pere/sami_parallel huggingface dataset:
Sametinget forventer derfor at det ikke gjøres store inngrep i samiske områder der samiske rettigheter er under utredning .
Danne vuordá ge Sámediggi ahte eai čađahuvvo stuorra duohta ­deamit dain sámi guovlluin , gos sámi vuoigatvuođat leat čielggaduvvomin .
Det har også vært sluttført konsultasjoner om forslag til Seiland og Varangerhalvøya nasjonalparker i Finnmark fylke .
Leat maid čađahuvvon konsultašuvnnat Sievjju ja Várnjárgga álbmotmehciid evttohusaid birra Finnmárkku fylkkas .
Partene har i all hovedsak opptrådt ryddig , konstruktivt og løsningsorientert i samtlige konsultasjonsmøter , og ved annen kontakt i prosessen .
Meannudeapmi lea leamaš viehka čorgat ja konstruktiiva ja beliin lea leamaš dáhttu gávdnat čovdosiid buot konsultašuvdnačoahkkimiin , ja eará gulahallamiin proseassas .
Sametinget har på bakgrunn av både prosessen og innholdet i sakene , gitt sin tilslutning til vern av Seiland og Varangerhalvøya nasjonalparker .
Sámediggi lea sihke áššiid proseassa ja sisdoalu vuođul miehtan Sievjju ja Várnjárgga álbmotmehciid suodjaleapmái .
Sametinget forutsetter imidlertid at det skal kjøres nye prosesser dersom det , etter kartleggingen av eksiterende bruks- og eierrettigheter , viser seg at det er andre enn Finnmarkseiendommen som eier hoveddelen av grunnen som verneområdene er etablert på .
Sámediggi eaktuda dattetge ahte galget čađahuvvot ođđa proseassat jus , maŋŋá dálá geavahan- ja oamastanvuoigatvuođaid kárten gávnnahuvvo ahte leat earát go Finnmárkkuopmodat geat oamastit eanaš oasi dain eatnamiin , gosa suodjalanguovllut leat ásahuvvon .
Sametinget poengterer videre at de løsninger som konsultasjonspartene kommer fram til på et senere stadium , blir harmonisert og implementert i det videre arbeidet med forvaltningsmodeller og forvaltningsplaner for Seiland og Varangerhalvøya nasjonalparker .
Sámediggi deattuha viidáseappot ahte dat čovdosat , maid konsultašuvdnabealit gávnnahit maŋit áiggis , oktiior ­dnejuvvojit ja čađahuvvojit Sievjju ja Várnjárgga álbmotmehciid viidáset hálddašanmodealla- ja hálddašanplánabarggus .
Sametinget og Forsvarsdepartementet har i 2006 gjennomført konsultasjoner om sammenbindingen av skytefeltene Mauken og Blåtind i Troms fylke .
Sámediggi ja Suodjalusdepartemeanta leat jagis 2006 čađahan konsultašuvnnaid Meavkki ja Arvenjárgga báhčinšiljuid ovttastahttima oktavuođas Romssa fylkkas .
Parallelt med konsultasjonene har det foregått forhandlinger om en frivillig avtale mellom Mauken reinbeitedistrikt ved Oskal Siida , Forsvarsbygg og Hærens styrker om en alternativ korridor for sammenbindingen av Mauken og Blåtind skyte- og øvingsfelt .
Oktanaga konsultašuvnnaiguin lea oččoduvvon eaktodáhtolaš šiehtadus Meavkki boazoorohaga Oskal Siidda bokte , Forsvarsbygg ja Hærens styrker gaskkas ásahit molssaeaktosaš feaskára mii ovttastahttá Meavkki ja Arvenjárgga báhčin- ja hárjehallanšiljuid .
Avtalen mellom disse partene ble inngått høsten 2006 .
Dáid beliid gaskasaš šiehtadus dahkkojuvvui 2006 čavčča .
Konsultasjonene har ført til enighet mellom Sametinget og Forsvarsdepartementet om at dersom forsvarets behov for området opphører , så skal området falle tilbake til samisk bruk .
Konsultašuvnnat leat buvttihan ovttamie ­lalašvuođa Sámedikki ja Suodjalusdepartemeantta gaskkas das ahte jus suodjalusa dárbu guvlui nohká , de galgá guovlu fas váldojuvvot sámi geavaheapmái .
Det forutsettes således at forsvaret ikke kan disponere over området på en måte som gjør det praktisk eller formelt vanskelig eller umulig å foreta en slik tilbakeføring .
Nappo eaktuda ge dát ahte suodjalus ii sáhte hálddašit guovllu dakkár vugiin mii dagaha geavatlaččat dahje formálalaččat váttisin dahje veadjemeahttumin čađahit dakkár ruovttoluotta ­fievrrideami .
Sametinget er kjent med at det foreligger en rekke planer om vindkraftutbygginger i samiske områder , og at både enkeltstående utbyggingssaker og summen av alle varslede inngrep utgjør et massivt arealinngrep som vil få store konsekvenser for samisk næring og kultur .
Sámediggi diehtá ahte dál leat máŋga bieggafápmohuksenplána sámi guovlluin , ja ahte sihke eaŋkil huksenáššit ja buot dieđihuvvon duohta ­demiid lohku oktiibuot mielddisetbuktet issoras stuorra areáladuohtademiid main leat stuorra váikkuhusat sámi ealáhusaide ja kultuvrii .
Sametinget er bekymret over utviklingen , og frykter at samiske interesser som helhet ikke blir godt nok ivaretatt hvis alle de planlagte utbyggingene blir realisert .
Sámediggi lea fuolastuvvan dán ovdáneami geažil ja ballá ahte sámi beroštusat buohkanassii eai fuolahuvvo doarvái bures jus buot plánejuvvon huksemat čađahuvvojit .
Dette gjelder både så vel samiske primærnæringer som samiske kulturminner og kulturmiljøer .
Dát guoská sihke sámi ealáhusaide ja sámi kulturmuittuide ja kulturbirrasiidda .
Utarbeiding av regionale vindkraftplaner vil kanskje også kunne være med å styre utbygginga på en god og mer forutsigbar måte .
Regiovnnalaš bieggafápmoplánaid ráhkadeapmi sáhtášii maiddái leat mielde stivremin huksemiid buori ja einnosteaddji vugiin .
Sametinget forventer å bli konsultert før store utbyggingsplaner blir satt til verks .
Sámediggi vuordá konsulterejuvvot ovdalgo stuorra huksenplánat čađahuvvojit .
Sametinget har i 2006 tatt opp vindkraftsproblematikken i møter med både statsråden i Olje- og energidepartementet og statsråden i Miljøverndepartementet .
Sámediggi lea jagis 2006 váldá ovdan bieggafápmohuksemiid čoahkkimiin sihke Oljo- ja energiijadepartemeantta stáhtaráđiin ja Birasgáhttendepartemeantta stáhtaráđiin .
Sametinget uttrykker også bekymring over de avtaler som energiselskapene / tiltakshaverne gjør med berørte reindriftsgrupper .
Sámediggi dovddaha maiddái ahte lea fuolastuvvan daid šiehtadusaid dáfus maid energiijafitnodagat / doaibmaeaiggádat dahket guoskevaš boazodoallojoavkkuiguin .
Bakgrunnen for at reindriften inngår slike avtaler er at de ofte ikke har andre alternativer .
Duogáš manne boazu ­doallu dahká dákkár šiehtadusaid lea ahte sis dávjá eai leat eará vejolašvuođat .
Det kan stilles spørsmål om reindriften kan forhandle vekk beiteland som de er forvaltere av i henhold til den kollektive , samiske retten .
