákkár ovttasbarggu sáhttá duddjot máná / oahppi ektui .
I dette heftet vil vi bruke ordet utviklingssamtale i stedet for foreldrekonferanse .
Dán gihppagis geavahat ovdánanságastallan-sáni váhnenkonferánsasáni sajis .
Ordet utviklingssamtale understreker hva denne samtalen skal handle om ; hvordan eleven fungerer , lærer og utvikler seg .
Ovdánanságastallan-sátni deattuha mii dát ságastallamiid lea ; mo oahppi doaibmá , oahppá ja ovdána .
Foreldreutvalget for grunnskolen gir ut heftet Tid for samtale for å bidra til bedre samarbeid mellom hjem og skole .
Vuođđoskuvlla váhnenlávdegoddi almmustahttá Ságastallanáigigihppaga vai dat livččii reaidun buoridit ruovttu ja skuvlla ovttasbarggu .
Foreldrekonferansen er en av de viktigste arenaene for samarbeid rundt barnet .
Váhnenkonferánsa lea okta deaŧaleamos sajiin gos máná ektui sáhttá duddjot ovttasbarggu .
Heftet er skrevet for både foreldre og lærere .
Gihpa lea čállojuvvon sihke váhnemiid ja oahpaheddjiid várás .
I heftet brukes ordet foreldre både om foreldre og foresatte .
Gihppagis geavahat váhnen-sáni go oaivvildat sihke váhnemiid ja fuolaheaddjiid .
Tid for samtale er utarbeidet av lærere og foreldre i Os kommune i Hordaland .
Ságastallanáiggi leat Horddalánddas Osa gieldda oahpaheaddjit ja váhnemat ráhkadan .
Os kommune har i flere år arbeidet med metoder for veiledning og vurdering av elever .
Osa gielda lea máŋggaid jagiid hábmen vugiid ahte mo bagadit ja árvvoštallat ohppiid .
I samarbeid med Fusa kommune har en prosjektgruppe utviklet et verktøy for systematisk arbeid med vurdering uten karakterer ( VUK .
Ovttas Fusa gielddain lea prošeaktajoavku ráhkadan reaiddu mo systemáhtalaččat árvvoštallat árvosániid haga ( VUK .
1. ) I dette heftet er det brukt materiale fra VUK-prosjektet .
1. ) Dán gihppagis leat geavahan VUK-prošeavtta materiála .
Elevene skal ha vurdering uten karakterer g jennom hele grunnopplæringen .
Oahppit árvvoštallojit árvosániid haga miehtá vuođđoskuvlla áigodaga .
I de tre siste årene i grunnskolen og på videregående skole kommer vurdering med karakterer i tillegg .
Golbma maŋimuš vuođđoskuvlajagi ja joatkkaskuvllas árvvoštallojit oahppit maiddái árvosániid vuođul .
Vurderingsverktøyet VUK er tatt i bruk ved alle skoler i de to kommunene og er en viktig del av grunnlaget for utviklingssamtalene .
Árvvoštallanreaiddu VUK geavahit buot skuvllat dán guovtti gielddas ja lea hui deaŧalaš oassi ovdánanságastallamiin . Dát gihpa láidesta ovdánanságastallama sisdollui .
Vi håper heftet vil inspirere både foreldre og lærere og medvirke til å lage gode rammer for samtalen og samarbeidet rundt eleven .
Mii sávvat ahte gihpa movttiidahttá váhnemiid ja oahpaheddjiid , ja duddjo buori ságastallanvuođu ja ovttasbarggu oahppi ektui .
FUG vil takke undervisningsinspektør Kåre Lutro og adjunkt Marianne Vangsnes ved Søfteland skule som har ført heftet i pennen .
FUG ( VVL ) giitá čálli-guoktá oahpahusinspektevrra Kåre Lutro ja Søfteland skule ( Søftelanda skuvlla ) adjunkta Marianne Vangsnesa .
FUG vil også takke Kristin og Bjørn Halvor Haukeland , Lill-Karin Wallem og Per Olav Sørås som har gitt innspill til innholdet .
FUG giitá maiddái Kristin ja Bjørn Halvor Haukelanda , Lill-Karin Wallema ja Per Olav Søråsa , geat leat rávvagiid buktán sisdoalu ektui .
Foreldreutvalget for grunnskolen Juni 2005 1 .
Vuođđoskuvlla váhnenlávdegoddi Geassemánnu 2005 1
Mer informasjon om VUK finner du på : www.vuk.no Tid for samtale
Eambbo dieđuid VUK birra logat dás : www.vuk.no Ságastallanáigi
GRUNNLAGET Vurdering og veiledning Kontaktlæreren har hovedansvar for å kalle inn til utviklingssamtalen , og han skal legge til rette for et samarbeid med foreldrene om innhold og ramme for samtalen .
VUOĐĐU Árvvoštallan ja bagadeapmi Gulahallanoahpaheaddjis lea váldoovddasvástádus gohččut boahtit ovdánanságastallamii , ja son galgá ovttas váhnemiiguin gávnnahit mii sisdoaluid ja vuođuid galgá leat ságastallamis .
Vi kommer tilbake til hvordan dette kan g jøres .
Mii maŋŋelaš čilget mo dán sáhttá dahkat .
Forskrift for grunnskolen § 3-2 , sier blant annet dette om kontakten mellom skole og hjem : - Skolen skal halde god kontakt med foreldra .
Vuođđoskuvlla njuolggadusaid § 3-2 dadjá earret eará ná skuvlla ja ruovttu ovttasbarggu birra : - Skuvla galgá doallat buori oktavuođa váhnemiiguin .
Kontaktlæraren skal minst to gonger om året ha ein planlagd og strukturert samtale med dei .
Gulahallanoahpaheaddji galgá unnimusat guktii jagis doallat ráhkkanahtton ja struktuvrralaš ságastallama singuin .
I samtalen skal kontaktlæraren mellom anna gjere greie for korleis eleven står i høve til dei måla som er sette i læreplanverket og korleis eleven arbeider til dagleg .
Ságastallamis galgá gulahallanoahpaheaddji earret eará muitalit man muttus oahppi lea daid ulbmiliid ektui mat leat oahppoplánas ja mo oahppi bargá beaivválaččat .
