pere/sami_parallel huggingface dataset:
Knut Store , Inga-Lill Sundset , Heidi Persdatter Greiner Haaker , Gunnar Nilsen og Margit Eli Anti Oskal , fra Norske samers riksforbund ( NSR . ) Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira og Randi A. Skum , fra Norske samers riksforbund og Samefolkets parti NSR .
Bargiidbellodaga sámediggejoavkku ( Bb ) lahtuin Knut Store , Inga-Lill Sundset , Heidi Persdatter Greiner Haaker , Gunnar Nilsen ja Margit Eli Anti Oskal , Norgga sámiid riikkasearvvi ( NSR ) lahtuin Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira ja Randi A. Skum , Norgga sámiid riikkasearvvi ja Sámeálbmotbellodaga ( NSR . )
/ SfP ) Gunn-Britt Retter , fra Árja Olaf Eliassen , fra Fremskrittspartiet ( Frp ) Aud Marthinsen og fra Nordkalottfolket Toril Bakken : Forslag 1
/ SfP lahtus Gunn-Britt Retter , Árjja lahtus Olaf Eliassen , ovddádusbellodaga lahtus Aud Marthinsen ja Nordkalottfolket lahtus Toril Bakken : Evttohus 1
Fra Norske samers riksforbund ( NSR . ) Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira og Randi A. Skum , fra Norske samers riksforbund og Samefolkets parti NSR .
Norgga sámiid riikkasearvvi ( NSR ) lahtuin Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira ja Randi A. Skum , Norgga sámiid riikkasearvvi ja Sámeálbmotbellodaga ( NSR . )
/ SfP ) Gunn-Britt Retter og fra Flyttsamelista ( Fsl ) Per A. Bæhr : Forslag 2
/ SfP lahtus Gunn-Britt Retter ja Johttisápmelaččaid listtu ( JsL ) lahtus Per A. Bæhr : Evttohus 2
Kommer i tillegg til Sametingsrådets forslag til innstilling .
Boahtá lassin Sámediggeráđi mearrádusárvalussii .
Sametinget viser til at motorferdsel i utmark har økt de siste årene .
Sámediggi čujuha dasa ahte mohtorjohtolat meahcis lea lassánan maŋimus jagiid .
Sametingets utgangspunkt er at motorisert ferdsel i utmarka skal foregå under kontrollerte former og at barmarkskjøring begrenses .
Sámedikki vuolggasadjin lea ahte johtolat meahcis galgá dáhpáhuvvat bearráigeahču vuođul ja ahte bievlavuodjin ráddjejuvvo .
Ved all ferdsel i utmark skal det tas hensyn til og ikke være til hinder for utøvelse av primærnæringer .
Buot johtolemiid oktavuođas meahcis galgá vuođđoealáhusaid doaimmaheapmi váldojuvvot vuhtii ii ge leat hehttehussan dasa .
Videre må det sikres at det gis dispensasjoner for motorisert ferdsel etter godkjente løyper og traseer .
Viidáseappot ferte sihkkarastit ahte addojuvvojit sierralobit beassat johtalit dohkkehuvvon láhtuid ja spáittuid mielde .
Vår samiske identitet og selvforståelse er knyttet til landskapet omkring oss og vår egen ressursutnyttelse .
Min sámi identitehta ja iežamet áddejupmi čatnasa dan eanadahkii mii lea min birra ja min iežamet resursaávkkástallamii .
I dag opplever vi at andre gruppers bruk av våre områder tillegges større vekt og betydning enn den samiske bruken av områdene .
Dál vásihit ahte biddjojuvvo stuorát deaddu ja mearkkašupmi dasa mo eará joavkkut geavahit min guovlluid go guovllu sámi geavaheapmái .
Dette er ikke akseptabelt .
Dat ii leat dohkálaš .
Møtesekretær : Siv Marit R. Eira
Danne oaivvilda Čoahkkingirjji čálli : Siv Marit R. Eira
Side 6 av 20
6 siidu 20 siiddus
Forvaltning av motorferdsel utgjør en del av miljøforvaltningen som handler om å ta vare på naturen og landskapet vårt , gjennom å regulere samfunnets påvirkning av miljøet .
Mohtorjohtolaga hálddašeapmi lea oassi dan birashálddašeamis mas lea sáhka min luonddu ja eanadaga fuolaheamis , dakko bokte ahte muddet servodaga birasváikkuhusa .
Landskapet omkring oss og vår egen ressursutnyttelse er nær knyttet til vår samiske identitet og selvforståelse , og dette grunnlaget må sikres og kunne overføres til kommende generasjoner .
Dat eanadat mii lea min biira ja min iežamet resursaávkkástallan lea lahka čadnojuvvon min sámi identitehtii ja iešáddejupmái , ja dán vuođu ferte sihkkarastit nu ahte dan sáhttá fievrridit viidáseappot boahtte buolvvaide .
Sametinget ber derfor Sametingsrådet om å fremme en sak for plenum med utgangspunkt i prosjektrapporten Barmarkskjøring i Finnmark 2010 .
Danne bivdá Sámediggi Sámediggeráđi ovddidit ášši dievasčoahkkimii prošeaktaraportta vuođul Bievalvuodjima birra Finnmárkkus 2010 .
I forslag til innstilling må rådets anbefalinger i forhold til forvaltning og tiltak inngå .
Mearrádusárvalusas fertejit ráđi rávvagat hálddašeami ja doaibmabijuid ektui leat mielde .
Det må også tas stilling til barmarkskjøring i forhold til områder utenfor Finnmark .
Ferte maid dahkkojuvvot oaivil bievlavuodjima birra guovlluin olggobealde Finnmarkku .
Sametinget ber også Sametingsrådet fremme sak for plenum når ny forskrift for barmarkskjøring og eventuell lovendring foreligger .
Sámediggi bivdá maiddái Sámediggeráđi ovddidit ášši dievasčoahkkimii go ođđa láhkaásahus bievlavuodjima birra ja vejolaš láhkarievdadusat leat biddjojuvvon ovdan .
Komiteen har ikke flere merknader eller forslag og råder Sametinget til å vedta følgende : Sametinget støtter for øvrig Sametingsrådets forslag til innstilling .
Lávdegottis eai leat eanet mearkkašumit dahje evttohusat ja rávve Sámedikki mearridit čuovvovačča : Sámediggi doarju muđui sámediggeráđi / dievasčoahkkinjođihangotti árvalusevttohusa .
Side 7 av 20
7 siidu 20 siiddus
NKK 004/11 : Retten til fiske i sjøsamiske områder
EKL 004/11 : Guolástanriekti mearrasámi guovlluin
Nærings- og kulturkomiteens innstilling
Ealáhus- ja kulturlávdegotti árvalus : Álgu
Nærings- og kulturkomiteen har drøftet sak NKK 04/11 : Retten til fiske i sjøsamiske områder , og kommer med sine tilrådninger til Sametinget .
Ealáhus- ja kulturlávdegoddi lea ságaškuššan ášši NKK 04/11 : Guolástanriekti mearrasámi guovlluin , ja ovddida rávvagiiddis Sámediggái .
Sametinget har behandlet Kystfiskeutvalget og samerettsutvalgets høringsuttalelse om kyst og fjordfiske i sjøsamiske områder , NOU 2007:12 og Kystfiskeutvalgets forslag til Finnmarkslov i Nou 2008:5 . Det har vært konsultasjoner mellom Sametingsrådet og Fiskeri og kystdepartementet .
