pere/sami_parallel huggingface dataset:
Mangel på lærere er også et problem , i samme grad som mangel på materiell i ulike undervisningstemaer på samisk .
Váilevaš oahpaheaddjit lea maid váttisvuohtan seamma ládje go váilevaš ávdnasat leat iešguđetge sámegielat oahppofáttáide .
Det burde være mulig å avhjelpe mangel på lærere ved å støtte den nordiske alterneringsmuligheten for samisk-språklige lærere .
Livččii vejolaš dustet váttisvuođaid go oahpaheaddjit váilot jus sáhtašii doarjut davviriikkalaš sámegielat oahpaheaddjit mátkoštanvejolašvuođa skuvllaid gaskkas .
Sametinget i Finland får hvert år via statsbudsjettet bevilgninger for å produsere læremidler på samisk .
Sámediggi oažžu jahkasaččat stáhtabušeahta bakte ruđaid oahpponeavvo buvttadeapmái .
Bevilgningen har forblitt på samme nivå helt siden 1993 , med bare mindre justeringer de siste årene .
Doarjaga sturrodat leat bisson seamma dásis 1993 rájes . Maŋimus jagid leat leamašan dušše smávit rievdadusat .
I statsbudsjettet for 2004 økes bevilgningen til 258 000 euro .
2004 stáhtabušeahtas evttohuvvo 258.000 euro .
Ved hjelp av bevilgningen for læremidler har man produsert lærebøker i basisfag , tilleggsmateriell og AV- materiell .
Doarjagiin leat buvttaduvvon dábáleamos vuođđogirjjit , mielddusávdnasat ja AV-ávdnasat .
Den største produksjonen har vært materiell for morsmålsundervisning og oversetting av finske lærebøker som er tilpasset klassetrinnene 1-9 .
Eanemusat leat buvttaduvvon oahpponeavvut eatnigiela oahpahussii ja suomagielas jorgaluvvon oahppogirjjit mat leat heivehuvvon 1.klássas gitta 9.klássa dási rádjái .
Bevilgningene har allerede i mange år ikke vært tilstrekkelig .
Beare unnán doarjja juolluduvvo , man máŋga jagi áigi juo cuiggodišgohte .
Undervisningen på samisk har økt , og man har også begynt å gi undervisning på skolt- og enaresamisk . Det eksisterer åpenbart et behov for nordisk samproduksjon og terminologisamarbeid .
Oahpahus sámegilli lea dađistaga lassanan , ja leat maid fállagoahtán oahpahusa nuortalaš ja anaraš gielain ja lea danin stuora dárbu álggahit davviriikkalaš oktasašbuvttadeami ja terminologiijaovttasbarggu .
Til tross for dette har midlene ikke blitt øket .
Dattetge ii leat ruhtajuolludeapmi lassanan .
Bevilgningene har i de senere år allerede vært oppbrukt på begynnelsen av høsten , og det har derfor vært umulig å ansette folk i faste stilinger .
Maŋimus jagiid lea leamašan dábálaš ahte doarjjaruhta lea nohkan juo árra čavčča ja lea dagahan veadjemeahttumin virgádit bargit bistevaš virggiide .
Med tanke på personressurser , vil det være nødvendig å kunne ansette en fast arbeidstaker som har ansvar for læremidler ved Sametinget .
Go geahččá olmmošlaš návcccaide , de livččii dárbu virgádit bargit geain lea ovddasvástádus oahpponeavvuin Sámedikkis .
Dette vil også kunne forsterke det samnordiske læremiddelsamarbeidet ettersom nåværende ressurser ( en person ) ikke er tilstrekkelig for å planlegge og utvikle det samnordiske materiellet .
Dát iešalddis nannešivččii davviriikkalaš oahpponeavvo-ovttasbarggu danin go dálá dilli , ovtta bargiin , ii leat doarvái plánet ja ovdánahttit davviriikkalaš oahpponeavvuid .
Dessuten er det behov for å skape en felles terminologiarbeidsgruppe for å harmonisere læ- 16 remidlenes språk og terminologi med tanke på nordsamisk .
Dása lassin livččii maid dárbu ásahit oktasaš terminologiija bargojoavkku man bargun livččii heivehit oahpponeavvuid giela ja terminologiija davvisámegiela ektui .
Dette vil også kreve en særskilt finansiering .
Logahat : gymnasium geavahuvvo Suomabeale Sámis .
Samarbeid innenfor utdanning - og kultursektoren
Ovttasbargu oahppo- ja kultursuorggis
Det finnes et aktivt samarbeide innenfor utdannings- og kultursektoren .
Odne lea aktiivvalaš ovttasbargu oahppo- ja kultursuorggis .
Et bra eksempel på et velfungerende , grenseoverskridende samarbeid er en samnordisk bokbuss som drives av grensekommunene i Finland , Sverige og Norge .
Okta buorre ovdamearka rádjerasttildeaddji ovttasbarggus lea davviriikkalaš girjebusse man rádjesuohkanat Suomas , Ruoŧas ja Norggas jođihit .
Disse kommunene er Muonio , Enontekio , Kautokeino og Kiruna .
Dát suohkanat leat ; Muoná , Eanodat , Guovdageaidnu ja Giron .
Bussen har materiell på finsk , norsk , svensk og samisk . Det later ikke til å være spesielle grunner som skal hindre utvikling av samarbeidet .
Busses leat mielde suomagielat , dárogielat , ruoŧagielat ja sámegielat girjjit , eaige gávdno makkárge eastagat viiddit dán ovttasbarggu .
Det er mulig å øke samarbeidet innenfor den frie utdanningsvirksomheten , for eksempel mellom finske medborgarinstitutt og læreanstalter i Norge .
Ovttasbarggu lea vejolaš viiddidit friidja oahpposuorggis , omd. gaskal Suoma medborgarinstituhtta ja sullálaš oahppoásahusaid Norggas .
Det er også interesse for å organisere for eksempel forskjellige språkkurs for voksne , kurs i samisk kultur og historie , samt kurs som har tilknytning til fritidsinteresser ( sámi duodji ) .
Lea beroštupmi lágidit omd. sierra giellakurssaid rávisolbmuide , kurssat sámi kultuvrra ja historjjá birra ja kurssat mat gullet astoáiggedoaimmaide , omd. sámi garra ja dipmaduojis .
Det er et problem at det ikke finnes dekkende informasjon om tilbud om kursing .
Váttisvuohtan lea leamašan go eai leat gávdnon heivvolaš dieđut ja kursafálaldagat .
Når man arrangerer kurs bør man i større omfang utnytte samarbeidet og gjensidigheten .
Go lágiduvvojit kurssat , de berrešii ávkkástallat ovttasbarggu ja gaskaneasvuođa .
Helse- og sosialvesenet
Dearvvašvuođa- ja sosialsuorgi
2.2.1 Helse- og sykepleie Bakgrunn På 1980-tallet undersøkte en ad-hoc arbeidsgruppe ( for landenes sosial - og helsevesen ) behov , forutsetninger og former for samarbeid innenfor sosial - og helsevesenet .
Duogáš 1980-logus gaskkaboddosaš bargojoavku guorahalai riikkaid sosiála- ja dearvvašvuođa ministeriijaid dárbbuid , eavttuid ja ovttasbargovugiid dearvvašvuođa ja sosialsuorggis . Das rájes leat riikkat rievdadan iežaset lágaid ja hálddahusaid .
Siden da har begge landene innført en del endringer i lovgivning og administrasjon .
Suomas leat gielddat láhkarievdadusaid vuođul ožžon stuorit iešmearrideami .