Etter fylte 12 år har eleven rett til å vere med .
Go oahppi deavdá 12 jagi , de sus lea vuoigatvuohta oassálastit .
Det er som oftest naturlig og nyttig at eleven deltar i utviklingssamtalen .
Dábálaččat lea lunddolaš ja ávkkálaš ahte oahppi ieš lea mielde ovdánanságastallamis .
Noen ganger kan det likevel være grunner til at samtalen bare bør være mellom lærer og foreldre .
Muhtumin sáhttet leat sivat manne dušše oahpaheaddji ja váhnemat fertešedje sierranassii ságastallat ovttas .
Dette må partene avtale på forhånd .
Dan sii ovdagihtii šiehtadit .
Når vi i dette heftet bruker eksempler på hvordan utviklingssamtaler kan g jennomføres , tar vi utgangspunkt i samtaler der elev , foreldre og lærer er tilstede .
Go mii dán gihppagis geavahat ovdamearkkaid dasa mo ovdánanságastallamat galggašedje leat , de dain leat sihke oahppi , váhnemat ja oahpaheaddji rehkenaston oasseváldin .
En utviklingssamtale mellom eleven , læreren og foreldrene må være godt planlagt .
Oahppi , oahpaheaddji ja váhnemiid gaskasaš ovdánanságastallamii ferte bures ráhkkanit .
Og for at partene i møtet skal kjenne seg likeverdige , må innholdet i samtalen være kjent for alle .
Go buohkat dákkár deaivvadeamis galget dovdat iežaset dássálaga , de fertejit buohkat dovdat ságastallama sisdoalu .
Strukturen for samtalen må likevel ikke være så stram at det ikke er rom for innspill underveis .
Datte ii berre ságastallan dollot nu čavgadit ahte ii šatta šat vejolaš coggalit gaskii dárbbašlaš áššiid .
Alle elever har rett til veiledning og vurdering de 10 årene de går i grunnskolen .
Juohke oahppis lea vuoigatvuohta bagaduvvot ja árvvoštallot dan 10 jagis go vázzet vuođđoskuvlla .
Denne veiledningen og vurderingen skal si noe om hvordan eleven fungerer faglig og sosialt , og hvilke arbeidsmetoder eleven mestrer .
Dát bagadus ja árvvoštallan galgá muitalit veahá mo oahppi doaibmá fágalaččat ja sosiálalaččat , ja makkár bargovugiid oahppi hálddaša .
Samtalen må også være en dialog om arbeidet videre .
Ságastallamis galget maiddái ovttas gávnnahit mo sin ovttasbargu galgá ain joatkašuvvat .
Forskrift for grunnskolen § 3-1 og § 3-3 , sier blant annet dette om vurdering : - På barnesteget skal skolen berre nytte vurdering utan karakterar .
Vuođđoskuvlla njuolggadusaid § 3-1 ja § 3-3 dadjet earret eará árvvoštallama hárrái ná : - Mánáidskuvllas galgá skuvla árvvoštallat dušše árvosániid haga .
På ungdomssteget skal eleven , i tillegg til vurdering utan karakterar , ha fagkarakterar og karakterar i orden og åtferd .
Nuoraidskuvllas galgá oahppi lassin árvvoštallamii árvosániid haga , oažžut fágaárvosániid ja ortnet- ja láhttaárvosániid .
Fordi ros fremmer utvikling , er det viktig å legge vekt på elevens positive mestring når det g jelder faglig og sosial kompetanse og bruk av arbeidsmetoder .
Danin go rábmi ovdánahttá olbmo , de lea deaŧalaš oahppái dovdat ahte son máhttá ja sáhttá sihke dasa mii gullá fágalaš ja sosiálalaš gelbbolašvuhtii ja bargovugiid geavaheapmái .
Tid for samtale
Ságastallanáigi
I tillegg må man vurdere tilrettelegging og oppfølging fra læreren og foreldrene .
nana beliid birra , de ferte maiddái ságastallat daid áššiid birra mat oahppái leat hástalussan .
En utviklingssamtale må føre til enighet om hvilke mål man skal arbeide mot i perioden som kommer .
Ovdánanságastallamis fertejit leat ovttaoaivilis das makkár mihttomeriid galget juksat boahtte áigodagas .
Dette kan g jøres som en skriftlig avtale mellom skole , elev og hjem .
Dán sáhttet ráhkadit čálalaš šiehtadussan skuvlla , oahppi ja ruovttu gaskii .
En slik avtale kan inneholde mål for elev , lærer og foreldre .
Dákkár šiehtadus sáhttá sisttisdoallat oahppi , oahpaheaddji ja váhnemiid mihttomeriid .
( Se eksempel på avtale på s. 13 )
( Geahča šiehtadusovdamearkka s. 13 )
FORBEREDELSE Det finnes ulike modeller for å forberede og organisere en utviklingssamtale .
RÁHKKANEAPMI Ovdánanságastallama sáhttá ráhkkanahttit ja organiseret máŋggaláhkai .
Uansett hvilken modell man velger , er det viktig å sikre at utviklingssamtalen fører til et samarbeid mellom eleven , foreldrene og skolen .
Makkáraš vuogi dal jo vállješ , de lea deaŧalaš sihkkarastit ahte ovdánanságastallan duddjo ovttasbarggu oahppi , váhnemiid ja skuvlla gaskii .
Foreldre og skole For å sikre godt samarbeid , kan utviklingssamtalen for eksempel være tema på et foreldremøte .
Váhnemat ja skuvla Sihkkarastin dihtii buori ovttasbarggu , de sáhtášii ovdánanságastallan leat ovdamearkka dihtii váhnenčoahkkimis fáddán .
Der kan både læreren og foreldrene komme med innspill til hva samtalen skal handle om .
Doppe sáhttet sihke oahpaheaddji ja váhnemat árvalit mii ságastallamis galgá dáhpáhuvvat .
Læreren kan også sende ut et skriv om samtalen der foreldrene blir oppfordret til å skrive ned saker de ønsker å ta opp .
Oahpaheaddji sáhttá maiddái sáddet ságastallančállosa masa váhnemiid hástala čállit daid áššiid maid háliidit váldit ovdan .
