pere/sami_parallel huggingface dataset:
Andre museer som ser dokumentasjon av samisk som en særlig viktig oppgave , er blant andre Rørosmuseet og Alta museum .
Eará museumat maid mielas lea erenoamáš deaŧalaš duođaštit sámi dávviriid , leat earret eará Rørosmusam ja álttá musea .
For mange museer er dokumentasjon av samisk historie en viktig del av dokumentasjon av en flerkulturell virkelighet i regionen .
Ollu museaid mielas lea sámi historjjá duođašteapmi deaŧalaš oassin das ahte duođaštit regiuvnna máŋggabealat doaimma .
Porsanger museum , som ble overført Sametingets forvaltning i 2004 , formidler en trekulturell historie knyttet til samisk , kvensk og norsk bosetning i området .
Porsáŋggu musea , mii sirjojuvvui Sámedikki hálddašeami vuollái 2004:s , gaskkusta golmmakultuvrrat historj-já mii lea čadnojuvvon sámi , kveana ja dáčča ássanbáikkiide dan guovllus .
Også virksomheten ved Sør-Varanger museum er nært knyttet til den trekulturelle historien i området .
Mátta-Várjjat musea doaibma maid čájeha guovllu golmmakultuvrrat historjjá .
Nettverk for museer
Museaid fierpmádat
Både museer under Sametinget og andre museer som arbeider med samisk kultur , deltar i Nasjonalt museumsnettverk for minoriteter og kulturelt mangfold , som er etablert i 2007 .
Sihke dat museat mat leat Sámedikki vuolde ja eará museat mat barget sámi kultuvrrain oassálastet Nationála museafierpmádat minoritehtaide ja kultuvrralaš máŋggatbealatvuhtii , mii ásahuvvui 2007:s .
I dette nettverket deltar ellers museer som arbeider med nasjonale minoriteter og nyere minoritetsgrupper .
Dan fierpmádagas leat mielde museat mat barget nationála minoritehtaiguin ja ođđaset minoritehtajoavkkuiguin .
Det er etablert et tilsvarende nettverk for samiske museer .
Sámi museaid fierpmádat maid lea ásahuvvon .
Dette nettverket er lagt under Sametingets forvaltning , og vil være åpent for alle museer som arbeider med samisk kultur .
Dat fierpmádat galgá leat Sámedikki hálddašeami vuolde ja lea rabas buot museaide mat barget sámi kultuvrrain .
Norsk Folkemuseums samiske samlinger
Norgga álbmotmusea sámi čoakkáldagat
Norsk Folkemuseum er en av institusjonene som har samisk kultur som en viktig del av sitt arbeidsfelt , men uten å ha det som hovedfelt eller være underlagt Sametinget .
Norgga álbmotmusea lea okta dain ásahusain main lea sámi kultuvra deaŧalaš oassin iežaset barggus , muhto dat ii leat sis váldosuorgi ii ge dat leat Sámedikki vuolde .
Museet har siden 1958 hatt et fast formidlingstilbud i form av en samisk basisutstilling .
Museain lea 1958 rájes leamaš bistevaš gaskkustanfálaldat go sis lea sámi basisčájáhus .
Den nåværende ble åpnet i 1990 og får i 2007 en ansiktsløfting .
Dálá čájáhus rahppojuvvui 1990:s ja galgá 2007:s ođastuvvot .
Utstillingen fikk i februar 2007 en helt ny samtidsdel , Samisk samtid , som bringer utstillingen helt opp til i dag hva angår formidlingen av politikk , kultur og samfunnsliv .
2007:s oaččui čájáhus áibbas ođđa oasi mii čájeha dálá áiggi , Sámi dálá áigi , mii lokte čájáhusa gitta otnážii go lea sáhka gaskkustit poli , ­tihka kultuvrra ja servodateallima .
Museets skoletjeneste har et fast undervisningsopplegg for den samiske utstillingen , og den er et av museets mest etterspurte og best besøkte skoletilbud .
Musea skuvlabálvalusas lea bistevaš oahpahuslágidus sámi čájáhussii , ja dat okta dain musea skuvlafálaldagain maid buot eanemus jearahit ja bohtet geahččat .
Museet har også en samisk plass i Friluftsmuseet .
Museas lea maid sámi sadji Olgomuseas .
I tillegg til de faste utstillingstilbudene har museet praktisk talt hvert år en samisk tema- eller vandreutstilling .
Lassin bistevaš čájáhusfálaldagaide leat museas dadjat juo juohke jagi okta sámi fáddá- dahje johtočájáhus .
Museet har et godt samarbeid med samiske institusjoner .
Museas lea buorre ovttasbargu sámi ásahusaiguin .
Norsk Folkemuseum deltok i opprettelsen av Samisk museumslag i 1989 og har deltatt aktivt i samarbeidstiltak der .
Norgga álbmotmusea oassálasttii Sámi museasearvvi ásaheapmái 1989:s ja lea aktiivvalaččat oassálastán dan ovttasbargodoaimmaide .
Sverresborg Trøndelag Folkemuseum
Sverresborg Trøndelag Folkemuseum
Sørsamisk kultur har vært en del av virksomheten ved Sverresborg Trøndelag Folkemuseum siden 1930-tallet .
Oarjelsámi kultuvra lea leamaš oassin Sverresborg Trøndelága álbmotmusea doaimmas 1930-logu rájes .
Sverresborg har også en presentasjon av sørsamiske ski og samisk bruk av ski i utstillingen « På trønderski – skimuseet på Sverresborg » .
Sverresborgas lea okta oarjelsámi sabetčájáhus ja čájáhus das movt sámit atnet sabehiid ­«Troandilaš sabehiiguin – Sverresborga sabetmusea » .
I basisutstillingen « Livsbilder » inngår gjenstander og fortellinger knyttet til samisk kultur .
Vuođđočájáhusas « Eallingovat » leat mielde dávvirat ja muitalusat mat leat čadnojuvvon sámi kultuvrii .
Sverresborg tar også inn temporære utstillinger om samisk kultur .
Sverresborg váldá maid sisa gaskaboddosaš čájáhusaid sámi kultuvrra birra .
Sverresborg har siden 2000 hatt et fast tilbud til skolene om presentasjon av samisk kultur .
Sverresborgas lea 2000 rájes leamaš bistevaš fálaldat skuvl ­laide sámi kultuvrra ovdanbuktimis .
Skoletilbudet inngår i Den kulturelle skolesekken .
Skuvlafálaldat lea oassi Kultuvrralaš skuvlaseahkas .
Sverresborg legger vekt på samarbeidet med sørsamiske organisasjoner og ressurspersoner når det gjelder aktiviteter knyttet til sørsamisk kultur .
Sverresborg deattuha ovttasbarggu mii lea oarjelsámi organisašuvnnaiguin ja resursaolbmuiguin go lea sáhka dakkár doaimmain mat leat čadnojuvvon oarjelsámi kultuvrii .
Museet samarbeider også med Saemien Sijte , Rørosmuseet , Jämtlands läns museum og Härjedalens fjällmuseum , som alle arbeider med sørsamisk kultur .
Musea bargá maid ovttas Saemien Sijte museain , Plassje museain , Jämtlandda fylkka museain ja Härjedalena meahccemuseain , mat buohkat barget oarjelsámi kultuvrrain .
Tromsø museums samiske samlinger
Romssa musea sámi čoakkáldagat
Tromsø museum har en egen fagenhet for samisk etnografi .
Romssa museumas lea sierra fágaossodat sámi etnografiijii .
Fagenheten består både av gjenstander , fotografier , lyd , litteratur , muntlig og skriftlig informasjon og en rekke ulike arkiv .
Fágaossodagas leat sihke dávvirat , govat , jietna , girjjálašvuohta , njálmmálaš ja čálalaš dieđut ja muhtin ráje iešguđetlágan arkiivvat .
