pere/sami_parallel huggingface dataset:
Den samiske kompetanse som var i de tidligere statsetatene vil bli opprettholdt ved etablering av NAV-kontor .
Sámegiel gelbbolašvuohta mii lei ovdalaš stáhta etáhtain galgá bisuhuvvot maiddái NAV-kántuvrrain .
I tillegg vil NAV-kontorene få en bredere samisk kompetanse ved at kommunene tar med seg samisk kompetanse inn i NAV-kontoret .
Dasa lassin ožžot NAV-kántuvrrat viidát sámegielgelbbolašvuođa go suohkaniid sámi gelbbolašvuohta čuovvu NAV-kántuvrraide .
Departementet har derfor i tildelingsbrevet for 2008 til Arbeids- og velferdsdirektoratet gitt føringer for etatens oppfølging av samiske brukere .
Danin lea departemeanta čállán láidestemiid 2008 juolludanreivves Bargo- ja čálgodirektoráhttii , ahte movt etáhtta galggašii čuovvolit sámi geavaheddjiid .
Følgende er lagt til grunn :
Láidesteamit leat čuovvovaččat :
Arbeids- og velferdsetaten skal ivareta hensynet til samiske og samiskspråklige brukere både i og utenfor forvaltningsområdet for samisk språk .
Bargo- ja čálgoetáhtta galgá vuhtiiváldit sámi ja sámegielagiid beroštumiid sihke sámi giellalága hálddašanguovllu siskkobealde ja olggobealde .
Innenfor forvaltningsområdet for samisk språk skal samelovens språkregler følges opp .
Sámi giellalága hálddašanguovllus galgá čuovvut sámi giellalága njuolggadusaid .
Etaten skal arbeide for å ha den mest etterspurte informasjonen på www.nav.no om etatens ytelser og rettigheter tilgjengelig på samisk , samtidig som behovet for oversetting av lover og forskrifter kontinuerlig følges opp .
Etáhtta galgá bargat dan badjelii ahte dieđut maid olbmot dávjá ohcalit , leat gávdnamis sámegillii interneahttasiidduin www.nav.no , mat gusket etáhta doarjagiidda ja geavaheddjiid vuoigatvuođaide .
Ved etablering av nye NAV-kontor i kommuner med samisk befolkning , skal behovet for kompetanse i samisk språk og kultur vurderes særskilt .
Go ásahuvvojit ođđa NAV-kántuvrrat suohka ­niidda gos ásset sápmelaččat , de galgá erenoa-mážit árvvoštallat makkár dárbu sis lea háhkat sámi giella- ja kulturmáhtu .
Arbeids- og velferdsetaten skal gjennomføre systematiske brukerundersøkelser som også gir informasjon om brukere med samisk bakgrunn .
Bargo- ja čálgoetáhtta galgá čađahit systemáhtalaš geavaheddjiid iskkadeami gos maiddái galget gávdnot dieđut geavaheddjiid birra geain lea sámi duogáš .
Etaten skal løpende rapportere om sitt arbeid med samiske tiltak .
Etáhtta galgá čađat raporteret iežas bargguid birra mat gusket sámi doaimmaide .
I løpet av 2007 har Kautokeino , Karasjok og Porsanger etablert NAV-kontor .
Jagi 2007 mielde leat NAV-kántuvrrat ásahuvvon Guovdageidnui , Kárášjohkii ja Porsáŋgui .
Disse kontorene er styrket med særskilte personellressurser for å ivareta den samiske dimensjonen i tjenestetilbudet .
Dáidda kántuvrraide leat biddjojuvvon bargui olbmot geaid máhttu galgá sihkkarastit sámi dilálašvuo-đaid kantuvrra bálvalusain .
Ved behandlingen av St.prp. nr. 12 ( 2007 – 08 ) i Stortinget ble Ressurssenter for natur- og reindriftstjenester i Kautokeino lagt ned .
Sd.prp. nr. 12 ( 2007 – 08 ) meannudeamis Stuoradikkis mearriduvvui heaittihit Luonddu- ja boazu ­doalobálvalusaid resursaguovddáža Guovdageain ­nus .
Det overordnede målet for senteret var å gi bistand til personer som ønsker seg ut av reindrifta og over i annen inntektsgivende virksomhet der kompetansen og erfaringen fra reindrifta blir nyttiggjort .
Guovddáža bajimus ulbmil lei veahkehit ol . ­bmuid geat háliidit heaitit boazodoaluin ja áiggoše eará dienasbargui gos sáhttet atnit ávkin dan máhtu mii sis lea boazodoalus .
Oppgavene knyttet til senteret skal ivaretas av NAV-kontoret i Kautokeino .
Barggut maid diet guovddáš galggai bearráigeahččat , leat dál sirdojuvvon Guovdageainnu NAV-kántuvrii .
NAV-Finnmark er i den forbindelse blitt styrket økonomisk .
NAV-Finnmárku lea dan oktavuođas ožžon eanet ruhtajuolludeami .
5.3.3 Skatteetaten
5.3.3 Vearroetáhtta
Skattetaten har på flere områder arbeidet med å kunne tilby samiske skatteytere informasjon og saksbehandling som er brukervennlig og på deres eget språk .
Vearroetáhtta lea máŋgga suorggis bargan dan badjelii ahte nákcet fállat sámi vearromáksiide dieđuid sin iežaset gillii , ja sámegiel áššemeannudeami maid álkit ipmirdit .
Skatteopplysningen ( SOL ) ble fra 1. januar 2008 etablert som skatteetatens publikumstjeneste for telefonhenvendelser .
Vearrodiehtobálvalus ( dárogillii SOL ) ásahuvvui ođđajagimánu 1. beaivvi 2008 vearroetáhta bálvalussan masa olbmot sáhttet riŋget ja oažžut dieđuid .
SOL er en sentralisert tjeneste med hovedkontoret lokalisert i Leikanger .
Vearrodiehtobálvalus lea čohkkejuvvon ovtta sadjái , váldokantuvra lea Leikangeris .
Regionskattekontorene fungerer som andrelinje og har ansvar for ett eller flere fagområder på vegne av hele landet .
Regiovdnavearrokántuvrrat doibmet nubbelinnjá bálvalussan ja dain lea ovddasvástádus ovtta dahje máŋgga fágasuorggis olles riikkas .
Ved henvendelser fra samiskspråklige skatteytere blir telefonen satt videre til en vakt som behersker samisk talespråk .
Go sámegielagat váldet oktavuođa , de sirdojuvvo telefovdna vástideaddjái gii máhttá vástidit sámegillii .
Denne vaktordningen sikrer at samiskspråklige får veiledning og informasjon på sitt eget språk dersom de ønsker dette .
Dát vásti ­danortnet sihkkarastá ahte sámegielagat ožžot bagadallamiid ja dieđuid iežaset gillii , jus háliidit dan .
På Skatteetatens nettsider er flere av de mest aktuelle skjemaene og veiledningene tilgjengelig på samisk .
Vearroetáhta neahttasiidduin gávdnojit máŋga dain eanemus geavahuvvon skoviin ja bagadallamiin sámegillii .
I samiskspråklige områder kan opplysninger og informasjon til Skatteetaten avgis på samisk .
Sámegielat guovlluin sáhttet oažžut Vearroetáhta čuvgehusaid ja dieđuid sámegillii .
For eksempel skjer ligningen av reindriftsnæringen i Karasjok , hvor dialogen mellom de samiske skatteyterne og skattekontoret i stor grad foregår på samisk .
