pere/sami_parallel huggingface dataset:
Samtidig skal biobankene moderniseres med nye fryseanlegg og automatiserte løsninger for å lagre og gjenfinne biologiske prøver .
Seammás galget biobáŋkut ođasmahttojuvvot ođđa galmmihanrusttegiiguin ja atomatiseret čovdosiid nu ahte lea vejolaš vurket ja fas gávdnat biologalaš iskosiid .
Nye databaseløsninger og informasjonssystemer skal dessuten gjøre det lettere å koble helsedata til biobankmaterialet .
Ođđa diehtovuođđočovdosat ja diehtojuohkinvuogádagat galget dahkat álkibun čatnat dearvvašvuođadieđuid biobáŋkkoávdnasiidda .
Side 50 av 428
51 siidu 432 siiddus
Mange samer kan ha en genetisk profil som i noen grad er ulik den øvrige befolkningen .
Ollu sápmelaččain sáhttá leat genehtalaš profiila mii muhtin muddui lea earálágan go muđui álbmogis .
Det fører til at forskingsinteressen kan være stor i forhold til dette , og temaet har vært aktualisert i ulike sammenhenger .
Dat váikkuha dasa ahte dutkanberoštupmi sáhttá leat stuoris dán ektui , ja fáddá lea leamašan áigeguovdil iešguđetlágan oktavuođain .
Dette reiser mange spørsmål av både etisk , moralsk , medisinsk og samfunnsmessig karakter .
Dát buktá ollu ehtalaš , morálalaš , medisiinnalaš ja servodatlaš guoski gažaldagaid .
Det er også viktig for å unngå diskriminering på grunnlag av arveanlegg nå som genetiske data i stadig større grad fremskaffes og blir en integrert del av pasienters helseopplysninger .
Lea maid dehálaš váruhit ahte ii dahkko genehtalaš vealaheapmi dál go eambbo háhket genehtalaš dieđuid ja dat šaddet oassin pasieanttaid dearvvašvuođadieđuide .
Det er derfor et stort behov for en gjennomgang av roller for forvaltning og bruk av helseregistre og biobanker .
Lea danin stuora dárbu geahččat rollaid dearvvašvuođaregistrariid ja biobáŋkkuid hálddašeamis ja geavaheames .
Behovet for å skille rollen som forvalter av registre og biobanker og rollen som forsker på registerdata og biologisk materiale må diskuteres og Sametinget har ett stort ansvar for å sikre samiske interesser i slike sammenhenger .
Dárbu sirret rollaid registariid ja biobáŋkkuid hálddašeaddjin ja rolla dutkin gii dutká registardieđuid ja biologalaš ávdnasiid , ferte digáštallojuvvot ja Sámedikkis lea stuora ovddasvástádus sihkkarastit sámi beroštumiid dákkár oktavuođain .
Sametinget må ha kontroll med tilgang til helseregistre og biobanker siden kommersialisering av biobanker og helsedata nå blir vurdert .
Sámediggi ferte beassat dárkkistit geat besset dearvvašvuođaregistariidda ja biobáŋkkuide dál go árvvoštallojuvvo kommersiáliseret biobáŋkkuid ja dearvvašvuođaregistariid .
Sametinget må være i stand til å følge den rivende utviklingen som feltet er i .
Sámediggi ferte nagodit čuovvut dán suorggi jođánis ovdáneami .
Moderne bioteknologi omfatter en rekke lover , blant annet bioteknologiloven og genteknologiloven , behandlingsbiobankloven , transplantasjonsloven , helseregisterloven , personopplysningsloven , helseforskingsloven og lov om patenter .
Ođđa bioteknologiija siskkilda lágaid , dego bioteknologiijalága ja genehtateknologiijalága , divššohatbiobáŋkkolága , transplantašuvdnalága , dearvvašvuođaregistarlága , heaggadiehtolága , dearvvašvuođadáhkaduslága ja pateantalága .
Spørsmålet om forsking på biologisk materiale og bioteknologi er også et svært sentralt spørsmål .
Gažaldat biologalaš ávdnasiid dutkan ja bioteknologiijadutkan lea maid hui guovddážis .
Saken er derfor svært aktualisert av flere grunner : - pågående arbeid med samhandlingsreformen og endringer i lovverk - spørsmål i offentligheten omkring Sametingets holdninger til forsking med utgangspunkt i og på menneskelig biologisk materiale - utviklingen internasjonalt med blant annet eksempler fra Island samt kommersialisering av denne kunnskapen og eksempler på patentering av sykdomsgenetikk De mest grunnleggende spørsmålene springer ofte ut fra spenningen mellom individets rettigheter og forskningens eller samfunnets interesser .
Ášši lea danin hui áigeguovdil máŋggaid ákkaid vuođul : - Bargu mii dahkko servvoštallanreforpma oktavuođas dál ja rievdadusat lágain - Almmolašvuođa gažaldat Sámedikki jurddašanvuohkái go guoská dutkamii olmmošlaš biologalaš árvdnasiin - Internášunála ovdáneapmi gos leat earret eará ovdamearkkat Islánddas ja maiddái kommersiáliseret dán máhtu ja buozalmasvuođagenetihka patenterenovdamearkkaid Dat eanemus vuođđudeaddji gažaldagat čuožžilit dávjá das go indiviida rievttit ja dutkama ja servodaga beroštumit šaddet gealdagassii .
Det er viktig at det også skapes prinsipielle sametingsdebatter omkring hvilke rettigheter befolkningen skal ha til bruk av eller behandling med bioteknologier .
Lea dehálaš maid ahte dahkkojuvvojit prinsipiella sámediggedigáštallamat dan birra makkár rievttit álbmogis galget leat geavahit ja meannudit bioteknologiijaid .
Spørsmål om enkeltindividers rettigheter må settes opp mot samfunnets etiske normer , kostnader og prioriteringer i helsevesenet og samfunnet .
Gažaldat oktagaslaš olbmo rivttiid ektui fertejit biddjot vuostálagaid servodaga ehtalaš norpmaiguin , goluiguin ja vuoruhemiiguin dearvvašvuođabálvalusas ja servodagas .
Bioteknologier knyttet til preimplantasjons diagnostikk og fosterdiagnostikk samt forbedring av menneskelige egenskaper ( genterapi eller genetisk forbedring ) vil i de neste 10-20 årene stille hele samfunnet overfor grunnleggende etiske valg , og Sametinget har som folkevalgt organ ansvar for at samiske hensyn også vurderes og hensynstas .
Bioteknologiijat čadnon preimplantašuvdna diagnostihkkii ja ohkidiagnostihkkii ja buoridit olmmošlaš iešvuođaid ( genehtalašterapiija dahje genehtalaš buorideapmi ) bidjá olles servodaga daid boahttevaš 10-20 jagi vuođđudeaddji ehtalaš válljemii , ja Sámedikkis dego álbmotválljejuvvon orgánas lea ovddasvástádus dasa ahte sámi beroštumit váldojuvvojit vuhtii ja árvvoštallojuvvojit .
Norges biobanker inneholder allerede genetisk informasjon og komplette sentrale helseregistre med endepunktsinformasjon ( informasjon om sykdom , behandling og utfall ) for hele befolkningen , og dette gjelder også for den samiske befolkningen .
Norgga biobáŋkkut sisttisdollet dál juo genehtalaš dieđuid ja ollislaš guovddáš dearvvašvuođaregistariid main leat dieđut buozalmasvuođaid , dálkkodeami ja bohtosiid birra olles álbmogii , ja dat guoská maid sámi álbmogii .
Disse aspektene har blitt framhevet som et viktig satsningsområde for norsk forskning .
Dát leat ovddiduvvon dego dehálaš vuoruhansuorgin dáčča dutkamis .