Arkiv og samlinger tilrettelegges for forsk , ­ning studier og allmenn bruk .
Arkiivvat ja vuorkádávvirat heivehuvvojit dutkamii , oahpuide ja dábálaš atnui .
Målgruppene er både den samiske befolkningen og allmennheten .
Ulbmiljoavkkut leat sihke sámi álbmot ja muđui olles álbmot .
Utstillingen « Samekulturen » er den første samlede beskrivelse av samisk kulturhistorie og var i sin tid banebrytende i presentasjonen av samisk historie og kulturtradisjon .
Čájáhus « Sámi kultuvra » lea vuosttaš čohkkejuvvon čilgehus sámi kulturhistorjjás ja lei dalle go ráhkaduvvui láidesteaddjin sámi historjjá ja kulturárbevieru ovdanbuktimis .
Utstillingen skal anskueliggjøre samisk kulturutvikling fra de eldste kilder og fram til situasjonen i det 20. århundre .
Čájáhus galgá dahkat oainnusin sámi kulturovdáneami boares gálduid rájes gitta dan dillái mii lea 20. jahkečuođis .
Utstillingen er videreutviklet til et nettsted , særlig rettet mot bruk i skolen ( http://sapmi.uit.no ) .
Čájáhus lea ráhkadan neahttabáikki mii lea erenoamážit skuvlla atnui jurddašuvvon ( http://sapmi.uit.no ) .
Enkelte andre museer
Sámit leat čuohtenárjagiid atnán mearrariggodagaid .
Rørosmuseet har hatt samiske gjenstander i sin samling siden rett etter andre verdenskrig og har i dag en betydelig samling gjenstander og foto som dokumenterer samisk historie og virksomhet i regionen .
Sámi fanasdahkan ja giehta ­duodji leat leamaš deaŧalaš ealá , hus heive hea ­mit erenoa-mážit daid áigodagaid go dakkár vuotnaguovl-luin gos meahcceriggodagat ledje , orro eanaš sámit .
Gjennom fylkesplanen for Sør-Trøndelag fylkeskommune har Rørosmuseet et særansvar for sørsamisk kulturhistorie , og fra og med 2002 har Rørosmuseet hatt en fagstilling i sørsamisk kultur og historie .
Sámit leat geavaheami bokte leamaš mielde fanasteknologiija ovdánahttimis seamma dásis go dáččat ja kveanat . Davvi-Norgga fanasgáhttenguovddáš Rivttágis Romssa fylkkas lea bargan dainna fáttáin 2005 rájes .
I tillegg har Rørosmuseet per i dag en engasjert fagkonsulent for sørsamisk kultur og historie .
Dássážii leat gávnnahan ahte lea váttis gávdnat dakkár fanasmálle maid sáhttá lohkat čielga sámi mállen .
Perspektivet Museum tar utgangspunkt i Tromsø som et sammensatt område kulturelt , etnisk , språklig og religiøst .
Dien sáhttá oaidnit boarrásit johkafatnasiin ja árbevirolaš báskkain , ja goappaš fanasmállet leat leamaš inkluderejuvvon sámi kultuvrii .
Det vil si at det samiske , i mer eller mindre grad , er naturlig til stede i mange av museets utstillinger og prosjekter .
Orrot leat leamaš ollu kulturlonuhusat , ja danne berre maid áhpefievrruid inkluderet deaŧalaš fievrun sámi historjjás .
Perspektivet museum samarbeider med blant andre Varanger samiske museum , Arppa i Tromsø og Samisk språksenter i Ullsfjord .
Gáldu : Girjjálašvuohta:Mathisen , Mariann : / NNFB Logaldallan « Fievrogáhtten ja sámi fanasárbevierru , ii seamma fanas ? »
Arbeidet med sjøsamisk og kvensk kultur og møtet mellom disse og andre kulturer er sentralt for Nord-Troms Museum .
, semináras « Sámi fanas- ja fanashuksenárbevierut » maid Davvi-Norgga fievrogáhttenguovddáš Rivttágis lágidii 14.-16. 3. 2007 .
Museet samarbeider med Tromsø Museum om et flerårig forsk ­ningsprosjekt for å belyse etnisitet langs kysten av Nord-Norge i jernalder og tidlig middelalder med fokus på relasjonen mellom samer og norrøne folk / nordmenn .
Plassje museas leat leamaš sámi dávvirat iežaset čoakkáldagas dakka maŋŋil soađi áigodaga rájes ja das lea dál oalle stuora čoakkáldat mas leat dávvirat ja govat mat duođaštit sámi historjjá ja doaimma guovllus .
Sør-Varanger museums overordnede mål er å formidle kunnskap om og skape forståelse for grenselandets særegne natur og kulturhistorie med særlig vekt på områdets etnisk og kulturelle mangfold , i regional , nasjonal og internasjonal sammenheng .
Lulli-Trøndelága fylkkasuohkana fylkkaplána bokte lea Plassje museas erenoamáš ovddasvástádus lullisámi kulturhistorjjás ja 2002 rájes lea Plassje museas leamaš okta fágavirgi lullisámi kultuvrras ja historjjás . Dasa lassin lea Plas ­-sje museas dál okta gaskaboddosaš fágakonsu ­leanta lullisámi kultuvrii ja historjái .
Verdensarvsenter for bergkunst – Alta Museum IKS arbeider innenfor bergkunst / forhistorie og lokalhistorie / nyere tids historie .
Dat mearkkaša ahte sámivuohta lea unnit eanet lunddolaččat fárus máŋgga čájáhusas ja prošeavttas mat museumas leat .
I basisutstillingen presenteres samisk tro og religion knyttet til jaktritualer , runebommen og offersteder .
Perspektiiva Musea bargá ovttas earret eará Várjjat sámi museain , árppain Romssas ja Sámi giellaguovddážiin Moskavuonas .
Samisk båtbygging og håndverk har vært viktige næringstilpasninger , spesielt i perioder der samene dominerte fjordområder hvor skogsressursene befant seg .
Davvi-Romssa museii lea guovddáš bargun bargat mearrasámi ja kveana kultuvrrain ja deaivvadeapmi daiguin ja eará kultuvrraiguin lea maid deaŧalaš .
Samene har gjennom bruk bidratt til båtteknologisk utvikling på linje med nordmenn og kvener .
Davvi-Romssa Musea lea bidjan johtui máŋga prošeavtta mat fátmmastit sámi kultuvrra ja historjjá .
Båttyper fra vikingtid , fraktefartøy som jekt og fiskebåter som nordlandsbåt og sjark er alle nødvendige å forske på og dokumentere i samisk kontekst .
Mátta-Várjjat musea bajimus mihttomearri lea gaskkustit máhtu ja duddjot ipmárdusa rádjeriikka erenoamáš luonddu ja kulturhistorjjá birra .
Kilde : Litteratur:Mathisen , Mariann : / NNFB « Fartøyvern og samisk båttradisjon , ikke samme båt ? »
Erenoamážit deattuhuvvojit guovllu čearddalaš ja kultuvrralaš girjáivuohta , regiunála , nationála ja riikkaidgaskasaš oktavuođas .
, foredrag ved seminaret « Samisk båt- og båtbyggertradisjoner » av Nordnorsk fartøyvernsenter i Gratangen 14.-16.3.2007 .
Báktedáidaga máilmmiárbeguovddáš – álttá Musea IKS bargá báktedáidagiin / ovdahistorjjáin ja báikkálaš historjjáin / ođđaset historjjáin .
Westerdahl , Christer : « Et sätt som liknar them uti theras öfriga lefnadsart , om äldre samiskt båtbygge och samisk båthantering » Johan Nordlander-sällskapet , Umeå 1987 .
