pere/sami_parallel huggingface dataset:
Mandat og grunnlag 1.1 Analysegruppas mandat 1.2 Konsultasjonene mellom statlige myndigheter og Sametinget 1.3 Behov for et kunnskapsgrunnlag 1.4 Analysegruppa
Vuođđu ja fápmudus 1.1 Guorahallanjoavkku fápmudus 1.2 Ráđđádallamat gaskal stáhta eiseválddiid ja Sámedikki 1.3 Máhttovuođu dárbun 1.4 Guorahallanjoavku
3.2.1 Valgmanntallets samlede utvikling 1989–2009 3.2.2 Valgmanntallets kretsvise utvikling 1989–2005 3.2.3 Valgmanntallet kretsvis i 2009 3.3 Valgmanntallet på kommunenivå i 2005 og 2009 3.3.1 Kommunene gruppert etter antall innmeldte i valgmanntallet 3.3.2 Valgmanntallet i kommuner med minst 20 innmeldte i 2009 3.3.3 Spesielt om valgmanntallet i de 26 STN-kommunene 3.4 Valgmanntallets kjønns- og aldersfordeling 3.4.1 Kvinneandelen totalt 2001–2009 og per krets 2001–2005 3.4.2 Kjønnsfordeling per krets og kommune i 2009 3.4.3 Valgmanntallets alderssammensetning totalt i 2005 og 2009 3.4.4 Valgmanntallets kvinneandel per aldersgruppe i 2005 og 2009 3.5 Utmeldinger 3.6 Valgdeltakelse 3.6.1 Valgdeltakelse ved ulike valgtyper i Norge 1987–2009 3.6.2 Kretsvis valgdeltakelse ved sametingsvalgene 1989–2005 3.6.2 Kretsvis valgdeltakelse ved sametingsvalget i 2009 3.7 Sluttkommentar Vedlegg A : Sametingets valgkretser 1989–2005 Vedlegg B : Sametingets valgkretser 2009– Vedlegg C : Kart over kommuner med minst 30 i valgmanntallet i 2005 og 2009 4
3.1 Álggaheapmi 46 3.1.1 Datahástalusat , gáldugeavaheapmi ja struktuvra 47 3.2 Jienastuslohku obbalaččat ja biriin 1989-2009 50 3.2.1 Jienastuslogu obbalaš ovdáneapmi 1989-2009 51 3.2.2 Jienastusloguid ovdáneapmi biiriin 1989-2005 52 3.2.3 Jienastuslohku biiriin jagi 2009 58 3.3 Jienastuslohku suohkandásis 2005 ja 2009 62 3.3.1 Suohkanat juhkkojuvvon dan vuođul man oallugat leat čálihan jienastuslohkui 63 3.3.2 Jienastuslohku suohkaniin main ledje unnimusat 20 čálihan jienastuslohkui 2009 65 3.4 . Jienastuslogu sohkabeale- ja ahkejuohku 77 3.4.1 Nissonoassi oktiibuot 2001-2009 ja biriin 2001-2005 77 3.4.2 Sohkabealejuohku biriin ja suohkaniin jagi 2009 78 3.4.3 Jienastuslogu ahkečohkkehus oktiibuot jagiid 2005 ja -09 83 3.4.4 Jienastuslogunissonoassi ahkejoavkkuid ektui jagiid 2005 ja 2009 86 3.5 Eret dieđiheamit jienastuslogus 88 3.6 Válgaoassálastin 90 3.6.1 Válgaoassálastin iešguđetlágan válggain Norggas 1987- 2009 90 3.6.2 Biiriid mielde válgaoassálastin Sámediggeválggain 1989-2005 94 3.6.3 Biiriid mielde válgaoassálastin 2009 Sámediggeválggas 97 3.7 Loahppacealkámuš 98 Mielddus A : Sámedikki válgabiiret 1989-2005 101 Mielddus B . :
4.2.5 Andelen sosialhjelpsmottakere i forhold til alder 4.2.6 Sosialhjelp og utdanning 4.3 Oppsummering , kommentarer og anbefaling for videre forskning
Oassi sosiálaveahki vuostáiváldin agi ektui 4.2.6 . Sosiálaveahkki ja oahppu 4.3 Čoahkkáigeassu , kommentárat ja ávžžuhus viidásit dutkamii 5
6.3.3 Bosted i 2009 til elevene som bodde i STN-områdene ved oppstart på videregående opplæring i årene 1994 til 1996 7
6.3.3 Jagi 2009 ássanbáiki ohppiin geat ásse SED-guovlluin go álge joatkkaskuvla ohppui jagiid 1994-1996. 7
Figurer Figur 2.1 Skogerbøs medieundersøkelse .
Skogerbø mediaguorahallan ; deháleamos diehtogáldut sámiáššiid birra ( 2000 ) 23 NRK .
Viktigste informasjonskilde om samiskesaker ( 2000 ) Figur 2.2 NRK Sámi Radios brukerundersøkelse .
Sámi Radio geavaheddjiidiskkus ; deháleamos diehtogáldut sámi áššiid birra ( 2005-2009 ) 24 NRK .
Prosent 58 Figur 3.5 Valgmanntallet for de to sørligste valgkretsene ved valgene 1989–2009 59 Figur 3.6 Antall kommuner med et gitt antall manntallsførte i 2005 og 2009 62 Figur 3.7 Valgmanntallet i 1989 , 2005 og 2009 i de syv kommunene med minst 500 manntallsførte i 2005 og 2009 .
Proseanttat Govadat 3.5 Jienastuslohku dan guovtti lulimus válgabiires válggain 1989-2009 Govadat 3.6 Lohku suohkaniin main lei vissis oassi čálihuvvon jienastuslohkui jagi 2005 ja 2009 . Govadat 3.7 Jienastuslohku jagiin 1989 , 2005 ja 2009 dan čieža suohkanis main ledje unnimusat 500 čálihuvvon jienastuslohkui 2005 ja 2009 .
Kilde : SSB 113 Figur 5.1 Indeksert folketall 1990–2010 .
Fylkkaid mielde oassi olbmuin geat ožžo sosiálaveahki 2008 .
STN-områdene 124 Figur 5.3 Indeksert folketall 1990–2010 . De øvrige områdene 125 Figur 5. 4 Folkemengdens gjennomsnittsalder .
Govadat 5.1 Govadat 5.2 Govadat 5.3 Govadat 5.4 Govadat 5.5 Govadat 5.6 Govadat 5.7 Govadat 5.8 Govadat 5.9 Govadat 5.10 Govadat 6.1
1990–2010 130 Figur 5.5 Tallet på døde .
Indekserejuvvon olmmošlohku 1990-2010 .
2000–2009 131 Figur 5.6 Indeksert tall på fødte .
Váldogovvádus Indekserejuvvon olmmošlohku 1990-2010 .
2000–2009 132 Figur 5.7 Indeksert tall på fødte .
Indekserejuvvon olmmošlohku 1990-2010 . Eará guovllut .
2000–2009 133 Figur 5.8 Fødselsoverskudd .
Álbmoga gaskamearálašahki . 1990 – 2010 Jábmiidlogut .
2000–2009 134 Figur 5.9 Utflytting fra STN-kommunene .
2000 – 2009 Indekserejuvvon riegádahttinlogut .
2009 139 Figur 5.10 Innflytting til STN-kommunene .
2000 – 2009 Indekserejuvvon riegádahttinlogut .
Figur 6.2
2000 – 2009 Eretfárremat SED-suohkaniin .
Utdanningsnivået i STN-området i 2009 for dem som startet på videregående opplæring i årene 1994 til 1996 , henholdsvis for dem som gjennomførte videregående opplæring innen fem år , og for dem som i ikke gjorde det .