Sámediggi lea meannudan Riddoguolástuslávdegotti ja sámi vuoigatvuođalávdegotti gulaskuddancealkámuša riddo- ja vuotnabivddu birra mearrasámi guovlluin , NOU 2007:12 ja Riddoguolástuslávdegotti evttohusa Finnmárkkuláhkii NOU:2008 5. : Konsultašuvnnat leat čađahuvvon Sámediggeráđi ja Guolástus- ja riddodepartemeantta gaskkas .
Komiteens flertall , medlemmene fra Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap . ) Knut Store , Inga-Lill Sundset , Heidi Persdatter Greiner Haaker , Gunnar Nilsen og Margit Eli Anti Oskal , medlemmet fra Árja Olaf Eliassen og medlemmet fra Nordkalottfolket Toril Bakken Kåven , kom med følgende merknad : Komiteen viser til at Kystfiskeutvalget har selv oppsummert sine forslag i tolv hovedpunkter .
Komiteens flertall , medlemmene fra Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap ) Knut Store , Inga-Lill Sundset , Heidi Persdatter Greiner Haaker , Gunnar Nilsen go Margit Eli Anti Oskal , medlemmet fra Árja Olaf Eliassen go medlemmet fra Nordkalottfolket Toril Bakken Kåven , kom med følgende merknad : Lávdegoddi čujuha dasa ahte Riddoguolástuslávdegoddi lea ieš čoahkkáigeassán iežas evttohusaid guoktenuppelogi váldočuoggán .
Disse lyder : 1 .
Dát leat : 1 .
Det blir fastslått som et prinsipp at folk bosatt ved fjordene og langs kysten i Finnmark har rett til fiske i havet utenfor Finnmark på grunnlag av historisk bruk og folkerettens regler om urfolk og minoriteter .
Deattastuvvo prinsihppan ahte olbmuin geat ásset vuonain ja rittuin Finnmárkkus lea guolástanriekti mearas Finnmárkku olggobealde historjjálaš geavaheami vuođul ja daid álbmotrievtti njuolggadusaid vuođul , mat gustojit álgoálbmogiidda ja minoritehtaide .
Denne retten til fiske gjelder for alle folkegrupper .
Dát guolástanriekti gusto buot álbmojoavkkuide .
Dette er en rett som den enkelte fisker har overfor fiskerimyndighetene , og som ikke krever at fiskeren kjøper en kvote .
Dát lea riekti mii ovttaskas guolásteaddjis lea guolástuseiseválddiid ektui , ii ge dat geatnegahte guolásteaddji oastit eari .
Retten innebærer at utvalget besvarer spørsmålet om minimumskvote positivt .
Riekti mearkkaša ahte lávdegoddi vástida positiivvalaččat gažaldahkii uhcimuseari birra .
Minimumskvoten gjelder ikke bare for fartøy under ti meter , men for alle fiskere bosatt i Finnmark .
Uhcimusearri ii gusto dušše fatnasiidda mat leat oanehat go logi mehterea , muhto buot guolásteddjiide geat ásset Finnmárkkus .
Et regionalt styringsorgan kan etter en nærmere vurdering åpne for at fiske også kan utøves av andre .
Regionála stivrenorgána sáhttá lagat árvvoštallama vuođul suovvat earáid ge bivdit .
Utenfor fjordene har fiskere bosatt utenfor Finnmark rett til fiske på lik linje med finnmarksfiskere .
Vuonaid olggobealde lea guolásteddjiin geat ásset Finnmárkku olggobealde , seamma guolástanvuoigatvuohta go finmmárkkubivdiin ge .
Det blir etablert et regionalt styringsorgan , i loven kalt Finnmark fiskeriforvaltning , der Finnmark fylkesting og Sametinget hver velger tre medlemmer til styret .
Regionála stivrenorgána ásahuvvo , lágas gohčoduvvon Finnmárkku guolástushálddahus , masa Finnmárkku fylkksdiggi ja Sámediggi válljejit golbma lahtu stivrii .
Dette styringsorganet gir regler om fartøystørrelse og redskapsbruk i havet ut til fire nautiske mil utenfor grunnlinjene .
Dát stivrenorgána ráhkada njuolggadusaid fanassturrodaga ja bivdosiid geavaheami birra meara njeallje nautalaš miilla rádjai vuođđolinjjáid olggobealde .
Side 8 av 20
8 siidu 20 siiddus
Det regionale styringsorganet vil få myndighet til å motta og fordele kvoter og tillatelser og foreta andre disposisjoner til fremme av fjord og kystfisket i Finnmark .
Regionála stivrenorgána oažžu válddi váldit vuostái ja juogadit eriid ja lobiid ja čađahit eará doaibmabijuid mat galget leat buorrin vuotna- ja riddoguolásteapmái Finnmárkkus .
De kvoter som fordeles på denne måten skal være personlige og ikke kunne omsettes .
Dat earit mat juogaduvvojit dán láhkai , galget leat persovnnalaččat ii ge daiguin galgga sáhttit gávppašit .
I tillegg fremhever utvalget flere enkelttiltak som også vil kunne bidra til å styrke fjord- og kystfiske i Finnmark .
Dan lassin deattuha lávdegoddi muhtun ovttaskas doaibmabiju mat maid sáhttet leat mielde nannemin vuotna- ja riddoguolásteami Finnmárkkus .
Eventuelle krav om anerkjennelse av rettigheter i fjord- og kystområdene utenfor Finnmark skal behandles av Finnmarkskommisjonen .
Vejolaš gáibádusaid ahte dohkkehit rivttiid vuotna- ja riddoguovlluin Finnmárkku olggobealde , galgá Finnmárkkukommišuvdna meannudit .
Utvalgets forslag innebærer i sum en egen kystfiskesone for Finnmark , i loven kalt Finnmarkssonen .
Lávdegotti evttohus mearkkaša oppalohkái sierra riddoguolástusavádaga Finnmárkui , lágas gohčoduvvon Finnmárkkuavádat .
Komiteen vil videre påpeke at ILO 169 artikkel 7(1 ) og 15(1 ) forplikter staten til at urfolk deltar i henholdsvis utforming , gjennomføring og evaluering av planer og programmer , og bruk , forvaltning og bevaring av naturressursene .
Lávdegoddi čujuha viidáseappot dasa ahte ILO 169 artihkkat 7(1 ) ja 15(1 ) geatnegahttet stáhta diktit álgoálbmogiid hábmet , čađahit ja árvvoštallat luondduresrussaid plánaid ja prográmmaid , ja geavaheami , hálddašeami ja áimmahuššama .
Disse artiklene vektlegger deltakelsen i forvaltningen eller den kollektive utøvelsen av de lover og administrative tiltak som er vedtatt etter konsultasjoner ihht ILO 169 artikkel 6 og SP artikkel 27 .
Dát artihkkalat deattuhit oassálastima dáidda lágaid ja hálddahuslaš doaibmabijuid hálddašeapmái dahje oktasaš doaimmaheapmái , mat leat mearriduvvon konsultašuvnnain ILO 169 artihkkala 6 ja SP artihkkala 27 vuođul .
Komiteen viser videre til at selv om konsultasjoner omhandler forhold av offentligrettslig karakter , kan det vanskelig sies at konsultasjoner innebærer deltakelse i den offentligrettslige forvaltningen .
Lávegoddi čujuha viidáseappot dasa ahte vaikke vel konsultašuvnnat gieđahallet almmolašrievttálaš áššiid , de ii várra sáhte dadjat ahte konsultašuvnnat mearkkašit oassálastima almmolašrievttálaš hálddašeapmái .
