pere/sami_parallel huggingface dataset:
Den vil også bidra til å styrke bredden i industrien , sier nærings- og handelsminister Trond Giske .
Dat maid nanosmahttá industriija ovdánit máŋggabealagin , ealáhus- ja gávpeministtar Trond Giske cealká .
EU har vedtatt retningslinjer for statsstøtte som åpner for CO2-kompensasjon .
EO lea mearridan stáhtadoarjjanjuolggadusaid , mat dahket CO2-buhtadeami vejolažžan .
Formålet er å oppnå større globale utslippsreduksjoner ved å hindre karbonlekkasje fra industrien i Europa til land med mindre stram klimapolitikk .
Ulbmil lea geahpedit nuoskkideami máilmmiviidosaččat dan láhkai , ahte hehttejit karbonasuođđama Eurohpá industriijas riikkaide , main ii leat nu garra dálkkádatpolitihkka .
Norge er tidlig ute når det gjelder å utforme en nasjonal CO2-kompensasjonsordning .
Norga lea árrat jođus hábmemin nationála CO2-buhtadusortnega .
Den norske CO2-kompensasjonsordningen vil knyttes tett opp mot metoden for beregning av støtte som angis i EUs retningslinjer .
Norgga CO2-buhtadusortnegis doarjagiid áigot meroštallat buori muddui dainna vugiin , mii EO njuolggadusain boahtá ovdan .
Omfanget av ordningen vil kunne variere fra år til år avhengig av utviklingen i kvoteprisen .
Ortnega viidodat sáhttá rievdat jagis nubbái dan mielde go eriid haddi molsašuddá .
Ordningen skal gjelde for perioden 1.7.2013-31.12.2020 .
Ortnet gusto áigodagas 1.7.2013-31.12.2020 .
Den omfatter alle 15 sektorene som i henhold til EUs retningslinjer er støtteberettigede .
Dat fátmmasta buot 15 suorggi , main EO njuolggadusaid vuođul lea vuoigatvuohta oažžut doarjaga .
Dette inkluderer blant annet produsenter av aluminium , ferrolegeringer , kjemiske produkter og treforedling .
Ortnet guoskáge earret eará alumiinna , ruovdeseaguhusaid ja kemihkalaš buktagiid buvttadeddjiid ja muorranáláštuhttiid .
Det kan ifølge retningslinjene bare gis kompensasjon til langsiktige kraftavtaler som har CO2-kostnader .
Njuolggadusaid mielde buhtadusa sáhttá addit dušše guhkes áigge fápmosoahpamušaid vuođul , mat gusket CO2-goluide .
Ordningen er derfor avgrenset til å gjelde kraftavtaler inngått fra og med 2005 , året da kvotesystemet ble etablert .
Ortnet lea danin ráddjejuvvon nu , ahte dat fátmmasta dušše 2005 rájes dahkkojuvvon fápmosoahpamušaid , go dan jagi ásahuvvui earrevuogádat .
Dette inkluderer kraftavtaler som er inngått før 2005 , men som er videresolgt på markedsvilkår f.o.m. 2005 .
Ortnegii gullet maid fápmosoahpamušat , mat leat dahkkojuvvon ovdal 2005 , muhto mat leat vuvdojuvvon ovddos guvlui márkaneavttuiguin 2005 maŋŋá .
I tillegg omfattes øvrig handel i spotmarkedet .
Dasa lassin ortnegii gullá eará gávppašeapmi spot-márkanis .
Industriens egen kraftproduksjon skal komme til fratrekk i utbetalingen av støtte .
Industriija iežas fápmobuvttadeapmi geahpeduvvo doarjaga máksima oktavuođas .
For disse virksomhetene utgjør egenkraften en langsiktig sikring mot CO2-påslaget i kraftprisen .
Dat ahte industriija ieš buvttada fámu suddje guhkes áigodagas dan vuostá , ahte fápmohaddái boahtá CO2-lasáhus .
I beregningen av støtte skal året i referanseperioden med lavest aktivitetsnivå kunne tas ut .
Doarjaga meroštaladettiin galget sáhttit leat geahčakeahttá dan jahkái referánsaáigodagas , goas lea leamaš vuolimus aktivitehtadássi .
Ordningen skal notifiseres til EFTAs overvåkningsorgan ESA før den gjøres operativ .
Ortnega birra galgá notifiseret EFTA geahččoorgánii ESA:i ovdalgo dat biddjojuvvo johtui .
Ikke alle elementene i retningslinjene er på plass ennå .
Njuolggadusaid buot oasit eai leat vel mearriduvvon .
Europakommisjonen har varslet at den i løpet av høsten 2012 vil legge frem energieffektivitetsstandarder som skal anvendes i støtteberegningen for de ulike sektorene .
Eurohpákommišuvdna lea almmuhan , ahte dat čakčat 2012 ovddida energiijabeaktilvuođa standárddaid , maid galgá geavahit sierra surggiid doarjagiid meroštallamis .
Avdelingsdirektør Frank Alvern
Ossodatdirektevra Frank Alvern
Videre er det en overordnet oppgave å vurdere om Forsvarets interne kontroll er hensiktsmessig , tilstrekkelig , effektiv og om den fungerer som forutsatt .
Das lea maid váldi árvvoštallat , leago Suodjalusa siskkáldas goziheapmi ulbmillaš , doarvái viiddis ja beaktil , ja árvvoštallat doaibmágo dat ain .
Internrevisjonen kan også påta seg konsulent- og rådgivningsoppgaver , delta i utviklingsarbeid , samt bistå linjen i deres egne risikovurderinger .
Siskkáldas dárkkisteapmi sáhttá váldit konsuleanta- ja ráđđeaddinbargguid , oassálastit ovdánahttinbargguide ja doalahit linjá sin iežaset riskaárvvoštallamiid mielde .
Om departementet
Departemeantta birra
Sjømattrygghet , fiskehelse og - velferd
Mearrabiebmooadjebasvuohta , guolledearvvašvuohta ja - čálgu
Havner , infrastruktur for sjøtransport og beredskap mot akutt forurensing
Hápmanat , mearrajohtolaga infrastruktuvra ja fáhkka nuoskkideami gearggusvuohta
Om departementet
Departemeanta
Kommunal‑ og arbeidsdepartementet ( KRD ) ble opprettet i 1948 .
Gielda- ja guovlodepartemeanta ( GGD ) ceggejuvvui 1948 .
Til å begynne med arbeidet departementet med arbeidsmarkedet og med kommunal økonomi og styring .
Álggus lei departemeanttas ovddasvástádus gažaldagain , mat guske baromárkanii ja gielddalaš ekonomiijai ja stivremii .
I takt med samfunnsutviklingen har departementet siden skiftet navn flere ganger , og har fått endret sitt arbeidsområde .
Departemeanta lea das rájes go álggahuvvui ja dađistaga go servodat lea gárgeduvvan , ožžon eatnat ođđa bargoduovdagiid .
I dag har departementet ansvaret for spørsmål som gjelder bolig‑ og bygningspolitikk , regional‑ og distriktspolitikk , lokalforvaltning , kommuneøkonomi og gjennomføring av valg .
Dál lea departemeanttas ovddasvástádus gažaldagain , mat gustojit ásodatpolitihkkii , regionála- ja guovllupolitihkkii , báikkálašhálddaheapmái ja válggaid čađaheapmái .
Statsråden og to statssekretærer utgjør den politiske ledelsen i Kommunal‑ og regionaldepartementet .
Stáhtaráđđi ja golbma stáhtačálli leat Gielda- ja guovlodepartemeantta politihkalaš jođihangoddi .