Ovdamearkka dihte doaimmahuvvo boazu ­ealáhusa livnnetbargu Kárášjogas , gos sámi vearromáksi ja vearrokántuvra eanaš humadeaba sámegillii .
5.3.4 Indre Finnmark tingrett
5.3.4 Sis-Finnmárkku diggegoddi
Indre Finnmark tingrett ble opprettet med virkning fra 1. januar 2004 som en egen samisk domstol .
Sis-Finnmárkku diggegoddi lea ásahuvvon ja dat doaibmagođii ođđajagimánu 1. beaivvi rájes 2004 sierra sámi duopmostuollun .
Indre Finnmark tingrett er samtidig en ordinær domstol som skal betjene alle innbyggere i de berørte kommunene likt etter gjeldende regelverk .
Sis-Finnmárkku diggegoddi lea maid seammás dábálaš duopmostuollu mii galgá seamma dásis bálvalit buot olbmuid dain suohkaniin mat gullet diggegotti doaibmaguvlui guoskivaš lágaid mielde .
Flere hensyn var sentrale ved opprettelsen .
Diggegotti ásaheamis ledje máŋga beroštumi guovddážis .
Det samiske folk er et urfolk som har et språk og en kultur som er forskjellig fra flertallspråket og flertallskulturen i Norge .
Sámi álbmot lea eamiálbmot mas lea sierra giella ja kultuvra mii lea earalágan go Norgga váldoálbmoga giella ja kultuvra .
Det skal være reell likestilling mellom personer fra de to folk , samer og nordmenn , også når det gjelder å få sine rettsspørsmål behandlet ved landets domstoler .
Galgá leat duohta dásseárvu dien guovtti álbmoga ; sápmelaččaid ja dáččaid gaskkas , maiddái go galget iežaset riikka duopmostuoluid meannudeapmái ovddidit iežaset riektegažaldagaid .
Sameloven § 3 – 4 , jf. domstolloven § 136 a , har detaljerte regler om rett til bruk av samisk i domstolene .
Sámelágas , § 3 – 4 , geahča duopmostuollolága § 136 a , leat dárkilis njuolggadusat mat čilgejit ahte lea vuoigatvuohta geavahit sámegiela duopmostuoluin .
Domstolen er forpliktet til å sørge for oversettelser til norsk og samisk , både av prosesskrifter , skriftlige bevis , rettsbøker mv. .
Duopmostuolut galget bearráigeahččat ahte sihke proseassačállosat , čálalaš duođaštusat , riektegirjjit jna. jorgaluvvojit sihke dárogillii ja sámegillii .
Oversettelser kan likevel ikke erstatte direkte kommunikasjon .
Liikká eai sáhte dulkomat ja jorgaleamit boahtit oalát njuolggo gulahallama sadjái .
I forvaltningsområdet for samisk språk har enhver rett til å henvende seg til domstolen både muntlig og skriftlig på samisk , og til å tale samisk i rettsmøter og gjennomføre forhandlinger på samisk .
Sámi giellalága hálddašanguovllus lea juohkehaččas vuoigat ­vuohta sámegillii váldit oktavuođa duopmostuoluin , sihke njálmmálaččat ja čálalaččat , ja juohkehaččas lea maid vuoigatvuohta hupmat sámegiela riektečoahkkimiin ja čađahit áššemeannudeami sámegillii .
Bestemmelsene skal fremme rettssikkerheten ved at misforståelser grunnet språkforskjeller søkes unngått .
Mearrádusat galget ovddidit riektesih ­karvuođa dan ektui ahte geahččalit garvit boasttu ipmárdusaid maid giellaváttisvuođat dagahit .
Samiske sedvaner og rettsoppfatninger vil i mange tilfeller være en relevant rettskildefaktor .
Sámiid sajáiduvvan vierut ja riekteipmárdus sáhttet máŋgii leat áššáigullevaš riektegáldovuođđu .
Dette gjelder for eksempel ved fastleggelse av bruksrettigheter , tolkning av avtaler og fastleggelse av innholdet av kontraktsrettslige forpliktelser .
Dat guoská ovdamearkkadihte dakkár dillái go galgá mearridit geavahanvuoigatvuođaid , čilget šiehtadusaid ja nannet šiehtadusrievttálaš geatnegasvuođaid .
Samisk kultur , næringsutøvelse og arealbruk har en utpreget muntlig tradisjon , og samisk praksis er i liten grad nedfelt i skriftlig dokumentasjon .
Sámi kultuvra , ealáhusdoaimmat ja eanageavaheapmi leat hui ollu huksejuvvon čálakeahtes , njálmmálaš árbevieruide , ja sámiid vieruid birra gávdnojit unnán čálalaš duođaštusat .
Dette skaper særlige utfordringer for domstolene når de skal vurdere bevisføring i form av dokumenter og vitneutsagn .
Dat dagaha erenoamáš hástalusaid duopmostuo ­luide go galget árvvoštallat duođaštusaid doku ­meanttain dahje vihtaniid čilgemiid vuođul .
Ved å samle de samiske kjerneområdene innenfor ett domssogn , Indre Finnmark , blir flere samisk-relaterte problemstillinger løst innenfor dette embetet , og embetet kan bygge opp kompetanse på forhold knyttet til samisk kultur .
Go sámi váldoguovllut leat čohkkejuvvon ovtta duopmostullui , Sis-Finnmárkkus , de šaddet ollu sámiide gullevaš váttisvuođat čovdojuvvot dien diggegottis , ja diggegoddi galgá hukset sámi kulturgelbbolašvuođa .
Dette bidrar til kompetanseheving om temaet i de norske domstoler generelt .
Dát váikkuha gelbbolašvuođanannema sámi áššiin maiddái eará duopmostuoluin Norggas .
Opprettelsen av Indre Finnmark tingrett er også viktig for samers tillit til domstolssystemet og hensynet til bred dommerrekruttering .
Sis-Finnmárkku diggegotti ásaheapmi lea maid dehálaš dan ektui ahte nannet sápmelaččaid luohttámuša duopmostuollosystemii ja oččodit viidábut olbmuid álgit duopmárin .
5.3.5 Samisktalende meddommere
5.3.5 Sámegielalaš veahkkeduopmárat
Spørsmålet om innføring av regler om samisktalende meddommere er berørt i Ot.prp. nr. 22 ( 2006 – 2007 ) Om lov om endring i domstolloven , side 39 .
Gažaldat mii guoská sámegielalaš veahkkeduopmáriidda lea namuhuvvon Od.prp. nr. 22 ( 2006 – 2007 ) Láhka duopmostuollolága nuppástuhttima birra , 39. siiddus .
Som det fremgår der , er det ikke åpenbart at det vil være hensiktsmessig med regler som sikrer at domstolene i enkelte tilfeller settes med meddommere som behersker samisk .
Nugo doppe daddjo , de ii leat álo buoremus čoavddus ráhkadit dakkár njuolggadusaid mat sihkkarastet ahte duopmostuoluin muhtin dáhpáhusain galget leat sámegielalaš veahkke ­duopmárat .
Spørsmålet om innføring av et krav som sikrer at meddommerne behersker samisk er i det hele tatt antakelig mer komplekst enn det umiddelbart gir inntrykk av .
Gažaldat galgá go dakkár gáibádus leat mii sihkkarastá ahte leat sámegielalaš veahkkeduopmárat lea oppanassiige váddáseabbo go dat álgočalbmái orru leamen .
