pere/sami_parallel huggingface dataset:
Det er tatt inn en presisering i første ledd om at Finnmark skal forstås som det området som utgjorde Finnmark fylke 1. juli 2006, da det meste av loven trådte i kraft, og Finnmarkseiendommen overtok Statskogs eiendommer i Finnmark.
Vuosttaš lađđasii lea lasihuvvon dakkár aiddostahttin ahte Finnmárku galgá áddejuvvot dan guovlun mii lei Finnmárkku fylka suoidnemánu 1. b. 2006, go lága eanaš oassi biddjojuvvui fápmui, ja Finnmárkkuopmodat válddii badjelasas Statsskoga opmodagaid Finnmárkkus.
Dette er Alta, Berlevåg, Båtsfjord, Gamvik, Hasvik, Hammerfest, Kautokeino – Guovdageainnu, Karasjok – Kárášjoga, Kvalsund, Lebesby, Loppa, Måsøy, Nesseby – Unjárgga, Nordkapp, Porsanger – Porsáŋggu – Porsanki, Sør-Varanger, Tana – Deanu, Vadsø og Vardø kommuner.
Dat leat Álttá, Bearalvági, Báhcavuona, Gáŋgaviikka, Ákŋoluovtta, Hámmárfeastta, Guovdageainnu, Kárášjoga, Fálesnuori, Gilevuona, Davvesiidda, Láhpi, Muosáha, Unjárgga, Davvenjárgga, Porsáŋggu – Porsanki, Mátta-Várjjaga, Deanu, Čáhcesullo ja Várggáid gielddat/suohkanat.
Til § 7 andre ledd, § 7 sjette ledd, § 10 tredje ledd, § 10 sjette ledd, § 16 første ledd, § 16 femte ledd og § 31 andre ledd
§ 7 nuppi lađđasii, § 7 guđat lađđasii, § 10 goalmmát lađđasii, § 10 guđat lađđasii, § 16 vuosttaš lađđasii, § 16 viđat lađđasii ja § 31 nuppi lađđasii
I dagens lov er noen oppgaver og funksjoner knyttet opp til Finnmark fylkesting.
Dálá lágas leat muhtun bargamušat ja doaimmat čadnojuvvon Finnmárkku fykkadiggái.
Forslaget innebærer at en legger disse til det nye fylkestinget.
Evttohus mearkkaša ahte dát biddjojuvvojit ođđa fylkkadiggái.
Det innebærer for eksempel at det nye fylkestinget i visse situasjoner skal godkjenne styrevedtak i Finnmarkseiendommen om avhending av grunn, som beskrevet i § 10 sjette ledd.
Dat mearkkaša earret eará ahte ođđa fylkkadiggi galgá, dihto diliin, dohkkehit Finnmárkkuopmodaga stivramearrádusaid eanaluobaheami birra, nu go lea válddahuvvon §10, guđat lađđasis.
Endringene innebærer en endring i forhold til dagens situasjon.
Rievdadusat dagahit rievdadusa otná dili ektui.
Når det gjelder § 7 andre ledd, vil det innebære at hele det nye fylkestinget er med på å velge representantene til styret til Finnmarkseiendommen.
§ 7 nuppi lađđasa hárrái dat mearkkaša ahte olles ođđa fylkkadiggi lea mielde válljemin ovddasteddjiid Finnmárkkuopmodaga stivrii.
Dette innebærer at også representanter fra tidligere Troms fylke vil være med på å bestemme hvem som skal sitte i Finnmarkseiendommens styre.
Dat mearkkaša dan ge ahte ovddeš Romssa fylkka áirasat šaddet leat mielde mearrideamen geat galget leat Finnmárkkuopmodaga stivrras.
Styremedlemmene må fortsatt være bosatt i Finnmark.
Stivralahtut galget ain ássat Finnmárkkus.
Forslaget innebærer også at det nye fylkestinget får oppgaven med å oppnevne et medlem til kontrollkomiteen, jf. § 16 første ledd.
Evttohus mearkkaša dan ge ahte ođđa fylkkadiggi oažžu bargamuššan nammadit ovtta lahtu gozihanlávdegoddái, gč. § 16 vuosttaš lađđasa.
De to andre medlemmene oppnevnes av henholdsvis Sametinget og Kongen (Kommunal- og moderniseringsdepartementet iht. kgl. res. 8. april 2011 nr. 387).
Nuppi guokte lahtu nammadit Sámediggi ja Gonagas (Gielda- ja ođasmahttindepartemeanta cuoŋománu 8. b. 2011 mannosaš gonagaslaš resolušuvnna nr. 387 vuođul).
Videre vil det nye fylkestinget være mottaker av kontrollkomiteens rapport, jf. § 16 femte ledd.
Dasto galgá gozihanlávdegoddi sáddet iežas raportta ođđa fylkkadiggái, gč. § 16 viđat lađđasa.
Til § 15
§:i 15
Finnmarkseiendommens virksomhet har ikke som formål å gå med overskudd, men dersom dette skjer, kan styret beslutte å dele ut hele eller deler av overskuddet av virksomheten.
Finnmárkkuopmodaga doaimma ulbmil ii leat doaibmat badjebáhcagiin, muhto jus dat dáhpáhuvvá, de sáhttá stivra mearridit juohkit doaimma olles badjebáhcaga dahje badjebáhcaga ossiid.
Overskuddet kunne ifølge den tidligere bestemmelsen gå til fylkeskommunen, Sametinget eller til allmennyttige formål som kommer fylkets innbyggere til gode.
Ovddeš mearrádusa vuođul lei badjebáza sáhttit mannat fylkkagildii, Sámediggái dahje álbmogii ávkkálaš ulbmiliidda mat bohtet fylkka ássiide buorrin.
Lovendringen innebærer at Troms og Finnmark fylkeskommune kan være mottaker av et eventuelt overskudd, dersom Finnmarkseiendommens styre beslutter det.
Láhkarievdadus mearkkaša ahte Romssa ja Finnmárkku fylkkagielda sáhttá váldit vuostá vejolaš badjebáhcaga, jus Finnmárkkuopmodaga stivra dan mearrida.
Dersom fylkeskommunen er mottaker av overskudd, stilles det nå uttrykkelig krav om at midlene må komme det geografiske området Finnmarks innbyggere til gode.
Jus fylkkagielda lea badjebáhcaga vuostáiváldi, de lea čielga gáibádus ahte ruđat galget boahtit geográfalaš guovllu Finnmárkku ássiide buorrin.
Det ligger til styret å bestemme om overskuddet skal deles ut, og hvem som skal motta midler.
Stivra dat mearrida galgá go badjebáza juhkkojuvvot, ja gii dahje geat ruđaid galget vuostáiváldit.
Til § 18 andre ledd og § 46 første ledd
§ 18 nuppi lađđasii ja § 46 vuosttaš lađđasii
Forslaget innebærer at det nye fylkesmannsembetet vil bli klageorgan for avslag på krav om innsyn i Finnmarkseiendommens saksdokumenter, jf. § 18 andre ledd, og Finnmarkskommisjonens saksdokumenter, jf. § 46 første ledd.
Evttohus sisttisdoallá ahte ođđa fylkkamánneámmát šaddá váiddaorgánan go gáibádus geahčadit Finnmárkkuopmodaga áššebáhpáriid biehttaluvvo, gč. § 18 nuppi lađđasa, ja Finnmárkkukommišuvnna áššebáhpáriid, gč. § 46 vuosttaš lađđasa.
Det nye fylkesmannsembetet for Troms og Finnmark er allerede etablert, fra 1. januar 2019, og endringen bringer lovbestemmelsen i tråd med det.
Romssa ja Finnmárkku ođđa fylkkamánneámmát lea jo ásahuvvon, ođđajagimáu 1. b. 2019 rájes, ja láhkamearrádusa rievdadeapmi heivehuvvo dasa.