I tillegg har statsråden en politisk rådgiver .
Lassin lea stáhtaráđis politihkalaš ráđđeaddi .
Departementsråden innehar den øverste faste embetsstillingen i departementet .
Departemeantaráđđi helpe ja rávve stáhtaráđi , ja bálddalastá departemeantta barggu .
Departementsråden avlaster og er rådgiver for statsråden , og samordner arbeidet i departementet .
Departemeanttas lea dieđihanovttadat , mii galgá čuvgehit vuoigatvuođain , evttohusain ja mearrádusain , mat gullet departemeantta vuollái .
Kommunal‑ og regionaldepartementet har ca. 190 ansatte .
Gielda- ja guovlodepartemeanttas leat sullii 190 virgehasa .
Kort fortalt fungerer departementet som stab for statsråden .
Departemeanta doaibmá bargogoddin stáhtaráđđai , juos oanehaččat galgá muitalit .
Plan‑ og administrasjonsavdelingen har en samordningsfunksjon og skal sørge for effektiv drift av departementet , mens Kommunikasjonsenheten er departementets fagenhet for kommunikasjon .
Departemeanttas leat dál guhtta ossodaga : Ásodat- ja huksenossodat , Regionálapolitihkalaš ossodat , Gieldaossodat , Plána- ja hálddahusossodat .
Kulturdepartementet ble opprettet i 1982 .
Kulturdepartemeanta ásahuvvui 1982:s .
Departementets ansatte er fordelt på 6 fagavdelinger , statsrådseksjonen og informasjonsenheten .
Departemeantta bargit leat juhkkon 6 fágasossodagaide , stáhtaráđđesekšuvdnii ja diehtojuohkinovttadahkii .
Departementet har ansvar for kultur- , medie- , idretts- og spill- og lotterisaker og koordinerer statlig politikk i forhold til frivillig sektor .
Ođđajagimánu 1. beaivvi rájes 2010:s leat kultuvra- , media- , valáštallan- ja speallo- ja lotteriijaáššit departemeantta ovddasvástádus ja stáhta politihka eaktudáhtolaš sektora hárrái .
Kulturministeren er departementets sjef og politiske leder .
Kultuvraministtar lea departemeantta hoavda ja politihkalaš jođiheaddji .
Statsråden har to statssekretærer og en politisk rådgiver som alle er politisk utnevnt .
Stáhtaráđis leat guokte stáhtačálli ja politihkalaš ráđđeaddi geat buohkat leat politihkalaččat nammaduvvon .
Departementsråden er øverste faste embetsmann og departementets administrative leder .
Departemeantaráđđi lea bajimus bissovaš virgáibiddjon olmmoš ja departemeantta hálddahuslaš jođiheaddji .
Hver av de 6 avdelingene ledes av en ekspedisjonssjef .
Juohke 6 ossodaga jođiheaddji lea ekspedišuvdnahoavda .
Statsrådsseksjonen i Kulturdepartementet .
Stáhtaráđđesekšuvdnii .
Departementets oppgaver faller innenfor tre hovedområder :
Departemeantta barggut juohkásit golmma váldosuorgái :
Være sekretariat for statsråden : Departementet skal bistå politisk ledelse med å utforme politikk og overordnede planer for gjennomføring av politikken på eget arbeidsområde , understøtte kommunikasjonen med Storting og regjering og framlegge viktige enkeltsaker for politisk ledelse .
Stáhtaráđi čállingoddi : Departemeanta galgá politihkalaš jođiheddjiid veahkehit hábmet politihka ja alimus dási plánaid maid mielde politihkka galgá čađahuvvot guđege suorggis , doarjut gulahallama gaskal Stuoradikki ja Ráđđehusa ja ovdandivvut dehálaš eaŋkiláššiid politihkalaš jođiheddjiide .
Landbruks- og matdepartementet har ansvar for matpolitikk og landbrukspolitikken .
Eanandoallo- ja biebmodepartemeanttas lea ovddasvástádus biebmopolitihkas ja eanandoallopolitihkas .
Matpolitikken skal sikre forbrukerne trygg mat av riktig kvalitet gjennom en sunn matproduksjon , og legge til rette for et ernæringsmessig fullgodt kosthold .
Biebmopolitihkka galgá sihkkarastit geavaheddjiide oadjebas biepmu mas lea rievttes kvalitehta . Dat politihkka galgá maid fuolahit dearvvaš biebmobuvttadeami ja ráhkadahttit dohkálaš dearvvašlaš biepmuid .
Landbruks- og matdepartementet har i samarbeid med Fiskeri- og kystdepartementet og Helse- og omsorgsdepartementet ansvar for utforming av matpolitikken og forvaltning av matvaresystemet fra primærproduksjon fram til forbrukerne .
Eanandoallo- ja biebmodepartemeanttas lea ovttasráđiid Guolástus- ja ja riddodeparteameanttain ja Dearvvašvuođa- ja fuolahusdepartemeanttain ovddasvástádus das ahte hábmet biebmopolitihka ja hálddašit biebmogálvvuid vuogádaga vuođđobuvttadeamis gitta dassážii go gálvu joavdá geavaheddjiide .
Regjeringen har startet et omfattende arbeid for å forenkle og forbedre lovverket og tilsynet .
Ráđđehus lea álggahan viiddis barggu álkidahttin ja buoridan dihte lágaid ja bearráigeahču .
Samtidig vil ansvarsfordelingen mellom de tre departementene bli klarere .
Dan seammás gártá leat ovddasvástádusa juohkin čielgaseabbun gaskal dien golmma departemeantta .
Landbrukspolitikken omfatter arealforvaltning , jord- og skogbruk , husdyrhold , reindrift og utvikling av nye næringer med utgangspunkt i landbruket .
Eanandoallopolitihkka fátmmasta eananhálddašeami , eanan- ja meahccedoalu , elliiddoalu , boazodoalu ja ođđa ealáhusaid ovdánahttima , main lea vuođđun eanandoallu .
Landbrukspolitikken skal sikre ressursgrunnlaget for landbruksproduksjon , utvikle kunnskapsgrunnlaget og medvirke til verdiskaping og sysselsetting i hele landet med utgangspunkt i landbruket og landbruksbaserte produkter .
Eanandoallopolitihkka galgá sihkkarastit eanandoallobuvttadeami ressursavuođu ovdánahttit dieđuid ja máhtu ja leat mielde ásaheamis árvoháhkama ja barggaidahttima olles riikkas . Das galgá leat vuođđun eanandoallu ja buktagat mat leat vuođđuduvvon eanandollui .
Mat- og landbrukspolitikken baserer seg på to grunnleggende forhold :
Biebmo- ja eanandoallopolitihkka lea vuođđuduvvon guovtti váldo áššái :
En forbrukerorientering av all virksomhet innenfor de områdene der Landbruks- og matdepartementet har forvaltningsansvar .
Galgá geavaheaddji guvlui jurddašuvvon doaibma juohke suorggis gos Eanandoallo- ja biebmodepartemeanttas lea ovddasvástádus .
En effektiv og framtidsretta næringspolitikk som ser samfunns- og næringshensyn i sammenheng .
Beaktilis ja boahtteáigásaš ealáhuspolitihkka mii láktá oktii searvodat- ja ealáhusberoštumiid .
Nærings- og handelsdepartementet har ansvaret for å utforme en fremtidsrettet næringspolitikk .
Ealáhus- ja gávpedepartemeantta ovddasvástádus lea hábmet boahttevuhtii ealáhuspolitihka .
Det innebærer å påvirke alle politikkområder som har betydning for verdiskaping .
