pere/sami_parallel huggingface dataset:
Bruken av utjevningsmandater kan ha ulik begrunnelse , men er et redskap som skal være med på å motvirke skjevheter i valgsystemer .
Sáhttá leat iešguđetlágan ákkat geavahit dássenmandáhtaid , muhto dat leat reaidun mat galget vuosttildit válgavuogádagain boasttuvuođaid .
Dette er også slått fast i Grunnlovens § 110 a .
Dat lea maid deattuhuvvon Vuođđolága § 110a:s .
Dette prinsippet ligger til grunn for Sametingets arbeid og gjelder også utforming av valgreglene . »
Dát prinsihppa lea vuođđun Sámedikki bargui ja gullá maiddái válganjuolggadusaid hábmemii . »
Sametinget uttaler videre : « Sametingets syn må være tungtveiende ved utformingen av valgreglene .
Sámediggi cealká viidáset : « Sámedikki oaidnu ferte leat hui mávssolaš válganjuolggadusaid hábmemis .
Vi beklager sterkt at departementet ikke finner grunnlag for å imøtekomme Sametingets vedtak om å forbeholde utjevningsmandatene det underrepresenterte kjønn .
Mii šállošit garrasit go departemeantta mielas ii leat vuođđu vuhtiiváldit Sámedikki mearrádusa das ahte várret dássemandáhtaid sohkabeallái mii lea unnitlogus .
Departementet har heller ikke sluttet seg til Sametingets forslag om at kun lister med en tilslutning på minst 4% av samtlige godkjente stemmer til sametingsvalget kan tildeles utjevningsmandat .
Departemeanta iige leat guorrasan Sámedikki evttohussii ahte leat dušše listtut mat Sámediggeválggas ožžot unnimusat 4% buot dohkkehuvvon jienain mat sáhttet oažžut dássenmandáhta .
Valg av representanter til Sametinget er et nasjonalt valg , og det er nødvendig å se hvilken oppslutning et parti / listestiller oppnår totalt sett .
Dássenmandáhtaid juohkimis berrejit dušše dat bellodagat / listoovddideaddjit geat leat olahan vissis muttu doarjaga oažžut dássenmandáhtaid . »
Ved fordeling av utjevningsmandatene bør kun de partiene / listestillerne som har oppnådd en viss samlet oppslutning bli tilkjent utjevningsmandater . »
Dán lávdegotti bargu ja evttohus galgá leat vuođđun ságastallamiidda ja mearrádusaide mot rievdadit Sámedikki válgaortnega 2009 rádjái » .
høring 5. juli 2004 til departementene , kommunene , samiske organisasjoner og til dem som stilte lister ved sametingsvalget i 2001 .
Váldit atnui njeallje dássenmandáhtaid Gulaskuddančálus evttohusain válljet njeallje dássenmandáhtaid Sámediggeválgii sáddejuvvon olgguldas gulaskuddamii suoidnemánu 5.b.2004:s departemeanttaide , suohkaniidda , sámi organisašuvnnaide sáddejuvvon sidjiide geat ceggejedje listtuid 2001 sámediggeválgii .
Ingen av de 10 departementer som avga uttalelse hadde merknader til forslaget .
Ii ovttage dan 10 departemeanttas mat bukte cealkámuša lean mearkkašumit evttohussii .
Røyrvik kommune støtter ikke forslaget til lovendring fordi endringen ikke vil styrke den sørsamiske representasjon i Sametinget .
Røyrvik suohkan ii doarjjo láhkarievdadusa evttohusa danin go dat ii boađe nannet lullisámi ovddasteami Sámedikkis .
Arbeiderpartiets sametingsliste i valgkrets 12-Sørsameområdet går likeså imot forslaget med den begrunnelse at minoritetene innefor det samiske miljøet bør få større representasjon .
Bargiidbellodaga sámediggelistu lullisámeguovllus maiddái vuosttilda evttohusa dainna ákkastemiin ahte minoritehtat sámi birrasis berrejit oažžut eanet ovddasteami .
Utjevningsmandater fordelt på demografisk grunnlag vil forsterke forskjellene innefor det samiske miljøet og være til skade for kulturen og språket i det sørsamiske området .
Dássenmandáhtaid juohkásan demográfalaš vuođu alde boahtá nannet erohusaid sámi birrasis ja leat vahágin lullisámeguovllu kultuvrii ja gillii .
Sør-Varanger kommune er likeså betenkt over de konsekvenser fordelingen av utjevningsmandatene kan medføre for de små valgkretser .
Mátta-Várjjat suohkan maiddái ballá váikkuhusain maid vejolaččat dássenmandáhtaid juohkin sáhttá dagahit smávit válgabiirriide .
Kautokeino kommune og Kautokeino flyttsameliste mener at fire utjevningsmandater ikke er nok til å bidra til en rettferdig og demokratisk valgordning , fordi forskjellene er for store mellom valgkretsene .
Guovdageainnu suohkan ja Guovdageainnu Johttisámiid listu oaivvilda ahte njeallje dássenmandáhtat eai leat doarvái dagahit vuoiggalaš ja demokráhtalas válgaortnega , danin go erohusat leat beare stuorrát gaskal válgabiirriid .
De støtter imidlertid departementets forslag fordi det nå ikke er mulig å gjennomføre større endringer hvor det tas hensyn til valgkretsens størrelse , geografi og antall valgkretser .
Sii dorjot liikká departemeantta evttohusa danin go ii leat vejolaš čađahit stuorát rievdadusaid mat vuhtiiváldet válgabiirriid sturrodaga , geográfiija ja man ollu válgabiirret leat .
Lenvik og Alta kommuner støtter departementets forslag og begrunnelse for at utjevningsmandatene ikke skal tilfalle det underrepresenterte kjønn .
Gažaldat unnitlogu sohkabeali birra Leaŋŋgáviika ja Álttá suohkan doarju departemeantta evttohusa ja ákkastallama ahte dássenmandáhtat eai galgga buorrin unnitlogu sohkabeallái .
SørVaranger kommune mener det må legges særlig vekt på departementets forslag om at Sametinget kan stille krav til minst 40–60% kjønnsfordeling på lister som stiller til valg .
Mátta-Várjjat suohkan oaivvilda ahte ferte erenoamážit deattuhit departemeantta evttohusa ahte Sámediggi sáhttá gáibidit unnimusat 40–60% sohkabeali juogu listtuin mat ceggejuvvojit válgii .
Karasjok kommune , Norske samers riksforbund ( NSR ) og Arbeiderpartiets sametingsliste i valgkrets 1 – Nesseby mener at utjevningsmandatene må forbeholdes det underrepresenterte kjønn .
Kárášjoga gielda , Norgga sámiid riikkasearvi ( NSR ) ja Bargiidbellodaga Sámediggelistu válgabiirre 1:s – Unjárga oaivvildit ahte dássemandáhtaid galgá eaktudit sohkabeallái mii lea unnitlogus .
Norske samers riksforbund mener også at departementet ikke fører tilstrekkelig argumentasjon for sin avvisning av Sametingets krav .
Norgga sámiid riikkasearvi oaivvilda maiddái ahte departemeanta ii doarvái ákkastala manin hilgu Sámedikki gáibádusa .
Norske samers riksforbund sier videre at Sametinget står i en særstilling som et urfolksparlament og er derfor ikke sammenlignbart med andre valg slik departementet framholder i sitt høringsnotat .
Norgga sámiid riikkasearvi dadjá viidáset ahte Sámedikkis lea sierra sajádat eamiálbmotparlameantan ja danin ii sáhte dan buohtastahttit eará válggaiguin nu mot departemeanta doalahá iežas gulaskuddančállosis .