Når læreren får skrivet tilbake , kan han tilpasse innholdet til hver enkelt samtale .
Go oahpaheaddji oažžu čállosa ruovttoluotta , de sáhttá sisdoalu heivehit juohke ságastallamii .
1 : Elev og lærer / forberedelse
1 : Oahppi ja oahpaheaddji / ráhkkaneapmi
2 : Elev / foreldre – forberedelse hjemme
2 : Oahppi / váhnemat ráhkkanit ruovttus
3 : Utviklingssamtalen , forberedt av alle .
3 : Ovdánanságastallan , masa buohkat leat bures ráhkkanan .
En spørreundersøkelse blant foreldrene om utviklingssamtalen kan også være nyttig .
Sáhttá maiddái leat ávkkálaš jearahit váhnemiid ovdánanságastallama birra .
Eksempler på spørsmål kan være : Hvilke tema bør utviklingssamtalen inneholde ?
Iskkadeamis sáhttá ovdamearkka dihtii jearrat : • • • • Mii galggašii leat ovdánanságastallama fáddán ?
Hvor ofte bør skole og foreldre møtes i løpet av skoleåret ?
Gallii galggašedje skuvla ja váhnemat deaivvadit skuvlajagis ?
Hvor lang bør samtalen være ?
Man guhká galggašii ságastallan bistit ?
Hvem bør være til stede under samtalen ?
Geat galggašedje oassálastit ságastallamis ?
Elev og lærer Allerede i barneskolen kan elever være modne nok til å delta under forberedelser til utviklingssamtalen .
Skovveovdamearka Oahppi ja oahpaheaddji Mánáidskuvllas vedjet jo oahppit leat dan mađe rávvásat ahte sáhttet oassálastit ovdánanságastallama ráhkkaneamis .
I ungdomsskolen er det satt av egne timer til klasserådsmøte som kan brukes til slike forberedelser .
Nuoraidskuvllas leat luohkkáráđđečoahkkimii várrejuvvon sierra diimmut , mat sáhttet geavahuvvot dánlágan ráhkkanemiide .
Hva ønsker elevene å diskutere i samtalen ?
Man birra háliidit oahppit ságastallat ?
Sammen med læreren kan de finne fram til passende tema .
Ovttasráđiid oahpaheddjiin sáhttet gávnnahit heivvolaš fáttáid .
Elever på 5. og 8. trinn mener blant annet dette om utviklingssamtalen : Eleven må være med i utviklingssamtalen , det er jo han det handler om .
5. ja 8. cehkiid oahppit oaivvildit ovdánanságastallama birra earret eará dán : • Oahppi ferte beassat oassálastit ovdánanságastallamis , sutnje han dat gullá .
Møtet må vare i minst 30 minutter , slik at det ikke blir stress , og alle får snakke .
• Deaivvadeapmi galggašii bistit unnimusat 30 minuhta , amas šaddat doapmamuš , ja buohkat besset hállat .
Det er fint å forberede seg til samtale .
• Buorre lea beassat ráhkkanit ságastallamii .
Det er viktig å sammenligne seg med seg selv , ikke med de andre .
• Deaŧalaš lea beassat iežas buohtastahttit iežainis , iige geainnage earáin .
Det er gøy med gode tilbakemeldinger fra læreren .
• Somá lea buriid sániid gullat oahpaheaddjis .
Det er flaut når læreren skryter av meg , men litt gøy også !
• Heahpat gal lea gullat go oahpaheaddji rábmo mu , muhto somá gal maid lei !
Det er viktig å snakke om det positive , det som går bra , men en må vel få høre om det dumme også .
• Deaŧalaš lea ságastallat das mii lea positiiva , das mii manná bures , muhto olmmoš han ferte maid duoddut gullat dan mii lea heittot .
Det g jør vondt i halsen når vi snakker om noe dumt .
• Čoddagis dovdo go ságastallat dan birra mii ii leat nu vuogas .
At innholdet i samtalen er kjent for eleven , skaper trygghet .
Go oahppi diehtá mii ságastallamis galgá dáhpáhuvvat , de dat buktá oadjebasvuođa .
I elevsamtalen , samtalen mellom lærer og elev , kan en forberede utviklingssamtalen .
Oahppiságastallamis , oahpaheaddji ja oahppi gaskasaš ságastallamis , sáhttiba ráhkkanit ovdánanságastallamii .
Her kan eleven få hjelp til å vurdere seg selv når det g jelder faglig og sosial utvikling , og hvordan han eller hun mestrer de ulike arbeidsmetodene .
Das sáhttá oahppi oažžut veahki mo galgá iežas árvvoštallat sihke fágalaš ja sosiálalaš ovdáneami hárrái , ja mo son hálddaša iešguđetlágan bargovugiid .
I samtalen bør en også ta opp hva eleven mener om sin egen læring .
Ságastallamis galggašeigga maid ságastit das maid oahppi oaivvilda iežas oahppama hárrái .
Er det noe som burde være annerledes på skolen eller hjemme , slik at læring og utvikling kan bli bedre ?
Lea go mihkkege mii galggašii leat earáláhkai skuvllas dahje ruovttus , vai oahppan ja ovdáneapmi buorránivčče ?
Eleven og læreren forbereder hvordan dette skal presenteres i utviklingssamtalen .
Oahppi ja oahpaheaddji ráhkkaneaba mo dán galggašii buktit ovdan ovdánanságastallamis .
Sammen kan de formulere nye mål som eleven skal arbeide mot i tiden som kommer .
Ovttas sáhttiba hábmet ođđa mihttomeriid maid oahppi galgá boahtte áigodagas juksat .
Slik elevdeltakelse kan være motiverende .
Dánlágan oahppioassálastin sáhttá leat movttiidahtti .
Når elevene blir eldre , kan det være nyttig å bruke et egenvurderingsskjema for faglig og sosial utvikling .
Go oahppi šaddá boarrásat , de sáhttá leat ávkkálaš geavahit fágalaš ja sosiálalaš ovdáneami iešárvvoštallanskovi .
Et utfylt skjema er et godt grunnlag for samtalen med læreren .
Devdojuvvon skovvi lea buorre doarjja go oahpaheddjiin ságastallá .