Vuođđo-čájáhusas ovdanbuktojuvvojit sámi osku ja dat osku mii lea čadnon bivdinmeanuide , meavrresgárrái ja oaffarbáikkiide . Museas lea maid báiki gos čájehit álttaášši .
14.9 Litteratur og forlagsvirksomhet
14.9 Girjjálašvuohta ja lágádusdoaibma
Støtte til samiskspråklig litteratur gis fra Sametinget .
Sámediggi addá doarjaga sámegiel girjjálašvuhtii .
I tillegg til avsetningen til litteratur over tilskuddsordningen til utvikling av samisk litteratur ( 3,6 mill. kroner i 2008 ) forvalter Sametinget en egen tilskuddsordning for forlag som i all hovedsak utgir bøker på samisk .
Lassin girjjálašvuhtii várrejumiin ( 3,6 milj. ruvnno 2008:s ) sámi girjjálašvuođa ovdáneami doarjjaor ­tnega bokte , hálddaša Sámediggi sierra doarjjaor ­tnega lágádusaide mat ovddimusat almmuhit sámegiel girjjiid .
Det er avsatt 2,6 mill. kroner til dette i 2008 .
2008:s lea dása várrejuvvon 2,6 milj. ruvnno .
Hovedmålet med ordningen er å sikre økt produksjon og bruk av samisk litteratur inkludert læremidler , herunder trykte og elektroniske læremidler , og å opprettholde og utvikle en stabil samisk forlagsbransje .
Ortnega váldoulbmil lea sihkkarastit ahte buvttaduvvo ja geavahuvvo eanet sámi girj , ­jálašvuohta dasa maid gullet sámi oahpponeavvut , nugo prentejuvvon ja elektrovnnalaš oahppo , ­neavvut ja bisuhit ja ovddidit dássedis sámi lágádussuorggi .
Målet er også å bidra til kompetanseheving i bransjen og å styrke markedsføring og distribusjon av samiske utgivelser inklusive læremidler .
Ulbmil lea maiddái suorggis bajidit gelbbolašvuođa ja nannet sámegiel almmuhemiid ja oahpponeavvuid márkanfievrredeami ja juoh ­kima .
Tilskuddet tildeles på grunnlag av søknad fra samiske forlag som i hovedsak utgir bøker på samisk .
Doarjja juhkkojuvvo ohcama vuođul sámi lágádusain mat ovddimusat almmuhit girjjiid sámegillii .
Tilskuddet fordeles som grunntilskudd , tilskudd til kompetanseheving og tilskudd til markedsføring og distribusjon .
Doarjja juhkkojuvvo vuođđodoarjjan , gelbbolašvuođabajidandoarjjan ja márkanfievrredeami ja juohkima doarjjan .
Antall forlag som oppfyller kriteriene til samisk forlagsstøtte har økt fra tre i 2001 til sju forlag i 2006 .
Lágádusat mat devdet sámi lágádusdoarjaga eavttuid leat lassánan golmma lágádusas jagi 2001 čieža lágádussii jagi 2006 .
14.10 Festivaler og musikk
14.10 Festiválat ja musihkka
Sametinget overtok ansvaret for tilskudd til samiske musikkfestivaler i 2002 .
Sámediggi válddii badjelasas doarjagiid ovddasvástádusa sámi musihkkafestiválaide 2002:s .
Sametinget har etablert en ordning med tilskudd til etablerte samiske festivaler .
Sámediggi lea ásahan ortnega mas doarjja addojuvvo sajáiduvvan festiválaide .
I 2008 har Sametinget satt av 1,8 mill. kroner til dette .
2008:s lea Sámediggi várren 1,8 milj. ruvnno dása .
Tilskuddene går også til andre typer festivaler enn musikkfestivaler .
Doarjja addojuvvo maiddái eará mállet festiválaide go musihkkafestiválaide .
Sametingets tilskuddsordning for festivaler må likevel sies å være Sametingets viktigste støtteordning for samisk musikk .
Dattetge sáhttá dadjat ahte Sámedikki doarjjaortnet festiválaide lea Sámedikki deháleamos doarjjaortnet sámi musihkkii .
Samiske musikkfestivaler kan søke og få støtte fra festivalstøtteordningen under Norsk kulturfond etter samme kriterier som andre festivaler .
Sámi musihkkafestiválat sáhttet ohcat ja oažžut doarjaga Norgga kulturfoandda festiváladoarjjaortnegis , seamma eavttuid mielde go eará festiválat .
14.10.1 Støtte til musikkfestivaler og andre festivaler
14.10.1 Doarjja musihkkafestiválaide ja eará festiválaide
Festivaler generelt har på mange måter innfridd en rekke kunst- og kulturpolitiske målsettinger .
Festiválat leat oppalaččat máŋgga dáfus deavdán muhtin dáidda- ja kulturpolitihkalaš ulbmiliid .
De formidler kunst av høy kvalitet til lav kostnad , de trekker store og nye publikumsgrupper til ulike kunstuttrykk , og de skaper regional kulturutvikling og identitet .
Dat gaskkustit alla dását dáidaga hálbái , dat geasuhit stuora ja ođđa olmmošjoavkkuid iešguđet dáiddaolggosbuktimiidda , ja dat ráhkadit regionála kulturovdáneami ja ásahit identitehta .
Festivalene har i hovedsak blitt til etter lokale og regionale initiativ , og er forankret i stedlig kompetanse blant aktører med internasjonale nettverk .
Festiválat leat ovddimusat ásahuvvon báikkálaš ja regionála álgagiid vuođul , ja báikkálaš gelbbolašvuohta lea vuođđun oassálastiin geain leat riikkaidgaskasaš fierpmádagat .
Dette har i større grad gitt regionale aktører mulighet til å påvirke kunstformingens kunstfaglige og verdimessige forutsetninger .
Dát lea regionála oassálastiide addán eanet vejolašvuođaid váikkuhit dáiddahábmema dáiddafágalaš ja árvvolaš eavttuide .
Riddu Riđđu-festivalen i Kåfjord kommune ble etablert i 1991 . Festivalen har et sterkt fotfeste i den lokale sjøsamiske kulturen .
Riddu Riđđu-festivála Gáivuona suohkanis ásahuvvui 1991:s Festiválas lea báikkálaš mearrasámi kultuvra hui guovddážis .
Formålet med festivalen er å vise bredden og kvaliteten i samers og urfolks kulturuttrykk .
Festivála ulbmil lea čájehit sámiid ja álgoálbmogiid kulturolggosbuktimiid viidodaga ja kvalitehta .
Musikkfestivalen i Kautokeino arrangeres ved påsketider hvert år .
Guovdageainnu Musihkkafestivála lágiduvvo jahkásaččat beassážiid .
Festivalen startet i 1972 , og har utviklet seg til å omfatte et vidt spekter av aktiviteter , fra samisk musikk og joik , til teaterforestillinger og konserter .
Festivála álggahuvvui 1972:s , ja lea sturron nu ahte das leat ollu iešguđetlágan doaimmat , nugo sámi musihkka ja luohti , teáhterčájálmasat ja konsearttat .
Det arrangeres også Samisk Grand Prix der det konkurreres i joik og nyere samisk musikk .
Lágiduvvo maiddái Sámi Grand Prix gos gilvohallet luđiiguin ja ođđasit sámi musihkain .
Márkomeannu-festivalen i Evenes kommune skal fremme markasamisk kultur , og samtidig være en kulturaktør for hele Sápmi .
Márkomeannu-festivála Evenášši suohkanis galgá ovddidit márkosámi kultuvrra , seammás maid leat kulturoassálasti olles Sápmái .
Festivalen skal være identitetsskapende for folk i alle aldre , men likevel ha en særlig ungdomsprofil .
Festivála galgá leat identitehtahuksejeaddji buot agi ol-bmuide , muhto liikká das galgá leat vásedin nuoraidprofiila .