Justisdepartementet er imidlertid åpent for videre drøftinger av spørsmålet , herunder om i hvilke typer saker det er behov for en slik ordning .
Justiisadepartementa lea liikká miehtan digaštallat dán gažaldaga viidáseappot , ja dan oktavuođas lea maid dárbu guorahallat makkár áššiin livččii dat gáibádus dárbbaš-laš .
5.3.6 Politidirektoratet – Politi- og lensmannsetaten
5.3.6 Politiijadirektoráhtta – Politiija- ja leansmánneetáhtta
Det har i flere år vært stilt midler til disposisjon over kap. 440 , post 01 for politidistrikter med tospråklig befolkning ( samisk / norsk ) .
Olu jagiid juo leat juolluduvvon ruđat kap. 440 , poasttas 01 , politiijaguovlluide gos lea guovttegielat álbmot ( sámi / dáru ) .
Målsettingen er å motivere til økt kunnskap om det samiske språk i politidistrikter med samisk befolkning .
Ulbmil lea movttiidahttit háhkat eanet dieđuid sámegiela birra politiijaguovl ­luin gos lea sámegielat álbmot .
Politidistrikter som har merarbeid som følge av tospråklighet , kan søke om tilskudd fra de avsatte midlene .
Politiijaguovllut main lea liigebargu guovttegielatvuođa geažil , sáhttet ohcat dien poasttas doarjaga lassigoluid gokčamii .
Ordningen administreres av politimesteren i Vest-Finnmark politidistrikt i henhold til egen instruks .
Ortnega hálddaša Oarje-Finnmárkku poli ­tiijaguovllu politimeasttir sierra bagadusa mielde .
I tilknytning til at Justisdepartementet utviklet et landsdekkende system for å ivareta saksbehandlingen av politiets sivile gjøremål er samtlige standardbrev , ca. 200 , oversatt til samisk .
Dan oktavuođas go Justisdepartemeanta ráhkadii riikkaviidosaš systema mii galgá vuhtiiváldit politiijaid siviila bargguid áššemeannudeami , de leat buot standárdareivvet , sullii 200 oktiibuot , jorgaluvvon sámegillii .
Karasjok lensmannskontor har spilt en viktig rolle i dette arbeidet , hvor det nå bl.a. finnes maler på samisk til forlikssaker , tvangssaker og gjeldsordning .
Dán barggus lea Kárášjoga leansmánnekantuvra leamaš dehálaš ovttasbargo ­guoibmi . Doppe gávdnojit dál earet eará mállet sáme ­gillii mat gusket soabadanáššiide , bággoáššiide ja vealgeortnegiidda .
Dette er et betydelig bidrag til service og rettsikkerhet for samiskspråklige brukere og representerer også en effektiviseringsgevinst for saksbehandling i etaten .
Dat lea stuora ávkin sámegielagiid bálvalusaid buorideapmái ja riektesihkarvuhtii ja dagaha maid ahte etáhta áššemeannudeapmi manná jođáneappot .
5.3.7 Samisk språk og kultur i kriminalomsorgen
5.3.7 Sámegiella ja sámekultuvra kriminálafuolahusas
Kriminalomsorgen har som mål at samisktalende skal ha samme rettigheter under straffegjennomføring som ellers .
Kriminálafuolahusa ulbmil lea ahte sámegielagiin galget leat seamma vuoigatvuođat ráŋggáštusa čađaheamis go muđui eará olbmuin .
Lov om Sametinget og andre samiske rettsforhold ( sameloven ) ivaretar rettighetene til samisktalende som skal gjennomføre straff .
Láhka Sáme ­dikki ja eará sámi riektediliid birra ( sámeláhka ) vuhtiiváldá sámegielagiid vuoigatvuođaid geat galget čađahit ráŋggáštusa .
§§ 3 – 4 tredje ledd og 3 – 5 regulerer dette .
§§ 3 – 4 goalmmát lađas ja 3 – 5 regulere dán .
Bestemmelsene innebærer at den som ønsker å bruke samisk for å ivareta egne interesser overfor kriminalomsorgens anstalter i forvaltningsområdet for samisk språk , har rett til å bli betjent på samisk For kriminalomsorgens anstalter i Troms og Finnmark har innsatte rett til å bruke samisk overfor hverandre og overfor sine pårørende .
Mearrádusain daddjo ahte dat gii dáhttu geavahit sámegiela iežas beroštumiid vuhtiiváldimis kriminálafuolahusa ásahusain sámi giellalága hálddašauguovllus , galgá beassat čoavdit áššiidis sámegielagiin . Mii guoská eará kriminálafuolahusa ásahusaide Tromssas ja Finnmárkkus , de galget sii geat doppe čohkkájit ráŋggáštusas beassat hupmat sámegiela gaskaneaset ja go deaivvadit iežaset olbmuiguin .
Innsatte har rett til å bruke samisk ved muntlig rettsmiddelerklæring til fengselsmyndigheten .
Sis geat čohkkájit giddagasain lea vuoigatvuohta beassat hupmat sámegiela njálmmálaš riektegaskaoamijulggaštusa oktavuođas giddagasa eiseválddiiguin .
Det er et krav at Kriminalomsorgens utdanningssenter ( KRUS ) , som utdanner fengselsbe , ­tjenter skal rekruttere samisktalende til skolen .
Kriminálafuolahusa oahpahusguovddážii ( KRUS ) , mii lea giddagasbálvváid skuvla , lea gáibádus ahte galget maid oččodit sámegielagiid dán skuvlii .
Dersom to søkere vurderes å ha like kvalifikasjoner , skal den søker som behersker samisk språk ha fortrinnsrett til opptak på skolen .
Jus guovtti ohccis lea juste seammadási skuvla-ja oahppoduogáš , ja nubbi máhttá sámegiela , de galgá skuvla sudno gaskkas válljet sámegielaga .
Av aspirantkullet som ble uteksaminert i fjor høst , var det en samisktalende som nå arbeider ved Tromsø fengsel .
Aspiránttaid gaskkas geat mannan čavčča čađahedje eksámena , lei okta sámegielat , gii dál bargá Tromssa guovllugiddagasas .
Det vil forbedre situasjonen noe ved dette fengslet som inntil nå kun har hatt en ekstrabetjent som snakker samisk .
Diet buorida veaháš dien giddagasa dili , gos dán rádjái leamaš dušše okta liigebargi gii máhttá sámegiela .
Kriminalomsorgen har i dag to fengsler i Troms og Finnmark , Tromsø fengsel og Vadsø fengsel , hvorav begge fengsler har personell som behersker samisk .
Kriminálafuolahusas leat dál guokte giddagasa Tromssas ja Finnmárkkus , Tromssa giddagas ja Čáhcesullo giddagas , ja goappešiid báikkiin leat bargit geat máhttet sámegiela .
Det er for tiden en utfordring å rekruttere nok fengselsbetjenter til disse fengslene .
Lea ain stuora hástalussan oččodit dieidda giddagasaide eanet bargiid geat máhttet sámegiela .
Dette er også tilfelle ved noen andre fengsler .
Go ođđa virggiid almmuhit , de eai oza doarvái ohccit .
Regjeringen er derfor opptatt av å iverksette tiltak for å sikre at det er tilgang på nok fengselsbetjenter der behovet er størst .
