pere/sami_parallel huggingface dataset:
Forskriften skal oversettes til sørsamisk .
Láhkaásahus galgá jorgaluvvot oarjilsámegillii .
Ansvarlig : Kultur- og kirkedepartementet / Nidaros bispedømme Tidsperspektiv : 2009-2012
Ovddasvástádus : Kultur- ja girkodepartemeanta / Nidarosa bismagoddi Áigodat : 2009-2012
Tiltak 43 .
Doaibmabidju 43 .
Liturgi fra 1978 er oversatt til nordsamisk og lulesamisk i 2008 .
Jagi 1978 liturgiija lea jorgaluvvon davvisámegillii ja julevsámegilli jagi 2008 .
Det har siden 2007 foreligget en dåpsliturgi på sørsamisk som en forsøksordning .
Jagi 2007 rájis lea leamaš geahččalanortnegin oarjilsámegielalaš gástaliturgiija .
Det er utgitt salmebøker på nordsamisk i 1993 og 1995 , og på lulesamisk i 2005 .
Jagi 1993 ja jagi 1995 almmuhuvvojedje sálbmagirjjit davvisámegillii , ja julevsámegillii jagi 2005 .
Utvalgte sørsamiske salmer er tatt inn i Salmer 1997 .
Válljejuvvon oarjilsámegielalaš sálmmat leat váldojuvvon mielde « Salmer 1997 » nammasaš girjái .
Sørsamisk salmebok er under utvikling i 2008 .
Oarjilsámegielalaš sálbmagirjji ledje ráhkadeamen jagi 2008 .
Ansvarlig : Kultur- og kirkedepartementet / / Kirkerådet Samisk kirkeråd Tidsperspektiv : Løpende
Ovddasvástádus : Kultur- ja girkodepartemeanta / Girkoráđđi / Sámi girkoráđđi Áigodat : Joatkevaččat
Skatteetaten
Vearroetáhta
Tiltak 44 .
Doaibmabidju 44 .
I de årene skattetaten har hatt dette tilbudet , har mellom 140 og 150 personer benyttet blankettene på samisk .
Daid jagiid maid vearroetáhta lea fállan daid , de leat 140 ja 150 olbmo gaskkas geavahan sámegielalaš blankeahtaid .
Skatteetaten yter tjenester på nordsamisk overfor skattytere ved behov .
Vearroetáhta fállá bálvalusaid davvisámegillii vearromáksiide dárbbu mielde .
Skattytere kan velge nordsamisk ved henvendelse til Skatteopplysningen , og vil da bli satt til en samiskspråklig saksbehandler .
Vearromáksit sáhttet válljet davvisámegiela go váldet oktavuođa Vearrodiehtojuohkimii , ja sin dalle bidjet sámegielalaš áššemeannudeaddji oktavuhtii .
Skatteytere som henvender seg skriftlig på nordsamisk , vil få svar på nordsamisk .
Dat vearromáksit guđet váldet čálalaš oktavuođa davvisámegillii , ožžot vástádusa davvisámegillii .
Saksbehandlerne er behjelpelige blant annet med å forklare det informasjonsmateriale som bare finnes på norsk .
Áššemeannudeaddjit veahkehit ee. čilgedettiineaset makkár dieđut leat diehtojuohkinávdnasiin mat dušše leat dárogillii .
I dag er det ikke teknisk mulig å levere selvangivelsen på samisk elektronisk .
Odne ii leat teknihkalaččat vejolaš sáddet elektruvnnalaš sámegielalaš selvána .
Alle skjemaer som skal leveres elektronisk via Altinn , må registreres i Oppgaveregisteret , som ikke støtter samiske tegn .
Buot skovit mat galget sáddejuvvot elektruvnnalaččat Altinn bokte , fertejit registarastojuvvot Dieđihanregistarii ( Oppgaveregisteret ) , mii ii dohkke sámegiela čállinmearkkaid .
Det er et mål at det på sikt blir mulig å levere selvangivelsen elektronisk også på samisk .
Ulbmil lea ahte áiggi mielde galgá leat vejolaš sáddet sámegielalaš selvána elektruvnnalaččat .
Se for øvrig tiltak 56 .
Geahča muđuid doaibmabiju 56 .
Skatteetaten vil gjøre skjemaer og informasjon lettere tilgjengelig på sine nettsider .
Vearroetáhta áigu álkkásmahttit skoviid ja dieđuid fidnema iežas neahttasiidduin .
Etaten vil også etablere rutiner for oversettelse og ajourhold av dokumenter til samisk .
Etáhta áigu maid ásahit rutiinnaid sámegielalaš dokumeanttaid jorgaleami ja ođasmahttima várás .
Ansvarlig : Skattetaten Tidsperspektiv : Løpende
Ovddasvástádus : Vearroetáhta Áigodat : Joatkevaččat
Kriminalomsorgen Kriminalomsorgen har ikke statistikk over hvor mange samer som domfelles .
Kriminálafuolla Kriminálafuolas ii leat statistihkka das man ollu sámit dubmehallet .
Det er ikke adgang til å registrere etnisk tilhørighet for personer som skal sone en straff .
Ii leat lohpi registarastit ráŋggástussii dubmehallan olbmuid čearddalaš gullevašvuođa .
Sameloven ivaretar rettigheter til samisktalende som skal gjennomføre straff .
Sámeláhka suodjala daid sámegielalaš olbmuid vuoigatvuođaid guđet leat dubmehallan ráŋggáštussii .
Dette gjelder både på nord- , luleog sørsamisk i de respektive språkområdene .
Dakkár vuoigatvuohta lea sihke davvisámi , julevsámi ja oarjilsámi giellaguovlluin .
I kriminalomsorgens fengsler i forvaltningsområdet for samisk språk har innsatte rett til å bruke samisk overfor hverandre og overfor sine pårørende .
Kriminálafuola giddagasain mat leat sámegiela hálddašanguovllus , čohkkájeaddjiin lea vuoigatvuohta gulahallat gaskaneaset ja lagaš olbmuiguin sámegillii .
Retten til å bruke samisk språk gjelder også ved gjennomføring av samfunnsstraff og deltakelse i promilleprogram .
Vuoigatvuohta geavahit sámegiela gusto maiddái go olmmoš gillá servodatráŋggáštusa ja lea searvamin promillaprográmmii .
Innsatte og domfelte har også rett til å bruke samisk språk ved muntlige henvendelser til kriminalomsorgen .
Čohkkájeaddjiin ja dubmehallan olbmuin lea maid vuoigatvuohta geavahit sámegiela go sii njálmmálaččat váldet oktavuođa kriminálafullii .
Kriminalomsorgen må derfor ha tilsatte som behersker samisk og som har kunnskap om samisk kultur .
Kriminálafuolla danne ferte virgádit sámegielalaš bargiid guđet dovdet sámi kultuvrra .
Samisktalende tilsatte er viktig både i fengsel og friomsorg .
Sámegielalaš bargit leat dehálaččat sihke giddagasain ja friddjafuolas .
I fengslene kan det også brukes tolketjeneste , selv om dette ikke er noen ideell løsning .
Giddagasainge lea vejolaš geavahit dulkonbálvalusa , vaikko dat ii leat buot buoremus čoavddus .
St.meld. nr. 37 ( 2007-2008 ) Straff som virker ble behandlet av Stortinget våren 2009 .
St. dieđáhusa nr. 37 ( 2007-2008 ) Ráŋggáštus mii váikkuha meannudii Stuorradiggi giđđat jagi 2009 .
For å følge opp stortingsmeldingen vil Justisdepartementet utarbeide en handlingsplan , hvor også soningsforhold for samiskspråklige domfelte og kriminalomsorgssenter med kompetanse på samisk språk og kultur vil inngå .