Dat mearkkaša ahte galgá váikkuhit buot politihkkasurggiide mat gusket árvoháhkamii .
Det er den samlede verdiskapingen i landet som bestemmer nivået på velstand og velferd i Norge .
Lea ollislaš árvoháhkan riikkas mii lea mearrideaddjin dasa makkár dássi buresbirgejeaddji Norggas galgá leat .
Målet for regjeringens næringspolitikk er derfor at vi skal ha størst mulig verdiskaping i norsk økonomi .
Danin lea ráđđehusa ealáhuspolitihka ulbmil ahte mis galgá leat nu buorre árvoháhkan go vejolaš norgga ekonomiijas .
Departementet skal utforme , forvalte og tilrettelegge politikk for norsk næringsvirksomhet og fremme handel , forskning og innovasjon , entreprenørskap , tilgang på kompetent kapital , samt andre næringspolitiske virkemidler og skipsfartspolitikk .
Departemeanta galgá hábmet , hálddašit ja láhčit dili norgga ealáhuspolitihkkii ja ovddidit gávppašeami , dutkama ja innovašuvnna , barggaheaddji doaimma , gelbbolaš kapitála oažžuma , ja eará ealáhuspolitihkalaš váikkuhangaskaomiid ja skiipajohtolatpolitihka .
Nærings- og handelsdepartementet skal også bidra til samordning av ulike departementers arbeid for å sikre en helhetlig , god og fremtidsrettet næringspolitikk .
Ealáhus- ja gávpedepartemeanta galgá maid váikkuhit oktiiheivehit iešguđet departemeanttaid barggu sihkkarastit ollislaš , buori ja ovddosguvluidoaibmi ealáhuspolitihka .
Departementet er sekretariat for nærings- og handelsministeren .
Departemeanta lea ealáhus-ja gávpeministara čállingoddi .
Dette innebærer å gi faglige råd til statsråden og regjeringen på det næringspolitiske området og bistå i utarbeidelsen av dokumenter til Stortinget .
Dát mearkkaša ahte galgá addit fágalaš ráđiid stáhtaráđđái ja ráđđehussii ealáhuspolitihkalaš suorggis ja veahkehit ráhkadit Stuoradiggái dokumenttaid .
Olje- og energidepartementets hovedoppgave er å tilrettelegge en samordnet og helhetlig energipolitikk .
Oljo- ja energiijadepartemeantta váldobargu lea heivehit oppalaš energiijapolitihka ovttastahttima .
Et overordnet mål er å sikre høy verdiskaping gjennom effektiv og miljøvennlig forvaltning av energiressursene .
Okta bajimus ulbmiliin lea sihkkarastit alla árvoháhkama go hálddaša energiijaresurssaid beaktilit ja birasustitlaččat .
Uten god konkurranseevne , effektiv ressursbruk og lønnsomhet i energisektoren skapes ikke de arbeidsplasser og inntekter som er nødvendige for å sikre velferd og sysselsetting .
Almmá buori gilvonávccaid , beaktilis rersurssageavaheami ja gánnáhahttivuođa haga eai šatta bargosajit ja sisaboađut mat leat dárbbašlaččat sihkkarastit buorredili ja barggolašvuođa .
Det praktisk-teologiske seminar skal gi prestekandidater , prester og andre teoretisk og praktisk utdanning på høgskolenivå for tjeneste i Den norske kirke , samt drive forskning og utviklingsarbeid innenfor sine fagområder .
Praktihkalaš-teologalaš seminára galgá addit báhppastudeanttaide , báhpaide ja earáide teorehtalaš ja geavatlaš oahpahusa allaskuvladásis bálvalussii Nogga girkus , ja čađahit dutkama ja ovddidanbarggu fágasurggiin .
Målet for Det praktisk-teologiske seminars undervisning , øvelser og evaluering av prestekandidater er at de som uteksamineres har de kunnskaper og ferdigheter , samt den personlige egnethet som kreves for å kunne utøve prestetjeneste i Den norske kirke .
Praktihkalaš-teologalaš seminára áigumuš lea oahpahit , hárjehit ja árvvoštallat praktihkalaš-teologalaš seminára báhppaoahppiid nu ahte sis guđet cevzet eksámeniin , leat dat máhttu ja gálggat ja vel olmmošlaš heivvolašvuohta mat gáibiduvvojit bálvalusas báhppan Norgga girkus .
Seminaret skal samarbeide med biskopene og øvrige kirkelige organer , og med universitetssektoren og de øvrig institusjoner som befatter seg med praktisk kirkelig utdanning .
Seminára galgá bargat ovttasráđiid bismmaiguin ja eará girkolaš orgánaiguin , ja universitehtasurggiin ja eará ásahusaiguin mat barget geavatlaš girkolaš oahpahusain .
Nr. : 58/10
Nr. : 58/10
Detaljprosjektering av Eidsvollsbygningen
Eidsvoll-vistti bienalaš plánenbargu
Regjeringen besluttet i statsråd i dag å bevilge inntil 4 millioner kroner til å sette i gang Statsbyggs detaljprosjektering av Eidsvollsbygningen .
Ráđđehus stáhtaráđis mearridii odne juolludit gitta 4 miljovnna ruvnno rádjai Eidsvoll-vistti divodeami bienalaš plánenbargui .
Dette sikrer framdriften i arbeidet med rehabiliteringen som etter planen skal være ferdigstilt til grunnlovsjubileet i 2014 .
Dát dáhkida ahte divodanbargu ovdána plána mielde ja galgá gárvvistuvvot ovdal vuođđolága ávvudeami jagi 2014:s .
- Eidsvollsbygningen har en enestående betydning i vår nasjons historie .
- Eidsvoll-visttis lea earenoamáš mearkkašupmi min riika historjjás .
Den blir også det viktigste kulturminnet når vi skal feire grunnlovsjubileet i 2014 .
Dat adnojuvvo maiddái deháleamos kulturmuitun vuođđolága ávvudeami oktavuođas 2014:s .
Jeg er veldig glad for at vi nå kommer i gang , sier kulturminister Anniken Huitfeldt .
Mun lean hui ilus go dál beassat álggahit barggu , dadjá kulturministtar Anniken Huitfeldt .
I forprosjektrapporten , som Statsbygg ferdigstilte i april , er siktemålet å tilbakeføre hovedbygningen og de to paviljongene til slik de framsto i 1814 .
Ovdaprošeavtta raporttas , man Statsbygg gárvvistii cuoŋománus , lea áigumuš máhcahit váldovistti ja dan guokte máŋggačiegat visttážiid ( paviljongaid ) dan hápmái mii dain lei 1814:s .
Bildet : Eidsvollsbygningen Foto : Statsbygg / Jens Treider
Govva : Eidsvoll-visti Govven : Statsbygg / Jens Treider
Direktoratet for forvaltning og IKT
Hálddahus- ja DGT-direktoráhta
Direktoratet for forvaltning og IKT ( Difi ) skal bidra til å styrke regjeringens arbeid med å fornye offentlig sektor og gjøre den effektiv og enklere tilgjengelig .
Hálddahus- ja DGT-direktoráhta ( HDDi ) galgá veahkehit ráđđehusa ođasmahttit almmolaš suorggi ja dahkat dan bevttoleabbon ja álkibut olahahttin .
Difi skal også medvirke til at staten er organisert og ledet på en god måte , med nødvendig samordning på tvers av sektorer .
HDDi galgá maid váikkuhit dasa ahte stáhta organiserejuvvo ja jođihuvvo buori vuogi mielde , ja nu ahte dárbbu mielde čađahuvvo surgiidrasttideaddji oktiiheivehallan ge .