Nordnorsk kulturråd har støttet Markomeannu-festivalen økonomisk i flere år , og Norsk kulturråd støttet festivalen i 2005 .
Davvi Norgga kulturráđđi lea ollu jagiid ekonomalaččat dorjon Márkomeannu-festivála , ja Norgga kulturráđđi doarjjui festivála 2005:s .
Påskefestivalen i Karasjok er et årlig arrangement med lange historiske tradisjoner .
Kárášjoga beassášfestivála lea jahkásaš lági ­deapmi mas leat guhkes historjjálaš árbevierut .
I tillegg til konkurranser i reinkappkjøring blir det arrangert en rekke konserter , utstillinger og teaterforestillinger .
Lassin heargegilvovuodjimiidda lágiduvvojit maid konsearttat , čájáhusat ja teáhterčájálmasat .
Samisk filmfestival i Kautokeino har vært arrangert elleve ganger , og arrangeres av stiftelsen Samisk filmfestival .
Sámi filbmafestivála Guovdageainnus lea lágiduvvon oktanuppelot geardde , ja lea Sámi filbmafestivála vuođđudus mii dan lágida .
Stiftelsen eies av Samisk filmforbund og Kautokeino kommune .
Sámi filbmalihttu ja Guovdageainnu suohkan eaiggáduššet vuođđudusa .
Sametinget har gitt prosjektstøtte til festivalen .
Sámediggi lea addán prošeaktadoarjaga festiválii .
14.10.2 Rikskonsertene
14.10.2 Riikkakonsearttat
Samisk musikk er en integrert del av Rikskonsertenes virksomhet .
Sámi musihkka lea integrerejuvvon oassi Riikkakonsearttaid doaimmas .
Rikskonsertene både formidler til den samiske befolkningen og samarbeider med samiske kunstnere .
Riikkakonsearttat sihke gaskkustit sámi álbmogii ja ovttasbarget sámi dáiddáriiguin .
Via skolekonsertordningen bringer Rikskonsertene alle musikkuttrykk , inkludert samiske , til den samiske befolkning i Norge .
Skuvlakonseartaortnega bokte buktá Riikkakonsearttaid doaibma olles Norgga sámi álbmogii buot musihkkaovdanbuktimiid , maiddai sámi ovdanbuktimiid .
Skolekonsertene er et tilbud til alle norske grunnskoler , og alle kommuner med samisk bosetting er med i ordningen .
Skuvlakonsearttat leat fálaldat buot Norgga vuođđoskuvllaide , ja buot suohkanat gos sámit orrot , leat mielde dan ortnegis .
Alle barn i grunnskolen mottar to konserter i året .
Buot mánát vuođđoskuvlaagis besset vásihit guokte konseartta jagis .
Skolekonserter med samisk musikk spres til hele landet , og en del av disse omhandler for eksempel joiketradisjonen .
Skuvlakonsearttat sámi musih ­kain gilvojuvvojit olles riikii , ja muhtin konsearttat váldet ovdan ovdamearkka dihte juoiganárbevieru .
I tillegg mottar arrangører innenfor de samiske regionene invitasjon til årlig nasjonal arrangørkonferanse og gis løpende anledning til å motta kveldskonserter fra Rikskonsertene .
Dasa lassin ožžot lágideaddjit sámi guovlluin bovdehusa jahkásaš lágideaddjekonferánsii ja sidjii-de addjojuvvo čađat vejolašvuohta váldit vuostá eahketkonsearttaid Riikkakonsearttain .
Eksempler på slike arrangører er Samisk musikkfestival ( Kautokeino ) , Sap-musikk ( Karasjok ) , festivalen Riddu Riđđu og Samisk videregående skole .
Ovda ­mearka dakkár lágideddjiin lea Sámi musihkkafestivála ( Guovdageaidnu ) , Sapmusihkka ( Kárášjohka ) , Riddu Riđđu festivála ja Sámi joatkkaskuvla .
14.10.3 Riksscene for nasjonal og internasjonal folkemusikk , joik og folkedans
14.10.3 Riikkalávdi nationála ja riikkaidgaskasaš álbmotmusihkkii , luohtái ja álbmotdánsumii
I 2005 vedtok Stortinget å støtte regjeringens forslag til etablering av en nasjonal scene for folkemusikk og folkedans i Oslo .
2005:s mearridii Stuoradiggi doarjut ráđđehusa evttohusa ja ásahit Osloi nationála lávddi álbmotmusihka ja álbmotdánsuma várás .
Initiativet kom fra folkemusikkmiljøet , men både det samiske og det flerkulturelle miljøet er integrert i tiltaket .
álbmotmusihkkabiras álggahii dien jurdaga , muhto sihke sámi ja máŋggakultuvrrat birrasat leat integrerejuvvon dien doibmii .
Riksscene for nasjonal og internasjonal folkemusikk , joik og folkedans ble opprettet våren 2007 som en stiftelse .
2007 giđa ásahuvvui vuođđudus riikkalávdi nationála ja riikkaidgaskasaš álbmotmusihkkii , luohtái ja álbmotdánsumii .
Den samiske organisasjonen Juoigiid Searvi er blant stifterorganisasjonene ( sammen med Landslaget for Spelemenn , Norsk Folkemusikk- og Danselag , Noregs Ungdomslag og Samspill International Music Network ) . Institusjonens virksomhet skal omfatte tradisjonell og eksperimentell norsk og samisk folkemusikk og folkedans , og folkemusikk og folkedans med utenlandsk opphav .
Sámiid organisašuvdna Juigiid Searvi lea okta vuođđudusorganisašuvnnain ( ovttas servviiguin Landslaget for spelemenn , Norsk folkemusikk- og danselag , Noregs ungdomslag ja Samspill International Music Network ) ásahusa doaibma galgá fátmmastit árbevirolaš ja geahččaleaddji dáčča ja sámi álbmotmusihka ja álbmotdánsuma , ja álbmotmusih-ka ja álbmotdánsuma mas lea olgoriikka duogáš .
Riksscenen skal være en profesjonell scene , en aktiv formidler og et kompetent produksjonssted .
Riikkalávdi galgá leat ámmatlávdi , aktiiva gaskkusteaddji ja gelbbolaš buvttadanbáiki .
Den skal også være sosial samlingsplass for utøvere og publikum og fungere som brobygger mellom aktører og miljø .
Dat galgá maid leat sosiála čoahkkananbáikin ovdanbuktiide ja gehččiide , ja doaibmat oktiičadnin gaskal ovdanbuktiid ja birrasa .
Riksscenen flytter i august 2009 inn i nye , tilpassede lokaler i Schous kulturbryggeri på Grünerløkka i Oslo .
Riikkalávdi fárre 2009 borgemánu ođđa , heivehuvvon vistái Schous kulturbryggeriijii Grünerløkkai Oslos .
Riksscenen er organisert med et styre og et rådgivende organ , Riksscenerådet .
Riikkalávdi lea organiserejuvvon ja das lea sierra stivra ja ráđđeaddi orgána , Riikkalávderáđđi .
14.10.4 Orkestrene
14.10.4 Orkeastarat
Symfoniorkestrene har sin kjernevirksomhet innenfor den vestlige kunstmusikken , og for de fleste orkestrene har musikk utover denne tradisjonen vært lite representert , med noen unntak .
Symfoniorkeastariin leat eanaš doaimmat oarjemáilmmi dáiddamusihkas , ja eanaš orkeastariin lea leamaš unnán earálágan musihkka , earret oarjemáilmmi musihka , muhto gávdnojit gal muhtimat geain lea leamaš earálágan musihkka .
Flere av orkestrene kan likevel vise til « cross over » - produksjoner mellom klassisk symfonisk musikk og andre sjangere som kan åpne for et større mangfold i produksjonen .