Čuovvolan dihtii stuorradiggedieđáhusa Justiisadepartemeanta áigu ráhkadahttit doaibmaplána , mas maiddái sámegielalaš dubmehallan olbmuid čohkkándilálašvuođat ja kriminálafuola sámegiela ja sámi kulturmáhttu gieđahallojuvvojit .
Tiltak 45 .
Doaibmabidju 45 .
Rekruttering av samiskspråklig fengselspersonale Kriminalomsorgens sentrale forvaltning har lagt inn rekruttering av samiskspråklige aspiranter til fengsels-
Sámegielalaš giddagasbargiid háhkan Kriminálafuola guovddášhálddahus lea stivrengulahallamisttis Kriminálafuola oahpahusguovddážiin ( KRUSain ) , mii oahpaha giddagasvirggálaččaid ,
Målet er at det hvert år tas opp et visst antall aspiranter som behersker samisk språk .
Ulbmil lea juohke jagi váldit vissis logus aspiránttaid guđet máhttet sámegiela .
Dersom to søkere vurderes å ha like kvalifikasjoner , skal den søker som behersker samisk språk , ha fortrinnsrett til opptak .
Jos guovtti ohccis árvvoštallojuvvojit leat ovtta buorit báhpárat , de dat ohcci beassá ohppui guhte máhttá sámegiela .
Av aspirantkullet som ble uteksaminert høsten 2007 , var det én samisktalende .
Dain aspiránttain guđet gerge oahpus čakčat jagi 2007 , lei okta sámegielalaš .
Det er to fengsler i Troms og Finnmark .
Romssa fylkkas ja Finnmárkku fylkkas leat buohkanassii guokte giddagasa .
Tromsø fengsel har én samisktalende ansatt , mens sju andre ansatte nå går på samisk språkkurs .
Romssa gávpoga giddagasas lea okta sámegielalaš bargi , ja čieža eará bargi leat dál vázzimin sámegiela kurssa .
Vadsø fengsel har to ansatte som behersker samisk , mens friomsorgskontoret i Finnmark har én samisktalende medarbeider .
Čáhcesullo giddagasas leat guokte sámegielalaš bargi , ja Finnmárkku friddjafuola kontuvrras lea okta sámegielalaš bargi .
Ut over dette har Bodø fengsel , Ila fengsel , forvarings- og sikringsanstalt og Ringerike fengsel én samisktalende medarbeider hver .
Lassin lea Budejju giddagasas , « Ila fengsel , forvarings- og sikringsanstalt » nammasaš giddagasas ja Ringeriikka giddagasas guđesge okta sámegielalaš bargi .
Det er for tiden en utfordring å rekruttere nok betjenter til de to fengslene i Troms og Finnmark .
Dál jo lea váttis háhkat doarvái sámegielalaš bargiid dan guovtti giddagassii , namalassii Romssa giddagassii ja Finnmárkku giddagassii .
Justisdepartementet har derfor tilrettelagt for at fengselsbetjentutdanningen kan gjennomføres desentralisert .
Danne Justiisadepartemeanta lea lágidan vejolašvuođa čađahit giddagasvirggálačča oahpu gáiddos oahpahussan .
Det er et friomsorgsunderkontor i Karasjok , men det er ikke permanent bemannet med fagpersonale .
Kárášjogas lea friddjafuola vuollásaš kontuvra , muhto das ii leat bissovaš virggis fágaolmmoš .
Ansvarlig : Justis- og politidepartementet Tidsperspektiv : Løpende
Ovddasvástádus : Justiisa- ja politiijadepartemeanta Áigodat : Joatkevaččat
Tiltak 46 .
Doaibmabidju 46 .
Gjennomgang av soningsforhold Når det gjelder samiske domfelte , har kriminalomsorgens oppmerksomhet i hovedsak vært rettet mot tiltak for å ivareta muligheten til å benytte og bevare samisk språk .
Čohkkándilálašvuođaid geahčadeapmi Dubmehallan sámi olbmuid dáfus , de kriminálafuolla lea eanaš váldán vuhtii doaibmabijuid mat dahket vejolažžan geavahit ja seailluhit sámegiela .
Justisdepartementet vil derfor ta initiativ til en gjennomgang av soningsforholdene for samiske innsatte og domfelte .
Justiisapartemeanta danne áigu geahčadišgoahtit sámi dubmehallan ja čohkkájeaddji olbmuid čohkkándilálašvuođaid .
Hensikten med en slik gjennomgang vil være å kartlegge behovet for ressurser eller spesielle tiltak for samiske domfelte også utover tilrettelegging for bruk av eget språk .
Dakkár geahčadeami ulbmil lea kártet makkár dárbu lea resurssaide ja sierra doaibmabijuide mat dubmehallan sámiide mearkkašit eambbo go duššefal giela geavaheami .
Ansvarlig : Justis- og politidepartementet Tidsperspektiv : Jf. oppfølging av St.meld. nr. 37 ( 20072008 ) Straff som virker
Ovddasvástádus : Justiisa- ja politiijadepartemeanta Áigodat : Gč St. dieđáhusa nr. 37 čuovvoleami ( 20072008 ) Ráŋggáštus mii váikkuha čuovvoleami
Tiltak 47 .
Doaibmabidju 47 .
Kriminalomsorgssenter med kompetanse på samisk språk og kultur Ved gjennomgangen av kriminalomsorgens organisasjonsstruktur i Troms og Finnmark vil det bli vurdert å etablere et kriminalomsorgssenter med særlig kompetanse på samisk språk og kultur .
Kriminálafuollaguovddáš mas lea máhttu sámegielas ja sámi kultuvrras Go geahčaduvvo kriminálafuola organisašuvdnavuogádat Romssas ja Finnmárkkus , de galgá maiddái árvvoštallojuvvot galgágo ásahuvvot kriminálafuollaguovddáš mas lea erenoamáš máhttu sámegielas ja sámi kultuvrras .
Det kan også være aktuelt med en håndbok om samers straffegjennomføring .
Nuge sáhttá šaddat , ahte ráhkaduvvo giehtagirji sámiid ráŋggáštusčađaheamis .
Den kan inneholde særlige spørsmål som skal vurderes ved utarbeidelse av personundersøkelse før dom , ved den første tverrfaglige kartleggingen når rettskraftig dom er mottatt i kriminalomsorgen , ved inntakssamtale i fengsel eller ved første samtale på friomsorgskontoret i samfunnsstraffen .
Das sáhttet leat sierra áššit mat galget árvvoštallojuvvot go olmmoš dutkojuvvo ovdal duopmocealkima , go vuosttamuš fágaidrasttideaddji kárten čađahuvvo dallego loahpalaš duopmu lea celkojuvvon kriminálafuolas , go dubmehallan olbmuin lea ságastallan su vuostáiválddidettiin giddagassii , dahje go suinna lea vuosttamuš ságastallan servodatráŋggáštusa friddjafuollakontuvrras .
I håndboken ville det være behov for en diskusjon om forståelsen av målet for rehabilitering og tilbakeføring til samiske lokalsamfunn .
Giehtagirjái šaddá dárbu váldit mielde divaštallama das mo rehabiliterenulbmil ja máhcaheapmi sámi báikkálaš servodahkii áddejuvvojit .
Aktuelle samarbeidspartnere i tilretteleggingen for samer kan være Sametinget og samiske institusjoner og kommuner .
Vejolaš ovttasbarganoasálaččat sámiid vástesaš heivehallamis sáhttet leat Sámediggi ja sámi ásahusat ja gielddat .