Ved behov kan Difi bistå ledelsen i sektorene og virksomhetene med rådgivning , utredninger , evalueringer mv. .
Dárbbu mielde sáhttá HDDi veahkehit surggiid ja doaimmahusaid njunnošiid rávvemiin , čielggademiin , árvvoštallamiin jna. .
Direktoratet kan også på eget initiativ foreslå og utføre slike oppdrag .
Direktoráhta sáhttá maid iežas áigumuša mielde evttohit ja čađahit dakkár bargguid .
Prioriterte oppgaver er å
Vuoruhuvvon bargamušat leat
bidra til gode omstilingsprosesser i staten
váikkuhit buriid nuppástuhttinproseassaide stáhtas
utarbeide en god statlig informasjonspolitikk
ráhkadit buori stáhtalaš diehtojuohkinpolitihka
bidra til utvikling av ledere , medarbeidere og forvaltningen av de menneskelige ressursene i staten
veahkehit ovddidit jođiheddjiid , mielbargiid ja olmmošlaš resurssaid hálddašeami stáhtas
legge til rette for gode offentlige innkjøpsrutiner
lágidit buriid almmolaš sisaoastinvugiid
bidra til samordnet og kostnadseffektiv IKT-bruk i offentlig sektor
váikkuhit oktiiheivehallojuvvon ja goluid dáfus bevttolaš DGT-geavaheapmái almmolaš suorggis
gjøre offentlig informasjon og tjenester på Internett lettere tilgjengelig både for innbyggerne og forvaltningen
dahkat almmolaš dieđuid ja bálvalusaid Interneahtas álkibut olahahttin sihke ássiide ja hálddahussii
Direktoratet ble opprettet 1. januar 2008 og består av tidligere Statskonsult , Norge.no og E-handelssekretariatet .
Direktoráhta ásahuvvui ođđajagemánu 1. b. 2008 ja dasa gullet ovddeš Statskonsult , Norge.no ja E-handelssekretariatet .
Det er også overført enkelte oppgaver og stillinger fra Fornyings- og administrasjonsdepartementet .
Dasa leat maiddái sirdojuvvon muhtun doaibmamušat ja virggit Ođasmahttin- , hálddahus- ja girkodepartemeanttas .
Difi har ansatte både i Oslo og Leikanger .
HDDi:s leat bargit sihke Oslos ja Leikangeris .
Digital post skal erstatte papirpost
Digitálapoasta báberpoastta sajis
I fremtiden vil du motta post fra forvaltningen i én sikker , digital postkasse og bli varslet om post på sms eller e-post .
Boahtteáiggis don vuostáiválddát poastta hálddahusas sihkkaris digitála poastakássii ja oaččut dieđu dan birra sms dahje e-poastta bokte .
Det vil gjøre det lettere for innbyggere og næringsliv å kommunisere digitalt med det offentlige .
Dan láhkai šaddá ássiide ja ealáhusaide álkit gulahallat digitálalaččat almmolaš eiseválddiiguin .
Regjeringen tar sikte på å tilby innbyggere og næringsliv en digital postkasse hvor de kan motta digital post fra staten på en sikker måte .
Ráđđehus áigu fállat ássiide ja ealáhusaide digitála poastakássa , mainna sáhttá sihkkaris vugiin vuostáiváldit digitála poastta stáhtas .
- Den digitale postkassen vil i motsetning til vanlig e-post tilfredsstille myndighetenes krav sikkerhet .
- Digitála poastakássa deavdá eiseválddiid sihkkarvuođagáibádusaid . Dan ii dábálaš e-poasta daga .
Én digital postkasse vil gjøre det enklere fordi brukerne slipper å forholde seg til flere digitale postkasser når de mottar post fra forvaltningen .
Okta digitála poastakássa álkidahttá dan dáfus , ahte geavaheaddjit eai dárbbaš geavahit máŋga digitála poastakássa , go sii ožžot poastta hálddahusas .
All post blir samlet på ett sted .
Buot poasta čohkkejuvvo ovtta sadjái .
Samtidig vil det redusere statens kostnader ved utsending av papirpost , sier fornyingsminister Rigmor Aasrud .
Seammás dat geahpeda stáhta goluid báberpoastta sáddemis , ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud dadjala .
Innbyggere og bedrifter vil få varsel på sms eller til sin e-post når de mottar brev i den digitale postkassen .
Ássit ja fitnodagat ožžot dieđu sms dahje e-poastta bokte , go sii ožžot reivve digitála poastakássii .
Kontaktinformasjon som e-post og mobiltelefonnummer skal brukes til å varsle at det kommer post i den digitale postkassen .
Oktavuođadieđut , nu movt e-poastačujuhus ja mobiltelefonnummir geavahuvvojit , go almmuhit ahte digitála poastakássii lea boahtán poasta .
Sms og e-post kan også brukes for å varsle om enkel informasjon som for eksempel timeavtaler eller søknadsfrister .
Sms ja e-poastta sáhttet maid geavahit , go sáddejit ovttageardánis dieđuid , ovdamearkka dihte diŋgojuvvon diimmuid dahje ohcanáigemeriid birra .
- Du vil selv kunne registrere hvordan du eller din virksomhet foretrekker å bli kontaktet av forvaltningen .
- Don beasat ieš registreret mo háliidat hálddahusa váldit oktavuođa duinna dahje du fitnodagain .
Kontaktinformasjonen skal samles på ett sted , i et kontaktregister .
Oktavuođadieđut čohkkejuvvojit ovtta sadjái , oktavuođadieđuid logahallamii .
På den måten slipper du å oppgi e-postadresse og mobiltelefonnummer flere ganger til ulike deler av forvaltningen , sier Aasrud .
Dan láhkai don it dárbbaš almmuhit e-poastačujuhusa ja mobiltelefonnummira máŋgii hálddahusa iešguđet osiide , Aasrud čilgesta .
Det tas sikte på å etablere en ordning for at innbyggerne skal kunne reservere seg mot å motta digital post fra staten .
Eiseválddit áigot ásahit ortnega , man olis ássit sáhttet biehttalit vuostáiváldimis digitála poastta stáhtas .
- Selv om de flest i dag er på nett er det ikke alle som er komfortabel med å bruke digitale verktøy .
- Vaikko eatnašat dán áigge geavahit neahta , de eai buohkat leat odjon digitála reaidduide .
Det vil være mulig å reservere seg dersom man foretrekker tradisjonell post , sier Rigmor Aasrud .
Galgá leat vejolaš garvit daid , jos háliida oažžut dieđuid dábálaš poasttain , Rigmor Aasrud nannesta .
Også kommuner skal kunne bruke den digitale postkassen .
Maiddái gielddat galget beassat geavahit digitála poastakássa .
Det legges i programmet opp til at digital kommunikasjon blir obligatorisk for næringslivets kontakt med det offentlige .
Prográmmas barget dan guvlui , ahte digitála gulahallan šaddá bákkolažžan ealáhusaid gulahallamis eiseválddiiguin .
Les regjeringens digitaliseringsprogram " På nett med innbyggerne "
Loga ráđđehusa digitaliserenprográmma » På nett med innbyggerne ” ( girjedárogillii )
Nyhet , 25.05.2010
Ođas , 25.05.2010
Digitale språkverktøy nødvendig for å overleve
Digitála giellareaiddut leat dehálačča giela ceavzimii
Å utvikle digitale verktøy for samiske språk har ikke bare med rettferdighet og likestilling å gjøre .
Ovdánahttimis digitála reaidduid sámi gielaide ii dušše guoskka vuoiggalašvuhtii ja dásseárvui .
Det er avgjørende for at samiske språk skal kunne overleve .
