pere/sami_parallel huggingface dataset:
I endringen av jordskifteloven § 88 a er det ikke ikrafttrådte tillegget « eller for registrering av uregistrert jordsameige » inntatt ved eigedomsregistreringsloven tatt med slik at tillegget ikke skal falle ut ved den nye reindriftsloven .
Eananjuohkinlága §:s 88 a lea lasáhus opmodatvuoigatvuođaláhkii mii ii leat vuos fápmuiboahtán : « eller for registrering av uregistrert jordsameige » , muhto lea dás váldon mielde vai lasáhus ii bázáše ođđa boazodoallolága oktavuođas .
Viltloven § 31 viser til reindriftsloven 1978 § 14 .
Fuođđolága § 31 čujuha 1978-boazodoallolága § 14 .
Den bestemmelsen finnes i den nye reindriftsloven § 26 .
Seamma mearrádus lea ođđa boazodoallolágas § 26 .
I utgangspunktet gjelder reindriftsloven 1978 ikke for reindrift i Trollheimen .
1978 boazodoalloláhka ii gusto Trollheimena boazodollui .
Gjennom forskjellige henvisninger i « Trollheimloven « er imidlertid de fleste av reindriftslovens bestemmelser gitt anvendelse .
Máŋgga čujuhusa bokte « Trollheimenlágas » leat datte eatnasat boazodoallolága mearrádusain gustovaččat maiddái doppe .
Disse henvisningene må tilpasses den nye reindriftslovens oppbygging og terminologi .
Dát čujuhusat fertejit heivehuvvot ođđa boazodoallolága huksehussii ja sátnegeavaheapmái .
Lakse- og innlandsfiskloven § 22 viser til reindriftsloven 1978 § 14 .
Luossa- ja sáivaguollelága § 22 čujuha 1978-boazodoallolága § 14 .
I hundeloven må henvisningene til reindriftsloven 1978 erstattes med henvisninger til de tilsvarende bestemmelsene i den nye reindriftsloven .
Beatnatlágas fertejit čujuhusat 1978-láhkii rievdaduvvot nu ahte čujuhit vástideaddji mearrádusaide ođđa boazodoallolágas .
Endringen av jordskifteloven § 88 a ved eigedomsregistreringsloven bør endres slik at endringen i jordskifteloven § 88 a ved den nye reindriftsloven ikke oppfattes som bortfalt dersom eigedomsregistreringsloven trer i kraft på et senere tidspunkt enn den nye reindriftsloven .
Eananjuohkinlága § 88 a rievdadeapmi opmodatregistrerenlága olis berre rievdat nu ahte eananjuohkinlága § 88 rievdadeapmi ii ipmirduvvo duššindahkkojuvvon ođđa boazodoallolága ásaheami geažil , jus opmodatregistrerenláhka boahtá fápmui maŋŋel go ođđa boazodoalloláhka .
St.meld. nr. 28 ( 2007-2008 )
St.dieđ. nr. 28 ( 2007-2008 )
Samepolitikken
Sámepolitihkka
9 Samiske barn og unges oppvekstvilkår
9 Sámi mánáid ja nuoraid bajásšaddandilli
Menneskene er samfunnets viktigste ressurs .
Olbmot leat servodaga deaŧaleamos resurssat .
Forholdene i hjem og nærmiljø er viktige for barn og unges trivsel , trygghet og utvikling .
Ruovttu ja lagaš birrasa dilli lea deaŧalaš vai mánát ja nuorat bures loktet áiggi ja vai sii leat oadjebasat ja besset ovdánit .
Gjennom sosial læring , utdanning og medvirkning skal barn lære å få ansvar , vise omsorg , utvikle kritisk sans og selvtillit .
Sosiála oahpaheami bokte , oahpahusa ja mieldedoaibmama bokte galget mánát oahppat oažžut ovddasvástádusa , čájehit fuola , ovddidit kritihkalaš návccaid ja iešdovddu .
Regjeringen vil legge stor vekt på å skape gode og trygge oppvekst- og opplæringsvilkår for barn , og på å styrke Norge som kunnskapsnasjon .
Ráđđehus áigu ollu deattuhit ráhkadit buriid ja oadje ­bas bajásšaddan- ja oahpahuseavttuid mánáide , ja dat áigu maid nannet Norgga máhttonašuvdnan .
Regjeringen vil sikre og styrke barns rettigheter , og vil aktivt følge opp anbefalingene fra FNs ekspertkomité for barn som etterser at FNs barnekonvensjon følges opp .
Ráđđehus áigu sihkkarastit ja nannet mánáid vuoigatvuođaid , ja áigu aktiivvalaččat čuovvolit daid ávžžuhusaid mat bohtet ONa áššedovdijoavkkus mánáide , mii galgá gozihit ahte mánáidkonvenšuvdna čuovvoluvvo .
Regjeringen skal legge til rette for at barn og unge i økende grad blir hørt i saker som angår dem .
Ráđđehus galgá láhčit dili nu ahte eambbo guldalit mánáid ja nuoraid dakkár áššiin mat sidjiide gusket .
Med hensyn til valg av språk og kultur er mange samiske barn og unge i en situasjon som majoritetsbefolkningens barn og unge ikke opplever .
Go lea sáhka giela ja kultuvrra válljemis , de leat ollu sámi mánát ja nuorat dakkár dilis maid eanetlohkoálbmoga mánát eai vásit .
Samiske barn og unges oppvekst foregår i spenningsfeltet mellom tradisjon og modernisering .
Sámi mánáid ja nuoraid bajásšaddan lea gaskal árbevirolaš ja ođđaáigásaš eallima .
På den ene siden det samiske samfunns bevisste forhold til sin egen tradisjon , og på den andre siden storsamfunnets innflytelse og krav om omstillinger på alle livsområder .
Nuppi bealde lea sámi servodaga dihtomielat oktavuohta iežas árbevirrui , ja nuppi bealde lea stuoraservodaga báidnin ja nuppástuhttingáibádusat juohke suorgái eallimis .
Figur 10.1 Samiske barn og unge skal kunne vokse opp med trygghet for egen kultur , språk og identitet .
Govus 10.1 Sámi mánát ja nuorat galget beassat šaddat bajás oadjebasvuođain iežaset kultuvrii , gillii ja identitehtii .
Kilde : Márkomeannu
Gáldu : Márkomeannu
Mange har tilpasset seg storsamfunnets krav og forventninger , men har også et aktivt og bevisst forhold til egen kulturell bakgrunn .
Máŋggas leat iežaset heivehan stuoraservodaga gáibádusaide ja vuordámušaide , muhto sis lea maid aktiiva ja dihtomielalaš oktavuohta iežaset kultuvrralaš duogážii .
Samiske barn og unge velger forskjellige strategier i møte med fordommer og uvitenhet om samiske verdier og tradisjoner .
Sámi mánát ja nuorat válljejit iešguđetlágan vugiid deaivvadit ovdagáttuiguin ja diehtemeahttunvuođain sámi árvvuid ja árbevie ­ruid birra .
Noen velger å tone ned sin samiske tilhørighet for å slippe ubehageligheter .
Muhtimat válljejit muhtin muddui čiegadit iežaset sámi gullevašvuođa vai garvet unohasvuođaid .
Andre igjen velger å profilere det samiske , gjør det til en styrke i livet og arbeider for å endre fordommer .
Muhtimat gis válljejit čájehit sámivuođa , dahkat dan nanusvuohtan iežaset eallimis ja bargat dan ala ahte rievdadit ovdagáttuid .
Mange samiske barn og unge i dag er slektsmessig flerkulturelle .
Dán áigge leat oallut sámi mánát ja nuorat máŋggakultuvrralaččat soga dáfus .