2009 Sisafárremat SED-suohkaniidda . 2009 Oahppodássi SED-guovllus jagi 2009 sis geat álge joatkkaskuvla ohppui jagiid 1994-1996 , sin ektui geat čađahedje joatkkaskuvla oahpu 5 jagi sisa ja sin ektui geat eai čađahan .
Prosent 148 Bosted i 2009 til elever fra STN-området som startet på videregående opplæring i årene 1994 til 1996 , fordelt på dem som gjennomførte opplæringen innen fem år , og dem som ikke gjorde det .
Proseanta . Ássanbáiki ohppiide eret SED-guovllus jagi 2009 , geat álge joatkkaskuvla ohppui jagiid 1994-1996 juhkkojuvvon dan ektui geat čađahedje oahpu 5 jagi sisa ja geat eai čađahan .
Prosent 152
Proseanta .
Tabell 3.2 Valgmanntallet per krets ved valgene i 1989 og 2005 , etter kretsenes størrelse i henholdsvis 1989 og 2005 .
Jienastuslohku juohke biires válggain jagi 1989 ja 2005 , biiriid sturrodagaid mielde jagiin 1989 ja 2005 .
Etter endringens nominelle størrelse Tabell 3.6 Antall innmeldte i Sametingets valgmanntall 2005 og 2009 i kommuner som er helt eller delvis med i STN-området .
Rievdamat juohke biire jienastuslogu sturrodagas , gaskal válggaid jagi 1989 ja 2005 , juhkkojuvvon biiriid ~ 10 ~
Tabell 3.7 Kjønnsfordeling i valgmanntallet samlet ved valgene 2001 , 2005 og 2009 72 Tabell 3.8 Kjønnsfordelingen i valgmanntallet 2009 , totalt og per valgkrets 74 Tabell 3.9a Valgmanntallet 2009 : 21 kommuner med mannsflertall på minst 15 .
72 Jienastuslogu sohkabealejuohku oppalaččat válggain 2001 , 2005 ja 2009 77 Sohkabealejuohku jienastuslogus 2009 , oktiibuot ja juohke válgabiire ektui 79 Jienastuslohku 2009 : 21 suohkana main lea dievdduid eanetlohku unnimusat 15 olbmuin .
Etter nominelt mannsoverskudd 76 Tabell 3.9b Valgmanntallet i 2009 : 20 kommuner med kvinneflertall på minst 5 .
Nominála dievdduid eanetlogu ektui . 81 Jienastuslohku 2009 : 20 suohkana nisson eanetlohku , unnimusat 5 olbmuin .
Etter nominelt mannsoverskudd 77 Tabell 3.10 Valgmanntallets alders- og kjønnssammensetning i 2005 og 2009 79 Tabell 4.1 Andel mottakere av uføretrygd på ulike tidspunkter i og utenfor STN- området , kvinner .
Nominála dievdduid eanetlogu ektui 82 Jienastuslogu ahke - ja sohkabealečohkkehus jagiid 2005 ja 2009 84 Oassi bargonávccahisvuođaoaju vuostáiváldin iešguđege áigodagas sihke SED- guovllus ja olggobealde SED- guovllu , nissonolbmot .
Tallene oppgitt i prosent 107 Tabell 4.2 Andel mottakere av uføretrygd på ulike tidspunkter i og utenfor STN-området , menn .
Logut leat % 113 Oassi bargonávccahisvuođaoaju vuostáiváldin iešguđege áigodagas sihke SED- guovllus ja olggobealde SED- guovllu , dievdoolbmot .
Tallene oppgitt i prosent 118 Tabell 4.16 Andel sosialhjelpsmottakere i forhold til bosted ( kyst vs .
Tabealla 9.10 Oassi sosiálaveahki vuostáiváldiiguin iešguđege áigodagas siskkobealde ja olggobealde SED guovlluid , dievdoolbmot .
1990–2010 Tabell 5.3 Områdene med størst andel menn i alderen 16– 67 år .
1990-2010 Tabealla 5.3 Guovllut main lea stuorámus oassi dievddut 16-67 jagi .
2010 Tabell 5.4 Områdene med størst og minst fødselsoverskudd i gjennomsnitt i årene 2005–2009 Tabell 5.5 Flyttinger inklusive kommuneinterne flyttinger .
2010 Tabealla 5.4 Guovllut main lei stuorámus ja unnimus riegádahttinbadjebáza gaskamearálaččat dan viđa jagis 2005-2009 Tabealla 5.5 Fárremat main oassin leat suohkansiskkáldas fárremat 2009 .
Prosent Tabell 6.1 Utdanningsnivå i 2009 for elever som startet på grunnkurs for første gang i årene 1994 til 1996 og gjennomførte utdanningen innen fem år .
Proseanta Tabealla 6.1 Oahppodássi jagi 2009 ohppiin geat álge vuođđokursii vuohččan jagiid 1994-1996 ja čađahedje dan 5 jagi sisa .
Studieretning , kjønn og geografiske områder .
Oahpposuorgi , sohkabealli ja geográfalaš guovllut .
Prosent Tabell 6.2 Utdanningsnivå i 2009 for elever som startet med grunnkurs for første gang i årene 1994 til 1996 og IKKE gjennomførte utdanningen innen fem år .
Proseanta . Tabealla 6.2 Oahppodássi jagi 2009 ohppiin geat álge vuođđokursii vuohččan jagiid 1994-1996 ja geat EAI čađahan 5 jagi sisa .
Studieretning , kjønn og geografiske områder .
Oahpposuorgi , sohkabealli ja geográfalaš guovlu .
Gjennomsnitt for årene 2000–2004 .
Gaskamearálaččat jagiin 2000- 2004 .
Kvinner og menn .
Nissonolbmot ja dievdoolbmot .
For hvert kjønn omfatter hvert intervall ca. 20 prosent av kommunene ( Bragstad og Hauge , 2008 ) 105
Juohke sohkabealli sisttisdoallá juohke interválla sullii 20 proseanta suohkaniin ( Bragstad ja Hauge , 2008 ) .
1 Mandat og grunnlag Arbeids- og inkluderingsdepartementet vedtok 22. juni 2007 å opprette en analysegruppe for samisk statistikk i medhold av Prosedyrer for konsultasjoner mellom statlige myndigheter og Sametinget av 11. mai 2005 , fastsatt ved kgl. res. 1. juli 2005 .
1 Vuođđu ja fápmudus 2005 miessemánu 11 . beaivvi Ráđđádallanprosedyraid vuođul gaskal stáhta eiseválddiid ja Sámedikki , mearriduvvon gonagaslaš res. bakte 2005 suoidnemánu 1. beaivvi , mearridii Bargo- ja searvadahttindepartemeanta 2007 geassemánu 22. beaivvi ásahit sámi statistihka guorahallanjoavkku .
Formålet med vedtaket var å styrke faktagrunnlaget for vurderinger og beslutninger i konsultasjoner mellom statlige myndigheter og Sametinget .
Mearrádusa ulbmiliin lei nannet árvvoštallama ja mearrideami fáktavuođu ráđđádallamiid oktavuođas gaskal stáhta eiseválddiid ja Sámedikki .
1.1 Analysegruppas mandat Faglig analysegruppe for samisk statistikk skal innen 1. oktober hvert år fram til 2011 legge fram en rapport for Arbeids- og inkluderingsdepartementet og Sametinget .
1.1 Guorahallanjoavkku fápmudus Sámi statistihka fágalaš guorahallanjoavku galgá jahkásaččat ovdal golggotmánu 1. beaivvi ovddidit raportta Bargo- ja searvadahttindepartementii ja Sámediggái .
Rapporten skal gi oversikt over og analysere aktuelle utviklingstrekk i det samiske samfunnet .
Raporta galgá govvidit sámi servodaga dálá ovdánan hámiid .
Rapporten legges til grunn for konsultasjoner mellom statlige myndigheter og Sametinget .