Dat lea mearrideaddjin dasa movt sámegiella sáhttá ceavzit .
Det slo Sjur Moshagen ved Divvun / Senter for samisk språkteknologi i Tromsø fast , da han onsdag orienterte fornyingsminister Rigmor Aasrud og statssekretær Raimo Valle om virksomheten .
Dan dajai Sjur Moshagen Divvun / Sámi giellateknologiija guovddážis Romssas , go son gaskavahku čilgii doaimmaideaset birra ođasmahttiministarii Rigmor Aasrudii ja stáhtačállái Raimo Valle .
Senteret har som mål å lage språkteknologiske verktøy for ulike samiske språk .
Guovddáža áigumuš lea ráhkadit giellateknologalaš reaidduid iešguđet sámi gielaide .
Det kan dreie seg om pedagogiske program , tekstbearbeidingssystemer , digitale ordbøker eller digital tale .
Dát sáhttet leat pedagogalaš prográmmat , teakstameannudanvuogádagat , digitála sátnegirjjit dahje digitála ságastallan .
I dagens digitale verden må et språk ha en mengde ressurser for å fungere som administrasjons- og kommunikasjonsspråk .
Dálá digitála máilmmis fertejit juohke gielas leat ollu resurssat vai sáhttet doaibmat hálddahusaláš- ja gulahallangiellan .
Her står minoritetsspråk overfor en helt annen situasjon enn majoritetsspråk .
Dán oktavuođas leat unnitlohkogielat áibbas eará dilis go eanetlohkogielat .
I nært samarbeid med senteret opererer Divvun-prosjektet , som ble startet opp i 2004 , og utvikler samisk korrekturprogram for elektronisk tekstbehandling .
Divvun-prošeakta , mii álggahuvvui 2004 , ovttasbargá lahkalaga guovddážiin , ja ovdánahttá sámegielat divvunprográmma elektrovnnalaš teakstameannudeami várás .
Programmet er gratis og kan lastes ned fra Internett .
Prográmma lea nuvttá man sáhttá viežžat interneahtas .
En sør-samisk stavekontroll skal foreligge innen utgangen av året .
Lulli-sámi divvunprográmma galgá leat gárvvis ovdal jahkemolsuma .
Prosjektet , som har seks ansatte , vil dermed ha nådd sitt mål , men Sametinget har forslått for FAD at det etableres en permanent drifts- og utviklingsorganisasjon for Divvun fra 2011 .
Prošeakta , mas leat guhtta bargi , lea nu ollášuhttán áigumušastis , muhto Sámediggi lea evttohan OHD . ´ii ahte Divvun prošektii ásahuvvo bistevaš doaibma- ja ovdánahttinorganisašuvdna 2011 rájes .
På bildet : Foran , fra venstre : Sjur Moshagen , Maja Kappfjell og Berit Anne Bals Baal i Divvun .
Govas : Ovddabealde , gurut ravddas : Sjur Moshagen , Maja Kappfjell ja Berit Anne Bals Baal Divvun ovddasteaddjit .
Bak : Statssekretær Raimo Valle og statsråd Rigmor Aasrud .
Maŋábealde : Stáhtačálli Raimo Valle ja stáhtaráđđi Rigmor Aasrud .
Diplomatseksjonen
Diplomáhtasekšuvdna
Saker vedrørende Kongehuset og dets samkvem med fremmede statsoverhoder og fyrstehus .
Wien-soahpamuša geavatlaš ja prinsihpalaš geavaheapmi diplomáhtalaš ja konsulára ovttastallama oktavuođas .
Diplomatlisten . Flaggspørsmål .
Vieris riikkaid konsuliid dohkkeheapmi .
Riksemblemene og heraldiske spørsmål .
Virggálaš pássaid gárvvisteapmi .
Utferdigelse av fullmakts- og ratifikasjonsdokumenter , akkrediterings- og rappellbrev .
Fápmudus- ja buorrindohkkehanáššebáhpiriid gárvvisteapmi , akkrediteren- ja rapeallagirjjiid gárvvisteapmi .
Ordens- og dekorasjonsspørsmål .
Virggálaš lihkusávldagat ja oassádallamat .
Sekretariat for Den Kgl. Norske Fortjenstorden .
Riikkaid vearjogovastat- ja leavgagažaldagat .
Juridiske og generelle protokollære spørsmål .
Oppalaš ráđđeaddin protokollára gažaldagain .
Avdelingsdirektør Helle Klem
Ossodatdirektevra Øystein Braathen
Nr. : 34/2012
Nr. : 34/2012
Diskuterte utkast av fisk med Europaparlamentet
Digaštalle guolástusárvalusa Eurohpá parlameanttain
Fiskeri- og kystminister Lisbeth Berg-Hansen har i dag hatt møte i fiskerikomiteen i Europaparlamentet og politiske samtaler med EUs fiskerikommissær Maria Damanaki .
Guolástus- ja riddoministtar Lisbeth Berg-Hansen:s lei čoahkkin Eurohpá parlameantta guolástuskomitéain ja politihkalaš ságastallamat EO guolástuskomisearain Maria Damanaki:n cuoŋománu 24 .
Berg-Hansen er denne uken i Brussel for å drøfte viktige felles utfordringer for Norge og EU på fiskeri- og sjømatområdet .
Berg-Hansen lea dán váhkus Brusselis ságaškuššamin Norgga ja EO guoskevaš guolástus- ja mearraborramušsuorggi dehálaš oktasaš hástalusaid .
Fiskeri- og kystministeren har også besøkt norske utstillere på den europeiske sjømatmessen ( European Seafood Exposition ) og skal ha samtaler med den skotske fiskeriministeren Richard Lockhead .
Guolástus- ja riddoministtar lea maid guoimmuhan Norgga čájeheddjiid eurohpálaš mearraborramušdoaluin ( European Seafood Exposiotion ) ja son áigu maid ságastit Skottlándda guolástusministariin Richard Lockhead:n .
- Norge er en stor sjømatnasjon og EU er vårt viktigste marked for sjømat .
- Norga lea stuorra mearraborramušnašuvdna ja EO lea min deháleamos márkan mearraborramuššii .
Hele 20 % av EUs import av sjømat kommer fra Norge .
Olles 20% EO olgoriikkabuvttus boahtá Norggas .
I Barentshavet har vi nå verdens største torskebestand , som resultat av en ansvarlig forvaltning bygget på føre var-prinsippet .
Barentsábis lea mis dál máilmmi stuorimus dorskehivvodat , ja sivvan dasa lea vástideaddji hálddašeapmi huksejuvvon ovdalgihtii várrugasvuođa prinsihpaid ala .
Dette ser også andre land , og i Brussel opplever vi stor interesse for norske forvaltningsløsninger , sier Berg-Hansen , som brukte mye tid på dette temaet i parlamentet .
Dán oaidnit maiddái eará riikkain , ja Brusselis lea stuorra beroštupmi Norgga hálddašančovdosiidda , cealká Berg-Hansen , gii geavahii mealgat áiggi dán áššái parlameanttas .
Norge og EU har sammen en betydelig stemme innenfor fiskeriforvaltning globalt .
Norggas ja EO:s lea ovttas mearkkašahtti mearkkašupmi guolástushálddašeamis máilmmiviidosaččat .
Under begge møtene ble saker som reformen av EUs felles fiskeripolitikk , handel med sjømat og fiskeriforvaltning drøftet .
Goappašiid čoahkkimiin ledje ságaškuššamat EO oktasaš guolástuspolitihkalaš ođastusa , mearraborramuša gávppašeami ja guolástushálddašeami birra .