Sáhttá jearrat sáhttá go boazodoallu šiehtadit eret dakkár guohtuneatnamiid , maid sii hálddašit oktasaš sámi rievtti vuođul .
Her under kommer også retten for kommende generasjoner til å drive reindrift eller som andre distrikt / siida-grupper også har sedvanerett til .
Dása gullá maiddái boahttevaš buolvvaid vuoigatvuohta doaimmahit boazodoalu ja dat vieruiduvvan vuoigatvuohta , mii maiddái eará orohagain / siidaosiin lea .
Forholdene må legges til rette for at reindrifta fortsatt skal kunne forhandle om vilkårene for eventuelle tiltak .
Dilálašvuođat fertejit láhččojuvvot nu ahte boazodoallu ain sáhttá šiehtadallat vejolaš doaibmabijuid eavttuid .
Det må samtidig legges til rette for at Sametinget som samenes folkevalgte organ skal konsulteres i slike prosesser .
Seammás ferte láhčit dilálašvuođaid nu ahte sámiid ál-bmotválljenorgána galgá konsulterejuvvot dakkár proseassain .
1.4.2 Rovvilt
1.4.2 Boraspiret
Det er i dag for tidlig å fastslå hvordan de fastsatte bestandsmåltallene vil slå ut i praksis i den enkelte region .
Dál lea menddo árrat oaidnit movt dat mearriduvvon nállemihtidanlogut geavahusas doibmet guđege regiovnnas .
Stortingets målsettinger , bl.a. om mindre konflikter , mer forutsigbarhet , bedre dyrevelferd , raskere uttak av skadedyr etc , er i utgangspunktet et godt utgangspunkt for fremtidig forvaltning .
Stuorradikki mihttomearit , earret eará unnit vuostálašvuođaid , buoret ein , ­nostahttivuođa buoret elliidčálggu , vahágiid dagaheaddji elliid váldima jna. hárrái , leat iešalddis buorit vuolggasajit boahtteáiggi hálddašeapmái .
Likevel gir de nylig avsluttede erstatningsoppgjørene et klart budskap om at tap og skader ikke blir lavere .
Dattetge čájehit dat gieskat loahpahuvvon mihtideamit čielgasit ahte massimat ja vahágat eai unno .
De er like høye som før , eller høyere .
Dat leat seamma ollu go ovdal , dahje stuorábut .
Den regionale forvaltningen mangler mange av de nødvendige verktøy som trengs for å løse sine oppdrag .
Guovllulaš hálddašeamis váilot ollu dárbbašlaš gaskaoamit maid dárbbašit doaimmaideaset čoavdimis .
Det er store forskjeller mellom antallet dyr som er søkt erstattet som drept av rovvilt og det antallet dyr som faktisk blir erstattet .
Boazodoalus leat stuorra erohusat elliid logus maid ovddas lea ohccon buhtadus maid boraspiret leat goddán ja elliid logus maid ovddas duođai mákso buhtadus .
Dette skyldes blant annet at fylkesmannen legger stor vekt på det dokumenterte tapet ved erstatningsutmålingen , og at det ofte er vanskelig å dokumentere at dyr er drept av rovvilt .
Dát boahtá earret eará das go fylkkamánni buhtadusmihtideamis deattuha duođaštuvvon vahágiid , ja dávjá lea váttis duođaštit ahte boraspiret leat goddán elliid .
Det gjelder spesielt i reindrifta der dyrene går ute hele året .
Dat guoská erenoamážit boazodollui , go eallit leat olgun birra jagi .
I Finnmark utgjorde det dokumenterte reintapet 0,9 % av det oppgitte tapet , og bare 13 % av det oppgitte reintapet ble erstattet .
Finmárkkus lei duođaštuvvon boazovahát 0,9 % dieđihuvvon vahágiin , ja dušše 13 % dieđihuvvon boazovahágiin buhtaduvvui .
I Nord-Trøndelag utgjorde det dokumenterte reintapet 3,1 % av det omsøkte tapet , og 62 % av det oppgitte reintapet ble erstattet .
Davvi-Trøndelágas lei duođaštuvvon boazovahát 3,1 % ohccon vahágiin , ja 62 % dieđihuvvon boazovahágis buhtaduvvui .
Utfordringen fremover ligger i å utvikle hensiktsmessige dokumentasjonsordninger som det er mulig å praktisere uten at det oppstår slike forskjeller .
Hástalussan lea buoridit duođaštanvuođu ja gávdnat ortnegiid maid lea vejolaš geavahit almmá diekkáraš erohusaid bohcciideami haga .
Sametinget mener at det må tildeles nødvendige ressurser , og legges tilrette for regionale jaktlag , som kan bli forvaltningens redskap for å effektuere skadefellingstillatelser .
Sámediggi oaivvilda ahte fertejit addot dárbbašlaš resurssat , ja guovlulaš bivdoservviide láhččojuvvot dilli nu ahte dat šaddet hálddašeami gaskaoapmin bivdolobiid čađaheames .
I dag er de aller fleste skadefellingstillatelser resultatløse .
Eanaš bivdolobiin dál ii leat leamaš ávki .
Ett eksempel på dette kan være at det i tiden 20.november 2006 til 15. februar 2007 hele tiden har vært 2 – 3 gyldige skadefellingstillatelser på ulv i Kautokeino , Karasjok og Porsanger i Finnmark , uten at ulv er felt .
Okta ovdal ­mearka dasa lea dat go áiggis skábmamánu 20. b. 2006 rájes guovvamánu 15. b. 2007 rádjai leat oppa áiggi leamaš 2 – 3 lobálaš gumpebivdolobi Guovdageainnus , Kárášjogas ja Porsáŋggus Finnmárkkus , muhto liikká eai leat nagodan goddit ovttage gumppe .
Man bør også sette i gang forsøksvirksomhet med å legge ut forvaltningsansvaret for bl.a. jerv og gaupe til reinbeitedistrikter eller siidaer , og til lokale sau- og geitavlslag .
Berre maid álggahuvvot geahččalan ­doaibma dainna lágiin ahte hálddašanovddasvástádus earret eará getkkiin ja albasiin biddjo orohagaide dahje siiddaide , ja báikkálaš sávza- ja gáicadoalliid servviide .
Sametinget konstaterer at hele forvaltningen er bygd opp om dokumentasjon på ynglinger .
Sámediggi konstatere ahte olles hálddašeapmi lea vuođđuduvvon čivgamiid duođašteapmái .
Dersom det ikke er på plass et perfekt system som klarer å fremskaffe den nøyaktige oversikten på rovviltbestandene , kollapser hele forvaltningen , og man gjør vedtak på feil grunnlag .
Jos ii leat vejolaš oažžut vuogádaga ollislažžan , mii nagoda háhkat dárkilis ollesgova boraspirenáliin , de gahččá čoahkkái olles hálddašeapmi , ja mearrádusat dahkkojit boasttu vuođu alde .
Sametinget krever at Statens Naturoppsyn og Det nasjonale over ­våkningsprogrammet må ha alle nødvendige ressurser for å gjøre denne jobben i fremtiden .
Sámediggi gáibida ahte Stáhta Luonddubearráigeahčus ja Nášuvnnalaš bearráigeahččaprográmmain fertejit leat buot dárbbašlaš resurssat čađahit dan barggu boahtteáiggis .
Sametinget må få reell innflytelse på den overordnede rovviltpolitikken i samiske områder .
Sámediggi ferte oažžut duohta váikkuhanfámu bajimuš dási boraspirepolitihkkii sámi guovlluin .