Mange verken kan eller ønsker å bli kategorisert som bare same eller bare norsk .
Oallugat eai sáhte eai ge oba háliit ge gohčoduvvot dušše sápmelažžan dahje dušše dáččan .
Regjeringens mål er at samiske barn og unge skal kunne vokse opp med trygghet for egen kultur , språk og identitet .
Ráđđehusa mihttomearri lea ahte sámi mánát ja nuorat galget beassat šaddat bajás oadjebasvuođain iežaset kultuvrii , gillii ja identitehtii .
9.1 FNs konvensjon om barnets rettigheter
9.1 ONa konvenšuvdna mánáid vuoigatvuođaid birra
FNs konvensjon om barnets rettigheter bygger på en grunnleggende erkjennelse av barns behov for spesiell beskyttelse og omhandler sivile , politiske , økonomiske , sosiale og kulturelle rettigheter .
ONa konvenšuvdna mánáid vuoigatvuođaid birra lea huksejuvvon dan ipmárdussii ahte mánáin lea dárbu erenoamáš suddjejupmái ja dat lea siviila , politihkalaš , ekonomalaš , sosiála ja kultuvrralaš vuoigatvuođaid birra .
Regjeringen arbeider aktivt for at barns rettigheter fremmes i henhold til konvensjonen .
Ráđđehus bargá aktiivvalaččat ovddidit mánáid vuoigatvuođaid konvenšuvnna mielde .
Konvensjonen tar bl.a. hensyn til den betydning hver enkelt folkegruppes tradisjoner og kulturelle verdier har for barnets vern og for dets harmoniske utvikling .
Konvenšuvdna váldá ee. vuhtii ahte juohke álbmoga árbevierut ja kultuvrralaš árvvut mearkkašit ollu máná suddjemii ja harmonalaš ovdáneapmái .
Barnekonvensjonen har to bestemmelser som særskilt nevner urfolksbarns rettigheter , art. 17 ( d ) og 30 .
Mánáidkonvenšuvnnas leat guokte mearrádusa mat erenoamážit namuhit álgoálbmotmánáid vuoigatvuođaid , art. 17 ( d ) ja 30 .
Art. 17 ( d ) etablerer en forpliktelse for staten til å « oppmuntre » media til å ta spesielle hensyn til minoritetsbarns og urfolksbarns språklige behov .
Art. 17 ( d ) cealká stáhtas leat geatnagasvuohtan « movttiidahttit » mediat váldit erenoamážit vuhtii unnitlohkoál-bmoga mánáid ja álgoálbmotmánáid gielalaš dárbbuid .
FNs barnekomités uttalelser til statspartene om urfolksbarns rettigheter inneholder en lang rekke anbefalinger .
ONa mánáidlávdegotti cealkámušat stáhtaide mat leat álgoálbmotmánáid vuoigatvuođaid birra sisttisetdollet máŋga ávžžuhusa .
Staten skal respektere urfolksbarns rett til å bevare egen identitet .
Stáhta galgá atnit gutnis álgoálbmotmánáid rievtti doalahit iežaset identitehta .
Personnavn er sammen med språk og kultur blant de viktigste identitetsfaktorer for enhver person .
Olbmonamat oktan gielain ja kultuvrrain leat deaŧaleamos identitehtaoasit juohke ­olbmui .
Komiteen ber da også om at statspartene iverksetter nødvendige tiltak for å sikre at urfolksbarn kan nyte godt av sin kultur og bruke sitt språk .
Lávdegoddi bivdá ge maid stáhtaid álggahit dárbbašlaš doaibmabijuid vai sihkkarasttáše álgoálbmotmánáid beassat buorrin atnit iežaset kultuvrra ja maid atnit iežaset giela .
De internasjonale forpliktelsene har betydning for norske myndigheters politikk på en rekke områder som berører samiske barn og unges rettigheter og oppvekstvilkår .
Riikkaidgaskasaš geatnegasvuođat mearkkašit Norgga eiseválddiid politihka máŋgga suorggis mat gusket sámi mánáid ja nuoraid vuoigatvuođaide ja bajásšaddandillái .
Viktige områder som helse- og sosialtilbud , barnevern , barnehage , grunnskole , videregående skole , kultur- og fritidstilbud , media og andre områder har offentlige myndigheter et ansvar for .
Almmolaš eiseválddiin lea ovddasvástádus deaŧalaš surggiin nu movt dearvvašvuođa- ja sosiálfálaldagain , mánáidsuodjalusas , mánáidgárddiin , vuođđoskuvllas , joatkka , ­skuvllas kultur- ja astoáigefálaldagain , mediain ja eará surggiin .
Men staten har også ansvar for å overvåke at rettighetene blir fulgt opp av andre .
Muhto stáhtas lea maid ovddasvástádus gozihit ahte earát čuovvolit daid vuoigatvuođaid .
Norge rapporterer hvert 5. år til FN om oppfølgingen av barnekonvensjonen .
Norga raportere juohke 5. jagi ONii mánáidkonvenšuvnna čuovvoleami .
Under artikkel 30 redegjøres det for tiltak overfor samiske barn og ungdom .
30. artihkkalis čilgejuvvojit doaibmabijut sámi mánáide ja nuoraide .
I Norges 3. rapport ( 2003 ) ble det bl.a. redegjort for opplæringsloven av 1999 som bl.a. innebar en styrking av elevers rettigheter til opplæring i og på samisk .
Norgga 3. raporttas ( 2003 ) čilgejuvvui ee. oahpahuslága 1999 čuovvoleapmi , mii ee. sisttisdoallá ohppiid vuoigatvuođa oažžut oahpahusa sámegielas ja sámegillii .
Det ble videre redegjort for et eget tilskudd til barnehager som har vedtektsfestet at de bygger på samisk språk og kultur .
Muđui čilgejuvvui sierra mánáidgárdedoarjaga birra daid mánáidgárddiid hárrái main lea mearrádus ahte dat huksejit doaimmaset sámi gillii ja kultuvrii .
( Jfr. Norges 3. rapport , pkt. 587 – 589 . )
( Gč. Norgga 3. raportta , č. 587 – 589 . )
FNs barnekomité hadde ingen merknader til Norges 3. rapport hva angår samiske barn og unge .
ONa mánáidlávdegottis eai lean makkárge mearkkašumit Norgga 3. raportii go lea sáhka sámi mánáin ja nuorain .
I 2006 ble det produsert en ny plakat med kortversjonen av barnekonvensjonen .
2006:s ráhkaduvvui ođđa plakáhta masa oanehaččat lea čállojuvvon mánáidkonvenšuvdna .
Plakaten ble trykket på bokmål , nynorsk og nordsamisk og distribuert til alle landets kommuner , skoler , barnehager , etc. .
Plakáhta čállojuvvui girjedárogillii , ođđadárogillii ja davvisámegillii ja dat juhkkojuvvui buot riikka suohkaniidda , skuvllaide , mánáidgárddiide jna. .
En ny bokmålsversjon av barnekonvensjonen med tilleggsprotokoller ble dessuten oversatt til nynorsk og samisk .
Muđui jorgaluvvui ođđa veršuvdna mánáidkonvenšuvnnas oktan lassibeavdegirjjiiguin ođđadárogillii ja sámegillii .
Både plakaten og konvensjonsteksten er tilgjengelig på Barne- og likestillingsdepartementets nettsider .
Sihke plakáhta ja konvenšuvdnateavstta sáhttá lohkat Mánáid- ja dásseárvodepartemeantta neahttasiidduin .
Norges 4. rapport er avlevert i februar 2008 .
Norgga 4. raporta geigejuvvui guovvamánus 2008:s .