Sortland kommune støtter departementets forslag om at det ikke skal være en sperregrense for å kunne oppnå utjevningsmandat , mens Karasjok kom 4
Maiddái Sortlándda suohkana mielas lea posiitiivvalaš ahte dássenmandáhtat vuoruhit sohkabeali mii lea unnitlogus . 4
Det samme mener Norske samers riksforbund og Arbeiderpartiets sametingsliste i valgkrets 1-Nesseby .
Seamma oaivvildit Norgga sámiid riikkaseravi ja Bargiidbellodaga sámediggelistu válgabiirre 1:s – Unjárga .
Av de til sammen 27 høringsuttalelsene som er kommet inn , støtter de aller fleste departementets forslag om å innføre 4 utjevningsmandater til Sametinget , at disse ikke forbeholdes det underrepresenterte kjønn og at det ikke innføres 4% sperregrense som betingelse for muligheter til å oppnå utjevningsmandat .
Buot 27 gulaskuddancealkámušain mat leat boahtán , dorjot eatnasat departemeantta evttohusa ahte Sámedikkis váldit atnui njeallje dássenmandáhtaid , ahte dat eai várrejuvvo sohkabeallái mii lea unnitlogus ja ahte ii ásahuvvo 4% vuolimusrádji eaktun dasa ahte galgá leat vejolašvuohta oažžut dássenmandáhta .
Departementets vurderinger
Departemeantta árvvoštallan
Departementet finner ikke grunnlag for å imøtekomme Sametingets forslag om at de fire nye utjevningsmandatene skal tilfalle det underrepresenterte kjønn .
Departemeantta mielas ii leat vuođđu doarjut Sámedikki evttohusa das ahte njeallje ođđa dássenmandáhta galget boahtit buorrin sohkabeallái mii lea unnitlogus .
Det er ikke bestemmelser om kjønnskvoteringer ved noen andre valg , og en bør ikke ved lov regulere kjønnssammensetningen i et folkevalgt organ som Sametinget .
Eai leat mearrádusat sohkabeale eriid birra makkár ge eará válggain , ja ii berre lágain reguleret sohkabeale čoahkádusa Sámedikkis mii lea álbmotválljejuvvon orgána .
Departementet har i denne sammenheng merket seg og er enig i kommunalkomitéens flertall , jf. Innst. S. nr. 110 ( 2002– 2003 ) når den antar « at dette i alle høve ikke vil være tilstrekkelig til å sikre rimelig likestilling i representasjonen mellom kjønnene » .
Departemeanta lea dán oktavuođas mearkkašan maid gielddakomitea eanetlohku dadjá ja lea ovttaoaivilis dainna , vrd. Evtt. S. nr. 110 ( 2002–2003 ) go dat jáhkká « ahte ii makkárge oktavuođas boađe leat doarvái dasa ahte sihkkarastime dohkálaš dásseárvvu sohkabeliid ovddasteamis » .
Derimot bør partiene / organisasjoner / valglister fortsatt ha hovedansvaret for å sikre en balansert kjønnsmessig representasjon på lister som stiller til valg .
Baicca berre bellodagain / organisašuvnnain / válgalisttuin ain leat váldoovddasvástádus sihkkarastit dássejuvvon sohkabealalaš ovddasteami listtuin mat ceggejuvvojit válgii .
Departementet foreslår derfor i utkast til forskrift for sametingsvalget at Sametinget kan stille krav til forslagsstillere av valglister om minst 40% kjønnsfordeling på lister som stiller til valg .
Departemeanta evttoha danin sámediggeválgga láhkaásahusa evttohusas ahte Sámediggi sáhttá bidjat gáibádussan válgalisttuid evttoheddjiide ahte galgá leat unnimusat 40% sohkabeale juohku listtuin maid ceggejit válgii .
Sametinget har ikke en slik adgang i dag .
Sámedikkis ii leat dál dakkár lohpi .
Departementet finner heller ikke tilstrekkelig grunner for å tiltre Sametingets forslag om at kun lister med en oppslutning på minst 4% av samtlige godkjente stemmer til sametingsvalget kan tildeles utjevningsmandat .
Departemeanta mielas eaige leat doarvái ákkat doarjut Sámedikki evttohusa ahte dušše listtut mat olahit unnimusat 4% buot dohkkehuvvon jienain sámediggeválggas galget oažžut dássenmandáhta .
En sperregrense vil favorisere de partier og sammenslutninger som er registrert som landsdekkende lister i samsvar med samelovens § 2–7 , men vil utelukke lokale lister med stor oppslutning fra å bli tildelt utjevningsmandat .
Vuolimusrádji boahtá oidit bellodagaid ja čoahkádusaid mat leat registrerejuvvon riikaviidosaš listun sámelága § 2–7 mielde , muhto boahtá olgguštit báikkálaš listtuid main lea olu doarjja oažžumis dássenmandáhta .
Departementet deler imidlertid Sametingets oppfatning om at det er behov for en større helhetlig utredning om Sametingets valgordning og at denne utredningen blant annet bør ta sikte på å avklare behov for endret valgkretsinndeling og endret antall representanter fra de ulike valgkretsene .
Departemeanta doarju dattetge Sámedikki oainnu das ahte dárbbaša dahkat stuorát guorahallama Sámedikki válgaortnega birra ja ahte dát guorahallan earret eará berre geahččalit čielggadit lea go dárbu rievdadit válgabiirejuoguid ja man galle áirasa iešguhtet ge biirriin galget leat .
Departementet har i den forbindelse merket seg at et flertall i kommunalkomitéen , jf. Innst. S. nr. 110 ( 2002–2003 ) tilskriver årsaken til lav kvinnerepresentasjon å være valgkretsinndelingen som medfører at de fleste lister oppnår kun en representant , og at menn er overrepresentert på førsteplass på listene .
Departemeanta lea dan oktavuođas mearkkašan ahte gielddakomitea eanetlohku , vrd. Evtt. S. nr. 110 ( 2002–2003 ) oaivvilda válgabiirejuogu , man geažil eanas listtut dušše ožžot ovtta áirasa , sivvan dasa go leat nu unnán nissonáirasat , ja ahte eanasgerddiid leat dievddut biddjon vuosttaš sajiide listtuin .
Forøvrig har departementet lagt til grunn at det gjennomføres , som tidligere , fire plenumssamlinger i året i valgperioden .
Muđui lea departemeanta bidjan vuođđun ahte válgaáigodagas čađahuvvojit , nugo ovdal , njeallje dievasčoahkkima jahkásaččat .
Fordelingen av utjevningsmandatene og samtlige vararepresentanter foretas av Sametingets valgnemnd .
Sámedikki válgalávdegoddi juohká dássenmandáhtaid ja buot sadjásaš áirasiid .
Den foreslåtte endring i samelovens § 2–4 krever tilsvarende revisjon av forskrift om valg av Sameting .
Evttohus rievdadit sámelága § 2–4 gáibida seammalágan ođasteami Sámedikki válgga láhkaásahusas .
kjente stemmer ved valget .
mus dohkkehuvvon jienaid válggas .
Sametingets valgnemnd utpeker utjevningsmandatene og samtlige vararepresentanter .
Sámedikki válgalávdegoddi nammada dássenmandáhtaid ja buot sadjásaš áirasiid . »
II Denne lov trer i kraft straks .
II Dát láhka biddjojuvvo fápmui dakkaviđe .
Trykk : A / S O. Fredr .
Trykk : A / S O. Fredr .
Arnesen .
Arnesen .