Raporta adnojuvvo ráđđádallamiid vuođđun gaskal stáhta eiseválddiid ja Sámedikki .
Analysegruppa har ansvaret for å utvikle og forbedre metoder for presentasjon av oversikter og analyser i de årlige rapportene .
Guorahallanjoavku ovddasvástádussan lea ovdánahttit ja buoridit vuogi movt ovdanbuktit dieđuid guorahallanbohtosiid jahkásaš raporttain .
Av mandatet framgår det at følgende samfunnsområder er særlig aktuelle å behandle : Språk Oppvekst , utdanning og forskning Likestilling Helse og sosial , herunder befolkningsutvikling , demografi , inntekt Næringer , herunder sysselsetting , næringsstruktur , tradisjonelle næringer Miljø- og ressursforvaltning , endringer i det materielle kulturgrunnlaget , deltakelse og innflytelse Kulturarbeid og allmennkultur , herunder kunstuttrykk , media Sivile samiske samfunn , herunder organisasjons- og institusjonsutvikling Analysegruppa kan også behandle andre temaer .
Fápmudusas ovdanboahtá ahte čuovvovaš servodatsurggiid lea áigeguovdil giehtadallat : Giela Bajásšaddan , oahpahusa ja dutkama Dásseárvvu Dearvvašvuođa ja sosiála , dákko bakte olmmošlogu rievdan , demografiija , dienas Ealáhusat , dákko bakte barggahus , ealáhusstruktuvra , á árbevirolaš ealáhusat Birasja resursahálddašeapmi , ávnnaslaš kulturvuođu rievdadusat , searvan ja váikkuheapmi Kulturbargu ja dábálaš kultuvra , dákko bakte dáiddašlája , media Siviila sámi servodat , dás organisašuvdna- ja ásahusovdáneapmi Guorahallanjoavku sáhttá maiddái giehtadallat eará fáttáid .
Foruten analyse av allerede foreliggende statistisk materiale skal gruppa også påpeke eventuell mangel i kilde- og kunnskapsgrunnlaget og påpeke behov for utvikling av statistikk innen temaer som gruppa anser for relevante .
Earret guorahallamis gávdni statistalaš ávdnasiid galgá joavku maiddái čujuhit vejolaš váilevašvuođaide mat ležžet gáldo- ja máhttovuođus ja čujuhit guđe fáttáin dahje surggiin joavkku mielas lea dárbbašlaš ovdánahttit statistihka .
Analysegruppa kan bli bedt om utfyllende vurderinger og eventuelt nærmere bearbeidelse av deler av materialet i forhold til særlige behov som Regjeringen og Sametinget måtte ha .
Lea vejolaš ahte guorahallanjoavku šaddá čađahit lassi árvvoštallama ja ahte sii giehtadallet oasi čohkkejuvvon dieđuin vejolaš earenoamáš dárbbuid ektui mat Ráđđehusas ja Sámedikkis sáhttet čuožžilit .
1.2 Konsultasjonene mellom statlige myndigheter og Sametinget Som urfolk har samene rett til å bli konsultert i saker som kan få direkte betydning for dem .
1.2 Ráđđádallamat gaskal stáhta eiseválddiid ja Sámedikki Sápmelaččain lea álgoálbmogiin dat vuoigatvuohta ahte singuin galgá ráđđádallojuvvot buot áššiin mat njuolga váikkuhit sin dillái .
Denne retten er nedfelt i ILO-konvensjonen nr. 169 om urfolk og stammefolk i selvstendige stater artikkel 6 .
Dát vuoigatvuohta lea sis ILO-konvenšuvnna nr. 169 álgoálbmogiid ja olmmoščearddaid birra iešheanalis stáhtain 6. artihkkala mielde .
Formålet med prosedyrene er å :
Bargovugiid ulbmiliin lea :
I prosedyrer for konsultasjon mellom statlige myndigheter og Sametinget heter det videre i paragraf 5 om de faste møtene :
Ráđđádallanbargovugiin gaskal stáhta eiseválddiid ja Sámedikki čállojuvvo ná 5. paragráfas bistevaš čoahkkimiid birra :
Det skal avholdes faste halvårlige politiske møter mellom statsråden for samiske saker og Sametingspresidenten .
Ahte galget lágiduvvot jahkebeallasaš politihkalaš čoahkkimat gaskal sámi áššiid stáhtaráđi ja Sámediggepresideanta .
Fagstatsråden deltar på disse møtene etter behov .
Fágastáhtaráđđi searvá čoahkkimiidda dárbbu mielde .
I de faste halvårlige politiske møtene skal en ta opp situasjonen og utviklingsbehovene for samfunn , saker av grunnleggende prinsipiell karakter og pågående prosesser .
Bistevaš jahkebeallasaš čoahkkimiin galget ságastallat servodaga dili ja ovddidandárbbuid , dehálaš prinsihpalaš áššiid ja doaibmi proseassaid .
Det skal avholdes faste halvårlige møter mellom Sametinget og det interdepartementale samordningsutvalget for samiske saker .
Ahte galget lágiduvvot jahkebeallásaš čoahkkimat gaskal Sámedikki ja departemeanttaid gaskasaš sámi áššiid ovttastahttinlávdegotti .
I møtene skal det blant annet redegjøres for aktuelle samepolitiske saker i kommende periode .
Čoahkkimiin galget earret eará boahttevaš áigodaga áigeguovdilis sámepolitihkalaš áššiid .
1.3 Behov for et kunnskapsgrunnlag I prosedyrer for konsultasjon mellom statlige myndigheter og Sametinget behandler paragraf 8 behov for utredninger og kunnskapsgrunnlag .
1.3 Máhttovuođu dárbun Stáhta eiseválddiid ja Sámedikki gaskasaš ráđđádallanvuogádaga 8.paragráfa prosedyrat meannudit čielggadan ja máhttovuođu dárbbuid .
Den sier følgende om kunnskapsgrunnlaget :
Máhttovuođu birra čuožžu ná :
Kommunal- og regionaldepartementet og Sametinget nedsetter i fellesskap en faglig analysegruppe som blant annet på bakgrunn av samisk statistikk årlig avlegger en rapport om situasjon og utviklingstrekk i det samiske samfunn .
Gielda- ja guovlodepartemeanta ja Sámediggi nammadit ovttas fágalaš guorahallanjoavkku mii earret eará sámi statistihka vuođul jahkásaččat ovddida raporta sámi servodaga dili ja ovddidandovdomearkkaid birra .
Rapporten legges til grunn for konsultasjoner i konkrete saker og for konsultasjoner om utviklingsbehov for samiske samfunn i ett av de halvårlige møtene mellom statsrådene for samiske saker og Sametingspresidenten .
Raporta geavahuvvo vuođđun go dihto áššiid birra leat ráđđádallamat ja ráđđádallamiin sámi servodaga ovddidandárbbuid birra ovtta dain jahkebeallásaš čoahkkimiin gaskal sámi áššiid stáhtačálliid ja Sámediggepresideanta .
Når statlige myndigheter eller Sametinget mener det er behov for utredninger for å styrke faktagrunnlaget eller det formelle grunnlaget for vurderinger og beslutninger skal dette tilkjennegis så tidlig som mulig , og partene skal bringe spørsmål knyttet til mandat for eventuelle utredninger inne i konsultasjonsprosessen .
Go stáhta eiseválddit dahje Sámediggi oaivvildit ahte čielggadeapmi dárbbašuvvo vai nanne árvvoštallama ja mearrideami fáktavuođu dahje formálalaš vuođu de dan berrejit dieđihit nu fargga go vejolaš , ja bealit galget ovddidit gažaldagaid mat gusket vejolaš čielggadeami fápmudussii ráđđádallamiid oktavuođas .
Staten og Sametinget skal søke å oppnå enighet om både mandat , og hvem som skal stå for et eventuelt utredningsarbeid .