Sametinget må nå sikre at samiske interesser ivaretas når det gjelder potensialet for forskning og næringsutvikling som ligger i de sentrale helseregistrene , behandlingsbiobankene og befolkningsbiobankene uten at dette går utover personvernhensyn og etiske normer .
Sámediggi ferte dál sihkkarastit ahte sámi beroštumit vuhtiiváldojuvvojit go guoská potensiála dutkamii ja ealáhusovdáneapmái mat leat guovddážis dearvvašvuođaregistariin , divššohatbiobáŋkkuin ja álbmotbiobáŋkkuin nu ahte dát eai mana persovdnasuddjema ja etihkalaš norpmaid ovdii .
En slik sak må også drøftes i Sametingets plenum , gjerne på en måte som inviterer det samiske samfunnet som helhet til debatt omkring disse helt sentrale spørsmålene for samene som folk og for menneskeheten som helhet .
Dákkár ášši ferte maid guorahallojuvvot Sámedikki dievasčoahkkimis , áinnas dakkár vugiin ahte bovde sámi servodaga ollislaččat ságastallamii daid guovddáš gažaldagaid birra go guoská sámiide dego álbmot ja olmmošvuhtii ollislaččat .
Forslag 11 , representant Kirsti Guvsám , NSRs sametingsgruppe Organisering av Samisk hus i Oslo
Evttohus 11 , Áirras Kirsti Guvsám , NSR:a sámediggejoavku Sámi viesu organiseren Oslos
NSR er kjent med at det har vært kontakt med sametingsrådet og styret i Samisk hus i Oslo angående organisering .
NSR diehtá ahte sámediggeráđis ja Oslo Sámi viesu stivrras lea leamaš oktavuohta organiserema birra .
Sametingsrådet har krevd at det organiseres som en stiftelse .
Sámediggeráđđi lea gáibidan ahte viessu organiserejuvvo vuođđudussan .
Side 51 av 428 hus i Oslo jobbet med , men har fortsatt ikke lyktes .
Oslo Sámi viesu stivrra lea bargan dán guvlui , muhto ii leat vel lihkostuvvan .
Arbeidet med dette har for øvrig ført til at andre aktiviteter har måttet vike .
Dán barggu geažil leat gártan sirdit eará doaimmaid .
Situasjonen er slik at Oslo kommune har sagt nei til å være med i en stiftelse .
Dilli lea nu ahte Oslo suohkan ii leat miehtan searvat vuođđudussii .
Akershus fylkeskommune har signalisert at de trolig også sier nei til deltakelse i en stiftelse .
Akershurs fylkkasuohkan leat dovddahan , ahte datge ii searvva vuođđudussii .
Begge parter er imidlertid positive til å støtte et samisk hus og samiske aktiviteter i området .
Guktot bealit leat almmatge mielas doarjut sámi viesu ja sámiid doaimmaid guovllus .
NSR håper sametingsrådet nå kan se etter andre løsninger , nå når det viser seg at det er for utfordrende å danne en stiftelse .
NSR doaivu sámediggeráđđi sáhttá dál geahččat eará čovdosiid , go čájehuvvo ahte lea menddo olu hástalusat vuođđudit vuođđudusa .
NSR mener sametingsrådet nå må gå i dialog med politisk ledelse i Akershus fylkeskommune og Oslo kommune om å få til best mulig organisering for Samisk hus i Oslo .
NSR oaivvilda sámediggeráđđi berre dál gulahallagoahtit Akershus fylkkasuohkana ja Oslo suohkana politihkalaš jođiheddjiiguin , vai oččošii buoremus vejolaš organiserema Oslo Sámi vissui .
Dette er viktig for å sikre en stabil organisering .
Dát lea dehálaš stáđis organiserema sihkkarastima dáfus .
Sametingsrådet må også sikre stabil og realistisk økonomi , slik at huset kan driftes på en forsvarlig måte .
Sámediggeráđđi berre maid sihkkarastit stáđis ja realisttalaš ekonomiija , vai viessu sáhttá doaibmat dohkálaččat .
Forslag 12 , representant Jørn Are Gaski , APs sametingsgruppe By- og tettstedsplan for samer
Evttohus 12 , Áirras Jørn Are Gaski , Bargiidbellodaga sámediggejoavku Gávpot ja čoahkkebáikeplána sámiide
Østre valgkrets — hvor mange samer bor i byene og tettstedene Tana Bru , Varangerbotn , Vadsø , Vardø , Båtsfjord og Kirkenes .
Nuortaguovllu válgabiire – man galle sápmelačča orrot gávpogiin ja čoahkkebáikkiin Deanus , Vuonnabađas , Čáhcesullos , Várggáin , Báhcavuonas ja Girkonjárggas .
I Tana med sine ca 2800 innbyggere bor 760 i Tana Bru , som også er kommunesentret .
Deanu gieldda sullii 2800 ássis birrasii 780:s orrot Deanus , mii lea maiddái gieldda guovddáš .
Dette gir en pekepinne Avjovarre - hvor mange av velgerne bor i tettstedet Lakselv , Karasjok og Kautokeino ?
Ávjovárri – man galle jienasteaddji orrot čoahkkebáikkiin Leavnnjas , Kárášjogas ja Guovdageainnus ?
Nordre valgkrets — ca 70% av velgerne bor i Alta og Hammerfest .
Davveguovllu válgabiire – sullii 70 % jienasteaddjiin orrot Álttás ja Hámmárfeasttas .
Gaisi valgkrets — ca 50 % av velgerne bor i Tromsø .
Gáiseguovllu válgabiire – sullii 50 % jienasteaddjiin orrot Romssas .
Vesthavet valgkrets — Bodø , Narvik Harstad ca 35% av velgerne i denne valgkretsen bor i byer og tettsteder .
Viesttarmeara válgabiire – Bådåddjo , Narviika , Hárštá sullii 35 % dán válgabiirre jienasteaddjiin orrot gávpogiin ja čoahkkebáikkiin .
Sørsamekretsen — ca 40% av velgerne i sørsamekretsen bor i Trondheim , Steinkjer , Mosjøen el Mo i Rana Sør-Norge valgkrets — 509/0 av velgerne bor i Oslo og omegn , Bergen , Stavanger og Bærum Ved neste Sametingsvalg vil de tre nest største valgkretsene utgjøre 18 mandater og byene Alta , Tromsø og Oslo , i disse valgkretsene , vil ha 50 % av velgerne .
Åarjel-Saepmie veeljemegievlie – sullii 40 % Åarjel-Saepmie veeljemegievlie jienasteaddjiin orrot Troandimis , Steinkjeras , Mussiris dahje Mo i Ranas . Lulli-Norgga válgabiire – 50 % jienasteaddjiin orrot Oslos ja dan birrasis , Bergenis , Stavangeris ja Bærumis Čuovvovaš Sámediggeválggain golbma stuorámus válgabiirre ožžot 18 mandáhta ja gávpogat Áltá , Romsa ja Oslo , dáin válgabiirriin ožžot 50 % jienasteaddjiin .
I byer som Tromsø og Alta er det nesten 1000 innskrevet i sametingets valgmanntall .
Gávpogiin dego Romssas ja Álttás leat measta 1000 čálihuvvon Sámedikki jienastuslohkui .
Over hele landet er det en tendens til at folk flytter fra bygder til byer- og tettsteder for å få seg utdannelse og jobb .
Olles riikkas lea tendeansa nu ahte olbmot fárrejit gilážiin gávpogiidda ja čoahkkebáikkiide , vai ožžot oahpu ja barggu .
Mangfoldet i utdanningstilbud , arbeids- og fritidstilbud gjør byene og tettstedene også attraktive for mange samer .