Overgangsstønad
Bearaš ja fuolahus
Overgangsstønad skal sikre inntekt til livsopphold til deg som er enslig mor eller far , og som er alene om omsorgen for barn .
Nuppástusdoarjja galgá sihkkarastit sisaboađu birgejupmái dutnje gii leat okto eadni dahje áhčči , gii okto fuolahat mánáid .
Overgangsstønad gis i en begrenset periode og er avhengig av barnets alder og behovet for stønaden .
Nuppástusdoarjaga addit ráddjejuvvon áigodahkii ja lea máná agi ja doarjaga dárbbuid duohken .
Hvem kan få overgangsstønad ?
Gii sáhttá oažžut nuppástusdoarjaga ?
Du må fylle visse vilkår for å ha rett til stønad som enslig mor eller far .
Galggat deavdit vissis eavttuid jus dus okto eadnin dahje áhččin galgá leat riekti doarjagii .
Vilkårene er i hovedtrekk :
Váldočuoggát eavttuid dáfus :
Du og barnet må ha bodd i Norge de tre siste årene .
Don ja mánná galgabeahtti orron Norggas golbma maŋemus jagi .
Du og barnet må oppholde dere i Norge .
Don ja mánná galgabeahtti leat Norggas .
Du må være ugift , skilt eller separert .
Don galggat leat náitalkeahttá , earránan dahje sierranan .
Du må være alene om omsorgen for barnet .
Don galggat okto fuolahit máná .
Du må ikke ha noe forhold til den andre av barnets foreldre som kan bety at du ikke er enslig mor eller far .
Dus ii galgga leat oktavuohta máná nuppi váhnemiin mii sáhttá mearkkašit ahte it leat okto eadni dahje áhčči .
Du kan lese mer om vilkårene for overgangsstønad i folketrygdloven under Regelverk i høyremenyen .
Álbmotoadjolága nuppástusdoarjaga eavttuid birra sáhtát eambbo lohkat Njuolggadusat oasis neahttasiiddu olgešbealde válljenvejolašvuođain .
Noen av vilkårene kan fravikes .
Muhtin eavttuin sáhttá spiehkastit .
NAV-kontoret ditt kan gi deg nærmere orientering om dette .
NAV-kantuvra sáhttá addit dieđuid dán birra .
Hvis du fyller vilkårene , kan du ha rett til overgangsstønad .
Dus sáhttá leat riekti nuppástusdoarjagii jus deavddát eavttuid .
Dersom barnet er under tre år , står du i utgangspunktet fritt til å velge om du vil være i aktivitet ( arbeid eller utdanning ) .
Jus mánná lea vuollel golbma jagi , de sáhtát ieš válljet háliidat go leat doaimmas ( bargu dahje oahppu ) .
Det er imidlertid til din egen fordel at du starter å tenke på aktivitet før barnet fyller tre år .
Dattetge lea dutnje ovdamunnin ahte jurddašišgoađát doaimma birra ovdal go mánná deavdá golbma jagi .
Fra barnet fyller tre år , må du være i aktivitet som utgjør minst halvparten av full tid , for eksempel halvtidsarbeid eller utdanning som utgjør halvparten av fullt studium .
Dan rájes go mánná deavdá 3 jagi , galggat leat doaimmas mii vástida unnimusat beali ollesáiggis , ovdamearkka dihte bealleáiggebarggus dahje oahpus mii vástida beali ollesáigge oahpus .
Dersom du ikke har arbeid eller skoleplass , må du være registrert hos NAV som reell arbeidssøker .
Galggat leat registrerejuvvon NAV:s ahte duođai ozat barggu jus dus ii leat bargu dahje skuvlasadji .
Aktivitetskravet kan falle bort midlertidig hvis du eller barnet er sykt , eller hvis du ikke har noen som kan passe barnet ( barnehageplass , SFO-plass eller lignende ) .
Doaibmagáibádus sáhttá gaskaboddosaččat gahččat eret jus don dahje mánná lea buohcci , dahje jus dus ii leat oktage mánnageahčči ( mánáidgárdesadji , SAÁO-sadji dahje sullasaš ) .
Du må da dokumentere sykdommen ved legeattest og for eksempel bekrefte at du har fått avslag på søknad om barnehageplass
Buozanvuođa galggat dalle duođaštit doavttirduođaštusain ja ovdamearkka dihte duođaštit ahte ii leat ožžon mánáidgárdesaji .
Hvor lenge kan du få overgangsstønad ?
Man guhká sáhtát oažžut nuppástusdoarjaga ?
Hovedregelen er at du kan få overgangsstønad i opptil tre år fram til det yngste barnet fyller åtte år .
Nuppástusdoarjaga sáhtát dábálaččat oažžut gitta golmma jahkái dassážii go nuoramus mánná deavdá gávcci jagi .
Du kan få overgangsstønad fra inntil to måneder før ventet fødsel hvis du er alene på fødselstidspunktet .
Jus leat okto riegádahttinmuttus , de sáhtát nuppástusdoarjaga oažžugoahtit juo guokte mánu ovdal vurdojuvvon riegádahttima .
Treårsperioden kan utvides med inntil to år fram til det yngste barnet fyller åtte år , dersom du er i nødvendig utdanning .
Dárbbašlaš oahpu čađahettiin sáhttá golmma jagi áigodat guhkiduvvot guvttiin jagiin dassážii nuoramus mánná deavdá gávcci jagi .
Treårsperioden kan utvides med opptil tre år fram til det yngste barnet fyller åtte år , dersom du er i nødvendig utdanning og har omsorg for flere enn to barn , eller hvis du ble aleneforsørger før du fylte 18 år .
Jus leat čađaheame dárbbašlaš oahpu ja fuolahat eanet go guokte máná , dahje jus šaddet oktofuolaheaddjin ovdal go devdet 18 jagi , de sáhttá golmma jagi áigodat guhkiduvvot golmmain jagiin dassážii go nuoramus mánná deavdá gávcci jagi .
Hvis du blir alene med barnet på grunn av samlivsbrudd , separasjon eller skilsmisse etter at det yngste barnet fylte åtte år , kan du få overgangsstønad i opptil to år fram til det yngste barnet fyller ti år .
Sáhtát oažžut nuppástusdoarjaga gitta guovtti jahkái dassážii go nuoramus mánná deavdá logi jagi jus bázát okto mánáin ovttaseallima loahpaheami , sierraneami dahje earráneami geažil maŋŋel go nuoramus mánná devddii gávcci jagi .
Det første året må du fylle aktivitetskravet .
Vuosttaš jagi galggat deavdit doaibmagáibádusa .
Det andre året må du være under nødvendig utdanning .
Nuppi jagi galggat čađaheame dárbbašlaš oahpu .
Dersom barnet ditt er særlig tilsynskrevende på grunn av funksjonshemning , sykdom eller store sosiale problemer , kan du på visse vilkår få overgangsstønad fram til barnet fyller 18 år .
Vissis eavttuid vuođul sáhtát oažžut nuppástusdoarjaga dassážii go mánná deavdá 18 jagi jus du mánná dárbbaša earenoamáš geahču doaimmashehttejumi , buozanvuođa dahje stuora sosiála váttisvuođaid geažil .
Ytelsen er skattepliktig .
Doarjagis gessojuvvo vearru .
Det utbetales ikke feriepenger av overgangsstønad .
Nuppástusdoarjagis eai máksojuvvo luopmoruđat .
Det er Stortinget som fastsetter grunnbeløpet .
Stuoradiggi dat mearrida vuođđosupmi .