Stáhta ja Sámediggi galget bargat olaheames ovttamielalašvuođa ovddas sihke fápmudusa ektui ja das geat galget čađahit vejolaš čielggadanbarggu .
Det nedsettes en analysegruppe til å komme med en årlig rapport .
Dán oktavuođas nammaduvvo sierra guorahallanjoavku man bargun lea ovddidit jahkásaš raportta .
1.4 Analysegruppa Arbeids- og inkluderingsdepartementet og Sametinget er blitt enige om i fellesskap å oppnevne leder , nestleder og tre medlemmer til analysegruppa , dette med en funksjonstid på fire år .
1.4 Guorahallanjoavku Bargo- ja searvadahttindepartemeanta ja Sámediggi leaba soahpan ahte ovttas nammadit jođiheaddji , nubbinjođiheaddji ja golbma lahttu guorahallanjovkui , man doaibmaáigodahkan lea njealji jagi .
De oppnevnt er : Jon Todal , leder ( Sámi allaskuvla-Samisk høgskole ) Magritt Brustad , nestleder ( Senter for samisk helseforskning , UiT ) Else Grete Broderstad ( Senter for samiske studier , UiT ) Paul Inge Severeide ( Statistisk sentralbyrå ) Johan Ailo Kalstad ( Siviløkonom ) Prosjektleder er Yngve Johansen , som er ansatt i halv stilling .
Sii geat leat nammaduvvon leat : Jon Todal , jođiheaddji ( Sámi allaskuvla ) Magritt Brustad , nubbinjođiheaddji ( Sámi dearvvašvuođadutkama guovddáš , Romssa universitehta ) Else Grete Broderstad ( Sámi dutkamiid guovddáš , Romssa universitehta ) Paul Inge Severeide ( Statistalaš guovddášdoaimmahat ) Johan Ailo Kalstad ( Siviilekonoma ) Prošeaktajođiheaddjin lea Yngve Johansen , guhte bargá beallevirggis .
2 Samiske medier – oppslutning , omfang og rammebetingelser Johan Ailo Kalstad , Siviløkonom Sammendrag Samiske medier har hatt en positiv utvikling siden årtusenskiftet i form av tilbud , oppslutning og rammevilkår .
2 Sámi mediat - beroštupmi , mahtodat ja rámmaeavttut Johan Ailo Kalstad , Siviilekonoma Čoahkkáigeassu Sámi mediain lea leamaš positiivvalaš ovdáneapmi jahkeduhátmolsašumi maŋŋel fálaldaga , beroštumi ja rámmaeavttuid ektui .
I perioden har NRK Sámi Radio befestet sin posisjon som det prioriterte medievalget blant respondenter i Sametingets valgmanntall .
Dán áigodagas lea NRK . Sámi Radio nannen sajádagas Sámedikki jienastuslogu respondeanttaid vuoruhuvvon mediaválljejupmin .
Seks av ti mente i 2009 at kanalen gir den beste informasjonen om samiske forhold , mot tre av ti i 2005 .
Guđas logis oaivvildedje 2009 ahte kanála addá buoremus dieđuid sámi dilálašvuođain , golmma logi olbmo vuostá 2005 .
Særlig har tv-sendingene stor appell , både i den samiske befolkningen og blant ikke-samer .
Erenoamážit boktet tv-sáddagat beroštumi , sihke sámi álbmogis ja muđui álbmogis .
Samtidig har oppslutningen om ikke-samiske lokalmedier hatt en tilbakegang som informasjonskanal om samiske saker .
Seammás lea beroštupmi njiedjan dárogielat báikkálašmediaide diehtooarrin sámi áššiide .
Andelen som oppgir lokalaviser eller NRKs distriktssendinger som sin viktigste informasjonskilde om samiske saker , er halvert siden 2005 .
Oassi álbmogis mii vástida ahte báikkálaš áviissat dahje NRK báikkálašsáddagat leat sin deháleamos diehtogáldut sámi áššiide , lea beliin unnon 2005 rájes .
Det tyder på at NRK Sámi Radio har hatt en fremgang på bekostning av ikke-samiske medietilbud .
Dát muitala ahte NRK . Sámi Radio ovdáneapmi lea leamaš goasttádussan mediafálaldagaide mat eai leat sámi .
På avissiden har Ságat hatt en opplagsøkning på 14,7 % siden 2000 , samtidig som det totale avissalget i Norge har gått tilbake .
Áviissain lea Ságat áviisa deaddilanlohku lassánan 14,7 % 2000 rájes , seammás go ollislaš áviisajohtu Norggas lea mannan maŋos .
På den annen side er opplaget til det samiskspråklige avistilbudet nærmest halvert etter fusjonen mellom Min Áigi og Áššu til Ávvir .
Nuppe geažis lea sámegielat áviisafálaldagaid deaddilanlohku goasii beliin unnon maŋŋel go Min Áiggi ja Áššu ovttastuhtte Ávvirin .
Opplaget til Ávvir var i 2009 knapt høyere enn det Min Áigi alene hadde før fusjonen med Áššu .
Ávvira deaddilanlohku ii lean 2009 bálljo badjelis go dan logu maid Min Áigi akto dagai ovdal ovttastumi Áššuin .
Bruk av Internett har vokst blant samer . Ni av ti svarer at de har tilgang til Internett , mot tre av fire i 2005 .
Ovcci logi olbmos vástidit ahte sis lea vejolašvuohta atnit interneahta , 2005 ektui go ledje golbma olbmo njealji olbmos .
Bruken av samiske internettmedier er også i fremgang , særlig blant de yngre .
Sámi interneahttamediaidatnu lea maiddái ovdáneame , erenoamážit nuorabuid gaskkas .
2.1 Innledning Uavhengige medier spiller en sentral rolle som arena for meningsutveksling , belysning av viktige saker , gransking av kritikkverdige maktforhold , kulturformidling med mer .
2.1 Álggahus Sorjjasmeahttun mediain lea guovddáš rolla arenan oaivillonohallamiidda , dehálaš áššiid čuvgejupmái , moaitinveara fápmodilálašvuođaid guorahallamii , kulturgaskkusteapmái ja nu ain .
Utviklingen av samiske medier har derfor vært sentral i arbeidet for å forsvare og utvikle den samiske kulturen , helt tilbake til den første samiske avisen , Muittalægje čuvgetusa sami gaskat , som ble utgitt i perioden 1873–1875 .
Sámi mediaid ovdánahttin lea danin leamaš guovddážis barggus bealuštit ja ovddidit sámi kultuvrra , gitta nu guhkás maŋás go vuosttaš sámi áviissa rádjái Muittalægje čuvgetusa sámi gaskat mii almmuhuvvui áigodagas 1873-1875 .
Fra samisk hold har etableringen av egne medier blitt viet adskillig oppmerksomhet , og arbeidet har resultert i at man i dag har et daglig samisk medietilbud gjennom radio , tv , aviser og Internett .
Sámi bealis leat juolludan ollu beroštumi sierra sámi mediaid ásaheapmái , man bargu lea dagahan ahte odne leat sámi mediafálaldagat radios , tv:s , áviissain ja interneahtas .
Denne artikkelen søker å gi et kvantitativt bilde av dagens situasjon for samiske medier , med vekt på bruk og rammevilkår .
Dát artihkal ohcala addit kvantitatiiva gova sámi mediaid otná dilálašvuođas go deattuha anu ja rámmaeavttuid .
I tråd med mandatet til Faglig analysegruppe for samisk statistikk gir den en sammenstilling av eksisterende statistikk . Hensikten er dermed ikke å komme med nye data .
Artihkal čuovvu Sámi statistihkka fágalaš lađastallan joavkku mandáhta , ja addá čoahkkáigeasu statistihkas mii lea áimmuin , ja ulbmil dasto ii leat buktit ođđa dieđuid .