Oahppo- , bargo- ja astoáigefálaldagaid máŋggabealatvuođa geažil gávpogat ja čoahkkebáikkit geasuhit maiddái olu sápmelaččaid .
Som urfolk i Norge har samene en rett til og et krav på å kunne utvikle sin kultur og sitt språk .
Norgga eamiálbmogin sápmelaččain lea vuoigatvuohta ja sii sáhttet gáibidit beassat ovddidit iežaset kultuvrra ja giela .
Denne retten og dette kravet gjelder også for samiske innbyggere i byene og tettstedene .
Dát vuoigatvuohta ja gáibádus guoská maiddái daid sámiide , geat orrot gávpogiin ja čoahkkebáikkiin .
Denne utviklingen fører til at deler av den tradisjonelle overforingen av den samiske kulturen , den overføringen som foregår gjennom tradisjonell bosetnings- og næringsmønster , faller bort .
Dán ovdáneami geažil oassi árbevirolaš sámi kultuvrra sirdimis , dat sirdin mii dáhpáhuvvá árbevirolaš ásaiduvvama ja ealáhusaid bokte , báhcá eret .
Dette skaper nye utfordringer i arbeidet med å bevare og utvikle det samiske språket og kulturen .
Dát dagaha ođđa hástalusaid sámegiela ja kultuvra seailluhan- ja ovddidanbargui .
Det vil derfor være av største betydning for det samiske språkets fremtid å legge til rette for at institusjoner som samisk barnehager , samiske skoleklasser og urbane samiske møteplasser i byer og tettsteder bygges opp .
Danin lea hui dehálaš sámegiela boahtte áiggi dáfus láhččit dili nu ahte institušuvnnat dego sámi mánáidgárddit , sámi skuvlaluohkát ja urbána sámiid deaivvadanbáikkit gávpogiin ja čoahkkebáikkiin huksejuvvojit .
I dag vet vi lite om denne gruppen av samer , derfor må vi skaffe oss mer viten om denne gruppen for å kunne iverksette de gode tiltak .
Dát sámit leat boahtte áiggis dehálaččat bissovaš sámegiela ja kultuvrra dáfus , Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna / Tove Anti
Møtesekretærer : Trine Guttorm Anti / Roy Amundsen
ja dát gáibida ođđa čovdosiid giela ja kultuvrra áimmahuššamis .
Oslo og Tromsø er byer med mange samiske innbyggere .
Oslo ja Romsa gávpogiin orrot ollu sápmelaččat .
Etter hvert har også andre byer og sentra , særlig i nord , fått et betydelig antall samiske innbyggere .
Dađistaga lea sápmelaččaid mearri sakka lassánan maiddái eará gávpogiin ja guovddážiin , erenomažit davvin .
Tar man også i betraktning alle de samene som allerede nå bor i samiske sentrum som Lakselv , Karasjok og Kautokeino tettsted må man allerede anta at mye over halvparten av den samiske befolkning allerede bor i byer og tettsteder .
Jus váldá vuhtii maiddái buot daid sámiid , geat dál juo orrot sámi guovddážiin dego Leavnnjas , Kárášjogas ja Guovdageainnus , de ferte juo navdit ahte mealgat badjel bealli sámi álbmogis orru juo gávpogiin ja čoahkkebáikkiin .
Sametinget bør være opptatt av å skape gode og trygge oppvekst- og opplæringsvilkår for barn og unge , samt å sikre alle innbyggere i Norge gode og likeverdige velferdstilbud .
Sámediggi ferte beroštit ásahit buriid ja dorvvolaš bajásšaddan- ja oahppovejolašvuođaid mánáide ja nuoraide , ja maiddái sihkkarastit buot Norgga ássiide buriid ja ovttaveardásaš čálgofálaldagaid .
Det er viktig at kommunene legger til rette for at samiske innbyggere i byene og tettstedene får et opplærings- og velferdstilbud som ivaretar deres behov .
Lea dehálaš ahte gielddat láhčet dili nu ahte sámi álbmot gávpogiin ja čoahkkebáikkiin oažžu dakkár oahppo- ja čálgofálaldagaid mii váldá vuhtii sin dárbbuid .
Dette kan være samisk barnehagetilbud , samiskopplæring i skolen , helse- og sosialtjenester og eldreomsorg som ivaretar samiske brukere , og arenaer for utøvelse av samisk språk og kultur .
Dát sáhttá leat sámi mánáidgárdefálaldat , sámegieloahpahus skuvllas , dearvvasvuođa- ja sosiálabálvalusat ja vuorrasiidfuolahus , mii váldá vuhtii sápmelaš geavaheddjiid , ja arenaid sámegiela ja kultuvrra hárjeheapmái .
Oslo kommune tilbyr alle elever som ønsker det , opplæring i samisk .
Oslo suohkan fállá sámegieloahpahusa buot ohppiide geat dan háliidit .
Organiseringen av opplæringen i samisk er lagt til Kampen skole .
Sámegieloahpahusa organiseren lea biddjon Kampen skuvlii .
Tilbudet kommer i tillegg til den ordinære opplæringen og er et bydekkende tilbud .
Fálaldat boahtá lassin dábálaš oahpahussii , ja dat gokčá olles gávpoga .
Det samiske miljøet i Oslo har over flere tiår arbeidet for å fremme den samiske befolkningens rettigheter sosialt , kulturelt og økonomisk .
Oslo sámi biras lea máŋga logijagi geahččalan nannet sámi álbmoga vuoigatvuođaid sosiálalaččat , kultuvrralaččat ja ekonomalaččat .
Den samiske barnehagen i Oslo , Cizáš , ble på initiativ fra Oslo sameforening opprettet i 1986 av Oslo kommune .
Oslo suohkan ásahii Oslo sámi mánáidgárddi , Cizáš , Oslo sámi searvvi vuolggaheami vuođul 1986:s .
Barnehagen har vært og er en viktig institusjon for samer i Oslo .
Mánáidgárdi lea leamaš , ja lea ain , dehálaš ásahus Oslo sápmelaččaide .
Foreningen Samisk hus ble opprettet i desember 2004 og samene i Oslo fikk med denne opprettelsen et felles motested sentralt i Oslo .
Searvi Sámi viessu ásahuvvui juovlamánus 2004 , ja dan bokte ožžo Oslo sápmelaččat oktasaš deaivvadanbáikki gasku Oslo .
Sametinget , kommunale og regionale myndigheter har et viktig ansvar for at samisk kultur og språk skal kunne bevares og utvikles også i byer og tettsteder .
Sámedikkis , suohkana ja regionála eiseválddiin lea dehálaš ovddasvástádus seailluhit ja nannet sámi kultuvrra ja giela maiddái gávpogiin ja čoahkkebáikkiin .
Det er viktig at kommunene , i samarbeid med lokale samiske organisasjoner og Sametinget , utvikler tilbud for sin samiske befolkning når det gjelder bl.a. barnehagetilbud , samisk i skolen , helse- og sosialtjenester , eldreomsorg og arenaer for utøvelse av samisk språk og kultur .
Lea dehálaš ahte suohkanat , ovttas báikkálaš sámi organisašuvnnaiguin ja Sámedikkiin , ožžot johtui fálaldagaid sin sámi álbmogii , earret eará mánáidgárdefálaldagat , sámegiella skuvllas , dearvvašvuođa- ja sosiálafálaldagat , boarrásiidfuolahus ja arenat sámegiela ja sámi kultuvrra várás .
Også de samiske sentraene , som tettstedene i språkforvaltningsområdene og byer som Tromsø og Alta , vill spill en viktig rolle framover i tid i utformingen av det samiske samfunn .
Maiddái sámi guovddáš báikkiin , nugo hálddašanguovlluid čoahkkebáikkit , ja gávpogiin nugo Romsa ja Áltá , lea boahtteáiggis dehálaš rolla sámi servodaga hábmemis .
