pere/sami_parallel huggingface dataset:
Skolefritidsordning ( SFO ) er et kommunalt tilbud for elever på første til fjerde årstrinn i barneskolen .
Skuvllaid astoáiggeortnet ( SAO ) lea suohkana fálaldat mánáidskuvlla mánáide vuosttaš luohká rájes gitta njealját luohkkái .
Barn med spesielle behov har plass frem til 7. klasse .
Mánát geain leat earenoamáš dárbbut , sáhttet anit ávkki dien fálaldagas gitta 7.luohká rádjái .
SFO er viktig arena for barn til å få oppleve og delta i ulike aktiviteter basert på deres egen kultur .
SAO lea dehálaš báiki gos mánát besset vásihit ja searvat iešguđetlágan doaimmaide maid vuođđun lea sin iežaset kultuvra .
I formidling av kultur og i språkarbeid vil bruk av eldre kunne være en viktig ressurs også i SFO .
Kultuvrra ja giela gaskkusteamis leat vuorasolbmot dehálaš olbmot , nu maiddái skuvllaid astoáiggeortnegis .
Samiske kunst- og kulturuttrykk må bli en naturlig og viktig del av tilbudet i kulturskolen og i SFO .
Sámi dáidda-ja kulturovdanbuktimat galget leat lunddolaš ja mávssolaš oassin kulturskuvllas ja astoáiggeortnegis .
Kommunene er gjennom grunnskoleloven pålagt å ha et offentlig musikk- og kulturskoletilbud .
Suohkan lea oahpahuslágas geatnegáhttejuvvon doalahit almmolaš musihkka-ja kulturskuvlafálaldaga .
Opplæringsloven sier at : Alle kommunar skal aleine eller i samarbeid med andre kommunar ha eit musikk- og kulturskoletilbod til barn og unge , organisert i tilknytning til skoleverket og kulturlivet elles .
Oahpahusláhka dadjá ahte : Buot suohkaniin galgá juogo alddiineaset dahje ovttas eará suohkaniiguin leat musihkka-ja kulturskuvlafálaldat mánáide ja nuoraide , mii lea organiserejuvvon skuvlla oktavuhtii ja kultureallimii muđui .
Opplevelse og erfaring med kunst og kultur er en måte å tilegne seg dannelse på .
Sámi oahppit galget oažžut vejolašvuođa oahpásnuvvat sámi dáidagii ja kultuvrii skuvlla dáiddafágain .
Kulturskolene er organisert ulikt og har ulike tilbud fra kommune til kommune .
Kulturskuvllat leat iešguđetládje organiserejuvvon , ja eai ge fálaldagat leat seammaláganat suohkanis suohkanii .
Regjeringen har som mål å gjennomføre et kulturskoleløft frem til 2014 .
Ráđđehusa ulbmil lea kulturskuvlalokten 2014 rádjái .
Høsten 2010 leverte et utvalg oppnevnt av Kunnskapsdepartementet rapporten Kulturløftet – kulturskole for alle .
2010 čavčča buvttii lávdegoddi maid Máhttodepartemeanta lei nammadan raportta Kulturlokten – kulturskuvla buohkaide .
Utvalget skulle blant annet se nærmere på de utfordringene og mulighetene som ligger i et styrket samarbeid mellom kulturskolen , grunnskolen og SFO og synliggjøre ulike alternativer som bidrar til å sikre et forsterket og likeverdig kulturskoletilbud for flere barn til en rimelig pris , med god kvalitet og en effektiv utnyttelse av ressursene .
Lávdegoddi galggai earet eará dárkileappot geahčadit daid hástalusaid ja vejolašvuođaid mat leat go nanne kulturskuvlla , vuođđoskuvlla ja Skuvllaid astoáiggeortnega ovttasbarggu , ja oainnusindahká iešguđetlágan molsaeavttuid mat nannejit ovttadássásaš kulturskuvlafálaldaga buot mánáide govttolaš haddái . Dakkár kulturskuvlla mas lea buorre kvalitehta ja mii buresdoaibmi vugiin nákce atnit ávkin veahkkeváriid mat leat gávdnamis .
Rapporten ble sendt på høring .
Raportta sáddejuvvui gulaskuddamiidda .
Sametinget er av den oppfatning at samiske barn og unge må få et likeverdig tilbud i kulturskolen og i SFO som andre barn og unge i Norge .
Sámediggi oaivvilda ahte sámi mánáin ja nuorain galget maid leat seamma dásis fálaldagat kulturskuvllas ja astoáiggeortnegis go eará mánáin ja nuorain Norggas .
Sametinget presiserte i sin høringsuttalelse at kulturskolen er viktig for samiske barn og unge og at rammevilkår for og tilbud i kulturskolen må være tilpasset samisk kultur .
Sámediggi presiserii gulaskuddancealkámušastis man mávssolaš kulturskuvla lea sámi mánáide ja nuoraide , ja danin fertejit ge kulturskuvlla rámmaeavttut ja fálaldagat heivehuvvot sámi kultuvrii .
Mange kulturskoler har samisk innhold i sine tilbud .
Ollu kulturskuvllain lea sámi sisdoallu .
For eksempel har noen tilbud i duodji eller teaterforestillinger og korsang på samisk .
Muhtun báikkiin lea ovdamearkkadihte duodji dahje teáhterčájahallan ja joavkolávlun sámegillii .
Sametinget venter at de samiske kommunene prioriterer kulturskoletilbudet for unge , og andre kulturtiltak for barn og unge i kommunene .
Sámediggi vuordá ahte sámi suohkanat vuoruhit nuoraide kulturskuvlafálaldagaid , ja eará kulturdoaimmaid mánáide ja nuoraide suohkaniin .
Sametinget har egne tilskuddsordninger for kulturtiltak for barn og unge .
Sámedikkis leat sierra doarjjaortnegat mánáid ja nuoraid kulturdoaimmaide .
Dette er en budsjettpost hvor det er veldig mange søkere hvert år .
Dán bušeahttapostii bohtet juohke jagi hui ollu ohcamat .
4.2.5 Større fokus på tilrettelegging og fullføring av videregående utdanning
4.2.5 Buorebut čalmmustahttit oahpu heiveheami ja joatkkaoahpahusa ollašuhttima
NOU 2009:18 Rett til læring , påpeker at vil ett av fire barn og unge trenge ekstra oppfølging og tilrettelegging , periodevis eller kontinuerlig , for å oppnå tilstrekkelig utbytte av opplæringen .
NOU 2009:18 Rett til lærning ( Vuoigatvuohta ohppui ) , čujuha ahte juohke njealját mánnái dahje nuorraolbmui šaddá dárbu lágidit liige čuovvoleami dahje oahpu heiveheami , muhtun áiggi , dahje čađa áiggi , vai oažžu buoremus ávkki oahpahusas .
Sametinget ønsker større fokus på hvilket ansvar kommunene og Møtesekretærer : Ellen Aina Eira
Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna
Side 99 av 175
100 siidu 177 siiddus
andre offentlig hjelpeapparater har når det gjelder utviklingshemmede samiske barn og unge , og hvordan hverdagen er for disse barna og deres foresatte når det gjelder adgang til relevante opplæringstilbud .
Sámediggi oaidná earenoamáš dárbbu čuovvut dán váttis čuolmma , rastá suohkanrájiid , vai mánát ja sin váhnemat eai dárbbaš geavahit ollu olmmošlaš návccaid rahčat oažžut dakkár oahpu maid sin mánáin lea vuđolaš vuoigatvuohta oažžut .