En ivaretakelse av konsultasjonsforpliktelsene ved forvaltning av fiskeriressursene ihht . ILO 169 artikkel 6 og SP artikkel 27 er derfor ikke tilstrekkelig for å sikre samisk medvirkning i forvaltningen av naturressursene , som følger av ILO 169 artikkel 7 og artikkel 15 .
Danne ii leat konsultašuvdnageatnegasvuođaid fuolaheapmi guolleresurssaid hálddašeamis ILO 169 artihkkala 6 ja SP artihkkala 27 vuođul doarvái dasa ahte sihkkarastit sámi váikkuhusa luondduresurssaid hálddašeamis , mii čuovvu ILO 169 artihkkala 7 ja artihkkala 15 .
Komiteens mindretall , medlemmene fra Norske samers riksforbund ( NSR . ) Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira og Randi A. Skum , medlemmet fra Norske samers riksforbund og Samefolkets parti NSR .
Lávdegotti unnitlohku , Norgga Sámiid Riikkasearvvi ( NSR ) lahtut Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira ja Randi A. Skum , Norgga Sámiid Riikkasearvvi ja Sámeálbmotbellodaga ( NSR . )
1 Geir Ulfstein og Hans Petter Graver : Rapport med folkerettslig vurdering av forslag til ny Finnmarkslov , Artikkel 15 2 Rapport fra arbeidsgruppen som har gjennomgått utkastet til Nordisk samekonvensjon , 03.10.07s. 26 Møtesekretær : Siv Marit R. Eira
SÁMI VUOIGATVUOĐAT BEASSAT GEAVAHIT MEARRAAREÁLAID , BIVDIT MEARA JA EALLI MARIIDNA RESURSSAID Dát lávdegoddelahtut bidjet vuođđun ahte ášši 27/11 Guolástanriekti mearrasámi guovlluin , ovddiduvvon " soabaheapmin " Sámediggeráđi ja Guolástus- ja riddodepartemeantta gaskasaš Čoahkkingirjji čálli : Siv Marit R. Eira
Side 9 av 20
9 siidu 20 siiddus
Disse medlemmene i komiteen viser til Sametingets vedtak i sak 23/08 og konstaterer at Fiskeri- og kystdepartementet har avvist Sametingets vedtak .
Dát lávdegoddelahtut čujuhit Sámedikki mearrádussii áššis 23/8 ja gávnnahit ahte Guolástus- ja riddodepartemeanta lea hilgon Sámedikki mearrádusa .
Disse medlemmene i komiteen konstaterer at fiskeri- og kystdepartementet har avvist Kystfiskeutvalgets ulike forslag nærmest i sin helhet og medlemmene konstaterer videre at konsultasjonsprossens forslag ikke oppfyller statens folkerettslige forpliktelser ovenfor samene .
Dát lávdegoddelahtut gávnnahit ahte Guolástus- ja riddodepartemeanta lea hilgon Riddolávdegotti sierranas evttohusaid dadjat juo ollásit ja lahtut gávnnahit viidáseappot ahte konsultašuvdnaproseassa evttohus ii ollašuhte stáhta álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid sápmelaččaid ektui .
Disse medlemmene i komiteen mener at Sametinget aktivt må sikre naturgrunnlaget for samisk kultur , og ivareta samens land- og ressursrettigheter etter folkeretten , intern rett , historiske rettigheter , samt samisk rettsforståelse og bruk .
Dát lávdegoddelahtut oaivvildit ahte Sámediggi árjjalaččat ferte sihkkarastit sámi kultuvrra vuođu , ja fuolahit sámiid eana- ja resursavuoigatvuođaid álbmotrievtti , siskkáldas rievtti , historjjálaš vuoigatvuođaid vuođul , ja sámi riekteáddejumi ja - geavaheami vuođul .
Disse medlemmene i komiteen finner det uakseptabelt at Fiskeri- og kystdepartementet har avvist kystbefolknings historiske rett til fiske og at FKD legger til grunn at dagens fiskeriforvaltning er innenfor Norges folkerettslige forpliktelser ovenfor urfolk .
Dát lávdegoddelahtut gávnnahit dohkkemeahttumin ahte Guolástus- ja riddodepartemeanta lea hilgon riddoálbmoga historjjálaš guolástanrievtti ja ahte GRD bidjá vuođđun ahte dálá guolástushálddašeapmi lea Norgga álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid siskkobealde álgoálbmogiid ektui .
at ungdom i sjøsamiske områder ikke har en rett til å begynne i forfedrenes yrke .
Dat mearrakaš earret eará ahte mearrasámiguovlluid nuorain ii leat vuoigatvuohta álgit máttarmáttuid fidui .
Dette innebærer at disse medlemmene i komiteen ikke kan gi sin tilslutning og samtykke til resultatet av konsultasjonsprosessen mellom Sametingsrådet og Fiskeri- og kystdepartementet ( FKD ) om Kystfiskeutvalgets forslag .
Dát mearkkaša ahte dát lávdegoddelahtut eai sáhte doarjut Sámediggeráđi ja Guolástus- ja riddodepartemeantta ( GRD ) gaskasaš konsultašuvdnaproseassa bohtosa Riddoguolástuslávdegotti evttohusa birra eai ge mieđihit dasa .
BAKGRUNN Fiskeri- og kystdepartementet høringsbrev ble publisert 11.04.2008 : « NOU .
DUOGÁŠ Guolástus- ja riddodepartemeantta gulaskuddanreive almmuhuvvui 11.04.2008 : « NOU .
2008 : 5 Retten til fiske i havet utenfor Finnmark – høyring Kystfiskeutvalet for Finnmark vart oppnemnt ved kongeleg resolusjon 30. juni 2006 .
2008 : 5 guolástanriekti mearas olggomealde Finnmárkku - gulaskuddan Riddoguolástuslávdegoddi Finnmárkku várás nammaduvvui gonagaslaš resolušuvnna bokte geassemánu 30. b. 2006 .
NOU 2007 : 13 Den nye sameretten inneheld i kapittel 22 ulike synspunkt og vurderingar knytt til kyst- og fjordfiske i sjøsamiske område .
NOU 2007 : 13 Ođđa sámeriekti , das leat 22. kapihttalis iešguđet oainnut ja árvvoštallamat riddo- ja vuotnaguolásteami birra mearrasámi guovlluin .
Denne innstillinga vart sendt på høyring 15. februar 2008 .
Dát evttohus sáddejuvvui gulaskuddamii guovvamánu 15. b. 2008 .
Vi ber dei høyringsinstansane som vil gje høyringssvar til denne delen av NOU 2007 : 13 , om å sende det til Fiskeri- og kystdepartementet saman med høyringssvar til NOU 2008 : 5 .
Mii bivdit daid gulaskuddanásahusaid mat háliidit ovddidit gulaskuddan gulaskuddancelkámušaid dán NOU 2007:13 oassái , dan sáddet Guolástus- ja riddodepartementii oktan gulaskuddanvástádusain mii gullá NOU 2008:5 .
Høyringsfristen er sett til 1. desember 2008 . »
Gulaskuddanáigemearri lea juovlamánu 1. b. 2008 . "
Side 10 av 20
10 siidu 20 siiddus
Norske Samers Riksforbund ( NSR ) har på sitt 39. landsmøte 2007 i Bodø fattet følgende vedtak : « Norske Samers Riksforbund understreker at kystfiskeutvalgets mandat er mangelfullt , blant annet fordi det samiske bosetningsområdet går utover Finnmark , og at samene bor langs og utnytter marine ressurser i et sammenhengende kystfarvann fra russisk side og langs hele kysten ned til Trøndelag .