Finland har gjennomført en reform når det gjelder nødsentralene , avskaffet regelstyringen innenfor sosial- og helseomsorg og i stedet økt informasjonsstyringen osv. .
Suopma lea maid ođastan heahteguovddážiid , heaittihan njulggaduslaš stivrejumi sosial- ja dearvvašvuođasuorggis ja baicca lasihan diehtojuohkima jna. .
Norge har innført et fastlegesystem , sykehus og syketransport er blitt et statlig ansvar , spesialistlegesenteret i Karasjok er overført til sykehuset i Hammerfest osv. .
Norga lea álggahan fástadoavttirvuogádaga , stáhta lea váldán badjelasas buohcceviesuid ja buohcciidfievrrideami , sirdan Kárášjoga spesialistadoavttirguovddáža Hámmárfeasta buohcciviesu háldui jna. .
De tidligere avtalte samarbeidsformene kan ikke lenger praktiseres på alle punkter .
Ovdalis sohppojuvvon ovttasbargohámit eai sáhte geavahuvvot buot surggin .
Videre diskuteres problemer og muligheter for samarbeid innenfor helse- og sykepleie , spesielt ut fra erfaringer fra samarbeidet i Utsjok og Tana kommune .
Ovddasguvlui digaštallat ovttasbarggu eastagiid ja vejolašvuođaid dearvvašvuođa – ja buohcciidivššus , earenoamážit vásihusaid vuođul mat leat Deanu ja Ohcejoga gielddaid ovttasbarggus .
Også andre kommuner driver samarbeid .
Maiddai eará gielddat ovttasbarget .
Det vises bl.a. til Storfjord kommune som har en finsk lege som også betjener befolkningen i Kilpisjärvi .
Čujuhat dás Omasvuona suohkanii geas lea suomagielat doavttir gii maid bálvala Gilbbesjávrii ássiid doavttirbálvalusaiguin .
Det er fremkommet ønske om et bredere samarbeid – særlig innenfor spesialisthelsetjenesten og innenfor permanente ordninger .
Maiddai bátnedoavttirbálvalus sáhttá geavahuvvot . Lea maid boahtán sávaldat ahte vel govdadit ovttasbargat bistevaš ortnegiid oktavuođas .
Nesseby har også finsk lege – med egen finskregistrert bil med begrenset adgang til bruk i Norge .
Unjárggas lea maid suomagielat doavttir , geas lea iežas biila mas lea suoma biillagalba ( biilanummir ) .
Nordreisa kommune viser til Helsesenteret Sonjatun for afasi og stemmebruk .
Ráissa suohkan čujuha Sonjatun afasiija ja jietnageavahan dearvvašvuođaguovddážii .
Det er utarbeidet undervisningsmateriell på finsk og samisk .
Das leat ráhkaduvvon oahpponeavvut sihke suomagilli ja sámegilli .
Enare kommune har blant annet samarbeidet med Sør-Varanger kommune i forhold til spesialisthelsetjenesten og er interessert i den service som krise- og incestsentralen i Karasjok kan tilby .
Anár gielda lea ea.ea. ovttasbargan Mátta-Várjjat gielddain spesialistadearvvašvuođa oktavuođas . Maiddai Anár gielda háliidivččii ávkkástallat bálvalusaid maid heahteja inceastaguovddáš Kárášjogas fállá .
17 Primærhelsetjenesten I grenseområdene bor det mange familier med familiebånd på begge sider av grensen .
17 Vuođđodikšu Rádjeguovlluin orrot ollu bearrašat geain leat fuolkkit goappaš beale ráji .
Det samme gjelder helsestasjonene .
Seamma maid dearvvašvuođastašeuvnnaiguin .
Finland og Norge har ulike screeningsrutiner , og det finnes forskjeller når det for eksempel gjelder vaksinasjonsprogrammer for barn .
Suomas ja Ruoŧas leat iešguđetlágán screeningsrutiinnat , ja leat maid erohusat omd. boahkuhanprográmmain mánáid várás .
Enkelte helseomsorgs avdelinger har samarbeid og beredskapstjeneste på tvers av grensen .
Ovttaskas dearvvašvuođadivššohagat leat ovttasbargan ja fáluhan bálvalusaid nuppi beallai rája .
Det er ikke gjort noen undersøkelse av avgiftsbestemmelsene .
Iskkadeapmi ii leat dahkkon das mii guoská divatmearrádusaide .
Uansett hva som skjer , så bør landene forhandle om samarbeidsrutiner .
Movt dál de leaš , de fertejit riikkat šiehtadit ovttasbargovugit .
Samarbeidet berøres dels av jordmortjenestene og helsestasjonen , dels av føde - og barneavdelingene ved sykehusene i Rovaniemi , Hammerfest og Kirkenes .
Ovttasbargu guoská muhttin muddui jorttamordoibmi ja mánáid dearvvašvuođastašuvnnaid , buohcciviesuid riegádahttin ja mánáidossodagaide Roavvenjárggas , Hámmirfeasttas ja Girkonjárggas .
I dagens samfunn finnes det i Finland ingen helsearbeidere på helsestasjonene som kan samisk .
Odne Suomas eai obage gávdno dearvvašvuođabargit mánáid dearvvašvuođastašuvnnain geat máhttet sámegiela .
I Norge finnes det et flertall samisk-språklige helsearbeidere ved helsestasjonene . I Tana arbeider en av de to helsearbeiderne 50% ett annet sted .
Deanu gielda lea loahpahan bálvalusa mii vástida bealle dearvvašvuođabargi virggi ja guovtti sámegielat dearvvašvuođabargin nubbi bargá 50% eará barggu .
Barnefamilier fra Utsjok henvender seg til helsestasjonen i Tana .
Mánáidbearrášat Ohcejogas geavahit mánáid dearvvašvuođastašuvnna Deanus .
Det synes å være ytterst viktig for de samiske familiene og barna , og samtidig nyttig for det samiske omsorgspersonalet at samarbeidet utvikles og forbedres .
Lea leamašan earenoamáš dehálaš sámi bearrašiidda ja mánáide ja miellagiddevaš sámegielat divššariidda ahte ovttasbarggu sáhtašii viiddidit ja buoridit .
Det behøves også samarbeid innen vaktlegeordningen på grunn av at det ikke finnes tilstrekkelig med personressurser eller andre ressurser , og at avstandene er lange .
Maiddai doavttirvuorus dárbbašuvvo ovttasbargu go go eai leat doarvái olmmošlaš návccat dehe eará resurssat ja go vel leat nu guhkes gaskkat .
Nærmeste sykehus finnes i Rovaniemi .
Lagamus buohcciviessu lea Roavvenjárggas .
Ambulansen er stasjonert i Utsjok ( en ansatt har vakt og tar ved utrykning med seg en person fra helsestasjonen ) og i Karigasniemi ( en ansatt har vakt og forsøker å få tak i noen andre ved utrykning ) .
Buohccibiillat lea Ohcejogas ( ovtta olbmos lea bargovuorru ja váldá mielde nuppi dearvvašvuođabargi dearvvašvuođaguovddažis jus šaddá vuolgit ) ja Gáregasnjárggas ( ovttas bargovuorru , ja geahččala oažžut nuppi milde jus šaddá heahtevuolgga ) .
De har en skiftordning med en uke vakt i gangen .
Soai vurrolagaid bargaba vahku hávalasas .
På den norske siden finnes det legevakt i Karasjok og i Tana ( kommunene står for legevakten , men selve vakten utføres av private yrkesutøvende leger ) .