Kommunal og moderniseringsdepartementet
Gielda- ja ođasmahttindepartemeanta
At Deres Majestet godkjenner og skriver under et framlagt forslag til proposisjon til Stortinget om endringer i finnmarksloven (endringer som følge av sammenslåingen av Troms og Finnmark fylker).
Ahte Gonagaslaš Majestehta dohkkeha ja čállá vuollái ovddiduvvon proposišuvdnaevttohusa Stuorradiggái finnmárkkulága rievdadusaid birra.
stadfester:
nanne:
Stortinget blir bedt om å gjøre vedtak til lov om endringer i finnmarksloven (endringer som følge av sammenslåingen av Troms og Finnmark fylker) i samsvar med et vedlagt forslag.
Stuorradiggi gohččojuvvo mearridit rievdadusaid finnmárkkulágas mielddustuvvon evttohusa vuođul.
Forslag til lov om endringer i finnmarksloven (endringer som følge av sammenslåingen av Troms og Finnmark fylker)
Evttohus láhkii finnmárkkulága rievdadusaid birra
I lov 17. juni 2005 nr. 85 om rettsforhold og forvaltning av grunn og naturressurser i Finnmark fylke gjøres følgende endringer:
Láhkii geassemánu 17. b. 2005 nr. 85 riektediliid ja eatnamiid ja luondduvalljodagaid hálddašeami birra Finnmárkku fylkkas dahkkojuvvojit čuovvovaš rievdadusat:
Lovens tittel skal lyde:
Lága namma galgá čuodjat ná:
Lov om rettsforhold og forvaltning av grunn og naturressurser i Finnmark (Finnmarksloven)
Láhka riektediliid ja eatnamiid ja luondduvalljodagaid hálddašeami birra Finnmárkkus (Finnmárkkuláhka)
I følgende bestemmelser skal uttrykket «Finnmark fylke» endres til «Finnmark»: § 22 første ledd, § 23 første ledd og § 29 andre ledd.
Čuovvovaš mearrádusain galgá dajaldat «Finnmárkku fylka» rievdaduvvot «Finnmárkun»: § 22 vuosttaš lađđasis, § 23 vuosttaš lađđasis ja § 29 nuppi lađđasis.
I følgende bestemmelser skal uttrykket «Finnmark fylkesting» endres til «Troms og Finnmark fylkesting»: § 7 andre ledd, § 7 sjette ledd, § 10 tredje ledd, § 10 sjette ledd, § 16 første ledd, § 16 femte ledd og § 31 andre ledd.
Čuovvovaš mearrdusain galgá dajaldat «Finnmárkku fylkkadiggi» rievdaduvvot «Romssa ja Finnmárkku fylkkadiggin»: § 7 nuppi lađđasis, § 7 guđat lađđasis, § 10 goalmmát lađđasis, § 10 guđat lađđasis, § 16 vuosttaš lađđasis, § 16 viđat lađđasis ja § 31 nuppi lađđasis.
I følgende bestemmelser skal uttrykket «fylkesmannen i Finnmark» endres til «fylkesmannen i Troms og Finnmark»: § 18 andre ledd og § 46 første ledd.
Čuovvovaš mearrádusain galgá dajaldat «Finnmárkku fylkkamánni» rievdaduvvot «Romssa ja Finnmárkku fylkkamánnin»: § 18 nuppi lađđasis ja § 46 vuosttaš lađđasis.
§ 1 første ledd skal lyde:
§ 1 vuosttaš lađas galgá čuodjat ná:
Lovens formål er å legge til rette for at grunn og naturressurser i Finnmark forvaltes på en balansert og økologisk bærekraftig måte til beste for innbyggerne i Finnmark og særlig som grunnlag for samisk kultur, reindrift, utmarksbruk, næringsutøvelse og samfunnsliv.
Lága ulbmil lea lágidit diliid nu, ahte eatnamat ja luondduvalljodagat Finnmárkkus hálddašuvvojit dássidis ja ekologalaččat suvdinnávccalaš vuogi mielde Finnmárkku ássiide buorrin ja earenoamážit sámi kultuvrii, boazodollui, meahcásteapmái, ealáhusdoaimmaheapmái ja servodateallimii vuođusin.
§ 2 første ledd skal lyde:
§ 2 vuosttaš lađas galgá čuodjat ná:
Loven gjelder for fast eiendom og vassdrag med naturressurser i Finnmark.
Láhka gusto gittaopmodagaide ja čázádagaide oktan luondduvalljodagaiguin Finnmárkkus.
Med Finnmark menes det området som utgjorde Finnmark fylke 1. juli 2006.
Finnmárkkuin oaivvilduvvo dat guovlu mii lei Finnmárkku fylka suoidnemánu 1. b. 2006.
§ 15 første ledd skal lyde:
§ 15 vuosttaš lađas galgá čuodjat ná:
Dersom Finnmarkseiendommen i bankinnskudd, kontanter og lignende har aktiva som fratrukket eventuell gjeld overstiger det som trengs av reserver for å sikre driften, kan styret beslutte at overskuddet helt eller delvis skal utbetales til Troms og Finnmark fylkeskommune, Sametinget eller allmennyttige formål.
Juos Finnmárkkuopmodagas leat báŋkoduksan, reaidaruhtan ja sullasaš aktivan, main lea gessojuvvon vejolaš vealggi ovddas, eambbo go dat mii dárbbašuvvo várrin váfistit doaimman, de sáhttá stivra mearridit ahte badjebáza olálásit dahje oassálassii máksojuvvo Romssa ja Finnmárkku fylkkagildii, Sámediggái dahje álbmogii ávkkálaš ulbmiliidda.
Overskudd som deles ut til fylkeskommunen eller allmennyttige formål, skal komme Finnmarks innbyggere til gode.
Badjebáza mii juhkkojuvvo fylkkagildii dahje álbmogii ávkkálaš ulbmiliidda, galgá boahtit Finnmárkku ássiide buorrin.
§ 25 andre ledd skal lyde:
§ 25 nubbi lađas galgá čuodjat ná:
Finnmarkseiendommen kan gi andre enn dem som er bosatt i kommunen eller i Finnmark, ytterligere adgang til å utnytte fornybare ressurser som nevnt i §§ 22 og 23.
Finnmárkkuopmodat sáhttá addit earrásiida go gieldda dahje Finnmárkku ássiide lasi beassama ávkkástallat ođasmuvvi valljodagaid nugo namahuvvon §§:in 22 ja 23.
Loven gjelder fra den tid Kongen bestemmer.
Láhka gustogoahtá dan rájes go Gonagas dan mearrida.
Råd for koronahverdagen - helsenorge.no
Rávvagat koronadilis - helsenorge.no
Unntakssituasjonen med Covid-19 begynner etter hvert å bli den nye hverdagen.
Erenoamáš dilálašvuohta Covid-19 oktavuođas lea šaddagoahtán min dábálaš eallimin.
Selv om vi nå åpner samfunnet gradvis, må vi innstille oss på at det unormale vil være normalen en god stund fremover.
Vaikko mii dál rahpat servodatdoaimmaid dađi mielde, de fertet liikká rehkenastit ahte eahpedábálaš dilli bistá ain guhká.
Det kan være krevende å holde avstand til andre og stort sett holde seg hjemme.
Sáhttá leat oalle váttis doallat gaskka eará olbmuide ja eanas áiggi orrut ruovttus.
Noen føler seg ensomme, mens andre syns det er utfordrende å være tett på familien over tid.
Muhtimat dovdet oktonasvuođa, ja earáid mielas ges lea gáibideaddji leat nu lahkalaga iežas lagamuččaiguin guhkes áiggi.