Nu lea dilli maid eará giddagasain . Danin áigu ráđđehus álggahit doaimmaid mat sihkkarastet doarvái bargiid giddagasaide gos leat stuorámus dárbbut .
Regjeringen vil derfor tilrettelegge for at fengselsbe ­tjentutdanningen kan gjennomføres desentralisert ved enkelte fengsler og med lokal rekruttering av aspiranter .
Ráđđehus áigu bargat dan badjelii ahte giddagasbálvváid oahpaheami sáhttá maid čađahit lávdaduvvon oahpahussan muhtun giddagasain , ja sáhttá de báikkálaččat ohcat aspiránttaid dan oahpahussii .
Fra 1.5. 2008 vil en klasse få sin opplæring ved Tromsø fengsel .
1.5. 2008 rájes álgá okta luohkká dákkár oahpahussii Tromssa giddagasas .
Det er iverksatt tiltak for å rekruttere aspiranter til dette opptaket , og det vil bli lagt vekt på tiltak for å rekruttere samisktalende aspiranter .
Leat bargagoahtán oččodit aspiránttaid geat ozaše dán ohppui , ja dan barggus galget eandalii geahččalit oččodit sámegielat aspiránttaid .
Justisdepartementet er opptatt av at det ikke bare skal være nok utdannede fengselsbetjenter til fengslene i de nordligste fylkene , men at noen av dem også snakker samisk .
Justiisadepartemeantta bargun ii leat dušše dat ahte oažžut doarvái ollesoahppan bálvváid davimus fylkkaid giddagasaide , muhto maiddái oažžut muhtun sámegielagiid daidda bargguide .
Samisktalende tilsatte er viktig , men fengslene kan også bruke tolketjeneste .
Lea hui dehálaš ahte gávdnojit sámegielat bálvvát , muhto giddagasat sáhttet maid geavahit dulkkaid .
Dette er ikke en ideell løsning , men når det oppstår situasjoner hvor det er behov for og hensiktsmessig å bruke tolk , vil kriminalomsorgen benytte tolketjeneste .
Dat ii leat gal buoremus čoavddus , muhto go čuožžilit dilálašvuođat gos lea dárbu ja heivvolaš geavahit dulkka , de geavaha kriminálafuolahus dulkabálvalusa .
Justisdepartementet vil følge opp slik at soningsforholdene kan legges til rette for å ivareta samiske innsattes rettigheter .
Justiisadepartemeanta áigu bearráigeahččat ahte ráŋggáštusa čađaheapmi heivehuvvo nu ahte das maiddái vuhtiiváldet sámi fáŋggaid vuoigatvuođaid .
Det er viktig både når det gjelder rettigheten til å bruke eget språk , men også muligheten til å ivareta egen kultur innenfor kriminalomsorgens eksisterende rammer .
Dat lea dehálaš sihke dan ektui ahte galgá leat vuoigatvuohta geavahit iežas giela , muhto galgá maiddái leat vejolaš iežas kultuvrra beassat fuolahit kriminálafuolahusa rámmaid siskkobealde .
5.3.8 Nødmeldetjenesten
5.3.8 Heahtedieđihanbálvalus
Sametinget har ved flere anledninger ytret bekymring for at nødmeldetjenesten ikke fungerer godt nok i forhold til den samiske befolkningen og de samiske områdene .
Sámediggi lea máŋgga geardde dovddahan balu dan dáfus go heahtedieđihanbálvalus ii doaimma doarvái bures sámi álbmoga ja sámi guovlluid ektui .
Dagens ordning forutsetter at alarmsentralene har kunnskaper om lokale forhold og lokale stedsnavn i samiske områder når de skal betjene anrop fra samiske områder .
Dálá doaibma eaktuda ahte heahteguovddážiin leat olbmot geat dovdet sámi báikegottiid dilálašvuođaid ja ipmirdit sámi guovlluid báikenamaid go galget sáhttit meannudit telefunoktavuođaid maid ožžot sámi guovlluin .
Det har hittil imidlertid ikke vært krav om at sentralene skal være bemannet med folk som har kunnskaper i samisk språk eller kunnskaper om samiske stedsnavn .
Dán rádjái ii leat gáibiduvvon ahte guovddážiin galget maid leat barggus olbmot geat máhttet sámegiela dahje dovdet ja ipmirdit sámi báikenamaid .
Som ansvarlig for samordningen mellom nød ­etatene politi , brann og helse har Justisdepartementet fått laget en utredning som bl.a. omfattet dagens organisering av nødmeldetjenesten og overgang til ett nødnummer .
Justiisadepartemeanta lea dat mas lea politiija , buollima ja dearvvašvuođa heahtedoaimmaid ovttastahttima ovddasvástádus . Danin lea departemeanta ráhkadahttán čielggadeami mas earet eará lea čállán dálá heahtedieđihanbálvalusa birra ja ođđa heahtennummara atnui váldima birra .
Utredningen anbefalte innføring av ett felles nødnummer og større nødmeldesentraler .
Čielggadeamis ávžžuhedje váldit atnui ovtta oktasaš heahtenummara ja ásahit stuorát heahtedieđihanguovddážiid .
Når én sentral skal betjene anrop for alle tre etatene , vurderte utredningen det som mer gjennomførbart også å få språkkyndig personell tilgjengelig .
Go lea dušše okta guovddáš mii hálddaša buot golmma etáhta heahtetelefuvnnaid , de jáhkket čielggadeaddjit ahte soaitá leat álkit oažžut dohko bargiid geain lea giellačehppodat .
Det blir da behov for totalt sett færre personer med denne kompetansen .
Danin ii leat oktiibuot dárbu nu beare ollugiidda geain lea diet gelbbolašvuohta .
Justisdepartementets utredning har vært på en bred høring , og saken ligger til behandling i Justisdepartementet .
Justiisadeparte-meantta čielggadeapmi lea leamaš viiddis guláskuddamis , ja Justiisadepartemeanta lea meannudeamen ášši .
Som ansvarlig for samordningen mellom de tre nødetatene vil Justisdepartementet arbeide videre med utbedring av nødmeldetjenesten .
Justiisadepartemeanta , mii lea dien golmma heahteetáhta ovttastahtti , áigu viidáseappot bargat heahtedieđihanbálvalusa buoridemiin .
Samiske brukeres behov for å kunne gi nødmeldinger på eget språk vil inngå som en naturlig del av arbeidet .
Lunddolaš oassi dán barggus lea áimmahuššat dan ahte sámegielagat galget sáhttit dieđihit heahtedieđuid iežaset gillii .
5.4 Strategier og tiltak
5.4 Strategiijat ja doaibmabijut
Arbeids- og inkluderingsdepartementet vil i samråd med aktuelle departementer se på muligheten for at Samisk høgskole kan ha en sterkere rolle i kompetansegivende studietilbud rettet mot offentlig sektor , knyttet til for eksempel lærere , helse- og omsorgsarbeidere , saksbehandlere og ledere i offentlig forvaltning , politi og kriminalomsorg , arbeids- og velferdsetaten m.v. .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta áigu ovttas daid eará departemeanttaiguin maidda ášši gullá , geahččat makkár vejolašvuođat Sámi allaskuvllas livčče bargagoahtit eanet gelbbolašvuođanannema lohkanfálaldagaiguin , mat leat heivehuvvon almmolaš suorgái . Lohkanfálaldat sáhttá ovdameark ­ka dihte heivehuvvot oahpaheddjiide , dearvvašvuođa- ja fuolahusbargiide , áššemeannudeddjiide ja almmolaš hálddašeami jođiheddjiide , politiijaide ja kriminálafuolahussii , bargo- ja čálgoetáhttii jna. .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet vil , sammen med aktuelle departementer , Sametinget og Samisk høgskole , gjennomgå dagens tolketjeneste og vurdere hvilke tiltak som vil være nødvendig for å etablere en velfungerende tolketjeneste .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta áigu , ovttasráđiid guovdilis departemeanttaiguin , Sámedikkiin ja Sámi allaskuvllain geahčadit dálá dulkonbálvalus ja árvvoštallat dárbbašlaš doaibmabijuid bures doaibmi dulkonbálvalusa ásaheamis .