Lignende skjema kan også brukes i utviklingssamtalen .
Dánlágan skovi sáhttá maiddái geavahit ovdánanságastallamis .
Elev og foreldre Når eleven og foreldrene er kjent med innholdet i samtalen , kan de forberede seg til møtet .
Oahppi ja váhnemat Go oahppi ja váhnemat dovdet ságastallama sisdoalu , de sáhttet maiddái ráhkkanit deaivvadeapmái .
Som en hjelp til forberedelsene kan læreren sende et skriv med spørsmål om elevens utvikling den siste tiden .
Ráhkkaneami álkidahttin dihtii sáhttá oahpaheaddji sáddet čállosa mas jearrá mo oahppi lea ovdánan maŋimuš áiggi .
En kan f. eks. spørre om : Hvilke fag synes du selv at du mestrer godt ?
Sáhttá omd. jearrat : • Guđe fágaid orut iežat mielas hálddašeamen bures ?
Hvilke arbeidsmåter liker du å bruke ?
• Makkár bargovugiide liikot ?
Hvem er du sammen med på skolen ?
• Geainna ovttastalat skuvllas ?
Hva liker du å g jøre i friminuttene ?
• Maid don liikot bargat friddjabottuin ?
Å forberede utviklingssamtalen sikrer at samtalen blir brukt til det som er viktigst ; å bygge opp eleven og motivere ham eller henne til de utfordringene som møter dem i skolehverdagen .
Go ovdánanságastallan ráhkkanahtto , de dat sihkkarastá ahte ságastallan geavahuvvo dasa mii lea deaŧaleamos ; ovdánahttit oahppi ja movttiidahttit su hálddašit daid hástalusaid mat bohtet su guovdu skuvlaáiggis .
Gode forberedelser skaper positive forventninger og trygge rammer for alle parter .
Go bures lea ráhkkanan , de dat duddjo positiiva vuordámušaid ja oadjebasvuođa daidda geat galget deaivvadit .
ORGANISERING OG RAMMER Invitasjonen Noen skoler legger fremdeles opp til at utviklingssamtaler skal holdes på ettermiddags- eller kveldstid , men stadig flere skoler prøver nå å holde samtalene på dagtid .
ORGANISEREN JA VUOĐĐU Bovdehus Muhtun skuvllain dollet ain ovdánanságastallamiid eahketbeaivve dahje eahkedis , muhto eanet ahte eanet skuvllat geahččalit doallat ságastallamiid beaivet .
Både lærer og foreldre må være fleksible for å finne et passende tidspunkt for samtalen .
Sihke oahpaheaddji ja váhnemat fertejit iežaset geahččalit heivehaddat nu ahte ovttas gávnnahit heivvolaš ságastallanáiggi .
Men skolen har plikt til å legge til rette forholdene slik at alle foreldrene kan komme .
Muhto skuvllas lea geatnegasvuohta láhčit dili nu ahte buot váhnemat sáhttet boahtit .
Til Gunvor og Hans Det er tid for utviklingssamtale .
Skovveovdamearka Gunvorii ja Hánsii Dál lea ovdánanságastallanáigi .
De som skal møte er : foreldre , elev og kontaktlærer .
Dát galget deaivvadit : váhnemat , oahppi ja gulahallanoahpaheaddji .
Vel møtt !
Bures boahtin !
Invitasjon til utviklingssamtalen må sendes hjem i god tid .
Oassálastin diimmuin • njálmmálaš barggut • bargobihtáiguin bargat
En idé kan være at hver elev inviterer egne foreldre .
Loaktin • friddjabottuin ja skihpáriiguin • diimmuin ja oktasaš bargguin
I samråd med læreren finner man fram til passende tidspunkt og sender hjem en personlig invitasjon .
Ovttasráđiid oahpaheddjiin gávnnaheaba heivvolaš áiggi ja sáddeba persovnnalaš bovdehusa ruoktot .
Andre ganger kan det være mest nyttig å sende en felles invitasjon til foreldrene i klassen der de kan krysse av på ønskelige tidspunkt .
Eará háviid sáhttá gis leat ávkkáleamos sáddet oktasaš bovdehusa luohká váhnemiidda masa sáhttet merket heivvolaš áiggi .
Som tidligere nevnt er det i dag vanlig at eleven deltar i samtalen allerede fra 2. eller 3. trinn .
Nugo ovdalaččas namuhuvvon , de lea dál dábálaš ahte oahppi oassálastá ságastallamis 2. dahje 3. luohká rájes .
Elevmedvirkning er nyttig , men de voksne kan noen ganger ha behov for å snakke sammen uten barna .
Ávkkálaš lea go oahppi ieš beassá oassálastit , muhto ollesolbmuin soaitá muhtumin leat dárbu ságastallat sierra .
Kanskje bør de voksne møtes én gang i året uten barn .
Veadjá dahkat buori jos ollesolbmot deaivvadit oktii jagis mánáid haga .
Noen foreldre sier dette om hvem som bør delta i samtalen : Det kan være greit med møte uten barna .
Muhtun váhnemiid oaivilat dasa ahte geat galggašedje oassálastit ságastallamis : • Dáidá leat buorre muhtumin deaivvadit maiddái mánáid haga .
Det er lettere å snakke om vanskelige tema uten barna .
• Álkit lea ságastallat váttes áššiid birra mánáid gulakeahttá .
Noen ganger ønsker vi å ta opp et tema uten at barna er til stede .
• Muhtun háviid háliidivččiimet ságastallat dakkár áššiid birra maid mánát eai galggašii gullat .
Fint at eleven er med , da kan de høre både ris og ros .
• Buorre go oahppi lea mielde , dalle sii sáhttet gullat sihke buriid ja heajos beliid .
Informasjonen blir best når alle parter er til stede ; eleven , foreldrene og læreren .
• Buoremus dieđuid oažžu dalle go buohkat leat das : oahppi , váhnemat ja oahpaheaddji .
På invitasjonen bør det stå hva som skal være innholdet i utviklingssamtalen og hvem som skal være til stede .
Bovdehusas berre oidnot mii ovdánanságastallama sisdoallu lea ja geat galget deaivvadit .