Norggabealde lea doavttirvuorru Kárášjogas ja Deanus ( gielddas lea ovddasvástádus doavttirbálvalusas , muhto priváhta doaktáris lea vuorru ; Oadjodoaimmahat , ii suohkan , máksá eanas goluid ) .
Både i Karasjok og i Tana har to ambulanser vakt , og på begge er det to ansatte som har beredskap døgnet rundt .
Goappaš báikkiin , Kárášjogas ja Deanus leat goappasnai guokte buohccibiilla vuorus ja goappaš báikkiin leat guokte bargi geain lea vuorru birra jándora .
Enkelte pasienter fra Karigasniemi besøker legevakten i Karasjok og en del pasienter fra Nuorgam henvender seg til legevakten i Tana .
Ovttaskas buohccit Gáregasnjárggas vulget doaktára lusa Kárášjohkii já Nuorggamis ges buohccit vulget doaktára lusa Detnui .
Pasientene betaler sin egenandel etter samme regler som norske pasienter , og legene fakturerer trygdeetaten for øvrige kostnader etter norske takster .
Suomabeale buohccit mákset iežasoasi seamma ládje go norggabeale buohccit ge dahket ja doaktárat ožžot eará goluid máksojuvvot Norggabeale oadjodoaimmahagas .
Samarbeidet mellom legevakten , ambulansen , redningstjenesten og andre myndigheter i krisesituasjoner diskuteres i avsnittet 2.3.1 .
Ovttasbargu doaktárvuoru , buohccifievrrideami , gádjundoaimma ja eará heahteeiseválddit gaskkas guoskkahat 2.3.1 gurgalusas .
Spesialisthelsetjenesten Tilgangen til spesialisthelsetjeneste på samisk er best på den norske siden .
Spesialista dearvvašvuođadikšu Spesialistadearvvašvuođabálvalus lea buoret norggabealde .
I begynnelsen var det Lapplands sjukvårdsdistrikt som kjøpte tjenestene .
Álgo dásis lei suoma sámiguovllu dearvvašvuođaguovlu gii ostii ja mávssii bálvalusaid .
Etter endringene i loven om planlegging av - og statsandeler for sosial- og helseomsorg , har det siden 1994 vært Utsjok kommune som kjøper tjenestene .
Maŋŋil láhkarievdadeami plánema ja stáhtaoasi birra sosiála- ja dearvvašvuođasuorgái de 1994 rájes Ohcejoga gielda lea oastán bálvalusaid .
Også Norge har innført en del administrative reformer .
Maiddai Norga lea čađahan hálddahuslaš ođastusaid .
18 Spesialisthelsetjenesten var i utgangspunktet privat , men har etter hvert blitt innlemmet i Hammerfest sykehus .
Spesialistadoavttirguovddáš lei álggos priváhta 18 oamstusas , muhto lea maŋŋil sirdojuvvon Hámmárfeasta buohcciviesu háldui .
Siden 2002 har statlige sykehus hatt hånd om hele spesialisthelsetjenesten . .
Jagi 2002 rájes lea spesialista dearvvašvuođabálvalus leamašan stáhtalaš ovddasvástádus .
Spesialistlegesenteret i Karasjok har en spesialist i indremedisin , en hudlege , en ørelege , en reumatolog og en ortopedimottakelse .
Spesialistadoavttirguovddáža vuostáiváldinossodagas Kárášjogas lea okta sisdávda spesialista , okta likkedávdda doavttir , okta bealljedoavttir , okta reumatologa ja okta ortopeda .
Dette er viktige tilbud som i stor grad ikke er tilgjengelig på finsk side .
Dát leat dehálaš bálvalusat mat eai bálljo obage leat suomabealde .
Det finnes derfor mange grunner til å fortsette samarbeidet .
Dát dagaha dárbbašlažžan joatkit ovttasbarggu .
I Karasjok ytes det tjenester til finskspråklige pasienter .
Kárášjogas fállojuvvojit bálvalusat suomagielat pasienttaide .
Samarbeidet med Spesialistlegesenteret i Karasjok er meget viktig da tjenesten ligger nært Utsjok ( 20–120 km ) , sammenlignet med 460 km til Rovaniemi .
Ovttasbargu spesialisttadoavttirguovddážiin Kárášjogas gal ii galgga loahpahuvvot danin go bálvalus lea nu lahka Ohcejoga ( 20-120 km ja Roavvenjárgii 460 km ) .
Ser man på tjenesten i et samisk perspektiv , har den vært til uerstattelig hjelp .
Bálvalus lea leamašan lasahussan eará spesialistadoavttir-fálaldagaide mat leat guhkeleappos eret , ja go vel bálvalusat leat sámegilli de dat lea maid lea dehálaš .
Utsjok kjøper barne- og ungdomspsykiatriske tjenester av barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk i Karasjok ( Barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk , BUP ) .
Ohcejohka oastá mánáid- ja nuoraidpsykiatralaš bálvalusaid mánáid- ja nuoraidpsykiatralaš poliklinihkas Kárášjogas ( MNP ) .
I 2003 inngikk Utsjok en offisiell overenskomst med BUP om bruk av tjenester .
Jagi 2003 Ohcejohka čađahii almmolaš soahpamuša MNP .
På den finske siden finnes ingen samisk barnepsykiatrisk tjeneste .
Suomabealde eai leat mánáidpsykiatralaš bálvalusat sámegilli .
Det er behov for et utstrakt samarbeid innenfor barnepsykiatrien .
Mánáidpsykiatriija oktavuođas lea dárbu viidát ovttasbargat .
Dette ikke bare for de samiske pasientenes skyld , men også for at personell innen psykiatrien kjenner til forholdene på begge sider av grensen .
Ii leat dušše sámegielat buohccit dihte , muhto maiddai lea dárbu bargiide psykiatriijas geat dovdet dilálašvuođaid goappaš beale rájáid ja dihtet geainna váldit oktavuođa go buohccit dárbbašit divššu ovdasguvlui .
Tidligere var det samarbeid med den barnepsykiatriske avdelingen ved Lapplands sentralsykehus og barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk i Karasjok .
Ovdal lei gaskkaneas gulahallan Suoma sámiguovllu váldobuohcciviesu mánáidpsykiatralaš ossodaga ja Kárášjoga mánáid- ja nuoraidpsykiatralaš poliklinihkka gaskkas .
I dag er det ingen samarbeid mellom de overnevnte institusjoner .
Mu dieđu mielde dákkár gulahallan ii leat dál dán guovtti ásahusa gaskkas .
Det har heller ikke vært noe samarbeid i ungdomspsykiatrien mellom Lapplands sjukvårdsdistrikt og BUP , men ungdomspsykiatrien vil kunne være en svært interessant samarbeidssektor .
Mu dieđu mielde ii leat leamašan ovttasbargu Suoma sámiguovllu dikšunguovllu ja Kárášjoga mánáid- ja nuoraidpsykiatralaš poliklinihkka gaskkas , muhto nuoraidpsykiatriijas lea dehálaš ovttasbargosuorgi .
BUP har et psykiatrisk ungdomsteam for ungdom med misbruk- og selvdestruktivitetsproblemer , BUP har også en enhet for familierehabilitering som starter sitt arbeide i 2003 .
´as lea leamašan psykiatriijalaš nuoraiddoaibmagoddi ( ungdomsteam ) mii earenoamážit lea bargan nuoraid gárihuhttinmirko ja iešsoardin váttisvuođaiguin ( PNT ) .
I Tana finner vi Seidajok barnpsykiatriske behandlingshjem og skole for barn i 6-12 års alderen .