Grunnbeløpet reguleres vanligvis en gang per år ( 1. mai ) i samsvar med endringene i levekostnadene og det allmenne inntektsnivået .
Vuođđosubmi muddejuvvo dábálaččat oktii jahkái ( miessemánu 1. b. ) nu ahte čuovvu eallingoluid ja dábálaš sisaboahtodási rievdadusaid
Overgangsstønaden reduseres mot inntekt .
Nuppástusdoarjja vuoliduvvo dietnasa ektui .
Det betyr at du kan tjene inntil halvparten av grunnbeløpet i løpet av en tolvmåneders periode uten av overgangsstønaden din blir redusert .
Don sáhtát dinet beali vuođđosupmis guoktenuppelot mánu áigodagas almmá nu ahte du nuppástusdoarjja vuoliduvvo .
Tjener du mer , blir overgangsstønaden redusert med 40 øre for hver krone du tjener ut over det halve grunnbeløpet .
Jus eanet dinet , de nuppástusdoarjja vuoliduvvo 40 evrriin juohke ruvnno nammii maid dinet badjel bealle vuođđosupmi .
Dagpenger , sykepenger , stønad ved barns sykdom , foreldrepenger med mer likestilles med arbeidsinntekt .
Dássálaga bargodietnasiin leat beaiveruđat , buohcanruđat , doarjja mánáid buozanvuođas , váhnenruđat ja eanet .
Det har betydning for overgangsstønaden dersom du mottar andre ytelser til livsopphold fra folketrygden eller tilsvarende ytelser fra utlandet .
Jus álbmotoajus vuostáiválddát eará birgenlági addosiid dahje sullasaš addosiid olgoriikkas , de dat váikkuha nuppástusdoarjagii .
Overgangsstønad utbetales fra og med måneden etter at du fyller vilkårene for stønad .
Nuppástusdoarjja máksojuvvo mánu maŋŋel dan rájes go deavddát doarjjaeavttuid .
Hvordan søker du om overgangsstønad ?
Mot ozat nuppástusdoarjaga ?
Du søker om overgangsstønad på blanketten ” Søknad om overgangsstønad , stønad til barnetilsyn , utdanningsstønad og flytteutgifter til enslig mor / far ” som du finner under Skjema i høyremenyen .
Nuppástusdoarjaga ozat blankeahtain » Nuppástusdoarjaga ohcan , doarjja mánnageahččái , oahppodoarjagii ja okto eatni / áhči fárrenolggosgoluide ” . Dan gávnnat Ohcamat ja mildosat oasis interneahta olgešbealde válljenvejolašvuođain .
Her finner du også informasjon om hvilke vedlegg / dokumentasjon du må legge ved søknaden .
Dáppe gávnnat maiddái dieđuid dan birra makkár duođaštusaid galggat bidjat nuppástusdoarjaga ohcama mielde .
Du får først et varsel om saksbehandlingstiden .
Álggus oaččut dieđu man guhká ášši ádjána meannudit .
Når saken er ferdigbehandlet , får du en skriftlig melding om vedtaket .
Don oaččut čálalaš dieđu mearrádusa birra go ášši gerget meannudeame .
Dersom du skal arbeide i utlandet for en norsk arbeidsgiver og fortsatt er medlem av folketrygden , kan du ha rett til overgangsstønad .
Dus sáhttá leat riekti nuppástusdoarjagii jus galggat bargat olgoriikkas norgga bargoaddi ovddas ja leat ain álbmotoaju miellahttu .
Det samme gjelder dersom du skal studere eller arbeide i utlandet i mindre enn seks måneder .
Galggat álohii dieđihit NAV-kantuvrii jus fárret dahje galggat orrut gaskaboddosaččat olgoriikkas .
I slike tilfeller må du sende en søknad til NAV-kontoret ditt i forkant av utreisen .
Eambbo olgoriikkas orruma birra čuožžu Gaskariikkalaš oasis olgešbealde válljenvejolašvuođain .
Du skal alltid melde fra til NAV-kontoret ditt dersom du flytter til eller skal oppholde deg midlertidig i utlandet .
Dá leat deháleamos dieđut vuoigatvuođaid ja geatnegasvuođaid birra . Lassin gávnnat liŋkkaid dievasmahtti dieđuide .
Oversikt over stønader og vilkår
Bearaš ja fuolahus
Stønad til enslig mor / far
Doarjja ovttaskas eadnái / áhččái
Hvem kan få stønad til enslig mor/far ?
Gii oažžu doarjaga ovttaskas eadnái/áhččái ?
Du må være ugift , skilt eller separert .
Don galggat leat jogo náitalkeahttá , earránan dahje sierranan .
Faktisk samlivsbrudd kan på visse vilkår likestilles med separasjon .
Ovttaseallima duohta botken sáhttá dihto eavttuid vuođul lohkkot dássálaga sierranemiin .
Du må være alene om omsorgen for barn og fylle vilkåret om ikke å leve sammen med den andre av barnets foreldre eller en du har vært gift med .
Don galggat leat okto máná ) ( id fuolaheaddjin ja galggat deavdit eavttuid ahte ii eale ovttas máná nuppiin váhnemiin dahje ovttain geainna ovdal ledjet náitalan .
Du kan ikke få stønad dersom du har samboer og har hatt det i 12 av de siste 18 månedene .
Don it oaččo doarjaga jus dus lea mielguoibmi ja lea leamaš 12 mánu maŋemus 18 mánus .
Du må ha vært medlem i folketrygden i de siste tre årene , og du og barnet må bo og oppholde dere i Norge .
Don galggat leamaš álbmotoaju miellahttun golbma maŋemus jagi , ja don ja mánná galgabeahtti orrut ja leat Norggas .
Noen av vilkårene kan fravikes etter bestemte regler .
Muhtin eavttuin sáhttá spiehkastit dihto njuolggadusaid vuođul .
Hva kan du få ?
Maid don sáhtát oažžut ?
Det er flere ytelser som er aktuelle dersom du er enslig mor eller far :
Leat máŋga vejolaš doarjaga ovttaskas eadnái / áhččai :
Du kan få overgangsstønad dersom du ikke har mulighet til å forsørge deg selv på grunn av omsorg for barnet .
Don oaččut nuppástusdoarjaga jus it nagot ealihit iežat dan geažil go máná fuolahat .
Du kan få stønad til barnetilsyn for å dekke kostnader knyttet til barnetilsyn i forbindelse med arbeid , utdanning eller når du er jobbsøkende .
Don oaččut doarjaga mánnageahččamii mii gokčá mánnageahččangoluid go ieš barggat , válddát oahpu dahje leat ohcame barggu .
Du kan få utdanningsstønad dersom du trenger utdanning for å bli i stand til å forsørge deg selv ved eget arbeid .
Don oaččut oahppodoarjaga jus dárbbašat oahpu váldit vai boađát dan dillái ahte nagodat birget iežat bargguin .
Du må søke om stønad til enslig mor / far .
Don galggat ohcat doarjaga ovttaskas eadnái / áhččái .
Her finner du også informasjon om .
Oza skovi www.nav.no / Skovit .
hvilke vedlegg / dokumentasjon du må legge ved søknaden .
Interneahtas gávnnat maid makkár mildosat ja duođaštusat galget ohcama čuovvut .
På grunnlag av opplyninger du gir , kan NAV vurdere hvorvidt du fyller vilkårene for rett til stønad som enslig forsørger .
Du čuvgehusaid vuođul sáhttá NAV árvvoštallat deavddát go don eavttuid oažžut rievtti doarjagii ovttaskas mánnáfuolaheaddjin .
Søknaden sender eller leverer du til NAV-kontoret ditt .