Riddoguolástuslávdegotti mandáhta Norgga Sámiid Riikkasearvi ( NSR ) lea 39. riikkačoahkkimis 2007 Bådåddjos dahkan čuovvovaš mearrádusa : « Norgga Sámiid Riikkasearvi deattuha ahte riddoguolástuslávdegotti mandáhta lea váilevaš , earret eará go sámi ássanguovlu lea viiddit go Finnmárku , ja ahte sápmelaččat ásset boatkankeahtes riddoguovlluin Ruošša ráji rájes gitta Trøndelága rádjai gos sii ávkkástallet mariidna resurssaiguin .
I tillegg er det en mangel ved prosessen at retten til levende marine ressurser utover fisk , herunder introduserte arter som for eksempel kongekrabbe , ikke er inkludert i kystfiskeutvalgets mandat .
Lea maid váilevašvuohtan proseassas go riekti ealli mariidna resurssaide earret guoli , dás maiddái sisafievrriduvvon šlájaide nu go gonagasreabbái , ii leat mielde riddoguolástuslávdegotti mandáhtas .
Norske Samers Riksforbund krever derfor at samiske rettigheter må behandles under ett . »
Norgga Sámiid Riikkasearvi gáibida danne ahte sámi rievttit galget gieđahallojuvvot oktanaga . »
NSR sier i sitt vedtak om kystfiskeutvalget at mandatet er mangelfullt , både når det gjelder geografi og innhold .
NSR dadjá mearrádusastis riddoguolástuslávdegotti birra ahte mandáhta lea váilevaš , sihke geográfiija ja sisdoalu dáfus .
Selv om en rekke temaer ikke er beskrevet i mandatet , velger KFU å uttale seg om feks . kongekrabbe og oppdrett .
Vaikke vel olle fáttát eai leat válddahuvvon mandáhtas , de vállje riddoguolástuslávdegoddi addit cealkámuša earret eará gonagasreappá ja biebmama birra .
II ) drøfter en rekke forslag som det ikke taes stilling til i kystfiskeutvalgets utredning , bla . en rekke forslag som vil berøre forvaltningen av fisket også for Finnmark , dette gjelder bla .
Muhto Sámi vuoigatvuođalávdegoddi II árvvoštallá máŋga evttohusa maid riddoguolástuslávdegotti čielggadus ii árvvoštala , earret eará máŋga evttohusa mat gusket guolástushálddašeapmái maiddái Finnmárkkus , dát guoská earret eará Sámedikki rollii nationála guolástushálddašeamis .
SRU II sier i kap. 22.5.5.2 bla . følgende : « Samerettsutvalget vil også understreke at bruken av de marine områdene må ses i sammenheng .
Sámi vuoigatvuođalávdegoddi II dadjá kapihttalis 22.5.5.2 ee. čuovvovačča : « Sámi vuoigatvuođalávdegoddi deattuha maiddái ahte mariidna guovlluid geavaheami ferte geahččat oktanaga .
Virksomhet som kan få innvirkning på fisket i sjøsamiske fjorder og kystfarvann , for eksempel oppdrettsvirksomhet , og oppføring og drift av faste installasjoner som sjøkraftverk , omlastingsterminaler og ilandføringsanlegg for petroleum , må planlegges og drives på en slik måte at virksomheten ikke truer lokale fiskestammer eller det biologiske mangfoldet .
Doaimmaid main sáhttá leat váikkuhu guolásteapmái mearrasámi vuonain ja rittuin , ovdamearkka dihtii biebmamat , ja dakkár bistevaš rusttegiid huksen ja doaimmaheapmi go mearrafápmorusttegiid , ođđasislástenterminálaid ja oljju ja gássa gáddáibuktinresttegiid , ferte plánet ja doaimmahit dakkár vugiin ahte doaibma ii áitte báikkálaš guollenáliid dahje biologalaš šláddjivuođa .
Det vil for å realisere dette blant annet være viktig at både Sametinget og andre samiske og lokale fiskeriinteresser gis en rolle i de aktuelle beslutningsprosessene . »
go dán galgá duohtan dahkat de lea deaŧalaš ahte sihke Sámediggi ja eará sámi ja báikkálaš guolástusberoštusat besset searvat guovdilis mearridanproseassaide . »
Samtidig er det på det rene at fjord- og kystfiske er en viktig næring i sjøsamiske områder ikke bare i Finnmark , men også i deler av Troms og Nordland . »
Seammás lea čielggas ahte vuotna- ja riddoguolásteapmi lea deaŧalaš ealáhus mearrasámi guovlluin ii dušše Finnmárkkus , muhto maiddái osiin Romssas ja Nordlánddas . »
« Selv om Kystfiskeutvalgets mandat er begrenset til fjorder i og kystområder utenfor Finnmark , og utvalget derfor ikke kommer med noen tilrådninger for områder utenfor , vil utvalget likevel anta at forholdene i sjøsamiske områder i Nordland og Troms neppe er vesentlig forskjellige fra forholdene i Finnmark .
« Vaikke vel Riddoguolástuslávdego mandáhta lea ráddjejuvvon vuonaide ja riddoguovlluide olggobealde Finnmárkku , ja danne ii buvtte lávdegoddi rávvagiid bajábealde guovlluide , de navdá lávdegoddi dattetge ahte dilit mearrasámi guovlluin Nordlánddas ja Romssas eai leat várra ollu earaláganat go dilit Finnmárkkus .
De løsninger som foreslås for Finnmark , vil derfor trolig kunne være aktuelle også for sjøsamiske områder , eventuelt med tilgrensende områder ellers i landet . »
Čovdosat mat evttohuvvojit Finnmárkui , leat várra heivvolaččat maiddái mearrasámi guovlluide , vejolaččat daid rádjeguovlluide muđuige riikkas . »
( Vår understrekning ) .
( Min vuolláisárgga ) .
Side 11 av 20
11 siidu 20 siiddus
Det ville imidlertid gi dårlig mening å avgrense det geografiske virkeområdet for eventuelle forslag fra Samerettsutvalget for å styrke kyst- og fjordfisket i sjøsamiske områder , slik at de ikke også omfatter Finnmark . »
Dattetge ii leat jierpmálaš ráddjet geográfalaš doaibmaguovllu Sámi vuoigatvuođalávdegotti vejolaš evttohusaide nannen dihtii riddo- ja vuotnabivddu mearrasámi guovlluin , nu ahte ii ge Finnmárku gula dasa . »
Forholdet til andre utredninger og politiske prosesser I tillegg er det avgitt rekke utredninger om samiske rettigheter til marine ressurser , disse har vørt både grundig og omfattende , og Sametinget har ved en rekke anledninger behandlet fiskerispørsmål .
Gaskavuohta eará čielggadusaide ja politihkalaš proseassaide Leat vel čađahuvvon máŋga čielggadusa sámi vuoigatvuođaid birra mariidna resurssaide , dát leat sihke vuđolaččat ja viidát , ja Sámediggi lea máŋgii meannudan guolástusáššiid .
Sak R 32/08 i Sametingsrådet , Rapport om ILO-konvensjonen nr. 169 , berører bla . forholdet vedrørende konsultasjonsprosessen om strukturtiltak for fiskeflåten og Kystfiskeutvalgets mandat .
Sámediggeráđi ášši R 32/08 , Raporta ILO-konvenšuvnna nr. 169 birra , gieđahallá earret eará beliid konsultašuvdnaproseassa oktavuođas bivdofatnasiid struktuvradoaibmabijuid ja Riddoguolástuslávdegotti mandáhta birra .