Slik ordningen er i dag er den ikke i tråd med statens forpliktelser til å rådføre seg med urfolk i saker som berører dem , jf. ILO-konvensjonen 169 om urfolk og stammefolk i selvstendige stater , og ikke i tråd med konsultasjonsavtalen .
Nugo ortnet lea dál , de dat ii dávis stáhta geatne ­gasvuođaide ráđđádallat eamiálbmogiiguin áššiin mat gusket sidjiide , geahča ILO-konvenšuvnna 169 eamiálbmogiid ja čearddalaš álbmogiid hárrái iešmearrideaddji riikkain , iige dat dávis konsultašuvdnašiehtadussii .
1.4.3 Kulturminnevern
1.4.3 Kulturmuitosuodjaleapmi
Samiske kulturminner er et viktig dokumentasjonsmateriale for samisk historie og forhistorie .
Sámi kulturmuittut leat sámi historjjá ja ovdahistorj-já deaŧalaš duođaštusávdnasat .
Kulturminnene vitner om hvordan man har forholdt seg til og utnyttet landskap og natur gjennom tidene , så vel som landskapet og naturens betydning for økonomiske , sosiale og religiøse forhold .
Kulturmuittut duođaštit movt olbmot leat bargan eatnadaga ja luonddu ektui ja movt daid leat geavahan áiggiid čađa , ja maid sihke eatnadat ja luondu leat mearkkašan ekonomalaš , sosiálalaš ja oskkoldat beliide .
På denne måten inngår også kulturminnene i en samisk samtidssammenheng ved at de i tillegg til å gi historisk kunnskap også bidrar til opplevelse av kulturell tilhørighet og bevissthet om hvordan man både skal bruke og ferdes i naturen i dag .
Dáinna lágiin leat kulturmuittut mielde maiddái sámi dálááigeoktavuođas nu ahte dat lassin dasa go addet hisjorjjálaš máhtolašvuođa maiddái váikkuhit kultuvrralaš gullevašvuođa ja dihtomielalašvuođa vásiheami dan ektui movt galgá geavahit luonddu ja movt doppe johtit dán áigge .
Kulturminner og kulturminnetyper kan defineres som samiske på ulike måter .
Kulturmuittuid ja kulturmuitošlájaid sáhttá máŋgga láhkái meroštallat leat go dat sámi .
De kan defineres som samiske når levende eller nedtegnet samisk tradisjon er knyttet til dem og når lokale samiske kunnskaper knytter dem til en samisk kultursammenheng .
Daid sáhttá gohčodit sámi kulturmuitun dalle go ealli dahje čállojuvvon sámi árbevierru čatnasa daidda ja go báikkálaš sámi máhtolašvuohta čatnasa daidda sámi kulturoktavuođas .
Et annet utgangspunkt for at kulturminner identifiseres som samiske er at forsk ­ningsresultater sannsynliggjør at de dokumenterer samisk historie og forhistorie .
Sámi kulturmuit-tuid lea maid vejolaš identifiseret jos dutkanbohtosa vuođul lea vejolaš čájehit ahte dat duođaštit sámi historjjá ja ovdahistorjjá .
Kulturminnetyper kan også defineres som relaterte til den samiske forhistorien ; dvs. de er fysiske manifestasjoner av de prosessene som ledet fram til etablering av de historisk kjente samiske kulturtrekkene .
Kulturmuitošlájaid sáhttá maid meroštallat ahte dain lea oktavuohta sámi ovdahistorjái ; jos dat leat proseassaid fysálaš manifestašuvnnat mat láidejit historjálaččat dovddus sámi kulturdovdomearkkaid ásaheapmái .
I dette ligger det også en erkjennelse av at kulturminnetyper fra den tidlige forhistorien kan forstås som forutsetninger for både samisk og ikke-samisk kultur .
Dás lea maid dat dovddastus ahte kulturmuitošlájat ovddit ovdahistorjjás sáhttet áddejuvvot eaktun sihke sámi ja ii-sámi kultuvrii .
Der de er elementer i samiske kulturlandskap er det likevel naturlig å behandle dem som tilhørende den samiske kulturarven .
Doppe gos dat leat oassin sámi kultureatnadagas , lea dattetge lunddolaš meannudit daid dego dat gulašedje sámi kulturárbái .
Sametinget er delegert myndighet etter kulturminneloven til å forvalte samiske kulturminner .
Sámediggái lea fápmuduvvon váldi kulturmuitolága mielde hálddašit sámi kulturmuittuid .
Sametinget har ansvar for et stort geografisk område som strekker seg over 6 fylkeskommuner samt en del områder i Oppland og Møre og Romsdal .
Sámedikkis lea ovddasvástádus stuorra geográfalaš guovllus masa gullet guhtta fylkkagieldda ja oasit guovlluin Oppland ja Møre og Romsdal .
Den myndighet som Sametinget per i dag er delegert etter kulturminneloven , er midlertidig og ble av Miljøverndepartementet ( MD . )
Dat váldi mii Sámediggái lea fápmuduvvon kulturmuitolága mielde , lea gaskaboddosaš ja maid Birasgáhttendepartemeanta lea 2004s guhkedan doaisttážii .
For å få en permanent forvaltningsordning på plass ble det i 2005 opprettet en arbeidsgruppe som skal utrede den framtidige organiseringen og myndighetsfordelingen innenfor samisk kulturminneforvaltning .
Oažžun dihte sadjái bissovaš hálddašanortnega , ásahuvvui 2005s bargojoavku mii galgá čielggadit boahtteáiggi organiserema ja váldejuohkima sámi kulturmuitohálddašeami siskkobealde .
I gruppa deltar Sametinget , MD . , Arbeids- og inkluderingsdepartementet ( AID ) og Riksantikvaren ( RA ) .
Joavkkus leat mielde Sámediggi , Birasgáhttendepartemeanta ( BD ) , Bargo- ja searvadahttindepartemeanta ( BSD ) ja Riikaantikvára .
Sametinget ønsker en forvaltningsmodell som i stor grad gir en lojal oppfølging av internasjonale konvensjoner , ivaretar prinsippet om Sametingets selvstendighet og integritet , sikrer mekanismer for en ivaretakelse av en helhetlig og samlet kulturminnepolitikk ( gjennom mål og budsjett ) , sikrer mekanismer for avgjørelse av uenighet og / eller uklarhet knyttet til ansvarsområde samt at rettssikkerheten til den enkelte ivaretas .
Sámediggi háliida dakkár hálddašanmálle man bokte hui guhkás sáhttá lojála čuovvolit riikkaidgaskasaš konvenšuvnnaid , gozihit prinsihpa Sámedikki iešheanalisvuođa ja integritehta hárrái , sihkkarastit mekanismmaid ollislaš ja čoahkes kulturmuitopolitihka goziheami váste ( mihttomeriid ja bušeahtaid bokte ) , sihkkarastit mekanismmaid movt dahkat mearrádusaid go lea sierramielalašvuohta ja/dahje eahpečielggasvuohta ovddasvástádussuorggi oktavuođas ja vai ovttaskas ol-bmuid riektesihkarvuohta gozihuvvošii .
Rapporten fra arbeidsgruppa forventes å bli ferdigstilt innen kort tid .
Vuordit ahte bargojoavkku raporta gárvvistuvvo oanehis áiggis .
Sametinget har i 2006 fortsatt arbeidet med å følge opp Stortingsmelding nr. 16 ( 2004 – 2005 ) Leve med kulturminner .
Sámediggi lea 2006s ain joatkán bargguin čuovvolit Stuorradiggedieđáhusa nr. 16 ( 2004 – 2005 ) Leve med kulturminner .