- EU er nå midt i prosessen med å reformere sin felles fiskeripolitikk .
- EO lea dál ođasteamen iežaset oktasaš guolástuspolitihka .
Jeg har gitt uttrykk for min fulle støtte til EUs fiskerikommisær Damanaki og hennes forslag om innføre forbud mot utkast av fisk , slik som vi har i Norge .
Mun lean dovddahan ahte doarjjun ollásit EO guolástuskomiseara Damanaki ja su árvalusa gieldit guliid bálkumiid , nu go mis lea Norggas .
Dette er en viktig sak og jeg setter stor pris på den nære dialogen med kommissær Damanaki og fiskerikomiteen i Europaparlamentet , sier Berg-Hansen .
Dát lea dehálaš ášši ja mun sakka liikon go mus lea nu buorre gulahallan komisearain Damanaki:n ja Eurohpá parlameantta guolástuskomitéain , dadjá Berg-Hansen .
Dokumenter
Dokumeanttat
Departementet utgir en rekke publikasjoner :
Bargodepartemeanta almmuha ollu prentosiid :
Proposisjoner og meldinger er dokumenter som blir lagt frem for Stortinget .
Proposišuvnnat ja dieđáhusat leat áášebáhpárat mat ovddiduvvojit Stuorradiggái .
Lover og regler omfatter lover , forskrifter , retningslinjer m.v. knyttet til departementets ansvarsområder .
Lágat ja njuolggadusat leat lágat , láhkaásahusat , láidestusat ja dakkáraččat mat gullet departemeantta ovddasvástádussurggiide .
Rundskriv er orienteringer fra departementet til berørte parter om tolkninger av lover og forskrifter .
Johtočállosat leat diehtojuohkinčállosat departemeanttas guoskevaš beliide lágaid ja láhkaásahusaid dulkomiid birra .
Høringer er forslag fra departementet som sendes til berørte parter ( offentlige og private institusjoner , organisasjoner og andre departementer ) .
Gulaskuddamat leat departemeantta evttohusat mat sáddejuvvojit guoskevaš beliide ( almmolaš ja priváhta ásahusaide , organisašuvnnaide ja eará departemeanttaide ) .
Hensikten er å vurdere økonomiske og administrative konsekvenser av offentlige tiltak .
Ulbmil lea árvvoštallat almmolaš doaibmabijuid ekonomalaš ja hálddahuslaš váikkuhusaid .
NOU-er ( Norsk offentlig utredning ) produseres av utvalg og arbeidsgrupper som er nedsatt av departementet .
NÁČaid ( Norgga almmolaš čielggademiid ) ráhkadit lávdegottit dahje bargojoavkkut maid departemeanttat nammadit .
Rapporter og planer produseres som regel av eksterne forskere eller utvalg , og omfatter rapporter , analyser og kartlegginger levert til departementet .
Raporttaid ja plánaid ráhkadit dábálaččat departemeantta olggobeallásaš dutkit dahje lávdegottit . Dat sáhttet leat raporttat , analysat ( guorahallamat ) ja kártemat mat geigejuvvojit departementii .
Tildelingsbrev er det sentrale styringsinstrumentet fra et departement til en underliggende virksomhet .
Bagadusat ja gihppagat muitalit departemeantta politihka ja geavada birra , čuvgehussan eanebuidda .
Kommunal- og regionaldepartementet utgir en rekke publikasjoner :
Gielda- ja guovlodepartemeanta almmuha ollu prentosiid :
Tildelingsbrevet skisserer økonomiske rammer og beskrivelser prioriteringer , resultatmål og rapporteringskrav for virksomhetene .
Dáin siidduin gávnnat proposišuvnnaid ja dieđáhusaid maid Gielda- ja guovlodepartemeanta lea almmuhan .
Fiskeri- og kystdepartementet utgir en rekke publikasjoner
Riddodepartemeanta almmuha ollu prentosiid :
NOU-er ( Norges offentlige utredninger ) produseres av utvalg og arbeidsgrupper som er nedsatt av departementet .
NÁČaid ( Norgga almmolaš čielggademiid ) ráhkadit lávdegottit dahje bargojoavkkut maid departemeanttat nammadit .
Veiledninger og brosjyrer orienterer om departementets politikk og praksis , og retter seg mot et bredere publikum .
Bagadusat ja gihppagat muitalit departemeantta politihka ja geavada birra , čuvgehussan eanebuidda .
Rapporter og planer produseres som regel av eksterne forskere eller utvalg , og omfatter rapporter , analyser og kartlegginger levert til departementet .
Dat sáhttet leat raporttat , analysat ( guorahallamat ) ja kártemat mat geigejuvvojit departementii .
Veiledninger og brosjyrer orienterer om departementets politikk og praksis , og retter seg mot et bredere publikum .
Dáin siidduin gávnnat proposišuvnnaid ja dieđáhusaid maid [ ... ]departemeanta lea almmuhan .
Stemmerett og manntall
Jienastanvuoigatvuohta ja jienastuslohku
Stortingsvalg
Stuorradiggeválga
Disse har stemmerett ved stortingsvalget : Norske statsborgere som
Dáin lea jienastanvuoigatvuohta stuorradiggeválggas : Norgga stáhtalahtut guđet
vil ha fylt 18 år innen utgangen av valgåret og som
devdet 18 jagi ovdal válgajagi loahpa ja guđet
er , eller noen gang har vært , folkeregisterført som bosatt i Norge , og som
leat , dahje leat leamaš , girjejuvvon Norgga ássin álbmotregistarii , ja guđet
ikke har mistet stemmeretten etter Grunnloven § 53 .
eai leat massán jienastanvuoigatvuođaset Vuođđolága § 53 vuođul .
Ansatte i diplomatiet eller konsulatvesenet og deres husstand har stemmerett selv om de ikke oppfyller bosettingskriteriet .
Diplomatiija dahje konsuláhtalágádusa bargit ja sin bearašlahtuin lea jienastanvuoigatvuohta vaikko sii eai deavdde ássaneavttu .
Dersom de ikke noen gang har vært registrert som bosatt i Norge , skal de manntallsføres i Oslo kommune .
Jos sii eai leat goassege leamaš registarastojuvvon Norgga ássin , de galget girjejuvvot Oslo suohkana jienastuslohkui .
For å kunne stemme ved stortingsvalget , må du stå innført i manntallet i en kommune .
Ovdalgo don sáhtát jienastit stuorradiggeválggas , de fertet leat girjejuvvon muhtun gieldda jienastuslohkui .
Er du innført i manntallet ?
Leatgo don čálihuvvon jienastuslohkui ?
Velgere bosatt i Norge : Alle personer med stemmerett vil automatisk bli innført i manntallet i den kommunen de var registrert bosatt pr. 30. juni i 2009 .
Jienasteaddjit guđet ásset Norggas : Buot olbmuin geain lea jienastanvuoigatvuohta , čálihuvvojit automáhtalaččat dan gieldda jienastuslohkui masa ledje registarastojuvvon ássin geassemánu 30. b. 2009 .
Har du flyttet til en annen kommune etter 30. juni 2009 , er du registrert i manntallet i den kommunen du flyttet fra .
Jos don fárrejit eará gildii geassemánu 30. b. 2009 maŋŋil , de don leat girjejuvvon dan gieldda jienastuslohkui mas don fárrejit eret .
Dersom du ikke har vært registrert bosatt i Norge de siste 10 årene , må du søke om å bli ført inn i manntallet .
Jos don it leat leamaš girjejuvvon Norgga ássin álbmotregistarii maŋimuš 10 jagi , de don fertet ohcat iežat čálihuvvot jienastuslohkui .