Sekretariatet for konfliktrådene Det er mange konfliktråd som har samisk befolkning innenfor sine grenser .
Konfliktaráđiid čállingoddi Máŋgga konfliktaráđi rájáid siskkobeallai gullet sámit .
Den største gruppen finnes i Øst- og Vest-Finnmark og i Nord-Troms .
Stuorámus joavku lea Nuorta- ja Oarje-Finnmárkkus ja Davvi-Romssas .
Oslo og Tromsø har en stor samisk befolkning .
Oslos ja Romssa gávpogis leat ollu sámit .
Konfliktrådene i Nordland , Nord-Trøndelag , Hedmark og Hordaland er også berørt av tematikken .
Nordlándda , Davvi-Trøndelága , Hedmárkku ja Hordalándda konfliktaráđiide maid guoská fáddádat .
I løpet av våren 2009 er det etablert en samiskspråklig meglergruppe i det nordsamiske området ( Finnmark og Troms ) .
Jagi 2009 giđa mielde lea ásahuvvon sámegielalaš soabahanjoavku davvisámi guvlui ( Finnmárkui ja Romsii ) .
Tiltak 48 .
Doaibmabidju 48 .
Sekretariatets mål er at alle samiske språk etter hvert skal dekkes .
Čállingotti ulbmil lea dađistaga gokčat buot sámegielaid .
Konfliktrådets hjemmeside har informasjon om konfliktrådet på nordsamisk og lulesamisk .
Konfliktaráđi ruovttusiiddus leat dieđut konfliktaráđi birra davvisámegillii ja julevsámegillii .
Det finnes også brosjyrer på nordsamisk og lulesamisk i trykket utgave , men i et svært begrenset utvalg .
Maiddái prentejuvvonge gihppagat leat davvisámegillii ja julevsámegillii , muhto eai nu máŋggaláganat .
Sekretariatet har startet arbeidet med å oversette informasjonsbrosjyren og annet informasjonsmateriell , samt å oppdatere det som er skrevet på hjemmesiden .
Čállingoddi lea álggahan diehtojuohkingihppaga ja eará diehtojuohkinávdnasiid jorgalahttima , ja ruovttusiiddu dieđuid ođasmahttima .
Ansvarlig : Sekretariatet for konfliktrådene Tidsperspektiv : 2008/2009
Ovddasvástádus : Konfliktaráđiid čállingoddi Áigodat : 2008/2009
Politiet Politiets enheter i de samiske kjerneområdene bør ha tilgang til personell med kompetanse i tolking og skriftlig oversetting av avhør tatt med lyd og bilde .
Politiija Sámi váldoguovlluin poltitiijaovttadagain berre leat vejolaš háhkat olbmuid guđet sáhttet dulkot ja čálalaččat jorgalit dutkamiid mat leat govviduvvon jienaiguin .
Videre bør det være tilgjengelig kompetanse i å skrive brev og oversette skjemaer til samisk , samt være tolk for politipersonell som ikke behersker samisk .
Dasto berre leat vejolaš háhkat máhtolaš olbmuid čállit reivviid ja jorgalit skoviid sámegillii , ja vel dulkotge politiijaide guđet ieža eai máhte sámegiela .
En bør tilstrebe å rekruttere personell med kompetanse i samisk språk og kultur .
Áigumuš berre leat háhkat bargiid geain lea máhttu sámegielas ja sámi kultuvrras .
Tiltak 49 .
Doaibmabidju 49 .
Økt samisk språk- og kulturforståelse i politiet Økt samisk språk- og kulturforståelse skal gis gjennom informasjon / kurs / utdanningstilbud for tilsatte i politi- og lensmannsetaten .
Eambbo sámegiellamáhttu ja sámi kulturmáhttu politiijii Politiija- ja leansmánneetáhtii galgá addojuvvot eambbo giellamáhttu ja kulturmáhttu dainna lágiin ahte lágiduvvojit diehtojuohkimat / kurssat / oahpahusfálaldagat sidjiide guđet leat etáhta bargit .
Det skal vurderes dannet et nettverk for tilsatte i politi- og lensmannsetaten med kompetanse i samisk språk og kultur .
Árvvoštallojuvvot galgá leago dárbu vuođđudit fierpmádaga politiija- ja leansmánneetáhta bargiide , geain lea máhttu sámegielas ja sámi kultuvrras .
Ansvarlig : Justis- og politidepartementet Tidsperspektiv : Handlingsplanens virkeperiode
Ovttasvástádus : Justiisa- ja politiijadepartemeanta Áigodat : Doaibmaplána áigodat
Tiltak 50 .
Doaibmabidju 50 .
Innarbeide de samiske språk i elektronisk programvare Det er et mål at samiske språk skal innarbeides i saksbehandlerprogram rettet mot publikum .
Heivehit sámegielaid elektruvnnalaš prográmmaide Ulbmil lea ahte sámegielat galget heivehuvvot áššemeannudanprográmmaide mat leat álbmoga várás .
Særlig er det viktig at plikter og rettigheter knyttet til straffesaksbehandlingen og andre myndighetshandlinger kan hentes ut på de samiske språk .
Erenoamáš dehálaš lea ahte geatnegasvuođaid ja vuoigatvuođaid birra , mat gullet ráŋggáštusáššiid meannudeapmái ja eará eiseváldegieđahallamiidda , lea vejolaš viežžat dieđuid guđege sámegillii .
Den største samiske språkgruppen må prioriteres først .
Stuorámus sámegielalaš joavku ferte vuoruhuvvot ovddimussii .
Ansvarlig : Justis- og politidepartementet Tidsperspektiv : Ikke fastsatt
Ovttasvástádus : Justiisa- ja politiijadepartemeanta Áigodat : Ii mearriduvvon
Tiltak 51 .
Doaibmabidju 51 .
Rekruttering av personer med samisk bakgrunn til Politihøgskolen Politihøgskolen har , gjennom sin kommunikasjonsog rekrutteringsstrategi , fokus på rekruttering av personer med minoritetsbakgrunn , herunder personer med samisk bakgrunn .
Dakkár olbmuid háhkan Politiijaallaskuvlii guđiin lea sámi duogáš Politiijaallaskuvla lea iežas gulahallan- ja rekruhttenstrategiijas čalmmustahttán dakkár olbmuid háhkama geain lea unnitlohkoduogáš , daid gaskkas maiddái olbmuid geain lea sámi duogáš .
Av konkrete rekrutteringstiltak , som er satt i verk , kan nevnes : • Annonsering på samisk i samisktalende områder • Samarbeid mellom Politihøgskolen avd. Bodø og Øst- og Vestfinnmark politidistrikt for å drive aktiv rekruttering .
Čielga rekruhttendoaibmabijuin , mat leat álggahuvvon , sáhttit namahit : • Almmuheapmi sámegillii sámegielalaš guovlluin • Politiijaallaskuvlla Budejju ossodat ja Nuortaja Oarje-Finnmárkku politiijaguovlu barget ovttasráđiid fidnen dihtii olbmuid politiijaoahpahussii .
Dette innbefatter blant annet informasjonsmøter osv. • I prosjektet ” Rekruttere og Beholde ” har samiske polititjenestemenn fulgt opp og veiledet søkere fra sitt distrikt .
Dan ovttasbargui gullet maid ee. diehtojuohkinčoahkkimat jna. • ” Rekruttere og Beholde ” nammasaš prošeavttas leat sámi politiijavirggálaččat čuovvolan ja bagadan iežaset guovlluid ohcciid .
• Opptaksreglementet til Politihøgskolen gir mulighet til å ta opp inntil 20 prosent av søkerne på såkalt særskilt egnethet , dersom søkere innehar egenskaper eller kvaliteter politietaten etterspør .