Derfor er det viktig å ha utarbeidet strategier for å møte denne utviklingen med at flere og flere samer flytter til byer og tettsteder og de samiske sentraene .
Danne lea dehálaš ahte leat ráhkaduvvon strategiijat mot dustet dan hástalusa ahte eanet ja eanet sápmelaččat fárrejit gávpogiidda ja čoahkkebáikkiide ja sámi guovddáš báikkiide .
Jeg foreslår med dette at Sametinget igangsetter utarbeidelse av en egen samisk by- og tettstedplan og at det utarbeides en egen plan for utvikling av de samiske sentraene .
Mun evttohan dákko bokte ahte Sámediggi vuolggaha sierra sámi gávpot- ja čoahkkebáikeplána ráhkadeami , ja ahte ráhkaduvvo sierra plána sámi guovddáš báikkiid ovddideapmái .
Forslag 13 , representant Sten Jønsson , APs sametingsgruppe
Evttohus 13 , Áirras Sten Jønsson , Bargiidbello daga sámediggejoavku
Sametinget i Norge fikk ved parlamentarikerkonferensen i Kirkenes formannskapet for Samisk Parlamentarisk Råd ( SPR ) for kommende periode .
Norgga Sámediggi oaččui parlamentarihkkárkonferánssas Girkonjárggas Sámi Parlamentáralaš Ráđi ( SPR ) ovdagotti boahtte áigodahkii .
SPR vedtok ved sitt møte en handlingsplan for perioden , innholdende en rekke enkelttiltak .
SPR mearridii čoahkkimis doaibmaplána dán áigodahkii , mas ledje biddjon sisa muhtin ovttaskas doaibmabijut .
I tilegg til planen ble det også vedtatt enkeltsaker på spesifiserte saksområder .
Lassin plánii dahkko maiddái ovttaskasáššiide sierra áššesurggiin mearrádusat .
Både handlingsplanen og enkeltsakene har flere berøringspunkt med konvensjoner og rekommendasjoner utarbeidet og vedtatt i Europarådet og underliggende organ .
Sihke doaibmaplánas ja ovttaskasáššiin ledje moanat guoskkaheamit konvenšuvnnaide ja ávžžuhusaide mat leat mearriduvvon Europa-ráđis ja dan vuolit orgánain .
Blant disse kan nevnes nr 5 Konvensjon om beskyttelse av menneskerettighetene og de grunnleggende friheter , nr 148 - Europeisk Pakt for Regions- eller Minoritetsspråk , nr 157 - Rammekonvensjon om beskyttelse av nasjonale minoriteter , og flere andre konvensjoner med stor relevans for det samiske folk .
Earret eará sáhttá namuhit nr. 5 konvenšuvdna suodjalusa birra olmmošvuoigatvuođain ja deaŧalaš friddjavuođas , nr. 148 – s , nr- 157- rámmakonvenšuvdna našuvnnalaš unnitloguálbmogiid suodjalus , ja moanat eará konvenšuvnnat main lea dadjamuš sámi Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna / Tove Anti
Samlet har Europarådet vedtatt over 200 konvensjoner i tillegg til en rekke rekomendasjoner .
Oktiibuot lea Europa- ráđđi mearridan badjel 200 konvenšuvnna lassin moanat ávžžuhusaide .
Møtesekretærer : Trine Guttorm Anti / Roy Amundsen Side 53 av 428
Europa- ráđis leat máŋga vuolit orgána ja lea oassin máŋgga eará orgánas .
Alle de fire nasjonalstater som det samiske folk har tilhørighet i , er medlemmer av Europarådet som til sammen har 47 medlemmer .
Buot njeallje našunálastáhta main sámi álbmot gávdno , leat miellahtut Europa- ráđis mas oktiibuot leat 47 miellahtu .
I tilegg har seks stater observatørstatus .
Dasa lassin leat 6 stáhtas dárkojeaddjistáhtus .
Den Europeiske union ( EU ) og medlemstatene der , følger Europarådets arbeid nøye og disse er rask til å implementere konvensjonene i sitt lovverk .
Eurohpalaš uniovdna ( EU ) ja dan miellahttostáhtat , čuvvot Europa- ráđi barggu dárkilit ja leat jođánat sajustit konvenšuvnnaid iežaset láhkačoahkkái .
Sametingene i Finland , Sverige og Norge har ingen formell tilknyting til Europarådet .
Suoma , Ruoŧa ja Norgga Sámedikkiin ii leat formálalaš čanastat Europa- ráđđái .
Europarådets arbeid har stor betydning for samene .
Europa- ráđi barggus lea ollu dadjamuš sápmelaččaide .
Derfor ville det vært fordelaktig for sametingene å ha større innvirkning på rådets arbeid enten dette foregår i kommisjonen eller underliggende organer .
Dan sivas lea ovdamunni sámedikkiide jus dain lea váikkuheapmi ráđi bargui leaš dál kommišuvnna siskkobealde dahje vuolit orgánain .
På denne bakgrunn foreslås at Sametingsrådet vurderer mulige løsninger for Sametingene / Samisk Parlamentarisk Råd for et tettere arbeid opp mot Europarådet .
Dán vuođul evttohuvvo ahte Sámediggeráđđi guorahallá vejolaš čovdosiid Sámedikkiide / Sámi Parlamentáralaš Ráđis háhkat lagat ovttasbarggu Europa- ráđiin .
Herunder bør man vurdere å kreve opprettelsen av eget urfolksorgan til Europarådet , og ellers de former for tilknytning som kan være aktuelle .
Dán oktavuođas ferte maid guorahallat galgá go gáibidit sierra álgoálbmotorgána Europa- ráđis , ja muđui makkár čanastagat livčče heivvolaččat .
Plenumsledelsens innstilling : Nye saker 1 -13 oversendes Sametingsrådet for behandling
Dievasčoahkkinjođihangotti árvalus Ođđa áššit nr. 1 - 13 sáddejuvvojit Sámediggeráđđái meannudeapmái .
IV Protokolltilførsler Det ble ikke fremmet noen protokolltilførsler i saken .
Dán áššis ii jienastuvvon . IV Beavdegirjelasáhusat Dán áššis ii ovddiduvvon beavdegirjelasáhus .