Du søker ved å skrive under på den omslagskonvolutten som benyttes ved forhåndsstemmegivning utenriks .
Don ožat dainna lágiin ahte čálát iežat nama doavdnjekonvoluhttii mii geavahuvvo go olmmoš jienasta ovddalgihtii olgoriikkas .
Dersom du forhåndsstemmer i Norge eller ikke benytter den nevnte omslagskonvolutten , må du søke særskilt .
Jos don jienastat ovddalgihtii Norggas dahje it geavat namahuvvon doavdnjekonvoluhta , de fertet sierra ohcat beassat jienastuslohkui .
Dette kan gjøres i eget brev eller ved å bruke eget skjema .
Dan don sáhtát dahkat sierra reivviin dahje sierra skoviin maid deavddát .
Søknaden må inneholde en erklæring om at du fortsatt er norsk statsborger .
Ohcamis ferte leat du duođaštus ahte don ain leat Norgga stáhtalahttu .
Søknaden må komme frem til valgstyret i den kommunen der du sist var registrert i folkeregisteret som bosatt innen 14. september kl. 21 .
Du ohcan ferte ovdal dii. 21 čakčamánu 14. b. joavdat dan gieldda válgastivrii masa don maŋimusat ledjet čálihuvvon ássin álbmotregistarii .
Skjema for søknad om innføring i manntallet [ pdf-format ] [ word-format ]
skovvi mainna ohcat iežas čálihuvvot jienastuslohkui [ pdf-hápmi ] [ word-hápmi ]
Nyhet , 01.10.2012
Ođas , 01.10.2012
Dugnad for informasjonssikkerhet
Veahkkálasbargu diehtosihkarvuođa váste
Oktober er den nasjonale måneden for informasjonssikkerhet .
Golggotmánnu lea riikkaidgaskasaš diehtosihkarvuođa mánnu .
I løpet av denne måneden gjennomføres en dugnad for å styrke informasjonssikkerheten i landet .
Dán mánu mielde galgá čađahuvvot veahkkálasbargu nannemis diehtosihkarvuođa riikas .
Vi bruker internett til stadig flere formål .
Mii dađistaga atnit interneahta máŋggalágan doaimmaide ja ulbmiliidda .
Vi handler på nettet , bruker nettbank og vi kommuniserer med vennene våre på epost , sms og Facebook
Mii gávppašat neahtas , ávkkástallat neahttabáŋku ja gulahallat iežamet ustibiiguin šleađgaboastta , SMS ja Facebook bakte .
- Internett har gitt oss fantastiske muligheter , men vi trenger kunnskap og bevissthet om hvordan vi opptrer på nettet .
- Interneahtta bakte mii leat ožžon viiddis vejolašvuođaid , muhto mii fertet oažžut máhtu ja oahppat movt mii doaibmat neahtas .
Vi har alle et ansvar for å gjøre det vi kan for å øke sikkerheten på nett , sier statsråd Rigmor Aasrud , som åpner sikkerhetsmåneden under konferansen " Sikkert nok " den 2. oktober .
Mis lea buohkain ovddasvástádus dahkat dan mii lea vejolaš vai nannet sihkarvuođa neahtas , lohká stáhtaráđđi Rigmor Aasrud , guhte rahpá sihkarvuođamánu » doarvái sihkarvuohta ” konfereanssa mii lágiduvvo golggotmánu 2. beaivvi .
Årets sikkerhetsmåned har tre hovedtema :
Dán jagi sihkarvuođa mánus leat golbma váldofáttá :
Stopp .
Bisán .
Tenk .
Jurdil .
Klikk .
Deaddil .
Oppdatering av programvare
Ođasmahttit dihtorprográmmaid
Passord
Beassansátni
Felles for disse tre temaene er at det dreier seg om handlinger som vi som enkeltpersoner må ta tak i .
Dat mii lea oktasaš dáin golmma fáttáin lea ahte lea sáhka doaimmain maiguin mii buohkat fertet bargat .
Vi har alle et ansvar for å gjøre det vi kan for ikke å spre virus , vi har alle et ansvar for å vanskeliggjøre IT-kriminelles virksomhet gjennom å ha gode rutiner for oppdatering av programmer og gode rutiner for passord .
Mis lea buohkain ovddasvástádus dahkat dan maid sáhttit hehttemis dihtorvirusa leavvama , ja ahte mis buohkain lea ovddasvástádus eastadeames DT-vearredahkkiid doaimma dákko bakte go ođasmahttit dihtorprográmmaid ja fuolahit ahte mis leat buori beassansáni vierut .
Her får du oversikt over hva som skjer under den nasjonale sikkerhetsmåneden .
Dása lea čohkkejuvvon dieđut das mii sihkarvuođamánus nationála dásis gálgá dáhpáhuvvat .
Nyheter , taler og pressemeldinger :
Ođđasat , sáhkavuorut ja preassadieđáhusat :
Statsråd Rigmor Aasruds åpningstale
Stáhtaráđi Rigmor Aasrud rahpansárdni
Les mer :
Loga eanet :
Sikkerhet.no – informasjon om den nasjonale sikkerhetsmåneden
Sikkerhet.no – dieđut nationála sihkarvuođamánu birra
Arrangementer under sikkerhetsmåneden
Doalut mat lágiduvvojit sihkarvuođamánus
Sikkerhetstips hjemme og på jobb
Sihkarvuođacavgileamit ruovttus ja barggus
Slettmeg.no
Slettmeg.no
Norsk senter for informasjonssikkerhet står bak den nasjonale dugnaden .
Norgga diehtosihkarvuođa guovddáš dat ovddasvástida nationála veahkkálasbarggu .
Norsk senter for informasjonssikring ( NorSIS ) er en del av regjeringens helhetlig satsing på informasjonssikkerhet i Norge .
Norgga diehtosihkkarastin guovddáš ( NorSIS ) lea oassin ráđđehusa ollislaš diehtosihkarvuođa áŋgiruššamis Norggas .
NorSIS er faglig underlagt Fornyings- , administrasjons- og kirkedepartementet .
NorSIS lea fágalaččat Ođasmahttin- , hálddahus- ja girkodepartemeanta vuollásažžan .
Artikkel i boka Samisk skolehistorie 3 .
Artihkal girjjis Sámi skuvlahistorjá 3 .
Edmund Johansen :
Edmund Johansen :
Ett års skolestreik for bygdeskole
Ovtta jagi skuvlastreaika giliskuvlla bealis
Fortalt til Svein Lund
Muitaluvvon Svein Lundii
Edmund Johansen , Gussanjárga / Kunes 2007 ( Foto : Basia Głowacka )
Edmund Johansen , Gussanjárga 2007 ( Foto : Basia Głowacka )
Edmund Johansen er født i 1946 og oppvokst på Kunes ( Gussanjárga ) innerst i Laksefjorden , der han fortsatt bor .
Edmund Johansen lea riegádan 1946:s ja bajásšaddan Gussanjárggas Lágesvuonas , gos ain orru .
Folkeskolen gikk han i tida 1953–60 , dels på Kunes , dels på Lebesby .
Álbmotskuvlla son váccii 1953–60 , belohahkii Gussanjárggas , belohahkii Davvesiiddas .
I 1964/65 gikk han landbruksskolen i Tana .
1964–65 son váccii eanandoalloskuvlla Deanus .
Edmund har arbeida med litt av hvert , bl.a. kjørt drosje og ambulanse , vært graver , lagersjef , regningsbud , arbeida på Statens forsøksgård i Alta og vært duodji-utøver .