I meldingen behandles bl.a. temaer som bergkunst , samisk bygningsvern og verdiskapningsprogram for kulturminneområdet .
Dieđáhusas meannuduvvojit earret eará fáttát nugo báktedáidda , sámi huksensuodjalus ja árvobuvttadanprográmma kulturmuitosuorggi váste .
Sentrale myndigheter har satset stort på å tilrettelegge for verdiskapning på kulturminneområdet .
Guovddáš eiseválddit leat garrasit bargan árvobuvttadeami láhčimin kulturmuitosuorggis .
Samiske prosjekter har imidlertid ikke nådd fram hva gjelder tildelning av pilotprosjekter innenfor dette .
Sámi prošeavttat eai dattetge leat ožžon pilohttaprošeavttaid juolludusa dán suorggis .
Ny forskrift om konsekvensutredninger av 1. april 2005 har lagt en del nye føringer på arealplanlegging .
Cuoŋománu 1. b. 2005 mannosaš ođđa láhkaásahus váikkuhančielggadusa hárrái lea ­bidjan muhtun čanastusaid areálaplánemii .
Her kreves det bl.a. at regional kulturminneforvaltning arbeider mer aktivt mot kommunene i forbindelse med revideringen av kommuneplanenes arealdeler .
Dás gáibiduvvo earret eará ahte guovlulaš kulturmuitohálddašeapmi bargá eanet aktiivvalaččat gielddaid ektui gieldaplánaid areálaoasi reviderema oktavuođas .
I 2006 har Sametinget behandlet to kommuneplaner , Evenes og Hemnes , i henhold til forskriften , der større områder har blitt avklart i forhold til samiske kulturminner .
2006s lea Sámediggi meannudan guokte gieldaplána , Evenášši ja Hemnes , láhkaásahusa ektui , mas viiddis guovlluin leat čilgejuvvon sámi kulturmuittut .
Målet med å sette inn større ressurser på dette stadiet i planprosessen er å få mer helhet i forvaltningsarbeidet og på sikt få mindre enkeltsaker til behandling .
Mihttomearrin go bidjat stuo ­rát resurssaid plánaproseassa dán muttus , lea ahte šattašii eanet ollislaš hálddašanbargu ja áiggi mielde šattašedje unnánot eaŋkiláššit meannu ­deapmái .
Sametinget har i 2006 gitt innspill både til Tromsø Museums langtidsplan for skjøtsel og sikring av bergkunst i 2006 og årene fremover , samt til Bergkunstplan for Nordland .
Sámediggi lea 2006s buktán árvalusaid sihke Romssa musea guhkesáigeplánii mii guoská báktedáidaga seailluheapmái ja sihkkarastimii 2006s ja jagiin ovddosguvlui , ja dasto Norlándda Báktedáiddaplánii .
Hovedkonklusjonen er at Sametinget i første omgang ønsker et nærmere formalisert samarbeid med både Tromsø Museum og Nordland fylkeskommune om tilrettelegging , skjøtsel og formidling av bergkunsten .
Váldokonklušuvdna lea ahte Sámediggi vuosttáš vuorus sávvá lagat formaliserejuvvon ovttasbarggu sihke Romssa museain ja Norlándda fylkkagielddain báktedáidaga láhčima , seailluheami ja gaskkusteami hárrái .
Videre har Sametinget utformet et skjøtselsprosjekt for helleristningene på Aldon i Unjárgga gielda / Nesseby kommune .
Dasto lea Sámediggi hábmen seailluhanprošeavtta báktesárgumiidda Aldonis Unjárgga gielddas .
Disse ristninger er høyst sannsynlig av yngre alder og kan knyttes til kilder som forteller om ofring på denne fjelltoppen .
Lea hui sakka vejolaš ahte dát leat ođđaset áiggi sárgumat maid sáhttá čatnat gálduide mat muitalit oaffaruššama birra dán várrečohkas .
Det kan også være aktuelt med andre skjøtselstiltak , samt observasjon av utviklingen på feltet .
Sáhttá maid leat áigeguovdil čađahit eará seailluhandoaibmabijuid , ja dasto dárkut fealtta ovdáneami .
Prosjektet vil søkes gjennomført i 2007 .
Prošeakta geahččaluvvo čađahuvvot 2007s .
Sametingets har fremmet forslag om Ceavccageađgi / Mortensnes som verdensarvområde .
Sámediggi lea evttohan Ceavccageađggi / Mortensnes máilbmeárbeguovlun .
Forslaget har kommet videre til lista over de prosjektene som skal utredes videre .
Dát evttohus lea beassan listui mas leat dat prošeavttat mat galget čielggaduvvot viidáseappot .
2006 har vært en oppstartsfase i bruk av GIS-verktøy ( geografisk informasjonssystem ) i forbindelse med saksbehandling og feltarbeid .
2006s lea álggahuvvon GIS-verktøy ( geografalaš diehtojuohkinvuogádaga ) geavaheapmi áššemeannudeami ja gieddebarggu oktavuođas .
Dette arbeidet vil fortsette i 2007 .
Dáinna bargguin jotkojuvvo ain 2007s .
Sametingets ansatte i kulturminneforvatningen har i 2006 gjennomført GIS-kurs med 10 studiepoeng , i henhold til samarbeidsavtalen med Finnmark Fylkeskommune .
Sámedikki bargit kulturmuitosuodjaleamis leat 2006s čađahan GIS-kuršša mii addá 10 oahppočuoggá , Finnmárkku fylkagieldda ovttasbargošiehtadusa ektui .
1.5 Kultur
1.5 Kultuvra
Kultur innbefatter de verdier , normer , koder og symboler som mennesker overtar og videreformidler fra generasjon til generasjon .
Kultuvra lea árvvut , norpmat , kodat ja symbolat maid olbmot váldet atnui ja gaskkustit viidáseappot buolvvas bulvii .
Samisk kultur danner derfor grunnlaget for det meste av det Sametinget arbeider med .
Danne bidjá sámi kultuvra vuođu eanaš bargguide maiguin Sámediggi bargá .
Kultur blir klarest uttrykt gjennom ulike former for kunst som litteratur , scenekunst , billedkunst / duodji og musikk .
Kultuvra buktojuvvo čielgaseamosit albmosii iešguđet dáiddahámiid bokte nugo girjjálašvuođa , lávdedáidaga , govvadáidaga / duoji ja musihka bokte .
Kultur er også de arenaene og møteplassene der kunsten formidles , som kulturhus og festivaler .
Kultuvra lea maid dat arenat ja deaivvadanbáikkit gos dáidda gaskkustuvvo , nugo kulturviesut ja festiválat .
Kultur i en videre forstand inkluderer i tillegg idrett , museer , media og kirke .
Kultuvra siskkilda dasa lassin viidáset áddejumis valáštallama , museaid , mediaid ja girku .
Iverksettelse og videreutvikling av samisk kultur er et nasjonalt ansvar .
Sámi kultuvrra johtui bidjan ja ovddideapmi viidáset lea nášuvnnalaš ovddasvástádus .
Den norske stat har gjennom ulike lover , forskrifter og konvensjoner forpliktet seg til å ta ansvar for samisk språk , kultur , historie og samfunnsliv .
Norgga stáhta lea iešguđet lágaid , láhkaásahusaid ja konvenšuvnnaid bokte geatnegahttojuvvon váldit ovddasvástádusa sámi gielas , kultuvrras , historjjás ja servodateallimis .
Dette ansvaret må den norske stat forvalte i dialog med Sametinget , og det er Sametingets føringer som må legges til grunn i arbeidet .
Dán ovddasvástádusa ferte Norgga stáhta hálddašit gulahallama bokte Sáme , ­dikkiin ja Sámedikki čanastusat dat fertejit biddjojuvvot vuođđun barggus .