Sametinget ser at det er viktig å bygge opp god kompetanse på det spesialpedagogiske feltet .
Sámediggi oaidná dárbbu hukset buori gelbbolašvuođa earenoamášpedagogihka suorggis .
Samiske elever som har rett til spesialundervisning møter ofte et hjelpeapparat som har ingen eller liten kunnskap om samisk språk og kultur .
Sámi oahppit mat dárbbašit earenoamášoahpu , deaivvadit dávjá veahkeheddjiiguin geain ii oppanassiige leat , dahje geain lea hui unnán máhttu sámegielas ja kultuvrras .
Dette kan virke som en ekstra byrde for foresatte og kan i sin ytterste konsekvens føre til feilvurderinger .
Dat sáhttá dovdot lassinoađđin váhnemiidda ja sáhttá buot vearrámus dilis mielddisbuktit boasttu árvvoštallama .
Det er også viktig å komme inn med tiltak så tidlig som mulig .
Lea maid mávssolaš álggahit veahkkedoaimmaid nu árrat go vejolaš .
Utdanningsnivået i den samiske befolkningen er økende .
Sámi álbmoga oahppodássi lea nanosnuvvagoahtán .
Samisk statistikk viser imidlertid at det fortsatt er utfordringer , spesielt i gjennomføring av videregående opplæring .
Sámi statistihkka čájeha gal ahte ain leat hástalusat , earenoamážit joakkaoahpahusa čađaheamis .
Frafall er et problem også blant samiske elever .
Skuvlaheaitin lea váttisvuohta mii guoská maiddái sámi ohppiide .
Sametinget forventer at skolene utnytter det mulige handlingsrommer for praktisk arbeid med tradisjonelle samiske aktiviteter .
Sámediggi vuordá skuvllaid geavahit dan vejolašvuođa mii gávdno geavahit oahpahusas árbevirolaš sámi bargguid .
Regjeringen har igangsatt et tre-årig prosjektet NY GIV - Gjennomføring i videregående opplæring .
Ráđđehus lea álggahan golmmajagáš prošeavtta NY GIV - Gjennomføring i videregående opplæring .
Kunnskapsdepartementet har invitert Sametinget til å delta i en referansegruppe for det videre arbeidet .
Máhttodepartemeanta lea bovden Sámedikki mielde referánsajovkui mii galgá čuovvut viidásit barggu .
Sametinget har oppnevnt Mats Steinfjell som sin representant i den nasjonale referansegruppa for NY GIV .
Sámediggi lea nammadan Mats Steinfjell dikki ovddasteaddjin OĐĐA MOVTTAIN našunála referánsajovkui .
Prosjektet har tre ( 3 ) del-prosjekt : - Overgangsprosjektet - overgangen fra grunnskole til videregående opplæring - Oppfølgingsprosjektet - oppfølging av elever som ikke gjennomfører vgo - Bedre statistikk Overgangsprosjektet ble iverksatt høsten 2010 og skal gå over tre år , dvs ut 2013 .
Prošeavttas lea golbma ( 3 ) oasse-prošeavtta : Áigemolsunprošeakta – vuođđoskuvllas joatkkaoahpahussii Čuovvolanprošeakta – čuovvolit ohppiid geat eai ollašuhte joatkkaoahpahusa Statistihkkaprošeakta mii galgá ovddidit ja ráhkadit oktasaš statistihkkii árvvoštallanvuogi movt árvvoštallat lea go ulbmiliid olahan . Áigemolsunprošeakta álggahuvvui 2010 čavčča ja galgá bistit golbma jagi , namalassii 2013 lohppii .
Hovedvekten er lagt på tett oppfølging av de svakest presterende elevene etter første termin i 10. klasse .
Váldobargun lea čuovvut ohppiid geat eanemusat bártidit oahpuin maŋŋel 10.luohká vuosttaš termiinna .
Dette er nærmere omtalt i Meld .
Dan birra lea eanet čilgejuvvon Dieđáhusas Stuoradiggái nr .
St. 22 ( 2010-2011 ) Mangfold – Mestring – Muligheter , Ungdomstrinnet .
22 ( 2010-2011 ) Valljivuohta – Nákcen – Vejolašvuođat , Nuoraiddássi .
Sametinget ser positivt på at regjeringen har igangsatt prosjektet NY GIV , et samarbeidsprosjekt mellom stat , fylkeskommuner og kommuner for å bedre elevenes forutsetninger til å fullføre og bestå videregående opplæring . .
Sámedikki mielas lea buorre go ráđđehus lea álggahan NY GIV ( OĐĐA MOVTTAIN ) prošeavtta , mii lea stáhta , fylkasuohkaniid ja suohkaniid ovttasbargoprošeakta , man doaibman lea buoridit ohppiid eavttuid nagodit ollašuhttit oahpahusa ja ceavzit joatkkaoahpahusa .
Også samiske elever vil ha behov for særskilt organisert støtte og oppfølging , slik at de får bedre forutsetninger for å gjennomføre videregående opplæring .
Maiddái sámi oahppit dárbbašit vásedin láhččojuvvon doarjaga ja čuovvoleami , nu ahte maiddái sidjiide láhččojuvvojit buoret eavttut nagodit ollašuhttit joatkkaoahpu .
Sametinget ser et særlig behov for oppfølgning av samiske unge i ungdomstrinnet for å forhindre frafall , særlig gjelder dette samiske gutter som erfaringsmessig har størst risiko for å falle fra i den videregående opplæringen .
Sámediggi oaidná earenoamáš dárbbu čuovvolit sámi nuoraidskuvlaohppiid , vai gii ge ii heaittáše skuvllas . Dat guoská áibaida sámi bárdnemánáide nuoraidskuvladásis , geahččalit eastadit sin vai eai heaitte skuvllas , danin go bártnit sáhttet álkibut heaitit joatkkoahpahusas .
Samisk representasjon i NY GIV prosjektet er viktig for å skape større forståelse for samiske elevers utfordringer når det gjelder frafall i videregående opplæring , og behovet for mer praktisk anlagt opplæring både på grunnskole og videregående skole nivå .
Lea hui dárbu oažžut sámi ovddasteaddji OĐĐA MOVTTAIN prošektii , vai oažžu buoret ipmárdusa das makkár hástalusat sámi ohppiin leat ; mii lea sivaid go sii heitet joatkkaoahpahusas , ja makkár dárbbut leat ásahit praktihkalaččat heivehuvvon oahpu sihke vuođđoskuvlii ja joatkkaskuvladássái .
Dette er imidlertid et område Sametinget følger opp som et ledd i utformingen av en tiltaksplan for utdanningspolitikken .
Almmatge dat lea suorgi maid Sámediggi čuovvu ja lea oassi doaibmaplánain mat ráhkaduvvojit oahpahuspolitihkkii .
4.2.6 Entreprenørskap
4.2.6 Entreprenørdoaibma
Etter at det ble mer fokus på å sikre samisk innhold i entreprenørskapssatsingen på skolene har samiske elever i videregående opplæring hevdet seg godt blant hele landets unge Møtesekretærer : Ellen Aina Eira Side 100 av 175
Sámediggi oaivvilda ahte joatkkaoahpahusdásis lea dehálaš arvvosmahttit searvat Ungt Entreprenørskap searvái ( Nuorra Barggahandoaibmi ) mii lea riikkaviidosaš eaktodáhtolaš organisašuvdna mii bargá oahpahusa entreprenørdoaimmain ja fállá iešguđetlágan prográmmaid nuoraidskuvlla rájes allaohppui .