I den grad det har vært mulig , er det brukt datakilder som kontinuerlig oppdateres .
Dan muddui go lea leamaš vejolaš , leat baicca atnán diehtogálduid maid geažosáiggi ođasmahttet .
Artikkelen fokuserer på medietrender fra årtusenskiftet til i dag , stort sett avgrenset av tilgangen til oppdaterte data .
Artihkal geahččá mediatrendaid jahkeduhátmolsašumis otnážii , ráddjejuvvon eanaš aivve dainna man nanus duohken ođasmahttojuvvon dieđut leat .
Samiske medier har som minoritetsmedium derfor to viktige dimensjoner .
Sámi mediain lea dasto duppal dimenšuvdna danin go leat minoritehtagaskaoamit .
På den ene siden skal de belyse saker som det samiske samfunnet selv ønsker å debattere , og være en arena for utvikling av språk og kultur .
Ovtta geažis galget loktet áššiid maid sámi servvodaga siskkobealde háliidit digaštallat , ja leat arenan giela ja kultuvrra ovdáneapmái .
På den annen side skal de synliggjøre vesentlige forhold i det samiske samfunnet for den norske majoritetsbefolkningen .
Nuppe geažis galget vel dasa lassin čuvgehit mearkkašahtti dilálašvuođaid sámi servvodagas norgga majoritehtaálbmogii .
Dette er en betydelig oppgave .
Dat lea mealgadaš doaibma .
Det tradisjonelle samiske bosetningsområdet i Norge strekker seg fra Elgå i Hedmark til Finnmark i nord og består av en spredt og heterogen befolkning .
Árbevirolaš sámi ássanguovlu Norggas fatná Elgå rájes Hedmarkas gitta Finnmárkui davvin , ja dan álbmot lea heterogena ja bieđggus .
Flere av de samiske språkene er av UNESCO definert som truede , og mange samer behersker i dag ikke det samiske språket .
UNESCO lea moanat sámi giela defineren áitojuvvon giellan , ja ollu sápmelaččat eai odne hálddaš sámegiela .
På den annen side har det samiske samfunnet i Norge sett en sterk utvikling på flere områder .
Nuppe dáfus lea sámi servvodagas Norggas leamaš garra ovdáneapmi ollu beliin .
Flere samiske kulturutøvere og – arenaer høster i dag internasjonal anerkjennelse , og flere steder gjøres en formidabel innsats for å revitalisere samiske språk og kulturuttrykk .
Ollu sámi kulturdoaimmaheaddjit ja – arenat leat odne gaskariikkalaččat rámiduvvon , ja ollu báikkiin barget máđoheames barggu ealáskahttit sámi giela ja kulturhámi .
Samtidig foregår det i dag en omfattende debatt om hva samenes rett til selvstyre skal omfatte , en debatt der synene er mange og i mange tilfeller motstridende .
Seammás leat odne mahttás digaštallamat dan birra maid sápmelaččaid iešstivrejupmi galgá sisttisdoallat , ja oainnut leat máŋga ja dávjá vuostálaga .
disse utfordringene og speiler det mangeartede samiske samfunnet , er derfor et særdeles krevende arbeid .
Addit áššáigullevaš mediafálaldaga mii vástida dáidda hástalusaide ja vuosiha girjás sámi servvodaga , lea erenoamáš gáibideaddji bargu .
Satsingen på samiske medier har i løpet av det siste tiåret vært stor , godt hjulpet av en betydelig politisk støtte .
Sámi mediaid vuoruheapmi lea maŋemus logi jagiid leamaš stuoris , ja veahkkin lea leamaš nanu politihkalaš doarjja .
NRK Sámi Radio har i dag status som egen divisjon i NRK-systemet og har et bredt tilbud med daglige tv- og radiosendinger , tekst-tv og internettsider .
Sámi Radios lea odne sajádat sierra divišuvdnan NRK doaimmahagas . Sis lea odne govda fálaldat beaivválaš tv- ja radiosáddagiiguin , teaksta-tv:in ja interneahttasiidduiguin .
Men også de trykte mediene har hatt en positiv utvikling de siste årene .
Muhto maiddái deaddiluvvon mediain lea leamaš positiivvalaš ovdáneapmi maŋemus jagiid .
I 2008 realiserte Ávvir og Ságat en mangeårig målsetting om å bli dagsaviser , godt hjulpet av en økning i den offentlige pressestøtten fra 13,9 millioner til 18,9 millioner kroner det samme året .
2008 duohtandagaiba Ávvir ja Ságat ollu jagát mihtu , šaddat beaiveáviisan . Buorre veahkkin lei almmolaš preassadoarjja , go lassánii 13,9 miljovnnas 18,9 miljovdnii seamma jagi .
Den politiske støtten samiske medier nyter , begrunnes i deres rolle som arena for meningsutveksling og utvikling av språk og kultur .
Politihkalaš doarjja maid sámi mediat ožžot , vuođustuvvo dáid mediaid rollain , arenan oaivillonohallamii ja giela ja kultuvrra ovdáneapmái .
Det er derfor av betydning å undersøke i hvilken grad mediene faktisk blir brukt , og hvordan de klarer å oppfylle sin rolle , både overfor den samiske befolkningen og overfor storsamfunnet .
Danin lea dárbbašlaš guorahallat man muddui mediaid albma ilmmis atnet ja movt dat nákcejit deavdit rollaset , sihke sámi álbmoga ektui ja stuora servvodaga ektui .
2.1.1 Datakilder , metode og avgrensning Denne artikkelen tar utgangspunkt i eksisterende statistikk på feltet , hovedsakelig i form av årlige brukerundersøkelser og rapporter .
2.1.1 Diehtogáldut , metoda ja ráddjen Dán artihkkala vuođđun lea statistihkka mii jo gávdno suorggis , váldonjuolggaduslaččat jahkásaš geavaheddjiidiskosiid ja raporttaid hámis .
Artikkelen er av hensyn til tilgjengelige data avgrenset til det som kan anses som tradisjonelle samiske medier på norsk side innen radio , tv og aviser , samt deres tilhørende internettsider .
Artihkkala leat ráddjen dieđuid vuođul mat leat oažžumis , nu ahte čuvgeha daid maid sáhttit dadjat leat árbevirolaš sámi mediat norgga bealde radio , tv ja áviissaid siskkobealde , lassin daid interneahttasiidduide .
Samiske medier defineres i denne sammenheng som riksdekkende medier som mottar særskilt pressestøtte på bakgrunn av sitt samiske tilbud ( Ávvir og Ságat ) , og kanaler som i sine vedtekter og konsesjoner er forpliktet til å gi et samisk tilbud ( hovedsakelig NRK , samt til dels Radio Norge og P4 ) .
Sámi mediaid defineret dán vuoru riikkaviidosaš median mat vuostáváldet erenoamáš preassadoarjaga sámi fálaldagaideaset dihte ( Ávvir ja Ságat ) , ja kanálat mat njuolggadusaideaset ja konsešuvnnaideaset bokte leat geatnegahtton addit sámi fálaldaga ( váldonjuolggaduslaččat NRK , ja lassin muhtin muddui Radio Norge ja P4 ) .
Nærradiostasjoner , magasiner , sosiale medier , skjønnlitteratur med mer er dermed ikke inkludert .
Lagasradiostašuvnnat , magasiinnat , sosiála mediat , čáppagirjjálašvuohta jna. eai dasto leat oassin das .
Medietilbudet på svensk , finsk og russisk side av det samiske området – som også blir brukt av samer på norsk side – er heller ikke inkludert .
Mediafálaldat ruoŧa , suoma ja ruošša bealde sámis – maid maiddái norgga bealde sápmelaččat atnet – eaige leat oassin .
Videre analyseres ikke allmenne norske medier i større grad .