Rommet Klasserommet passer godt for møtet mellom lærer , elev og foreldre .
Latnja Luohkkálatnja lea heivvolaš sadji oahpaheaddjái , oahppái ja váhnemiidda deaivvadit .
Det kan være fint å møtes i arbeidsrommet til barnet og se arbeidsplassen , tegninger eller andre elevarbeider .
Dáidá leat buorre deaivvadit máná bargolanjas ja oaidnit su bargosaji , tevdnegiid ja eará oahppibargguid .
En kan g jerne bruke andre rom til utviklingssamtalen , for eksempel et grupperom eller skolebiblioteket .
Sáhtášii maid geavahit eará lanjaid doallat ovdánanságastallama , omd. joavkolanja dahje skuvlagirjerádjosa .
Rommet må være egnet til en god og uforstyrret dialog .
Latnja ferte bures heivet ságastallat vuđolaččat ja muosálaččat .
Uavhengig av selve rommet er det naturlig å organisere samtalen slik at foreldre , elev og lærer sitter rundt samme bord .
Beroškeahttá lanjas , de lea lunddolaš organiseret ságastallama nu ahte váhnemat , oahppi ja oahpaheaddji čohkkájit seamma beavddi birra .
Den praktiske organiseringen skal gi tydelig signal om at alle deltakerne i samtalen er likeverdige parter .
Geavatlaš bealli galgá čájehit ahte ságatallanguimmežat galget dovdat iežaset ovttaárvosažžan .
Tiden Utviklingssamtalen må ikke være preget av dårlig tid eller hastverk .
Áigi Ovdánanságastallama ii galgga heittot áigi ja hoahppu stivret .
Alle må få komme til orde .
Buohkat galget beassat hállat .
Ved slutten av møtet må det være nok tid til å oppsummere og
Loahpahettiin de ferte leat áigi čoahkkáigeassit ságastallama ja hábmet mihttomeriid boahtte áigodahkii .
Mange foreldre gir uttrykk for at de ønsker å ha minst 30 minutter til slike samtaler .
Olu váhnemat háliidit geavahit unnimusat 30 minuhta dánlágan ságastallamiidda .
I en undersøkelse blant foreldre sier noen dette om tid til samtale : Utvid samtalen til 30 minutter , så slipper man å være redd for å bruke for lang tid , og lærerne slipper forsinkelser . Ønskelig med litt mer tid enn 30 minutter .
Iskkadeapmi váhnemiid gaskkas muitala maid muhtumat oaivvildit ságastallanáiggis : • Guhkidehket ságastallama 30 minuhttii , de ii dárbbaš ballat geavaheames menddo guhkes áiggi , ja oahpaheaddjit eai dárbbaš maŋŋánit • Sávvet guhkebuš áiggi go 30 minuhta • Go buohkat galggažit ollet dadjat maidege , de lea dárbu unnimusat 30 minuhttii .
Ledelsen Som oftest er det naturlig at læreren leder samtalen .
Jođiheaddjit Dávjjimusat lea lunddolaš ahte oahpaheaddji jođiha ságastallama .
I planleggingen av samtalen kan lærer og elev bli enige om hvem som skal ta opp hva , og kanskje kan eleven få ansvar for å lede deler av samtalen .
Ságastallama ráhkkanettiin sáhttá oahpaheaddji ja oahppi šiehtadit goabbá galgá maid váldit ovdan , ja soaitá vel oahppi ieš sáhttit váldit ovddasvástádusa jođihit muhtun ságastallanosiid .
Lærere som har prøvd ut elevledelse , har erfart at det er lærerikt for eleven , men at det medfører en tidkrevende forberedelse for elev og lærer .
Oahpaheaddjit geat leat geahččalan oahppijođiheami , leat vásihan ahte dat lea hui ávkkálaš oahppi ovdáneapmái , muhto dat gis mielddisbuktá ahte ráhkkananbargu guhku sihke oahppái ja oahpaheaddjái .
INNHOLDET I SAMTALEN
SÁGASTALLAMA SISDOALLU
SAMARBEID ( eksempel ) Eleven viser evne Mål : og vilje til samarbeid Eksempler på delmål : Eleven lytter til andre Eleven arbeider aktivt med felles oppgaver Eleven holder avtaler
( ovdamearka ) Maŋosgeahčasteapmi Mihttomearri Ovdánanságastallan galgá leat • Oahppi čájeha máhtu ja ráhkkanahtton deaivvadeapmi skuvlla dáhtu ovttasbargat ja ruovttu gaskka , ja deaivvadeami Oassemihttomeriid fáttát fertejit leat mearriduvvon .
Det kan for eksempel være fruktbart å starte samtalen med et kort tilbakeblikk og se på målene fra forrige møte .
ovdamearkkat : Sáhttá leat vuogas álggahettiin • Oahppi guldala earáid geahčastit mihttomeriid maid mannan • Oahppi bargá aktiivvalaččat oktasaš deaivvadeamis mearridedje .
Hvordan har utviklingen vært den siste perioden ?
Mo bargguiguin lea ovdáneapmi leamaš maŋimuš • Oahppi doallá áigodagas ?
Har eleven nådd de målene som ble satt ?
Lea go oahppi juksan šiehtadusaid šihttojuvvon mihttomeriid ?
Og var målene nyttige for hvordan eleven fungerer og utvikler seg ?
Leat go mihttomearit leamaš ávkkálaččat dasa mo oahppi lea doaibman ja ovdánan ?
Eleven , foreldrene og læreren evaluerer resultatene , og blir enige om nye mål for den videre utviklingen .
Oahppi , váhnemat ja oahpaheaddji árvvoštallet bohtosiid , ja bidjet fas ovttas ođđa mihttomeriid boahttevaš áigodahkii .
Utviklingsmål I grunnskolen er det mange felles mål for opplæringen , både faglig og sosialt .
Ovdánanmihttomearit Vuođđoskuvllas leat olu oktasaš oahpahusmihttomearit , sihke fágalaččat ja sosiálalaččat .
Målene beskriver hva eleven skal lære på de ulike trinnene .
Mihttomearit čilgejit maid oahppi galgá oahppat iešguđet dásis .
I utviklingssamtalen må en derfor se på hva eleven mestrer .