• Politiijaallaskuvlii beassannjuolggadusat addet vejolašvuođa váldit ohppui joba 20 proseanttage dain guđet ohcet nugohčoduvvon erenoamáš heivvolašvuođa geažil , namalassii go ohcciin leat attáldagat dahje máhtut maid politiijaetáhta dárbbaša .
Denne regelen kan også brukes for søkere med samisk bakgrunn .
Dán njuolggadusa lea maid vejolaš váldit atnui sámi ohcciid várás .
Politihøgskolen har siden 1993 jobbet aktivt med rekruttering av personer med etnisk minoritetsbakgrunn , herunder samisk , til politiutdanningen .
Politiijaallaskuvla lea jagi 1993 rájis bargan árjjalaččat háhkan dihtii politiijaohppui ohcciid geain lea čearddalaš unnitlohkoduogáš , nugo sámiin .
Dette gjør innsatsen for å øke rekrutteringen av ansatte med minoritetsbakgrunn vanskelig å måle .
Politiija- ja leansmánneetáhtas eai leat vuogit maid vuođul gávnnahit daid bargiid logu geain lea čearddalaš duogáš .
Prosjektet “ Rekruttere og Beholde ” ( 2007-2008 ) er et samarbeidsprosjekt mellom Politihøgskolen og Politidirektoratet .
“ Rekruttere og Beholde ” ( 2007-2008 ) nammasaš prošeakta lea Politiijaallaskuvlla ja Politiijadirektoráhta gaskasaš ovttasbargoprošeakta .
Prosjektet etablerte bl.a. en ressursgruppe med 30 polititjenestemenn med minoritetsbakgrunn , tre av dem med samisk bakgrunn , som aktivt jobbet mot ungdom med sikte på opptak til Politihøgskolen .
Prošeakta vuođđudii ee. resursajoavkku mas leat 30 politiijavirggálačča geain lea unnitlohkoduogáš , golbmasis sis sámi duogáš , ja joavku bargá aktiivvalaččat nuoraiguin dainna ulbmiliin ahte oaččuhivččii eanebuid Politiijaallaskuvlii .
I 2008 kom to studenter med samisk bakgrunn inn på Politihøgskolen .
Jagi 2008 besse guovttis sámi duogážiin Politiijaallaskuvlii .
Politihøgskolen avdeling Bodø startet høsten 2008 et prosjekt som har som mål å øke antallet søkere med samisk bakgrunn til politiutdanningen .
Politiijaallaskuvlla Budejju ossodat álggahii čakčat jagi 2008 prošeavtta man ulbmil lea oaččuhivččii eanet sámiid ohcat politiijaoahpahussii .
Det vil bli gjennomført informasjonsmøter der unge polititjenestemenn og - kvinner med samisk bakgrunn vil informere om opptaksprosedyrer , utdanningen og yrket .
Diehtojuohkinčoahkkimat šaddet lágiduvvot main nuorra politiijaalbmát ja - nissonat geain lea sámi duogáš juhket dieđuid skuvliibeassama , oahpahusa ja fitnu birra .
I tillegg vil det bli arbeidet aktivt opp mot samiske aviser , Sámi Radio og andre aktuelle informasjonskanaler .
Lassin galget dieđut juhkkojuvvot aktiivvalaččat sámi aviissaide , Sámi radioi ja eará áigeguovdilis diehtojuohkinkanálaide .
Politihøgskolen vil fortsette sin satsning for økning av rekruttering av potensielle kandidater med samisk bakgrunn gjennom personlig oppfølging og tett kontakt i de aktuelle politidistrikter .
Politiijaallaskuvla áigu joatkit barggu man ulbmil lea háhkat eanet vejolaš ohcciid sámiid gaskkas , ja áigu geavahit persovnnalaš oktavuođaid ja čuovvolemiid dain politiijaguovlluin main dat bargu berre dahkkojuvvot .
Ansvarlig : Justis- og politidepartementet Tidsperspektiv : Følges opp årlig i budsjettarbeid og styringsdialog med Politidirektoratet
Ovddasvástádus : Justiisa- ja politiijadepartemeanta Áigodat : Jahkásaš čuovvoleapmi bušeahttabarggus ja stivrengulahallamiin Politiijadirektoráhtain
Forsvaret
Suodjalus
Tiltak 52 .
Doaibmabidju 52 .
Informasjon om førstegangstjenesten Forsvaret ved Vernepliktsverket vil oversette brosjyren ” Dine muligheter under førstegangstjenesten ” til samisk for utsendelse til alle som måtte ønske den .
Diehtojuohkin vuosttasgearddesoahtebálvalusa birra Suodjalus áigu Soahtebálvaluslágádusa bokte jorgalahttit gihppaga man namma lea ” Du vejolašvuođat vuosttasgearddesoahtebálvalusas ” sámegillii , vai dan sáhttá sáddet buohkaide guđet dan sihtet .
Brosjyren vil i tillegg legges lett tilgjengelig på internett i pdf-format .
Gihpa galgá dasto vel biddjojuvvot pdfhámis internehttii , vai olbmot dan álkit gávdnet .
Det vil dessuten ved alle innkallinger til Sesjon del I og del II bli henvist til Vernepliktsverkets internettadresse for mer informasjon – også på samisk .
Buohkat guđet gohčohallet Sešuvnna vuosttas oassái ja nuppi oassái ožžot Soahtebálvaluslágádusas čujuhusa internehttii , mas gávdnet eanet dieđuid – maiddái sámegilliige .
Ansvarlig : Vernepliktsverket Tidsperspektiv : I løpet av 2009
Ovddasvástádus : Soahtebálvaluslágádus Áigodat : Jagi 2009 mielde
Tiltak 53 .
Doaibmabidju 53 .
Informasjon og kunngjøring av Forsvarets øvingsvirksomhet Forsvaret vil i løpet av 2009 sørge for at halvårsinformasjonen om hovedaktiviteter også vil bli utgitt på samisk der dette er naturlig .
Diehtojuohkin ja dieđiheapmi Suodjalusa hárjehallandoaimmaid birra Suodjalus áigu jagi 2009 mielde doaimmahit ahte jahkebealledieđut váldodoaimmaid birra maiddái almmuhuvvojit sámegillii doppe gos dat lea lunddolaš .
Kunngjøring om rekvisisjon der forvaltningsområdet for samisk språk er involvert vil også bli foretatt på samisk , bl.a. ved innrykk i samiske aviser .
Dieđiheamit rekvisišuvnna birra mat gusket sámi hálddašanguovlluide , galget maid leat sámegillii , ee. almmuhussan sámi aviissain .
Ansvarlig : Forsvarets operative hovedkvarter Tidsperspektiv : I løpet av 2009
Ovddasvástádus : Suodjalusa operatiiva váldoguovddáš Áigodat : Jagi 2009 mielde
Regjeringens bruk av samiske språk Regjeringens innsats for samiske språk må også gjenspeiles i departementenes egen bruk av samiske språk .
Ráđđehusa sámegielaid geavaheapmi Ráđđehusa áŋgiruššan sámegielaiguin galgá maiddái oidnot departemeanttaid iežaset sámegielaid geavaheamis .
Regjeringens internettsider www.regjeringen . no har hatt et eget samisk språkvalg siden 2004 .
Ráđđehusa neahttasiidduin www.regjeringen.no lea leamaš vejolaš válljet sámegielalaš teavsttaid jagi 2004 rájis .
Både saker av direkte interesse for den samiske befolkning og saker av nasjonal karakter presenteres her , i hovedsak på nordsamisk , men også på lule- og sørsamisk .