Under artikkel 30 redegjøres for nye lovbestemmelser og tiltak overfor samiske barn i barnehage og overfor samiske elever i grunnskolen , inkludert tiltak gjennom Kunnskapsløftet .
Artihkkala 30 vuolde čilgejuvvojit ođđa láhkamearrádusat ja doaibmabijut mat leat sámi mánáide mánáidgárddiin ja sámi ohppiide vuođđoskuvllas , oktan doaibmabijuiguin mat leat Máhttoloktemis .
Det redegjøres for prosjektet « Samiske veivisere » , spesielle tilskudd til idrett , samisk ungdomskonferanse og driftstilskudd til samiske barne- og ungdomsorganisasjoner .
Prošeakta « Sámi ofelaččat » , erenoamáš juolludeamit falástallamii , sámi nuoraidkonferánsii ja doaibmadoarjja sámi mánáid- ja nuoraidorganisašuvnnaide maid čilgejuvvojit .
Det redegjøres også for spesielle tiltak innenfor barnevernet til samiske barn .
Erenoamáš doaibmabijut mánáidsuodjalusas sámi mánáide maid čilgejuvvojit .
Kommunene har en sentral rolle når det gjelder oppfølging av barnekonvensjonen , herunder barns rett til å si sin mening og bli hørt .
Suohkaniin lea deaŧalaš rolla čuovvolit mánáidkonvenšuvnna , ja dan vuollái gullá maid dat ahte mánáin lea riekti dadjat oainnuset ja sin galgá guldalit .
Barne- og likestillingsdepartementet inviterte derfor 8 kommuner , bl.a. Alta og Kautokeino , til å innhente synspunkter fra barn og unge på hvordan det er å vokse opp i Norge .
Danne bovdii Mánáid- ja dásseárvodepartemeanta 8 suohkana , ee. álttá ja Guovdageainnu čohkket mánáid ja nuoraid oainnuid dan birra movt Norggas lea bajásšaddat .
Målet har vært både å engasjere barn og unge i rapporteringen til FN , og å videreutvikle kompetanse i kommunene når det gjelder å innhente og følge opp synspunkter fra barn og unge .
Mihttomearrin lea leamaš oččodit mánáid ja nuoraid mielde ONii raporteret , ja maid dat ahte buoridit suohkaniid gelbbolašvuođa mánáid ja nuoraid oainnuid čohkkemis ja čuovvoleamis .
NOVA har sammenfattet kommunenes rapporter , og en samlerapport følger som vedlegg til Norges 4. rapport til FNs barnekomité .
NOVA lea oktiičohkken suohkaniid raporttaid , ja čohkkejuvvon raporta lea mielddusin Norgga 4. raporttas ONa mánáidlávdegoddái .
Et utkast til Norges 4. rapport ble høsten 2007 forelagt Sametinget .
Norgga 4. raportta álgočálus addojuvvui 2007 čavčča Sámediggái .
Sametinget ble bedt om å se spesielt på omtalen av samiske barn og unge , og komme med eventuelle bidrag .
Sámedikki bivde erenoamážit geahččat dan mii lea sámi mánáid ja nuoraid birra , ja muđui buktit lasáhusaid .
Det ble også arrangert et møte med Sametinget .
Čoahkkin maid dollojuvvui Sámedikkiin .
9.2 Barneombudet
9.2 Mánáidáittardeaddji
Barneombudet er ombud for alle barn i Norge , inkludert samiske barn .
Mánáidáittardeaddji lea buot Norgga mánáid áittardeaddji , maiddái sámi mánáid .
Ombudets generelle arbeidsoppgaver er å sikre alle barn i Norge en god oppvekst og de rettigheter de har gjennom FNs barnekonvensjon .
áittardeaddji oppalaš bargodoaimmat lea sihkkarastit buot mánáide Norggas buori bajásšaddama ja sihkkarastit vuoigatvuođaid mat sis leat ONa mánáidkonvenšuvnna bokte .
Dette arbeidet gjøres blant annet ved å overvåke at det sikkerhetsnettet som skal ta vare på barn i samfunnet fungerer .
Diet bargu dahkkojuvvo earret eará nu ahte gozihuvvo dan sihkkarvuođafierpmádaga doaibman mii galgá váldit vára mánáin servodagas .
Barneombudets arbeid for å bedre barns rettigheter generelt kommer også samiske barn og unge til gode .
Mánáidáittardeaddji bargu buoridit mánáid vuoigatvuođaid oppalaččat boahtá maid ávkin sámi mánáide ja nuoraide .
Når Barneombudet setter fokus på områder der barns rettigheter ikke i tilstrekkelig grad er ivaretatt , vil dette også være et arbeid for samiske barn .
Go mánáidáittardeaddji čalmmustahttá daid surggiin main mánáid vuoigatvuođat eai leat doarvái vuhtiiváldojuvvon , de dat bargu lea maid sámi mánáid várás .
Hovedfokus er å oppnå reell likebehandling og motvirke diskriminering .
Váldobargu lea olahit duohta ovttadássásaš meannudeami ja hehttet vealaheami .
Barneombudet har gjennom Barnekonvensjonens artikkel 30 et ansvar for å følge opp samiske barn og unges mulighet til å ivareta sin kultur .
Mánáidáittardeaddjis lea Mánáidkonvenšuvnna artihkkala 30 bokte ovddasvástádus čuovvolit sámi mánáid ja nuoraid vejolašvuođa bealuštit iežaset kultuvrra .
Ombudet har altså både et generelt ansvar og et spesielt ansvar for samiske barn og unge .
áittardeaddjis lea dasto sihke oppalaš ovddasvástádus ja erenoamáš ovddasvástádus sámi mánáin ja nuorain .
I 1994 engasjerte Barneombudet en egen samisk konsulent som hadde arbeidssted på Sametinget .
1994:s bijai Mánáidáittardeaddji virgái sierra sámi konsuleantta geas lei bargobáiki Sámedikkis .
Konsulentens oppgave var å arbeide for å ivareta samiske barn og unges rettigheter .
Konsuleantta bargu lei vuhtiiváldit sámi mánáid ja nuoraid vuoigatvuođaid .
Arbeidet ble oppsummert og avsluttet i to rapporter i 1995 , « Like som snøkrystaller » , som beskrev situasjonen for samiske barn og unge i Norge .
Barggu čoahkkáigesse ja loahpahedje guovtti raporttas 1995:s. « Ovttaláganat dego muohtačalmmit » , mii govvii Norgga sámi mánáid ja nuoraid dili .
I etterkant av disse rapportene har Barneombudet hatt faste årlige møter med Sametinget for å diskutere ulike spørsmål av betydning for samiske barn og unge .
Maŋŋil daid raporttaid leat Mánáidáittardead ­djis leamaš fásta jahkásaš čoahkkimat Sámedikkiin digaštallat iešguđetlágan áššiid mat gusket sámi mánáide ja nuoraide .
Barneombudet har også besøkt områder med samisk befolkning og snakket med fagpersoner innen barnevern , psykisk helsevern og skolesektor , samt besøkt flere samiske barnehager .
Mánáidáittardeaddji lea maid finadan iešguđet guovlluin gos sámit orrot ja ságastallan mánáidsuodjalusa , psykalaš dearv-vašvuođasuodjalusa ja skuvlasuorggi fágaolbmuiguin , ja maid finadan máŋgga sámi mánáidgárddis .
Ombudet har også årlig deltatt på oppvekst- og barnehagekonferanser om samiske barn .
áittardeaddji lea maid juohke jagi oassálastán bajásšaddan- ja mánáidgárdekonferánssain sámi mánáid birra .
Ombudet har gjennom samarbeid med Sametinget og fagpersoner opparbeidet seg en god kunnskapsbase om aktuelle problemstillinger for samiske barns oppvekst .