Både for dem som må jobbe hjemmefra, og dem som permitteres fra jobben, kan dagene bli ekstra tunge.
Beaivvit sáhttet leat lossadat sihke sidjiide geat fertejit bargat ruovttus, ja sidjiide geat leat permiterejuvvon barggus.
Det kan være nyttig for alle å gjøre noe aktivt for å ta vare på den psykiske helsen, så vel som den fysiske.
Sáhtášii leat buohkaide buorre rumašlaččat aktiviseret iežaset, áimmahuššan dihte sihke psyhkalaš ja rumašlaš dearvvašvuođa.
Sosial støtte og kontakt mellom mennesker er viktig
Sosiála doarjja ja gulahallan earáiguin lea deaŧalaš
Hold kontakt med familie og venner via telefon eller skjerm.
Gulahala fulkkiiguin ja ustibiiguin telefovnna dahje šearpma bokte.
Gjør noe hyggelig alene, sammen med en venn, eller med familien.
Daga juoidá mii du mielas lea suohtas ja buorre, akto, ovttas ustibiin dahje bearrašiin.
Det kan handle om alt fra å se en film, gå en tur, eller rydde i et skap.
Dat sáhttá leat vaikko mii, filmma geahččat, vázzit olgun, čorget skábe ja nu ain.
Benytt gjerne anledningen til å lære deg noe nytt.
Geavat eandalii dán vejolašvuođa oahppat juoidá ođđasa.
Les mer om små grep som kan styrke den psykiske helsa og livskvaliteten.
Loga eambbo dáppe movt sáhtát nannet psyhkalaš dearvvašvuođa ja eallinmovtta.
Gå en tur eller gjør andre aktiviteter utendørs
Vázzin ja eará olgodoaimmat
Velg aktiviteter du liker og som lett kan gjennomføres.
Vállje doaimmaid maidda liikot ja maid lea álki čađahit olgun.
La aktiviteten bli en del av hverdagsrutinene, da er det lettere å få det gjort.
Daga olgodoaimmaid beaivválaš vierrun, vai álkibut šattat daid čađahit.
Husk at du kan gjøre aktiviteter sammen med en venn eller nabo så lenge dere holder en meters avstand og unngår kollektivtransport så mye som mulig.
Muitte ahte sáhtát dan dahkat fárrolaga eará olbmuin go fal muitibeahtti doallat 2 mehter gaskka, eahppi ge geavat kollektiiva sáhtu jus vejolaš.
Her finner du noen gode råd for å bli mer fysisk aktiv.
Dáppe leat eambbo rávvagat dasa movt šaddat eambbo rumašlaččat aktiiva.
Et sunt og variert kosthold er viktig for trivsel og helse, fordi det bidrar til at immunforsvaret fungerer best mulig.
Dearvvašlaš ja máŋggalágan borramušaid borran doalaha olbmos movtta ja buori dearvvašvuođa, danne go dat dahká ahte immuna-suodjalus doaibmá bures.
Prøv å få i deg mye grønnsaker, frukt og bær, grove kornprodukter og fisk, og begrensede mengder bearbeidet kjøtt, rødt kjøtt, salt og sukker.
Geahččal borrat olu ruotnasiid, šaddosiid ja murjjiid, roavva gordnebiepmuid ja roavva láibbi ja guoli, unnibuš meriid rukses bierggu, ja unnán sáltti ja sohkkara.
Les mer om å spise sunt og variert:
Loga eambbo dearvvašlaš ja iešguđetlágan borramušaid birra:
Hvordan sette sammen et sunt måltid
Movt lea dearvvašlaš borramuša čoahkkádus
Mange i Norge er nå i fastemåneden ramadan.
Oallugat Norggas dollet ramadan-fásttu.
Les mer om ramadan og helse for konkrete råd, særlig i forbindelse med koronavirussykdommen covid-19.
Loga eambbo ramadan ja dearvvašvuođa birra jus háliidat rávvagiid, erenoamážit koronavirusdávdda covid-19 oktavuođas.
Ved frykt og usikkerhet er det lett å bli fristet av historier om mirakelmat og kosttilskudd som sies å kunne kurere eller hjelpe mot sykdom.
Go olmmoš ballá ja lea eahpesihkar, de sáhttá leat álki dorvvastit borramušaide ja dálkasiidda mat fállojuvvojit dan nammii ahte dat sáhttet buoridit dahje eastadit dávdda.
Ingen mat, drikke, tilskudd eller diett kan gi beskyttelse mot eller kurere infeksjoner med COVID-19.
Eai makkárge borramušat, juhkamušat, dálkasat dahje goansttat sáhte várjalit COVID-19 dávdda vuostá dahje buoridit das.
Vær kritisk til hvor informasjonen kommer fra og gå til troverdige kilder for oppdatert informasjon fra myndighetene.
Leage kritihkalaš dasa gos diehtu boahtá ja oza baicca jáhkehahtti dieđuid maid eiseválddit almmuhit áigges áigái.
Mattilsynet har laget en egen artikkel med informasjon om at kosttilskudd ikke stopper koronavirus.
Biebmobearráigeahčču lea almmuhan sierra artihkkala dan birra ahte borramušlasáhusat eai bisset koronavirusa.
Det er lurt å stå opp til omtrent samme tid hver dag, også i helgen.
Gánnáha lihkkat sullii seamma áigái juohke beaivvi, maiddái vahkkoloahpaid.
Forsøk å få minst 30 minutter med dagslys hver dag.
Geahččal leat goit 30 minuhta beaivečuovgga ovddas juohke beaivvi.
Her finner du flere gode råd for bedre søvn.
Dáppe leat eambbo rávvagat buriid nahkáriid birra.
Her kan du lese mer om alkohol og helse
Dáppe leat eambbo dieđut alkohola ja dearvvašvuođa birra.
Tenker du på å slutte å røyke?
Jurddašat go heaitit borgguheamis?
Forsøk å være raus med deg selv og andre
Geahččat leat árvvas sihke iežainat ja earáiguin
Den uforutsigbare og uvante situasjonen vi er i kan legge press på relasjoner og forhold.
Eahpesihkkaris ja eahpedábálaš dilli mii dál lea, sáhttá leat hástalussan ovttaseallimii sihke bearrašiin ja guimmiin.
Aksepter at denne perioden kan være en belastning både for deg og de rundt deg.
Dohkket ahte dát áigodat sáhttá leat lossat sihke dutnje ja du lagamuččaide.
Prøv å ikke ha for store forventninger.
Geahččal muddet vuordámušaid.
Del opp dagen din, og sett deg mål underveis. Husk å legge inn pauser og gled deg over det du får til.
Juoge beaivvi áigodagaid mielde, ja muitte váldit bottuid ja oainne ilu das mainna lihkostuvat.
Søk støtte hos andre – ikke vær redd for å be om hjelp
Ane eará olbmuid doarjjan – ale bala bivdimis veahki
Når ting blir vanskelig og du trenger noen å snakke med, eller du er bekymret for en som ikke har det bra, finnes det noen du kan kontakte.
Go dilli šaddá lossat ja don dárbbašat soapmásiin ságastallat, dahje fuolastuvat muhtimiin geas ii oro leame buorre dilli, de gávdno veahkki.
Her er en oversikt over telefonnumre og chattjenester som kan hjelpe deg.
Dáppe leat telefovdnanummarat ja chatten-fálaldagat gos sáhtát veahki gávdnat.
Man kan fortsatt ha sex med fast partner dersom begge er friske.
Dus sáhttá ain leat sex guimmiin geainna lávet, jus goappašagat leat dearvašat.
Dersom man er syk med luftveissymptomer skal man holde avstand også til de nærmeste og da bør man ikke ha sex.