Sametinget gir tilskudd fra Samisk kulturfond i form av administrative vedtak og vedtak gjort av Tilskuddstyret .
Sámediggi addá doarjaga Sámi kulturfoanddas hálddahusmearrádusaiguin ja Doarjjastivrra mearrádusaiguin .
Det er et tydelig misforhold mellom økonomiske bevilgninger fra staten til samisk kultur og de reelle behovene i dagens samiske samfunn .
Stáhta ekonomalaš juolludusaid sámi kultuvrii ja otnáš sámi servodaga duohta dárbbuid gaskavuohta lea hui skužil .
1.5.1 Kulturelle uttrykk
1.5.1 Kulturovdanbuktimat
Et tiltak i flere av samarbeidsavtalene mellom Sametinget og de respektive fylkeskommunene er å tilrettelegge for samisk musikkformidling .
Okta doaibmabijuin máŋgga ovttasbargošiehtadusas Sámedikki ja guoskevaš fylkkagielddaid gaskka lea láhčit sámi musihkkagaskkusteami .
I Finnmark har Norsk kulturråd har bevilget 1,5 mill. til prosjektet Musikk i Finnmark , mens Sametinget og fylkeskommunen vil bidra med den regionale andelen .
Finnmárkkus lea Norgga kulturráđđi lea juolludan 1,5 miljon ruvnno prošektii Musikk i Finnmark , ja Sámediggi ja fylkkagielda addet guovlulaš oasi .
Det er avholdt møter mellom Sametingsrådet og representanter for aktuelle samiske kunstnerorganisasjoner for å se på hvordan samiske kunstnerorganisasjoner på en best mulig måte kan innlemmes i arbeidet med prosjektet .
Sámediggeráđi ja guoskevaš sámi dáiddárorganisašuvnnaid ovddasteddjiid gaskka leat dollojuvvon čoahkkimat geahčadan dihte movt sámi dáiddárorganisašuvnnat buoremus lági mielde sáhttet searvat bargui prošeavttain .
Sametinget ønsker å styrke formidlingen av samisk musikk ytterligere ved å arbeide for å få etablert et etnomusikksenter .
Sámediggi háliida nannet sámi musihka gaskkusteami vel eanet ja áigu bargat dan badjelii ahte ásahuvvošii etnomu ­sihkkaguovddáš .
Sametinget har registrert en merkbar økning i aktiviteten innen samisk film de senere år , hvor spesielt unge samiske filmskapere har gjort seg bemerket både nasjonalt og internasjonalt .
Sámediggi lea registreren ahte sámi filbma ­doaimmat leat lassánan oalle ollu maŋimuš jagiid , man oktavuođas earenoamážit nuorra sámi filbmadahkkit leat beaggigoahtán sihke nášuvnnalaš ja riikkaidgaskasaš dásis .
En nærhet til miljøet og kjennskap til samisk språk , kultur og samfunn bidrar positivt til innhold og form i filmprosjektene .
Lagašvuohta birrasii ja sámi giela , kultuvrra ja servodaga dovdan váik ­kuha positiivvalaččat filbmaprošeavttaid sisdollui ja hápmái .
Sametinget registrerer at denne økningen i aktivitet innen samisk film ikke er blitt fulgt opp med tilfredsstillende tilrettelegging av rammevilkårene for produksjon av samisk film .
Sámediggi registrere ahte sámi filmmaid lassánan aktivitehta ii leat čuovvoluvvon dohkálaččat rámmaeavttuid láhčimiin sámi filmmaid buvttadeami várás .
Sametinget er opptatt av at dette skal bli bedre , og i den forbindelse vil Sametinget se på mulighetene for opprettelse av et eget internasjonalt samisk filmsenter .
Sámedikkis lea beroštupmi buoridit dán dili , ja dien oktavuođas áigu Sámediggi geahčadit livččii go vejolašvuohta ásahit sierra davviriikkalaš sámi filbmaguovddáža .
Rammevilkårene for utgivelse av samisk skjønnlitteratur har vært lite tilfredsstillende over mange år .
Ollu jagiid lea leamaš nu ahte rámmaeavttut sámi čáppagirjjálašvuođa almmuheapmái eai leat leamaš nu dohkálaččat .
Det vil likevel være behov for ytterligere prioritering av midler til dette feltet før man kommer på et nivå som kan sies å være tilfredsstillende .
Sámediggi lea duhtavaš go 2006s lea leamaš vejolaš loktet juolludusaid mealgat čáppagirjjálašvuođa buvttadeapmái ja lasihit doaibmadoarjaga sámi girjelágádusaide .
Sametinget har hatt som målsetting å sikre at samisk teatervirksomhet har et forsvarlig økonomisk fundament for virksomheten , herunder at Beaivváš Sámi Teáhter sikres et forsvarlig økonomisk fundament for virksomheten som samisk nasjonalteater .
Sámedikkis lea leamaš mihtto ­mearrin sihkkarastit ahte sámi teáhterdoaimmas lea dohkálaš ekonomalaš vuođđu doaimma várás , maiddái ahte Beaivváš Sámi Teáhterii sihkkarastojuvvo dohkálaš ekonomalaš vuođđu doibmii sámi nášuvnnalašteáhterin .
Sametinget har i 2006 derfor prioritert økt driftsstøtte til teateret .
Danne lea Sámediggi 2006s vuoruhan lasihit doaibmadoarjaga teáhterii .
Sametinget har i møte med Kirke- og kulturdepartementet også tatt opp saken om utbygging av nytt teaterbygg for Beaivváš Sámi Teáhter .
Sámediggi lea maid čoahkkimis Girko- ja kulturdeparemeanttain váldán ovdan ášši ahte huksejuvvošii ođđa teáhterviessu Beaivváš Sámi Teáhterii .
Åarjelhsaemien Teatere / Sydsamisk teater er viktig i styrkingen av sørsamisk kultur , språk , identitet og selvfølelse .
Åarjelhsaemien Teatere / Lullisámi teáhter lea deaŧalaš lullisámi kultuvrra , giela , identitehta ja iešdovddu nanosmahttimii .
Teateret har fra og med 2006 fått fast driftstilskudd over Sametingets budsjett .
Teáhter lea 2006 rájes ožžon fásta doaibmadoarjaga Sámedikki bušeahtas .
Det arbeides for at teateret skal sikres ytterligere støtte til sin virksomhet gjennom samarbidsavtalen med fylkeskommunnene i det sørsamiske området .
Geahččalit maid sihkkarastit teáhtera doibmii eanet doarjaga ovttasbargošiehtadusa bokte mii Sámedikkis lea lullisámi guovllu fylkkagielddaiguin .
I teatersammenheng har Sametinget lagt vekt på støtte til amatørteatervirksomhet for barn og unge over Samisk kulturfond .
Teáhteroktavuođas lea Sámediggi deattuhan addit doarjaga mánáid ja nuoraid amatorateáhterdoibmii Sámi kulturfoandda bokte .
1.5.2 Kunstneravtalen
1.5.2 Dáiddáršiehtadus
I henhold til Kunstneravtalen har Sametinget og Samisk kunstnerråd inngått avtale for 2007 .
Dáiddáršiehtadusa ektui leat Sámediggi ja Sámi dáiddárráđđi dahkan šiehtadua jahkái 2007 .