Sádde dahje doalvvo ohcama NAV-kantuvrii .
Hovedregelen er at du og barna skal oppholde dere i Norge .
Váldonjuolggadus lea ahte don ja mánná galgabeahtti leat Norggas .
Du må alltid melde fra til NAV-kontoret dersom du flytter til , eller skal oppholde deg midlertidig i utlandet .
Dieđit álohii NAV-kantuvrii jus don farret , dahje áiggut gaskaboddosaččat leat olgoriikkas .
Se for øvrig vilkår for hver enkelt ytelse .
Geahča eavttuid mat gustojit iešguđege doarjagii .
Mandat for utredning av tros- og livssynspolitikk Bakgrunn og utgangspunkt Regjeringen har besluttet å nedsette et utvalg som skal foreta en gjennomgang av statens tros- og livssynspolitikk .
Váldi guorahallat osku- ja eallinoaidnopolitihkka Duogáš ja mas dat vuolgá Ráđđehus lea mearridan bidjat johtui lávdegotti mii galgá dárkkistit stáda osku- ja eallinoaidnopolitihkka .
Utvalget skal fremme forslag som kan bidra til å skape en mer helhetlig politikk på feltet .
Lávdegoddi galgá ovdanbuktit evttohusaid mat sáhttet vuođđudit eambbo ollislaš politihkka dan suorggis .
De siste tiårene har det norske samfunnet gjennomgått store endringer . Det er blitt et økt kulturelt og religiøst mangfold .
Daid maŋemus logi jagi norgga servodat lea vásihan stuorra rievdadusaid , kulturáláš ja oskkolaš valljivuohta lea lássanan .
Ca. 80 % av befolkningen tilhører Den norske kirke , men både antall tros- og livssynssamfunn utenfor Den norske kirke og antall personer som tilhører disse samfunnene , er økende .
Sullii 80 proseantta olbmuin gullojit Norgga Girkui , muhto Norgga Girkku olggobealde sihke osko- ja eallinoaidnoservodagaid ja olbmuid lohku mat gullojit daidda servodagaide lea lassaneame .
I 2009 var det vel 400 000 tilskuddsberettigede medlemmer i tros- og livssynssamfunn utenfor Den norske kirke og i overkant av 600 tros- og livssynssamfunn I de senere årene har forholdet mellom stat , samfunn , individ , religion og livssyn i stadig sterkere grad kommet på den politiske dagsordenen i Norge og i mange andre land .
2009 gávdnojedje Norgga Girkku olggobealde sullii 400 000 miellahttu mat leat vuogáiduvvon oažžut doarjaga osku- ja eallinoaidnoservodagain ja sullii 600 iešguđetlágan osku- ja eallinoaidnuservodaga . Daid maŋemus jagiid stáda , servodaga , indiviidda , oskku ja eallinoainnu oktavuohta lea boahtán politihkalaš áššelistui nannosit dásis Norggas ja olu iežá riikkain .
Spørsmålene handler både om hvilket ansvar offentlige myndigheter , samfunnet og individene har for religion og livssyn , og om hvilket ansvar representanter for trosog livssynssamfunn har overfor staten , samfunnet og individene .
Gažalmas lea sihke makkár ovddasvástádus almmolaš eiseválddiin , servodagas ja indiviiddain lea oskku ja eallinoainnu ovddas , ja makkár ovdasvástádus osku- ja eallinoaidnoservodagaid ovddas áirasiin lea stáda , servodaga ja indiviidda hárrái .
I flere sammenhenger pågår det diskusjoner om tradisjon , mangfold og pluralitet og hvilken rolle tro og livssyn bør ha i ulike offentlige rom .
Máŋgga dási digaštallamat leat jođus árbevieru , valljivuođa ja máŋggaidlogu hárrái ja makkár sajis osku ja eallinoaidnu galget leat almmolaš dilis .
Statens tros- og livssynspolitikk er utviklet over en lang tidsperiode .
Stáda osku- ja eallinoaidnupolitihka lea ovdánan guhkes áigodagas .
Med utgangspunkt i statskirkeordningen og et prinsipp om økonomisk likebehandling og ikkediskriminering har offentlige myndigheter utviklet en aktivt støttende politikk overfor tros- og livssynssamfunnene .
Vuođđun stádagirkoortnegis ja vuođđojurdda ahte galgá oažžut seammalágan ekonomalaš gieđahallama ja ahte ii galgga vealahuvvat almmolaš eiseválddit leat ovddidan aktiiva politihkka mii doarju osku- ja eallinoaidnoservodagaid .
Retten til tros- og livssynsfrihet er en grunnleggende menneskerettighet .
Riekti osku- ja eallinoaidnofriddjavuhtii lea vuđolaš olmmošvuoigatvuohta .
Religion er også et kollektivt fenomen , og tros- og livssynsfriheten har derfor en kollektiv side .
Osku lea maid oktasaš dáhpáhus , ja osku- ja eallinoaidnofriddjavuođas lea danin oktasaš bealli .
Den omfatter frihet til å komme sammen om religiøse formål , å delta i religiøse ritualer og den innebærer rett til å organisere et felles religiøst liv .
Dát guoská friddjavuhtii čoahkkanit vuoiŋŋalaš ulbmiliid dihte , ja searvat vuoiŋŋalaš rituálaide ja dát guoská maid riektái hálddašit oktasaš oskkolaš eallima .
Utvalget skal ta utgangspunkt i at statens fremste oppgave i tros- og livssynspolitikken er å sikre og beskytte tros- og livssynsfriheten , slik denne er forankret i internasjonale konvensjoner og nasjonal rett .
Lávdegoddi galgá váldit vuhtii ahte stáda ovddimus doaibma osku- ja eallinoaidnopolitihkkas lea sihkarástit ja várjalit osku- ja eallinoaidnufriddjavuođa , nu ahte dát lea sihkaráston internašuvnnalaš šiehtadusain ja našuvnnalaš rivttiin .
Videre skal utvalget legge til grunn at staten fortsatt skal føre en aktivt støttende trosog livssynspolitikk innenfor rammene av sentrale prinsipper i det norske samfunnet 1 som demokrati , rettsstat og menneskerettighetene .
Viidáseabbo galgá lávdegoddi láhčit dili nu ahte stáda galgá joatkit jođihit aktiiva osku- ja eallinoaidnopolitihkka rámmaid siste guovddáš vuođđojurdagiid ektui nugo demokratiija , riektestáda ja olmmošvuoigatvuođat .
Den individuelle og kollektive trosog livssynsfriheten er ikke absolutt .
Indiviidalaš ja oktasaš osku- ja eallinoaidnofriddjavuohta ii biste alu .
Den kan begrenses ved lov dersom det er nødvendig ut fra andre tungtveiende hensyn , særlig andre menneskerettigheter slik som ytringsfriheten og forbudet mot diskriminering .
Dát sáhttá gáržžiduvvot lága bokte jus dát lea dárbbašlaš iežá deaŧalaš oainnu dihte , earenoamážit iežá olmmošvuoigatvuođaid dihte nugo sátnefriddjavuohta ja gielddus vealaheami vuostá .
Det er nødvendig å finne en balansegang som ivaretar både tros- og livssynsfriheten og andre rettigheter og sentrale prinsipper .
Dát lea dárbbašlaš gávdnat dássádatdilálašvuođa mii váldá vuhtii sihke osku- ja eallinoaidnofriddjavuohta ja iežá vuoigatvuođat ja guovddaš vuođđojurdagat .
Utvalget kan vurdere om det er andre grunnleggende normer og verdier som bør prege utformingen av politikken på feltet .