Jus olmmoš lea buohcci ja lea nuorvu dahje vuoiŋŋahagain dávdamearkkat, de galgá doallat gaskka maiddái lagamuččaide, ja maiddái garvit sexa.
Det er ikke kjent per nå om koronaviruset smitter seksuelt.
Dál eai leat dieđut mat čájehit man muddui koronavirus njoammu sexa bokte.
Koronaviruset smitter gjennom dråpesmitte og kan smitte ved kyssing dersom man har viruset.
Koronavirus njoammu rišihemiid mielde ja sáhttá njoammut cummástallama bokte jus olbmos lea virus.
Ellers kan det smitte ved virus på hendene som så kommer i kontakt med slimhinner i nese og munn.
Muđui sáhttá virus njoammut gieđaid mielde njuoskaoččiide njunis ja njálmmis.
Å vaske hendene er derfor et godt råd enten man har sex med seg selv eller andre.
Danne lea deaŧalaš bassat gieđaid ovdal ja maŋŋel sexa, leažžá dál sexa akto dahje earáiguin.
Nyt deg selv og egen kropp.
Návddaš iežat ja iežat rupmaša.
Du er selv din tryggeste seksualpartner – onani vil ikke spre koronavirus.
Don leat ieš iežat sihkkareamos sexaguoibmi – onaniija ii njoammut koronavirusa.
Vask sexleketøy godt både før og etter.
Basa sexaduhkorasaid sihke ovdal ja maŋŋel.
Hold deg helst til en partner og unngå tilfeldige partnere.
Návddaš sexa iežat fásta guimmiin.
Dersom du allikevel har oralsex, bruk kondom/slikkelapp for å unngå spytt.
Várut cummástallamis ja oral-sexas ja geavat kondoma/ njoallunsuoji vai čolga ii guoskka.
Ikke del sexleketøy.
Allet juogat sexa-duhkorasaid.
Hvis du vanligvis treffer sexpartnere online, via sjekkeapper og lignende, kan du vurdere å ta en pause fra å møte personer fysisk.
Jus dábálaččat gávnnat sexa-guimmiid online, appaid ja dakkáriid bokte, de ávžžuhit ahte dál it deaivvat singuin albma ilmmis.
Videodating, sexting og chatrom kan være spennende alternativer. Husk nettvett!
Video-dating, chatrom ja sexa neahta bokte sáhttet leat gelddolaš molssaeavttut. Muitte neahtta-jierpmálašvuođa!
Følg smittevernrådene
Čuovo njoammuneastadeami rávvagiid
Vi har blitt vant til å høre dem, men disse rådene er fortsatt veldig viktige for koronahverdagen:
Vaikko leat juo hárjánan gullat, de dáid rávvagiid lea ain hui deaŧalaš muittuhit ja čuovvut korona dilis:
Vask hendene ofte og grundig
Basa gieđaid dávjá ja dárkilit
Hold god avstand
Doala gaskka
Hold deg hjemme hvis du er syk
Biso ruovttus jus leat buohcci
Følg anbefalingene fra helsemyndighetene
Čuovo eiseválddiid ávžžuhusaid
Råd om korona til foreldre, barn og unge - helsenorge.no
Rávvagat korona birra váhnemiidda, mánáide ja nuoraide - helsenorge.no
Råd om korona til foreldre, barn og unge
Rávvagat korona birra váhnemiidda, mánáide ja nuoraide
Råd til foreldre om lek og hvordan mestre hverdagen, hvordan snakke med barna om korona og hvordan ta vare på barn og unges psykiske helse.
Rávvagat váhnemiidda mánáid stoahkama birra, movt mánáiguin hupmat korona birra ja movt áimmahuššat mánáid ja nuoraid psyhkalaš dearvvašvuođa.
Barn og korona
Mánát ja korona
Barn ser ut til å tåle sykdom med koronavirus bedre enn eldre.
Mánát orrot buorebut gierdame buohcat koronavirusa geažil go boarráseappot.
Men barn kan smitte andre.
Muhto mánáin sáhttá dávda njoammut earáide.
Det er først og fremst barn og voksne med symptomer som er smittsomme, og smittsomheten er størst idet symptomene oppstår og 1-2 døgn før man får symptomer.
Leat vuosttažettiin mánát ja rávisolbmot geain leat dávdamearkkat, geat njoammudit viidáseappot, ja stuorámus njoammunriska lea dalle go dávdamearkkat leat easkka ihtán.
Ettersom barn har mindre symptomer enn voksne, vil smittsomheten deres også være lavere.
Go mánáin leat geahppaset dávdamearkkat go rávisolbmuin, de sii maiddái njoammudit hárvvibut go rávisolbmot.
Hvilke anbefalinger gjelder for lek og samvær i barnehage og skole?
Makkár rávvagat leat stoahkama ja ovttastallama hárrái mánáidgárddis ja skuvllas?
Nå som barnehager, skoler og SFO er åpnet, er det laget veiledere for smittevern i barnehager og skoler.
Dál go mánáidgárddit, skuvllat ja skuvlaastoáiggeortnet leat rabas, de galget dat čuovvut njoammuneastadanbagadusaid mat leat ráhkaduvvon mánáidgárddiide ja skuvllaide.
Utdanningsdirektoratet har informasjon til foreldre og barn.
Oahpahusdirektoráhtas leat dieđut váhnemiidda ja mánáide.
Denne informasjonen finnes også tilgjengelig på flere språk.
Dát dieđut gávdnojit maiddái máŋgga eará gillii.
Her finner du smittevernveiledere for skolene:
Dáppe gávnnat njoammuneastadanbagadusaid skuvllaide:
Smittevernveilederen for ungdomsskole og videregående skole kan du lese her.
Njoammuneastadanbagadus nuoraidskuvlii ja joatkkaskuvlii.
Hvilke anbefalinger gjelder for lek og samvær på fritiden?
Makkár rávvagat leat stoahkamii ja ovttastallamii astoáiggis?
Selv om barna nå kan være sammen med flere andre i barnehager og skoler, er det viktig at vi fortsatt følger smittevernrådene og reduserer antall personer som dere er nært sammen med på fritiden.
Vaikko mánát dál sáhttet ovttastallat eambbo eará mánáiguin mánáidgárddis ja skuvllas, de lea deaŧalaš ahte mii ain čuovvut njoammuneastadeami rávvagiid, ja ráddjet man gallásiin mii servvoštallat astoáiggis.
Fordi små barn ikke greier å holde avstand, anbefales det at de er sammen med andre barn i små grupper.
Go smávva mánát eai nagot doallat gaskka, de lea ávžžuhus ahte sii ovttastallet dušše unna jovkkožiin.
Eldre barn som kan overholde avstandskravet, kan være flere i gruppen.
Boarráset mánát geat máhttet doallat gaskka, sáhttet leat eanebut ovtta joavkkus.
Det er en fordel at barna i hovedsak er sammen med de samme barna som de er i kohort (gruppe) med i barnehagen eller på skolen.
Lea ovdamunnin ahte mánát ovttastallet vuosttažettiin daid mánáiguin geaiguin leat seamma kohortas (joavkkus) mánáidgárddis dahje skuvllas.
Unngå å leke med mange øvrige barn utenom de som barnet er sammen med i barnehage eller på skole.
Mánát eai galggaše stoahkat ja ovttastallat olu eará mánáiguin go daiguin geaiguin leat ovttas mánáidgárddis dahje skuvllas.
Bakgrunnen for det er å redusere smitterisiko.
Dát rávvagat leat danne vai unnidivččiimet njoammuma.
Dersom et barn blir sykt og får bekreftet koronavirus, blir alle barnet har hatt nærkontakt med de siste 48 timer før symptomutbrudd, satt i karantene.