I 2006 , avholdt Sametinget ungdomskonferansen ” Funky Business ” som hadde samisk entreprenørskap som tema .
2006:s lágidii Sámediggi nuoraidkonferánssa ” Funky Business ” , man fáddán lei sámi entreprenørdoaibma .
Både de samiske videregående skolene og Nordreisa videregående skole kan vise til gode resultater i forhold til ungt entreprenørskap satsningen .
Sihke sámi joatkkaskuvllaid ja Ráissa joatkkaskuvlla Ungt Entreprenørskap nannendoaimmain ledje buorit bohtosat .
4.2.7 Eldre som ressurs for skolen
4.2.7 Vuorasolbmot riggodahkan skuvllas
I dagens samfunn er samisk språk utsatt for et stort press fra majoritetsspråkene .
Otná servodagas lea sámegiella stuora stáhtagielaid deattu vuolde .
Som en av lærerne uttrykte seg ” Skulle svært gjerne hatt en samisktalende assistent , en ” giellačeahppi ” .
Ná logai muhtun oahpaheaddji : “ Man áinnas sávašin ahte mus livččii ” giellačeahppi ” veahkkin .
Tidligere var det en naturlig overføring av tradisjonskunnskap fra generasjon til generasjon gjennom bo- og arbeidsfellesskap .
Dovddan iežan nu okto gielladilis ja smiehtan ahte giellahárjehallan šattašii mihá buoret jus čađat livčče guokte rávisolbmo luohkkálanjas . ”
Barna deltok i arbeidet og fikk på den måten kunnskaper gjennom praktiske aktiviteter .
Ovdalašáiggi orro olbmot eanet ovttas ja barge searválaga , ja árbedieđut sirdašuvvo lunddolaččat buolvvas bulvii .
I dag er det færre arenaer der folk i ulike aldersgrupper samles eller har felles aktiviteter .
Dán áiggi eai šat čoahkkan nuorat ja boarrásat seammaládje go ovdal oktasaš bargguide .
I dag er det ikke vanlig at flere generasjoner bor sammen .
Ja ii ge dál leat šat dábálaš ahte máŋga buolvva orrot seamma viesus .
Endringer i familiestrukturen kan medføre at mange barn og unge har lite kontakt med den eldre generasjonen .
Bearašdili nuppástuvvan sáhttá mielddisbuktit ahte mánáin ja nuorain ii šat leat nu buorre oktavuohta boarrásit buolvvaide .
Mange barn har ikke besteforeldre eller vokser opp langt unna sine besteforeldre og slekt .
Ja ollu mánáin eai leat áhkut ja ádját dahje sii bajásšaddet guhkkin eret áhkuin ja ádjáin ja earáin sogas .
Av den grunn vil det være viktig at skolen ser verdien av å bruke eldre som en ressurs i opplæringen .
Dan dihte lea ge dehálaš oažžut skuvlla geavahit vuoras olbmuid riggodahkan ja veahkkin oahpahusas .
Mange skoler har prosjekter der eldre blir brukt som ekstra ressurs i forbindelse med lesetrening i småskolen eller i forbindelse med tradisjonelle kunnskaper eller praktiske aktiviteter .
Ollu skuvllain leat prošeavttat main geavahit vuoras olbmuid veahkkin lohkanhárjehallamiin vuođđoskuvllas , dahje go galget oahppat árbevieruid ja árbevirolaš bargguid .
Det er viktig at den erfaringsbaserte kunnskapen som besteforeldregenerasjonen besitter blir verdsatt i skolesammenheng .
Lea hui dárbu skuvlaoktavuođas atnit árvvus áiggiid čađa čohkkejuvvon máhtu mii áhkuid ja ádjáid buolvvas lea .
I språkopplæringen og i formidling av kulturtradisjoner vil eldre kunne være viktig ressurs .
Giela oahpaheamis ja kulturárbevieruid gaskkusteamis sáhttet vuoras olbmot leat čeahpes veahkit .
For at bruk av slike ressurser ikke skal falle på den enkelte lærer er det viktig at dette forankres på systemnivå .
Vai diekkár čehppodaga geavaheapmi ii šatta dušše muhtun oktonas oahpaheaddji beroštumi duohkái , de dat ferte čadnojuvvot olles skuvlavuogádahkii .
Sametinget ser også behovet for at det vektlegges at det må forefinnes egne metoder for slik opplæring for å sikre kvaliteten i opplæringen .
Sámediggi oaidná maid dárbbu deattuhit ahte fertejit gávdnot metodat movt diekkár oahpahusa kvalitehta galgá sihkkarastit .
4.3 INNSATSOMRÅDE 3 : De lovmessige og strukturellerammer for opplæringen Et tredje innsatsområde for å sikre samiske elever et likeverdig utdanningsløp ligger på det lovmessige og strukturelle planet .
4.3 NANNENSUORGI 3 : Oahpahusa lágasmearriduvvon ja struktuvrralaš rámmat Goalmmát nannensuorgi mii guoská dasa movt sihkkarastit sámi ohppiide seammadássásaš oahpahusa , lea lágaid ja struktuvrraid dásis .
Selv om man har nok informasjon om samiske elevers rettigheter så vil det likevel alltid være behov for tilsyn av om opplæringen er kvalitativt god og om elevenes rett til opplæring i / på samisk faktisk oppfylles .
Vaikko mis livčče ge doarvái dieđut sámi ohppiid rivttiid birra , de lea aŋkke álo dárbu bearráigeahččat oahpaheami , ahte dat lea doarvái buorre ja ollašuvvá go ohppiid riekti oažžut oahpu sámegielas ja sámegillii duohtavuođas .
For å sikre at dette skjer utfører fylkesmennene i dag tilsyn av undervisningen .
Dál lea nu ahte fylkamánnet čađahit bearráigeahččama , sihkkarastin dihtii ahte oahppit ožžot lágas mearriduvvon oahpu .
Sametinget har ikke en tilsynsrolle etter dagens lovgivning og system .
Sámedikkis ii leat dálá lágaid ja systema mielde bearráigeahččandoaibma .
En slik tilsynsrolle er det viktig at Sametinget får , fordi Sametinget har den kompetansen som behøves for å vurdere ikke bare om elevene får undervisning i / på samisk , men også de kvalitative sidene ved undervisningen .
Dat ahte Sámediggái addit bearráigeahččanválddi livččii dasa lassin maid doaibma mii sáhtášii buorebut geassit ovdan sámi mánáid vuoigatvuođaid ja maiddái čalmmustahttit dan ahte addet go báikkálaččat suohkaniin miehtá riikka duohtavuođas sámi mánáide dan oahpu maid sis lea riekti oažžut .
Å gi Sametinget en tilsynsmyndighet vil dessuten være et tiltak som kan medføre mer fokus på samiske barns rettigheter og en reell overholdelse av disse rettighetene lokalt i de ulike kommunene i landet .
Sámedikki mielas ii leat vuogas ahte leat goabbatlágan rievttit oahpahussii sámegielas / sámegillii sámegiela hálddašanguovllus ja dan olggobealde , ja ahte lea maid dadjamuš das leat go vuođđo- vai joatkkaskuvllas .
Bestemmelsene i opplæringsloven bør revideres , blant annet bør man vurdere å gå bort fra begrepet “ samiske distrikt ” da dette begrepet ofte virker villedende .
Dasa lassin berre nannet vuoigatvuođa beassat gazzat oahpu sámegielas dahje sámegillii , ja berre čielggadit vejolašvuođa válljet sámegiela ođđadárogiela sadjái joatkkaskuvllas .