Máŋga orkeastara sáhttet aŋkke čujuhit « cross over » buvttadusaide main lea seaguhuvvon klassihkalaš symfonimusihkka ja eará šlájat ja dat sáhttá dagahit eambbo girjáivuođa buvttademiide .
For eksempel har Tromsø Symfoniorkester hatt samarbeidsproduksjoner med innslag av joik og samisk musikk , både ny og tradisjonell , blant annet under Nordlysfestivalen .
Ovdamearkka dihte leat Romssa symfoniorkeastaris leamaš dakkár ovttasbargobuvttadeamit main lea veahá luohti ja sámi musihkka , sihke ođđa ja árbevirolaš , earret eará Guovssahasfestiválas Nordlysfestivalen .
14.11 Scenekunst
14.11 Lávdedáidda
Sametinget gir støtte til to samiske teatre , Beaivváš Sámi Teáhter , som spiller på nordsamisk , og Sydsamisk teater , som spiller på sørsamisk og norsk .
Sámediggi addá doarjaga guovtti sámi teáhterii , Beaivváš Sámi Teáhterii , gos čájáhallet davvisámegillii , ja Åarjelhsaemien teatere , go čájáhallet oarjelsámegillii ja dárogillii .
14.11.1 Beaivváš Sámi Teáhter
14.11.1 Beaivváš Sámi Teáhter
Beaivváš Sámi Teáhter ble etablert som fri scenisk gruppe i 1981 , og har fått støtte over statsbudsjettet fra 1987 .
Beaivváš Sámi Teáhter ásahuvvui friddja lávdejoavkun 1981:s ja dat lea ožžon doarjaga stáhtabušeahta bokte 1987 rájes .
Beaivváš Sámi Teáhter skal fremme teatervirksomhet på samisk språk og på den måten formidle samisk kultur .
Beaivváš Sámi Teáhter galgá ovddidit teáhterdoaimma sámegillii ja dainna vugiin gaskkustit sámi kultuvrra .
Teatret skal dekke de samiske områdene i Norge , men arbeider også til en viss grad i de samiske områdene i nabolandene .
Teáhter galgá fitnat Norgga sámi guovlluin , muhto dat bargá maid muhtin muddui ránnjáriikkaid sámi guovlluin .
Beaivváš teatertradisjon bygger særlig på samisk språk , samisk fortellertradisjon og joikens ulike former .
Beaivváža teáhterárbevirrui gullet erenoamážit sámi giella , sámi muitalanárbevierru ja luođi iešguđetlágan hápmi .
Etter en gjennomgang i 2005 konkluderte Beaivváš Sámi Teáhter med at man vil arbeide for tre tiltak for å ivareta Beaivváš ’ unike muligheter : Nytt teaterbygg , rekruttering og utdanning av samisktalende skuespillere og økt budsjett .
2005:s guorahalai teáhter iežas dili ja dalle gávnnahii Beaivváš Sámi Teáhter ahte áigot bargat golmmain áššiin vai Beaivváža erenoamáš vejolaš-vuođat váldojuvvoše vuhtii : Ođđa teáhtervistti hukset , oččodit eambbo olbmuid bargui ja oahpahit sámegielat neavttáriid ja maid lassánahttit bušeahta .
Fra budsjettåret 2002 ble det forvaltningsmessige ansvaret for Beaivváš Sámi Teáhter overført Sametinget .
Bušeahttajagi 2002 sirdojuvvui hálddahuslaš ovddasvástádus Beaivváš Sámi Teáhtera badjel Sámediggái .
Staten ved Kultur- og kirkedepartementet eier fortsatt 40 pst. av aksjene i teatret .
Stáhta Kultur- ja girkodepartemeantta bokte eaiggáduššá ain 40 pst. teáhtera ossosiin .
De øvrige aksjene er fordelt på Kautokeino kommune med 40 pst. og Samenes Landsforbund og Norske Samers Riksforbund med 10 pst. hver .
Eará ossosat leat juogaduvvon ; Guovdageainnu suohkanis leat 40 pst. . Sámi Eatnansearvvis ja Norgga Sámiid Riikkasearvvis gis 10 pst. goappásge .
Det er nå Sametinget som har ansvar for finansieringen av driften og forvaltningen av teatret .
Dál lea Sámedikkis ovddasvástádus ruhtadit teáhtera doaimma ja hálddahusa .
Etter Kultur- og kirkedepartementets vurdering er det derfor Sametinget som bør ha det statlige eierskapet i teatret .
Kultur- ja girkodepartemeanta lea árvvoštallan ahte Sámedikkis berre leat stáhtalaš eaiggátvuohta teáhtera ektui .
Kultur- og kirkedepartementet anbefaler derfor at departementets aksjepost i Beaivváš Sámi Teáhter overføres til Sametinget vederlagsfritt .
Danne Kultur- ja girkodepartemeanta ávžžuha ahte departemeantta oasuspoasta Beaivváš Sámi Teáhteris sirdojuvvo Sámediggái mávssu haga .
14.11.2 Sydsamisk Teater – Åarjelhsaemien Teatere
14.11.2 Åarjelhsaemien Teatere
Sydsamisk Teater ble stiftet i 1985 av samer fra Norge og Sverige .
Åarjelhsaemien teatere ásahedje Norgga ja Ruoŧa sámit 1985:s .
Teatret er et scenekunsttilbud til den sørsamiske befolkningen og innehar en viktig funksjon når det gjelder styrking av sørsamisk språk og identitet .
Teáhter lea lávdedáiddafálaldat oarjelsámiiide ja das lea deaŧalaš doaibma go lea sáhka oarjelsámi gielas ja identitehta nannemis .
Teatret har sete på Mo i Rana og i Tärnaby .
Teáhter lea Muoffis ja Deartnás .
Sydsamisk teater er et prosjektteater , men har fra 2006 fått permanent driftstilskudd fra Sametinget .
Oarjelsámi teáhter lea prošeaktateáhter , muhto lea 2006 rájes ožžon bistevaš doaibmadoarjaga Sámedikkis .
14.11.3 Riksteatret
14.11.3 Riikkateáhter
Riksteatrets virksomhet er bredt anlagt , og Riksteatret legger vekt på å ha et repertoar som angår alle .
Riikkateáhtera doaibma lea viiddis ja Riikkateáhter deattuha alddiineaset galgat leat dakkár čájálmasaid mat gusket buohkaide .
Samiske sceneuttrykk skal inngå som en del av Riksteatrets virksomhet , og det er derfor planlagt en samproduksjon av William Shakespeares « Stormen » med Riksteatret og Beaivváš Sámi Teáhter i 2009 .
Sámi lávdeovdanbuktimat galget leat oassin Riikkateáhtera doaimmas ja danne lea plánejuvvon ráhkadit ovttasbargobuvttadeami Riikkateáhteriin ja Beaivváš Sámi Teáhteriin 2009:s gos galget čájehit William Shakespeare bihtá « Stoarbma » .
Ensemblet skal da bestå av skuespillere fra Beaivváš Sámi Teáhter og Riksteatret .
Dalle galget joavkkus leat mielde Beaivváš Sámi Teáhtera ja Riikkate ��htera neavttárat .
14.11.4 Andre teatre
14.11.4 Eará teáhterat
Hålogaland Teater er regionteater for Troms og Finnmark og ligger i Tromsø .
Hålogallándda teáhter lea Romssa ja Finnmárkku guovloteáhter ja dat lea Romssas gávpogis .
Teatret turnerer regelmessig , og samisk kultur og samisk kulturs betydning i regionen gjenspeiles i oppsetningene ved teatret .
Teáhter lea jeavddalaččat mátkkiin ja teáhtera čájálmasain boahtá ovdan sámi kultuvra ja dat maid sámi kultuvra mearkkaša dán guovllus .