V Taleliste og replikkordskifte Innlegg 1 Arthur Tørfoss
V Sáhkavuorrolistu ja replihkat 1 Sáhkavuorru Arthur Tørfoss
Arthur Tørfoss Inga-Lill Sundset
Arthur Tørfoss Inga-Lill Sundset
Inga-Lill Sundset Mariann Wollmann Magga
Inga-Lill Sundset Mariann Wollmann Magga
Mariann Wollmann Magga Åge Nordkild Åge Nordkild Randi A. Skum
Mariann Wollmann Magga Åge Nordkild Åge Nordkild Randi A. Skum
Replikk Jørn Are Gaski Ragnhild Melleby Aslaksen Hilde Anita Nyvoll Odd Iver Sara Rolf Johansen Geir Tommy Pedersen Gunn-Britt Retter Silje Karine Muotka Rolf Johansen Aili Keskitalo Aud Marthinsen Åge Nordkild Hilde Anita Nyvoll Geir Tommy Pedersen Willy Ørnebakk Mariann Wollmann Magga Silje Karine Muotka
Replihkka Jørn Are Gaski Ragnhild Melleby Aslaksen Hilde Anita Nyvoll Odd Iver Sara Rolf Johansen Geir Tommy Pedersen Gunn-Britt Retter Silje Karine Muotka Rolf Johansen Aili Keskitalo Aud Marthinsen Åge Nordkild Hilde Anita Nyvoll Geir Tommy Pedersen Willy Ørnebakk Mariann Wollmann Magga Silje Karine Muotka Silje Karine Muotka
Side 54 av 428 6
55 siidu 432 siiddus
Ragnhild Melleby Aslaksen 7
Hilde Anita Nyvoll Geir Johnsen 7
Ragnhild Melleby Aslaksen Hilde Anita Nyvoll
Ragnhild Melleby Aslaksen Hilde Anita Nyvoll
Hilde Anita Nyvoll Geir Tommy Pedersen , til forr. orden Hilde Anita Nyvoll
Hilde Anita Nyvoll Geir Tommy Pedersen , čoahkkinortnegii Hilde Anita Nyvoll
Hilde Anita Nyvoll Silje Karine Muotka
Hilde Anita Nyvoll Silje Karine Muotka
Silje Karine Muotka 10 Silje Karine Muotka Silje Karine Muotka 11 Kirsti Guvsám
Silje Karine Muotka 10 Silje Karine Muotka Silje Karine Muotka 11 Kirsti Guvsám
Kirsti Guvsám 12 Jørn Are Gaski
Kirsti Guvsám 12 Jørn Are Gaski
Jørn Are Gaski 13 Sten Erling Jønsson Sten Erling Jønsson
Jørn Are Gaski 13 Sten Erling Jønsson Sten Erling Jønsson Åge Nordkild čoahkkinortnegii
Silje Karine Muotka Hilde Anita Nyvoll Geir Johnsen Odd Iver Sara Marit Kirsten A. Gaup Aud Marthinsen Berit Marie P. E. Eira
Odd Iver Sara Marit Kirsten A. Gaup Aud Marthinsen Berit marie P. E. Eira
Odd Iver Sara Marit Kirsten A. Gaup Anders Somby jr. .
Odd Iver Sara Marit Kirsten Anti Gaup Anders Somby jr. .
Jørn Are Gaski Ragnhild Melleby Aslaksen Trond Are Anti Ida Marie Bransfjell Mariann Wollmann Magga Geir Tommy Pedersen Jørn Are Gaski Aili Keskitalo Jarle Jonassen Willy Ørnebakk Gunn-Britt Retter Olaf Eliassen Silje Karine Muotka Geir Tommy Pedersen Olaf Eliassen
Jørn Are Gaski Ragnhild Melleby Aslaksen Trond Are Anti Ida Marie Bransfjell Mariann Wollmann Magga Geir Tommy Pedersen Jørn Are Gaski Aili Keskitalo Jarle Jonassen Willy Ørnebakk Gunn-Britt Retter Olaf Eliassen Silje Karine Muotka Geir Tommy Pedersen Olaf Eliassen
VI Sametingets vedtak Nye saker 1 - 13 oversendes Sametingsrådet for behandling .
VI Sámedikki mearrádus Ođđa áššit nr. 1 - 13 sáddejuvvojit Sámediggeráđđái meannudeapmái .
Behandlingen av saken ble avsluttet 30.11.11 kl. 19.50
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 30.11.11 dii. 19.50 .
Side 55 av 428
56 siidu 432 siiddus
Ášši / Sak OOUK 005/11 Ášši / Sak SP 043/11
Ášši / Sak BFOL 005/11 Ášši / Sak DC 043/11
Kvalitet og pasientsikkerhet for samiske pasienter Arkivsaknr .
Kvalitehta ja pasieantasihkkarvuohta sámi pasieanttaide Arkiivaáššenr . .
Møtedato 26.10.11 28. – 29.11.11 30.11. – 02.12.11
Beaivi 26.10.11 28. – 29.11.11 30.11. – 02.12.11
Saksnr. SR 158/11 OOUK 005/11 SP 043/11
Áššenr. . SR 158/11 BFOL DC 043/11
Saken påbegynt 01.12.11 kl. 08.30
Ášši meannudeapmi álggahuvvui 01.12.11 dii. 08.30 .
Sak SR 158/11 Kvalitet og pasientsikkerhet for samiske pasienter
Ášši SR 158/11 Kvalitehta ja pasieantasihkkarvuohta sámi pasieanttaide
Samiske pasienter har rett til en likeverdig helsetjeneste på lik linje med norske pasienter .
Sámi buhcciin lea vuoigatvuohta oažžut ovttaárvosaš dearvvašvuođabálvalusa seamma láhkai go dáža buhcciin lea .
I dette er bruk av samisk språk og kultur avgjørende .
Dán oktavuođas lea sámi giela ja kultuvrra geavaheapmi hui deaŧalaš .
Sametinget registrerer at Regjeringen har igangsatt et større kartleggingsarbeid når det gjelder uønskede hendelser i helsetjenesten .
Sámediggi oaidná ahte Ráđđehus lea álggahan stuorra barggu kárten dihtii eahpesávahahtti dáhpáhusaid dearvvašvuođabálvalusas .
I tillegg er man i gang med en kampanje for å bedre forholdene rundt temaet pasientsikkerhet .
Dasa lassin leat áŋggirdemiin dainna ahte buoridit dilálašvuođaid mat gusket buhcciidsihkarvuhtii .
Det vil også utvikles og publiseres flere nasjonale indikatorer for å måle kvalitet og pasientsikkerhet .
Nationála indikáhtorat galget maiddái ráhkaduvvot ja almmuhuvvot kvalitehta mihtideami várás .
Sametinget ser behov for at pasientenes språk og kultur innlemmes i dette viktige arbeidet .
Sámedikki mielas berre buhcciid giella ja kultuvra váldojuvvot mielde dán deaŧalaš bargui .
Ei forutsetning for kvalitet og sikkerhet for pasienten , er at pasient og behandler forstår hverandre .
Boasttudikšu ja heajos kvalitehta divššus sáhttá čuožžilit go buohcci ja divššár eaba áddehala nu bures .
Sametinget ønsker et større fokus på kommunikasjon og språk som målekriterium for kvalitet og pasientsikkerhet .
Sámediggi háliida stuorát deattu gulahallamii ja gillii kvalitehta ja buhcciidsihkarvuođa mihttoeaktun .
Sametinget vil at Regjeringen innlemmer dette i sitt arbeid med Stortingsmeldingen om kvalitet og pasientsikkerhet , og i operative dokumenter som oppdragsdokumenter til regionale helseforetak for 2012 Oppvekst- , omsorgs- og utdanningskomiteens innstilling Innledning
Sámediggi háliida ahte Ráđđehus váldá dán mielde iežas bargui Stuorradiggedieđáhusain kvalitehta ja sihkarvuođa birra , ja dakkár operatiiva dokumeanttaide go regionála dearvvašvuođalágádusaid bargamušdokumeanttaide 2012 várás . Bajásšaddan- , fuolahus- ja oahppolávdegotti árvalus Álgu
Som en oppfølging av samhandlingsreformen la Regjeringen i 2011 frem Nasjonal helse og omsorgplan ( 2011-2015 ) .
Ovttasdoaibmanođastusa čuovvoleami oktavuođas bijai Ráđđehus 2011:s ovdan Nasjonal helse og omsorgplan ( 2011-2015 ) ( nationála dearvvašvuođa- ja fuolahusplána ) .
Side 56 av 428
57 siidu 432 siiddus
kvalitet og pasientsikkerhet i 2012 .
ráđđehus áigu bidjat ovdan Stuorradiggedieđáhusa 2012:s kvalitehta ja pasieantasihkkarvuođa birra .
Sametinget registrerer at Regjeringen har igangsatt et større kartleggingsarbeid når det gjelder uønskede hendelser i helsetjenesten .
Sámediggi oaidná ahte Ráđđehus lea álggahan stuorát kártenbarggu eahpesávvojuvvon dáhpáhusaid birra dearvvašvuođabálvalusas .