Sametinget ser videre et behov for lovendring når det gjelder retten til samiske læremidler .
Sámediggi oaidná maid dárbbu rievdadit lága mii guoská riektái oažžut sámi oahpponeavvuid .
Etter gjeldende rett er det i dag kun en lovfestet rett for norske barn og unge til norske læremidler , ikke en tilsvarende rett for samiske barn og unge til samiske læremidler .
Dálá láhka dadjá dušše dan ahte dáru mánáin ja nuorain lea riekti beassat geavahit dárogiel oahpponeavvuid , muhto seamma riekti ii leat sámi mánáin ja nuorain beassat geavahit sámi oahpponeavvuid .
Side 101 av 175 Barneombudet har uttalt seg om dette i forbindelse med en høring om nynorskelevers rett til parallelle nynorske læremidler .
Dan birra lea Mánáidáittardeaddji cealkán dan oktavuođas go buvttii cealkámuša dan birra makkár vuoigatvuođat ođđadárogielohppiin leat oažžut parallealla ođđadárogielat oahpponeavvuid .
Høringsutkastet omfattet ikke spørsmålet om samiske barn og unges krav på parallelle læremidler på samisk .
Gulaskuddancealkámuš ii guoskan sámi mánáid ja nuoraid gáibadussii oažžut parallealla sámi oahpponeavvuid .
Ombudet etterlyser imidlertid en tilsvarende presisering for retten til læremidler på samisk .
Almmatge váillaha Mánáidáittardeaddji sullasaš presiserema sámi oahpponeavvuide .
Barneombudet erfarer at problemene med å skaffe til veie nynorske parallellutgaver og uklarheter rundt hvilke læremidler som omfattes av kravet , i enda større grad er til stede når det gjelder samiske elevers rett til læremidler på / i eget språk .
Mánáidáittardeaddji cealká ahte váttisvuođat mat leat skáhppot ođđadárogiel parallealla oahpponeavvuid , ja eahpečielggasvuođat dan hárrái makkár oahpponeavvuide gáibádus guoská , dáidet leat vel stuorábut go smiehttá sámi ohppiid vuoigatvuođaide oažžut sámi oahpponeavvuid / oahpponeavvuid sámegillii .
Den nordiske barneombudsrapporten " retten til medvirkning for samiske barn og unge " er bare en av mange kilder som bekrefter at samiske elevers læremiddelsituasjon ikke er tilfredsstillende .
Davviriikkalaš mánáidáittardeaddjiraporta " Retten til medvirkning for samiske barn og unge " ( Sámi mánáid ja nuoraid mieldeváikkuhanriekti ) lea dušše okta ollu dieđuin mat duođaštit ahte sámi mánáid oahpponeavvodilli ii leat dohkálaš .
Det kan her vises til en egen evaluering som Utdanningsdirektoratet har fått fra Fylkesmannen i Finnmark .
Dás sáhttá maid čujuhit árvvoštallamii maid Oahpahusdirektoráhtta lea ožžon Finnmárkku Fylkamánnes .
Barneombudet uttaler : ” Barneombudet har tidligere bedt Utdanningsdirektoratet vurdere hvorvidt det bør innføres et krav om språklige parallellutgaver for samiske læremidler .
Mánáidáittardeaddji cealká : ” Mánáidáittardeaddji lea ovdal juo bivdán Oahpahusdirektoráhta árvvoštallat berrešii go bidjat gáibádussan ahte galget ráhkaduvvot sámegiel paralleallaoahpponeavvut .
Utdanningsdirektoratet har i brev til Barneombudet ( deres ref 2008/702 ) gitt klart uttrykk for at opplæringsloven § 6-2 omfatter rett til læremidler på samisk i grunnskolen .
Oahpahusdirektoráhtta lea reivves Mánáidáittardeaddjái ( sin ref 2008/702 ) čielgasit dadjan ahte oahpahuslága § 6-2 guoská maid dasa ahte lea riekti oažžut sámi oahpponeavvuid vuođđoskuvllas .
Barneombudet innser at et krav om språklige parallellutgaver på samtlige samiske språk for et stort antall læremidler vil være praktisk vanskelig å gjennomføre .
Mánáidáittardeaddji oaidná ahte dáidá leat váttis gáibidit beare ollu sámegiel paralleallaoahpponeavvuid , dan dáidá praktihkalaččat šaddat váttis čađahit .
Det er imidlertid Ombudets oppfatning at det også for retten til samiske læremidler er behov for en presisering av rettigheter og skoleeiers ansvar .
Mánáidáittardeaddji oaidnu lea almmatge ahte maiddái sámi oahpponeavvuid dáfus lea dárbu dárkileappot čilget vuoigatvuođaid ja dan makkár ovddasvástádus skuvlaoamasteaddjis lea .
Vi ber derfor direktoratet om å se nærmere på hvordan man kan sikre samiske barns rett til læremidler på en bedre måte .
Danin mii bivdit ge direktoráhta dárkileappot guorahallat movt sáhtášii buorebut sihkkarastit sámi mánáid vuoigatvuođaid mat gusket sámi oahpponeavvuide . ”
16 ” Direktoratet har i et brev til Barneombudet uttalt at elever som har opplæring i samisk har krav på læremidler i dette fag etter opplæringsloven § 9-4 .
16 Oahpahusdirektoráhtta lea reivves Mánáidáittardeaddjái cealkán ahte oahpahuslága § 9-4 vuođul lea ohppiin geain lea sámegieloahppu riekti oažžut dan fágas oahpponeavvuid .
Videre opplyser direktoratet i brevet at elever i videregående opplæring kun har rett til læremidler i samisk , ikke på samisk .
Dasa lassin čállá oahpahusdirektoráhtta reivvestis ahte joatkkaoahpahusa ohppiin lea riekti oažžut sámi oahpponeavvuid , muhto ii fal sámegillii .
Ombudet viser til at det finnes det flere samiske videregående skoler i forvaltningsområdet for samisk språk hvor all undervisning foregår på samisk , men der læremidlene er norske .
Mánáidáittardeaddji čujuha dasa ahte leat ollu sámi joatkkaskuvllat sámegiela hálddašanguovllus gos buot oahpahus lea sámegillii , muhto geavahit dárogiel oahpponeavvuid .
Barneombudet ser med bekymring på elevers mulighet til å bli reelt tospråklige når undervisningen skjer med norske læremidler .
Mánáidáittardeaddji ballá ahte veadjá leat váttis oažžut ohppiid šaddat doaibmi guovttegielagin go šaddá oahpaheamis geavahit dárogiel oahpponeavvuid .
Etter det Ombudet forstår , er det stor mangel på lærere og fagpersonell som behersker de samiske språkene fullgodt , samtidig som ungdom som ønsker å gå videre på høyere utdanning i samisk ofte har fått for dårlig språkopplæring til å klare opptakskravene .
Nugo Mánáidáittardeaddji lea ipmirdan , de váilot oahpaheaddjit ja fágaolbmot geat máhttet doarvái bures sámegiela , ja ahte nuorat geat áigot joatkit lohkat sámegiela alladásis , dávjá leat ožžon nu heajos oahpu sámegielas ahte eai deavdde sisabeassangáibádusaid .
Barneombudet ber derfor direktoratet om å se nærmere på muligheten for å lovfeste rett til samiske læremidler utover samisk-faget i videregående skole .
Danin bivdá Mánáidáittardeaddji direktoráhta guorahallat dárkilit ahte berrešii go lágas nannet ahte galgá leat riekti oažžut sámegiel oahpponeavvuid maiddái eará fágain go sámegielas joatkkaskuvllas .