Jus mánná buohccá ja koronavirus duođaštuvvo, de biddjojuvvojit buot mánát karantenii geaiguin son lea servvoštallan maŋemus 48 diimmu ovdal go dávdamearkkat ihte.
Da er det en fordel at barnets omgangskrets har vært begrenset.
Dalle lea ovdamunnin ahte son ii livčče nu oallugiiguin servvoštallan.
Søsken kan omgås som normalt, dette gjelder også barn fra skilte familier som har flere hjem.
Seamma bearraša mánát gal ožžot dábálaččat servvoštallat, maiddái earránan váhnemiid mánát geain leat moadde ruovttu.
Hovedmålsettingen er likevel å redusere antall kontakter til et så lavt nivå som mulig.
Váldoulbmilin lea liikká eanemus lági mielde unnidit logu geaiguin servvoštallet.
Det viktigste er at alle tar hensyn og sørger for at vi ikke utsetter oss selv eller andre for smittefare, og da må vi øke avstanden mellom oss og begrense hvor mange vi er sammen med av gangen.
Deaŧaleamos lea ahte buohkat leat várrogasat, vai alcceseamet ja earáide ii njomoše dávda, ja danne fertet doallat gaskka ja ráddjet man oallugiiguin leat lahkalaga hávális.
Begrens antall barn man leker tett med på fritiden
Mánát eai galggaše nu máŋgasiin stoahkat ovttas friddjaáiggis.
Det anbefales å begrense antall barn som samles til leketreff eller felles aktiviteter som ikke tilhører samme kohort (gruppe).
Ávžžuhuvvo ahte ráddje galle máná gávnnadit stoahkat dahje doaimmaide jus eai gula seamma kohortii (jovkui).
Målet er å hindre smittespredning.
Ulbmilin lea hehttet njoammuma.
Anbefalingen er å holde mer avstand enn vanlig, minst en meter.
Ávžžuhuvvo doallat guhkit gaskka go dábálaš, unnimusat ovtta mehtera.
Bakgrunnen for disse anbefalingene er at risikoen for smitte øker med antall personer vi er nært sammen med, tiden vi er sammen og jo mindre avstanden mellom oss er.
Dáid ávžžuhusaid duogáš lea ahte njoammunriska lassána mađi eanet olbmot leat čoahkkanan, mađi guhkit leat ovttas ja mađi lahkalagabut mii leat.
Det er bedre å møtes for lek utendørs enn innendørs.
Lea buoret gávnnadit olgun stoahkat go siste.
Lekeplasser med mange barn samtidig bør unngås.
Berre garvit stoahkanbáikkiid gos leat olu mánát oktanis.
Anbefalingen om mer avstand enn vanlig gjelder også her.
Maiddái doppe ávžžuhuvvo doallat mehtera gaskka earáide.
Overnattingsbesøk med venner bør begrenses.
Mánát ja nuorat eai berre idjadit earáid luhtte.
Vask hender ofte, både før, under og etter lek, og ha god hostehygiene.
Basset gieđaid dávjá, sihke ovdal ja maŋŋel stoahkama, ja gaskkohagaid vel, ja muitet gossannjuolggadusaid čuovvut.
Barn og ungdommer med symptomer på luftveisinfeksjon holdes hjemme og bør ikke være sammen med andre barn og ungdommer utenfor familien.
Mánát ja nuorat geain vuhtto vuoiŋŋahatinfekšuvdna berrejit dollojuvvot ruovttus eai ge servvoštallat mánáiguin ja nuoraiguin mat eai gula bearrašii.
Dette gjelder også ved milde symptomer.
Dat guoská maiddái dalle go leat gehppes dávdamearkkat.
Barn og ungdom som er i hjemmeisolasjon eller hjemmekarantene skal ikke omgås barn og ungdom utenfor husstanden.
Mánát ja nuorat geat leat ruovttuisolašuvnnas dahje ruovttukarantenas eai oaččo servvoštallat mánáiguin ja nuoraiguin geat eai gula bearrašii.
Foreldre kan hjelpe til med å passe på at barna holder kontakt med hverandre på andre måter, gjennom telefon, videosamtaler og lignende.
Váhnemat sáhttet veahkehit mánáid gulahallat eará mánáiguin eará láhkái, telefovnna ja videoságastallamiid bokte ja nu ain.
Personer som er over 65 år rådes til å holde avstand til personer som man ikke bor sammen med, deriblant barn.
Mii rávvet ahte olbmot geat leat badjel 65 jagi eai lahkonattaá olbmuid geaiguin eai oro ovttas, eai mánáid ge.
Dette kan også gjelde de som er under 65 år og har kronisk underliggende sykdom.
Dat sáhttá maid guoskat sidjiide geat leat vuollel 65 jagi ja geain lea eará bistevaš dávda.
Personer som er under 65 år og er friske, har ikke samme risiko, og kan omgås andre så lenge de følger de generelle anbefalingene.
Olbmuin vuollel 65 jagi geat dearvašat, ii leat seamma riska ja sáhttet servvoštallat earáiguin go fal čuvvot oppalaš rávvagiid.
Ny kunnskap viser at barn blir sjeldnere syke og får lite symptomer.
Ođđa dieđut čájehit ahte mánát hárve buohccájit ja sii ožžot unnán dávdamearkkaid.
Det er først og fremst personer som har symptomer som er smittsomme.
Njoammudit sáhttet vuosttažettiin sii geain leat dávdamearkkat.
Det er viktig å snakke med barn og unge for å unngå frykt og for å skape trygghet nå som dagene er så annerledes.
Lea deaŧalaš hupmat mánáiguin ja nuoraiguin vai sii dovdet oadjebasvuođa ja eastadan dihte balu dál go beaivvit leat nu earáláganat go dábálaččat.
Snakk med barna om hvorfor skoler og fritidsaktiviteter er stengt.
Ságastala mánáiguin manne skuvllat, mánáidgárddit ja astoáiggedoaimmat leat gitta.
Forklar at det er for å passe på at koronaviruset ikke skal spre seg videre. Spør hva de har hørt eller lest om korona og om det er noe de bekymrer seg spesielt for.
Čilge ahte dat lea dan dihte vai koronavirus ii njoamo šat eambbo. Jeara maid sii leat gullan dahje lohkan korona birra, ja leago mihkke maid erenoamážit ballet.
Gi saklig og korrekt informasjon. Pass på at du hverken overdriver eller bagatelliserer.
Atte áššálaš ja rievttes dieđuid. Várut fal ahte it balddit mánáid, muhto ale duššindaga ge duođalašvuođa.
Sykdommen er alvorlig, men vi er godt forberedt i Norge.
Dávda lea duođalaš, muhto Norggas leat mii bures gergosat dustet dan.
Ikke stress barna unødig – hosting eller nysing er normalt, og de aller fleste som blir smittet av koronavirus får milde symptomer.
Ale stresset mánáid dárbbašmeahttumit – gossan ja gastin lea áibbas dábálaš, ja eatnasat geaidda korona njoammu, eai buohccá garrasit.
Snakk om at man ikke trenger å sjekke nyhetene hele tiden, og bli gjerne enige med barnet om hvor ofte.
Muittut ahte ii leat dárbbašlaš iskat ođđasiid čađat, ja soaba eandalii mánáin man dávjá dan dahkabehtet.
Det er viktig å lytte til barnet. Vær tilstede i samtalen, og la barnet snakke ferdig. Husk at særlig mindre barn «fyller ut» med fantasien når det er ting de ikke forstår.
Atte buot beroštumi mánnái, ja divtte máná ráfis dadjat mii sus lea váimmu alde. Muitte ahte erenoamážit unnit mánát "oidnet" fantasiijagovaid jus lea juoga maid eai ipmir.
Vær konkret, klar og tydelig. Gjenta gjerne på ulike måter.
Leage konkrehta, muital čielgasit ja dárkilit. Gearddut iešguđet ládje.