I tillegg er det igangsatt en kampanje for å bedre forholdene rundt temaet pasientsikkerhet .
Dasa lassin lea álggahuvvon áŋggirdeapmi buoridit diliid pasieantsihkkarvuođa oktavuođas .
Fra Fremskrittspartiet ( Frp ) Hans Eriksen Forslag 1
Ovddádusbellodaga ( Frp ) lahtus Hans Eriksen Evttohus 1
I første avsnitt , 1. setning erstattes ordet " Samiske " med ordet " Alle " , og siste del av samme setning endres fra følgende " … på lik linje med norske pasienter . "
Vuosttas teakstaoasis , 1. cealkaga sáni " Sámi " sadjái boahtá sátni " Buot " , ja maŋimus oasi sadjái seamma cealkagis " … seamma láhkai go dáža buhcciin lea . "
til følgende : … uavhengig av hvor de bor i landet " .
boahtá čuovvovaš " … beroškeahttá gos sii orošedje riikkas " .
Setningen blir da slik : " Alle pasienter har rett til en likeverdig helsetjeneste uavhengig av hvor de bor i landet " .
Cealkka šaddá de ná : " Buot buhcciin lea vuoigatvuohta oažžut ovttaárvosaš dearvvašvuođabálvalusa beroškeahttá gos orošedje riikkas " .
I første avsnitt strykes 2. setning , dvs. følgende setning strykes : " I dette er bruk av samisk språk og kultur avgjørende " .
Vuosttas teakstaosis sihkkojuvvo 2. cealkagis , dat mearkkaša čuovvovaš cealkka sihkojuvvo : " Dán oktavuođas lea sámi giela ja kultuvrra geavaheapmi hui deaŧalaš " .
Komiteen har ikke flere merknader eller forslag og råder Sametinget til å vedta følgende : Sametinget støtter for øvrig Sametingsrådets forslag til innstilling .
Lávdegottis eai leat eanet mearkkašumit dahje evttohusat ja rávve Sámedikki mearridit čuovvovaččat : Sámediggi doarju muđui sámediggeráđi árvalusevttohusa .
Forslag 2 , representanten Trond Are Anti , NSRs sametingsgruppe
Evttohus 2 , áirras Trond Are Anti , NSR:a sámediggejoavku
Følgende setning settes inn i første avsnitt som første setning : Ett av de overordnede målene for samhandlingsreformen er at alle pasienter skal ha rett til en likeverdig helsetjeneste .
Čuovvovaš cealkka biddjo vuosttaš teakstaoassái vuosttaš cealkkan : Okta bajimus mihttomeriin ovttasdoaibmanođastusas lea ahte buot pasieanttain lea vuoigatvuohta oažžut dásseárvosaš dearvvašvuođafálaldaga .
Voteringen ble gjennomført i følgende rekkefølge : Forslag 1 ble forkastet med 31 stemmer . 3 stemte for .
Jienasteapmi dahkkojuvvui čuovvovaš vuogi mielde : Evttohus 1 hilgojuvvui jienain 31. 3 jienastedje beali .
Forslag 2 ble enstemmig vedtatt Komiteens tilrådning ble vedtatt med 31 stemmer .
Evttohus 2 mearriduvvui ovttajienalaččat . Lávdegotti ráva mearriduvvui 31 jienain .
3 stemte mot .
3 jiena vuostá .
Replikk Jørn Are Gaski Kirsti Guvsám Trond Are Anti Silje Karine Muotka Jørn Are Gaski
Sáhkavuorru Jørn Are Gaski Hans Eriksen Replihkka Jørn Are Gaski Kirsti Guvsám Trond Are Anti
Møtesekretærer : Trine Guttorm Anti / Roy Amundsen
Hans Eriksen Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna / Tove Anti
Side 57 av 428
58 siidu 432 siiddus
Silje Karine Muotka Trond Are Anti 5 Anders Somby jr. .
Inger Jørstad Inger Jørstad Trond Are Anti 5
Anders Somby jr. .
Trond Are Anti Anders Somby jr. .
Olaf Eliassen Jørn Are Gaski Heidi Persdatter Greiner Haaker Kirsti Guvsám Ida Marie Bransfjell Trond Are Anti Jørn Are Gaski Geir Tommy Pedersen Silje Karine Muotka Ellinor Marita Jåma Jørn Are Gaski
Olaf Eliassen Jørn Are Gaski Heidi P. Greiner Haaker Kirsti Guvsám Ida Marie Bransfjell Trond Are Anti Jørn Are Gaski Geir Tommy Pedersen Silje Karine Muotka Ellinor Marita Jåma Jørn Are Gaski
VI Sametingets vedtak Ett av de overordnede målene for samhandlingsreformen er at alle pasienter skal ha rett til en likeverdig helsetjeneste .
VI Sámedikki mearrádus Okta bajimus mihttomeriin ovttasdoaibmanođastusas lea ahte buot pasienttain lea vuoigatvuohta oažžut dásseárvosaš dearvvašvuođafálaldaga .
Sametinget vil at Regjeringen innlemmer dette i sitt arbeid med Stortingsmeldingen om kvalitet og pasientsikkerhet , og i operative dokumenter som oppdragsdokumenter til regionale helseforetak for 2012
Sámediggi háliida ahte Ráđđehus váldá dán mielde iežas bargui Stuorradiggedieđáhusain kvalitehta ja sihkarvuođa birra , ja dakkár operatiiva dokumeanttaide go regionála dearvvašvuođalágádusaid bargamušdokumeanttaide 2012 várás .
Behandlingen av saken ble avsluttet 01.12.11 kl. 09.55
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 01.12.11 dii. 10.00 .
Side 58 av 428
59 siidu 432 siiddus
Ášši / Sak NKK 006/11 Ášši / Sak SP 044/11
Ášši / Sak EKL Ášši / Sak DC 006/11 044/11
Innspill til reindriftsavtalen 2012- 2013 Arkivsaknr .
Cealkkámušat 2012 - 2013 boazodoallošiehtadussii Arkiivaáššenr . .
Saksnr. SR 157/11 NKK SP 044/11
SR 157/11 EKL 006/11 DC 044/11
Saken påbegynt 01.12.11 kl. 10.00 – 11.50
Ášši meannudeapmi álggahuvvui 01.12.11 dii. 10.00 .
Tittel Høringsuttalelse - Rapport om likestilling i reindriften
Namahus Gulaskuddancealkámuš - Rapport om likestilling i reindriften
Hovedavtalen for reindriften § 4 gir Sametinget anledning til å uttale seg om reindriftsavtalen før denne behandles i Stortinget vårsesjonen 2012 .
Boazodoalu váldošiehtadusa § 4 addá Sámediggái vejolašvuođa buktit cealkámuša boazodoallošiehtadussii ovdal Stuorradiggi giđđasešuvnnas 2012 meannuda dan .
Sametinget velger å gi sitt innspill til ny reindriftsavtale i forkant av forhandlingene .
Sámediggi vállje buktit árvalusaid ođđa boazodoallošiehtadussii ovddabealde šiehtadallamiid .
Sametingsrådet vil presentere Sametingets innspill overfor partene , Staten ved Landbruks- og matdepartementet / LMD og Norske Reindriftssamers Landsforbund , / NRL før forhandlingene innledes .
Sámediggeráđđi ovddida Sámedikki árvalusaid beliide , mat leat stáhta Eanadoallo- ja biebmodepartemeanta / EBD ja Norgga Boazosápmelaččaid riikasearvi , / NBR ovdal go šiehtadallamat álggahuvvojit .