Lávdegoddi sáhttá veardidit jus gávdnojit iežá vuđolaš norpmat ja árvvut mat galget hábmet dan suorggi politihkka .
Utvalget skal legge til grunn avtalen 10. april 2008 mellom de politiske partiene på Stortinget om statskirkeordningen .
Lávdegoddi galgá vuođđun atnit šiehtadusa cuoŋománu 10. b. 2008 rájes Stuorradiggi politihkalaš bellodagaid gaskkas stádagirkoortnega hárrái .
Med dette som utgangspunkt skal utvalget : •
Lávdegoddi galgá : •
Vurdere ordninger for tilskudd , registrering av trossamfunn og offentligrettslige funksjoner i tros- og livssynssamfunn basert på at staten skal ha en aktivt støttende holdning , og komme med forslag til endringer , med dagens finansieringsordning for Den norske kirke som
Árvvoštallat ortnegiid doarjju dihte , logahallamiid oskuservodagaid dihte ja almmolašrievttalaš doaimmaid osku- ja eallinoaidnoservodagaid ektui go jurddaša ahte stáda galgá aktiiva áššeguottu atnit mii doarju , ja galgá evttohit rievdadusaid , Norgga girkku otná ruhtadanortnega vuođđun .
Utvalget skal blant annet i gjennomgangen av tilskuddsordningen vurdere hensyn til kontrollmuligheter , personvern og partsinnsyn .
Lávdegoddi galgá doarjuortnega dárkkistit ja árvvoštallat got bearráigeahččin , olmmošsuodjalus ja áššeoasálašgeahčadeapmi leat váldon vuhtii .
Utvalget skal også drøfte i hvilken utstrekning det kan eller bør stilles vilkår for økonomisk støtte til tros- og livssynssamfunn .
Lávdegoddi galgá maid árvvoštallat guhte dásis eavttut sáhttet dahje galget gáibiduvvot osku- ja eallinoaidnoservodagaid ekonomalaš doarjju dihte .
Vurdere om ordningen med registrering av trossamfunn bør opprettholdes , og i så fall om skillet mellom registrerte og uregistrerte trossamfunn bør videreføres .
Árvvoštallat galgá go joatkit ortnegiin logahallat oskuservodagaid , ja jus joatká galgá go earuhit oskuservodagaid gaskkas mat leat logahallamis ja mat eai .
Vurdere behovet for samordning av lov- og regelverk og forvaltning på ulike samfunnsområder for å sikre en mer helhetlig tros- og livssynspolitikk , og komme med forslag til tiltak for bedre samordning .
Lávdegoddi galgá dasa lassin árvvoštallat man dásis osku- ja eallinoaidnoservodagat galget hálddašit almmolaš doaimmaid ja jus de ožžot hálddašit almmolaš rievttalaš doaimmaid galgá go de gáibiduvvot eanet eavttut omd. miellahtuid logu jnv. .
Vurdere hvordan tros- og livssynspolitikken påvirker integreringen i vårt samfunn .
Árvvoštallat got osku- ja eallinoaidnupolitihka váikkuha ovttaiduhttima min servodagas .
Utvalget skal også vurdere om flere av dagens finansieringsordninger som berører tros- og livssynssamfunn har konsekvenser for deltakelse på samfunnets fellesarenaer og eventuelt foreslå endringer .
Lávdegoddi galgá maid árvvoštallat jus olu dain otná ruhtadanortnegiin mat gusket osku- ja eallinoaidnoservodahkii váikkuhit oasseváldima servodaga oktasaš arenain ja jus galgá evttohit rievdadusaid .
Innhente opplysninger om og drøfte tros- og livssynspolitikk i de øvrige nordiske landene og i et utvalg av andre land det er naturlig å sammenligne Norge med .
Viežžat dieđuid osku- ja eallinoaidnopolitihkka birra ja daid árvvoštallat iežá davviriikkalaš riikkaid ektui ja iežá riikkaid válljenmuni ektui mat buohtastahttet Norgga .
Utrede økonomiske og administrative konsekvenser av forslagene .
Guorahallat ekonomalaš ja hálddahuslaš bohtosiid evttohusaid ektui .
Det er ønskelig at utvalget arbeider i dialog med tros- og livssynssamfunn og andre aktuelle aktører i samfunnet .
Dát lea sávahahtti ahte lávdegoddi bargá vuorrohálešteami bokte osku- ja eallinoaidnoservodaga ja iežá áššáiosolaččaid ovddas servodagas .
Det bør være et siktemål at utvalget kan komme fram til forslag som kan samle bredest mulig oppslutning .
Ulbmil lea ahte lávdegoddi galgá ovdanbuktit evttohusa maid olugat sáhttet dohkkehit .
Utvalget skal legge fram sin utredning innen utgangen av 2012 .
Lávdegoddi galgá ovdanbuktit iežás guorahallama ovdal go 2012 nohká .
Kriterier / indikatorer på økologisk bærekraftig reintall
Ekologalaš guoddevaš boazologu eavttut / čujuhusat
Rapport fra arbeidsgruppe opprettet av Landbruks- og matdepartementet
Eanandoallo- ja biebmodepartemeantta nammadan bargojoavkku raporta
Juni 2008
Geassemánu 2008
Innhold : 1.1 Innledning 1.2 Arbeidsgruppens mandat 1.3 Føringer i ny reindriftslov , bruksregler og reintall
Sisdoallu : 1.1 Álggahus 1.2 Bargojoavkku mandáhtta 1.3 Ođđa boazodoallolága čujuhusat , doaibmanjuolggadusat ja boazolohku
s. 2 s. 3 s. 3
s. 2 s. 3 s. 3
Reindriften i Norge
Norgga boazodoallu
s. 4
s. 4
3.1 Beite 3.2 Reintall og produksjon
3.1 Guohtun 3.2 Boazolohku ja buvttadeapmi
s. 4 s. 6
s. 4 s. 6
4.1 Kriterier / indikatorer for økologisk bærekraftig reintall 4.2 Normer for indikatorer / kriterier 4.3 Oppsummering av arbeidsgruppens anbefalinger 4.4 Veileder til ” reintallsskjema ”
4.1 Eavttut / čujuhusat boazolohkui mii lea ekologalaččat guoddevaš 4.2 Čujuhusaid / eavttuid norpmat 4.3 Bargojoavkku rávvagiid čoahkkáigeassu 4.4 Bagadus ” boazolohkoskovvái ”
s. 8 s. 10 s. 11 s. 12
s. 8 s. 10 s. 11 s. 12
VEDLEGG 1. ” Reintallsskjema ” 2 .
MILDOSAT 1. ” Boazolohkoskovvi ” 2 .
Særmerknad fra utvalgsmedlem Johan Anders Eira
Lávdegoddelahtu Johan Anders Eira sierracealkámuš
s. 13 s. 14
s. 13 s. 14
1.1 Innledning I den nye reindriftsloven som trådte i kraft 1. juli 2007 , er det lagt opp til en ny prosess for ressursforvaltning og fastsetting av reintall .
1.1 Álggahus Ođđa boazodoallolágas mii bođii fápmui suoidnemánu 1. b. 2007 , álggahuvvo ođđa proseassa resursahálddašeami ja boazologu mearrideami hárrái .
Utarbeidelse av bruksreglene er sentralt i denne sammenhengen , og i disse inngår også fastsettelse av reintall .
Dán oktavuođas lea doaibmanjuolggadusaid ráhkadeapmi guovddážis , ja dasa gullá maiddái boazologu mearrideapmi .
Bruksreglene skal utarbeides av distriktet og godkjennes av områdestyret , mens reintallet skal godkjennes av reindriftsstyret .