Følgende fem samiske kunstnerforeninger er medlemmer av Sámi Dáiddárráddi / Samisk Kunstnerråd ( SDR . ) :
Čuovvovaš vihtta sámi dáiddársearvvi leat lahttun Sámi Dáiddárrádis ( SDR . ) :
Sámi Girjecálliid Searvi / Samisk forfatterforening ( SGS . )
Sámi Girječálliid Searvi ( SGS . )
, Sámi Dáiddacehpiid Searvi / Samisk Kunstneres Forbund ( SDS . )
, Sámi Dáiddačehpiid Searvi ( SDS . )
, Juoigiid Searvi ( JS . )
, Juigiid Searvi ( JS . )
, Sámi Teáhtersearvi / Samisk teaterforening ( STS . )
, Sámi Teáhtersearvi ( STS . )
, Foreningen Samiske Komponister ( FSK ) .
, Foreningen Samiske Komponister ( FSK ) .
Samisk kunstnerråd fordeler den økonomiske rammen til den enkelte organisasjon og til SDR.
Sámi dáiddárráđđi juohká ekonomalaš rámma ovttaskas organisašuvdnii ja SDRii .
Kunstnerstipendet vil i sin helhet administreres av Samisk kunstnerråd i 2007 .
Sámi dáiddárráđđi dat 2007s ollásit administrere dáiddárstipeandda .
Retningslinjer for bruk av midler i kunstfondet godkjennes av Sametingsrådet etter drøfting mellom partene .
Sámediggeráđđi dohkkeha njuolggadusaid dáiddafoandda ruđaid geavaheapmái dan maŋŋá go bealit leat ráđđádallan gaskaneaset .
Sametinget har i mai i år fremforhandlet en avtale gjeldende for 2007 med en ramme på kr 4 350 000 til formålet .
Sámediggi lea miessemánus dán jagi šiehtadallan šiehtadusa mii gusto jagi 2007 ja rámma dan ulbmilii lea 4 350 000 ruvnno .
Dette er en økning på 350 000 i forhold til avtalen for 2006 .
Dása lea lasihuvvon 350 000 ruvnno šiehtadusa ektui 2006s .
Sametinget vil med dette bedre arbeidsvilkårene for samiske kunstnere , og på den måten fremme utviklingen av samisk kunst .
Sámediggi áigu dáinna buoridit sámi dáiddáriid bargo , ­eavttuid ja dieinna lágiin ovdánahttit sámi dáidaga .
1.5.3 Kulturelle arenaer og møteplasser
1.5.3 Kultuvrralaš arenat ja deaivvadanbáikkit
1.5.3.1 Kulturhus
1.5.3.1 Kulturviesut
De samiske kulturhusene er viktige arenaer for utvikling av det samiske samfunnet .
Sámi kulturviesut leat sámi servodaga deaŧalaš ovddidanarenat .
De fungerer som arenaer for samisk kulturutøvelse , og de er møteplasser som har stor betydning for bevaring og styrking av samisk språk og kultur .
Dat doibmet sámi kulturbarggu arenan , ja dat leat deaivvadanbáikkit main lea ­stuorra mearkkašupmi sámi giela ja kultuvrra suodjaleapmái ja nannemii .
Sametinget bevilger driftsstøtte til samiske kulturhus over budsjettet .
Sámediggi juolluda doaibmadoarjaga sámi kulturviesuide bušeahtas bokte .
Flere samiske kulturhus har imidlertid behov også for utbygging for å kunne ivareta sin funksjon .
Eanet sámi kulturviesuin lea dattetge dárbu maiddái hukset go galget sáhttit gozihit doaimmaset .
Sametinget er tifreds med at finansieringen av Østsamisk museum nå er sikret , og signalene om at ája samisk senter , Saemien Sijte og Samisk kunstmuseum er prioritert også fra Regjeringens og Stortingets side .
Sámediggi lea duhtavaš go Nuortasámi musea ruhtadeapmi dál lea sihkkarastojuvvon , ja go leat ožžon signálaid ahte ája sámi guovddáš , Saemien Sijte ja Sámi dáiddamusea leat vuoruhuvvon maiddái Ráđđehusa ja Stuorradikki beales .
Sametinget vil understreke at samiske samfunn har behov for flere kulturhus .
Sámediggi deattuha ahte sámi servodagas lea dárbu eanet kulturviesuide .
Várdobáiki samisk senter i Evenes / Skånland er godt i gang med planlegging av et nybygg .
Várdobáiki sámi guovddáš Evenáššis / Skániin lea bures boahtán johtui ođđavistti plánemiin .
Dette er et prosjekt Sametinget vil følge opp framover .
Dán prošeavtta háliida Sámediggi čuovvolit ovddosguvlui .
1.5.3.2 Festivaler
1.5.3.2 Festiválat
De samiske festivalene spiller en viktig rolle i bevaring og utvikling av samisk identitet , språk og kultur .
Sámi festiválain lea deaŧalaš rolla sámi identitehta , giela ja kultuvrra suodjaleames ja ovddideames .
De er møteplasser på tvers av generasjoner og landegrenser , og arena for formidling av samisk musikk , kunst , kultur og film .
Dat leat deaivvadanbáikkit gos sohkabuolvvat deaivvadit rastá riikkarájáid , ja dat leat sámi mu-sihka , dáidaga , kultuvrra ja filmmaid gaskkustan ­arenat .
Sametinget gir fast grunntilskudd til flere samiske festivaler .
Sámediggi addá bissovaš vuođđodoarjaga máŋgga sámi festiválii .
Blant dem er Samisk Musikkfestival i Kautokeino , som er blitt en av de viktigste kulturinstitusjonene i Sápmi .
Daid gaskkas lea Sámi Musihkkafestivála Guovdageainnus , mii lea šaddan daid deaŧaleamos kulturásahusaid gaskii .
Sametinget har i samarbeid med Troms og Nordland fylkeskommuner bidratt til at Markomeannu nå har et scenebygg .
Sámediggi lea ovttasráđiid Romssa ja Norlándda fylkkagielddaiguin veahkehan ahte Márkomeannu dál lea ožžon lávdehuksehusa .
Sametingsrådet har anbefalt Riddu Riđđu festivalen i Kåfjord som knutepunktinstitusjon overfor Kultur- og kirkedepartementet ( KKD ) .
Sámediggeráđđi lea árvalan Kultur- ja Girkodepartementii ahte Riddu Riđđu festivála Gáivuonas šattašii guovddášásahussan .
Dette er en oppfølging av Sametingets årsmelding for 2005 .
Dát lea Sámedikki 2005 jahkedieđáhusa čuovvoleapmi .
En status som knutepunktfestival innebærer at festivalen vil få fast driftsstøtte over statsbudsjettet .
Stáhtus guovddášfestiválan mearkkašivččii dan ahte festivála oažžugoađášii fásta doaibmadoarjaga stáhtabušeahtas .
Festivalen fikk ikke status som knutepunktfestival gjennom statsbudsjettet for 2007 .
Festivála ii ožžon stáhtusa guovddášfestiválan 2007 stáhtabušeahtas .
Sametinget beklager dette , og forventer at det kommer inn på statsbudsjettet for 2008 .
Sámediggi šálloša dán ja vuordá ahte dat boahtá stáhtabušehttii 2008s .
1.5.4 Media
1.5.4 Mediat
Medienes rolle i et samfunn er å bringe informasjon og å skape opinion .
Mediaid rolla servodagas lea buktit dieđuid ja čuoččaldahttit oktasaš ipmárdusa .
I tillegg til dette er mediene med på å utvikle og synliggjøre samisk språk både muntlig og skriftlig , og på den måten fungerer de som språkmodeller .
Lassin dasa lea mediaid rolla ovddidit ja oidnosii buktit sámegiela sihke njálmmálaččat ja čálalaččat , ja dainn lágiin doaibmat giellamállen .