áittardeaddji lea ovttasbarggus Sámedikkiin ja fágalbmuiguin háhkan ollu máhtu áigeguovdilis čuolmmaid birra sámi mánáid bajásšaddamis .
Ombudet har de siste år arbeidet med bl.a. følgende temaer :
áittardeaddji lea maŋimus jagiid bargan ee. čuovvovaš fáttáiguin :
samiske barns mulighet til å ivareta sin kultur ved plassering i fosterhjem
sámi mánáid vejolašvuođat váldit vára iežaset kultuvrras go fárrehuvvojit fuollaruktui
kvaliteten på samisk språkopplæring
sámi giellaoahpahusa kvalitehta
psykisk helsevern for samiske barn
sámi mánáide psykalaš dearvvašvuođasuodjalus
reindrift- og slaktingsreguleringer som forhindrer at barna kan erfare og lære om forvaltning av sentral samisk kultur , blant annet ved at barnehagebarna ikke kan være med på slakt
boazodoalu- ja njuovvanráddjemat mat hehttejit mánáid beassamis vásihit ja oahppat hálddašit deaŧalaš oasi sámi kultuvrras , earret eará danne go mánáidgárdemánát eai beasa leat mielde njuovadettiin
styrking og utvikling av samisk identitet i områder med få samer
nannet ja ovddidit sámi identitehta dain guovl . ­luin gos leat vátnásat sápmelaččat
definering av samisk identitet utenfor tradisjonelle samiske næringer .
defineret sámi identitehta olggobeale árbevirolaš sámi ealáhusaid
I 2007 startet Barneombudet et prosjekt kalt « retten til medvirkning for samiske barn og unge » . Prosjektet er et samarbeid mellom barneombudene i Sverige , Norge og Finland .
2007:s álggahii Mánáidáittardeaddji muhtin prošeavtta maid gohčodit « sámi mánáid ja nuoraid mieldedoaibman vuoigatvuohta » Prošeakta lea ovttasbargu gaskal Ruoŧa , Norgga ja Suoma mánáidáittardeddjiid .
Målet med prosjektet er at samiske barn skal få mulighet til å formidle sine erfaringer når det gjelder barns rett etter barnekonvensjonens artikkel 30 .
Dan prošeavtta mihttomearri lea ahte sámi mánát galget oažžut vejolašvuođa iežaset vásáhusaid gaskkustit go lea sáhka mánáid vuoigatvuođain mat leat čállojuvvon mánáidkonvenšuvnna 30. artihkkalii .
Barneombudet ønsker å få et bilde av situasjonen for samiske barn i de tre landene og identifisere problemområder slik barn selv ser dem .
Mánáidáittardeaddji háliida oahppat dán golmma riikka sámi mánáid dili dovdat ja dovdáhit váttisvuođaid nu movt mánát daid oidnet .
Barneombudet ønsker å bringe barnas erfaringer og innspill videre til politikere , tjenestemenn og beslutningstakere i Norden for å bedre de samiske barnas stilling i samfunnet .
Mánáidáittardeaddji háliida muitalit mánáid vásáhusaid ja evttohusaid Davviguovlluid politihkkáriidda , bálvalusolbmuide ja mearrided ­djiide vai sámi mánáid sadji buorránivččii servodagas .
Sametingets ungdomspolitiske utvalg har etter Barneombudets forslag fått et medlem i styringsgruppen for prosjektet .
Sámedikki nuoraidpolitihkalaš lávdegoddi lea Mánáidáittardeaddji evttohusa mielde ožžon ovtta miellahtu prošeavtta stivrenjovkui .
Prosjektrapporten er ferdigstilt i april 2008 .
Prošeaktaraporta lea gárvánan 2008 cuoŋománu .
Barne- og likestillingsdepartementet styrket i 2007 Barneombudets budsjett for å sikre en bedre kompetanse på samiske spørsmål .
Mánáid- ja dásseárvodepartemeanta nannii 2007:s Mánáidáittardeaddji bušeahta sihkkarastin dihte buoret gelbbolašvuođa sámi áššiin .
Ombudet har fra 2008 en egen rådgiver med faglig ansvar for samiske barn og unge , barn av nasjonale minoriteter og barn med flerkulturell bakgrunn .
áittardeaddjis lea 2008 rájes iežas ráđđeaddi geas lea fágalaš ovddasvástádus sámi mánáin ja nuorain , nationála unnitlohkoálbmogiin ja dain mánáin geain lea máŋggakultuvrrat duogáš .
Rådgiverens rolle overfor samiske barn er å ivareta det samiske perspektivet innenfor alle problemstillinger Barneombudet arbeider med .
Ráđđeaddi rolla sámi mánáid ektui lea vuhtii váldit sámi perspektiivva daid čuolmmaid oktavuođas maiguin Mánáidáittardeaddji bargá .
Barneombudet ønsker å styrke sitt arbeid i forhold til samiske barn og unge .
Mánáidáittardeaddji háliida nannet iežas barggu sámi mánáid ja nuoraid ektui .
Barneombudet har ikke samiskspråklig kompetanse ved kontoret , men har opprettet kontakt med oversettere som brukes når Ombudet får brev på samisk .
Mánáidáittardeaddjis ii leat sámegielat bargi kantuvrras , muhto son lea ásahan oktavuođa jorgaleddjiiguin geat adnojuvvojit go áittardeaddjái bohtet reivvet sámegillii .
For å sikre og styrke samiske barns rettigheter vil Barne- og likestillingsdepartementet fortsatt bidra til å styrke kompetansen på samiske spørsmål hos Barneombudet .
Mánáid- ja dásseárvodepartemeanta áigu sihkkarastit ja nannet sámi mánáid vuoigatvuođaid ja danne áigu ain leat fárus nanneme Mánáidáittardeaddji gelbbolašvuođa sámi áššiin .
9.3 Kommunal og fylkeskommunal barne- og ungdomspolitikk
9.3 Suohkanlaš ja fylkkasuohkanlaš mánáid- ja nuoraidpolitihkkka
Utforming og oppfølging av barne- og ungdomspolitikk for samisk barn og ungdom må ha som mål å skape oppvekstmiljøer for barn der samisk og norsk kultur i størst mulig grad har samme status og oppleves som likeverdige .
Sámi mánáid ja nuoraid mánáid- ja nuoraidpolitihka hábmemis ja čuovvoleamis ferte leat mihttomearrin ásahit dakkár bajásšaddanbirrasiid mánáide gos sámi ja dáčča kultuvrras lea eanemus lági mielde seamma stáhtus ja gos dat adnojuvvojit ovttadássásažžan .
Samiske barn og unge i de samiske områdene må kunne forvente at de kommuner og fylkeskommuner de er bosatt i vil ivareta deres behov innenfor sine ansvarsområder .
Sámi guovlluid sámi mánát ja nuorat galget sáhttit vuordit ahte dat suohkanat ja fylkkasuohkanat gos sii orrot , váldet vuhtii sin dárbbuid iežaset ovddasvástádussurggiin .
Regjeringen vil stimulere til at barn og ungdom står sentralt på dagsorden i kommuner og fylker .
Ráđđe-hus áigu movttiidahttit dasa ahte mánát ja nuorat galget leat guovddážis suohkaniid ja fylkkaid áššelisttuin .
Samiske barn og unge er ingen ensartet gruppe , verken med hensyn til bosted eller til erfaringsbakgrunn .
Sámi mánát ja nuorat eai leat ovttalágánat juohke sajis , go sii orrot iešguđet báikkiin ja sis leat iešguđetlágan vásáhusat .
Det er store ulikheter i vilkårene for samisk kulturutfoldelse avhengig av hvor barna bor .