I Sametingsrådets vedtak slås det fast i rapporten til ILO at Sametinget har flere eksempler på brudd på både på konsultasjonsavtalene og konsultasjonsplikten i forhold til ILO som gjelder rettigheter til marine ressurser .
Sámediggeráđi mearrádusas deattastuvvo raporttas ILO:ii ahte Sámedikkis leat máŋga ovdamearkka mat čájehit ahte sihke konsutašuvdnašiehtadusat ja konsultašuvdnageatnegasvuohta ILO ektui leat rihkkojuvvon go guoská vuoigatvuohta mariidna resrussaide .
I sak R 32/08 berøres også prosessene i forhold til stortingsmeldingene om kongekrabbe , strukturvirkemidler i fiskeflåten og ny havressurslov .
Áššis R 31/08 gieđahallojuvvojit maiddái proseassat stuorradiggemearrádusaid ektui gonagasreappá , bivdofatnasiid struktuvraváikkuhangaskaomiid ja ođđa mearraresursaláhga birra .
Sametingets syn har fulgt sakene og er referert i den siste av de tre prosessene , St.meld. nr. 40 ( 20062007 ) Forvaltning av kongekrabbe under punkt 5.3.2 som lyder : " Sametinget har gitt uttrykk for at urfolksperspektivet skulle vært inkludert i meldingen , slik regjeringen , etter Sametingets syn , er forpliktet til etter nasjonal rett og folkeretten .
d Sámedikki oaidnu lea čuvvon áššiid ja lea referejuvvon dan golmma maŋimus proseassas , St.dieđ. nr. 40 ( 2006-2007 ) Gonagasreappáid hálddašeapmi čuoggás 5.3.2 mas daddjojuvvo : " Sámediggi lea dovddahan ahte álgoálbmotperspektiiva lei galgat leat mielde dieđáhusas , nu mor ráđđehus , Sámedikki oainnu mielde , lea geatnegahttojuvvon nationála rievtti ja álbmotrievtti vuođul .
Sametinget bemerker at selv om Kystfiskeutvalget er i gang med en utredning , er ikke alle aspekter ved urfolksrettigheter berørt der .
Sámediggi meakkaša ahte vaikke vel Riddoguolástuslávdegoddi lea álggahan čielggadeami , de eai leat buot ágoálbmotvuoigatvuođaid bealit guoskkahuvvon das .
Sametinget kan ikke akseptere at urfolksspørsmålet skyves ut til parallelle og etterfølgende prosesser ved å avvente Kystfiskeutvalgets konklusjoner .
Sámediggi ii sáhte dohkkehit ahte álgoálbmotgažaldat duvdojuvvo buohtalas ja čuovvovaš proseassaide vuorddidettiin Riddoguolástuslávdegotti loahppajurdagiid .
Sametinget understreker at Kystfiskeutvalget springer ut av en annen lovprosess , og at utvalgets mandat gjelder samer og andres rett til fiske i havet utenfor Finnmark og inneholder ingen eksplisitt passus om uttak av kongekrabbe .
Sámediggi deattuha ahte Riddoguolástuslávdegoddi lea vuolgán eará láhkaproseassas , ja ahte lávdegotti mandáhta guoská sápmelaččaid ja earáid guolástanriektái mearas olggobealde Finnmárkkku ii ge das daddjojuvvo erenoamážit gonagasreabbabivddu birra .
Sametinget kjenner heller ikke til at Kystfiskeutvalget har fått informasjon om at enda et nytt saksområde skal skyves inn under utvalgets arbeid .
Ii ge Sámediggi dieđe lea go Riddoguolástuslávdegoddi ožžon dieđuid dan birra ahte vel okta áššesuorgi galgá lasihuvvot lávdegotti bargui .
Departementet var helt tydelig på at ordlyden i mandatet skulle være begrenset til fiske , og ikke til viltlevende marine ressurser .
Departemeantta čielga oaidnu lei ahte galggai daddjojuvvot ahte mandáhta galggai ráddjejuvvot guolásteapmái , ii ge luođuealli mariidna resurssaide .
Både hver for seg og samlet utgjør dette etter Sametingets syn et bevisst brudd på folkeretten fra departementets side . "
Sihke ovttaskas dáhpáhussan ja oktii buot dát lea Sámedikki oainnu mielde álbmotrievtti dihtomielalaš rihkkun departemeantta bealis . "
Side 12 av 20
12 siidu 20 siiddus
Sametinget har framhevet at de deler av havressurslovutvalgets mandat som ikke ble oppfylt hva gjelder samiske rettigheter til havressursene , måtte følges opp i departementets arbeid og konsultasjoner med Sametinget om lovforslaget .
Sámediggi lea deattuhan ahte dat oasit mearraresursalágalávdegotti mandáhtas , mat eai ollašuhttojuvvon sámi mearraresursavuoigatvuođaid ektui , fertejit čuovvoluvvot departemeantta barggus ja konsultašuvnnain Sámedikkiin láhkaevttohusa birra .
Sametinget har klart gitt uttrykk for at det ikke er tilstrekkelig at dette løses ved at man henviser til parallelle eller etterfølgende prosesser .
Sámediggi lea čielgasit dadjan ahte ii leat doarvái ahte dat čovdojuvvo čujuhettiin buohtalas dahje čuovvovaš proseassaide .
Sametinget er kritisk til at departementet likevel har valgt en behandlingsform der kun deler av loven skal fremmes , fordi det vil umuliggjøre en nødvendig helhetlig behandling .
Sámediggi moaitá go departemeanta dattetge lea válljen dakkár gieđahallanvuogi mas dušše oasit lágas galget ovddiduvvot , go dalle šaddá veadjemeahttun čađahit dárbbašlaš ollislaš meannudeami .
Sametinget understreker at en slik behandlingsform innebærer at departementet fremmer en proposisjon som er en videreføring av et forslag til en havressurslov som bygger på ufullstendige premisser og heller ikke er tilstrekkelig vurdert .
Sámediggi deattuha ahte dakkár gieđahallanvuohki mearkkaša ahte departemeanta ovddida proposišuvnna mii lea dakkár mearraresursaláhkaevttohusa joatkkan , mii lea vuođđuduvvon dievasmeahttun premissaide ii ge leat doarvái bures árvvoštallojuvvon .
Det klareste eksempel på dette er de ulike geografiske virkeområder som ligger i forslaget til havressurslov og i Kystfiskeutvalgets mandat .
Čielgaseamos ovdamearkan dasa leat dat sierranas geográfalaš doaibmaguovllut , mat gullet mearraresursalága evttohussii ja Riddoguolástuslávdegotti mandáhtii .
Sametinget viser til at disse begrensingene var noe departementet selv insisterte på blant annet under henvisning til at det ville komme senere lovprosesser , som havressursloven .
Sámediggi čujuha dasa ahte dát ráddjehusat ledje dakkárat maid departemeanta ieš nággii váldit mielde earret eará dainna čujuhusain ahte sáhtte boahtit eará láhkaproseassat , nu go mearraresursaláhka .
Departementets valgte behandlingsform av havressursloven vil dermed føre til at man likevel må gjøre oppfølgende lovarbeid både for de områder som omfattes og som ikke omfattes av Kystfiskeutvalgets mandat .
Dat vuohki mo departemeanta válljii gieđahallat mearraresursalága , dagaha danne ahte liikká ferte čuovvolit láhkabarggu sihke daid guovlluid várás masa Riddoguolástuslávdegotti mandáhta gusto ja daid guovlluid várás maidda dat ii gusto .