Ofte passer ikke slike inndelinger med det tradisjonelle samiske bosetningsmønsteret og de kulturelle bånd som eksisterer mellom folk .
Dávjá diekkár guovlluid mielde juohkin ii heive árbevirolaš sámi ássanminstarii ja kultuvrralaš čanastagaide mat olbmuin leat .
I områder hvor de samiske ressurssentrene / bygdene ligger veldig spredt geografisk , slik som i det sørsamiske området , kan det være utfordrende å sikre et godt opplæringstilbud uten å måtte ty til fjernundervisning .
Sámediggi lea ovdamearkkadihte ožžon dihtosii ahte Kárášjoga nuorat , geat háliidivčče álgit joatkkaskuvlii Áltái , gos sámi biras leat viidát go Nuorta-Finnmárkku gávpogiin , eai beasa dan dahkat danin go fylkasuohkan lea mearridan eará guovlojuohkima joatkkaoahpahussii .
Grenseoverskridene samarbeid kan gjøre det enklere å benytte seg av utdanningstilbud i et annet land , eksempelvis har Sirma og Ohcejohka / Utsjok innledet et skolesamarbeid og fått statlig støtte til dette samarbeidet .
Sámedikki ja fylkasuohkana ovttasbargošiehtadus sáhttá veahkehit čilget fylkasuohkanii ovddasvástádusa ja dihtomiela das makkár beroštumiid fertejit vuhtiiváldit go plánejit oahpahusfálaldagaid dahje go árvvoštallet heaittihit fálaldagaid mat sámi nuoraide leat dehálaččat .
Se høringsuttalelse fra Barneombudet til forslag til endring av forskrift til opplæringsloven Kapittel 17 , ” Krav om språklig paralellutgaver ” , datert 11.2.2009 Møtesekretærer : Ellen Aina Eira Side 102 av 175
Geahča Mánáidáittardeaddji gulaskuddancealkámuša mii guoská oahpahuslága kapihtal 17 láhkaásahusrievdanevttohussii , ” Krav om språklig paralellutgaver ” , beaiváduvvon 11.2.2009 Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna
4.4 INNSATSOMRÅDE 4 : VOKSENOPPLÆRING 4.4.1 Endringer i voksenopplæringsloven og forskrifter med betydning for de samiske studieforbund og den samiske befolkning
4.4 NANNENSUORGI 4 : RÁVISOLBMUIDOAHPAHUS 4.4.1 Rávisolbmuidoahpahuslága ja láhkaásahusaid rievdadeamit main lea mearkkašupmi sámi oahppolihtuide ja sámi álbmogii .
I Sametingsrådets politiske tiltredelseserklæring for perioden 2009-2013 står det følgende : ” Vi vil arbeide for at forholdene legges til rette for at voksne samer som ikke behersker samisk , skal kunne skaffe seg nødvendige basiskunnskaper gjennom relevant opplæring .
Sámediggeráđi politihkalaš álginjulggaštusas áigodahkii 2009-2013 , daddjo : ” Mii áigut bargat dan badjelii ahte láhččojuvvo dilli nu ahte rávis sápmelaččat , geat eat eai máhte sámegiela , galget beassat háhkat dárbbašlaš vuođđomáhtu heivvolaš oahpahusas .
Vi vil skape et opplæringssystem som gir alle samiske barn , unge og voksne gode læringsarenaer for kunnskapsutvikling og videreutvikling av språk og kultur ” .
Mii áigut ovddidit oahpahusvuogádaga gos buot sámi mánáin , nuorain ja rávisolbmuin leat buorit oahppansajit gos máhtu ja giela ja kultuvrra ovddidit . ” .
Hoveddelen av den gjeldende voksenopplæringsloven trådte i kraft 1. januar 2010 , og erstatter voksenopplæringsloven av 1976 som oppheves fra samme tidspunkt .
Váldooassi dálá rávisolbmuidoahpahuslágas bođii fápmui ođđajagimánu 1. beaivvi 2010 . Dat bođii ovddit 1976 rávisolbmuidoahpahuslága sadjái , mii váldojuvvui eret fámus seamma beaivvi .
Loven er en oppfølging av Tronutvalgets anbefalinger , jf. NOU 2007:11 Studieforbund – læring for livet .
Láhka lea Tronlávdegotti ávžžuhusaid čuovvoleapmi , gč. NOU 2007:11 Oahppolihttu – ealliáiggi oahppu .
Voksenopplæringsloven er i dag primært en tilskuddslov som regulerer organisasjonsstrukturen i studieforbund og frittstående fjernundervisningsinstitusjoner .
Rávisolbmuidoahpahusláhka lea dál vuosttažettiin doarjjaláhka , mii mudde oahppolihtuid organiserenvuogádaga ja friddja gáidosisoahppoinstitušuvnnaid .
Formålet med denne loven er å fremme livslang læring ved å legge til rette for organiserte læringsaktiviteter ved siden av det formelle utdanningssystemet .
Dán lága ulbmil lea ovddidit eallináiggi oahpu dan láhkái ahte láhčit buori dili organiserejuvvon oahppodoaimmaide bálddalaga formálalaš oahpposystemain .
Loven skal bidra til motivasjon og tilgang til kunnskap og kompetanse for alle , og slik fremme den enkeltes utvikling og møte behovene i samfunns- og arbeidslivet .
Láhka galgá movttiidahttit olbmuid geavahit oahppodoaimmaid gos buohkain galgá leat vejolaš ovddidit oahpu ja gelbbolašvuođa , ja dan láhkái nannet juohkehačča ovdáneami ja dustet dárbbuid mat servodat-ja bargoeallimis leat .
Forskriften til Lov om voksenopplæring trådte i kraft fra samme tidspunkt og er på mange måter viktigere enn selve loven .
Rávisolbmuidoahpahuslága láhkaásahus biddjojuvvui fápmui seamma beaivvi , ja lea máŋgga dáfus deháleabbo go iešalddis diet láhka .
Det er forskriften som regulerer det praktiske arbeidet og kravene knyttet til studieaktiviteten .
Lea láhkaásahus mii mearrida praktihkalaš barggu ja gáibádusaid mat leat čadnon oahppodoaimmaide .
Ny lov om voksenopplæring har vært gjenstand for konsultasjoner .
Ođđa rávisolbmuidoahpahuslága áššis leat leamaš ráđđádallančoahkkimat / konsultašuvnnat .
Sametinget og Kunnskapsdepartementet oppnådde enighet om Sametingets posisjoner .
Sámediggi ja Máhttodepartemeantta bohte ovttaide Sámedikki posišuvnnaid dáfus .
De viktigste endringene var at samiske studieforbund ikke trenger å ha virksomhet over hele landet .
Deháleamos rievdadusat leat ahte sámi oahppolihtuin eai šat dárbbaš leat doaimmat miehtá riikka .
Sametinget er også fornøyd med at samiske studieforbund skal bidra til overføring av tradisjonskunnskap mellom generasjonene .
Sámediggi lea maid duhtavaš dainna go sámi oahppolihtut galget leat mielde fievrredeamen árbedieđuid ja árbemáhtu boahttevaš buolvvaide .
Dette ser Sametinget som en viktig tilføyelse fordi tradisjonskunnskap er en kulturarv som må sikres og videreføres .
Dat lea Sámedikki mielas hui mávssolaš lasáhus , danin go árbemáhttu lea kulturárbi maid galgá sihkkarastit ja fievrredit viidáseappot .