Viidásit eat guorahala oktasaš norgga mediaid nu stuorrát .
Vi vil her fokusere først og fremst på områder som det publiseres årlig statistikk fra .
Áigut dás čalmmustahttit vuosttažettiin surggiid main ráhkadit jahkásaš statistihka .
I tillegg refereres det til Eli Skogerbøs rapport ” Samiske medier – Innhold , bruk og rammevilkår ” ( 2000 ) .
Lassin dasa bájuhit Eli Skogerbøa raportii ” Samiske medier – Innhold , bruk og rammevilkår ” ( 2000 ) .
Denne gir den hittil mest omfattende beskrivelsen av den samiske mediesituasjonen når det gjelder bruk av samiske medier , medienes rammebetingelser og hva slags stoff
Dát addá dássážii buot goatnjideamos govva sámi mediadilálašvuođas , go lea sáhka sámi mediaid geavaheamis , mediaid rámmaeavttuin ja makkár áššiid mediat almmuhit .
Rapporten ble utarbeidet på oppdrag av Sametinget og gir en grundig beskrivelse av mediesituasjonen ved årtusenskiftet .
Raporta barggaheaddji lei Sámediggi , ja dat addá vuđolaš válddahusa mediadilálašvuođas jahkeduhátmolsašumis .
I arbeidet med rapporten ble det utført en spørreundersøkelse med utgangspunkt i Sametingets valgmanntall som ble sendt ut til 3500 manntallsførte , og der 930 personer svarte .
Raporta ráhkadettiin čađahedje jearahallaniskosa Sámedikki jienastuslogu vuođul , maid sáddejedje 3500 olbmui geat ledje jienastuslogus . 930 olbmo vástidedje .
Resultatene av denne undersøkelsen ga et bilde av hvilke medier som ble ansett som samiske , og i hvilken grad disse mediene ble brukt .
Iskosa bohtosat adde gova das makkár mediaid ledje olbmuid mielas sámi mediat , ja man muddui daid mediaid geavahedje .
I tillegg gjennomførte Skogerbø en innholdsanalyse av mediene , der hun undersøkte temaer , kildebruk og dekningsområder i en avgrenset tidsperiode , samt en analyse av medienes rammevilkår .
Dasa lassin čađahii Skogerbø sisdoalloguorahallama mediain , mas ~ 20 ~ guorahalai fáttáid , gáldugeavaheami ja gokčanguovlluid áigodagas , ja vel mediaid rámmaeavttuid guorahalai .
NRK Sámi Radio foretar årlig en brukerundersøkelse som gir et oppdatert bilde av mediesituasjonen .
NRK . Sámi Radio čađaha jahkásaččat geavaheddjiidguorahallama mii addá ođasmáhtton gova mediadilálašvuođas .
Undersøkelsen er imidlertid først og fremst konsentrert om kanalens eget tilbud og er i mindre grad egnet til å gi et helhetlig bilde .
Iskkus lea vuosttažettiin kanála iežas fálaldaga birra , ja ii heive nu bures addit ollislaš gova .
Likevel er kanalens posisjon såpass fremtredende at undersøkelsen uansett gir et viktig bidrag .
Goitge lea kanála sajádat dan mađe loaiddasteaddji ahte guorahallan aŋkke lea dehálaš attus .
I tillegg blir det i undersøkelsen spurt om hvilke medier respondentene anser som sine førstevalg når det gjelder samiske saker .
Dasa lassin jerret iskosis guđemuš mediaid respondeanttat atnet iežaset vuosttašválljejupmin go lea sámi áššiin sáhka .
Dermed gir den en viss indikasjon på hvilke medier som prioriteres og blir hyppigst brukt i den antatte hovedmålgruppen .
Nu čujuhage dárkilit makkár mediat vuoruhuvvojit ja mat eanemusat leat geavahusas navdojuvvon váldomihttojoavkkus .
Undersøkelsen har , med unntak av 2007 og 2008 , brukt Sametingets valgmanntall som grunnlag for utvalg .
Iskkus lea atnán Sámedikki jienastuslogu vuođđun válljenmunnái , earet jagiin 2007 ja 2008 .
I 2009 deltok 500 registrerte personer fra hele landet i telefonintervjuer utført av TNS Gallup .
Jagis 2009 oassálastte 500 registrerejuvvon olbmo miehtá riika telefovdnajearahallamiidda maid TNS Gallup čađahii .
I 2007 og 2008 ga Sametinget imidlertid ikke tillatelse til å bruke valgmanntallet , og undersøkelsen tok da utgangspunkt i kommunene som på det tidspunktet kom under forvaltningsområdet for samisk språklov ( Kautokeino , Karasjok , Tana , Nesseby , Kåfjord og Skånland ) , i tillegg til noen utvalgte kommuner ( Alta , Evenes , Tysfjord og Snåsa ) .
2007 ja 2008 ii addán Sámediggi lobi atnit jienastuslogu , ja iskosa vuođđun atne dalle suohkaniid mat dalle gulle sámi giellalága hálddašanguovllu siskkobeallái ( Guovdageaidnu , Kárášjohka , Deatnu , Unjárga , Gáivuotna ja Skánit ) , ja lassin vel muhtin válljejuvvon suohkanat ( Áltá , Evenášši , Divttasvuotna ja Snoase ) .
I 2007 stilte undersøkelsen i tillegg som kriterium at respondentene skulle snakke samisk , mens dette kriteriet ble tatt bort i 2008 .
Jagis 2007 lei iskosis vel eaktun ahte respondeanttat galge hupmat sámegiela . Dán eavttu válde eret 2008 .
Disse årene er derfor mindre vektlagt i den påfølgende gjennomgangen .
Dáid jagiid leat danin unnit deattuhan čuovvovaš ságaškuššamis .
NRK Sámi Radio har gitt tilgang til resultatene fra undersøkelsene .
NRK . Sámi Radio lea suovvan atnit iskosa bohtosiid .
For 2009 har vi i tillegg fått tilgang til en nedbryting av resultatene på sosiale og geografiske kategorier .
2009 ovddas leat dasa lassin beassan atnit iskosis doajáldaga , sosiála ja geográfalaš osiide .
Dette har ikke vært mulig å oppdrive for øvrige år .
Dakkára ii leat leamaš vejolaš gávdnat eará jagiide .
Det største problemet med undersøkelsene til Skogerbø og NRK Sámi Radio er at de tar utgangspunkt i Sametingets valgmanntall .
Stuorámus váttisvuohta sihke Skogerbø ja NRK . Sámi Radio iskosiin lea ahte sii leat atnán vuođđun Sámedikki jienastuslogu .
Dermed er det en viss sannsynlighet for at betydelige deler av den samiske befolkningen ikke er representert .
Dat mielddisbuktá ahte lea dihto vejolašvuohta ahte mealgadaš oassi sámi álbmogis ii leat ovddastuvvon .
Dette gjelder for eksempel mindreårige og samer som av ulike grunner ikke har meldt seg inn i manntallet .
Dát gullá ovdamearkka dihte vuolleahkahaččaide ja sápmelaččaide geat iešguđetlágán ákkaid dihte eai leat čálihan jienastuslohkui .
fremst et register som gir stemmerett ved sametingsvalgene , og det er rimelig å anta at ikke alle ønsker eller prioriterer å melde seg inn .
Jienastuslohku lea vuosttažettiin registtar mii addá jienastanlobi Sámediggeválggain , ja lea jáhkehahtti ahte eai buohkat háliit dahje vuorut dieđihit iežaset dasa .
Imidlertid bør dette gi grunnlag for gode indikasjoner på hvordan en betydelig målgruppe bruker media , siden det er rimelig å anta at innmeldte i valgmanntallet kanskje er noe mer opptatt av samiske samfunnsforhold enn øvrige grupper i samfunnet .