Sametingets subsidiære posisjon har innebåret at Sametinget ikke motsetter seg at loven fremmes nå , men at det i proposisjonen framkommer at og hvordan Regjeringen raskt forplikter seg til å følge opp urfolksdimensjonen .
Sámedikki subsidiára oaidnu leat mielddisbuktán ahte Sámediggi ii leat vuosttaldan dan ahte láhka ovddiduvvo dál , muhto ahte prososišuvnnas boahtá ovdan ahte ja manne Ráđđehus fargga geatnegahttojuvvo čuovvolit álgoálbmotdimenšuvnna .
Sametinget har funnet grunn til å presisere at en eventuell tilslutning til havressursloven som helhet bare kan gis når det foreligger et proposisjonsforslag på bakgrunn av Kystfiskeutvalgets utredning , og det nødvendige oppfølgende tilleggsarbeid utover Kystfiskeutvalgets nåværende mandat .
Sámediggi lea gávnnahan dárbbu aiddostahttit ahte vejolaš mieđiheapmi mearraresursaláhkii dievaslaččat sáhttá dušše dalle dahkkojuvvot go ovddiduvvo proposišuvdnaevttohus Riddoguolástuslávdegotti čielggadusa vuođul , ja go dárbbašlaš lassi čuovvolanbarggu vuođul earret Riddoguolástuslávdegotti dálá mandáhta .
Avgjørende for Sametingets endelige standpunkt vil her være hvorvidt lovens helhet da omsider vil være innefor udiskutable folkerettslige rammer .
Sámedikki loahpalaš oidnui lea áibbas deaŧalaš lea go láhka ollásit čielga álbmotrievttálaš rámmaid siskkobealde .
Sametinget legger til grunn at departementet i det oppfølgende arbeid snarest utarbeider et grunnlagsmateriale for reelle og substansielle konsultasjoner .
Sámediggi bidjá vuođđun ahte departemeant čuovvolanbarggus farggamusat ráhkada vuođđomateriála duohta ja konkrehta konsultašuvnnaide .
Konkrete lovforslag må som et resultat av dette utarbeides og en snarlig og oppfølgende proposisjon må fremmes for Stortinget i inneværende stortingsperiode . "
Konkrehta láhkaevttohus ferte dán vuođul ráhkaduvvot ja čuovvoleaddji proposišuvdna ferte farggamusat ovddiduvvot Stuorradiggái dán stuorradiggeáigodagas . "
Urfolksrettigheter og historiske rettigheter Det sirkumpolare området har vært dominert av urfolk som historisk har bebodd området og utnyttet ressursene .
Álgoálbmotrievttit ja historjjálaš rievttit Eanasoassi olbmuin Sirkumpolára guovllus leat leamaš álgoálbmogat geat historjjálaččat leat orostaddan guovlluin ja ávkkástallan resurssain .
Det er et område med årtusenlang bosetning , bruk og tilhørighet .
Dát lea guovlu gos olbmot duhátjagiid leat orron , geavahan ja gosa lea gullevašvuohta .
Området har en rik kulturarv , og særegne tilpasninger basert på naturgrunnlaget og tradisjonelle kunnskaper om miljøet .
Guovllus lea kulturárberiggodat , ja iežas heiveheamit masa luondduvuođustus ja máhttu birrasa birra leat vuođđun .
Staten Norge er grunnlagt på territoriet til to folk , samer og nordmenn .
Norgga stáhta lea huksejuvvon guovtti álbmoga territoriai , sápmelaččaid ja dážaid .
Det samiske folk har i samiske områder en historisk , sedvanemessig og urfolksbasert rett i forhold til marine ressurser og til disponeringen av saltvannsområdene . Møtesekretær : Siv Marit R. Eira
Territoria lea sihke eanan , ja maiddái mearra ja áhpeguovllut ( bajábealde ja vuolábealde eatnama , bajábealde ja Čoahkkingirjji čálli : Siv Marit R. Eira
Side 13 av 20
13 siidu 20 siiddus
at samene også har en historisk rett til en andel av bestandene , uansett om den befinner seg i Barentshavet ( torsk ) eller rundt Island ( sild ) .
Dat mielddisbuktá earret eará ahte sápmelaččain maiddái lea historjjálaš riekti osiide náliin , leaš dál Barentsguovllus ( dorski ) dahje birra Islándda ( sallit ) .
Dette er bestander som vandrer og jevnlig befinner seg i samiske områder .
Dát lea nálit , mat johtáladdet , ja dássidit gávdnojit sámi guovlluin .
Samene høster og har tradisjonelt høstet av disse ressursene .
Sápmelaččat ávkkástallet ja leat árbevirolaččat ávkkástallan dáin resurssain .
Det er dermed viktig at det også tas utgangspunkt i fisket som en ressurs og ikke bare hvor fisket har vært drevet .
Dan sivas lea dehálaš geahččat guoli resursan ii ge dušše dan gos guolásteapmi čađahuvvui .
Rettigheter til fiske knytter seg særlig til forvaltningen av de ulike fiskebestandene .
Guolástanvuoigatvuođat leat erenoamážit čadnon daid iešguđet guollenáliid hálddašeapmái .
Helhetlige fordelingsspørsmål er avgjørende i forhold til hvem som skal kunne fiske på hva .
Ollislaš juogadangažaldagat leat mearrideaddjin dasa gii galgá beassat bivdit maid .
For eksempel er viktige arter forbeholdt den havgående flåte .
Ovdamearkka dihtii leat dehálaš nálit várrejuvvon áhpefatnasiidda .
Fiske med store havgående fartøy fratar ikke uten videre samene rettigheter utenfor de kystnære farvann .
Áhpefatnasiid guolásteapmi ii almmá mange haga váldde eret sápmelaččaid vuoigatvuođaid mearas olggobealde rittu .
Disse medlemmene i komiteen vil også vise til urfolksrettigheter i andre land f.eks. Canada , New Zeeland og Norge .
Miellahtut komitéas áigot maid čujuhit álgoálbmotrivttiide eará riikkain , omd. Canadas , Ođđa Zeelandas ja Norggas .
- Canada .
- Canada .
Den Canadiske staten dekker minst 50 ulike urfolk med store kulturelle og geografiske forskjeller innen sine grenser .
Canada stáhtas leat unnimusat 50 iešguđet álgoálbmogat geain lea stuora erohus sihke kultuvrralaččat ja geográfalaččat iežas rájáid siskkobealde .
Den Canadiske stat henter sin legitimitet fra ulike lokale politiske nivå .
Canada stáhta oažžu dohkkeheami iešguđet dásiin báikkálaš politihkas .
Den sentrale regjeringen må forholde seg både til ulike Urfolksgrupper og regionale politikere når politikk skal utformes .
Guovddáš ráđđehus ferte vuhtii váldit sihke iešguđet álgoálbmotjoavkkuid ja regionálalaš politihkkáriid go hábme politihka .
- New Zeeland .
- Ođđa Zeelanda .
Maoriene utgjør ca. 15% av landets befolkning .
Riikka álbmogis leat sullii 15 % Maorit .
I løpet av nyere tid er rettigheter tilbakeført til Maoriene .
Ođđasit áiggis leat Maorit ožžon ruovttoluotta iežaset vuoigatvuođaid .
Det anslås at de kontrollerer ca. 1/3 av landets fiskerikvoter og er aktive i alle deler av fiskerinæringa .
Meroštallojuvvo ahte sii háldejit sullii goalmmádasoasi buot riikka guolleeriin ja leat aktiivvalaččat mielde buot osiin guolástusealáhusas .