I den sammenheng bør spørsmål knyttet til rekruttering til tolkeutdanningen , mulighet for etter- og videreutdanning , eventuelle muligheter for samarbeid mellom Samisk høgskole og Høgskolen i Oslo , og den eksisterende tolkeautorisasjonsordningen vurderes .
Dán oktavuođas berrejit árvvoštallojuvvot gažaldagat mat čatnasit dasa mo galgá oaččohit eanet ohppiid ohcat dulkonoahpahussii , galget go dulkkat oažžut lassi- ja joatkkaoahpu , lea go Sámi allaskuvlii ja Oslo allaskuvlii vejolaš ovttas bargat , ja mo dálá dulkaautoriserenortnet lea .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet har i sine styringssignaler til Arbeids- og velferdsdirektoratet gitt føringer for etatens oppfølging av samiske brukere .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta lea hábmen stivrensignálaid Bargo-ja čálgodirektoráhttii mas leat láidesteamit dan ektui movt etáhtta sáhttá čuovvolit sámegielat geavaheddjiid .
Departementet vil bearbeide og videreformidle erfaringene til andre departementer .
Departemeanta áigu bargat viidáseappot ja doaimmahit vásáhusaid viidáseappot eará departemeanttaide .
Justisdepartementet vil i arbeidet med utbedring av nødmeldetjenesten også legge vekt på samiske brukeres behov for å kunne gi nødmeldinger på eget språk .
Justiisdepartemeanta áigu bargat dan ovdii ahte go buorida heahtedieđihanbálvalusa , de lea maiddái dehálaš vuhtii váldit ahte sámegielat geavaheddjiin lea dárbu sáhttit addit heahtediedáhusaid iežaset gillii .
Undersøkelse om bruken av samisk språk .
Undersøkelse om bruken av samisk språk .
, Tana , 2000 , på oppdrag fra Samisk språkråd .
Raporta Sámi ealáhus- ja guorahallanguovddážis ( SEGas ) , Deanus , 2000 , Sámi giellaráđi ovddas .
Nærmere om planbestemmelsene
Dárkileappot plánamearrádusaid birra
Loven har bestemmelser om planlegging på nasjonalt , regionalt om kommunalt nivå .
Lágas leat mearrádusat plánema birra nationála , regionála ja gieldda dásis .
Bestemmelsene er grundig gjennomgått i kommentarutgaven til loven som er tilgjengelig på Miljøverndepartementets hjemmeside under planlegging .
Mearrádusat leat vuđolaččat guorahallojuvvon lága kommeantaalmmuhusas mii lea gávdnamis Birasgáhttendepartemeantta ruovttusiiddus planlegging.no vuolde .
Det vil derfor bare bli foretatt en kort gjennomgang i dette rundskriv .
Danne dat válddahallojuvvo dušše oanehaččat dán johtočállosis .
7.1 Statlig planretningslinjer og planvedtak
7.1 Stáhta plánaláiddanjuolggadusat ja plánamearrádusat
Kapittelet omfatter §§ 6-1 til 6-4. § 6-1 om nasjonale forventninger til regional og kommunal planlegging er ny .
Kapihttalii gullet §§ 6-1 rájes 6-4 rádjai . § 6-1 nationála vuordámušaid birra regionála ja gieldda plánema vuordámušaid birra lea ođas .
7.2 Regional planstrategi
7.2 Regionála plánastrategiija
Regional planstrategi er et nytt planinstrument som er hjemlet i § 7-1 Dette er det eneste obligatoriske ¬elementet for planlegging på regionalt nivå i loven .
Regionála plánastrategiija lea ođđa plánareaidu man láhkavuođđu lea §:s 7-1 . Dát lea lága áidna geatnegahttojuvvon plánenoassi regionála dásis .
Bakgrunnen for dette er ikke at regional planlegging skal tillegges mindre betydning enn tidligere , men det motsatte .
Dan duogáš ii leat ahte regionála plánen galgá mearkkašit uhcit go ovdal , muhto baicce nuppe láhkai .
Planstrategien skal ta stilling til hvilke regionale planspørsmål som er viktige å arbeide med for nyvalgte regionale planmyndigheter og kommunestyrer .
Plánastrategiija galgá árvvoštallat guđe regionála plánaáššiiguin lea easkka válljejuvvon regionála plánaeiseválddiide ja gielddastivrraide dehálaš bargat .
En slik strategi bør omfatte en beskrivelse av de viktigste utviklingstrekkene i regionen eller ulike deler av regionen .
Dakkár strategiijii berre gullat regiovnna dahje regiovnna sierranas osiid dehálaš ovddidanmihtilmasvuođaid válddahallan .
Dette skal danne grunnlaget for en vurdering av utviklingsmuligheter og utfordringer for regionen .
Dát galgá leat vuođđun go áigumuš lea árvvoštallat regiovnna ovddidanvejolašvuođaid ja hástalusaid .
En slik vurdering skal ta utgangspunkt i de nasjonale mål og rammer som er trukket opp av regjeringen og Stortinget ( jf. forslaget til bestemmelsen om nasjonale forventninger til regional og kommunal planlegging ) , men legge vekt på lokal erfaring og kunnskap i den regionale tilpasningen av politikken .
Dakkár árvvoštallama vuolggasadji galgá leat dat nationála ulbmilat ja rámmat maid ráđđehus ja Stuorradiggi leat bidjan ( geahča mearrádusevttohusa nationála vuordámušaid birra regionála ja gieldda plánemii ) , muhto árvvoštallan galgá deattuhit dehálažžan báikkálaš vásáhusa ja máhtu go regionála politihkka heivehallojuvvo .
Omfang og innhold i slike regionale planstrategier vil kunne variere fra region til region , og over tid , avhengig av forholdene i regionen og plansituasjonen .
Dakkár regionála plánastrategiijaid viidodat ja sisdoallu sáhttá rievddaldit regiovnnas regiovdnii , ja áiggi guhkkodahkii , sorjavaččat regionála ja plána dilálašvuođain .