Lea orohat mii ráhkada doaibmanjuolggadusaid mat dasto galget dohkkehuvvot guovllustivrras , ja boazodoallostivra fas dohkkeha boazologu .
I tillegg til den kvalitative beskrivelsen til distriktene , må reindriftens styringsorganer ha et målbart vurderingsgrunnlag for å kunne gjennomføre en reell etterprøving av reintallet .
Lassin orohagaid kvalitatiiva čilgehussii , de ferte boazodoalu stivrenorgánain leat árvvoštallanvuođđu mainna sáhttet dahkat duohta iskkadeami boazologus .
Det er to hovedgrunner til dette ; sikre at myndighetenes overordnede ansvar for en økologisk bærekraftig ressursforvaltning ivaretas , og sikre et enhetlig faglig skjønn / utgangspunkt for vurdering av reintall i de ulike reinbeitedistriktene .
Dasa leat guokte ákka ; sihkkarastit ahte eiseválddiid bajimus ovddasvástádus ekologalaččat guoddevaš resursahálddašeami hárrái fuolahuvvo , ja sihkkarastit ahte iešguđet boazoorohagaid boazolohkoárvvoštallamii lea ollislaš fágalaš árvvoštallan / vuođđu .
Det er viktig at myndighetene og næring kan enes om hva som ligger til grunn for et økologisk bærekraftig reintall .
Lea deaŧalaš ahte eiseválddit ja ealáhus leat ovttaoaivilis das mii ekologalaččat guoddevaš boazologu vuođđu duođai lea .
Man har derfor valgt å gjennomføre et eget opplegg for dette i forbindelse med implementering av ny lov .
Danne čađahuvvo sierra bargu dan birra ođđa lága fápmuiboahtima oktavuođas .
Departementet vil følge opp dette nærmere , og sette sammen en gruppe med tverrfaglig kompetanse både fra forskning og næring . ”
Departemeanta áigu dán čuovvolit , ja nammadit joavkku mas lea fágaidrasttideaddji gelbbolašvuohta sihke dutkama ja ealáhusa bealde . ”
I januar 2008 opprettet Landbruks- og matdepartementet ( LMD ) en arbeidsgruppe med representanter fra reindriften , forskning og myndighetene for å utvikle kriterier for økologisk bærekraftig reintall .
Ođđajagimánus 2008 nammadii Eanandoallo- ja biebmodepartemeanta ( EBD ) bargojoavkku mas leat fárus boazodoalu , dutkandoaimma ja eiseválddiid ovddasteaddjit , dan nammii ahte ráhkadit ekologalaččat guoddevaš boazologu eavttuid .
Reindriftsrepresentantene ble oppnevnt av Norske Reindriftsamers Landsforbund ( NRL ) .
Boazodoalloovddasteddjiid nammadii Norgga boazosápmelaččaid riikkasearvi ( NBR ) .
Gruppen har bestått av følgende personer : 1 .
Joavkkus leat čuovvovaččat leamaš mielde : 1 .
Nils Jovnna Eira Meløy , reineier , Karasjok 2 .
Nils Jovnna Eira Meløy , boazoeaiggát , Kárášjohka 2 .
Nils Mathis M. Sara , reineier , Kautokeino 3 .
Nils Mathis M. Sara , boazoeaiggát , Guovdageaidnu 3 .
Johan Anders Eira , reineier , Tennevoll 4 .
Johan Anders Eira , boazoeaiggát , Loabát 4 .
Torstein Appfjell , reineier , Trofors 5 .
Torstein Appfjell , boazoeaiggát , Trofors 5 .
Algot Jåma , reineier , Limingen 6 .
Algot Jåma , boazoeaiggát , Limingen 6 .
Inge Even Danielsen , reineier , Brekkebygd 7 .
Inge Even Danielsen , boazoeaiggát , Brekkebygd 7 .
Øystein Holand , professor , Universitetet for biovitenskap og miljø , Ås 8 .
Øystein Holand , professor , Universitetet for biovitenskap og miljø , Ås 8 .
Kari Anne Bråthen , forsker , Universitetet i Tromsø 9 .
Kari Anne Bråthen , dutki , Tromssa universitehta 9 .
Ing-Lill Pavall , Reindriftsforvaltningen i Nordland 10 .
Ing-Lill Pavall , Nordlándda boazodoallohálddahus 10 .
Marit Jane Myklevold , Landbruks- og matdepartementet , leder Sunna Marie Pentha , Landbruks- og matdepartementet , sekretær Arbeidsgruppen startet opp 1. februar med et introduksjonsseminar med faglige innlegg .
Marit Jane Myklevold , Eanandoallo- ja biebmodepartemeanta , jođiheaddji Sunna Marie Pentha , Eanandoallo- jabiebmodeaprtemeanta , čálli Bargojoavku álggahii barggus seminárain guovvamánu 1. b. mas ledje fágalaš ovdanbuktimat .
Deretter har det vært avholdt fem ordinære møter .
Dasto leat doallan vihtta dábálaš čoahkkima .
Rapport sendes på høring i løpet av juni 2008 .
Raporta sáddejuvvo gulaskuddamii geassemánus 2008 .
Endelig utforming av kriterier / indikatorer for økologisk bærekraftig reintall baseres på arbeidsgruppens anbefaling og innspill fra høringsrunden .
Eavttut / čujuhusat ekologalaččat guoddi boazologu várás mearriduvvojit loahpalaččat bargojoavkku rávvagiid ja evttohusaid vuođul gulaskuddama maŋŋel .
Det blir utarbeidet en veileder til bruk for både næringen og myndighetene i prosessen med fastsetting av reintallet .
Bargojoavku lea fárus maiddái dan barggus . Galgá ráhkaduvvot boazologu mearrideami bagadus sihke ealáhusa ja eiseválddiid várás .
Veilederen vil bli sendt ut av departementet i løpet av høsten 2008 .
Departemeanta sádde dan bagadusa 2008 čavčča mielde .
Bruksreglene skal sikre en økologisk bærekraftig utnytting av beiteressursene .
Doaibmanjuolggadusat galget maid sihkkarastit guohtuneatnamiid guoddevaš geavaheami .
Distriktsstyret skal på selvstendig grunnlag gjøre rede for de drifts- og beitemessige vurderinger som ligger til grunn for det fastsatte reintallet .
Orohatstivra galgá iešheanalaš vuođul čielggadit doaibma- ja guohtundilálašvuođalaš árvvoštallamiid mat leat mearriduvvon boazologu vuođđun .
Distriktsstyrets vedtak sendes til endelig stadfesting og godkjenning i Reindriftsstyret .
Orohatstivrra mearrádus sáddejuvvo Boazodoallostivrii loahpalaš nannemii ja dohkkeheapmái .
Arbeidsgruppen bes komme med forslag på kriterier / indikatorer som skal bidra til en god og effektiv ressursforvaltning .
Bargojoavku bivdojuvvo evttohit eavttuid / čujuhusaid mat galget leat buori ja doaibmi resursahálddašeami vuođđun .
Kriteriene / indikatorene skal fungere som en veiledende momentliste og et korrektiv for distriktsstyrene og myndighetene i forbindelse med fastsetting av reintall .
Eavttut / čujuhusat galget leat bagadeaddji vuođđun ja čujuhussan orohatstivrraide ja eiseválddiide boazologu mearrideami hárrái .
Det må presiseres at kriteriene / indikatorene ikke skal være en ny metode for fastsetting av reintall fra myndighetenes side .