En annen viktig endring var at førstegangsutdanning / analfabetisme vil kunne omfattes av tilretteleggingstilskuddet dersom disse krever særlig tilrettelegging som medfører økte kostnader for studieforbundet .
Nubbi dehálaš lasáhus lea ahte vuosttašoahpahus / analfabetisma galgá maid gullat láhčindoarjjaortnega vuollái , jus diekkár oahpahus gáibida earenoamáš láhčinbarggu mii šaddá liigegollun oahppolihttui .
Særdeles viktig er det at voksne som har tapt sitt språk og som trenger ekstra tilrettelegging får lik mulighet til å tilegne seg språket .
Lea earenoamáš mávssolaš ahte rávisolbmot geat leat massán eatnigiela ja dárbbašit earenoamážit lágiduvvon oahpaheami ožžot seamma vejolašvuođaid oahppat giela .
Det ble også avklart at ved fremtidige evalueringer av retningslinjene og vurderinger av tilskuddsordninger skal Sametinget kontaktes i en tidlig fase og gis tilbud om konsultasjon .
Ráđđádallamiin čielggai maid ahte boahtte háve go galget njuolggadusaid ja doarjjaortnegiid árvvoštallat , de galgá Sámediggi árabut váldojuvvot dan bargui mielde ja galgá bovdejuvvot ráđđádallamiidda .
Tilskuddet til de samiske studieforbund vurderes særskilt og eventuelle påfølgende endringer i forskrift eller retningslinjer , skal skje i dialog med Sametinget . 4.4.2 Samiske studieforbund
Doarjja sámi oahppolihtuide árvvoštallojuvvo sierra ja jus dan árvvoštallama vuođul gávnnahuvvo ahte galgá láhkaásahusa dahje njuolggadusaid rievdadit , de dat galgá dahkkot ráđđálaga Sámedikkiin 4.4.2 Sámi oahppolihtut
Vi har i dag to samiske studieforbund .
Mis leat dál guokte sámi oahppolihtu .
Det er Samisk studieutvalg ( SOL ) og Sjøsamisk studieforbund ( SSF ) .
Dat lea Sámi oahppolihttu ( SOL ) ja Mearrasámiid oahppolihttu ( SSF ) .
Samiske studieforbund er en av aktørene som er viktig i forhold til voksenopplæring .
Sámi oahppolihtut leat hui mávssolaččat rávisolbmuid oahpaheami oktavuođas .
De samiske studieutvalgene skal også utbre kunnskap om samer og samiske forhold til allmennheten .
Sámi oahppolihtut galget maid gaskkustit dieđuid sápmelaččaid ja sámi dilálašvuođaid birra olles almmolašvuhtii .
Samisk Studieutvalg / SOL er Norske Samers Riksforbunds ( NSR ) studieforbund .
Sámi oahppolihttu / SOL lea Norgga Sámiid Riikkasearvvi oahppolihttu .
Kurstilbudene er mange og varierte og tilrettelegges i forhold til ønsker fra lokallaget .
SOL lágida ollu ja máŋggalágan kurssiid báikkálaš servviiguin sávaldagaid Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna
Kurs arrangeres i samarbeid med NSR sine lokallag .
Kursset lágiduvvojit ovttas NSR báikkálaš servviiguin .
Sjøsamisk forbund / SSF har til nå drevet med prosjekter for å kunne utvikle seg og sine medlemsorganisasjoner .
Mearrasámiid oahppolihttu / SFF lea dán rádjái bargan prošeavttaiguin mat galget veahkehit lihtu ja dan miellahttoservviid ovdánit .
Disse to studieforbundene er de minste studieforbundene i Norge med samlet mellom 15 og 20.000 studietimer pr. år , hvor SOL har størst aktivitet .
Diet guokte oahppolihtu leat unnimus oahppolihtut Norggas , main oktiibuot leat gaskal 15 ja 20.000 oahppodiimmu jagis , ja eanemus diimmuid lea SOL čađahan .
Begge de to samiske studieforbundene har samisk kultur , samisk næringsliv , samisk historie , samisk språk , samisk handverk og samisk samfunnsliv som sine hovedområder innen kursvirksomheten .
Goappešat oahppolihtuin lea sámi kultuvra , sámi ealáhusat , sámi historjá , sámegiella , duodji ja sámi servodateallin kurssiid váldosuorggit .
4.4.3 Voksenopplæringens betydning for dagens generasjon
4.4.3 Maid rávisolbmuidoahpahus mearkkaša dálá bulvii
Mange av dagens foreldregenerasjon har ikke den muligheten som andre til å hjelpe sine barn med lekser og støtte dem i språkinnlæringen .
Ollugiin otná váhnenbuolvvas eai leat seamma vejolašvuođat go earáin veahkehit iežaset mánáid leavssuiguin ja doarjut sin giela oahppamiin .
Det er store variasjoner i språkkompetansen til dagens foreldregenerasjon alt etter hvilket lokalsamfunn vi er i .
Leat stuora erohusat otná váhnenbuolvva giellamáhtus , dađi mielde makkár báikkálaš servodagas leat .
Vi har foreldre som snakker og skriver samisk , vi har foreldre som snakker samisk , men ikke har lært å skrive samisk og vi har foreldre som verken snakker eller skriver samisk .
Mis leat váhnemat geat hupmet ja čállet sámegiela , mis leat váhnemat geat hupmet sámegiela , muhto eai máhte lohkat ja mis leat váhnemat mat eai máhte hupmat eai ge čállit sámegiela .
Mange foreldre velger ikke førstespråk for sine barn fordi de selv føler at de ikke behersker samisk godt nok til å følge dem opp .
Ollu váhnemat eai vállje sámegiela vuosttašgiellan iežaset mánáide danin go dovdet ahte ieža eai máhte nu bures sámegiela ahte sáhtáše mánáid veahkehit .
Elevenes skolehverdag er preget av hvilken støtte de har hjemme og i nærmiljøet i forhold til samisk språk og synliggjøring av det samiske .
Ohppiid beaivválaš dilli skuvllas lea ollu čadnon dasa makkár sámegieldoarjaga sii ožžot ruovttus ja lagasbirrasis ja man oidnosis sámegiella lea doppe .
Dette er også noe som dokumenteres i evalueringen av Kunnskapsløftet - samisk .
Dat maid duođaštuvvo Máhttolokten – sámi árvvoštallamis . Sámegielas lea gollegiela árvu .
For alle mennesker er morsmålet en verdi i seg selv som ikke trenger å begrunnes i andre forhold .
Buot olbmuide lea eatnigiella iešalddis juo stuora árvu , ja dan bisuheami ii dárbbaš earaládje šat ákkastallat .
I følge opplæringsloven har den enkelte kommune og fylkeskommunens ansvar for opplæringen på grunn- og videregående nivå .
Oahpahuslága mielde lea juohke suohkan ja fylkasuohkan vuođđo- ja joatkkadási oahpu ovddasvástideaddji .
Sametinget ser at det å legge til rette for kurs til dagens foreldre er av avgjørende betydning for språkets utvikling fremover .
Sámediggi oaidná ahte jus giela galgá nákcet ovddidit , de dat gáibida ahte láhčá kurssiid dálá váhnemiidda .
Her er utfordringene store .
Dat lea hui stuora hástalus .
Sametinget registrerer at det i alle samiske områder nå er stor aktivitet i forhold til ulike voksenopplæringstilbud .
Sámediggi lea ožžon diehttevassii ahte buot sámi guovlluin barget dál hui áŋgirit iešguđetlágan rávisolbmuid oahppofálaldagaiguin .