Slike utfordringer kan være knyttet til :
Dakkár hástalusat sáhttet čatnasit :
næringsutviklingen
ealáhusovddideapmái
den sosiale utviklingen ( f.eks. samarbeid om tjenesteproduksjon )
sosiála ovddideapmái ( omd. ovttasbargui bálvalusbuvttadeami hárrái )
den kulturelle utviklingen ( f.eks. samarbeid om kulturtiltak )
kulturovddideapmái ( omd. ovttasbargui kulturdoaibmabijuid hárrái )
den fysiske utviklingen ( f.eks. samferdselsutbygging , lokalisering av utbygging til boliger , næring , fritidsbebyggelse osv. )
fysihkalaš ovddideapmái ( omd. johtolathuksemii , viesuid , ealáhusvisttiid , astoáiggeviesuid huksema sajušteapmái jna. )
befolkningens helse , trivsel og funksjonsnivå
álbmoga dearvvašvuhtii , buresloaktimii ja doaibmandássái
viktige regionale natur- , frilufts- og andre områder for rekreasjon
dehálaš regionála luonddu- , olggustallan- ja eará guovlluide mat leat vuoiŋŋasteami ja lustadoaimmaid várás
den miljømessige utviklingen ( f.eks. vern eller planmessig forvaltning i bestemte områder , vassdrag mv. )
biraslaš ovddideapmái ( omd. suodjaleapmái ja ulbmillaš hálddašeapmái dihto guovlluin , čázádagain jed. )
utdanning , forskning og utvikling av kompetanse .
ohppui , dutkamii ja gealbudeapmái .
Den regionale planstrategien er grunnlaget for det videre plansamarbeidet i en region med sikte på å nå omforente mål .
Regionála plánastrategiija lea regiovnna viidáset plánaovttasbarggu vuođđu go galgá juksat ovttamielalaš ulbmiliid .
For at plattformen for regionale statsetaters medvirkning skal være avklart , skal den regionale planstrategien godkjennes av Kongen .
Vai regionála stáhtaetáhtaid váikkuhusaid vuođđu lea čielggaduvvon , de galgá Gonagas dohkkehit regionála plánastrategiija .
Ved godkjenningen tar Regjeringen stilling til strategien og de merknader som måtte være framsatt av regionale statsorganer i høringsfasen .
Dan dohkkehettiin árvvoštallá Ráđđehus strategiija ja daid mearkkašumiid maid regionála stáhtaorgánat ležžet ovddidan gulaskuddamis .
Dersom Regjeringen ikke finner grunnlag for å følge opp merknaden fra et regionalt statsorgan , skal dette legges til grunn for statsorganets videre samarbeid med den regionale planmyndigheten .
Jus Ráđđehus ii gávnnat vuođu čuovvolit regionála stáhtaorgána mearkkašumi , de dat galgá biddjojuvvot vuođđun stáhtaorgána viidáset ovttasbargui regionála plánaeiseválddiin .
Regjeringen kan på grunnlag av merknader , eller på eget initiativ , foreta endringer i strategien .
Ráđđehus sáhttá mearkkašumi vuođul , dahje iežas álgaga vuođul , rievdadit strategiija .
Før dette skjer , skal spørsmålet ha vært drøftet med regional planmyndighet .
Ovdalgo dát dáhpáhuvvá , de galgá ášši leat digaštallojuvvon regionála plánaeiseválddiin .
Dersom regional planmyndighet ikke er enig i endringen , kan Regjeringen sikre at planarbeidet gjennomføres .
Jus regionála plánaeiseváldi ii leat ovttamielas rievdadusaide , de sáhttá Ráđđehus sihkkarastit ahte plánabargu čađahuvvo .
7.3 Regional plan og planbestemmelse
7.3 Regionála plána ja plánamearrádus
Fylkestinget skal utarbeide regionale planer etter § 8-1 for de spørsmål som er fastsatt i den regionale planstrategien .
Fylkkadiggi galgá ráhkadit regionála plánaid § 8-1 vuođul daidda gažaldagaide mat leat mearriduvvon regionála plánastrategiijas .
Kongen kan gi pålegg om å utarbeide regional plan for bestemte virksomhetsfelt , tema eller geografiske områder og gjennom forskrift fastsette nærmere bestemmelser om innhold , organisering og om planen skal godkjennes av Kongen .
Gonagas sáhttá gohččut ahte ráhkaduvvo regionála plána dihto doaibmasurggiide , fáttáide dahje geográfalaš guovlluide ja láhkaásahusa bokte mearridit dárkilet mearrádusaid sisdoalu ja organiserema birra ja dan birra galgá go Gonagas dohkkehit plána .
Til regional plan skal det utarbeides et handlingsprogram for gjennomføring av planen .
Regionála plánii galgá ráhkaduvvot doaibmaprográmma mii muitala mo plána galgá čađahuvvot .
Handlingsprogrammet skal vedtas av regional planmyndighet og rulleres årlig .
Regionála plánaeiseváldi galgá dohkkehit doaibmaprográmma ja ođasmahttit dan juohke jagi .
Regional plan avløser fylkesplaner og fylkesdelplaner .
Regionála plána boahtá fylkkaplánaid ja fylkkaoasseplánaid sadjái .
Regional plan kan gjelde for hele regionen ( jf. dagens fylkesplaner ) , for deler av regionen , eller den kan ta opp mer avgrensete tema for hele eller deler av regionen ( jf. dagens fylkesdelplaner ) .
Regionála plána sáhttá gustot olles regiovdnii ( geahča dálá fylkkaplánaid ) , regiovnna osiide , dahje dat sáhttá gieđahallat eanet ráddjejuvvon fáttáid olles regiovnna várás dahje dan osiid várás ( geahča dálá fylkkaoasseplánaid ) .
Selv om regionale planer kan være ulike når det gjelder geografi og tema , vil de være like når det gjelder behandling og virkning .
Vaikke vel regionála plánat sáhttet leat máŋggaláganat das mii guoská geografiijii ja fáddái , de dat leat ovttaláganat meannudeami ja váikkuhusa dáfus .
Den regionale planstrategien fastlegger hvilke regionale planer som skal utarbeides .
Danne ii earut láhka iešguđet plánašlájaid regionála plánaid oktavuođas .
Dette er de prioriterte planoppgavene det skal samarbeides om i regionen .
Regionála plánastrategiija mearrida guđe regionála plánat galget ráhkaduvvot .
Ved oppstart av planarbeidet skal det utarbeides et planprogram i samsvar med kravene i § 4–1 .
Dát leat dat vuoruhuvvon plánabargamušat maiguin regiovnnas galget ovttasráđiid bargat .
Innholdet i planprogrammet vil for det første avhenge av hva slags regional plan det er snakk om , dernest hvor mye som allerede er fastlagt gjennom vedtaket av den regionale planstrategien .
Plánabarggu álggus galgá ráhkaduvvot plánaprográmma § 4-1 vuođul . Plánaprográmma sisdoallu sorjá vuosttažettiin das guđelágan regionála plánas lea sáhka , dasto das man ollu lea jo mearriduvvon regionála plánastrategiija mearrádusas .
Forhold som naturlig vil inngå i planprogrammet for regionale planer vil være opplysninger om formålet med planarbeidet , overordnede rammer for arbeidet , organisering , framdrift og medvirkning , samt en beskrivelse av hvilke alternativer som skal vurderes .
Dakkár bealit mat lunddolaččat leat mielde regionála plánain , leat dieđut plánabarggu ulbmila birra , barggu bajimus rámmat , organiseren , ovdánanleaktu ja mielváikkuheapmi , ja vel válddahallan das guđe molssaeavttut galget árvvoštallojuvvot .
En regional plan skal alltid ha en planbeskrivelse som omfatter en beskrivelse av virkningene av planen .
Regionála plánas galgá álo leat plánačilgehus mas plána váikkuhusat válddahallojuvvojit .
For planer med retningslinjer for utbygging vil kravene i § 4–2 andre ledd om konsekvensutredning også gjelde .
Dákkár plánaide main leat huksenláiddanjuolggadusat , gustojit maiddái § 4-2 nuppi lađđasa gáibádusat váikkuhusčielggadeami birra .