Ovdánanságastallamis ferte de geahčadit maid oahppi hálddaša .
Hva mener eleven selv ?
Maid oahppi ieš oaivvilda ?
Sammen med læreren og foreldrene kan eleven planlegge nye mål å arbeide mot .
Ovttas oahpaheaddjiinis ja váhnemiidisguin sáhttá oahppi bidjat ođđa mihttomeriid olahit .
Målene skal stille krav til eleven , men også til oppfølging fra lærer og foreldre .
Mihttomearit galget bidjat oahppái gáibádusaid , muhto maiddái oahpaheaddjái ja váhnemiidda čuovvolit .
Et utviklingsmål må være målbart , og eleven og foreldrene må få vite underveis om målet er innen rekkevidde .
Ovdánanmihttomeari galgá sáhttit mihtidit , ja oahppi ja váhnemat fertejit skuvlla váccidettiin diehtit ahte lea go mihttomearri olámuttos .
Utviklingsmålene kan være knyttet til enkeltfag eller til enkeltoppgaver eleven skal utføre .
Ovdánanmihttomearit fertejit čatnasit dihto fágaide dahje dihto bargobihtáide maid oahppi galgá dahkat .
Målene kan også handle om arbeidsmetoder og mestring eller være av mer sosial karakter , som det å mestre samhandling med andre .
Mihttomearit sáhttet maiddái čatnasit bargovugiide ja máhttimii dahje sosiálalaš doaibmamii , nugo máhttit earáiguin ovttastallat .
La oss bruke samarbeid som eksempel på et område for utvikling .
Geavaheadnot mat ovttasbarggu ovdánanovdamearkan .
Å mestre samarbeid er viktig for hvordan eleven fungerer både faglig og sosialt , på skolen og senere i arbeidslivet .
Máhttit hálddašit ovttasbarggu lea deaŧalaš dasa mo oahppi doaibmá sihke fágalaččat ja sosiálalaččat , sihke skuvllas ja bargoeallimis go dat áigi boahtá .
På skolen skal eleven arbeide sammen med andre , både i par og i grupper .
Skuvllas oahppi galgá bargat ovttas earáiguin , sihke guvttiid guvttiid ja joavkkuin .
De skal lære ulike arbeidsmetoder som for eksempel prosjektarbeid .
Sii galget oahppat bargat iešguđetlágan bargovugiid mielde nugo ovdamearkka dihtii prošeaktabarggu .
Derfor vil samarbeidsmestring være grunnleggende .
Danin lea áibbas dárbbašlaš máhttit ovttasbargat .
Hvilke delmål må oppfylles for at det skal være et godt samarbeid ?
Guđet oassemihttomearit fertejit devdojuvvot duddjot buori ovttasbarggu ?
Det er svært viktig at delmålene for et bestemt utviklingsmål også er kjent for eleven og foreldrene .
Maiddái ohppiide ja váhnemiidda lea hui deaŧalaš diehtit mat leat dihto ovdánanmihttomeari oassemihttomearit .
Eleven må lære hva som ligger i begrepet samarbeid , og så få hjelp til å se hvordan han eller hun fungerer i forhold til målene .
Oahppi galgá oahppat dovdat maid ovttasbargu-doaba mearkkaša , ja de oažžut veahki oaidnit mo son doaibmá mihttomeriid ektui .
Utviklingsmålene skal være tilpasset den enkelte eleven .
Ovdánanmihttomearit galget heivehuvvot juohke oahppái .
Elever som strever , kan oppleve det som vanskelig dersom de blir sammenliknet med elever som g jør det bedre .
Oahppit geat rahčet , sáhttet dovdat váttisin jos sin buohtastahttet ohppiiguin geat leat čeahpit .
I en utviklingssamtale skal man stadfeste hvordan eleven fungerer og hvordan fremgangen er ut fra elevens forutsetninger .
Ovdánanságastallamis galgá boahtit ovdan mo oahppi doaibmá ja mo ovdáneapmi lea oahppi návccaid ektui .
Utviklingssamtalen skal være et møte der man skaper motivasjon for arbeid mot realistiske utviklingsmål .
Ovdánanságastallan galgá leat deaivvadeapmi mas oahppi movttáska bargat juvssahahtti ovdánamihttomeriid olahit .
Elevens kompetanse Skolen har som mål i samarbeid med hjemmet å utvikle elevens kompetanse på et bredt felt , der hele mennesket er i fokus .
Oahppi gelbbolašvuohta Skuvlla mihttomearri lea ovttas ruovttuin ovdánahttit ohppiid gelbbolašvuođa máŋgga dáfus , mas olmmoš ieš lea guovddážis .
Skolen skal være et sted for både læring og trivsel .
Skuvla galgá leat báiki gos oahppá ja loaktá .
Når det g jelder læring , skal eleven tilegne seg kunnskap i ulike fag .
Oahppan mearkkaša ahte oahppi galgá hukset máhtolašvuođa iešguđet fágas .
I tillegg til å reprodusere kunnskapen , skal eleven også lære å reflektere over og bruke den i arbeidet på skolen , hjemme og senere i arbeidslivet .
Lassin máhttit muitalit ođđa dieđuid , de galgá oahppi máhttit jurddašit iešheanalis ja geavahit dán máhtolašvuođa skuvlabargguin , ruovttus ja boahttevaš bargoeallimis .
Eleven får i dag større grad av ansvar for egen læring og utvikling .
Dánáigge oahppit ožžot stuorát ovddasvástádusa iežaset oahppamii ja ovdáneapmái .
Stadig flere skoler bruker arbeidsplaner , en arbeidsmåte som innebærer at eleven i større grad må planlegge og g jennomføre arbeidsoppgaver selv .
Dađistaga eanet skuvllat geavahišgohtet bargoplánaid , bargovuogi mii mearkkaša ahte oahppi eanet ferte ieš ráhkkanahttit ja gergehit bargobihtáid .
Da trenger eleven kunnskap om ulike arbeidsmåter og metoder .
Dalle oahppit dárbbašit máhttit geavahit máŋggalágan bargovugiid ja bargomálliid .
Eleven trenger også å ha god innsikt i hvordan han eller hun fungerer .