Forklar hvordan man blir smittet (dråpesmitte på nært hold) – og hvordan man unngår å bli smittet (god håndhygiene, nyse i albuekroken osv.)
Čilge movt dávda njoammu (go nuppi olbmos riššá čolga du njeaiga) – ja movt sáhttá váruhit njoammumis (gieđaid bassat, gossat giehtagávvii jna).
Vær tydelig på at det er lov til å være redd, lei seg eller sint når dagene blir så annerledes og man ikke kan gjøre som man pleier.
Muital čielgasit ahte lea lohpi ballat, váivahuvvat dahje suhttat go beaivvit šaddet nu earáláganat, ii ge beasa dahkat nu go dábálaččat.
Fortell at det er mange tusen leger og sykepleiere og andre som passer på at de som blir syke får god behandling.
Muital ahte máŋga duhát doaktára ja buohccidivššára fuolahit buori divššu sidjiide geat buohccájit.
Forbered barna på at endringer vil fortsette i ukene fremover, f.eks. at foreldre vil jobbe hjemmefra, at det blir mindre besøk av venner og familie, og at reiser, bursdagsfeiringer og lignende utsettes.
Muital mánáide makkár rievdadusat ain bohtet boahttevaš vahkkuid, omd. ahte váhnemat barget iežaset barggu ruovttus, ahte skihpárat ja fuolkkit eai fina guossis, ahte mátkkiid, riegádanbeaivedoaluid ja eará ferte maŋidit.
Forklar at denne situasjonen er for en periode, at ting vil bli som normalt igjen, men at vi ikke helt vet når.
Čilge ahte ná šaddá muhtin áiggi, muhto ahte buot fas šaddá nu go láve leat, muhto eat dieđe vuos goas.
Barn og unge søker ofte informasjon på internett. Sjekk barnas internettbruk. Spør gjerne om de har lest noe om koronaviruset på nettet i dag.
Eanas mánát ja nuorat ohcet dieđuid Interneahtas. Iskka mánáid interneahttageavaheami. Jeara juohke beaivvi leago maide lohkan korona birra neahtas.
Ungdom og tenåringer snakker ofte mest med jevnaldrende og kan få mye informasjon som ikke er riktig. Legg til rette for at de kan snakke med deg.
Nuorat gulahallat dávjá seamma ahkásaččaiguin ja sáhttet nu oažžut olu dieđuid mat eai doala deaivása. Daga sidjiide álkin baicca duinna ságastit.
Ikke glem at også ungdommer kan være engstelig og ha behov for å snakke med en voksen.
Ale vajálduhte ahte maiddái nuorat sáhttet ballat ja dárbbašit ollesolbmuin hupmat.
På ung.no finner du oppdatert og nyttig informasjon for ungdom mellom 13 og 20 år. Du finner svar på det du lurer på og du kan stille spørsmål på ung.no/oss .
Neahttabákkis ung.no gávnnat ođđa ja ávkkálaš dieđuid nuoraide gaskkal 13 ja 20 jagi. Doppe gávnnat vástádusa ollu gažaldagaide ja sáhtát maid ieš jearrat gažaldagaid dáppe: ung.no/oss.
Trenger du noen å snakke eller chatte med? Her finner du informasjon om hjelpetelefoner og chattetjenester.
Dárbbašat go muhtimiin ságastallat dahje chattet? Dáppe gávnnat dieđuid veahkketelefovnnaid ja chattenvejolašvuođaid birra.
Denne filmen er laget for barn og unge.
Dát filbma lea ráhkaduvvon mánáide ja nuoraide.
Man kan velge undertekster på en rekke språk ved å klikke på det lille hjulet i bunnlinjen. Klikk på det lille tannhjulet i basislinjen når du har åpnet filmen
Sáhttá válljet teavsttaid iešguđet gillii go deaddilat unna juvllaža vuolemusas. Deaddil unna bátnejuvllaža vuođđolinjjás go leat rahpan filmma
Dermed vises underteksten på det valgte språket (men lyd er fortsatt på norsk).
De čájehuvvo teaksta válljejuvvon gillii (muhto jietna lea ain dárogillii).
Vi kan ikke med 100 prosent sikkerhet stå inne for at oversettelsen er helt korrekt.
Mii eat sáhte dáhkidit ahte buot lea 100 % riekta jorgaluvvon.
Her er noen råd som kan være til hjelp for å mestre den nye hverdagen: Det er lurt å opprettholde normale rutiner for måltider og leggetider.
Dá leat muhtin rávvagat dasa movt birget dán ođđa dilis: Gánnáha doalahit dábálaš boradan- ja nohkkanáiggiid.
Fokuser på positive ting familien kan gjøre sammen – slik som å se film, høre på musikk, lese sammen, gå en tur eller spille spill.
Fuomášehket positiiva ovttastallamiid bearrašis: filmmaid geahččat, guldalit musihka, lohkat ovttas, vázzit tuvrra dahje speallat juoidá.
Pass på at dere samles rundt felles måltider.
Čoahkkanehket eandalii ovttas boradit.
Husk at du er en rollemodell for barna.
Muitte ahte don leat mánáid ovdagovva.
Hvordan du håndterer stress, hvordan dere voksne snakker om sitasjonen, og hvordan dere reagerer, påvirker barna.
Dat čuohcá mánnái movt don hálddašat streassadili, movt ollesolbmot ságastallet dili birra, ja movt dii láhttebehtet.
Følelser som redsel, panikk, tristhet og ensomhet er normale reaksjoner i slike spesielle situasjoner.
Erenoamáš dilálašvuođain lea dábálaš dovdat panihka, váivvi ja aktovuođa.
Barn er sensitive for voksnes følelser, og det er bedre å være åpen om følelsene sine enn å skjule dem.
Mánát leat hearkkit ollesolbmuid dovdduid hárrái, ja lea buoret rahpasit muitalit iežat dovdduid go viggat daid čiegadit.
Barn reagerer på forskjellige måter. Noen kan virke uberørt når du snakker med dem, men vise bekymring senere.
Mánát reagerejit iešguđetge ládje. Muhtimat eai oro berošteame dalle go humat singuin, muhto dovddahit reakšuvnnaid maŋŋel.
Vær særlig oppmerksom på kvelden og natten.
Ane erenoamážit fuola eahkes ja ihkku.
Mange barn blir ekstra engstelige da.
Olu mánát leat erenoamáš balus dalle.
Det er viktig å holde seg orientert, men det kan være lurt å begrense bruken av sosiale media og lignende hvis det fører til økt stress og unødig redsel.
Lea deaŧalaš čuovvut mielde, muhto gánnáha ráddjet sosiála mediaid geavaheami ja dakkáriid, jus dat lasiha streassa ja dárbbašmeahttun balu.
Søk støtte hos andre – Ikke vær redd for å be om hjelp.
Dorvvas earáide – ale bala bivdimis veahki earáin.
Snakk om hva dere skal gjøre i familien dersom noen føler seg dårlig og blir syk.
Ságastallet maid din bearaš berre dahkat jus muhtin dis šaddá veajuheapme dahje buohcci.
Dersom det blir aktuelt med karantene: forklar hva det betyr og snakk om hva dere kan gjøre for at det skal bli så hyggelig som mulig.
Jus karantena šaddá áigeguovdil: čilge maid dat mearkkaša ja movt dii sáhttibehtet dan áiggi golahit buoremus lági mielde.
Hva vet vi om gravide og koronaviruset?
​Maid diehtit mii áhpehemiid ja koronavirusa birra?
Gravide kan ha økt risiko for alvorligere forløp av enkelte virusinfeksjoner hvis de blir smittet, som for eksempel influensa.