7.4 Regional planbestemmelse – behandlingsregler og rettsvirkning
7.4 Regionála plánamearrádus – meannudannjuolggadusat ja riekteváikkuhus
Til regionale planer som gir retningslinjer for arealbruk er det etter § 8-5 mulig å vedta en regional planbestemmelse som skal sikre at det ikke foretas arealbruksendringer , som er i strid med planens retningslinjer .
Regionála plánaide main leat láiddanjuolggadusat areálageavaheami birra , lea § 8-5 vuođul vejolaš mearridit regionála plánamearrádusa mii galgá sihkkarastit ahte eai dahkkojuvvo areálageavahanrievdadusat , mat rihkkot plána láiddanjuolggadusaid .
Bestemmelsen er ny .
Mearrádus lea ođas .
Arealretningslinjer på regionalt nivå blir sjelden så presise at det er naturlig å bruke virkemidler tilsvarende kommuneplanbestemmelsene .
Areálaláiddanjuolggadusat regionála dásis leat hárve nu aiddolaččat ahte lea lunddolaš geavahit dan sullasaš váikkuhangaskaomiid go daid mat geavahuvvojit gielddaplánamearrádusaide .
Dersom eksisterende kommunale planer gir rom for utbyggingstiltak som ikke er ønskelig etter den regionale planen , kan det være behov for bedre juridiske virkemidler knyttet til et regionalt arealspørsmål .
Jus dálá gielddaplánat addet vejolašvuođa čađahit huksendoaibmabijuid mat eai leat sávahahttit regionála plána vuođul , de sáhttá leat dárbu buoret juridihkalaš váikkuhangaskaomiide mat čatnasit regionála areálagažaldahkii .
Innholdet av den regionale planbestemmelsen retter seg i utgangspunktet mot private utbyggere og tiltakshavere , men har også konsekvenser for kommunal forvaltning .
Regionála plánamearrádusa sisdoallu lea vuosttažettiin jurddašuvvon priváhta huksejeaddjiid ja doaibmabiddjiid várás , muhto das leat maid váikkuhusat gieldda hálddašeapmái .
Bestemmelsen er juridisk bindende i forhold til private utbyggere og kommunene , og vil gi kommunene tid til å justere sitt plangrunnlag i samsvar med den regionale planen .
Mearrádus geatnegahttá priváhta huksejeaddjiid ja gielddaid juridihkalaččat , ja addá gielddaide áiggi muddet plánavuođuset nu ahte dat sohpá regionála plánii .
Forbudet vil bortfalle når kommunen har vedtatt en arealplan som ivaretar hensynet bak bestemmelsen .
Gielddus loahpahuvvo go gielda lea mearridan areálaplána mii fuolaha mearrádusa deastta .
Både berørte kommuner , regionale statsorganer og Sametinget kan kreve at spørsmålet om båndlegging bringes inn for Miljøverndepartementet til avgjørelse .
Sihke guoskevaš gielddat , regionála stáhtaorgánat ja Sámediggi sáhttet gáibidit ahte háldogáržžidangažaldat ovddiduvvo Birasgáhttendepartementii mearrideapmái .
En regional plan ¬bestemmelse har som virkning at det ikke kan iverksettes særskilt angitte bygge- eller anleggs ¬tiltak innenfor nærmere avgrensede geografiske områder som etter bestemmelsene vil være i strid med planen uten samtykke .
Regionála plánamearrádusas lea dakkár váikkuhus ahte eai sáhte álggahuvvot dakkár sierra albmaduvvon huksen- dahje ráhkadusdoaibmabijut lagabui ráddjejuvvon geográfalaš guovlluin , mat mearrádusaid vuođul rihkkot plána almmá mieđiheami haga .
Dette kan f.eks. gjelde kjerneområder for landbruket , større forretningsbygg utenfor byer og tettsteder , landskapsområder , eller frilufts- og naturområder av regional eller nasjonal betydning langs sjø eller i fjellområder .
Dát sáhttá omd. guoskat eanadoalu guovddášguovlluide , stuorra gávppiide gávpogiid ja čoahkkebáikkiid olggobealde , eanadatguovlluide , dahje olggustallan- ja luondduguovlluide main lea regionála dahje nationála mearkkašupmi mearragáttiin dahje várreguovlluin .
Det kan også gjelde traséer for større samferdselsanlegg , forsvarsanlegg eller anlegg for energifor ¬syning som det ennå ikke fastsatt detaljerte planer for , eller for vassdragsforvaltning .
Dát sáhttá maid guoskat stuorra johtalusrusttegiid spáittuide , suodjalusrusttegiidda dahje energiijalágidanrusttegiidda maidda eai leat vel mearriduvvon bienalaš plánat , dahje čázádathálddašeapmái .
Det følger av plikten til å ivareta nasjonale interesser at en regional planbestemmelse ikke kan brukes til å hindre gjennomføring av utbyggingstiltak av nasjonal betydning , f.eks. gjennomføringen av kraftanlegg .
Geatnegasvuohta fuolahit nationála beroštusaid mielddisbuktá ahte regionála plánamearrádusat eai sáhte geavahuvvot hehttet dakkár huksendoaibmabiju čađahuvvomis , mas lea nationála mearkkašupmi , omd. fápmorusttegiid ráhkaduvvomis .
Her vil adgangen etter § 8–4 til å kreve at slike planer blir brakt inn for sentral behandling være en sikkerhetsventil .
Vejolašvuohta oažžut dakkár plánaid ovddiduvvot guovddáš meannudeapmái § 8-4 vuođul doaibmá dás dorvoventiilan .
Det kan også fastsettes at forbudet bare skal gjelde nærmere bestemte tiltak , enten ut fra type eller størrelse .
Sáhttá maid mearriduvvot ahte gielddus galgá gustot dušše lagabui mearriduvvon doaibmabijuide , jogo šlája dahje sturrodaga mielde .
Ved fastsetting av bestemmelsen bør en være presis på om forbudet gjelder utbyggings- og anleggstiltak generelt , eller om forbudet gjelder bestemte tiltak eller for bestemte tilfeller .
Go bidjá mearrádusa , de berre leat aiddolaš das gusto go gielddus huksen- ja rusttetdoaibmabijuide oppalaččat , vai gusto go gielddus dihto doaibmabijuide dahje dihto dilálašvuođaide .
Forbudet gjelder inntil ti år med mulighet for forlengelse med fem år av gangen , jf. tredje ledd , i påvente av at kommunene i sine planer skal ivareta de regionale og nasjonale hensynene med bindende virkning .
Gielddus gusto gitta logi jagi rádjai dainna vejolašvuođain ahte dat sáhttá guhkiduvvot viđain jagiin háválassii , geahča goalmmát lađđasa , go vurdojuvvo ahte gielddat plánaineaset galget fuolahit regionála ja nationála deasttaid čadni váikkuhusain .
Dette går fram av siste setning i første ledd .
Dát boahtá ovdan vuosttaš lađđasa maŋimus cealkagis .
En planbestemmelse skal behandles på samme måte som en regional plan .
Plánamearrádus galgá meannuduvvot seamma láhkai go regionála plána .
I så fall vil behandlingen av plan og planbestemmelse skje samtidig .
Dalle meannuduvvojit plána ja plánamearrádus oktanaga .
Eventuelle konflikter løses i samsvar med bestemmelsene i § 8–4 , andre ledd .
Vejolaš riiddut čovdojuvvojit § 8-4 , nuppi lađđasa vuođul .