Sametinget vil komme med innspill på følgende områder : Samarbeid og konsultasjoner med departementet om reindriftspolitikk og forvaltningen av denne Virkemiddelordningene i avtalen Reindriftens arealer Rovvilt Avgifter i reindriften Helse Likestilling Markedssituasjon Reintallstilpasning
Sámediggi áigu buktit árvalusaid čuovvovaš surggiide : Ovttasbargu ja konsultašuvnnat departemeanttain boazodoallopolitihka ja dan hálddašeami birra . Váikkuhangaskaoapmeortnegat mat leat šiehtadusas Boazodoalu areálat Boraspiret Divadat boazodoalut Dearvvašvuohta Dásseárvu Vuovdalandilli Boazologu heiveheapmi
Side 59 av 428
60 siidu 432 siiddus
Samarbeid og konsultasjoner med departementet om reindriftspolitikk og forvaltning
Ovttasbargu ja konsultašuvnnat departemeanttain boazodoallopolitihka ja hálddašeami birra
Tiltakene skal omfatte økonomiske virkemidler .
Doaibmabijuide galget gullat ekonomalaš váikkuhangaskaoamit .
Videre har Landbruks- og matdepartementet avvist muligheten til forhandlinger om slike tiltak , med henvisning til at det ligger under andre departementers ansvarsområder .
Dasto lea Eanadoallo- ja biebmodepartemeanta biehttalan šiehtadallamis dáid doaibmabijuid hárrái , čujuhemiin ahte dat gullet eará departemeanttaid ovddasvástádusa vuollái .
Sametinget registrer denne utviklingen med stor bekymring .
Sámediggi lea fuolastuvvan dán ovdáneami geažil .
Reindriften er ikke en hvilken som helst næring , det er en av hjørnesteinene i samisk kultur , språk og samfunn med de menneskerettlige forpliktelser som følger av dette .
Boazodoallu ii leat makkár ihkinassii ealáhus , dat lea sámi kultuvrra , giela ja servodateallima čiehkageađgi daiguin olmmošvuoigatvuođalaš geatnegasvuođaiguin mat dan čuvvot .
Det er også derfor det i formålsbestemmelsen til reindriftsloven heter at den skal : ‖legge til rette for en økologisk , økonomisk og kulturelt bærekraftig reindrift med basis i samisk kultur , tradisjon og sedvane‖ .
Danne čuožžu ge boazodoallolága ulbmilparagráfas ahte dat galgá : ” lágidit dili boazodollui mii lea ekologalaččat , ekonomalaččat ja kultuvrralaččat guoddevaš ja mii lea vuođđuduvvon sámi kultuvrra , árbevieruid ja dábiid ala . ”
Det er problematisk når Landbruks- og matdepartementet praktiserer hovedavtalen for reindrift slik at en snevrer inn forhandlingstemaene til bare å gjelde budsjettrelaterte tiltak innenfor Landbruks- og matdepartementet ansvarsområde , samtidig som det samme departementet ikke etterfølger konsultasjonsprosedyrene mellom statlige myndigheter og Sametinget .
Váttisvuohtan lea go Eanadoallo- ja biebmodepartemeanta geavahit boazodoalu váldošiehtadusa nu ahte gáržudit šiehtadallanfáttáid guoskat dušše bušehttii guoskevaš doaibmabijuide Eanadoallo- ja biebmodepartemeantta ovddasvástádussuorggi siskkobealde , seammás go dat seamma departemeanta ii čuovo konsultašuvdnaprosedyraid mat leat stáhta eiseválddiid ja Sámedikki gaskka .
Sametinget mener vi står overfor en betydelig risiko for at utformingen og iverksettingen av reindriftspolitikken ikke har legitimitet innenfor reindrifta og det samiske samfunnet .
Sámedikki oaivila mielde lea dalle várra ahte boazodoallopolitihka hábmemis ja johtui bidjamis ii leat legitimitehta boazodoalu ja sámi servodaga siskkobealde .
Dette vil kunne resultere i en svært uoversiktlig og uforutsigbar situasjon både for myndighetene , nye arealkrevende næringer , reindrifta og det samiske samfunnet .
Dát sáhttá buktit hui eahpečielga ja vuorddekeahtes dili sihke eiseválddiid , ođđa areálagáibideaddji ealáhusaid , boazodoalu ja sámi servodaga ektui .
Landbruks- og matdepartementet har ikke konsulterer med Sametinget om : Tilbudet til reindriftsforhandlingene .
Eanandoallo- ja biebmodepartemeanta ii leat konsulteren Sámedikkiin dáid áššiid birra : Boazodoallošiehtadusaid fálaldat .
Temaveileder for reindrift og planlegging etter plan- og bygningsloven .
Fáddábagadalli boazodoalu várás ja plánen plána- ja huksenlága vuođul .
Verdiklassifisering av reindriftsområdene .
Boazodoalloguovlluid árvoklassifiseren .
Kriterier / indikasjoner for økologisk bærekraftig reintall Evaluering av reindriftsforvaltningen og oppdragsbeskrivelse av ekstern omdømmevurdering av reindriftsforvaltningen .
Ekologalaččat ceavzi boazologu eavttuid / indikašuvnnaid Boazodoallohálddahusa evalueren ja boazodoallohálddahusa olggobealde beagginárvvoštallama bargamuščilgehus .
Framtidig forvaltningsordninger av reindriftsnæringen .
Sámediggi ii oainne ahte dát dilli lea buorre geasa ge .
Utformingen og iverksettingen av reindriftspolitikken må til fulle ta inn over seg den utviklingen som har skjedd i samepolitikken og sameretten siden sameloven ble vedtatt i 1987 .
Boazodoallopolitihka hábmen ja čađaheapmi ferte ollásit váldit vuhtii dan ovdáneami mii lea leamaš sámepolitihkas ja sámerievttis dan rájes go sámeláhka dohkkehuvvui 1987 .
Utformingen av en overordnet reindriftspolitikk og iverksetting av tiltak for å nå reindriftspolitiske målsettinger kan bare skje gjennom full involvering i henhold til FNs konvensjon om sivile og politiske rettigheter ( SP ) artikkel 27 , jf. artikkel 1 , ILO 169 artikkel 6 , 7 og 15 og urfolkserklæringa artikkel 3 og 4 .
Bajimus boazodoallopolitihka hábmen ja doaibmabijuid čađaheapmi ollašuhttin dihtii boazodoallopolitihkalaš ulbmiliid sáhttá dušše dáhpáhuvvat ollislaš involverema bokte ON konvenšuvnna vuođul siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid ( SP ) birra artihkal 27 , gea . artihkkala 1 , ILO 169 artihkkala 6 , 7 ja 15 vuođul ja álgoálbmotjulggaštusa artihkkaliid 3 ja 4 vuođul .
Reindrifta har utfordringer der forhold som arealtilgang , uavklarte rettighetsforhold , reintallsutvikling , rovviltsituasjon , markedssituasjonen for reinkjøtt og offentlige forvaltningsordninger av reindrifta griper inn i hverandre .
Boazodoalus leat hástalusat mas dakkár bealit go areálageavaheapmi , eahpečielga riektedilit , boazolohkoovdáneapmi , boraspiredilli , márkandilli bohccobierggu várás ja boazodoalu almmolaš hálddašanortnegat doibmet ovttas .
I en slik sammenheng vil det også være behov for at bærekraftsbegrepet i reindriftsloven utvikles og konkretiseres .
Dakkár oktavuođas dárbbašuvvo ahte ceavzilvuođadoaba boazodoallolágas ovddiduvvo ja konkretiserejuvvo .
Sametinget anbefaler at det i arbeidet med LMDs landbruks- og matmelding fullføres fullverdige konsultasjoner med Sametinget og Norske Reindriftsamers Landsforbund om en helhetlig reindriftspolitikk .