Áhpehemiin lea stuorát riska duođalaččat buohccát soames virusinfekšuvnnaid geažil, jus dat njommot, omd. influeansa.
Vi vet ikke om dette også gjelder for koronavirussykdom.
Mii eat dieđe vuos guoská go dat maiddái koronavirusdávdii.
For å beskytte deg og andre, tar helsevesenet mange forhåndsregler med å redusere smitterisiko og sykdom.
Suodjalan dihte du ja earáid, de leat dearvvašvuođaásahusain olu doaimmat unnidan dihte njoammunvára ja buozanvuođa.
Basert på erfaringen vi har så langt om korona på verdensbasis, ser ut til at gravide tåler koronaviruset godt.
Daid vásáhusaid vuođul mat mis leat koronavirusa birra dán rádjái, de orru leame nu ahte áhpeheamit girdet koronavirusa bures.
Gravide er ikke særlig utsatt for alvorlig koronavirussykdom.
Áhpehemiin ii leat stuora riska oažžut duođalaš koronavirusdávdda.
For å forebygge smitte bør du følge samme råd som befolkningen for øvrig, slik som god håndhygiene og begrense kontakt med andre utenom familien.
Eastadan dihte njoammuma, berret don čuovvut seamma rávvagiid go álbmot muđui, nu go bures ja dávjá bassat gieđaid, it ge ovttastallat earáiguin go iežat lagamuččaiguin.
Alle gravide i 2. og 3. trimester anbefales sesonginfluensavaksine. Er du i 1.trimester og har risikofaktorer, anbefales også sesonginfluensavaksine.
Jus leat 2. ja 3., dahje 1. trimesteris ja dus leat riskadilálašvuođat, de ávžžuhit du váldit dábálaš influeansaboahkubeami.
Disse anbefalingene gjelder uavhengig av koronavirusinfeksjon.
Dat ráva guoská beroškeahttá koronadávddas.
Hva skal jeg gjøre hvis jeg er gravid og i risiko?
Maid galggan dahkat jus lean áhpeheapme ja riskadilálašvuođas?
Dersom du har kronisk sykdom eller svangerskapskomplikasjoner bør du diskutere med din lege om det er grunn til å utvise ekstra forsiktighet og behov for tilrettelegging på arbeidsplassen.
Jus dus lea bissovaš dávda/buozanvuohta dahje váttisvuođat áhpehis dili geažil, de berret gulahallat iežat doaktáriin dan birra berret go leat erenoamáš várrogas ja leago dárbu lágidit dilálašvuođaid du bargosajis.
Du trenger ikke sykemelding med mindre det ikke er mulig å tilrettelegge din arbeidssituasjon.
Don it dárbbaš buohccindieđihuvvot eará go jus ii leat vejolaš heivehit du bargodilálašvuođa.
Jobber du som helsepersonell og er gravid, bør du ut fra et føre-var-prinsipp, avklare med din arbeidsgiver at det tilrettelegges for at annet helsepersonell tar prøver av og behandler personer med mulig koronavirussykdom (covid-19-sykdom), så langt det er mulig.
Jus don leat dearvvašvuođabargi ja áhpeheapme, de berret ovdalgihtii-várrogasvuođa-prinsihpa mielde čielggadit iežat bargoaddiin ahte lágiduvvošii nu ahte earát váldet iskosiid ja dikšot olbmuid geain sáhttá leat koronavirusdávda (covid-19-dávda), dan muddui go vejolaš.
Kan viruset smitte fra meg til barnet før eller under fødsel?
Sáhttá go virus njoammut eatnis mánnái riegádahttimis, dahje ovdal dahje maŋŋel?
Vi vet ikke sikkert om koronaviruset kan smitte fra mor til barn før eller under fødsel.
Odne lea vuos eahpesihkar sáhttá go koronavirus njoammut eatnis mánnái ovdal dahje maŋŋel riegádahttima.
Foreløpig ser det ut som du ikke trenger å bekymre deg.
Vuos ain it oro dárbbašeame ballat.
Ut ifra kunnskapen vi har så langt, er det ikke påvist smitte via morkaken og det er heller ikke bekreftet at barnet smittes under fødselen.
Dan muddui go odne diehtit, de ii leat gávnnahuvvon ahte dávda njoammu vuossamáddaga bokte, ii ge leat gávnnahuvvon ahte dávda njoammu mánnái riegádahttima vuolde.
Det betyr at du kan føde på vanlig måte.
Dat mearkkaša ahte sáhtát riegádahttit dábálaš vuogi mielde.
Skal jeg følge mitt vanlige svangerskapsprogram?
Galggango čuovvut iežan dábálaš áhpehisvuođaprográmma?
Tilbud om svangerskapskonsultasjoner i helsestasjonen skal opprettholdes med normal aktivitet.
Áhpehisvuođadárkkisteamit dearvvašvuođaguovddážiin galget čađahuvvot nu go dábálaččat.
Vi anbefaler deg å følge vanlige svangerskapskonsultasjoner og holde avtaler du har med din jordmor eller lege.
Mii ávžžuhit du čuovvut dábálaš dárkkistemiid ja soahpamušaid čalbmeetniin.
Du bør også ta kontakt utenom avtalt tid, dersom du er bekymret for deg selv eller barnet i magen.
Don berret maiddái muđui váldit oktavuođa jus fuolastuvat dahje balat iežat dahje máná dili geažil.
Helsetjenesten er i en krevende situasjon, som kan medføre behov for midlertidige endringer på dine ordinære avtaler.
Dearvvašvuođadoaimmahat lea gáibideaddji dilis, mii sáhttá dagahit ahte lea dárbbašlaš rievdadit du dábálaš soahpamušat.
Du anbefales å kontakte jordmor/lege som vanligvis gjennomfører svangerskapskontrollene dine, for å få informasjon og råd om hvordan du skal forholde deg.
Mii ávžžuhit du gulahallat čalbmeetniin/doaktáriin gean luhtte dábálaččat finat, vai oaččut dieđuid ja rávvagiid dasa movt don galggat dál dahkat.
Hva gjør jeg hvis jeg tror jeg er smittet eller føler meg syk?
Maid dagan jus jáhkán munnje lea njommon virus, dahje jus dovddan iežan buohccin?
Har du symptomer på luftveisinfeksjon, eller en mistanke om at du er smittet av koronavirus, er det viktig at du kontakter helsetjenesten i forkant av avtalte kontroller for å avklare hvordan disse kan gjennomføres.
Jus dus leat vuoiŋŋahatinfekšuvnna dávdamearkkat, dahje jáhkát ahte koronavirus lea dutnje njommon, de lea deaŧalaš ahte gulahalat dearvvašvuođabálvalusain ovddalgihtii, čielggadan dihte movt iskan sáhttá čađahuvvot.
Vanlige symptomer på koronavirus er hoste, feber og kortpustethet.
Koronavirusa dábálaš mearkkat leat gosahat, febar ja lossadit vuoigŋan/šieđđaluvvan.
Er du bekymret for din egen helse eller barnet i magen, skal du ta kontakt med din lege/jordmor med en gang.
Jus balat iežat dearvvašvuođa dihte dahje mánáin eatni heakkas, de galggat dakkaviđe váldit oktavuođa iežat doaktáriin/čalbmeetniin.
Hva skjer når jeg skal føde?
Mii dáhpáhuvvá go galggan riegádahttit?
Er du ikke syk eller smittet går fødsler som normalt.
Jus it leat buohcci, ii ge leat korona njommon, de riegádahtát dábálaččat.
Dersom du får påvist koronavirus like før eller under fødsel, vil du få eget rom, personalet vil bruke smittebekledning og det kan være aktuelt også for deg å bruke munnbind.
Jus dus gávnnahuvvo koronavirus ovdalaš dahje riegádahttima vuolde, de oaččut sierra lanja, bargit geavahit suodjebiktasiid, ja soaittát don maid fertet atnit njálbmeskuohpu.