For å sikre bredere nyhetsformidling og et bedre grunnlag for samisk og samiskspråklig samfunnsdebatt , er det behov for daglige nyheter på samisk , også i avisformat .
Dárbu lea oažžut beaivválaš ođđasiid sámegillii maiddái áviisahámis vai sihkkarastojuvvo govdadet ođasgaskkusteapmi ja buoret vuođđu sámi ja sámegielat servodatdigáštallamii .
Samtidig ser Sametinget at det er et stort behov for å utvikle og etablere egne tilbud på lule- og sørsamisk , samt et godt og tilfredsstillende tv-tilbud til samiske barn og ung
Dasto oaidná Sámediggi ahte lea stuorra dárbu ovddidit ja ásahit sierra fálaladagaid julev- ja máttasámegillii , ja oažžut buori ja dohkálaš tv-fálaldaga sámi mánáide ja nuoraide .
Sametinget har i 2006 registrert flere brudd på konsesjonsvilkårene , og mener at det bør reageres strengt på slike brudd .
Sámediggi lea 2006s registreren ahte máŋga konsešuvdnaeavttu leat rihkkojuvvon , ja oaivvilda ahte dákkár rihkkosiid berre moaitit garrasit .
1.5.5 Idrett
1.5.5 Valáštallan
Samisk idrett har en sterk identitetsskapende effekt og er en møteplass som det vil være viktig å ta vare på og videreutvikle .
Sámi valáštallamis lea nana identitehtahábmejeaddji beaktu ja das lea deaŧalaš atnit fuola ja ovddidit viidáseappot .
Arbeidet med å få på plass rammevilkår som gjør samiske idrettsledere og utøvere i stand til å drive med idrett både på amatør- og toppidrettsnivå må prioriteres .
Ferte vuoruhit barggu ahte oažžut sadjái rámmaeavttuid vai sámi valáštallanjođiheaddjiin ja valáštalliin lea vejolaš bargat valáštallamiin sihke amatora- ja njunušvaláštallandásis .
Dette fordrer en betydelig økning av til spillemidler til samiske idrettsformål .
Dán geažil dárbbašuvvojit mealgat eanet speallanruđat sámi valáštallamii .
Sámiid Valáštallanlihttu / Samenes idrettsforbund ( SVL ) og Sámi Spábbačiekčanlihttu / Samisk fotballforbund ( SSL ) organiserer idrettsaktiviteter for den samiske befolkningen i de områder der samer bor , sett i et grenseoverskridende perspektiv .
Sámiid Valáštallanlihttu / Samenes idrettsforbund ( SVL ) ja Sámi Spábbačiekčanlihttu / Samisk fotballforbund ( SSL ) organiserejit valáštallan ­doaimmaid sámi álbmoga váste dain guovlluin gos sámit ásset , rájárastá perspektiivvain .
Ved å organisere samiske mesterskap og samiske landslag er forbundene med på å styrke og utvikle den samhørigheten som eksisterer mellom samene på tvers av landegrensene .
Go dát searvvit organiserejit sámi meašttirgilvvuid ja sámi riikkajoavkkuid , de leat dat mielde nannemin ja ovddideamen gullevašvuođa mii lea sámiid gaskka riikkarájáid rastá .
Dette er etter Sametinget syn meget verdifullt for det samiske folk , og det vil være viktig å legge til rette for at denne aktiviteten kan bestå og videreutvikles .
Dát lea Sámedikki oainnu mielde hui mávssolaš sámi álbmogii , ja lea deaŧalaš láhčit diliid nu ahte dán doaimma sáhttá bisuhit ja ovddidit .
Det vil være viktig å få på plass en forutsigbar nordisk finansiering av samisk idrett .
Deaŧalaš lea oažžut sámi valáštallamii ein ­nostahtti davviriikkalaš ruhtadeami .
Sápmi deltok med en tropp idrettsutøvere og kulturutøvere i Arctic Winter Games ( AWG ) som ble arrangert i Alaska i mars i år .
Sápmi searvvai valáštalliiguin ja kulturbargiiguin Arctic Winter Games ( AWG ) nammasaš doaluide mat lágiduvvojedje Alaskas njukčamánus dán jagi .
AWG er et idretts- og kulturarrangement for ungdom fra arktiske områder og blir arrangert hvert andre år .
AWG lea valáštallandoalut ja kulturdoalut árktalaš guovlluid nuoraid váste ja dat lágiduvvojit juohke nuppi jagi .
Sápmis deltakelse i AWG ble finansiert med betydelig støtte fra Sametinget .
Sámi oasseváldit , sihke valáštallit ja kulturbargit ovddastedje sámi ál-bmoga dakkár vugiin maid Sámediggi atná árvvus .
De samiske deltakerne , både idrettsutøverne og kulturutøverne , representerte det samiske folk på en måte som Sametinget setter stor pris på .
Sámedikki mihttomearrin lea láhčit diliid nu ahte sámi nuorat maiddái boahtteáiggis ožžot vejolašvuođa leat mielde dáin árktalaš dálvevalaštallamiin .
Idrettsaktiviteter er et godt eksempel på samarbeid ikke bare mellom samer , men også med andre urfolk , og det er nordområdepolitikk i praksis .
Valáštallandoaimmat leat buorrin ovdamearkan ovttasbargui ii dušše sámiid gaskka , muhto maiddái eará eamiálbmogiid gaskka , ja dat lea geavatlaš davveguovlopolitihkka .
Sápmi deltok og vant i november 2006 VIVA World Cup , arrangert i Occitania i Frankrike .
Sápmi searvvai ja vuittii 2006 VIVA World Cupa , mii lágiduvvui Occitanias Frankriikkas .
Deltakelsen ble finansiert med tilskudd fra blant andre Arbeids- og inkluderingsdepartementet , Sametinget og flere fylkeskommuner .
Dát leat máilmmemeašttirgilvvut spábbačiekčamis daid guovlluid ja našuvnnaid váste mat eai leat ožžon lahttovuođa FIFAs .
Sametinget er , til tross for at mesterskapet ble noe amputeret på grunn av liten deltakelse , positiv til dette tiltaket .
Searvan ruhtaduvvui earret eará Bargo- ja searvadahttindepartemeantta , Sámedikki ja soames fylkkagieldda doarjagiin .
Sametinget stiller seg bak Tromsøs søknad om å arrangere vinter-OL i 2018 .
Sámedikki mielas dát lea positiivvalaš doaibmabidju , vaikko meašttirgilvvuide serve ge unnán .
Sametinget mener at et vinter-OL i nord kan bety mye for samisk samfunns- og identitetsbygging .
Sámediggi oaivvilda ahte dálve-OG davvin sáhttá mearkkašit ollu sámi servodat- ja identitehtahuksemii .
Hvis Tromsø blir utpekt som søkerby vil Sametinget ta del i den internasjonale kampanjen for at Tromsø kan vinne kampen om å få arrangere vinter-OL i 2018 .
Jos Romsa čujuhuvvo ohcangávpogin , de áigu Sámediggi searvat riikkaidgaskasaš kampánjai vai Romsa vuoittášii gilvvu beassat lágidit dálve-OG 2018s .
For Sametinget er det avgjørende at en i OL-prosjektet ivaretar samiske interesser .
Sámediggái lea mearrideaddji deaŧalaš ahte OG-prošeakta goziha sámi beroštumiid .
1.5.6 Kirke
1.5.6 Girku
Kirkelivet har og har hatt en sentral plass hos mange samer .
Girkoeallimis lea ja lea leamaš guovddáš sadji ollu sámiid gaskkas .