Deattuhuvvo ahte eavttut / čujuhusat eai galgga áddejuvvot ođđa vuohkin man mielde eiseválddit mearridit boazologu .
Arbeidsgruppen har hatt inngående drøftinger av de ulike faktorene som ligger i begrepet økologisk bærekraftig ressursforvaltning og reintall .
Bargojoavku lea vuđolaččat guorahallan doahpaga ekologalaš guoddevaš resursahálddašeami ja boazologu sisdoalu .
I tillegg har reindriftsrepresentantene fått innspill fra distriktsformenn og soneledere i sine respektive områder .
Dasto leat boazodoalloovddasteaddjit ožžon árvalusaid iežaset guovlluid orohatovdaolbmuin ja johtolatovdaolbmuin .
Innspillene fra distriktsformenn og sonestyreledere har vist seg meget nyttig ved at arbeidsgruppen har fått konkrete forslag til både kriterier og normer i enkelte av områdene .
Orohatovdaolbmuid ja johtolatovdaolbmuid árvalusat leat leamaš hirbmat ávkkálaččat dannego bargojoavku dakko bokte lea ožžon konkrehta árvalusaid eavttuide ja norpmaide iešguđet guovlluin .
I en økologisk bærekraftig reindrift anser man at beitebruken ikke forringer beitekvaliteten , eller mangfoldet av dyr og planter i de ulike årstidsbeitene .
Ekologalaččat guoddevaš boazodoalu dáfus oaivvilduvvo ahte guohtungeavaheapmi ii billis guohtunkvalitehta dahje elliid ja šattuid valljodaga iešguđet áigodatguohtumiin .
Det er også en målsetting at beitebruken skal gi god dyrevelferd og tilgang på slaktedyr av god kvalitet .
Mihttun lea maiddái ahte guohtungeavaheapmi galgá dagahit buori elliidsuodjalusa ja vejolašvuođa njuovvat bohccuid main lea buorre kvalitehta .
Årlige variasjoner i klima , og forstyrrelser fra rovvilt og andre næringsinteresser påvirker beitetilgang og dermed grunnlaget for en økologisk bærekraftig reindrift .
Jahkásaš dálkerievdamat , boraspiremuosehuhttimat ja eará ealáhusberoštumit váikkuhit maiddái guohtumiid ja nu maiddái ekologalaš guoddevaš boazodoalu vuođu .
I enkelte områder kan tap på grunn av ugunstige vinterbeiteforhold og rovvilt være så omfattende at det påvirker reindriftens mulighet til å styre reintallsutviklingen .
Muhtun guovlluin sáhttet massimat heajos dálveguohtumiid ja boraspiriid geažil leat nu stuorrát ahte dat váikkuha boazodoalu vejolašvuođa mearridit boazologu ovdáneami .
Arbeidsgruppen har forsøkt å ta hensyn til dette i utvelgelsen av kriterier , men hovedfokuset i arbeidet er knyttet til sammenhengen mellom dyretetthet og beitegrunnlaget .
Bargojoavku lea geahččalan dan vuhtiiváldit go lea hábmen dáid eavttuid , muhto barggu váldodeaddu lea čadnon boazologu ja guohtuma oktavuhtii .
1.3 Føringer i ny reindriftslov , bruksregler og reintall I den nye loven er det lagt opp til at reintallet skal fastsettes på sommersiidanivå , og utarbeides av siidaen og distriktsstyret .
1.3 Ođđa boazodoallolága čujuhusat , doaibmanjuolggadusat ja boazolohku Ođđa lága mielde galgá boazolohku mearriduvvot geassesiidadásis , ja dan galgá siida ja orohatstivra dahkat .
Dette betyr at reintallet nå skal fastsettes ” nedenfra ” , og ut i fra det beitegrunnlaget som siidaen disponerer .
Dat mearkkaša ahte boazolohku dál galgá mearriduvvot ” vuođđodásis ” , ja daid guohtuneatnamiid ektui maid siida hálddaša .
Myndighetene mener at reindriften med sin erfaringsbaserte naturkunnskap har gode forutsetninger til å gjennomføre dette .
Eiseválddit oaivvildit ahte boazodoalus leat buorit vejolašvuođat nagodit dan dahkat vásáhusvuođđuduvvon luonddumáhtu vuođul .
Likevel er det en del utfordringer distriktsstyret står overfor ved reintallsfastsettingen .
Dattege leat orohatstivrras muhtun hástalusat boazologu mearrideami hárrái .
Grunnlaget for reintallsfastsettelsen vil man finne i regelen om beitebruk ( § 59 ) der tilgjengelig beite utgreies .
Boazologu mearrideami vuođđu čilgejuvvo guohtungeavaheami njuolggadusas ( § 59 ) , dárbbašlaš guohtumiid sihkkarastima birra .
Utgangspunktet er sommersiidaen , men det må også sees hen til kapasiteten på de øvrige årstidsbeitene slik at det tas hensyn til det beitet som utgjør minimumsfaktoren .
Vuođđun lea geassesiida , muhto ferte maiddái vuhtiiváldit visot eará áigodatguohtumiid kapasitehta nu ahte dat guohtun mii lea unnimusmearrin vuhtiiváldojuvvo .
Utgreiingen i beitebruksreglene innebærer en klarlegging av siidaens / distriktets tilgjengelige beiter .
Guohtunnjuolggadusat čielggasin dahket makkár guohtumiid siida / orohat sáhttá geavahit .
En av utfordringene er at i enkelte områder er de ulike årstidsbeitene fordelt over flere distrikter .
Hástalussan lea ahte muhtun guovlluin leat iešguđet áigodatguohtumat máŋgga orohaga siskkobealde .
De reinbeitedistrikter som har alle årstidsbeiter i ett distrikt , vil ha et enklere utgangspunkt siden det da blir å fordele beitene internt i distriktet .
Dain boazoorohagain gos leat buot áigodatguohtumat orohaga siskkobealde šaddá dilli álkit go guohtuneatnamiid dalle juhket siskkáldasat orohagas .
Dette vil bli fulgt opp nærmere i arbeidet med bruksreglene .
Dát čuovvoluvvo dárkileappot doaibmanjuolggadusaid barggus .
Reindriften i Norge Reindriftens beitesystem kjennetegnes ved et skifte mellom ulike årstidsbeiter slik at reinen har tilgjengelige beiter gjennom hele året .
Norgga boazodoallu Boazodoalu guohtunvuogádaga dovdomearka leat áigodatguohtumat main boazu gávdná guohtuma birra jagi .
Beitebruk og flyttemønster henger sammen , og er avgjørende for en god utnyttelse av de ulike årstidsbeitene og for produksjon i reindriften .
Guohtungeavaheapmi ja johtinvierut leat oktiičadnon ja dat leat mearrideaddjin dasa man bures iešguđet áigodatguohtumiiguin ávkkástallá ja boazodoalu buvttadeapmái .
Flyttemønstrene i reindriften varierer både i retning , lengde og tid , avhengig av forskjeller i naturgitte forhold .
Boazodoalu johtimat rievddadit sihke guovllu , guhkkodaga ja áiggi dáfus , dat leat namalassii luonddudilálašvuođaid duohken .
I Finnmark skjer vinterbeitingen på lavbeiter i innlandet og sommerbeitingen på grøntbeiter ved kysten eller på øyene .
Finnmárkkus leat dálveguohtumat siseatnamiid jeageleatnamiin ja geasseguohtumat fas ruonaseatnamiin rittus dahje sulluin .
I hovedsak skjer vår- og høstbeiting i den mellomliggende sonen .
Giđđa- ja čakčaguohtumat leat eanemusat dakko gaskkas .