Sihke dakkár áššiid mat njuolga gusket sámi álbmogii ja riikkalaš áššiid lea vejolaš lohkat dáin siidduin , eanaš davvisámegillii , muhto maiddái julevsámegillii ja oarjilsámegillii .
Tiltak 54 .
Doaibmabidju 54 .
Økt utgivelse av regjeringens dokumenter på samisk Regjeringen vil utgi mer informasjon på samisk på sine nettsider , og øke andelen samiskspråklige dokumenter .
Eanet ráđđehusdokumeanttat sámegillii Ráđđehus áigu almmuhit eanet dieđuid sámegillii iežas neahttasiidduin , ja almmuhit eanet sámegielalaš dokumeanttaid .
Spesielt vil regjeringen legge vekt på å utgi flere dokumenter på sør- og lulesamisk .
Ráđđehus áigu erenoamážit áŋgiruššat almmuhit eanet dokumeanttaid oarjilsámegillii ja julevsámegillii .
Det vil bli laget en oversikt over all informasjon som finnes på sør- og lulesamisk .
Ráhkaduvvot galgá visogovalaš logahallan mii čájeha makkár dieđut leat fidnemis oarjilsámegillii ja julevsámegillii .
Regjeringen vil også sikre mer systematisk oppdatering og kvalitetssikring av de samiskspråklige nettsidene .
Ráđđehus áigu fuolahit ahte sámegielalaš neahttasiiddut ođasmahttojuvvojit ja dárkkistuvvojit systemáhtalaččat .
Ansvarlig : Arbeids- og inkluderingsdepartementet Tidsperspektiv : 2009-2014
Ovddasvástádus : Bargo- ja searvadahttindepartemeanta Áigodat : 2009-2014
Tiltak 55 .
Doaibmabidju 55 .
Forvaltningstermer Utvikling av samiske termer er sentralt for å kunne bevare og styrke bruken av samisk språk .
Eaktun lea , jos sámegiela galgá leat vejolaš geavahit fágalaš oktavuođain , ahte leat fágaterminologiijat ja fágadoahpagat sámegillii .
Forutsetningen for at samisk kan brukes i faglige sammenhenger , er at det finnes fagterminologi og fagbegreper på samisk .
Sámegiela terminologiijat ráhkaduvvojit sierra prošeaktan , nugo omd. Sámi láhkagiella nammasaš prošeakta mii čađahuvvo Deanu gieldda namas .
Videre skjer utvikling av Samisk terminologi gjennom saksbehandling i de ulike samiske institusjonene , som for eksempel Sametinget .
Dasto vel ovdánanit sámegiela terminologiijat sierranas sámi ásahusaid áššemeannudemiid oktavuođas , omd. Sámedikki áššemeannudeamis .
prosessene i utvikling av samisk terminologi foregår i tillegg gjennom oversetting av offentlige dokumenter til samisk .
Dehálaš oassi sámegiela terminologiija ráhkadanproseassain lea almmolaš dokumeanttaid jorgaleapmi sámegillii .
Samisk språknemnd under Samisk parlamentarisk råd har lagt ut noen terminologilister på www.giella.org .
Sámi giellalávdegoddi , mii lea Sámi parlamentáralaš ráđi vuollásaš , lea almmuhan muhtun terminologiijalisttuid dán neahttasiidui : www.giella.org .
Det er en målsetning at alle dokumenter statlige organer oversetter , skal være språkfaglig kvalitetssikret og at ny terminologi er godkjent av riktig instans .
Áigumuš lea ahte buot dokumeanttat maid stáhtalaš orgánat jorgalahttet , galget leat giellafágalaččat dárkkistuvvon , ja daid ođđa terminologiijat leat dohkkehuvvon rivttes vuogi mielde .
Departementene bruker i dag forskjellige oversettere for å oversette lover , regler , stortingsmeldinger , pressemeldinger etc. til samisk .
Departemeanttat geavahit odne ollu jorgaleddjiid guđet jorgalit lágaid , njuolggadusaid , stuorradiggedieđáhusaid , preassadieđáhusaid jna. sámegielaide .
Ettersom mye samisk juridisk terminologi og forvaltningsterminologi mangler , kan disse oversettelsene ofte være noe uklare i sin terminologibruk .
Dainnago ollu váilot sámi juridihkalaš terminologiijat ja hálddahusterminologiijat , de jorgaluvvon teavsttat sáhttet muhtumassii leat eahpedárkilat terminologiija geavaheami dáfus .
For å bøte på dette vil Arbeids- og inkluderingsdepartementet få utviklet en samisk ” husnormal ” for bruk i departementene og eventuelt underliggende etater .
Buoridan dihtii dili , de Bargo- ja searvadahttindepartemeanta áigu ráhkadahttit sámegielalaš ” viessogirjji ” maid departemeanttat ja vejolaččat daid vuollásaš etáhtatge sáhtte geavahit .
Ansvarlig : Arbeids- og inkluderingsdepartementet Tidsperspektiv : Igangsettes 2009
Ovddasvástádus : Bargo- ja searvadahttindepartemeanta Áigodat : Álggaheapmi jagi 2009
Tiltak 56 .
Doaibmabidju 56 .
Godkjenningsordning for samiske lovoversettelser Det er en målsetning at alle dokumenter statlige organer oversetter , skal være språkfaglig kvalitetssikret og at ny terminologi er godkjent av riktig instans .
Sámegillii jorgaluvvon lágaid dohkkehanortnet Áigumuš lea ahte buot dokumeanttat maid stáhtalaš orgánat jorgalahttet , galget leat giellafágalaččat dárkkistuvvon , ja daid ođđa terminologiijat leat dohkkehuvvon rivttes vuogi mielde .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet vil også etablere en ordning for kvalitetssikring av samisk språk i lovoversettelser og andre offentlige dokumenter , og en ordning som sikrer at lover som er oversatt til samisk også oppdateres på samisk når loven revideres .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta áigu maid ásahit dohkálašvuođa dárkkisteaddji ortnega sámegillii jorgaluvvon lágaid ja eará almmolaš áššebáhpáriid várás , ja ortnega mii sihkkarastá ahte sámegillii jorgaluvvon lágat maiddái ođasmahttojuvvojit sámegillii go láhka ođasmahttojuvvo .
Samisk språk og IKT Regjeringens mål er at all utvikling innen IKT i offentlig sektor skal bygge på prinsippet om universell utforming .
Sámegiella ja IKT Ráđđehusa ulbmil lea ahte buot IKT-ovdáneapmi almmolaš suorggis galgá atnit vuođđun unversála hámi vuođđojurdaga .
Regjeringen har som mål å sikre at alle har mulighet og motivasjon til å kunne nyttiggjøre seg teknologi og nye tjenester på en best mulig måte .
Ráđđehusa ulbmil lea sihkkarastit ahte buohkain lea vejolašvuohta ja mokta ávkineaset geavahit teknologiija ja ođđa bálvalusaid buoremus lági mielde .
I samisk sammenheng handler dette først og fremst om å kunne bruke samisk språk i all IKT-sammenheng , dvs. at samiske navn skal kunne skrives korrekt i offentlige registre , og at det utvikles programvare som støtter samisk språk .
Sámi oktavuođas dat vuos ja ovddimusat mearkkaša ahte sámi olmmoš galgá sáhttit geavahit gielas buot IKT-oktavuođain , namalassii ahte sámi namaid galgá sáhttit čállit riekta almmolaš registariidda , ja ahte galget ráhkaduvvot prográmmaide sámegielalaš vejolašvuođat .
Å sikre tilgang til den nye teknologien også for samiskspråklige er av stor betydning både for deltakelsen i samfunnet , og for utviklingen av samisk språk .