Kultuvrra ovdanbuktimis leat hui iešguđetlágan eavttut ja dat lea dan duohken gos mánát orrot .
Noen steder er samer i flertall og dermed synlige i samfunnet , mens andre steder er samene i mindretall og fremdeles mindre synlige i offentlige sammenhenger .
Muhtin báikkiin leat sámit eanetlogus ja nu leat sii oidnosis servodagas , muhto muhtin báikkiin leat sámit unnitlogus ja ain unnán oidnosis almmolaš oktavuođain .
Hva som er nødvendig å gjøre for å styrke samiske barn og unges identitet og tilhørighet til det samiske samfunnet , vil variere fra kommune til kommune .
Dilli lea iešguđetlágan suohkaniin ja dalle leat maid iešguđetlágan gáibádusat das maid lea dárbu dahkat vai sámi mánáid ja nuoraid identitehta ja gullevašvuohta nannejuvvošii sámi servodagas .
I andre kommuner handler det om å få i gang en samisk barnehage og et samisk skoletilbud .
Muhtin suohkaniin gis fertešii álggahit sámi mánáidgárddi ja sámi skuvlafálaldaga .
I de kommunene som tradisjonelt blir sett på som samiske kan det være framtidsutsiktene til ungdom , utdanning og framtidige arbeidsmuligheter som er det viktigste innsatsområdet .
Dain suohkaniin maid atnet árbevirolaš sámi suohkanin soaitá leat deaŧaleamos nannensuorgi bargat nuoraid boahtteáiggi vejolašvuođaiguin , oahpahusain ja boahttevaš bargovejolašvuođai-guin .
Kommunene har varierende bevissthet om samiske barn og unges behov og interesser , noe som gjenspeiles i hvordan rettigheter og tilbud ivaretas .
Muhtin suohkaniin leat dihtomielalaččat maid sámi mánáid ja nuoraid dárbbuid ja beroštumiid ektui , ja muhtin suohkaniin eai leat daidda gis nu ollu dihtomielalaččat .
I den praktiske gjennomføringen av barne- og ungdomspolitikken må kommuner og regionale myndigheter være de sentrale aktørene .
Go geavatlaččat galgá čađahit mánáid- ja nuoraidpolitihka , de fertejit suohkanat ja guovllu eiseválddit leat guovddážis .
Barns og ungdoms oppvekstvilkår fastsettes i stor grad ut fra kommunale beslutninger og gjennom de kommunale tjenester .
Mánáid ja nuoraid bajásšaddaneavttut mearriduvvojit obamuddui suohkanlaš mearrádusain ja suohkanlaš bálvalusaid oktavuođas .
Når barn og unge settes i sentrum må de organisatoriske løsningene formes ut i fra hva som er best for dem .
Go mánáid ja nuoraid bidjá guovddážii , de ferte organisatuvrralaš čovdosiid hábmet dan mielde mii sidjiide lea buoremus .
Tverrsektorielt samarbeid og bedre utnyttelse av ressursene må stå sentralt i arbeidet med å videreutvikle det barne- og ungdomspolitiske arbeidet i kommuner og fylker .
Surggiidgaskasaš ovttasbargu ja dat ahte buorebut atnit resurssaid ferte leat guovddážis go galgat viidáseappot ovddidit suohkaniid ja fylkkaid mánáid- ja nuoraidpolitihkalaš barggu .
Det er viktig at lokale myndigheter arbeider planmessig for å styrke oppvekstmiljøet , og at en ser sammenhengen mellom de offentlige tiltakene og arbeidet de frivillige organisasjonene gjør .
Báikkálaš eiseválddit fertejit bargat plánaid ektui vai bajásšaddanbiras nannejuvvošii . Dás ferte maid máhttit oaidnit oktavuođa gaskal almmolaš doaibmabijuid ja barggu ja dan barggu maid eaktodáhtolaš organisašuvnnat barget .
Tilgangen på og utformingen av møtesteder i nærmiljøet og i lokalsamfunnet har betydning for hvordan barn og unge kan møtes og for hva de kan gjøre .
Deaivvadanbáikkit fertejit gávdnot ja hábmejuvvot lagaš birrasiidda ja báikkálaš servodahkii danne go dat váikkuhit dasa movt mánát ja nuorat galget beassat deaivvadit ja dasa maid sii galget beassat bargat .
Både barnehage , skoler , fritidsklubber , kulturskoler , frivillige organisasjoner og andre offentlige og private arenaer , som samiske språk- og kultursentra er viktige .
Sihke mánáidgárdi , skuvllat , astoáigekluppat , kulturskuvllat , eaktodáhtolaš organisašuvnnat ja eará almmolaš ja priváhta arenat , nu go sámi giella- ja kulturguovddážat leat deaŧalaččat .
Det må derfor legges til rette for at den lokale frivilligheten kan utvikle seg med gode rammevilkår , blant annet gjennom tilgang på gratis skolelokaler eller andre egnede lokaler .
Danne ferte dili láhčit vai báikkálaš eaktodáhtolašvuohta lassánivččii buriid rámma , ­eavttuiguin earret eará fáladettiin luoikat nuvttá skuvlalanjaid dahje eará heivvolaš lanjaid .
Barn og ungdom må trekkes aktivt med i utformingen av barne- og ungdomspolitikken lokalt , regionalt og nasjonalt .
Mánáid ja nuoraid ferte oččodit aktiivvalaččat fárrui hábmet báikkálaš , guovllu ja nationála mánáid- ja nuoraidpolitihka .
Barne- og likestillingsdepartementet har i en årrekke stimulert til og støttet opp om lokalt medvirkningsarbeid for barn og unge , og lagt til rette for erfaringsutveksling og styrket kompetanse når det gjelder metodebruk .
Mánáid- ja dásseárvodepartemeanta lea máŋga jagi juo movttidahttán ja dorjon báikkálaš mánáid ja nuoraid mieldedoaibmanbarggu . Dat lea maid láhčán dili nu ahte besset lonohallat vásáhusaid ja lea maid nannen metodageavaheami gelbbolašvuođa .
Barne- og ungdomsorganisasjonene er sentrale aktører i den lokale barne- og ungdomspolitikken .
Mánáid- ja nuoraidorganisašuvnnat leat guovddážis báikkálaš mánáid- ja nuoraidpolitihkas .
Det er viktig at kommuner og fylkeskommuner legger til rette for deltakelse fra samiske organisasjoner , for eksempel i lokale og regionale barne- og ungdomsråd m.v. .
Suohkanat ja fylkkasuohkanat ferteše doaimmahit dili nu ahte sámi organisašuvnnat beasaše searvat ovdamearkka dihte báikkálaš ja guvllolaš mánáid- ja nuoraidráđđái jna. .
Regjeringens innsats mot mobbing blant barn og unge er med på å skape et inkluderende samfunn .
Ráđđehus lea rahčan bargat givssideami vuostá mánáid ja nuoraid gaskkas ja dat lea leamaš oassin ráhkadeamis fátmmasteaddji servodaga .
Gjennom Manifest mot mobbing 2006 – 2008 har Barne- og likestillingsdepartementet ansvaret for innsats mot mobbing på fritidsarenaer blant barn og unge .
Givssideami vuostá lea ráhkaduvvon Julggaštus 2006 – 2008 ja dakko bokte lea Mánáid- ja dásseárvodepartemeanttas ovddasvástádus áŋgiruššat bargat givssideami vuostá astoáigebáikkiin sihke mánáid ja nuoraid gaskkas .
I dette arbeidet er det helt naturlig og nødvendig å nå ut til barn og unge i fritidsklubber og i ungdomshus , samt barn og unge som engasjerer seg i foreninger , klubber og i de frivillige barne- og ungdomsorganisasjonene .