Sametingsrådet ser frem til at de samiske studieforbundene igangsetter kurs i ulike samiske temaer som kan bidra til å få overført tradisjonskunnskap mellom generasjonene Samisk kunnskap kan forstås på mange måter avhengig av hvilken tilnærming en velger .
Sámediggeráđđi vuordá sámi oahppolihtuid álggahit iešguđetlágan sámi fáttáin kurssiid mat sáhttet veahkkin fievrredit árbedieđuid ja árbemáhtu boahttevaš buolvvaide . Sámi máhttu sáhttá ipmirduvvot nu máŋggaládje , dađi mielde guđe bealde dasa vállje lahkonit .
Dette er viktig samisk kunnskap som kan styrke samisk kultur og identitet hos deltakerne .
Dat lea maid dehálaš sámi máhttu mii sáhttá nannet oasseválddiid sámi kultuvrra ja iešvuođadovddu .
4.4.4 Femårig voksenopplæringsprogram
4.4.4 Viđa-jagáš oahpahusprográmma rávisolbmuide
Sametinget har gitt Sámi allaskuvla i oppdrag å utvikle og gjennomføre 5-årig voksenopplæringsprogram i samisk som del av språkprogram for ikke-samisktalende befolkning i nord , lule- og sørsamisk område .
Sámediggi lea addán Sámi allaskuvlii bargun álggahit ja čađahit 5-jagáš oahpahusprográmma sámegielas rávisolbmuide , oassin giellaprográmmas mii lea jurddašuvvon dan oassái álbmogis davvi , - lulli- ja julevsámi guovlluin geat eai máhte sámegiela .
Voksenopplæringsprogrammet skal tilpasses lokale behov .
Oahpahusprográmma rávisolbmuide galgá heivehuvvot báikkálaš dárbbuide .
Sametinget vektlegger at Sámi allaskuvla i dette arbeidet involverer de samiske språkmiljøene i Norge .
Sámediggi deattuha ahte Sámi allaskuvla dán barggus váldá mielde sámi giellabirrasiid Norggas .
Språkopplæringen skal være forankret lokalt og ta utgangspunkt i stedlige varianter for å kunne bevare og styrke lokal samisk identitet .
Giellaoahpaheamis galgá leat báikkálaš čanastat , ja vuolggabáikin galget leat báikkálaš vuogit movt áimmahuššat ja nannet báikkálaš sámi iešvuođadovddu .
Voksenopplæringsprogrammet består av følgende : a ) Begynnerkurs 1 i samisk , b ) Begynnerkurs 2 i samisk c ) Samisk semesteremne Målet er at det gjennom et 5-årig språkprogram settes i gang tiltak som kan resultere i flere aktive samiskspråklige brukere .
Oahpahusprográmma rávisolbmuide lea huksejuvvon ná : a ) Álgokurse 1 sámegielas , b . ) Álgokurse 2 sámegielas c ) Sámi lohkanbádjefáddá Ulbmilin lea ahte 5-jagáš giellaprográmmain álggahuvvojit doaimmat maid boađusin galggašii leat ahte eanebut geavahišgohtet sámegiela viššalit .
Målgruppen for voksenopplæringsprogrammet er alle ikke- samisktalende i et vidt geografisk område og spesielt i de områdene hvor fornorskningen har skadet mest .
Rávisolbmuidprográmma ulbmiljoavku leat buohkat geat eai máhte sámegiela viiddis geográfalaš guovllus ja ábaida dain guovlluin gos dáruiduhttinpolitihkka lea dahkan eanemus vahága .
Dette tiltaket foregår i nært samarbeid med lokale språksentre og språkmiljøer .
Dat doaibma čađahuvvo lagas ovttasbarggus báikkálaš giellaguovddážiiguin ja giellabirrasiiguin .
I fortsettelsen vilde samiske språksentrene fortsatt være viktige aktører og samarbeidspartnere i språkprogrammet .
Giellaprográmmabarggus leat sámi giellaguovddážat dehálaččat .
Samiske studieforbund kan også være en samarbeidspartner for at alle bygder i Sápmi skal få muligheter til å delta i dette viktige språkprogrammet .
Maiddái sámi oahppolihtut sáhttet leat ovttasbargoguoimmit , nu ahte buot giliin Sámis sáhtáše leat vejolašvuođat searvat dán dehálaš giellaprográmmii .
Dette språkprogrammet skal utvikles på alle samiske språkene og lokal identitet og variasjon skal gjenspeiles i tilbudene .
Dát giellaprográmma galgá ovddiduvvot buot golmma sámegillii ja fálaldagat galget speadjalastit báikkálaš identitehta .
Målet fremover er å komme i gang med kurs i sør- og lulesamisk område , samt i de største byene i Norge .
Ulbmil ovddosguvlui lea beassat johtui kurssiiguin lulli-ja julevsámi guovlluin , ja maiddái stuorámus gávpogiin Norggas .
Disse kursene skal bidra til at ikke- samisktalende får mulighet til å ta språket tilbake , samt at samisktalende skal lære å lese og skrive samisk .
Kursset galget veahkehit sin geat eai máhte sámegiela oahppat fas giela maid leat massán , ja maiddái leat veahkkin sámegielagiidda oahppat lohkat ja čállit sámegiela .
Det skal også gjennom dette programmet gis mulighet for å skaffe seg studiekompetanse for å fortsette på ordinære studier .
105 siidu 177 siiddus galgá maid leat vejolaš čohkket studerengelbbolašvuođa nu ahte sáhttá joatkit dábálaš oahpahussii .
Kursene gir studiepoeng og mulighet for videre utdanningsløp i samisk ved Sámi allaskuvla .
Kursset addet lohkančuoggáid ja vejolašvuođa lohkagoahtit viidáseappot Sámi allaskuvllas .
Det viser seg at etter oppstart av voksenopplæringsprogrammet er det større rekruttering til videre studier i samisk .
Lea čájehuvvon ahte maŋŋel go lea álggahan oahpahusprográmma rávisolbmuide , de leat eanebut geat háliidit lohkat sámegiela viidáseappot .
Voksenopplæringsprogrammet er også en kvalitativ hjelp for foreldre som skal gi leksehjelp til sine barn .
Oahpahusprográmma rávisolbmuide lea maid ávkkálaš veahkki váhnemiidda geat galget iežaset mánáid veahkehit leavssuiguin .
Her vil Senter for samisk i opplæringen være en mulig samarbeidspartner .
Sámegiela ovddideapmi ja nannen lea okta dain stuorámus hástálusain mii gávdno sámi servodagas .
4.4.5 Voksenopplæring som et kommunalt og fylkeskommunalt ansvar
4.4.5 Rávisolbmuidoahpahus suohkaniid ja fylkasuohkaniid ovddasvástádussan
Situasjonen i dag i forvaltningskommunene for samisk språk er at brukerne skal betjenes på begge språk .
Otná dilli sámegiela hálddašanguovllu suohkaniin lea ahte olbmuide galget fállat bálvalusa goappešat gillii .
Alle som arbeider i kommunal forvaltning i en av forvaltningskommunene for samisk språk må inneha de nødvendige basiskunnskapene i spesielt lesing og skriving for å mestre sin arbeidssituasjon etter gjeldende regler .
Buohkain geat barget suohkanhálddahusain sámegiela hálddašanguovllus galgá leat dárbbašlaš vuođđomáhttu sámegielas , eandalii lohkamis ja čállimis vai nagodit hálddašit iežaset barggu guoskivaš njuolggadusaid mielde .