Edmund lea bargan feara maid , ee. dákse- ja ambulánsavuoddjin , goaivun , rádjohoavdan , rehketdoalvun , Stáhta geahččalandálu bargin ja duojárin .
Nå driver han og kona Eli « Kunes opplevelse og handel » , som ved sida av butikk har utleierom , kafé i turistsesongen og forskjellige tilbud til turister .
Dál soai eamidiinnis Eliin jođiheaba « Kunes opplevelse og handel » , mas gávppi lassin lea gáffádat turistaáigge ja iešguđetlágan fálaldagat turisttaide .
På veg hjem etter lansering av Samisk skolehistorie 2 i Tana i august 2007 hadde forfatter og fotograf bak denne artikkelen behov for overnatting på Kunes .
Ruoktot vuojidettiin Sámi skuvlahistorjjá 2 - girjji almmuheamis Deanus 2007 borgemánus dárbbašeigga dán artihkkala čálli ja govvideaddji idjadansaji Gussanjárggas .
Vi blei tatt i mot av Edmund og kom sjølsagt til å snakke om skolehistoria .
Edmund válddii munno vuostá ja dieđusge šattaimet ságastallat skuvlahistorjjá birra .
Vi nevnte at i neste bok skal det komme en artikkel fra Kunes , men at vi skulle gjerne hatt flere .
Namuheimme ahte čuovvovaš girjjis galgá leat okta artihkal Gussanjárggas , muhto háliidivččiimet gal eanetge oažžut .
Men la meg begynne med starten .
Muhto divtte mat mu álgit álggus .
En underlig figur
Ártegis olmmái
– I første klasse hadde vi en underlig figur til lærer .
– Vuosttaš luohkás mis lei duođaid ártegis olmmái oahpaheaddjin .
Jeg må si at han gjorde et djupt inntrykk på oss .
Ferten dadjat ahte son duođaid darvánii min muitui .
Han kom fra Oslo , var omtrent 70 år og skulle egentlig vært pensjonert [ 2 ] .
Son bođii Oslos , lei sullii 70 jagi boaris , ja lei galgat rievtti mielde leat ealáhagas .
Alltid gikk han i sort dress , med hvit skjorte og sløyfe .
[ 2 ] Álo sus lei čáhppes readdju ja vilges báidi badjelis ja čuolmmastat čeabehis .
Vi var helt forferda over at en slik figur kunne dukke opp i ei lita samisk bygd .
Leimmet oalle suorganan ahte dákkár olmmái sáhtii ihtit unna sámi gilážii .
Da vi begynte hadde han laga 15–20 pekestokker av vier .
Dalle go álggiimet skuvlii , de son lei juo ráhkadan 15–20 čujonasa sieđggas .
De skulle ikke bare brukes til å peke på tavla med , men til å holde kustus på oss .
Dat eai galgan dušše geavahuvvot čujuhit távvalii , muhto maiddái áitinreaidun .
Når pekestokken smalt i kateteret eller en pult hendte det rett som det var at den brakk , så lageret minka i løpet av vinteren .
Go čujonas bávkkehii oahpaheaddjibeavdái dahje oahppibeavdái , de dávjá doddjui , nu ahte čujonasrádju unnui dálvvi mielde .
Vi hadde ikke lov å ha hendene under pulten .
Mis ii lean lohpi doallat gieđaid beavddi vuolde .
Vi måtte legge hendene oppå pulten og så slo læreren pekestokken i pulten rett foran fingrene , så vi kjente suset .
Fertiimet bidjat gieđaid beavddi ala , ja de oahpaheaddji časkkii čujonasain beavdái juste gieđaid ovdabeallái nu ahte dovddaimet šuva .
Men en gang var det en elev som plutselig skøyv fingrene fram idet læreren slo .
Muhto oktii muhtun oahppi fáhkkestaga hoigadii suorpmaid ovddosguvlui juste dalle go oahpaheaddji časkkii .
Gutten blei selvfølgelig helt skamslått , og da blei det slutt på dette .
Gánda dieđusge lápmašuvai , ja dalle dát vierru nogai .
Ellers var det skammekrok når vi hadde gjort noe galt , eller rettere sagt noe læreren ikke likte .
Muđui vurddii heahpanančiehka go leimmet dahkan juoidá boastut , dahje baicce dahkan juoidá masa oahpaheaddji ii liikon .
En mild mann
Šiega olmmái
– Så da vi i andre klasse fikk Richard Bergh var det en stor overgang .
– Nu ahte go mii nuppi luohkás oaččuimet Richard Bergh oahpaheaddjin , de lei stuora nuppástus .
Han var jo en mild mann , og han var bare i 20-års-alderen da han kom hit .
Son han lei šiega olmmái , ii ge lean go 20-jahkásaš dalle go bođii deikke .
Han skremte oss ikke , men klarte derimot å engasjere oss .
Son ii baldán min , muhto nagodii baicce movttiidahttit min .
Han hadde stor interesse for folkeeventyr og brukte å lese eventyr for oss .
Sus lei stuora beroštupmi álbmotmáidnasiidda ja lávii lohkat máidnasiid midjiide .
Nå syntes vi jo han også var litt underlig .
Na , min mielas lei son maid veahá ártegis olmmái .
Han kom jo fra en annen verden , og var ikke vant til slikt arbeid som alle gjorde her hos oss .
Son han bođii eará máilmmis , ii ge lean hárjánan dakkár bargguide maid buohkat barge min guovlluin .
Så var han vel litt mørkredd også .
Dasa lassin son balai seavdnjadis .
Skjult samisk
Sámegiella čihkosis
– Da jeg vokste opp snakka fremdeles de fleste på Kunes og ellers i indre Laksefjorden samisk .
– Dalle go mun šadden bajás hupme ain eatnasat Gussanjárggas ja muđui siskkit Lágesvuonas sámegiela .
Far min var samisktalende , men mor mi var fra Vesterålen og snakka bare norsk .
Mu áhčči lei sámegielat , muhto mu eadni lei Viestterállasis eret ja humai dušše dárogiela .
Derfor blei det snakka mest norsk hjemme hos oss .
Danin hubmui eanáš dárogiella min ruovttus .
Sjøl snakka jeg nok noe samisk de første åra , men på den tida jeg begynte på skolen , døde begge onklene mine , og dermed blei det ikke snakka mer samisk hjemme hos oss .
Ieš hupmen gal veahá sámegiela vuosttaš jagiid , muhto dan áiggi go álgen skuvlii , de jámiiga mu eagiguovttos ja dalle ii hubmojuvvon šat eambbo sámegiella min ruovttus .
Siden har jeg ikke snakka særlig samisk , men jeg forstår jo det aller meste .
Dan maŋŋá in leat hupman ollu sámegiela , muhto ipmirdan gal measta visot .
Blant elevene på min alder var det flere som knapt kunne noe norsk da de begynte på skolen .
Mu ahkásaš ohppiid gaskkas ledje muhtimat geat eai báljo máhttán maidege dárogillii go álge skuvlii .
Jeg ser Richard Bergh skriver at bare de eldre snakka samisk .
Oainnán ahte Richard Bergh čállá ahte dušše boares olbmot sámástedje .
Her trur jeg faktisk verken han eller andre som kom utafra oppfatta hvor mye samisk språk fortsatt var i bruk på den tida .
Jáhkán ahte son ja earát geat bohte olggobealde , eai fihtten man ollu sámegiella ain lei anus dan áiggi .
De aller fleste var jo tospråklige , og når noen utenfra kom , slo alle rett over på norsk .
Measta buohkat han ledje guovttegielagat , ja go muhtin olggobeale olmmoš bođii , de buohkat molso dárogillii .