Dán barggus lea áibbas lunddolaš ja dárbbašlaš olahit mánáid ja nuoraid astoáigekluppain ja nuoraidviesuin , ja maid daid mánáid ja nuoraid geat leat mielde servviin , kluppain ja eaktodáhtolaš mánáid- ja nuoraidorganisašuvnnain .
Det er viktig at barn og ungdom får gode muligheter til å delta aktivt i dette arbeidet , gjennom at de blir tatt med på råd og får gjennomslag for egne forslag og strategier .
Lea deaŧalaš ahte mánát ja nuorat ožžot buriid vejolašvuođaid aktiivvalaččat searvat dan bargui , dakko bokte ahte sin váldet fárrui ráđiide ja dainna lágiin ožžot sii doarjaga iežaset evttohusaide ja strategiijaide .
Sametinget har inngått samarbeidsavtaler med fylkeskommunene i Troms , Finnmark , Nordland , Nord-Trøndelag , Sør-Trøndelag og Hedemark fylkeskommuner blant annet om utvikling av tiltak og prosjekter som innholder tiltak for og av barn og unge .
Sámediggi lea ásahan ovttasbargošiehtadusa Romssa , Finnmárkku , Nordlándda , Davvi-Trøndelága , Lulli-Trøndelága ja Hedmárkku fylkkasuoh ­kaniiguin man oktavuođas galget earret eará ráhkadit doaibmabijuid ja prošeavttaid main leat doaimmat maid mánát ja nuorat leat hutkan iežaset várás .
Tiltakene retter seg mot blant annet synliggjøring og utvikling av samisk språk og kultur .
Doaibmabijut galget leat dan várás ahte oainnusin dahkat ja ovddidit sámi giela ja kultuvrra .
9.4 Sametingets arbeid for samiske barn
9.4 Sámedikki bargu sámi mánáid várás
Sametinget arbeider for å skape gode og stabile oppvekstvilkår for samiske barn og unge .
Sámediggi bargá ráhkadit buriid ja dássidis bajásšaddaneavttuid sámi mánáide ja nuoraide .
Ved fordeling av tilskudd prioriteres barn og unge .
Go juhket doarjagiid de vuoruhit mánáid ja nuoraid .
Sametinget støtter informasjonskontoret for samisk ungdom Infonuorra , jf. boks 9.1 .
Sámediggi doarju diehtojuohkinkántuvrra mii lea sámi nuoraide Info , ­nuorra gč. boksa 9.1 .
Sametinget forvalter en egen tilskuddsordning for barns oppvekstvilkår .
Sámediggi hálddaša sierra doarjjaortnega mánáid bajásšaddandiliide .
I 2008 prioriterer Sametinget prosjekter som bidrar til utvikling av nye arenaer , møteplasser og formidlingsformer for barn og unge , prosjekter som bidrar til å overføre tradisjonskunnskap og styrke samisk språk , på tvers av generasjoner , og arenaer som fremmer barns oppvekstmiljø lokalt i samiske områder ( jf. sak 60/07 ) .
2008:s vuoruha Sámediggi dakkár prošeavttaid mat leat fárus ásaheame ođđa arenaid , deaivvadanbáikkiid ja gaskkustanvugiid mánáide ja nuoraide . Dat vuo ­ruha maid dakkár prošeavttaid mat leat fárus viidáseappot fievrrideame árbevirolaš máhtu ja nanneme sámegiela buolvvaid ja arenaid gaskkas ja mat ovdánahttet mánáid bajásšaddanbirrasa báikkálaččat sámi guovlluin ( gč. ášši 60/07 ) .
I 2008 fordeler Sametinget 1,9 mill. kroner i tilskudd til barns oppvekstvilkår .
2008:s juohká Sámediggi 1,9 milj. ruvnno doarjjan mánáid bajásšaddandiliide .
Sametinget har gitt støtte til Tysfjord kommune til konfliktforebyggende ungdomssamling ved Notvatn i Tysfjord august 2007 .
Sámediggi lea addán doarjaga Divttasvuona suohkanii nuoraiddeaivvadeapmái gos barget nákkuid eastademiin ja dat lei Notvatn báikkis Divttasvuonas 2007 borgemánu .
Målsettingen med prosjektet var å bygge bro mellom de partene som har vært involvert i konflikter mellom tettstedene i Tysfjord kommune .
Mihttomearrin dainna prošeavttain lei dagahit sin gulahallat geat leat leamaš mielde riiddus Divttasvuona suohkana smávit báikkiid gaskkas .
Prosjektet bidro til å bryte ned fordommer mellom samene og den norske delen av befolkningen , og fremmet også samisk kultur og skapte gode relasjoner mellom ungdom fra de ulike delene av kommunen .
Prošeakta lei fárus njeaidime ovdagáttuid gaskal sámiid ja dáččabeale ál , ­bmoga ja dat ovdánahtii maid sámi kultuvrra ja ásahii buriid oktavuođaid gaskal suohkana iešguđet báikkiid nuoraid .
Prosjektet ble av arrangøren og ungdommene beskrevet som meget vellykket .
Lágideaddjit ja nuorat dadje prošeavtta leat lihkostuvvan hui bures .
Sametinget gir årlig støtte til ungdomsbladet Š , deler ut Sametingets idrettspris for ungdom og avholder Sametingets ungdomskonferanse i regi av Sametingets ungdomspolitiske utvalg ( SUPU ) .
Sámediggi addá juohke jagi doarjaga Š nuoraidbláđđái , juohká Sámedikki falástallanbálkkašumi nuoraide ja doallá Sámedikki nuoraidkonferánssa maid Sámedikki nuoraidpolitihkalaš lávdegoddi ( SNPL ) lágida .
SUPU er utnevnt til å være ungdommens talerør i Sametinget og er oppnevnt av Sametingsrådet for en periode for to år av gangen .
SNPL lea válljejuvvon leat nuoraid jietnan Sámedikkis ja Sámediggeráđđi lea dan nammadan ain guovtti jagi áigodahkii .
SUPU har faste årlige møter med Sametingsrådet og deltar på Sametingets årlige møte med Barneombudet .
SNPLas leat fásta čoahkkimat juohke jagi Sámediggeráđiin ja dat oassálastá maid juohke jahkásaš čoahkkimis mii Sámedikkis lea Mánáidáittardeddjiin .
I tillegg jobber SUPU også opp mot andre instanser , og er engasjert i ulike utvalg , råd og referansegrupper som Barents regionale ungdomsråd ( BRYC ) , Europarådets ungdomskampanje , referansegruppen for de samiske veiviserne m.m. .
Dasa lassin bargá SNPLa maid earáid ektui , ja dat lea mielde iešguđetlágan lávdegottiin , ráđiin , referánsajoavk ­kuin nu go Barents guovllu nuoraidráđis ( BRYC ) , Eurohparáđi nuoraidáŋgiruššamis , sámi ofelaččaid referánsajoavkkus jna. .
Sametingets ungdomskonferanse skal være en møteplass og et forum for samisk ungdom hvor de kan samles , diskutere aktuelle problemstillinger for ungdom og utveksle erfaringer og ideer .
Sámedikki nuoraidkonferánsa galgá leat deaivvadanbáiki ja forum sámi nuoraide gos sii besset deaivvadit , digaštallat áigeguovdilis nuoraid váttisvuođaid ja lonohallat vásáhusaid ja idéaid .
I tillegg deltar medlemmene i SUPU på ulike konferanser og seminarer , både som ordinære deltakere og som foredragsholdere .
Dasa lassin leat SNPL miellahtut fárus iešguđetlágan konferánssain ja seminárain , sihke dábálaš oasseváldin ja logaldallin .