Deanus lea Sieiddájoga mánáidpsykiatralaš dikšunguovddáš ja skuvla , mii lea 6-12 jahkásaš mánáide várás .
I den senere tid har kompetansen på samisk blitt utvidet på behandlingshjemmet .
Ulmil lea ahte guovddáš galgá maid fállat bálvalusaid suomabeale gielddaide .
Målet er å kunne tilby tjenester også til kommunene på andre siden av grensen .
Dát livččii molssaeaktun Suoma sámiguovllu guovddášbuohcciviissui divššohahkan sámi mánáide .
Utsjok har tatt initiativ til å innlede samarbeid med behandlingshjemmet .
Ohcejoga gielda lea vuolggahan jurdaga ahte ovttasbargat dikšunguovddážiin .
Behandlingshjemmet planlegges likevel nedlagt , Utsjok beklager dette da dette er et sted der familier som kommer fra Utsjok og samisk-språklige lærere kan få støtte , samt at behandlingshjemmets metoder er tilpasset mennesker som kommer fra kommunen .
Dikšunguovddáš galgá heaittihuvvot , mii lea šállošahtii , go guovddáš lea báiki gos Ohcejoga bearrášat ja sámegielat oahpaheaddjit sáhttet oažžut doarjaga ja veahki go guovddáža doaibma lea heivehuvvon olbmuide geat leat Ohcejogas eret .
I 2002 inngikk Utsjok en avtale med krise- og incestsenter i Karasjok .
19 Jagi 2002 čađahii Ohcejohka gielda soahpamuša Kárášjoga heahte- ja inceastaguovddažin .
Virksomheten har nærmest vært drevet som et skolehjem .
Doaibma lea buori muddui leamašan dego dikšunruoktun .
I følge de finske bevilgningene kan enheten ikke benyttes til undersøkelser og omsorg når det gjelder seksuell utnyttelse .
Suoma čujuhusaid vuođul de guovddáš ii sáhte guorahallat ja dikšut olbmuid geat leat vásihan seksuálalaš illásteami .
19 Det finnes for øyeblikket ingen tilgjengelige opplysninger om samarbeidet over grensen innenfor voksenpsykiatrien .
Odne eai leat áigumušat ovttasbargat rájiid rastá rávisobmuid psykiatriijain .
I Finnmark finnes voksenpsykiatriske tjenester tilgjengelig for eksempel i Tana .
Finnmárkkus leat rávispsykiatralaš bálvalusat nugomat Deanus .
Hvert DPS skal ha en poliklinikk inklusiv ambulanseteam . De skal ha dagbehandling , tilleggsavdeling for krisesituasjoner og observasjon , korttidsbehandling døgnet rundt , avdeling for en lengre behandling og rehabilitering , samt rådgivning og veiledning i spørsmål som gjelder kommunale tjenester .
Juohke GPG galgá doaimmahit poliklinihka lassin ambulánsadoaibmagotti , galget doaimmahit beaivedivššu , liigeossodaga heahtedili ja dárkuma várás , oanehisáiggedivššu birra jándora , ossodaga guhkitáigge dikšui ja veajuiduhttimii ja ráđđet ja gieđahallat áššit mat gusket suohkanlaš bálvalusaide .
Også i et større perspektiv kan fagfolk innen psykiatrien ha mye å gi hverandre .
Maiddai stuorat perspektiivvas psykiatriija fágaolbmuin lea ollu maid sáhttet guhtet guimmiideasetguin oahppat .
Det finnes en ganske stor finsk befolkningsgruppe i Norge , og det kunne være interessant å samarbeide med psykiatrien i Finland når det gjelder pleie og behandlingen av de finske pasientene .
Norgga bealde orrot oalle ollu suopmelaččat ja livččii miellagiddevaš divššohahki ja dikšumi ahte suomagielat divššárat sáhttet ovttasbargat Suomabeale psykiatriijain . Norgga bealde leat huksemin sámegielat psykiatriija gelbbolašvuođaguovddáža Leavnnjas .
Utover de ovennevnte områdene behøves det samarbeid bl.a. i akuttomsorgen , i tjenester for eldre samt i omsorgen for rus- og narkotikamisbrukere .
Earret ovdalis namuhuvvon surggiin dárbbašuvvo maid ovttasbargu ea.ea. heahtedivššus , boarrásiid fuolahusas ja gárihuhttin- ja narkotihkamirkuid geavaheddjiid divššus .
Spørsmål i tilknytning til sosial trygghet Det hender i blant at pasienter har problemer i forhold til spørsmål knyttet til Folkpensionsanstalten ( FPA ) i Finland og Trygdeetaten i Norge , for eksempel sykemeldinger , arbeidsulykker og invaliditet og uførepensjon .
Gažaldagat mat gullet sosiálalaš oadjebasvuhtii Duollet dalle dáhpáhuvvá ahte pasieantain leat váttisvuođat gažaldagain mat gusket suomabeale Álbmotoadjoásahussii ( FPA ) ja norggabeale oadjedoaimmahahkii , omd. boazalmasvuođajávkami , bargolihkohisvuođaide ja lámisvuhti- ja lámisvuođapenšuvdnii .
Finnene kan ha vanskelig for å få en korrekt sykemelding fra Finland godkjent i Norge pga. at landene ikke har samme blankettpraksis .
Suopmelaččain sáhttá leat váttisvuohta oažžut rievttes buozalmasvuođadieđáhusa Suomas dohkkehuvvot Norggas go riikkain ii leat seammalágan skovit .
Også spørsmål som gjelder invaliditet og uførepensjon kan skape problemer .
Maiddai ášši mii guoská lámisvuhtii ja lámisvuođapenšuvdnii dagahit váttisvuođaid .
Antagelig eksisterer det fullgode nordiske konvensjoner på området , men ikke alle på trygdeetatens lokale kontorer har nødvendig kompetanse .
Doaivumis gávdnojit doarvái buori davviriikkalaš konvenšuvnnat dán suorgái , muhto buot báikkálaš oadjokontuvrrain ii leat doarvái áššáigullevaš máhttu ja gelbbolašvuohta .
I blant kan finske statsborgere ha behov for veiledning og råd fra Finland i sykeforsikrings - og pensjonsspørsmål .
Muhttomin dáidet suopmelaččat dárbbašit bagadallama ja ráđi Suomas gažaldagain mat gusket buozalmasvuođadáhkádussii ja penšuvdnagažaldagaide .
Trygdeetaten bør prioritere opplæring i de nordiske konvensjonene .
Oadjodoaimmahat galggašii fálhit oahpu iežaset bargiide vai ohppet ja dovdet davviriikkalaš konvenšuvnnaid .
Personer som bor i Finland , men arbeider i Norge ønsker rett til fastlege i Norge da en trygdeavgift til Norge av sin lønn . de betaler
Sii geat orrot Suomas muhto barget Norggas leat leamašan duhtameahttumat danin go sii eai sáhte oažžut viessodoaktára ja fástadoaktára Norggas vaikko bálkkás mákset ge oadjodivvadaga sosiálalaš oadjebasvuođa dáhkideamis .
Problemer for samarbeid Språkvansker er et faktisk problem .
Ovttasbarggu easttagat 20 Giellaváttisvuođat leat duohta váttisvuohtan .
Det blir holdt alt for mange møter der man tror deltakerne vil klare seg med finlandssvensk og norsk , uten tolk .
Beara ollu čoahkkimat lágiduvvojit gos doivot ahte buohkat birgejit suoma / ruoŧa-gielain ja dárogielain dulkka haga .
20 er såpass forskjelllige oppstår det lett misforståelser . En lege som jobber i området anser det som best å benytte tolk .