Du kan være sammen med barnet ditt etter fødselen med mindre du er alvorlig syk, eller barnet ditt er svært prematurt eller sykt.
Mánná sáhttá leat du luhtte maŋŋel riegádeami jus don it leat duođalaččat buohcci, dahje jus du mánná ii leat olu ovdal áiggi riegádan dahje ii leat buohcci.
Føde- og nyfødtavdelingene i Norge er beredt til å håndtere både deg og barnet ditt og har utarbeidet gode rutiner hvordan de best skal hjelpe.
Norgga riegádahttin- ja easkkariegádan mánáid ossodagat leat gergosat dikšut sihke du ja du máná ja doppe leat buorit rutiinnat dasa movt buoremusat veahkehit.
Kan jeg få besøk av familie og venner på sykehuset?
Sáhttet go mu luhtte buohcciviesus fitnat bearaš ja ustibat?
For å redusere risiko for deg, barnet ditt, og for andre fødende, nyfødte og for personell som trenger å være på jobb, har føde- og barselavdelingene på sykehusene innført restriksjoner på besøk.
Unnidan dihte vára ja riskka dutnje, du mánnái, ja eará riegádahttiide, easkkariegádan mánáide ja bargiide geat dárbbašuvvojit barggus, de leat buohcciviesuid riegádahttinossodagat ráddjen gussiid fitnama.
Det kan også være restriksjoner for ledsager.
Sáhttet maiddái du mielčuovvu hárrái leat ráddjejumit.
Dere bør gå inn på ditt sykehus sine hjemmesider og lese mer informasjon.
Doai berrebeahtti buohcciviesu ruovttusiidduin lohkat dan birra ja gávdnat eambbo dieđuid.
Smitterisiko både hos deg og din ledsager vurderes individuelt.
Sihke du ja du mielčuovvu hárrái árvvoštallojuvvo njoammunriska sierra dudno dáfus.
Dersom ledsager har luftveisinfeksjon/smitte/sitter i karantene kan ledsager dessverre ikke være med i fødselen.
Jus mielčuovvus lea vuoiŋŋahatinfekšuvdna/sutnje lea njommon dahje jus lea karantenas, de son dađibahábut ii sáhte leat mielde riegádahttimis.
Dersom du planlegger å være ledsager i nærliggende fødsel, oppfordres du til hjemmekontor som resten av befolkningen.
Jus don plánet fargga čuovvut muhtuma su riegádahttimis, de ávžžuhuvvot bissut ruovttukantuvrras nugo álbmot muđui.
Det kan være lurt å opplyse arbeidsgiver om at fødsel er nærliggende og at det er restriksjoner dersom du blir smittet av koronaviruset.
Sáhttá gánnáhit muitalit bargoaddái ahte fargga galggat leat riegádahttimis mielde ja ahte dan oktavuođas leat ráddjejumit jus dutnje njoammu koronavirus.
Hva vet vi om amming og koronaviruset?
​Maid diehtit mii njamaheami ja koronavirusa birra?
Selv om du er syk av koronavirus eller smittet, anbefales det at barnet ditt ammes/får morsmelk.
Vaikko livččet go buohcci koronavirusa geažil, dahje dutnje lea njommon, de ávžžuhuvvot njamahit/addit mánnái čižžemielkki.
Det er ikke påvist koronavirus i morsmelk fra kvinner med koronainfeksjon der dette har blitt undersøkt.
Ii leat gávdnon koronavirus čižžemielkkis go eatnis lea koronainfekšuvdna, doppe gos dat lea iskojuvvon.
Det er rapportert om relativt få spedbarn med bekreftet koronasmitte.
Koronavirus lea dieđihuvvon njommon áibbas unnán njuoratmánáide.
De som har vært smittet, har hatt mild sykdom.
Sii geaidda lea njommon, leat hui geahppasit buohcan.
Kan viruset smitte fra mor til barn ved amming?
Sáhttá go virus njoammut eatnis mánnái njamaheami bokte?
Vi vet ennå ikke så mye om koronaviruset kan smitte fra mor til barn.
Mii eat dieđe vuos nu olu das sáhttá go koronavirus njoammut eatnis mánnái.
Det vi vet, er at amming beskytter barnet mot sykdom i tiden etter fødsel og også senere i spedbarnsalder og barneårene.
Dat maid gal diehtit, lea ahte njamaheapmi suodjala máná dávddaid vuostá maŋŋel riegádeami ja maiddái njuoratmáná agis ja vel guhkit mánnávuođas.
Morsmelk gir infeksjonsbeskyttelse ved at den overfører antistoffer fra mor til barn, og ved at den inneholder komponenter som er gunstige for utviklingen av barnets immunsystem.
Čižžemielki suodjala infekšuvnnaid vuostá dan bokte ahte antiávdnasat sirdásit eatnis mánnái, ja go mielkkis leat ávdnasat mat leat ávkkálaččat máná immunasuodjalusa ovdáneapmái.
Morsmelk og amming har en rekke positive helsefordeler både for barnet og for deg som ammer.
Čižžemielkkis ja njamaheamis leat olu positiiva dearvvašvuođaovdamunit sihke mánnái ja dutnje gii njamahat.
Hvilke råd gjelder for meg som ammer?
Makkár rávvagat gusket dutnje gii njamahat?
Hvis du er frisk uten symptomer på luftveisinfeksjon og/eller påvist smitte, bør du følge:
Jus leat dearvvaš, eai ge leat vuoiŋŋahatinfekšuvnna mearkkat/ii leat duođaštuvvon njommon dutnje, de berret čuovvut:
de generelle rådene om amming/spedbarnsernæring, som beskrevet i artikkelen Amming og morsmelk og i brosjyren Mat og måltider for spedbarn (helsedirektoratet.no).
dábálaš rávvagiid njamaheami/njuoratmánáid biebmama birra, maid gávnnat artihkkalis Amming og morsmelk ja gihppagis Mat og måltider for spedbarn (helsedirektoratet.no).
de generelle rådene til befolkningen om å forebygge smitte (fhi.no).
dábálaš rávvagiid álbmogii njoammudávddaid eastadeami birra (fhi.no).
Hvis du har luftveisinfeksjon og/eller påvist smitte
Jus dus lea vuoiŋŋahatinfekšuvdna ja/dahje lea duođaštuvvon korona njommon:
Hvis du har luftveisinfeksjon og/eller påvist smitte, bør du følge de samme generelle rådene som gitt over om amming og smitteforebygging, men også noen råd som gjelder spesielt ved amming:
Jus dus lea vuoiŋŋahatinfekšuvdna ja/dahje dutnje lea duođaštuvvon koronavirus njommon, de berret čuovvut daid dábálaš rávvagiid mat leat dás bajábealde njamaheami ja njoammuneastadeami birra, muhto maiddái rávvagiid mat erenoamážit gusket njamaheapmái:
Ta minst mulig på brystene, på samme måte som du ikke skal ta deg til ansiktet, for å unngå å overføre smitte fra hender til brystet (og deretter til barnet).
Ale guoskkat čiččiid eambbo go dárbbašlaš, seamma ládje go it galgga iežat ámadaju guoskkahit, vai it njoammut maide gieđain čiččiide (ja dasto mánnái).
Ved behov kan brystene vaskes med såpe og vann;
Go lea dárbu, de sáhtát čiččiid bassat sáibbuin ja čáziin.
sprit bør ikke brukes.
Spriitain it berre bassat.
Unngå å hoste eller nyse rett på barnet, for eksempel ved å holde litt avstand (utenom amming).
Ale gosa ja gastte njuolga máná guvlui, ja daga dan guhkkin eret mánás (earret go leat njamaheame).