Goitge galgá dát addit vuođu buriid mearkkaide das movt muhtin mealgadaš mihttojoavku atná media , go lea jáhkehahtti ahte sii geat leat dieđihuvvon jienastuslohkui soitet veaháš eanet beroštit sámi servvodatdilálašvuođain go eará joavkkut servvodagas .
I tillegg til Skogerbøs og NRK Sámi Radios rapporter tas det utgangspunkt i NRKs årsrapporter ( antall sendetimer og tematisk fordeling ) , Medietilsynets årlige kringkastingsrapport ( antall sendetimer for Radio Norge og P4 ) , samt pressestøtte til samiske aviser og Sigurd Høsts årlige rapport Avisåret ( opplagstall for avisene ) .
Skogerbø ja NRK . Sámi Radio raporttaid lassin atnit maiddái vuođđun NRKa jahkeraportta ( sáddendiimmuid lohku ja temáhtalaš juogustus ) , Mediabearráigeahču jahkásaš áibmomediaraportta ( Radio Norge ja P 4 sáddendiimmuid lohku ja preassadoarjja sámi áviissaide ) , Sigurd Høsta jahkásaš raportta Avisåret ( áviissaid deaddilanlogut ) .
Begge undersøkelsene viser også at NRK Sámi Radio rangeres først .
Goappaš guorahallamat čájehit goitge ahte olbmot vuoruhit NRK . Sámi radio vuosttažin .
I Skogerbøs undersøkelse ble imidlertid lokal- / regionalaviser og NRK Sámi Radio rangert som jevnbyrdige om man også inkluderer andelene som oppga disse som sine andre- og tredjevalg .
Skogerbøa iskosis vuoruhedje aŋkke báikkálaš- / guovlluáviissat ja NRK . Sámi Radio ovttadássásaččat , jus maiddái váldá vuhtii dan oasi jerrojuvvon olbmuin geat vuoruhedje daid nubbin ja goalmmát válljejupmin .
Resultatene fra Sameradioens brukerundersøkelse er likevel langt mer entydige enn funnene i Skogerbøs rapport , i favør av Sameradioens medietilbud .
Sámeradio geavaheddjiidiskosa bohtosat leat goitge ollu eanet ovttageardánat go Skogerbø raporta , sámeradio mediafálaldahkii buorrin .
Sameradioens undersøkelse kan i tillegg tyde på at Sameradioens posisjon er blitt styrket i løpet av det siste tiåret , og da særlig på bekostning av lokale ikke-samiske mediealternativer .
Sámeradio guorahallamat orrot das lassin čájeheame ahte sámeradio sajádat lea nanusnuvvan maŋemus logi jagis , ja dat orru leamaš goarádussan báikkálaš mediamolssaeavttuide mat eai leat sámi .
I Skogerbøs rapport fra 2000 rangerte 31 % Sameradioen som sin viktigste kilde til informasjon , mens henholdsvis 37 % og 24 % oppga en av de daværende tre samiske avisene eller lokal- / regionaviser .
Skogerbø raportas jagi 2000 vuoruhedje 31 % sámeradio iežaset deháleamos diehtogáldun , dan bottu go 37 % ja 24 % vuoruhedje ovtta dain dalá golmma sámi áviissain dahje báikkálaš / regionáviissaid .
radio , tv , Internett og tekst-tv .
Maiddái radio , tv , interneahtta ja teaksta-tv gullet dasa .
Skogerbøs medieundersøkelse . Viktigste informasjonskilde om samiske saker ( 2000 )
Govadat 2.1 Skogerbø mediaguorahallan ; deháleamos diehtogáldut sámi áššiid birra ( 2000 )
Et flertall ( 31 % oppga NRK Sámi Radio som sin viktigste kilde til informasjon om samiske forhold i Skogerbøs undersøkelse .
Eanetlohku ( 31% vuoruhii NRK . Sámi Radio deháleamos diehtogáldun sámi dilálašvuođaid birra Skogerbø guorahallamis .
Tall i prosent .
Logut proseanttain .
Kilde : Skogerbø ( 2000 ) Selv om undersøkelsene ikke er direkte sammenlignbare av metodiske årsaker ( ulike kategorier og nyanseforskjeller i formuleringen av spørsmålet ) , gir de likevel en indikasjon på at Sameradioens posisjon som formidler av samiske forhold er blitt styrket .
GÁLDU : Skogerbø ( 2000 ) Vaikko daid guorahallamiid ii sáhte njuolga buohtastahttit metodihkkalaš ákkaid geažil ( goabbatlágan kategoriijat ja nyánsaerohusat jearaldagaid dadjamis ) , de goitge addet dat mearkka das ahte sámeradio sajádat sámi áššiid gaskkusteaddjin lea nanusnuvvon .
Dette styrkes ytterligere dersom man sammenstiller utviklingen i resultatene fra Sameradioens egen undersøkelse de siste fem årene .
Dát čielgá vel eanet jus sámeradio iežas guorahallamiid bohtosiin dássádaddá maŋemus viđa jagi ovdáneami .
Her ser man at andelen som oppgir Sameradioens forskjellige medietilbud , har økt fra 37 % til 62 % i tidsrommet 2005–2009 .
Das oaidná ahte oassi mii vuoruhii sámeradio iešguđetlágan mediafálaldagaid lea lassánan 37 % gitta 62 % áigodagas 2005-2009 .
Særlig har andelen som oppga radio- og tvtilbudet , økt betraktelig , fra 34 % til 50 % .
Erenoamážit lea oassi mii válljii radio- ja tv-fálaldaga lassánan mearkkašahtti olu , 34 gitta 50 % rádjái .
Men også Internett har hatt en markant økning , fra 3 % til 8 % .
Muhto maiddái interneahtas lea leamaš merkenveara lassáneapmi , 3 rájes 8 % rádjái .
Andelen som oppga lokalavisenes og de samiske avisenes internettilbud , var til sammenligning henholdsvis 1 % og 2 % i 2009 .
Oassi mii válljii báikkálaš áviissaid ja sámi áviissaid interneahttafálaldagaid lei , go buohtastahttá , 1 % ja 2 % jagis 2009 .
Samtidig er andelen som oppga lokalaviser som sin viktigste informasjonskilde , halvert , fra 16 % til 8 % mens gruppen som oppga NRKs distriktssendinger , gikk ned fra 19 % til 5 % .
Seammás lea oassi mii válljii báikkálaš áviissaid deháleamos diehtogáldun , beliin unnon , 16 % gitta 8% dan bottu go joavku mii válljii NRK guovllusáddagiid , njiejai 19 % gitta 5 % .
aviser , har derimot ligget rimelig stabilt rundt 6 % med unntak av årene 2007 og 2008 , da utvalget i undersøkelsen ikke er sammenlignbart med øvrige år .
Oassi mii vástidii sámi áviissaid , lea fas nuppe vuoru leamaš dásset 6 % earet jagiin 2007 ja 2008 , go dalá jearahallamiid válljenváriid ii sáhte buohtastahttit eará jagiiguin .
Det kan derfor virke som om Sameradioen først og fremst har styrket seg på bekostning av ikke-samiskspråklige lokalmedier .
Orru danin čájeheame ahte sámeradio vuosttažettiin lea nanusnuvvon báikkálaš dárogielat mediaid goasttádusa vuođul .
Figur 2.2
Govadat 2.2 NRK .
NRK Sámi Radios brukerundersøkelse . Viktigste informasjonskilde om samiske saker ( 2005–2009 )
Sámi Radio geavaheddjiidiskkus ; deháleamos diehtogáldut sámi áššiid birra ( 2005-2009 )
Legg merke til at undersøkelsen i 2007 og 2008 ikke brukte Sametingets valgmanntall som grunnlag for utvalget , derfor er ikke disse årene sammenlignbare med øvrige år .