Hålogaland Teater har jevnlig gjestespill med samiske kunstnere , og Beaivváš Sámi Teáhter spiller på Hålogaland Teaters scener når teatret er i Tromsø .
Hålogaland teáhteris leat jeavddalaččat guossečájálmasat main leat mielde sámi dáiddárat ja Beaivváš Sámi Teáhter čájeha bihtáidis Hålogalándda teáhtera lávddiin go lea Romssas .
Nordland Teater og Sydsamisk Teater ( Åarjelhsaemien Teatere ) har hatt et fast samarbeid praktisk og kunstnerisk siden 1999 .
Nordlándda teáhteris ja Åarjelhsaemien teáhteris lea leamaš bistevaš ovttasbargu geavatlaččat ja dáiddalaččat 1999 rájes .
Begge teatrene er lokalisert i Mo i Rana .
Goappaš teáhterat leat Muoffis .
Sydsamisk Teater har kontorplass i Nordland Teaters nye bygg .
Åarjelhsaemien teáhteris lea kantursadji Nordlándda teáhtera ođđa visttis .
Nordland Teaters turneorganisasjon , utstyr og transportmidler blir benyttet av begge teatrene .
Goappaš teáhtera atnet Nordlándda teáhtera turneaorganisašuvnna , rusttegiid ja fievrruid .
Begge teatrene får styrket spisskompetanse gjennom faglig utveksling .
Goappaš teáhteriin nannejuvvo erenoamáš gelbbolašvuohta fágalaš lonohallama bokte .
Samarbeidet fungerer også som brobygger mellom den samiske og norske kulturen i fylket .
Ovttasbargu lea maid fylkkas oktavuođadahkkin gaskal sámi ja dáčča kultuvrra .
Også Hedmark Teater har en fast samarbeidsavtale med Sydsamisk Teater .
Hedmárkku teáhteris lea maid bistevaš ovttasbargu Åarjelhsaemien teáhteriin .
Blant annet bidrar Hedmark Teater i 2007 med teknikk i et prosjekt Sydsamisk Teater gjennomfører i Elgå i Engerdal kommune .
Earret eará de luoikkai Hedmárkku teáhter 2007:s teknihka ovtta prošektii maid Åarjelhsaemien teáhter čađahii Elgås Engerdála suohkanis .
14.12 Billedkunst , kunsthåndverk og offentlig rom
14.12 Govvadáidda , dáiddaduodji ja albmohat
14.12.1 Institusjoner under Sametingets forvaltning
14.12.1 ásahusat maid Sámediggi hálddaša
Samisk kunst blir både ivaretatt gjennom museene og , særlig når det gjelder samtidskunst , i kulturhusene .
Sámi dáidagis váldet vára vuorkkáid bokte maid , ja erenoamážit go lea sáhka dán áiggi dáidaga birra de leat dat kulturviesuin .
To museer under Sametingets forvaltning har ansvar for samisk kunst spesielt .
Guovtti vuorkkás Sáme ­dikki hálddašeami vuolde lea ovddasvástádus erenoamážit sámi dáidagis .
Dette er De samiske samlinger / Samisk Kunstmuseum i Karasjok og Savio-museet .
Dat leat Riddoduottarmuseat / Sámi dáiddamusea Kárášjogas ja Savio-musea .
Nordvestsamisk museumssiida har i De samiske samlinger / Samisk Kunstmuseum i Karasjok nærmere 800 kunstverk .
Davvioarjesámi dávvirvuorkásiida lea bidjan Riddoduottarmuseat / Sámi dáiddamuseii Kárá-šjohkii lagabui 800 dáidaga .
Størstedelen av disse verkene er samisk samtidskunst .
Eanaš oassi dain leat sámi dálááiggi dáidagat .
Sametinget vedtok i 1996 at De samiske samlinger i Karasjok og Samisk Kunstmuseum skulle samlokaliseres , men at faglig ansvar og de faglige funksjonene skulle holdes atskilt fra museets øvrige drift ( se omtale av byggesaker kap. 14.6 ) .
Sámediggi mearridii 1996s ahte Sámiid vuorkádávvirat Kárášjogas ja Sámi Dáiddamusea galge leat ovtta sajis , muhto ahte fágalaš ovddasvástádus ja fágalaš doaimmat ain galge dollojuvvot sierra muđui musea doaimmas ( geahča huksenáššiid birra čállosa kap. 14.6 ) .
Saviomuseet , som inngår i Sør-Varanger museum i Kirkenes , har en samling med 355 verk av den samiske kunstneren John Savio .
Saviomuseas , mii lea oassin Mátta-Várjjat museas Girkonjárggas , lea 355 sturrosaš čoahkkáldat John Savio dáidagis .
I tillegg bygger Sametinget opp om samisk samtidskunst gjennom støtte til samiske kunstnere , jf. kap. 14.13
Dasa lassin háhká Sámediggi sámi dálááiggi dáidagiid dakko bokte ahte juolluda doarjagiid sámi dáiddáriidda , gč. kap. 14.13 .
Sametinget gir også støtte til Samisk kunstnersenter ( Sámi Dáiddaguovddáš ) .
Sámediggi juolluda maid doarjaga Sámi dáid ­daguovddážii .
Samisk kunstnersenter er en stiftelse eid av Samiske Kunstneres Forbund ( Sámi Dáiddačehppiid Searvi ) .
Sámi dáiddaguovddáš lea vuođ-đudus maid Sámi dáiddačehpiid searvi eaiggáduššá .
Det overordnede målet for Samisk kunstnersenter er å formidle samisk kunst og å fremme kunstnernes kår gjennom å øke salget av kunst .
Alimus mihttomearrin Sámi dáidda ­guovddážii lea gaskkustit sámi dáidaga ja buoridit sámi dáiddáriid dili lasihettiin dáidaga vuovdima .
Kunstnersenteret har hvert år ca. elleve større separatutstillinger .
Dáidda ­guovddážis leat juohke jagi sullii oktanuppelot stuorát sierračájáhusa .
Nær 70 samiske kunstnere over hele landet er knyttet til Samisk kunstnersenter .
Sullii 70 sámi dáiddára miehtá riikka leat čadnojuvvon Sámi dáiddaguovddážii .
14.12.2 Nasjonalmuseet for kunst , arkitektur og design
14.12.2 Dáidaga , arkitektuvrra ja desáidnema nationálamusea
Nasjonalmuseet for kunst , arkitektur og design har ikke egne satsinger som gjelder samisk kultur , men samiske kunstnere er representert i utstillinger på lik linje med andre kunstnere .
Dáidda , vistehábmen ja design našunalmuseas eai leat sierra viggamušat mat gusket sámi kultuvrii , muhto sámi dáiddárat ovddastuvvojit čájáhusain seamma ládje go eará dáiddárat .
For eksempel har Iver Jåks en svært sentral plassering i den nye , faste utstillingen « Kunst 4 » .
Ovdamearkka dihte lea Iver Jåksa dáidagis hui guovddáš sadji dan ođđa , bistevaš čájáhusas man namma lea « Kunst 4 » .
De samiske kunstnerne Iver Jåks og John Savio er representert i museets samling med til sammen 87 verk .
Sámi dáiddáriin Iver Jåksas ja John Savios leat oktiibuot 87 dáidaga maid sáhttá oaidnit musea čoakkáldagas .
I samlingene er det også en rekke verk med motiv fra samisk kultur av kunstnere som Kaare Espolin Johnson , Frederik Collett , Rolf Nesch , Thor Erdahl , Kåre Kivijärvi og Per Kleiva .
Dain čoakkáldagain leat maid muhtin ráje dáidagat sámi kultuvrras maid dáiddárat Kaare Espolin Johnson , Frederik Collett , Rolf Nesch , Thor Erdahl , Kåre Kivijärvi ja Per Kleiva leat ráhkadan .