Okta oahpaheaddji gii dán guovllus bargá cealká ahte livččii buoremus bálkáhit dulkka daid ovttastallančoahkkimiidda mat eai leat bistevačča .
I grenseområdene har sameorganisasjonene og kommunene kapasitet til simultantolking , inklusive tolker og tolkeanlegg .
Rádjeguovlluin sámi organisašuvnnain ja gielddain leat vejolašvuođat dulkont čoahkkimiid ja sis leat maid sihke dulkkat ja dulkonnrustegat .
Denne kapasiteten bør utnyttes maksimalt .
Dás berrešii ávkkástallat dulkonvejolašvuođaid .
Når samarbeidet har glidd inn i faste former , brukes finnenes skolesvensk , komplettert med norske termer .
Go ovttasbargo lea sajáiduvvon de lávejit suopmelaččaid skuvlaruoŧagilli lasihit dárogielat tearpmaid .
Samtidig kan de norske samarbeidspartene forstå finnenes uttale , terminologi og forvaltning .
Seammás hárjánit norggabeale ovttasbargoguoimmit ipmrdit suopmelaččaid báhkodanvuogi , terminologiija ja hálddašanvugiid .
Mange ganger kan spørsmål av felles interesse avklares på samisk dersom begge parter er samisk-språklige tjenestemenn .
Máŋgga geardde sáhttet oktasaš berošteaddji áššit čilgejuvvot sámegilli jos goappaš bealálaččain leat sámegielat bargit .
De administrative strukturene er forvirrende .
Hálddahuslaš stuktuvrrat sáhttet ipmirduvvot eahppečielggasin ja moivvasin .
I Finland finansieres helse- og sykepleien av kommunene .
Suomas gielddat ruhtadit dearvvašvuođa- ja buozalmasvuođadivššu .
Kommunene har beslutningsmyndighet i disse spørsmålene , og de høyeste tjenestemenn har bred kompetanse .
Gielddain lea mearridanváldi dáin áššin ja alimus virgeolbmuin leat viiddis fápmudusat .
I Norge står kommunene bare for en liten del av primærhelsetjenesten ( jordmødre og helsestasjonene ) og virksomheten er strengt regulert av den sentrale forvaltningen .
Norggas suohkanat mákset dušše unna oasáža goluin ( riegadahttin- ja mánáidguovddažiid ) ja guovddáš eiseválddit nannosit ásahallat doaibma .
Nordmenn kan sjelden gjøre noe som det ikke finnes riksdekkende bevilgninger for .
Norgalaččat hárve sáhttet dahkat maidege masa eai gávdno rikkaviidosaš čujuhusat .
I Norge er det statlige foretak som tar hånd om spesialisthelsetjenesten , og denne finansieres gjennom sykeforsikringen ( Trygdeetaten ) .
Norggas leat stáhtalaš ásahusain ovddasvástádus earenoamáš dearvvašvuođadivššus , spesialistadearvvašvuođas , ja ruhtaduvvo buohcooaju bakte ( oadjekontuvrra ) .
Det har skjedd så mange omorganiseringer i Norge at finnene har vanskelig for å holde seg à jour med alle omstilingene .
Suomas lea suohkaniid ovddasvástádus buohccesáhtus , Norggas ges stáhtalaš buohcceviesut ostet buohccesáhtu sierra buovccesáhtuheddjin .
På et punkt har omstilingene gått i samme retning : I Finland er en fylkeslege underlagt landshøvdingens tilsynsmyndighet .
Norggas leat leamašan nu ollu nuppástuhttimat ahte suopmelaččaide lea váttis ja veadjetmahttun diehtit buot nuppástuhttimiid .
Etter den siste omorganiseringen i Norge er fylkeslegen underlagt fylkesmannen , som er tilsynsmyndighet . Ofte blir det problemer i forhold til prisfastsetting ved kjøp og salg over grensen .
Ovtta suorggis lea nuppástuhttin leamašan seammaládje goappaš riikkain : Suomas leanahearrá goziha leanadoavttir doaimma ja maŋimus rievdadeami vuođul de Norggas fylkkamánne goziha fylkkadoaktára doaimma .
Finnene kjenner til prisen pr. enhet for sine tjenester , for eksempel på et omsorgsdøgn eller et besøk på helsesentralen , og går ut fra at nordmenn holder rede på prisen pr. enhet på sine tjenester .
Suopmalaččat bidjet hatti juohke ovttadaga nammi iežaset bálvalusain , omd beaivedivššus dehe go fitná dearvvašvuođaguovddážis ja leat váldán vuođu das ahte norgalaččat juo leat mearridan hatti juohke ovttadaga nammii .
Norge kjenner ikke til begrepet , og forundrer seg over finnenes ” prisbevissthet ” .
Norggas eai dovdda dien dohpaga ja imáštallet suopmalaččaid “ haddedihtomielalašvuođa ” .
Når noen fra Finland spør hva en tjeneste i Norge koster , vet den norske parten som oftest ikke det .
Go suopmelaš jearrá ollu go bálvalus Norggas máksá , de norgalaš dávjá ii dieđe hatti .
I følge en lege som arbeider i området kan man i de fleste tilfeller bruke Trygdeetatens takster uten problemer ved behandling innen helse- og pleieomsorg .
Doaktára dieđuid vuođul guhte bargá guovllus de sii sahttet geavahit oadjedoaimmahaga hattiid áibbas váttisvuođaid haga dearvvašvuođa ja buozalmasvuođadivššus .
Dette har Utsjok gjort når kommunen kjøpte tjenester fra spesialisthelsetjenesten i Karasjok .
Nu lea Ohcejoga gielda dahkan go leat oastán bálvalusaid spesialistadoavttirguovddážis Kárášjogas .
Videre finnes det en del forskjeller når det gjelder tjenester som er avgiftsbelagt .
Viidáset leat erehusat das makkár bálvalusaide lasihuvvo divat .
Dette gir opphav til en del uklarheter i forhold til spørsmål om avgiftspraksis .
Dat dagaha váttisvuođaid go lea sáhka divatvuogis .
Når for eksempel tannpleie er gratis for alle under 18 år i Norge , og bare 25% av avgiften betales av personer i alderen 18-20 år , er det vanskelig å vite hvor mye de skal betale når de får tannbehandling på finsk side .
Go omd bátnedikšu lea nuvttá buohkaide geat leat vuolil 18 jagi ja sii geat leat gaskal 18 ja 20 jagi ges mákset 25% de lea váttis diehtit makkár divvada galget váldit go pasieanttat ožžot bátnedivššu suomabealde .
Man har for eksempel ikke lyktes i å ansette de familiedaghjemsarbeiderne som det er behov for over en viss tid i området Näätämä i Enare kommune på grunn av at behovet for barnehager er svært lite og variert .
Lea dárbu ovttasbargat das mii guoská mánáidgárddiide ja beaiveruovttuide . Omd. eai leat lihkostuvvan virgádit bargi bearášmánáidruktui mii dárbbašuvvo Näätämäs Anár gielddas , danin go gaskkohagaid ii leat nu stuora dárbu sierra manaidruktui .
Også i andre kommuner , for eksempel i Utsjok og i Tana finnes det interesse for samarbeid .
Maiddai eará gielddain nugomat Ohcejogas ja Deanus lea beroštupmi ovttasbargat .
21 I 1998 godkjente Utsjok grundtrygghetsnämnd Venekenttä daghjem som drives av en sammenslutning i Tana som tilbyr private tjenester .