Oahppi dárbbaša maid máhttit oaidnit mo son doaibmá .
Hva vil det si å ta ansvar for egen læring ?
Maid mearkkaša váldit ovddasvástádusa iežas oahppamii ?
Det kan være et nyttig spørsmål å diskutere med eleven og foreldrene i en utviklingssamtale .
Dat sáhttá leat deaŧalaš gažaldat digaštallat ohppiin ja váhnemiiguin ovdánanságastallamis .
Hvordan synes eleven selv at han / hun tar ansvar for egen læring ?
Mo oahppi orru iežas mielas váldimin ovddasvástádusa iežas oahppamii ?
I tillegg til den faglige utviklingen og læring av arbeidsmetoder , skal eleven også utvikle kunnskap og bevissthet om hvordan han eller hun fungerer sammen med andre .
Lassin fágalaš ovdáneapmái ja bargovugiid oahppamii , de galgá oahppi maiddái máhttit ja diehtigoahtit mo son doaibmá earáiguin ovttas .
Derfor er det viktig å spørre eleven om Har du med deg det du hvordan han / hun har det på skolen .
Loaktimis sáhttá oaidnit mo oahppi doaibmá sosiálalaččat . Danin leage deaŧalaš jearrat oahppis ahte mo sus lea skuvllas .
eleven seg trygg i klasse- og skolemiljøet ?
Dovdá go iežas oadjebassan luohkká- ja skuvlabirrasis ?
Utfører du arbeidsoppgaver Kjenner eleven seg verdsatt av lærere og medeldu har ansvar for ?
Dovdá go oahppi ahte oahpaheaddjit ja eará oahppit atnet árvvus su ?
Er eleven flink til å verdsette andre ?
Lea go oahppi čeahppi árvvusatnit earáid ?
I utviklingssamtalen må eleven og foreldrene få informasjon om hvilken kompetanse eleven har nådd i faget i forhold til mål og delmål .
OVDDASVÁSTÁDUS IEŽAT OAHPPAMII ( I ) ( ovdamearka ) • Bijat go mihttomeriid iežat bargui ? • Lea go dus buot biergasat mielde maid dárbbašat ?
På barneskolen skjer denne tilbakemeldingen i form av vurdering uten karakterer .
Mánáidskuvllas boahtá dát oidnosii go oahppi árvvoštallojuvvo árvosániid attekeahttá .
I ungdomsskolen vil karakterene på enkeltoppgavene og terminkarakterene gi en viss tilbakemelding om i hvilken grad eleven mestrer faget .
Nuoraidskuvllas ovttaskasbargobihtát ja termiidnaárvosánit addet muhtun muddui dieđu man muddui oahppi hálddaša fága .
Det er likevel viktig at karakterene blir supplert med begrunnelser og veiledning .
Seamma deaŧalaš lea árvosániid lassin maiddái čilget bohtosiid dárkileappot ja bagadit .
Her er et eksempel på tilbakemelding fra en norsklærer til en elev i ungdomsskolen : Du har mye godt stoff i teksten din om forfatteren .
Dá lea ovdamearka mo sámegiel oahpaheaddji árvvoštallá nuoraidskuvlla oahppi : Dus leat ollu buorit dieđut teavsttastat girječálli birra .
Fint at du har med sitater fra bøker og det forfatteren har sagt selv .
Buorre go leat siteren girjjiin ja dan maid čálli ieš lea dadjan .
Teksten din har god lengde , og du mestrer inndeling i avsnitt .
Teaksta lea guhkkodaga dáfus buorre , ja don hálddašat juohkima bures .
Bra !
Buorre !
ANSVAR FOR EGEN Du har noen skrivefeil , og du må spesielt arbeide LÆRING ) ( II .
Dus leat muhtun čállinmeattáhusat , ja don fertet erenoamážit bargat dássemolsumiin .
( eksempel ) mer med kommaregler .
Lean čálistan moadde mearkkašumi ravdii .
Jeg har skrevet noen Er du forberedt til kommentarer i margen .
Loga daid ja geahča kursagirjjis s. 14 . Geavat njálmmálaš giela gullat dássemolsuma .
Les dem og se i kursskolearbeidet ?
OVDDASVÁSTÁDUS IEŽAT OAHPPAMII ( II . )
boka s. 140 . Husk også tegn ved direkte tale .
( ovdamearka ) • Leat go ráhkkanan skuvlabargui ?
Er du oppmerksom i under
• Leat go fuolalaš oahpahusas ?
Dette er ekstra viktig dersom eleven har vanskeligheter med et fag eller et fagområde .
Dát lea erenoamáš deaŧalaš jos oahppi atná muhtun fága dahje fágasuorggi váttisin .
Gjennom begrunnelser og veiledning vil eleven få vite hva han eller hun kan g jøre for å bedre sin egen læring og utvikling .
Čilgemiid ja bagadallama vuođul beassá oahppi diehtit maid son sáhttá bargat buoridit iežas oahppama ja ovdáneami .
Har eleven for eksempel vanskeligheter med faget , eller skyldes de svake resultatene manglende arbeidsinnsats ?
Lea go oahppis omd. váttisvuođat fágain , vai ii go son bargga doarvái buoridit bohtosiid ?
Kan undervisningen og hjelpen på skolen legges bedre til rette ?
Sáhttá go skuvlla oahpahusa ja veahki heivehit buorebut ?
Disse spørsmålene kan være nyttige å arbeide med i en utviklingssamtale .
Dáid gažaldagaiguin sáhttá leat ávkkálaš bargat ovdánanságastallamis .
Jo eldre eleven er , jo mer innsikt kan han / hun ha i sin egen fungering .
Mađe boarrásat oahppi lea , dađe buorebut máhttá ieš oaidnit mo son doaibmá .
Det er også nyttig å se på hvordan foreldrene kan hjelpe til i den videre utviklingen .
Maiddái lea ávkkálaš geahčadit mo váhnemat sáhttet veahkehit máná ovdánit .
Sosial utvikling Skolene har flere sett av regler og normer som de vil at elevene skal utvikle seg mot og rette seg etter .
Sosiálalaš ovdáneapmi Skuvllas leat máŋga njuolggadus- ja norbmačoakkáldaga maid skuvla háliida ahte oahppi olaha ja doahttala .