Sámediggi rávve ahte barggus EDB eanadoallo- ja biebmodieđáhusain čađahuvvojit ollislaš konsultašuvnnat Sámedikkiin ja Norgga Boazosápmelaččaid Riikkaservviin ollislaš boazodoallopolitihka birra .
Side 60 av 428
61 siidu 432 siiddus
reindrifta .
birra .
En oppfølging av LMDs høring av endring av reindriftsforvaltningen stilles i bero i påvente av en slik utredning .
EDB gulaskuddama čuovvoleapmi boazodoallohálddahusa rievdadeami birra bissehuvvo dassážiigo go dakkár čielggadus gárvána .
Reindriftsoppgjør for 2011/12 Reindriftsforhandlingene for avtalen 2011/12 ble innledet av partene , Landbruks- og matdepartementet og Norske Reindriftsamers Landsforbund , 5. januar 2011 og endte med at NRL valgte å bryte forhandlingene 17. februar 2011 .
Boazodoalloboađus 2011/12 Boazodoallošiehtadusa 2011/12 šiehtadišgohte Eanandoallo- ja biebmodepartemeanta ja Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvi ođđajagimánu 5. b. 2011 ja geavai nu ahte NRL válljii botket šiehtadallamiid guovvamánu 17. b. 2011 .
Det er første gang siden reindriftsforhandlingene ble etablert i 1976 at forhandlingene ikke fører til en reindriftsavtale .
Dát lea vuosttaš geardi dan rájes go boazodoallošiehtadallamat ásahuvvojedje 1976:s ahte šiehtadallamiin ii šaddan boazodoallošiehtadus boađusin .
Grunnlaget for bruddet var uenighet omkring markedsregulerende tiltak , herunder oppfølging og avvikling av det reguleringslageret som ble etablert i slaktesesongen 2010/2011 .
Sivvan boatkaneapmái lei sierramielalašvuohta márkanheivehandoaibmabijuin , dás maiddái dan heivehanráju čuovvoleamis ja loahpaheamis , mii ásahuvvui 2010/2011 njuovvanáigodagas .
Årsaken til at det ble iverksatt markedsregulerende tiltak , var behov for at reineierne i Finnmark fortsatt skulle ha mulighet til å slakte , selv om slakteriene ikke hadde avsetning videre ut i markedet .
Sivvan dasa go álggahuvvojedje márkanmuddejeaddji doaibmabijut , lei dat ahte boazodoallit Finnmárkkus ain galggai lea vejolašvuohta njuovvat , vaikko njuovahagat eai nagodan vuovdit bierggu viidáseappot márkaniidda .
Reintallstilpasningen var en vesentlig del av dette bildet .
Boazologu heiveheapmi leai stuora oassi dán govas .
Som et resultat av denne prosessen ble også reindriftsområdene utenfor Finnmark berørt ved at prisen på reinkjøtt gikk ned .
Dán proseassa boađusin čuozai dat maiddái boazodoalloguovlluide olggobealde Finnmárkku dainna lágiin ahte bohccobiergohaddi njiejai .
Sametinget ser det som rimelig at disse områdene ikke alene må bære tapet som en følge av avviklingen av reguleringslagrene i Finnmark , og foreslår at avtalepartene tar høyde for dette i årets reindriftsoppgjør .
Sámedikki mielas lea govttolaš ahte dát guovllut eai okto dárbbaš guoddit dan vahága maid muddenrájuid loahpaheami Finnmárkkus lea dagahan , ja evttoha ahte šiehtadusbealit váldet dán vuhtii dán jagáš šiehtadallamiin .
På grunnlag av statens tilbud av 17. februar fremmet LMD et forslag om bevilgninger til reindriftsnæringen .
Stáhta guovvamánu 17. b. fálaldaga vuođul ovddidii EBD evttohusa juolludemiid birra boazodollui .
Dette forslaget til oppgjør ble behandlet i Stortinget i april 2011 og gjelder for perioden 1. juli 2011 – 30. juni 2012 . Oppgjøret for 2011/12 har en økonomisk ramme på 102,0 mill kroner .
Dán fálaldatevttohusa meannudii Stuorradiggi cuoŋománus 2011 ja dat gusto áigodahkii suoidnemánu 1. b. 2011 – geassemánu 30. b. 2012. 2011/12 fálaldagas lea 102,0 miljon ruvdnosaš ekonomalaš rámma .
De viktigste postene i reindriftsoppgjøret er , foruten den økonomiske rammen , direktetilskudd og bevilgningene over reindriftens utviklingsfond .
Boazodoallofálaldaga deaŧaleamos poasttat leat , earret ekonomalaš rámma , njuolgga doarjagat ja juolludeamit boazodoalu ovddidanfoanddas .
Reindriftens utviklingsfond / RUF fikk en økning på 2,8 mill kroner , fra 30,0 i fjor til 32,8 mill kroner for oppgjøret 2011/12 .
Boazodoalu ovddidanfoanda oaččui sullii 2,8 miljon ruvdnosaš lassáneami , 30,0 miljon ruvnnus mannan jagi 32,8 miljon ruvdnui 2011/12 fálaldagas .
Posten med direkte tilskudd , som er tilskuddet til siidaandelene og distriktene , ble redusert med 1,8 mill kroner , fra 61,8 mill kroner i fjor til 60,0 mill kroner for 2011/12 .
Njuolgga doarjagiid poasta , mii lea doarjja siidaosiide ja orohagaide , uhciduvvui 1,8 miljon ruvnnuin , 61,8 miljon ruvnnus mannan jagi 60,0 miljon ruvdnui 2011/12 várás .
Reduksjon av direkte tilskudd innebærer reduksjon av produksjonspremien som er den tilskuddordningen som skal motivere til økt slakteuttak og verdiskaping i reindriften Den nasjonale reindriftspolitikken er tuftet på to selvstendige grunnlag ; en næringspolitisk produksjonsverdi og en samepolitisk kulturverdi .
Njuolga doarjaga unnideapmi mearkkaša uhciduvvon buvttadanbálkkašupmi mii lea dat doarjjaortnet mii galgá movttiidahttit njuovvat eanet ja buktit árvoháhkama boazodoalus . Nationála boazodoallopolitihkka lea vuođđuduvvon guovtti iešheanalis vuođu ala ; ealáhuspolitihkalaš buvttadanárvu ja sámepolitihkalaš kulturárvu .
Det innebærer forpliktelser også for kulturell bærekraft i reindrifta .
Dát geatnegahttá maiddái kultuvrralaččat ceavzilvuođa boazodoalus .
Sametinget anser det som viktig at reindriftavtalens virkemidler bidrar til å opprettholde reindriftas tradisjonelle struktur som en familiebasert næring .
Sámedikki mielas lea deaŧalaš ahte boazodoallošiehtadusa váikkuhangaskaoamit váikkuhit boazodoalu árbevirolaš struktuvrra bisuheami bearašvuđot ealáhussan .
I de senere årene har ordninger som har omfattet Møtesekretærer : Trine Guttorm Anti / Roy Amundsen
Maŋimuš jagiin leat ortnegat mat leat Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna / Tove Anti
Side 61 av 428
62 siidu 432 siiddus
barn , kvinner og unge i reindrifta blitt avviklet .
guoskan mánáide , nissonolbmuide ja nuoraide boazodoalus heaittihuvvon .
Det er behov for nye ordinger i avtalen som ivaretar hele familiens tilknytning til reindrifta .
Sámedikki mielas dát lea heittot mas ii leat ávki boazodoallosámi ja sámi kulturovddideapmái .
Dersom den familiebaserte strukturen blir ytterligere svekket vil dette få konsekvenser for den reindriftssamiske kulturens bærekraft .
Dárbbašuvvojit biddjojuvvot ođđa ortnegat šiehtadussii maiguin gozihit olles bearraša oktavuođa boazodollui .