14.12.3 Nordnorsk kunstmuseum
14.12.3 Davvi-Norgga dáiddamusea
Nordnorsk Kunstmuseum i Tromsø har ansvaret for å skape interesse for og øke kunnskapen om billedkunst og kunsthåndverk i hele den nordnorske landsdelen .
Davvi-Norgga dáiddamuseas Romssas lea ovddasvástádus duddjot olles Davvi-Norgga guovllu ol . ­bmuide eambbo beroštumi ja máhtu govvadáidagis ja dáiddaduojis .
Museet har også samiske kunstnere i sin samling og arrangerer både separate og kollektive utstillinger med samiske kunstnere .
Museas leat maid sámi dáiddárat iežaset čokkáldagas ja dat lágida sihke sierra ja kollektiivva čájáhusaid sámi dáiddáriiguin .
Boks 15.4 Kunstneren Iver Jåks
Boksa 15.4 Dáiddár Iver Jåks
Iver Jåks ( 1932 – 2007 ) arbeidet som tegner , maler , kunsthåndverker og skulptør og la vekt på å ta vare på samiske røtter og tradisjoner .
Iver Jåks ( 1932 – 2007 ) barggai sárgun , njuohttin , dáiddaduojárin ja bázzedahkkin ja deattuhii váldit vára sámi duogážis ja árbevieruin .
Jåks hadde mange illustrasjons- og utsmykkingsoppdrag .
Jåksas ledje ollu govvahábmen- ja čiŋahanbarggut .
Han utformet sølv til Finnmarksbunaden , designet kirketekstiler , laget betongrelieff og monumentalskulpturer i tre og illustrerte en rekke bøker .
Son hábmii silbbaid Finnmárkku bunádii , hábmii girkotekstiillaid , ráhkadii betoŋgarelieffa ja monumentála bácci muoras ja son hábmii maid govaid moanat girjjiide .
Han arbeidet med tre , horn , ben , skinn , akvareller , grafikk , kull- og tusjtegninger , hadde en allsidig produksjon og holdt mer enn 30 separatutstillinger over hele Norden .
Son barggai muorain , čorvviin , dávttiin , náhkiin , akvareallain , grafihkain , koalla- ja tuššasárgumiiguin , ja sus lei máŋggabealat buvttadeapmi , ja son doalai eambbo go 30 sierra čájáhusa olles Davvi guovllus .
Jåks er innkjøpt av Nasjonalgalleriet .
Nasjonalgalleriijii maid lea oastán Jåksa dáidaga .
Iver Jåks fikk tildelt Kulturdepartementets illustrasjonspris i 1977 og var statsstipendiat fra 1988 .
Iver Jåks oaččui Kulturdepartemeantta govvadahkanbálkkašumi 1977:s ja lei stáhtastipeandiáhta 1988 rájes .
I 1992 ble han tildelt Norsk kulturråds ærespris .
1992:s oaččui son Norgga kulturráđi gudnebálkkašumi .
I 2002 ble han utnevnt til Ridder av 1. klasse av St. Olavs Orden .
2002:s son nammaduvvui 1. luohká Riddarin St. Olav Ortnegis .
Han mottok også ærespriser fra Polarsirkelfestivalen , Norske Samers Riksforbund og Samerådet .
Son oaččui maid gudnebálkkašumi Polarsirkelfestiválas , Norgga Sámiid Riikkasearvvis ja Sámeráđis .
På oppdrag fra Kultur- og kirkedepartementet er det gjennomført en utredning av feltet tradisjonelt håndverk fra et kulturpolitisk , utdanningspolitisk , miljøpolitisk og næringspolitisk ståsted .
Lea ráhkaduvvon čielggadeapmi maid Kultur- ja girkodepartemeanta lea bivdán ráhkadit ja dat lea árbevirolaš giehtaduoji birra gehččojuvvon kulturpolitihkalaččat , oahpahuspolitihkalaččat , biraspolitihkalaččat ja ealáhuspolitihkalaččat .
Utredningen ble overlevert departementet i november 2007 .
Čielgga ­deapmi geigejuvvui departementii 2007 skábmamánu .
I rapportens beskrivelse av utfordringer på feltet og anbefalinger til tiltak , inngår samiske håndverkstradisjoner på lik linje med utfordringer for øvrige håndverkstradisjoner i Norge .
Dan oasis raporttas mas čuožžu dán suorggi hástalusaid birra ja mas ávžžuhit álggahit doaibmabijuid , leat fárus sámi giehtaduodjeárbe ­vierut seamma ládje go dat hástalusat mat leat Norgga eará giehtaduodjeárbevieruin maid .
14.12.5 Utsmykking av offentlig rom
14.12.5 Albmohaga čiŋaheapmi
Som en del av den ordinære virksomheten med utsmykking av offentlige bygg og rom arbeider Kunst i offentlige rom , KORO ( tidligere Utsmykkingsfondet ) , også med bygg som skal formidle samisk kultur , historie og identitet .
Oassin dan dábálaš doaimmas mii lea hábmet almmolaš visttiid ja lanjaid , de bargá Kunst i offentlige rom nammasaš searvi , KORO ( ovdalaš Čiŋahan ) , ­foanda maid dakkár visttiiguin mat galget gaskkustit sámi kultuvrra , historjjá ja identitehta .
Det mest kjente eksemplet er utsmykkingen av Sametingsbygningen , der det er en rekke kunstverk , av både samiske og norske kunstnere .
Eanemus dovddus ovdamearka lea Sámediggevistti čiŋa-heapmi , gos leat muhtin ráje dáidagat maid sihke sámi ja dáčča dáiddárat leat ráhkadan .
Sametinget fikk for øvrig Nordnorsk Arkitekturpris for 2002 .
Muđui de Sámediggi oaččui Davvi Norgga arkitektuvrabálkkašumi 2002:s .
Bygningen gir en interessant nytolkning av forholdet til landskap , og av tradisjonelle former og materialbruk .
Visti addá beroštahtti ođđasis dulkoma das mas oktavuohta lea lundui , ja árbevirolaš hámit ja ávnnasatnin maid ovdanbuktojuvvo .
KORO arbeider også med et utsmykkingsprosjekt ved Østsamisk museum i Neiden .
KORO bargá maid ovttain čiŋahanprošeavttain Nuortalaš museas Njávdámis .
Utsmykkingen blir ivaretatt også i nytt vitenskapsbygg i Kautokeino ( se boks 12.1 ) .
Ođđa dieđavisttis Guovdageainnus maid váldojuvvo vuhtii čiŋaheap-mi ( geahča bovssa 12.1 ) .
14.13 Samiske kunstnere
14.13 Sámi dáiddárat
Som nevnt i kap. 14.2 kan samiske kunstnere og kulturutøvere som søker om støtte fra ordninger under Sametingets forvaltning , også søke støtte gjennom nasjonale ordninger .
Nu movt namuhuvvon kap. 14.2 , de sáhttet dat sámi dáiddárat ja kulturbargit geat ohcet doarjaga Sámedikki hálddahusa ortnegiin , maid ohcat doarjaga nationála ortnegiin .
Dette gjelder blant annet samiske kunstnerstipend , og det gjelder søkere til stipend som fordeles gjennom vederlagsordninger der samiske kunstnerorganisasjoner forvalter en andel .
Diet guoská earret eará sámi dáiddastipendii , ja dat guoská daidda ohcciide geat ohcet dan stipeandda mii juhkkojuvvo daid máksoortnegiid bokte maid sámi dáiddárorganisašuvnnat hálddašit muhtin muddui .
14.13.1 Samiske kunstnerstipend
14.13.1 Sámi dáiddastipeanddat
Samiske kunstnere kan søke og bli tildelt alle typer stipend og garantiinntekter som blir bevilget over Kultur- og kirkedepartementets budsjettkapittel 321 .