Fuomáš ahte 2007 ja 2008 iskosiin eai leat atnán Sámedikki jienastusloguid válljenmuni vuođđun , danin ii sáhte dáid jagiid buohtastahttit eará jagiiguin .
Kilde : NRK Sámi Radios brukerundersøkelser 2005–2009
Gáldu : NRK . Sámi Radio geavaheddjiidguorahallan 2005-2009 .
Den solide posisjonen Sameradioens tv- og radiotilbud har , ser ut til å være uavhengig av sosial og geografisk tilhørighet .
Sámeradio tv- ja radiofálaldaga nanu sajádat orru leamen sorjjasmeahttun sosiála ja geográfalaš čanastemiin .
I Sameradioens undersøkelse fra 2009 ble det ikke funnet noen statistisk signifikante forskjeller i kjønn , alder , utdannelse eller samiskspråklighet når det gjaldt rangeringen av Sameradioen som det viktigste mediet .
Sámeradio 2009 iskosis eai gávdnan makkárge statistihkalaš signifikánta erohusaid sohkabeliid , agi , oahpu dahje sámegielalašvuođa ektui , go lea deasta dan vuoruheapmái ahte sámeradio lea deháleamos media .
Av de ikke-samiskspråklige svarte 49 % i 2009 at Sameradioens tv- og radiosendinger gir best informasjon om samiske spørsmål , mens 51 % av de samiskspråklige svarte det samme .
Dat geat eai hálddašan sámegiela , vástidedje jagi 2009 49 % ahte sámeradio tvja radiosáddagat addet buoremus dieđuid sámi áššiin , juosgo sámegielagiid lohku lei 51 % .
Andelen var noe høyere i Nordland og " resten av landet " ( sør for Nordland ) , der henholdsvis 60 % og 53 % oppga dette .
Oassi lei veaháš stuorát Nordlánddas ja “ muđui riikas ” ( lulábealde Nordlándda ) , gos 60 % ja 53 % válljejedje nu .
Til sammenligning var tilsvarende andeler i Finnmark og Troms på 45 % og 47 % .
Buohtastahttimii oaidnit ahte ledje vástideaddji oasit Finnmárkkus ja Romssas , 45% ja 47% .
Forskjellene var likevel ikke statistisk signifikante , ifølge NRK .
Erohusat goitge eai lean statistihkalaččat signifikánta , NRK dieđuin .
Dette er et interessant resultat , sett i sammenheng med at en av Skogerbøs konkluderte med at samiske medier spilte en mindre viktig rolle jo lenger bort fra Finnmark man bevegde seg .
Dát leat gelddolaš bohtosat , go čatná daid ovtta Skogerbøa bohtosiidda , mii dajai ahte sámi mediain lea unnit ahte unnit dehálaš rolla mađi guhkkelii Finnmárkkus gáidá .
Hennes funn viste at Sameradioen primært ble brukt i Indre Finnmark , mens det i kystområder og utenfor Finnmark var forsvinnende få som hørte eller så på Sameradioens sendinger .
Su bohtosat čájehedje ahte sámeradio álgovuolggalaččat geavahit Sis-Finnmárkkus , dan bottu go riddoguovlluin ja olggobealde Finnmárkku ledje mihtilmas unnán geat guldaledje dahje gehčče sámeradio sáddagiid .
Den store forskjellen mellom undersøkelsene kan likevel skyldes metodiske ulikheter – NRK Sámi Radios undersøkelse har en grovere geografisk inndeling enn Skogerbøs undersøkelse .
Guorahallamiid mearkkašahtti erohusat sáhttet aŋkke deaividan metodalaš erohusaid geažil , daningo NRK . Sámi Rádio iskosis lea roavvaseappot geográfalaš juogustus go Skogerbøa iskosis .
For eksempel blir ikke Indre Finnmark skilt ut som en egen kategori .
Ovdamearkka dihte eai juoge SisFinnmárkku sierra kategoriijan .
Likevel har Sameradioen siden 2000 hatt en markant styrking av sitt tilbud til ikke-samiskspråklige .
Goitge lea sámeradio mearkkašahtti olu nanusmahttán fálaldaga sidjiide geat eai hálddaš sámegiela jagi 2000 rájes .
Høsten 2001 startet Sameradioen daglige samiske tv-nyhetsendinger , Ođđasat , som blir tekstet til norsk .
2001 čavčča álge sáddet beaivválaš sámegielat tv-ođassáddagiid , Ođđasat , maid tekstejit dárogillii .
I tillegg begynte Sameradioen i 2006 å publisere nyheter på norsk på sine internettsider .
Dasa lassin álggii sámeradio 2006 almmuhit ođđasiid dárogillii neahttasiidduineaset .
Sameradioen kan derfor ha styrket sin posisjon blant ikke-samiskspråklige .
Sámeradio sáhttá danin nanusmahttán sajádaga sin gaskkas geat eai hálddaš sámegiela .
Oppsummert tyder resultatene på at Sameradioen spiller den viktigste rollen som formidler av samiske saker i den samiske befolkningen , og at denne rollen er blitt styrket fra årtusenskiftet .
Go čoahkkáigeassá , de čujuhit bohtosat ahte sámeradios lea dehálaš rolla sámi áššiid gaskkusteamis sámi álbmogii , ja ahte dát rolla lea nanusnuvvon jahkeduhátmolsašumi rájes .
2.3 Radio og tv Radio og tv har hatt en fremtredende posisjon i det samiske samfunnet siden opprettelsen av de første samiske sendingene fra NRK i 1946 .
2.3 Radio ja tv Radios ja tv:s lea leamaš loaiddasteaddji sajádat sámi servvodagas dan rájes go NRK ásahii vuosttaš sámi sáddagiid 1946 .
I dag består det samiske etermedietilbudet i all hovedsak av NRK Sámi Radio , som har et bredt og kontinuerlig daglig medietilbud .
Odne lea sámi váldo áibmomediafálaldat NRK . Sámi Radio , mii addá govda ja oktilaš mediafálaldaga beaivválaččat .
I tillegg tilbyr Radio Norge og P 4 kortere daglige radionyhetssendinger på samisk .
Dasa lassin fállet Radio Norge ja P 4 maiddái oaneheappot beaivválaš radioođassáddagiid sámegillii .
2.3.1 NRK Sámi Radio Norsk Rikskringkasting ( NRK ) er et såkalt public broadcasting-tilbud , som skal gi et bredt og allment tilbud som også fanger opp smale behov og minoritetsgrupper .
Sámi Radio Norsk Rikskringkasting ( NRK ) lea nu gohčoduvvon public broadcasting-fálaldat mii galgá addit govda ja oktasaš fálaldaga , mii maiddái duste gáržžes dárbbuid ja unnitloguálbmogiid .
I NRKs vedtekter slås det fast at kanalen skal gi et daglig medietilbud til den samiske befolkningen samt jevnlige tilbud til barn og unge på samisk ( paragraf 3.5 , NRKs årsrapport 2009 ) .
NRK njuolggadusain leat mearridan ahte kanála galgá addit beaivválaš mediafálaldaga sámi álbmogii , ja maiddái oktilaš sámegielat fálaldaga mánáide ja nuoraide ( paragráfa 3.5 , NRK jahkeraporta 2009 ) .
Kanalen løser dette primært gjennom sendinger gjennom NRK Sámi Radio ( her brukt synonymt med Sameradioen , som er en egen divisjon i NRK ) .
Kanála čoavdá dán dávjjimusat NRK . Sámi Radio ( dás atnit “ sámeradio ” synonyman ) sáddagiid bokte .
NRK Sámi Radio er i dag den desidert største samiske medieinstitusjonen , målt i tilbud , oppslutning og ressurser .
NRK . Sámi Radio lea odne eahpitkeahttá stuorámus sámi mediaásahus , go geahččá fálaldaga , guldaleddjiid ja gehččiid , ja resurssaid .