Ahte sámegielalaš olbmuide maid sihkkarastojuvvo vejolašvuohta beassat geavahit ođđa teknologiija , lea dehálaš sihke sin searvamii servodahkii ja sámegiela ovdáneapmái .
Offentlig sektor har et klart ansvar for å sørge for at de ulike IKT- og nettbaserte tjenestene ikke fører til nye barrierer .
Almmolaš suorggis lea čielga ovddasvástádus gozihit ahte sierranas IKT- ja neahttabálvalusat eai buvtte ođđa heađuštusaid .
De samiske språkene har i alt 15 spesielle tegn utover de ordinære tegn som eksisterer i det angloamerikanske systemet .
Sámegielain leat buohkanassii 15 sierra čállinmearkka lassin dábálaš mearkkaide mat adnojuvvojit anglo-amerihkálaš vuogádagas .
Det har vært en positiv utvikling de siste årene når det gjelder samisk tegnsett og IKT .
Sámegiela čállinmearkkaid ja IKTa dáfus lea maŋimuš jagiid leamaš buorre ovdáneapmi .
Samisk språk er nå implementert som eget valg i de mest brukte operativsystemene .
Sámegiella lea dál válljehahtti giella dábáleamos operatiivavuogádagain .
Tiltak 57 .
Doaibmabidju 57 .
Samisk språk i offentlige registre krav til statlige etater For den samiske språkgruppen er det viktig at også skriftlig samisk kan benyttes på en riktig og korrekt måte i samfunnet .
Sámegiella almmolaš registariin – gáibádusat stáhtalaš etáhtaide Sámi giellajovkui lea dehálaš ahte maiddái čálalaččatge lea vejolaš geavahit sámegiela riekta ja dohkálaččat servodagas .
For fullverdig bruk er samisk avhengig av å benytte noen tegn som ikke finnes i
Sámegiela dievas geavaheapmi gáibida ahte vejolaš lea atnit muhtun čállinmearkkaid mat eai leat girjedárus eaige ođđadárus .
De eldre offentlige registrene har ikke disse tegnene , noe som har ført til at det benyttes forskjellige varianter av konverteringer for disse til andre bokstaver som kan registreres i systemene .
Boarraseappoš almmolaš registariin eai leat dat čállinmearkkat , ja dat lea dagahan ahte máŋggalágan nuppástuhttinprográmmat mat lonuhit dáid čállinmearkkaid dakkár čállinmearkan maid vuogádagat sáhttet dohkkehit .
Typisk vil dette bl.a. gjelde registre som Brønnøysundregistrene , Folkeregisteret , Statens kartverk ( Norgesglasset ) , Primus , Askeladden og i NAV .
Dát guoská ee. aiddofal dakkár registariidda go Brønnøysundregistariidda , Álbmotregistarii , Stáhta kártalágádussii ( Norgesglasset ) , Primusii , Askeladdenii ja NAVii .
Det innebærer at den samiske befolkningen og bedrifter med samiske navn ikke kan få registrert sine navn og adresser på korrekt måte i registrene .
Dat mearkkaša ahte sámi álbmot ja fitnodagat main lea sámi namma eai sáhte registarastojuvvot rivttes namain ja čujuhusain registariidda .
Regjeringen er av den oppfatning at dette er en uheldig situasjon som må rettes opp .
Ráđđehus oaivvilda ahte dát dilli lea unohas ja ferte buoriduvvot .
Standardiseringsrådet , som er et rådgivende organ for Fornyings- og administrasjonsdepartementet ( FAD ) innen IKT-spørsmål , har behandlet bruken av tegnsett innen offentlig forvaltning .
Standárdenráđđi , mii lea Ođasmahttin- ja hálddahusdepartemeantta ( FAD ) rávvejeaddji orgána IKT-áššiin , lea meannudan áššin čállinmearkkaid geavaheami almmolaš hálddahusas .
I sin anbefaling , som nå er til behandling i FAD , foreslår rådet innført tegnsettet ISO .
57 maid FAD dál lea meannudeamen , ráđđi árvala váldit atnui mearkavuogádahkii ISO .
/ IEC .
/ IEC .
10646 representert ved UTF- 8 for offentlige nettsteder og mot offentlige registre .
10646 gullevaš UTF- 8 veršuvnna almmolaš neahttabáikkiin ja almmolaš registariin .
Dette tegnsettet har vid utbredelse og dekker ikke bare behovene samisk skriftspråk har , men også tekstlig representasjonen for et flertall av verdens språk .
Dát mearkavuogádat geavahuvvo viidát ja gokčá ii duššefal sámi girjegielaid dárbbuid , muhto maiddái máilmmi eanaš gielaid čállinmearkkaid .
Teknisk sett vil et slikt valg gi en fullverdig løsning for tekstlig representasjon innen alle de bruksområder en i dag ikke har fullverdige løsninger .
Teknihkalaččat dát válljen buktá dievas čovdosa teakstačállimii buot dain geavahansurggiin main odne eai leat áibbas dohkálaš čovdosat .
For offentlige nettsteder synes det som relativt enkelt å innføre UTF-8 , men før endelig konklusjon kan trekkes må det gjennomføres en konsekvensanalyse for sikre seg mot uforutsette problemstillinger .
Almmolaš neahttabáikkiide orru leamen viehka álki váldit atnui UTF-8 , muhto ovdalgo loahpalaš mearrádus dahkkojuvvo , de ferte čađahuvvot váikkuhusguorahallan , vai lea vejolaš garvit vuorddekeahtes váttisvuođaid .
På grunn av de sterke bindingene som eksisterer i nåværende registre er det nødvendig med fornuftige overgangsordninger og egnede metoder for å gjennomføre en slik omlegging .
Dainnago otnáš registariin leat nana čatnasat , de lea dárbu gávdnat jierpmálaš gaskaboddasaš ortnegiid ja heivvolaš vugiid mo čađahit nuppástuhttima . Dát nuppástuhttimat gusket máŋgga oasálažžii .
Det er planlagt gjennomført en konsekvensanalyse våren 2009 .
Plánejuvvon lea čađahit váikkuhusguorahallama giđđat jagi 2009 .
Regjeringen ønsker å innføre tegnsettet ISO .
Ráđđehus dáhttu váldit atnui čállinmearkavuogádahkii ISO .
10646 representert ved UTF- 8 for offentlige nettsteder og mot offentlige registre , men må vurdere nøyere hvordan dette skal skje og hvilke overgangsordninger som skal gjelde .
10646 gullevaš UTF- 8 veršuvnna almmolaš neahttabáikkiide ja almmolaš registariidda , muhto ferte vuos árvvoštallat dárkileappot mo dan dahkat ja makkár gaskaboddasaš ortnegat galget geavahuvvot .
Ansvarlig : Fornyings- og administrasjonsdepartementet Tidsperspektiv : Handlingsplanens virkeperiode
Ovddasvástádus : Ođasmahttin- ja hálddahusdepartemeanta Áigodat : Doaibmaplána áigodat
Språkteknologi Språkteknologi er en tverrvitenskapelig disiplin som omfatter utvikling av dataprogram for å analysere og generere menneskelig språk , for eksempel norsk eller samisk .
Giellateknologiija Giellateknologiija lea diehtagiid rasttideaddji doaibma mii siskkilda dakkár dihtorprográmmaid ráhkadeami mat sáhttet bođđet ja ráhkadit olmmošlaš giela cealkagiid , omd. dárogillii dahje sámegillii .
Språkteknologi bygger blant annet på kunnskap innen informasjonsteknologi , lingvistikk , kunstig intelligens , fonetikk og kognitiv psykologi .