Det er viktig å anerkjenne den uformelle kompetansen som unge , voksne og eldre mennesker i tradisjonelle primærnæringer og innenfor de ulike samiske områders tradisjonelle naturbruk har .
Lea hui dehálaš dohkkehit eahpeformálaš máhtu mii nuorain , rávisolbmuin ja vuorasolbmuin lea árbevirolaš vuođđoealáhusain , ja máhtu mii guoská guđege guovllu sámiid árbevirolaš luonddugeavaheapmái .
Flere må få vurdert sin realkompetanse og få et kompetansebevis .
Ollugat fertejit oažžut iežaset gelbbolašvuođa árvvoštallojuvvot ja oažžut gelbbolašvuođaduođaštusa .
Regjeringens program for basiskompetanse i arbeidslivet ( BSA ) i St. meld. nr. 44 ( 2008-2009 ) Utdanningslinja , tolkes i et samisk perspektiv .
Ráđđehusa prográmma mii guoská bargoeallima vuođđogelbbolašvuhtii ( BSA . ) St. dieđ. nr. 44 ( 2008-2009 ) Utdanningslinja ( Oahppolinnjá ) , dulkojuvvo sámi geahččanguovllus .
Som en konsekvens av langvarig fornorskning er det mange voksne samer som ikke behersker de grunnleggende ferdigheter på samisk .
Guhkes áiggi dáruiduhttema geažil leat ollu rávis sápmelačča geain ii leat vuođđomáhttu sámegielas .
Sametinget ser at det å beherske de grunnleggende ferdigheter er viktig for å mestre utfordringene og endringene i arbeidslivet .
Sámediggi oaivvilda ahte vuođđogálggaid hálddašeapmi lea dehálaš go galgá nákcet čuovvut bargoeallima hástalusaid ja nuppástusaid .
Staten Norge er etablert på territoriet til to folk , og det vil være naturlig at statens satsing på den landsomfattende bedriftsinterne kurs også inkluderer arbeidsplasser i samiske områder .
Norgga stáhta lea vuođđuduvvon guovtti álbmoga eatnamii , ja orro ge lunddolaš ahte go stáhta álggaha miehtá riikka fidnodagaide siskkáldas kurssiid , de daidda galget gullat maiddái sámi guovlluid bargosajit .
4.5 INNSATSOMRÅDE 5 : Sametingets rolle og myndighet Slik kapittelet om utfordringer viser , så er det behov for å klargjøre Sametingets rolle i utdanningspolitikken .
4.5 I NANNENSUORGI 5 : Sámedikki rolla ja váldi Nugo oaidná kapihttalis mas čilgejuvvo hástalusat , de lea dárbu čielggadit Sámedikki rolla oahpahuspolitihkas .
Drøftelsen viser at det særlig er to spørsmål som behøver en avklaring i det videre : Sametingets rolle som ombud for samiske barn og unges rett til utdanning Sametingets rolle som politisk og faglig organ i forhold til andre myndigheter og aktører Evaluering av Kunnskapsløftet og Kunnskapsløftet – samisk har bekreftet at i det videre arbeidet med den samiske utdanningspolitikken blir det viktig å finne ut om hva som eventuelt er barrierer for bred deltaking og økt samhandling og samarbeid på tvers av nivå og institusjoner .
Mii oaidnit ahte leat ábaida guokte gažaldaga maid dás duohko ferte čielggadit : Sámedikki áittardeaddji rolla ; go galgá gozihit sámi mánáid ja nuoraid rievtti oažžut oahpu Sámedikki rolla politihkalaš ja fágalaš orgánan eará eiseválddiid ja ásahusaid ektui Máhttoloktema ja Máhttolokten-sámi árvvoštallan lea duođaštan ahte go galgá viidáseappot bargat sámi oahpahuspolitihkain , de lea dehálaš gávnnahit leat go governance-stivreneavttut doarvái , ja mii vejolaččat lea hehttehussan dasa ahte ii sáhte leat viiddis oasálastin ja eanet ovttasdoaibma dásiid ja institušuvnnaid gaskkas .
Evalueringen har videre vist at fylkesmannen blir sentral i forhold til ønsket om effektivisering og mer samordning av innsatsen innen samisk opplæring . .
Árvvoštallan čájeha ahte fylkkamánne lea hui guovddážis go galgá smiehttat buresdoaibmi sámi oahpahusa mii lea buorebut ovttastahttejuvvon .
Dette begrunnes med fylkesmannens mange oppgaver , som informant ( formidler av sentrale signal ) , rettleder , pådriver , kontrollinstans / kvalitetssikrer og forvalter av tilskuddsordninger overfor kommunene , som bindeledd mellom lokalt og sentralt nivå og som koordinator mellom kompetansemiljø og fylke / kommuner .
Dat lea danin go fylkamánnes leat ollu doaimmat , nugo informánta ( guovddáš dieđuid gaskkusteaddji ) , bagadalli , láidesteaddji , bearráigeahččanásahus / kvalitehta dárkkisteaddji ja doarjjaortnegiid hálddašeaddji suohkaniidda , báikkálaš ja guovddáš dási čanastat ja gelbbolašvuođabirrasiid ja fylka / suohkaniid ovttastahtti .
Sametinget er av den oppfatning at Sametinget i samiske opplæringsspørsmål må ha en tilsvarende rolle som fylkesmannen og derfor bør få ansvaret for blant annet tilsyn i forhold til opplæring av samiske barn og unge .
Sámediggi oaivvilda ahte Sámedikkis galgá sámi oahpahusáššiin seammalágan rolla go fylkamánnes , ja danin fertešii ge oažžut ovttastahttin ja bearráigeahččan ovddasvástádusa mii guoská sámi mánáide ja nuoraide .
Dette fordrer at Sametinget settes ressursmessig i stand til å ivareta disse oppgavene .
Dat gáibida ahte Sámediggái juolluduvvojit dan meare veahkkevárit ahte lea vejolaš áimmahuššat dieid bargamušaid .
Samtidig er det viktig at fylkesmennenes rolle og ansvar for samiskopplæring samordnes med Sametinget og sentrale myndigheter og at fylkesmennene er sitt ansvar bevisst når det gjelder koordinering innenfor sitt geografiske område .
Seammás lea dehálaš oktiiheivehit fylkamánniid , Sámedikki ja guovddáš eiseválddiid rolla ja ovddasvástádusa mii guoská sámegieloahpahussii , ja ahte fylkamánnet dovdet iežaset ovddasvástádusa mii guoská dasa ahte ovttastahttit oahpahusa iežaset geográfalaš guovllus .
Det behøves en klarere samordning og ansvarsfordeling mellom Sametinget , fylkesmenn , fylkeskommuner og kommuner .
Sámedikki , fylkamánniid , fylkasuohkaniid ja Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna 106 siidu 177 siiddus
Sametinget vil initiere til en slik avklaringsprosess .
Sámediggi dáhttu leat diekkár čielggadeami álggaheaddji .
Det er også behov for en ansvars- og rollefordeling på regionalt nivå mellom de ulike lokale aktørene , skoleeiere og rektorer .
Lea maid dárbu čielggadit iešguđet ásahusaid , skuvlaoamasteddjiid ja rektoriid ovddasvástádusa ja rollaid regionála dásis .
Sametinget viser til at Fylkesmannen i Nordland har initiert til en slik regional ansvarsfordelingsprosess gjennom sitt nasjonale koorderingsansvar for sørsamisk opplæring .
Nordlándda Fylkkamánne lea álggahan diekkár regionála juogadanbarggu , dakko bokte go dan fylkkas lea našunála ovttastahttinovddasvástádus lullisámi oahpahusas .