Slike sett av regler og normer er holdningsskapende og selve grunnlaget for å utvikle et trygt skolemiljø og bør utarbeides i samarbeid mellom elever , foreldre og skolen .
Dánlágan njuolggadus- ja norbmačoakkáldagat duddjojit buriid guottuid ja daid vuođul hábmejuvvo oadjebas skuvlabiras ja daid galggašedje oahppi , váhnemat ja skuvla ráhkadit ovttas .
Eleven må lære hvordan hans / hennes væremåte og handlemåte påvirker medelever og klasse- og skolemiljøet .
Oahppi ferte oahppat mo su láhttenvuogit ja dagut váikkuhit eará ohppiide ja luohkká- ja skuvlabirrasii .
Det er også viktig at eleven lærer å sette grenser når han eller hun ikke blir møtt med respekt .
Deaŧalaš lea ahte oahppi oahppá bidjat rájáid go son dovdá ahte son ii adnojuvvo árvvus .
Som tidligere nevnt er evne til samhandling og samarbeid grunnleggende for både faglig og sosial utvikling .
Nugo ovdalaččas namuhuvvon , de fágalaš ja sosiálalaš ovdáneapmi dáhpáhuvvá ovttasdoaibmama ja ovttasbarggu máhtolašvuođa vuođul .
Respekt og toleranse er andre begrep som sier noe om dette .
Árvvusatnin ja gierdilvuohta leat eará doahpagat mat čatnasit dása .
Hva ligger i uttrykkene ?
Maid doahpagat mearkkašit ?
Og hvordan kan eleven oppnå å fungere godt og utvikle seg når det g jelder respekt og toleranse ?
Ja mo sáhttá oahppi doaibmat bures ja ovdánit árvvusatnima ja gierdilvuođa dáfus ?
Begrepene må avklares og eksemplifiseres g jennom et sett av delmål .
Doahpagiid ferte oassemihttomeriid vuođul čielggadit ja ovdamearkkaid bokte čilget .
Også RESPEKT OG her kan man bruke et vurderingsskjema .
Maiddái ÁRVVUSATNIN JA GIERDILVUOHTA dás sáhtášii geavahit árvvoštallanskovi .
Hvilke TOLERANSE utviklingsmål kan eleven strekke seg mot når det Eleven viser respekt og Mål : g jelder respekt og toleranse ?
Mihttomearri : Guđiid ovdánanmihttomeriid sáhttá • Oahppi atná árvvus ja lea oahppi geahččalit olahit go lea sáhka gierdil earáid ektui árvvusatnimis ja gierdilvuođas ?
Delmål ( eksempler ) : Eleven viser tålmodighet med dem som trenger det Eleven støtter / forsvarer dem som blir krenket Eleven godtar andres egenart
Ságastallama čoahkkáigeassin ja ođđa ovdánanmihttomearit Bures ráhkkanahtton ovdánanságastallama čoahkkáigeasus biddjojit fágalaš ja sosiálalaš ovdánanmihttomearit boahtte áigodaga várás .
AVTALE Mål : Bedre leseflyten ved å øve høytlesning 10 min. mandag og onsdag Fullføre lekser på arbeidsplanen Ikke avbryte den som har ordet Skrive ned alle muntlige meldinger på tavla
ŠIEHTADUS Mihttomearit : Lohkat jitnosit 10 min . vuossárggaid ja gaskavahkuid buoridan dihtii lohkannjuovžilvuođa Bargat bihtáid mat leat bargoplánas Ii gaskkalduhttit su gii lea hállamin Čállit távvalii buot njálmmálaš dieđuid
elev
Oahppi
foreldre / foresatte
Váhnemat / fuolaheaddjit
Ansvar : Elev Elev / foreldre Elev Lærer
Ovddasvástádus : Oahppi Oahppi / váhnemat Oahppi Oahpaheaddji
lærer Eksempel på skjema
Oahpaheaddji Skovveovdamearka
Oppsummeringen kan være både muntlig og skriftlig , men er målene viktige for elevens videre utvikling , bør man skrive dem ned .
Čoahkkáigeassu sáhttá leat sihke njálmmálaččat ja čálalaččat , muhto jos mihttomearit ležžet deaŧalaččat oahppi boahttevaš ovdáneapmái , de daid galggašii čállit .
Målene må være få og konkrete .
Mihttomearit fertejit leat dušše moadde ja konkrehta .
Vanligvis er to til tre mål nok .
Dábálaččat lea doarvái guovtti golmma mihttomearis .
Da er det lettere for alle å se om eleven nærmer seg målene eller ikke .
Dalle lea álkit buohkaide oaidnit ahte olaha go oahppi mihttomeriid vai ii .
Avtalen kan også inneholde mål for oppfølging fra lærer og / eller foreldre .
Šiehtadusa mihttomearri sáhttá maiddái leat ahte oahpaheaddji ja/dahje váhnemat váruhit mihttomeriid olahit .
Ansvaret kan og bør deles mellom elev , skole og foreldre .
Ovddasvástádus galggašii juogaduvvot oahppi , skuvlla ja váhnemiid gaskka .
Oppfølging av målene i perioden I tiden mellom to utviklingssamtaler kan det være nyttig at de tre partene i samtalen holder kontakt og gir korte tilbakemeldinger om utviklingen .
Áigodaga mihttomeriid čuovvoleapmi Guovtti ovdánanságastallama gaskkas sáhttá leat ávkkálaš ahte ságastallanguimmežat doalahit oktavuođa ja gaskkohagaid addet dieđuid mo dat orru mannamin .
Slik tilbakemelding kan bli gitt som skriftlig tilbakemelding på elevarbeid , i elevsamtale , på e-post eller over telefon .
Dan sáhttá dahkat čálalaččat oahppibargguid oktavuođas , oahppiidságastallama oktavuođas , e-poastta dahje telefuvnna bokte .
SPESIELLE UTFORDRINGER Barn med ulike forutsetninger Barna kommer til skolen med ulike behov og erfaringer .
Mánát geain leat iešguđetlágan eavttut Mánát bohtet skuvlii iešguđetlágan dárbbuiguin ja vásáhusaiguin .