Giellateknologiija vuođđun leat ee. diehtojuohkinteknologiija , gielladiehtaga , dahkojierpmi , fonetihka ja kognitiiva psykologiija máhtut .
Språkteknologi blir vanligvis delt inn i to hovedområder , datalingvistikk og taleteknologi .
Giellateknologiija juhkkojuvvo dábálaččat guovtti váldosuorgái , dihtorlingvistihkkii ja jietnadanteknologiijii .
Innen datalingvistikken konsentrerer en seg hovedsakelig om analyser av skrevet tekst , som blant annet vil åpne for utvidet søkemuligheter på internett og automatisk oversettelse .
Buot almmolaš doaimmahusat galget sáhttit váldit oktavuođa ja jearrat samIT rávvagiid áššiin mat gusket sámegillii ja ITii .
Taleteknologien handler om databehandling av menneskelig tale , dvs. særlig talegjenkjenning og talesyntese .
fuomášumi čállojuvvon teavsttaid bođđemii , mii ee. ovddida ohcanvejolašvuođaid interneahtas ja automáhtalaš jorgaleami .
Tale har vist seg å være en effektiv måte å presentere informasjon på .
Jietnadeapmi lea čájehuvvon leat beaktilis vuohki juohkit dieđuid .
Taleprogram kan gi personer med lese- og skrivevansker tilgang til ulike typer tekster , fra fagbøker til aviser .
Jietnadanprográmmat sáhttet addit olbmuide geain lea lohkan- ja čállinváttisvuođat vejolašvuođa ipmirdit iešguđetlágan teavsttaid , fágagirjjiid rájis aviissaid rádjai .
Sametinget har utredet om det er mulig å utvikle talesyntese for samiske språk .
Sámediggi lea čielggadan leago vejolaš ráhkadit sámegielaide syntehtalaš jietnadanprográmmaid .
Talesyntesen skal brukes som tilleggsverktøy i kombinasjon med ordinære korrekturprogram .
Syntehtalaš jietnadeapmi galgá geavahuvvot lassereaidun ovttas dábálaš divodanprográmmaiguin .
Erfaring viser at bruk av talesyntese støtter både lese- og skriveprosessen .
Vásáhusat čájehit ahte syntehtalaš jietnadeapmi doarju lohkan- ja čállindáiddu .
I tillegg vil talesyntese kunne bli brukt som grunnlag for å utvikle et moderne tjenestetilbud på mange felt .
Lassin syntehtalaš jietnadeapmi sáhttá geavahuvvot vuođđun ráhkadit ođđaáigásaš bálvalusfálaldagaid máŋgga suorggis .
Tiltak 58 .
Doaibmabidju 58 .
Samisk rettskrivingsverktøy Sametinget har siden 2004 gjennomført et prosjekt ( Divvun ) med utvikling et samisk korrekturprogram for elektronisk tekstbehandling .
Sámegiela riektačállinreaidu Sámediggi lea jagi 2004 rájis čađahan prošeavtta ( Divvun ) mas ráhkaduvvo sámegillii elektruvnnalaš teakstagieđahalli divodanprográmma .
Programmet er gratis og kan lastes ned fra internett .
Prográmma lea nuvttá ja dan lea vejolaš viežžat interneahtas .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet , Kunnskapsdepartementet og Sametinget finansier prosjektet « Divvun 2 » , som både skal stå for vedlikehold og prøvedrift av stavekontrollen for nordsamisk og lulesamisk , samt utvikling av en stavekontroll for sørsamisk .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta , Máhttodepartemeanta ja Sámediggi ruhtadit prošeavtta « Divvun 2 » , mii galgá sihke ortnegis doallat ja geahččalit davvisámegiela ja julevsámegiela stávendárkkástusa , ja ovddidit oarjilsámegillii stávendárkkástusa .
Prosjektet går over 3 år , og målet er at en sørsamisk stavekontroll skal foreligge innen utgangen av 2010 .
Prošeakta galgá bistit badjel 3 jagi , ja ulbmil lea ahte oarjilsámegiela stávendárkkástus galgá leat válmmas jagi 2010 lohppii .
Ansvarlig : Kunnskapsdepartementet , Arbeids- og inkluderingsdepartementet og Sametinget Tidsperspektiv : 2010 Sametinget har tatt initiativ til å drøfte en fremtidig driftsorganisasjon for Divvun-prosjektet .
Ovddasvástádus : Máhttodepartemeanta , Bargo- ja searvadahttindepartemeanta ja Sámediggi Áigodat : 2010 Sámediggi lea bidjan álgagii divaštallama Divvunprošeavtta boahtteáigásaš jođihanorganisašuvnna birra .
Også versjonsoppdateringene hos programvareleverandørene medfører behov for videreutvikling og oppgradering av rettskrivingsverktøyene .
Maiddái prográmmabuvttadeaddjiid veršuvnnaid ođasmahttimatge dagahit dárbbu buoridit ja ođasmahttit riektačállinreaidduid .
GIELLATEKNO Senter for samisk språkteknologi ved Universitetet i Tromsø har som mål å lage grammatikkbasert språkteknologi for samisk og andre nordlige språk , t.d. tekstprosesseringsprogram , pedagogiske program , digitale ordbøker og syntetisk tale .
GIELLATEKNO Romssa universitehta Sámi giellateknologiija guovddážis lea ulbmil giellaoahpa vuođul ráhkadit giellateknologiija sámegiela ja eará davveguovlluid gielaid várás , omd. teakstačállinprográmmaid , pedagogalaš prográmmaid , digitála sátnegirjjiid ja dahkojietnaprográmma ( syntehtalaš jietnadeami ) .
Samiske ordbøker Det er i dag stor mangel på samiske ordbøker , særlig lulesamisk og sørsamisk .
Prošeavtta ruovttusiidduin sáhttet olbmot dál viežžat giellaoahpa árvvoštallanreaiddu davvisámegillii , julevsámegillii , oarjilsámegillii , anárašgillii , nuortalašgillii ja gielddasámegilli .
Mangel på ordbøker kan være en hindring for utvikling av språkene .
Lassin leat davvisámegillii pedagogalaš prográmmat ja sátnegirjjit .
For eksempel kan enspråklige samiske ordbøker være et viktig bidrag til at samisk skal kunne fungere også som metaspråk , dvs. som språk til å forklare hva ting betyr .
59 OAIDNIT : Oidnosii buktit sámegiela albmohahkii Vai sámegiella nanusmuvvá ealli kulturcaggin , de lea dehálaš ahte sámegiella eambbo oidno albmohagas .
Det fins heller ikke ordbøker lagd spesielt for norskspråklige som vil lære nordsamisk , eller samisknorske ordbøker som forklarer bruk av samiske ord for norskspråklige brukere .
Ahte Norgga álbmot deaivvada sámegielaiguin almmolaš joregiin , lea dehálaš vai gielaid árvodássi servodagas buorrána . Dat buoridivččii juohkehačča diđolašvuođa das ahte sámegiella lea dehálaš oassi riikka kultuvrralaš ilmmis .
hjemmesider finner man nå verktøy for grammatisk analyse for språkene nordsamisk , lulesamisk , sørsamisk , enaresamisk , skoltesamisk og kildinsamisk .
Dasto dat váikkuha buorebussii olbmuid miellaguottuid dáfus ja lassánahtášii sin beroštupmái sámegielas servodagas muđuid .
I tillegg finnes det pedagogiske program og ordbøker for nordsamisk .
Maŋimuš jagiid sámegiella lea eambbo go ovdal šaddan Norgga kultuvrra oassin .
Sametinget vil bli invitert til å delta i arbeidsgruppen .