Sámi dáiddárat sáhttet ohcat ja maid oažžut juohkelágan stipeanddaid ja dáhkidandietnasiid mat juolluduvvojit Kultur- ja girkodepartemeantta bušeahttakapihttal 321 bokte .
I tillegg forutsettes samiske kunstnerstipend og stipendkomitévederlag dekket gjennom Kultur- og kirkedepartementets årlige bevilgning til Sametinget .
Dasa lassin rehkenastojuvvo ahte sámi dáiddastipeanddat ja stipeandalávdegoddemávssut gokčojuvvojit dan juohke jagi juolludeami bokte maid Sámediggi oažžu Kultur- ja girkodepartemeanttas .
De generelle prinsippene for kunstnerpolitikken i Norge ligger til grunn ved Sametingets forvaltning av midler til kunstnerstipend som blir bevilget over Kultur- og kirkedepartementets budsjett .
Norgga dáiddapolitihka oppalaš prinsihpat leat vuođđun go Sámediggi hálddaša ruđaid dáiddastipeanddaide mat juolluduvvojit Kultur- ja girkodepartemeantta bušeahta bokte .
Forhandlingsrett for kunstnerorganisasjonene blir videreført av Sametinget eller organ under Sametinget , og det skal være kunstnerrepresentasjon i tildelingsorganet for stipendene .
Dáiddaorganisašuvnnaid šiehtadallanrievtti fievrrida Sámediggi dahje Sámedikki vuollásaš orgána viidáseappot , ja stipenadajuolludan orgánas galget leat dáiddáriid ovddasteaddjit .
Stipendene skal tildeles etter innstilling fra sakkyndige komiteer oppnevnt av kunstnerorganisasjonene .
Stipeanda galgá juolluduvvot daid evttohusaid mielde mat bohtet áššečeahppelávdegottiin maid dáiddaorganisašuvnnat leat nammadan .
Sametinget inngikk i 2004 en åtteårig samarbeidsavtale med samiske kunstnerorgansiasjonene ved Samisk kunstnerråd .
2004:s álggahii Sámediggi gávccijagát ovttasbargošiehtadusa sámi dáiddaorganisašuvnnaiguin Sámi dáiddaráđi bokte .
Avtalen består av en hovedavtale med generelle bestemmelser og en samisk kunstneravtale , som omfatter bestemmelser om årlige forhandlinger om blant annet organisasjonsstøtte til samiske kunstnerorganisasjoner , stipendordninger , vederlagsordninger og kunstfond .
Šiehtadusas lea váldošiehtadus mas leat oppalaš mearrádusat ja okta sámi dáiddašiehtadus . Das leat mielde mearrádusat juohke jahkásaš šiehtadusaid birra mas čuožžu earret eará organisašundoarjaga birra sámi dáiddaorganisašuvnnaide , ja stipeanda , máksoor ­tnegiid ja dáiddárfoandda birra .
Støtte fra Sametinget til samiske kunstnere blir i hovedsak gitt gjennom den samiske kunstneravtalen .
Sámedikkit juolludit sámi dáiddáriidda doarjaga ovddimustá sámi dáiddáršiehtadusa bokte .
Formålet med avtalen er å utvikle et godt og mangfoldig samisk kulturliv og legge forholdene til rette for skaping og formidling av samisk litteratur , musikk , dans , teater , film , bildende kunst og kunsthåndverk .
Šiehtadusa ulbmilin lea ásahit buori ja máŋggabealat sámi kultureallima ja láhčit dili nu ahte sáhttá ráhkadit ja gaskkustit sámi girjjiid , musihka , dánsuma , teáhtera , filmmaid , govvadáidaga ja dáiddaduoji .
Som en del av kunstneravtalen avsettes midler til et samisk kunstfond .
Oassin dáiddašiehtadusas biddjojuvvojit ruđat sámi dáiddafondii .
Midlene skal brukes til utvikling av kunstnæringen .
Ruđat galget adnojuvvot dáidda ­ealáhusa ovdánahttimii .
Formålet med avsetningen er å støtte initiativ for å øke verdiskapningen innen den samiske kunstnæringen .
Ulbmil dainna ruhtabidjamiin lea doarjut sin geat álggahit juoidá vai árvoháhkan lassánivččii sámi dáiddaealáhusas .
Retningslinjer for bruk av midler i kunstfondet godkjennes av Sametingsrådet etter drøfting mellom Samisk kunstnerråd og Sametinget .
Sámediggeráđđi ságastallá Sámi dáiddaráđiin ja Sámedikkiin ja dohkkeha dasto dáiddafoandda ruhtageavahan ­njuolggadusaid .
Når retningslinjene er godkjent , overføres midlene til Samisk kunstnerråd .
Go njuolggadusat leat dohkkehuvvon , de sirdjojuvvojit ruđat Sámi dáiddaráđđái .
Sametinget avsetter også årlig midler til en innkjøpsordning for samisk billedkunst .
Sámediggi bidjá juohke jagi ruđa sisaoastinor ­tnegii vai lea vejolaš oastit sámi govvadáidaga .
Ordningen har egne innkjøpskonsulenter .
Dan ortnegis leat sierra sisaoastinkonsuleanttat .
14.13.2 Undersøkelse om kunstneres inntekts- og arbeidsforhold
14.13.2 Dáiddára dietnasa ja bargodili guorahallan
Samiske kunstnere er omfattet av en undersøkelse av kunstneres inntekts- og arbeidsforhold som Telemarksforskning-Bø gjennomfører på oppdrag av Kultur- og kirkedepartementet .
Sámi dáiddárat leat váldojuvvon mielde iskka ­deamis gos isket dáiddára dienas- ja bargodili maid Telemarksforskning-Bø čađaha Kultur- ja girko ­departemeantta gohččuma mielde .
Undersøkelsen skal kartlegge , beskrive og analysere arbeids- og inntektsforholdene blant kunstnerne og blant annet gi særskilt informasjon om ulikheter mellom og innen kunstnergruppene , lavinntektsgrupper og bruken av trygdeordninger og pensjonsforhold .
Iskkadeapmi galgá kártet , čilget ja guorahallat dáiddáriid bargo- ja dienasdili ja erenoamážit buvttahit dieđuid erohusain gaskal dáiddárjoavkkuid ja maid joavkkuid siskkobealde . Dat galgá maid buktit dieđuid daid joavkkuid birra mat unnán dinejit ja dieđuid ­oadjoortnega ja penšunortnega geavaheamis .
Undersøkelsen vil i hovedsak omfatte medlemmene i kunstnerorganisasjonene , men det tas også sikte på å finne frem til uorganiserte kunstnere .
Iskkadeamis leat ovddemustá mielde dáiddáorganisašuvnnaid miellahtut , muhto lea maid áigumuš gávdnat dáiddáriid geat eai leat organiserejuvvon .
Kunstnerundersøkelsen er utformet med sikte på å kunne gi informasjon om arbeids- og inntektsforholdene for samiske forfattere , skuespillere , musikere , komponister , billedkunstnere og filmarbeidere som er medlem av organisasjonene under Samisk kunstnerråd .
Dáiddáriskkadeapmi addá dieđuid sin bargo- ja dienasdili birra geat leat sámi girječállit , neavttárat , musihkkárat , šuokŋadahkkit , govvadáiddárat ja filbmabargit guđet leat miellahtut dain organisašuvnnain mat leat Sámi dáiddáráđi vuolde .
Resultatene fra undersøkelsen skal foreligge før sommeren 2008 .
Iskkadeami bohtosat galget leat válbmasat ovdal jagi 2008 geasi .
14.13.3 Bibliotekvederlag
14.13.3 Girjerádjomáksu