Disse medlemmene i komiteen viser til at tidligere politikk og allerede innførte ordninger har i liten grad tatt hensyn til samiske rettigheter , statlige myndigheter har plikt til å innarbeide rettighetene i dagens forvaltnings system .
Komitéa miellahtut čujuhit dasa ahte ovddeš politihkka ja ortnegat mat juo leat váldon atnui unnán váldet vuhtii sámi vuoigatvuođaid , stáhtalaš eiseválddiin lea geatnegasvuohta vuhtiiváldit vuoigatvuođaid otná hálddašansystemas .
Dette innebærer et medlemmenes syn at det gjeldende forvaltningsregimet er rettstridig ved at det strider mot etablerte rettigheter etter intern rett og folkeretten .
Dát mielddisbuktá miellahtuid oainnu mielde ahte dálá hálddašanvuohki ii leat lágalaš go lea ásahuvvon vuoigatvuođaid vuostá siskkáldas rievtti ja álbmotrievtti ektui .
Disse medlemmene i komiteen mener at samiske rettigheter til fiske må anerkjennes og styrkes i form av konkrete lovbestemmelser som sikrer og anerkjenner samer og andres rett til fiske .
Komitéa miellahtut oaivvildit ahte sámi vuoigatvuođat guolásteapmái fertejit dohkkehuvvot ja nannejuvvot konkrehta láhkamearrádusaid bokte mat sihkkarastet ja dohkkehit sámiid ja earáid rievtti guolásteapmái .
Det er viktig at en sikrer og vektlegger hensynet til de marine ressurser som en del av samenes materielle kulturgrunnlag , sikrer samisk deltakelse og medbestemmelse i ressursforvaltningen samt sikrer og styrker det samiske materielle kulturgrunnlag eksempelvis ved tilbakeføring av historiske rettigheter .
Lea dehálaš ahte beroštupmi mariidna resurssaide sihkkarastojuvvo ja deattuhuvvo oassin sápmelaččaid materiálalaš kulturvuođus , sihkkarastojuvvo ahte sápmelaččat besset oassálastit ja mielde mearridit resurssahálddašeamis ja maid sihkkarastá ja nanne sámi materiálalaš kulturvuođu ovdamearkka dihtii jus máhcaha historjjálaš vuoigatvuođaid .
Side 14 av 20
14 siidu 20 siiddus
Disse medlemmene i komiteen ber også om at konsultasjonsprosessene vurderes og gjennomgås i forhold til de erfaringer Sametinget har i denne sak og i andre konsultasjoner , med sikte på at konsultasjonsprosessene er i henhold til folkeretten .
Komitéa miellahtut bivdet maid ahte konsulterenproseassat veardiduvvojit ja dárkkistuvvojit daid vásihusaid ektui mat Sámedikkis leat dán áššis ja eará konsultašuvnnain , dainna ulbmilin ahte sihkkarastit ahte konsulterenproseassat leat dohkálaččat álbmotrievtti ektui .
Fra Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap ) , fra Árja og fra Nordkalottfolket : Forslag 1
Bargiidbellodaga sámediggejoavku ( Bb . ) , Árja ja Nordkalottfolket evttohit : Evttohus 1
Erstatter Sametingsrådets forslag til innstilling .
Dát biddjojuvvo Sámediggeráđi árvalusa sadjái .
Når det gjelder historiske rettigheter mener Sametinget at disse eksisterer og alltid har eksistert på bakgrunn av bosetning og bruk ved kysten i over 10 000 år .
Sámediggi oaivvilda ahte historjjálaš vuoigatvuođat gávdnojit ja leat álohii leamaš ássama ja ávkkástallama vuođul rittus badjel 10 000 jagi .
Samene har slike rettigheter på grunnlag av alders tids bruk og lokale sedvanerettigheter .
Sámiin leat dákkár vuoigatvuođat dološ áiggiid rájes geavaheami vuođul ja báikkálaš boares vieruid vuođul .
Sametinget har videre understreket at regjeringen må ta hensyn til gammelt lovverk på dette området .
Dasto lea Sámediggi deattuhan ahte ráđđehus ferte vuhtii váldit boares lágaid dán suorggis .
Eksempelvis lappekodisillen fra 1751 og Jordutvisningsresolusjonen fra 1775 som fastslår finnmarkingenes førsterett til fiske .
Ovdamearkka dihte 1751 lappekodisilla ja 1775 Eanalága main nannejuvvo ahte finnmárkulaččain lea vuosttaš vuoigatvuohta guolásteapmái .
Det var et flertall av samer i Finnmark på den tid .
Dan áigge ledje Finnmárkkus sámit eanetlogus .
Sametinget minner også om Kåfjorddommen som også beveger seg langt i retning av å uttrykke at det er snakk om sedvanerettighet hvor de lokale fiskerne fikk erstatning .
Sámediggi muittuha maiddái Gáivuona-duomu mii maiddái čujuha dan guvlui ahte das lea sáhka boaresvirot vuoigatvuođain man vuođul báikkálaš guolásteaddjit ožžo buhtadusa .
Dette fordi fiskefeltene deres ble mindre tilgjengelig på grunn av kraftutbyggingen som førte til mere is på fjorden .
Dan geažil go sin guolástansajiide šattai váddáset beassat elfámu huksema geažil mii buvttihii eanet jieŋa vutnii .
Sametinget viser til at norske myndigheter vant frem i fiskerigrensesaken mot Storbritannia 3 i Haag med den begrunnelse at læren om « fritt fiske » aldri hadde fått fotfeste langs Norges kyst .
Sámediggi čujuha ahte norgga eiseválddit vuite guolástusrádjeáššis Stuorra brittánnia vuostá Haagas dainna ákkain go oahppa “ friija bivdu ” ii goassige lean cieggan Norgga rittus .
Dommen viser at påvisningene av den historiske bruken langs kysten med lokale sedvaneregler , var sentral for avgjørelsen .
Duomus oidno ahte historjjálaš geavaheami čájeheapmi miehtá rittu báikkálaš boares vieruiguin , lei mearrádusa guovddážis .
Disse historiske kjensgjeringene må også vurderes i lys av Norges forpliktelser etter blant annet Art. 37 i FNs Urfolksdeklarasjon .
Dát historjjálaš duohtavuođat fertejit maiddái árvvoštallojuvvot Norgga geatnegasvuođaid olis earret eará ON álgoálbmotjulggaštusa 37. artihkkala mielde .
Sametinget konstaterer at samene har etablerte rettigheter til fiske og andre fornybare marine ressurser i de kystnære samiske områdene .
Sámediggi konstatere ahte sámit leat ásahan bivdovuoigatvuođaid ja vuoigatvuođaid eará ođasmuvvi mariidna resurssaide riddolagaš sámi guovlluin .
Denne retten bygger både på samenes tilstedeværelse og historiske bruk av sine tradisjonelle områder og på folkerettens regler om urfolk og minoriteter .
Dát riekti vuođđuduvvá sámiid leahkimii ja historjjálaš geavaheapmái iežaset árbevirolaš guovlluin ja álbmotrievtti njuolggadusaide álgoálbmogiid ja minoritehtaid hárrái .
Sametinget presiserer at ingen av de lovmessige tiltak gjør inngrep i disse allerede eksisterende rettighetene .
Dát lea eavttutkeahtes duohtavuohta , ja dan dorjot earret eará Riddoguolástuslávdegotti evttohus ja riikkaidgaskasaš riekti .
Side 15 av 20
15 siidu 20 siiddus
Sametingets syn på rettighetsgrunnlaget for retten til fiske i sjøsamiske områder forutsettes å komme til uttrykk i lovproposisjonens omtale av rettsgrunnlagene .