21 Jagi 1998 dohkkehii Ohcejoga vuođđooadjebasvuođalávdegoddi ( grunntrygghetsnemnd ) Venenkenttã beaiveruovttu man Deanu ovttastus doaimmaha , ja mii fáluha priváhta dikšunfálaldaga .
Bakgrunnen for beslutningen er behovet for å få samisk-språklig daghjem for barn i Nuorgam .
Duogáš mearrádussii lei dárbu oažžut sámegielat beaivveruovttu manáide Nuorggámis .
Daghjemmet ble undersøkt og ble ansett å oppfylle kriteriene for et finsk daghjem .
Mánáidgárdi dárkkistuvvui ja gávnnahuvvui ahte dat ollášuhttii beaiveruovttu gáibádusaid .
Senere sluttet familiene fra Nuorgam å benytte daghjemmet på grunn av vanskelige transportforbindelser over Tana elv .
Maŋŋil soames áiggi de Nuorggám váhnemat heite geavaheames beaiveruovttu go ledje váttisvuođat sáhtuin eanu rastá .
Om det blir behov for å benytte daghjemmet igjen , må hjemmet klassifiseres på nytt .
Jus mánáidgárdi fas galgá geavahuvvot , de dat fas ferte dárkkistuvvot ođđasit .
Enare kommune har hatt samarbeid med et kommunalt daghjem i Neiden .
Anár gielddas lea leamašan ovttasbargu suohkanlaš beaiveruovttuin Njávdámis .
I følge Enare kommune har myndighetssamarbeidet med daghjemsbyrået i Enare kommune og daghjemmet i Smålaksen , samt de praktiske arrangementene gått bra .
Anár gieldda dieđuid vuođul de lea ovttasbargu eiseválddit gaskkas ja praktihkalaš doaimmaiguin bures lihkostuvvan .
Det har ikke forekommet språkvanskeligheter .
Das eaige leat leamašan giellaváttisvuođat .
Kulturforskjeller i landenes barnehager har ikke utgjort noen problemer .
Kulturerohusat rikkaid beaiveruovttuin eaige leat dagahan váttisvuođaid .
Det som oppleves som et problem i Enare er at myndighetene ikke kjenner til hverandres lovgivning og myndighetsbestemmelser eller myndighetenes forslag .
Dat mii lea leamašan váttisvuohtan Anáris lea ahte eiseválddit eai dovdda nuppi riikka lágaid ja mearrádusaid dehe eiseválddit rávvagiid .
Barnehagelovgivningen i Finland skiller seg fra barnehagelovgivningen i Norge bl.a. i forhold til gruppestørrelse , barnehagens innhold og kompetansekrav til personalet .
Suomas ja Norggas leat guovttelágan lágat mánáidgárddiide , mii ea.ea. lea joavkku sturrodaga ektui , mánáidgárddi sisdoallu ja bargit gelbbolašvuođagáibádus .
Byråkratiet er langsomt og kronglete , både i Finland og i Norge .
Byråkráhtadássi bargá sihke váddáset ja njozet sihke Suomas ja Norggas .
De lokale myndighetene har ikke fått den støtte og de råd av de nasjonale myndighetene som de anser at de behøver .
Báikkálaš eisveválddit eai leat ožžon veahki ja rávvagiid riikka eiseválddin maid sii dárbbašit .
Finlands lovgivning hindrer ikke , i og for seg , at kommunen organiserer den kommunale daglige omsorgen ved å kjøpe omsorgstjenester til sine innbyggere fra en norsk kommune .
Suoma lágat iešalddis gal eai eastat ahte gielddat sáhttet lágidit gielddalaš mánáidgárddi dakko bakte ahte ostet bálvalusaid iežas ássiide norggabeale suohkanis .
En finsk kommune skal likevel , når den bestiller kommunale barnehagetjenester se til at barnehagen har det innholdet og kvaliteten som tilsvarer kravet i lov om barnehager ( 36/1973 ) .
Suomabeal gielda galgá , go lágida gielddalaš mánáidgárddi , bearráigeahččat ahte bálvalus , sisdoalu ja kvaliteahta dáfus ollášuhtta mánáidgárddelága ( 36/1973 ) gáibádusaid .
Det stiles krav til gruppenes størrelse , maten som serveres i barnehagen og krav til personellets kompetanse .
Dáid gáibádusaide gullá joavkku sturrodat , biepmu mii fállojuvvo dikšunbáikkis ja gáibádusat bairgiid gelbbolašvuhtii .
I følge loven har en finsk familie rett til å få en barnehageplass som tilsvarer kravet i loven for sitt barn som er under skolealderen .
Lága vuođul suoma bearrašis lea riekti oažžut mánnái , guhte lea vuolil skuvlaaigi , saji mánáidgárddis mii lea nu movt lágas lea mearriduvvon .
Bestemmelsene om slik støtte er nedfelt i lov om Stöd for hemvård og privat vård av barn ( 1128/1996 ) .
Mearrádusat dákkár doarjagi gávdnojit lágas mii guoská mánáid juogo ruovttus dehe priváhta dikšui ( 1128/1996 ) .
Lovgivningen , i og for seg , hindrer ikke en tolkning av at for eksempel et norsk privat daghjem eller en familiebarnehage kan være det private omsorgsstedet som omtales i loven , bare stedet oppfyller de kriterier for barnehager som loven krever .
Lágat eai ge eastat dulkonjumi ahte norggabeale priváhta beaivedikšu dehe bearášdikšu sáhttá leat priváhta dišku movt lagas čállojuvvo , beare dikšu ollášuhtta lága gáibádusaid . Go álbmotpenšuvdnaásahusas lea mearridanváldi dasa go guoská doarjagii , de lea vuogas singuin gulahallat lága dulkonma hárrái .
Ettersom folkepensjonsanstalten har beslutningsrett når det gjelder støtte , anbefales det å kontrollere tolkningen av loven også med dem .
Jus lea norggabeal mánáidgárdi dehe bearášmánáidgárdi de galgá maid atnit fuola čilget makkár golut leat mánáidgárddi lágideames .
Om den som tilbyr barnehage er et norsk daghjem eller en familiebarnehage skal man også på se at det gis informasjon om for eksempel hva det koster å drive barnehagen .
Mearrádusat mat gusket priváhta divššu lágideames de ferte rahčat earuhit ( suoma ) gielddalaš doaimma ja priváhta doaimma . Doarjja priváhta dikšui illá sáhttá geavahit mánáidgárdái norggabeale suohkanlaš dikšui .
Bestemmelsene om støtte til privat omsorg har tydeligvis vanskeligheter med å skille mellom ( Finland ) kommunal virksomhet og privat virksomhet .
Jus lágain lea leamaš áigumuš sirret dušše gielddalaš ja obanassiige olggobealde divššu , de ferte guorahallat sáhttá go norgga suohkanlaš beaiveruovttu buohtasdahttit lágas
22 kommunal barnehage , kan sammenlignes med den sammenslutningen som man viser til i loven .
22 gohčoduvvon ovttastusain . Jus dat lea seamma , de sáhttá leat vejolaš máksit doarjaga priváhta divššu ektui .
Teknisk sektor
Teknihkkalaš ossodat
Redningstjenesten
Gádjundoaibma
Organisasjonsmessig hører redningstjenesten under Lapplands forbund .
Organisatuvrralaččat gullá gádjundoaibma oktii sámiguovllu lihtuin .
Det grenseoverskridende samarbeidet har stor betydning i Lappland på grunn av de lange avstandene og ressursproblemene blant de frivillige i området .