Sámi filmmat , sámi artisttat ja sámi festiválat váikkuhit ollu dasa ahte beroštupmi sámegielas lassána servodagas .
Ansvarlig : Arbeids- og inkluderingsdepartementet Tidsperspektiv : 2009-2010
Sámegielaid oidnosii buktin lea maid dehálaš nannen dihtii sámiid gielalaš ja kultuvrralaš ihčodaga .
Ikke minst er det i denne sammenheng viktig at mangfoldet i samisk språk blir mer synlig på den offentlige arena , slik at både nordsamisktalende , lulesamisktalende og sørsamisktalende kan møte språket sitt i flest mulig sammenhenger .
Iiba unnánge leat dán oktavuođas dehálaš ahte sámegielaid šláddjiivuohta oidno eambbo almmolaš joregiin , nu ahte sihke davvisámegielalaččat , julevsámegielalaččat ja oarjilsámegielalaččat sáhttet deaivvahit gielaset nu ollu oktavuođain go fal vejolaš .
I barneombudenes rapport Retten til medvirkning for samiske barn og unge uttrykker ungdommene at språket er en avgjørende faktor for å bidra til en trygg identitet
Mánáidáitariid raporttas man namma lea Retten til medvirkning for samiske barn og unge ( Sámi mánáid ja nuoraid vuoigatvuohta leat mielde váikkuheamen ) , nuorat dovddahit ahte giella lea
– og at massemediene i alt for liten grad formidler stoff rettet mot samiske ungdommer .
mearrideaddji dehálaš oadjebas ihčodaga váikkuheaddjin sidjiide – ja ahte hivvomediat menddo unnán gaskkustit fáluid sámi nuoraide .
En sterkere synliggjøring av samisk språk i det offentlige rom vil kunne øke interessen og behovet for å ta tilbake språket , eller dyrke og utvikle språket .
Go sámegiella eambbo oidno ja gullo almmolaččat , de dat sáhttá beroštahttit eanebuid váldit gielaset ruovttoluotta , dikšut dan ja ovddidan dan .
Det vil også være en viktig stimuleringsfaktor for samiske lokalsamfunn til å arbeide for å styrke samisk språk i området .
Dat maid lea dakkár dehálaš bealli mii movttiidahttá sámi báikkálaš servodagaid bargat nu ahte sámegiella nanusmuvvá guovllus .
Samisk litteratur , samisk teater og samiske filmer spiller en viktig rolle for språklig identifisering og bevissthet rundt språket .
Sámi girjjálašvuođas , sámi teáhteris ja sámi filmmain lea dehálaš rolla dahkat giela oahpisin olbmuide ja buoridit sin diđolašvuođa das .
Samisk litteratur kan videre spille en viktig rolle for utvikling av godt samisk språkbruk , utvikling av den enkelte lesers ferdigheter i samisk språk , og utvikling av leserens identifisering med språket .
Sámegielalaš girjjálašvuođas sáhttá dasto vel leat dakkár dehálaš rolla , ahte ovddida buori sámegiela geavaheami , buorida guđege lohkki máhtuid sámegielas , ja lasiha su čatnaseami gillii .
Det som er avgjørende for at det skal skiltes på samisk , er om det samiske stedsnavnet brukes av folk på stedet .
SÁMI VAHKKU ROMSSA GÁVPOGIS JAGI 2009 Sámi álbmotbeaivvi oktavuođas guovvamánu 6. b. 2009 lágiduvvui Romssa gávpogii sámi vahkku .
Det gjøres i loven ikke forskjell på områder innenfor eller utenfor forvaltningsområdet for samisk språk .
Prográmma álggii seminárain sámi giela , teknologiija ja ealáskahttima birra Romssa gávpoga girjerájus .
Etter initiativ fra fylkestingene er det innført tospråklige navn ( norsk og samisk ) på Troms og Finnmark .
mearridit galbema riikka- ja fylkkageainnuin , ja gielddain fas lea ovddasvástádus mearridit gielddageainnuid galbema ( galbenváldi ) .
Regionale statlige organ i disse fylkene skal i sine logoer , i brev og ved skilting fremstå med navn på begge språk .
Galbeneiseváldi sáhttá válljet ahte sámegielalaš namma galgá leat bajimusas dainge guovlluid galbbain mat eai leat sámegiela hálddašanguovllus .
Det samme gjelder for vegskilting ved fylkesgrensene .
diibmobeallásaš čáŋadan-kurssaid sámegielas girjerájus .
Stadnamnlova skal sikre samiske stedsnavn i samsvar med nasjonalt lovverk og internasjonale avtaler og konvensjoner . Det samiske navnet skal alltid stå først på skilt i forvaltningsområdet for samisk språk .
Dan vahku ledje maiddái fállamassii ee. sámi girjjálašvuođa oahpásmahttin , sámi dáiddáriid čájáhus , sámi borramuškursa , sámi teáhter , sámi máinnasbottut mánáide ja sámidáru ipmilbálvalus .
Skiltmyndigheten kan velge at det samiske navnet skal stå først på skilt også i områder som ikke er en del av forvaltningsområdet .
Báikenamma vurdojuvvo friddjadáhtus geavahuvvot , namalassii ahte almmolaš orgánat ieža váldet ovddasvástádussaneaset ollašuhttit lága iežaset ovddasvástádussuorggis .
samisk språk er blitt tatt mer og mer i bruk i offentlig sammenheng , har også etterspørselen økt .
Dat mii mearrida ášši , galgágo galbejuvvot sámegillii , lea dat ahte báikki olbmot geavahit sámegielalaš báikenama .
Alle vedtatte stedsnavn blir ført inn i databasen Sentralt stedsnavnsregister som driftes av Statens kartverk .
Láhka ii earut guovlluid mat leat sámegiela hálddašanguovllu siskkobealde dain guovlluin mat leat olggobealde .
Sametingets administrasjons arbeidsoppgaver er bl.a. å forberede navnesaker for navnekonsulentene og hjelpe til med å innhente bakgrunnsopplysninger om stedsnavnene .
Dán guovtti fylkka guvllolaš stáhtaorgánat galget geavahit guovttegielalaš nama iežaset logoin , reivviin ja galbbain . Dat gusto maid fylkkarájáid geaidnogalbbaide .
HVA SKAL TIL FOR Å FÅ .
Stáhta geaidnolágádusa guovlokontuvrraid vuollásaš báikkálaš kantuvrrain lea ovddasvástádus
OPP ET SAMISKSPRÅKLIG VEISKILT ?
MII EAKTUDA BÁIKENAMA MEARRIDEAMI ?
For at det skal kunne skiltes med samiske stedsnavn må stedsnavnet være godkjent og registrert i Sentralt stedsnavnregister .
Soapmásat váldet ovdan nammaášši ja sáddejit dan mearridanorgánii , namalassii gildii , fylkkagildii dahje stáhta kártalágádussii ( § 5 ) .
Stedsnavnet er forutsatt benyttet av eget tiltak , det vil si at offentlige organer selv er ansvarlig for at loven oppfylles innenfor sitt ansvarsområde .
Gielda fuolaha ahte buohkat geain lea gulaskuddandadjamuš , besset cealkit oaivileaset , ja sádde ášši ruovttoluotta báikenammabálvalussii loahpalaš árvaleapmái .
Det er adgang til å klage over manglende bruk av fastsatt samisk stedsnavn .
Báikenammabálvalus sádde ášši mearridanorgánii , mii dahká das mearrádusa .
En eventuell klage sendes til Kultur- og kirkedepartementet .
Mearrádusorgána sádde mearrádusa gildii , mii dan almmuha ( § 7 ) .