Eaktuduvvo ahte Sámedikki oaidnu guolástusvuoigatvuođa riektevuđđui mearrasámi guovlluin boahtá mielde láhkaproposišuvnnas riektevuođuid namuheami oktavuođas .
Sametinget har tidligere vedtatt , og står fast ved at alle relevante rettskilder , så vel som nasjonale og internasjonale eksperter , underbygger sjøsamenes historiske rettigheter til fiske og deres rett til særskilte tiltak for å bevare og styrke deres kultur og levesett .
Sámediggi lea ovdal mearridan , ja doalaha das gitta ahte buot relevánta riektegáldut , sihke nationála ja riikkaidgaskasaš áššedovdit , bealuštit ahte mearrasámiin leat historjjálaš guolástanvuoigatvuođat ja sis lea vuoigatvuohta oažžut sierra doaibmabijuid maid bokte suodjalit ja nannet sin kultuvrra ja eallinvuogi .
Sametinget mener det er grunnleggende at lovgivningen innenfor fiskerisektoren må være innenfor Norges folkerettslige forpliktelser og i henhold til de historiske rettigheter samene alltid har hatt til fisket .
Sámediggi oaivvilda ahte lea mearrideaddji deaŧalaš ahte láhkaaddin guolástussuorggis bisuhuvvo Norgga álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid siskkobealde ja dávista dasa ahte sámiin leat historjjálaš bivdovuoigatvuođat mat álohii leat leamaš .
Sametinget konstaterer at de foreslåtte tiltakene kan anses som et viktig første skritt på vei mot en full sikring og anerkjennelse av samenes og den øvrige lokalbefolknings rettigheter til de viltlevende marine ressurser etter intern rett og folkeretten .
Sámediggi konstatere ahte evttohuvvon doaibmabijut sáhttet leat deaŧalaččat vuosttaš lávkin sámiid ja eará báikegotti olbmuid ollislaš vuoigatvuođaid sihkkarastima ja dohkkeheami guvlui luonddu mariidna resurssaid ektui sihke siskkáldas rievtti ja álbmotrievtti oktavuođas .
En slik anerkjennelse fra statlige myndigheters vil kunne bidra til en gjenoppretting av tidligere tiders urett og assimileringspolitikk som særlig rammet den sjøsamiske befolkning .
Dát dohkkeheapmi stáhta eiseválddiid beales sáhtášii váikkuhit ovddeš áiggiid eahperievtti ja dáruiduhttinpolitihka fas ealláheapmái mii erenoamážit čuozašii mearrasámi álbmogii .
Dette vil også styrke urfolks påvirkningsmulighet innenfor den nasjonale fiskeripolitikken .
Dat nannešii maiddái álgoálbmogiid váikkuhanvejolašvuođa nationála guolástuspolitihka oktavuođas .
Sametinget ser det videre som nødvendig at retten til å fiske i fjordene og i de kystnære farvann nå lovfestes .
Sámediggi oaidná ahte viidáseappot lea deaŧalaš ahte guolástanriekti vuonain ja riddolagaš čázádagain dál nannejuvvo lágain .
Dette vil sikre at historien ikke gjentar seg og man risikerer ikke å kaste kyst- og fjordfiskerne på land .
Dát sihkkarasttášii dan ahte historjá ii fas ođasmuvašii ja beasašeimmet eret dan balus ahte riddo- ja vuotnabivdit gárttašedje gáddái .
Sametinget er positiv til tiltak som kan hindre at norske myndigheter stenger ute de minste båtene fra fisket i fjorder og kystnære farvann , og mener det er nødvendig at denne gruppen skal prioriteres fremfor andre ved ressursknapphet .
Sámediggi lea positiivvalaš daid doaibmabijuide mat sáhttet hehttet norgga eiseválddiid giddemis unnimus fatnasiid eret vuotna- ja riddolagaš bivddus , ja oaivvilda ahte lea dárbu vuoruhit dán joavkku ovddabeallái earáid jos šattaš resursavátnivuohta .
Derfor anser Sametinget det som nødvendig med en egen lovregel som forplikter fiskeriforvaltningen til å legge vesentlig vekt på hensynet til samisk kultur og samiske lokalsamfunn i alle typer avgjørelser som berører disse samfunnene .
Danne lea Sámedikki mielas dárbu oažžut sierra láhkanjuolggadusaid maid bokte geatnegahttit guolástuseiseválddiid bidjat stuorát deattu sámi kultuvrra ja sámi báikegottiid vuhtii váldimii juohke lágan mearrádusain mat gusket dáid servodagaid .
Sametinget understreker viktigheten av at departementet støtter opp om forslaget å styrke vernet av de minste båtenes ressurstilgang , blant annet ved å innføre et generelt forbud mot fiske for båter over 15 meter innenfor fjordlinja .
Sámediggi deattuha man deaŧalaš lea ahte departemeanta dorjjošii evttohusa unnimus fatnasiid suodjalusa nannemis resursaoažžuma ektui , earret eará ahte gieldit oppalaččat bivdimis fatnasiiguin mat leat badjel 15 mehtera vuotnalinjá siskkobealde .
Folkerettens minstestandarder må alltid ligge til grunn , og Sametinget viser til at den prinsipale posisjon hele tiden har vært at ILO konvensjon 169 må inkorporeres i norsk rett , primært gjennom menneskerettsloven .
Álbmotrievtti unnimus standárddat fertejit álohii leat vuođđun , ja Sámediggi čujuha ahte prinsihpalaš dilli oppa áiggi lea leamaš ahte ILO konvenšuvdna 169 heivehuvvo norgga riektái , váldoáššis olmmošvuoigatvuođalága bokte .
Siden dette standpunktet ikke har fått gehør fra norske myndigheter vil det være et skritt i riktig retning at Norges eksisterende folkerettslige forpliktelser overfor samene som urfolk presiseres i deltakerloven .
Go dát oaidnu ii leat ožžon doarjaga norgga eiseválddiin , de lea okta lávki rivttes guvlui dat ahte Norgga gustovaš álbmotrievttálaš geatnegasvuođat sámiid guovdu go lea álgoálbmot , dárkilastojuvvojit oasseváldilágas .
Det er prinsipielt viktig at det foreslås en lovbestemmelse som skal sikre at fiskeriforvaltningen i fremtiden skal være i samsvar med folkerettens regler om urfolk og minoriteter .
Prinsihpalaččat lea deaŧalaš ahte evttohuvvo láhkamearrádus man bokte sihkkarastojuvvo dat ahte guolástushálddašeapmi boahtteáiggis dávistivčče álbmotrievtti njuolggadusaide álgoálbmogiid ja minoritehtaid hárrái .
Sametinget ser behov for en presisering av at lokale sedvanerettigheter og historiske rettigheter til fisket må anerkjennes .
Sámediggi oaidná ahte lea dárbu dárkilastit dan ahte báikkálaš boaresvirot ja historjjálaš vuoigatvuođat guolásteapmái fertejit dohkkehuvvot .
Kommisjonen har derfor ikke mulighet til å arbeide etter det tidsperspektivet som finnmarkslovens intensjoner tilsier . Møtesekretær : Siv Marit R. Eira
Danne lea deaŧalaš ahte Finnmárkkukommišuvdna galgá finnmárkkulága bokte nannet ja identifiseret ja dohkkehit geavahan- ja eaiggáduššanvuoigatvuođaid Čoahkkingirjji čálli : Siv Marit R. Eira
Side 16 av 20
16 siidu 20 siiddus