Se også Sametingets årsmeldinger 2006 , punkt 7 og 2007 , punkt 1.1.1 .
Geahča maiddái Sámedikki 2006 jahkedieđáhusa čuoggá 7 ja 2007 jahkedieđáhusa čuoggá 11.1 .
9.5 Samiske barne- og ungdomsorganisasjoner
9.5 Sámi mánáid- ja nuoraidorganisašuvnnat
Barne- og ungdomsorganisasjonene er viktige for utviklingen av et dynamisk og demokratisk samfunn .
Mánáid- ja nuoraidorganisašuvnnat leat deaŧalaččat go galgá ráhkadit dynámalaš ja demokráhtalaš servodaga .
Organisasjonenes arbeid er også viktig for å engasjere barn og ungdom i utformingen av samfunnet ut fra egne premisser og på forskjellig ideologisk grunnlag .
Organisašuvnnaid bargu lea maid deaŧalaš vai mánát ja nuorat searvvaše mielde hábmet servodaga iežaset eavttuid vuođul ja iešguđetlágan ideologalaš vuođu mielde .
Regjeringen vil derfor videreutvikle og aktualisere tilskuddsordningene som støtter opp under de frivillige barne- og ungdomsorganisasjonenes virksomhet .
Danne áigu ráđđehus viidáseappot ovddidit ja áigeguovdilin dahkat dakkár doarjjaortnegiid mat dorjot eaktodáhtolaš mánáid- ja nuoraidorganisašuvnnaid doaimma .
I det samiske samfunnet er grunnlaget for spesialiserte organisasjoner ikke alltid til stede .
Sámi servodagas ii dáidde leat álo vuođđu ráhkadit spesialiserejuvvon organisašuvnnaid .
Det er få rene samiske barne- og ungdomsorganisasjoner , særlig i områder der samene er i fåtall .
Eai leat galle čielga sámi mánáid- ja nuoraidorganisašuvnna , erenoamážit dain guovlluin gos sámit leat unnitlogus .
Samiske barn og unges interesser inngår ofte i de lokale sameforeningenes virksomhet .
Sámi mánáid ja nuoraid beroštumit leat dávjá oassin báikkálaš sámi servviid doaimmas .
Det er viktig å ta høyde for dette i utformingen av støtteordninger , også på lokalt og regionalt nivå .
Lea deaŧalaš dan atnit muittus go galgá hábmet doarjjaortnegiid , maiddái báikkálaš ja guovllu dásis .
Samiske ungdomsorganisasjoner har fått driftstilskudd fra Barne- og likestillingsdepartementets tilskuddsordning for grunnstøtte til frivillige barne- og ungdomsorganisasjoner .
Sámi nuoraidorganisašuvnnat leat ožžon doaibmaruđa Mánáid- ja dásseárvodepartemeantta juolludanortnegis vuođđodoarjjan eaktodáhtolaš mánáid- ja nuoraidorganisašuvnnaide .
I denne tilskuddsordningen stilles det krav til organisasjonenes størrelse og utbredelse .
Dan doarjjaortnegis leat gáibádusat organisašuvnna ja viidodaga hárrái .
Det er likevel tatt hensyn til de forhold og muligheter som gjelder for organisasjoner med begrenset rekrutteringsgrunnlag , deriblant samiske organisasjoner .
Liikká leat váldán vuhtii daid diliid ja vejolašvuođaid mat leat dakkár organisašuvnnain main eai leat nu ollu miellahtut , ja dasa gullet maid sámi organisašuvnnat .
Norske samers riksforbund fikk i 2007 kr 225 000 til sitt barne- og ungdomsarbeid .
Norgga Sámiid Riikka ­searvi oaččui 2007:s 225 000 ruvnno iežas mánáid- ja nuoraidbargui .
De samiske ungdomsorganisasjonene vil spille en sentral rolle i utviklingen av ungdomssamarbeidet i Barentsregionen .
Sámi nuoraidorganisašuvnnat dáidet leat guovddážis go Barentsguovllus galgá ásahuvvot nuoraidovttasbargu .
Barents Regional Youth Forum ( BRYF ) har representanter fra urfolksungdom .
Barents Regional Youth Forumis ( BRYF ) leat álgoálbmotnuoraid áirasat .
Forumet vil få en rolle som pådriver og initiativtaker til videre utvikling av samarbeid i regionen .
Foruma galgá oažžut stuorát rolla ovddajođiheaddjin ja álggaheaddjin go ain galgá ovdánahttojuvvot ovttasbargu dán guovllus .
9.6 Barnevernet
9.6 Mánáidsuodjalus
Det er et mål for regjeringen å videreutvikle et faglig godt barnevern med god flerkulturell kompetanse og god kunnskap om samisk barnevern i områder med samisk befolkning .
Ráđđehusa ulbmil lea viidáseappot ovddidit fágalaččat buori mánáidsuodjalusa gos lea buorre máŋggakultuvrralaš gelbbolašvuohta ja buorre máhttu sámi mánáidsuodjalusas dain guovlluin gos sámit orrot .
Et barnevern til barnets beste innebærer et barnevern der også samisk språk og kultur oppleves som viktig og likeverdig .
Go galgá leat mánáidsuodjalus mii lea mánnái buoremussan , de ferte leat dakkár mánáidsuodjalus gos sámi giella ja kultuvra adnojuvvo deaŧalažžan ja seammadássásažžan earáiguin .
Ideelt sett betyr dette at barneverntjenesten i kommuner med samisk befolkning har kunnskap om og tar hensyn til det samiske kulturelle perspektivet i samhandling med klienten , i sine beslutningsprosesser og i sine avgjørelser / tiltak .
Buot buoremus livččii jus dakkár suohkana mánáidsuodjalusain gos leat sápmelaččat lea máhttu go galget váldit vuhtii sámi oaidninvuogi ovttasdoaimmadettiin geavaheddjiin go leat mearridanproseassain ja go mearridit / bidjet doaibmabijuid johtui .
Regjeringen bygger videre sin barnevernpolitikk på at foreldrene er barnas viktigste omsorgspersoner , og at det så langt det er mulig bør gis hjelp i familien og / eller i nærmiljøet og fra lokale forhold .
Ráđđehus maid bidjá vuođđun iežas mánáidsuodjalanpolitihkkii ahte váhnemat leat mánáid deaŧaleamos fuollaolbmot , ja ahte nu guhkás go leažžá vejolaš galgá fállojuvvot veahkki bearraša siskkobealde ja/dahje lagaš birrasis .
Der foreldrene ikke strekker til , må samfunnet sikre barn og unge gode omsorgstilbud og oppvekstvilkår .
Dakko gokko váhnemat eai nagot doaibmat , dakko galgá servodat sihkkarastit mánáide ja nuoraide buriid fuollabálvalusaid ja bajasšaddaneavttuid .
Som ledd i arbeidet med å spre kompetanse om kulturperspektivet i barnevernarbeidet i samiske områder , ytes det over Barne- og likestillingsdepartementets budsjett driftstilskudd til Barnevernets utviklingssenter i Nord-Norge .
Mánáidsuodjalussii galgá gilvojuvvot gelbbo-lašvuohta kulturperspektiivvas go barget mánáidsuodjalusain sámi guovlluin . Veahkkin dan bargui juolluduvvo Mánáid- ja dásseárvodepartemeantta bušeahtas doaibmadoarjja Davvi Norgga Mánáidsuodjalusa ovdánahttinguovddážii .
En viktig oppgave for senteret er å bidra til utvikling av kunnskap om barnevernets møte med det flerkulturelle samfunnet , med vekt på samisk barnevern .