Rádjerastá ovttasbarggus lea stuora mearkkašupmi olles Suoma sámiguvlui go leat guhkes gaskkat ja unnán olbmot guovllu eaktodáhtolaš buollinveagas .
Finnmark fylke er fagsentralen for brann og redning , og er lokalisert til Hammerfest .
Finnmárkku fylkkas lea buollinveaga fágaguovddáš mii lea sajáiduvvon Hámmirfestii .
Denne sentralen skal formidle alarmer og nødmeldinger fra hele fylket .
Dát guovddáš galgá gaskkustit várrehusaid ja heahtedieđuid olles fylkkas .
Tjenesten er underlagt Justisdepartementet med Direktoratet for brann- og el-sikkerhet ( DBE ) som tilsynsmyndighet .
Bálvalus lea Justidepartemeanta vuollásažžan ja buollin- ja elfápmosihkarvuođa direktoráhtas ( DBE ) ges lea bearráigeahččanovddasvástádus .
For øyeblikket utvikles redningstjenestens grenseoverskridende samarbeid kraftig .
Dál barget ovdánahttit gádjundoaimma rádjerasttildeaddji ovttasbarggu .
Konkrete eksempler er bl.a. samarbeidsprosjektet Northern Research and Rescure ( SAR ) , som har skapt et nytt nettverk mellom redningstjenestene i Lappland , Nord-Norge , Norrbotten og Russland .
Konkrehta ovdamearka lea ovttasbargoprošeakta Northern Research and Rescure ( SAR ) , mii lea álggahuvvon ođđa fierpmádagain gádjuneiseválddit gaskkas Suoma sámiguovllus , Davvi-Norggas , Norrbottenis ja Ruoššas .
Samarbeidet fokuserer på den risikohåndteringen som er beregnet på større ulykker i grenseområdene , for eksempel trafikkulykker , hotellbranner , miljøulykker , ettersøking og skogsbranner .
Ovttasbarggu bakte deattuhit riskahálddašeami mii guoská stuorit lihkohisvuođaide rádjeguovlluin , omd. johtolatlihkohisvuođat , hoteallabuollimat , biraslihkohisvuođat , meahccebuollimat ja ohcandoaimmat .
Myndighetene arrangerer øvelser med jevne mellomrom og utvikler felles fremgangsmåter og prinsipper når det gjelder å få i gang et smidigere samarbeid .
Eiseválddit duollet dalle lágidit hárjehallamiid ja daid bakte vuođđudit oktasaš bargovugiid ja vuođu vai ovttasbargu buoriduvvo .
Utsjok og Enare kommuner i Finland og Karasjok og Tana kommuner i Norge har i ca. 10 år hatt en formell og forpliktende samarbeidsavtale innen brann- og redningstjeneste over landegrensene som har fungert svært tilfredsstilende for alle parter .
Dása lassin lea Suomabealde Ohcejoga ja Anár gielddaid ja Norggabealde Kárášjoga ja Deanu gielddaid gaskkas juo 10 jagi leamašan formálalaš ja geatnegahtti rádjerasttildeaddji ovttasbargu buollin- ja gádjundustehusas mii lea bures doaibman buohkaid ektui .
Også Enontekio og Kautokeino kommuner har inngått et avtale om samarbeid innen brann- og redningstjenesten .
Maiddai Eanodaga ja Guovdageainnu suohkanat leat šiehttan ovttasbargat buollin- ja gádjundustehusain .
Avtalens geografiske område omfatter de samarbeidende kommunene og definerer formaliteter som for eksempel forsikringer for mannskap og utstyr og håndtering av kostnader , tilknyttet reelle utrykninger og øvrige forpleininger .
Šiehtadusa geográfalaš viidodat fátmmásta ovttasbargi suohkniid ja čilge formálalaš beliid nugomat dáhkádusaid bargiide ja rustegiidda ja movt juogadit goluid go šaddet vuolgit ja movt dikšut bargiid .
Det er derfor ønskelig og nødvendig med en nordisk standardisering av redningsutstyr / materiell som bidrar til at tilgjengelig utstyr / materiell kan utnyttes optimalt for å sikre en best mulig redningstjeneste for samarbeidspartene .
Danin lea dárbu oažžut oktasaš davviriikkalaš standárda gádjunrustegiidda / - dávviriidda mii dagahivččii ahte rustegat ja dávvirat sáhttet buoremus lági mielde geavahuvvot mii sihkarsttašii buoremus gádjunbálvalusa ovttasbargoguimmiide .
En standardisering vil også bidra til at den geografiske spredningen av utstyrs- / materielldepoter kan samordnes og fordeles på en bedre og mer ressursbesparende måte enn det som er tilfellet i dag .
Standárdiseren maid dagahivččii ahte rustegiid ja dávviriid geográfalaš juogadeami sáhttaši ovttastahttit ja juogaduvvot buoremus lági mielde ja váikkuhivččii ahte seastašiivččii resurssaid buorebut go odne .
Syketransport Nødsentralvirksomheten i Finland reformeres områdvis i perioden av 2001 – 2006 .
Buohccesáhttu Heahteguovddášdoaibma Suomas galgá ođasmahttojuvvot biriid mielde 2001-2006 áigodagas .
Reformen går ut på at nødsentralene for redningstjenesten og politiets alarmsentral , som tidligere har vært separate , erstattes med nødsentraler som ligger under Nødcentralsverket og som omfatter rednings- , politi- samt sosial- og helsevesenets nødsentralvirksomhet .
Ođastus mearkkaša ahte gádjundoaimma heahteguovddážiid ja politiijaid várrehusguovddážiid sadjái , mat ovdal ledje sirrejuvvon , dál ásahuvvo sierra heahteguovddáš man namahussan šaddá Heahteguovddášdoaimmahat ja mii dál galgá doaibmat gádjun , politiija- ja sosiála ja dearvvašvuođadoaimmahaga heahteguovddažin .
Når reformen er sluttført vil det i hele landet finnes til sammen 15 nødsentraler som tilhører Nödcentralsverket .
Go ođastus lea čađahuvvon de riikkas leat oktiibuot 15 heahteguovddáža mat gullet Heahteguovddášdoaimmahahkii .
Lapplands nødsentral , som ligger i Rovaniemi , startet sin virksomhet 2.4.2002 , og dennes virksomhetsområde omfatter hele Lapplands län .
Suoma sámiguovllu heahteguovddáš , mii lea Roavvenjárggas , álggahii doaimmas cuoŋománu 2. beaivvi jagi 2002 ja dan doaibmaguovlu lea olles suoma sámiguovlu .
I Norge finnes alarmsentralen ( AMK ) for syketransport fra Karasjok ved vaktpoliklinikken på Hammerfest sykehus og fra Tana ved vaktpoliklinikken på Kirkenes sykehus .
Norggas leat várrenguovddážat ( AMK . ) Kárášjoga buohccesáhttui Hámmárfeasta buohcceviesu jourpoliklinihkas ja Deanu buohccesáhttui ges Girkonjárgga buohcceviesu jourpoliklinihkas , gosa buohccebiillat dolvot pasieanttaid .
I Lakselv er det et Sea King-redningshelikopter som har en rekkevidde på ca 70 km i luftlinje , og som er kombinert med narkoselegevakt døgnet rundt .
Leavnnjas lea Sea-King gádjunhelikopter mas lea mielde narkosadoavttir , geas lea birra jándora vuorru , ja lea gearggus gádjunmátkái vuolgit ja sáhttá girdit gitta 70 km áimmu mielde .
Sea King kan anvendes i nødsituasjoner også på finsk side , og den har hentet for eksempel kollisjonsskadede pasienter fra Utsjok .