Det kan tenkes situasjoner der en i ettertid finner det hensiktsmessig å fastsette en regional planbestemmelse til en allerede vedtatt regional plan .
Sáhttet čuožžilit dakkár dilit ahte maŋŋá gávnnahuvvo ulbmillažžan mearridit regionála plánamearrádusa dakkár regionála plánii mii lea jo dohkkehuvvon .
Utarbeidingen skal da følge bestemmelsene i § 8–3 og § 8–4 .
Ráhkadeapmi galgá dalle čuovvut § 8-3 ja § 8-4 mearrádusaid .
Det vil likevel ikke være nødvendig å utarbeide eget planprogram hvis bestemmelsen ikke innebærer endringer i den regionale planen .
Dattetge ii leat dárbu ráhkadit sierra plánaprográmma go mearrádus ii dagat rievdadusaid regionála plánii .
Når vedtak er fattet skal regional planbestemmelse kunngjøres i Norsk Lovtidend og gjøres kjent for alle berørte offentlige organer , interesserte organisasjoner og allmennheten på samme måte som ved statlig planbestemmelse , jf. § 6–3 siste ledd .
Go plána lea mearriduvvon , de galgá regionála plánamearrádus almmuhuvvot Norsk Lovtidend nammasaš prentosii ja almmuhuvvot buot guoskevaš almmolaš orgánaide , berošteaddji organisašuvnnaide ja álbmogii seamma láhkai go stáhta plánamearrádus ge almmuhuvvo , geahča § 6-3 maŋimus lađđasa .
Byggeforbudet etter første ledd kan forlenges med fem år av gangen .
Huksengielddus vuosttas lađđasa vuođul sáhttá guhkiduvvot viđain jagiin háválassii .
Dette tilsvarer den muligheten som ligger i § 6–3 om statlig planbestemmelse .
Dát vástida dan vejolašvuhtii maid § 6-3 stáhta plánamearrádusa birra addá .
Normalt vil kommunene ha utarbeidet bindende arealplaner til erstatning for de regionale planbestemmelsene i løpet av en ti – årsperiode .
Dábálaččat leat gielddat ráhkadan čadni areálaplánaid regionála plánamearrádusaid sadjái logi jagi áigodagas .
Den regionale planbestemmelsen tar sikte på å hindre utbygging og lignende for å ivareta samfunnsinteresser i et langsiktig perspektiv .
Regionála plánamearrádusa áigumuš lea eastadit huksema ja sullasačča fuolahan dihtii servodatberoštusaid guhkit áiggi vuollái .
Dersom det av ulike årsaker ikke er utarbeidet en bindende kommunal arealplan i samsvar med de regionale retningslinjene , må det sikres en mulighet for å forlenge forbudet inntil slik plan foreligger .
Jus iešguđet sivaid geažil ii leat ráhkaduvvon geatnegahtti gielddalaš areálaplána regionála láiddanjuolggadusaid vuođul , de ferte sihkkarastojuvvot vejolašvuohta guhkidit fálaldaga dassážiigo dakkár plána lea ráhkaduvvon .
Myndigheten til å gi samtykke til utbyggings- eller anleggstiltak som omfattes av planbestemmelsen , til regional planmyndighet .
Váldi mieđihit huksen- dahje rusttetdoaibmabidjui masa plánamearrádus gusto , gullá regionála plánaeiseváldái .
Dette er samme myndighet som har vedtatt planbestemmelsen .
Dát lea seamma eiseváldi mii lea dohkkehan plánamearrádusa .
Der planen er avgjort ved sentral behandling , jf. § 8–4 , andre og tredje ledd , kan det ikke gis tillatelse i strid med innholdet av avgjørelsen .
Go plána lea mearriduvvon guovddáš meannudeamis , geahča § 8-4 , nuppi ja goalmmát lađđasa , de ii sáhte addojuvvot lohpi mii rihkku mearrádusa sisdoalu .
Regional planmyndighet skal samrå seg med kommunene og fylkesmannen før samtykke gis .
Regionála plánaeiseváldi galgá ráđđádallat gielddaiguin ja fylkkamánniin ovdalgo mieđáhus addojuvvo .
Dette for å sikre seg at et tiltak ikke vil være i strid med planarbeid i kommunene eller bryter med nasjonale interesser som planbestemmelsen ev. skal ivareta .
Dát galgá sihkkarastit ahte doaibmabidju ii gártta vuostálagaid gielddaid plánabargguin dahje dakkár nationála beroštusaiguin , maid plánamearrádus vejolaččat galgá fuolahit .
Det legges til grunn at regional planmyndighet ikke kan gi samtykke dersom fylkesmannen kan vise til at dette åpenbart er i strid med nasjonale interesser .
Vuođđun biddjojuvvo ahte regionála plánaeiseváldi ii sáhte mieđihit jus fylkkamánni sáhttá čujuhit dasa ahte dát čielgasit gártá vuostálagaid nationála beroštusaiguin .
I de tilfeller planbestemmelsen tar sikte på å ivareta samferdsels- , forsvars- eller energiforsyningsinteresser , skal samtykke ikke gis i strid med uttalelser fra myndigheter som ivaretar disse interessene .
Go plánamearrádusaid áigumuš lea fuolahit johtolat- , suodjalus- dahje energiijalágidanberoštusaid , de ii galgga addojuvvot dakkár mieđáhus mii lea vuostálagaid daid eiseválddiid cealkámušaiguin mat fuolahit dáid beroštusaid .
7.5 Interkommunalt plansamarbeid
7.5 Gielddaidgaskasaš plánaovttasbargu
Loven har regler om interkommunalt plansamarbeid i kapittel 9 .
Lága kapihttalis 9 leat njuolggadusat gielddaidgaskasaš plánaovttasbarggu birra .
Alle planspørsmål som har betydning for flere kommuner er i utgangspunktet aktuelle temaer for regional planlegging .
Buot plánaáššit main lea mearkkašupmi máŋgga gildii , leat iešalddiset áššáiguoskevaš fáttát regionála plánemis .
Interkommunalt plansamarbeid er en måte å gjennomføre omforente regionale strategier på som et alternativ til en regional plan for et delområde .
Gielddaidgaskasaš plánaovttasbargu lea vuohki mo čađahit oktasaš regionála strategiijaid molssaeaktun oasseguovllu vástesaš regionála plánii .
Når en bør bruke den ene samarbeidsformen framfor den andre , er ikke et prinsipielt spørsmål , men et valg av hva som er mest hensiktsmessig i forhold til den aktuelle planoppgaven .
Go dihto ovttasbargovuogi berre geavahit nuppi sadjái , de dat ii leat prinsihpalaš gažaldat , muhto dan válljen mii lea heivvoleamos guoskevaš plánabargamuša ektui .
Avklaringen av hvilken form som bør velges i det enkelte tilfellet bør skje i forbindelse med diskusjonen av den regionale planstrategien .
Guđe vuogi berre válljet iešguđet dilis lea dakkár ášši maid berre čielggadit go divaštallá regionála plánastrategiija .
7.6 Kommunal planstrategi
7.6 Gieldda plánastrategiija
Kommunal planstrategi er ikke en plantype , men et hjelpemiddel for kommunen til å fastlegge det videre planarbeidet .
Gieldda plánastrategiija ii leat plánašládja , muhto veahkkeneavvu gielddaide mainna sáhttet mearridit viidáset plánabarggu .