Foruten å være et trossamfunn har kirken også vært en viktig bærer av kulturelle og religiøse tradisjoner som har samlet mennesker i livets ulike faser .
Dasa lassin go girku lea oskuservodat , de leat dat maiddái kultuvrralaš ja oskkoldatlaš árbevieruid deaŧalaš guoddi , mii lea čohkken olbmuid iešguđet eallinmuttuin .
I forbindelse med Sametingets behandling av NOU 2006:2 Staten og Den norske kirke gikk et stort flertall i Sametinget inn for at statskirkeordningen skal bestå .
Dalle go Sámediggi meannudii NOU 2006:2 Staten og Den norske kirke , de doarjjui stuorra eanet-lohku Sámedikkis dan ahte stáhtagirkoortnet galgá bisuhuvvot .
Uavhengig av framtidig tilknytningsform mellom stat og kirke er Sametinget opptatt av at den samiske dimensjonen skal ivaretas .
Beroškeahttá das makkár oktavuohtahápmi stáhta ja girku gaskka galgá leat boahtteáiggis , de lea Sámedikkis beroštupmi fuolahit ahte sámi dimenšuvdna gozihuvvo .
For å ivareta den samiske dimensjonen må det blant annet utvikles kirkelig materiell , for eksempel salmebøker og bibler , på alle tre samiske språk , og det må utdannes flere samisktalende prester og andre som arbeider med kirkelige spørsmål .
Sámi dimenšuvnna goziheapmái fertejit ovddiduvvot earret eará girkolaš ávdnasat , ovdamearkka dihte sálbmágirjjit ja biibbalat , buot golmma sámegillii Norggas , ja fertet oažžut eanet sámegielat báhpaid ja earáid geat barget girkolaš áššiiguin .
1.5.7 Museer
1.5.7 Museat
Sametinget har siden overtakelsen av forvaltningsansvaret for de samiske museene og museumsreformens start , igangsatt en større konsolideringsprosess blant de samiske museene .
Sámediggi lea dan rájes go válddii badjelasas sámi museaid hálddašanovddasvástádusa ja go museaođastus álggahuvvui , álggahan sámi museaid gaskkas stuorát nannenproseassa .
I 2006 har dette arbeidet vist resultater , blant annet gjennom etablering av stiftelsene Saemien Sijte og Nordvestsamisk museumssiida i henholdsvis sørsamisk og nordsamisk område .
2006 lea dát bargu čájehan bohtosiid , earret eará go leat ásahuvvon vuođđudusat Saemien Sijte lullisámi guovl . ­lus ja Davveoarjesámi museasiida davvesámi guovl .
Nordvestsamisk museumssiida har også fått tildelt ansvaret som nettverkskoordinator for det nasjonale samiske museumsnettverket .
Davveoarjesámi museasiida lea maiddái ožžon ovddasvástádusa nášuvnnalaš sámi musea ­fierpmádaga fierpmádatoktiiordnejeaddjin .
Som en følge av omorganiseringen har Sametinget styrket driftstilskuddet til de to museumssiidaene .
Ođđa-sis organiserema geažil lea Sámediggi nannen doaibmadoarjaga dien guovtti museasiidii .
Delutredning for samisk museumsvirksomhet i Troms og Nordre Nordland er også en del av museumsreformen .
Romssa ja Davvi-Norlándda sámi musea ­doaimma oassečielggadus lea maid musea-ođastusa oassi .
Utredningen skal gjennomgå forholdene i utredningsområdet og komme med strategier til oppbygging av museumsvirksomheten og nettverksetablering .
Čielggadus galgá maid guorahallat beliid čielggadusguovllus ja evttohit strategiijaid museadoaimma huksemii ja fierpmádatásaheapmái .
Sametinget har arbeidet med denne i 2006 , i tett samarbeid med en faglig referansegruppe oppnevnt av Sametinget , Troms fylkeskommune og Nordland fylkeskommune .
Sámediggi lea bargan dainna 2006s lávga ovttasbargguin fágalaš referánsajoavkkuin maid Sámediggi , Romssa fylkkasuohkan ja Norlándda fylkkasuohkan leat nammadan .
Utredningen vil behandles i Sametingets plenum i februar 2007 .
Čielggadus galgá meannuduvvot Sámedikki dievasčoahkkimis guovvamánus 2007 .
Grunnlaget for en framtidig samisk museumspolitikk er at den økonomiske situasjonen for de samiske museene styrkes betydelig i forhold til nåværende nivå , og at de samiske museene blir inkludert i den nasjonale museumsreformen .
Boahtteáiggi sámi museapolitihka vuođđun lea ahte sámi museaid ekonomalaš dilli nannejuvvo mealgat dálá dili ektui , ja ahte sámi museat searvadahttojuvvojit nášuvnnalaš museaođastussii . Sámediggi lea 2006s bargan hui ollu sámi museaid organisatuvrralaš hástalusaiguin .
De faglige utfordringene er mange , men det er vanskelig å sette i gang tiltak som betinger økonomiske oppfølginger .
Fágalaš hástalusat leat ollu , muhto lea váttis álggahit doaibmabijuid mat eaktudit čuovvoleami ekonomalaččat .
Dette ser ut til å være en utfordring også i 2007 .
Dát orru leamen hástalussan maiddái 2007s .
For 2006 har Sametingets bevilginger til de samiske museene vært på 12 483 000 kr. .
Sámedikkis leat leamaš 12 483 000 ruvnno juolludusat sámi museaide 2006s .
Sametinget har siden reformens start uttalt at innen reformens utgang bør det samlede statlige tilskuddet til samiske museer være oppe i minimum 20 mill kr. .
Sámediggi lea ođastusa álggaheami rájes cealkán ahte ovdal go ođastus loahpahuvvo , de berre ollislaš stáhtadoarjja sámi museaide leat unnimusat 20 miljon ruvnno .
Som tilskuddet for 2006 viser så er det er langt igjen til dette målet er nådd .
Nugo 2006 doarjja čájeha , de lea guhkki dassážii go dát mihttomearri juksojuvvo .
Gjennom statsbudsjettet for 2006 ble det bevilget 1 mill. kroner til Sametinget for å etablere forskings- og dokumentasjonsvirksomhet om grenselosene i Tysfjord .
2006 stáhtabušeahta bokte juolluduvvui 1 miljon ruvnno Sámediggái ásahit rádjaofelaččaid dutkan- ja duođaštandoaimma Divdasvuonas .
Saken ble behandlet i Sametingets plenum i september 2006 .
ášši meannuduvvui Sámedikki čakčamánu 2006 dievasčoahkkimis .
I den forbindelse har Àrran lulesamiske senter fått ansvar for etableringen , som skal skje i dialog med Sametinget .
Dán oktavuođas lea árran julevsámij guovdásj ožžon ovddasvástádusa ásaheamis , mii galgá dáhpáhuvvat Sámedikkiin gulahallamiin .
Det skal tas utgangspunkt i grenselostrafikken i Tysfjord og de omkringliggende områder , videre skal det være fokus på den generelle grenselostrafikken , og ikke på grenselosene som enkeltmennesker .
Vuolggasadji galgá váldojuvvot rádjaofelaččaid barggus Divdasvuonas ja guovlluin dan birra , dasto galgá viidáset leat fokusis oppalaš rádjaofelašbargu eai ge ovttaskas olbmot galgga seaguhuvvot dasa .
Sametinget har arbeidet for fullfinansiering av Interreg-prosjektet Recalling Ancestral Voices – Repatriation of Sámi Cultural Heritage .
Sámediggi lea bargan Recalling Ancestral Voices – Repatriation of Sámi Cultural Heritage Interreg-prošeavtta ollásit ruhtademiin .