Heahtedilis sáhtte diŋgot Sea King gádjunhelikoptera maiddai suomabeallái ja lea ovdal viežžan roasmmohuvvon olbmuid Ohcejogas .
Flytransporten koordineres av AMK ved Tromsø universitetssykehus .
Girdima hálddaša Romssa Universiteahta buohcceviessu AMK .
Det finske Aslak-helikopter i Sodankylä er således , hva størrelse , bemanning og utrustning angår , beskjedent sammenlignet med Sea King , og er i en nødsituasjon lengre borte fra Utsjok enn Sea King .
Suoma Aslak-helikopter Soađegilis lea sihke sturrodaga , bargiidlogu ja rustegiid dáfus Sea-king sullásaš helikopter , muhto heahtedilis lea dat guhkkelis eret Ohcejogas go Sea-King helikopter lea .
Aslak er imidlertid anvendelig når man bare behøver hjelp ute i ødemarken .
Aslak-helikopter lea ávkkálaš go dušše áigu fievrridit veahki ávdin meahccái .
I nødsituasjoner er det nødvendig med et friksjonsfritt samarbeid mellom alle alarmsentraler , ambulanser , vakthavende leger , samt sykehus .
Heahtedilis dárbbašuvvo njuovžilis ovttasbarggu buot várrehusguovddažiid , buohccebiillaid , doaktariid gaskkas geat leat bargovuorus ja buohcceviesuid gaskkas .
Det finnes imidlertid ingen gode samarbeidsrutiner i nødsituasjoner .
Hahtedillái eai gávdno doarvái buori ovttasbargovuogit .
Den norske AMK og Rovaniemi nödcentral er asymmetriske samarbeidspartnere .
Norggabeale AMK ja Roavvenjárgga heahteguovddáš leat asymetralaš ovttasbargoguoimmit .
I Norge blir alarmen tatt i mot av sykepleiere på sykehusets vaktpoliklinikk . De som tar i mot alarmen på nødsentralen i Finland er ikke yrkesutdannet personale innenfor helse- og sykepleie , men de har eksamen for vakthavende på nødsentraler innen redningstjenesten eller politiutdanning .
Norggas leat buohccedivššárat buohcceviesuid vuorrepoliklinihkain geat vuostáiváldet várrehusaid , sis geat suomas vuostáiváldet várrehusaid ii leat dearvvašvuođa- ja dikšunoahppu , muhto sis lea loahppageahččaleapmi ( eksámen ) mii lea sierra oahppu gádjunguovddážiid heahteguovddáš jođiheddjiide dehe politijjaoahppu .
Det finnes nødsituasjoner på finske side der norske ambulanser og leger er nærmere , og igjen situasjoner i Norge der finske ambulanse og leger er nærmere .
Suomas deaividit heahtedilit gos lea lagat viežžat buohccebiilla ja doaktára Norggabealde ja heahtedilit Norggabealde gos lea lagat viežžat buohccebiilla ja doaktára suomabealde .
I disse situasjoner har samarbeidet mellom nødsentralene ikke alltid fungert .
Dákkár oktavuođain ii leat ovttasbargu álot doaibman nu bures go galggašii .
Det er nødvendig med klare samarbeidsrutiner , virksomhetsmodeller og bevilgninger .
Telefovdnaoktavuohta ovttaskas bálvvain ja máŋgejuvvon
Karasjok kommune har derfor de siste årene vært en pådriver i arbeidet med å utrede muligheter for en forbedring av nødmeldingstjenesten som også tar hensyn til de språklige barrierene .
Stuorimus hástalussan dálá heahtedieđáhusbálvalusa buorideamis , lea sihkarsasttit ássit guovddáš sámi váldoguovlluin jođánis ja rivttes veahki heahtedilis beroškeahttá boahtá go diehtu sámegilli vai dárogilli .
Det finnes visse forskjeller mellom Finland og Norge når det gjelder den nødmeldingspraksisen som beskrives ovenfor .
Suoma ja Norgga gaskkas leat soames erohusa das go guoská heahtedieđahusguovddáža vieruin nu movt ovddabealde lea čilgejuvvon .
I Finland er nødsentralene for nødmeldinger felles for alle myndigheter .
Suomas lea buot eiseválddin oktasaš heahtedieđihanguovddáš .
I Norge styres nødmeldinger som gjelder syketransport til sykehusenes AMK-sentraler i området , mens politiet og brannvesenet har egne nødnumre .
Norggas heahtedieđahus das mii guoská buohccesáhttui hálddašuvvo guovllu buohcceviesu AMK-guovddáža bakte , ja politiijáin ja buollindustehusain leat sierra heahtenummirat .
I Finland er nødnummeret 112 og i Norge er syketransportens nødnummer 113 .
Suomas lea heahtenummir 112 ja Norggas lea buohccesáhtu nummir 113 .
På norsk side finnes det også visse mangler når det gjelder skilting til sykehus og legevakt fra hovedveien .
Norggabealde leat maid váttisvuođat go geaidnu gokko earrána buohccivisuide ja bahkadasdoavttirstašuvdnii ii leat doarvái bures galbejuvvon .
Det har oppstått nødsituasjoner der utlendinger ikke har hatt helt lett for å finne fram til sykehusets vaktmottakelse .
Leat leamašan heahtedilit go olgoriikkalaččat eai leat gádvnan buohcceviesu heahtevuostáiváldima .
Disse omstendighetene og forskjellene er ikke hensiktsmessig i grenseområdet .
Dákkár dilálašvuođat ja erohusat eai leat dohkalačča rádjeguovllus .
En felles måte å skilte på , og en lik nødnummerpraksis bør utredes i framtiden .
Oktasaš galbema ja heahtenummirvieru berrešii čielggadit ovddasguvlui .
Utdanningsspørsmål I 1993 trådte en ny brannlov med forskrifter i kraft i Norge .
Oahpahusgažaldagat 1993 Norggas mearriduvvui ođđa buollinláhka .
Enhver kommune ble pålagt å etablere en brannordning dimensjonert etter folketall og den risiko som finnes .
Juohke suohkan ja gielda geatnegahttojovvui ásahit buollindustehusa heivehuvvon olmmošlohkkui ja buollinvárri .
Innen 1995 skulle alle ha en beredskap som materielt , personellmessig og med vaktberedskap , skulle oppfylle kravene i forskriften .
Jagi 1995 rádjái galggai buohkain leat dustehus mii dávviriid , olmmošlaš návccaid ektui ja vuorroortnega ektui galggai ollášuhttit láhkaásahusa gáibádusaid .
Det kom også krav om utdanning for mannskapene i brannvesenet .
Lágain maid meaerriduvvui makkár oahppu ja hárjáneapmi galggai leat buollindustehusa bargiin .
Tar man dette i betraktning kunne samarbeidet innen redningstjenesten utvikles , også i forhold til utdanning av redningspersonell .
Guhkes mátki riika áidna buollindustehus oahppoásahussii Norggas , dagaha stuora mátkegoluid smávit suohkaniidda geain buollindustehusa bargit dušše leat oassevirgehaččat .
Det frivillige brannvesenet i Finland tilbyr utdanning til sitt mannskap oftest på brannstasjonene .
Danin sáhtašii ovttasbargu gádjundoaimmas ovdanahttojuvvot earenoamážit das go lea sáhka gádjunbargit oahpaheames .
Det frivillige brannvesenets sjefer utdannes ved Räddningsinstitutet i Kuopio .
Eaktodáhtolaš buollindustehusa bargit váldet oahpu gádjuninstituhttas Kuopios .