Guovddážii lea deaŧalaš bargu leat mielde ovddidit dieđu das go mánáidsuodjalus deaivvada máŋggakultuvrralaš servodagain , mas deattuhuvvo sámi mánáidsuodjalus .
Barnevernets utviklingssenter i Nord-Norge ga i 2006 ut flere undervisningshefter om kulturperspektivet i barnevernet med utgangspunkt i barnevernsarbeid i samiske områder .
Davvi Norgga Mánáidsuodjalusa ovdánahttinguovddáš almmuhii 2006:s máŋga oahpahusgirjjáža mánáidsuodjalusa kulturperspektiivva birra , main ledje vuođđun mánáidsuodjalanbarggut sámi guovlluin .
Heftene handler om hvilke teoretiske og praktiske forankringer et kulturperspektiv i barnevernet bør ha .
Girjjit leat dan birra makkár teorehtalaš ja praktihkalaš vuođđu mánáidsuodjalusa kulturperspektiivvas galgá leat .
Temaheftene kan brukes i undervisningen for studenter i grunn- og videreutdanningene , og for ansatte i barnevernet .
Daid fáddágirjjážiid sáhttá atnit vuođđooahpu ja joatkkaoahpu studeanttaide ja mánáidsuodjalusa bargiide .
Barne- og likestillingsdepartementet arrangerte i juni 2007 en nasjonal konferanse om samisk kultur og oppvekst og temaet kultur og barnevernsarbeid ble presentert på denne konferansen .
Mánáid- ja dásseárvodepartemeanta lágidii 2007 geassemánu nationála konferánssa sámi kultuvrra ja bajásšaddama birra ja fáddá kultuvra ja mánáid ­suodjalusbargu buktojuvvui ovdan dan konferánssas .
Barne- , ungdoms- og familieetaten ble etablert i 2004 , og består av Barne- , ungdoms- og familiedirektoratet og fem regioner .
Mánáid- , nuoraid- ja bearašetáhta ásahuvvui jagi 2004 , ja das leat mielde Mánáid- , nuoraid- , ja bearašdirektoráhtta ja vihtta regiuvnna .
Etaten har bl.a. ansvaret for familievern og samlivstiltak , barneverninstitusjoner , fosterhjemstjenesten , familie- og nærmiljøbaserte tjenester , faglig bistand til kommuner på barnevernområdet , adopsjon m.m. .
Etáhtas lea ee. ovddasvástádus bearašsuodjalussii ja ovttaseallindoaimmaide , mánáidsuodjalanásahusaide , biebmoruoktobálvalussii , bearaš- ja lagaš birrasii vuođđuduvvon bálvalusaide ja dat galgá maid addit fágalaš veahki suohkaniidda mánáidsuodjalanáššiin , adopšuvnnain jna. .
Barne- , ungdoms- og familieetaten har 26 fagteam som samarbeider nært med det kommunale barnevernet for at det beste tiltaket blir valgt i den enkelte barnevernssak .
Mánáid- , nuoraid- ja bearašetáhtas leat 26 fágajoavkku mat barget lahka ovttas suohkanlaš mánáidsuodjalusain vai buoremus doaibma válljejuvvošii ovttaskas mánáidsuodja ­lanáššiin .
Barne- , ungdoms- og familieetatens oppgaver er å gi barn , unge og familier som trenger hjelp og støtte tiltak med høy og riktig kvalitet uansett geografisk plassering i Norge .
Mánáid- , nuoraid- ja bearašetáhta bargu lea addit mánáide , nuoraide ja bearrašiidda mat dárbbašit veahki ja doarjaga dakkár doaibmabijuid main lea alla ja buorre kvalitehta gos dal de ain orožit Norggas .
Etaten har også som oppgave å bidra til utvikling av et kunnskapsbasert barnevern som tar hensyn til kulturen .
Etáhta bargun lea maid leat veahkkin ovddidit máhttui vuođđuduvvon mánáidsuodjalusa mii váldá vuhtii kultuvrra .
Barne- , ungdoms og familieetaten , region nord ( Alta ) , har et spesielt ansvar for å gi den samiske befolkningen et godt barnevernstilbud .
Mánáid- , nuoraid- ja bearašetáhtas , davvi regiuvnnas ( Álttás ) , lea erenoamáš ovddasvástádus addit sámi álbmogii buori mánáidsuodjalanbálvalusa .
Et mål for virksomheten er at barnevernet skal ivareta det samiske perspektivet i arbeidet med samiske barn og familier .
Doaimmas lea mihttomearri ahte mánáidsuodjalus galgá áimmahuššat sámi perspektiivva go bargá sámi mánáiguin ja bearrašiiguin .
Barne- og likestillingsdepartementet har gjennom tildelingsbrev presisert at det statlige barnevernet skal ivareta det samiske perspektivet og ha kunnskap om barnevernet i samisk kontekst .
Mánáid- ja dásseárvodepartemeanta lea juolludanreivve bokte deattuhan ahte stáhta mánáidsuodjalus galgá vuhtiiváldit sámi perspektiivva ja das galgá leat máhttu mánáidsuodjalusa birra sámi oktavuođas .
Barne- , ungdoms- og familieetaten , region nord , skal gjennom rekruttering av fagfolk sørge for at regionkontoret , fagteam og andre utvalgte enheter har ansatte med samisk bakgrunn og som behersker det samiske språket og har god kulturforståelse .
Mánáid- , nuoraid- ja bearašetáhta , davvi regiuvdna galgá geahččat bearrái go háhká fágaolbmuid ahte guovllukantuvrras , fágajoavkkuin ja eará vál ­ljejuvvon ossodagain leat bargit geain lea sámi duogáš , geat leat sámegielagat ja geain maid lea buorre kulturmáhttu .
Barne- , ungdoms- og familieetaten skal videre sørge for at etaten kan gi samiske foreldre tilrettelagte tilbud av forebyggende karakter .
Mánáid- , nuoraid- ja bearašetáhta galgá maid fuolahit ahte etáhta sáhttá addit sámi váhnemiidda heivehuvvon eastadeaddji bálvalusaid .
Etaten skal sørge for et differensiert tilbud til barnevernet i kommunene når det er aktuelt å plassere barn utenfor hjemmet , med vekt på fosterhjemsbaserte løsninger .
Etáhta galgá doaimmahit differensierejuvvon fálaldaga suohkaniid mánáidsuodjalussii go lea nu ahte muhtin máná ferte bidjat earásadjái go ruoktot , ja das galget biebmoruoktočovdosat deattuhuvvon .
I saker som omhandler samiske barn skal det legges vekt på det generelle krav om at en først skal undersøke muligheten for plassering i barnets familie og nettverk .
Sámi mánáid áššiin galgá deattuhuvvot dat oppalaš gáibádus ahte álggus iskat leago vejolaš bidjat máná bearraša fulkkiid lusa ja máná fierpmádahkii .
Barne- , ungdoms- og familieetaten , region nord , skal videre bidra til økt kunnskap og metodeutvikling .
Mánáid- , nuoraid- ja bearašetáhta , davvi regiuvdna , galgá maid leat mielde háhkame eambbo máhtu ja leat veahkkin metodaid ovdánahttimis .
Fagteam Alta fungerer som ressursteam for regionens øvrige fagteam .
Fágajoavku áltá doaibmá resursa ­joavkun guovllu eará fágajoavkkuide .
Region nord har tre institusjoner , to i Finnmark og en i Troms , med spesielt ansvar for å tilrettelegge opphold for ungdom med samisk bakgrunn .
Davvi regiuvnnas leat golbma institušuvnna , guokte Finnmárkkus ja okta Romssas , main lea erenoamáš ovddasvástádus heivehit orrundili daidda nuoraide geain lea sámi duogáš .