pere/sami_parallel huggingface dataset:
– Fra noen miljøer utenfor det samiske kjerneområdet hører man innimellom kritikk på at skolebøker og undervisningsopplegg er altfor sentrert om indre Finnmark , både når det gjelder kultur og språk .
– Muhtin birrasiin sámi guovddášguovllu olggobealde gullojit muhtimin dakkár moaitagat ahte skuvlagirjjit ja oahpahusfáttát lea menddo sakka gullevaččat Sis-Finnmárkui , sihke das mii guoská kultuvrii ja gillii .
Har du merket noen slike reaksjoner i Sør-Varanger ?
Gulatgo don dákkár moaitámušaid Mátta-Várjjagis ?
– Nei , her er foreldre og elever bare glade for at de har en samisklærer .
– In , dáppe leat sihke váhnemat ja oahppit ilus go sis lea sámegiel oahpaheaddji .
Det er aldri noe snakk om at jeg ikke snakker den lokale dialekta .
Ii leat goassege leamaš sáhka das ahte in máhte báikkálaš suopmana .
Og når det gjelder kulturdelen så er det jo så mye av den som ikke finnes her lenger , slik at det må hentes fra indre Finnmark , for eksempel bryllupsskikker .
Ja mii guoská kulturoassái , de das lea ollu mii ii leat šat dáppe , nu ahte dan ferte viežžat Sis-Finnmárkkus , ovdamearkka dihte náitalanvieruid .
Sør-Varanger kommune har slitt over lang tid med å få tak i og holde på samisklærere .
Mátta-Várjjat gielda lea guhká rahčan fidnet ja doalahit sámegiel oahpaheddjiid .
Ester Johnsen mener en grunn til dette er at samisklærerne ofte blir veldig ensomme på sin arbeidsplass .
Ester Johnsen oaivvilda okta sivva dasa lea ahte sámegiel oahpaheaddjit šaddet leat okto iežaset bargobáikkiin .
Dette fordi den enkelte lærer ikke tilbys undervisning i andre fag , og at vedkommende dermed ikke har noen naturlige samarbeidspartnere blant kollegene .
Šaddá nu dannego ovttaskas oahpaheaddjái ii fállojuvvo oahpahus eará fágain , ja dan dihte ii leat dán oahpaheaddjis lunddolaš ovttasbargoguoibmi bargoskihpáriid gaskkas .
Som den eneste læreren i samisk har man heller ingen å diskutere faget eller planlegge sammen med .
Áidna oahpaheaddjin sámegielas ii leat oktage geainna sáhtášii háleštit fága birra ja plánet ovttas .
Skoleåret 2005/2006 har rektor på Sandnes skole tatt signalene fra Ester Johnsen på alvor , da Ester nå i tillegg til samiskundervisninga har fått timer i en klasse .
Skuvlajagi 2005/2006 Goađáid skuvlla rektor lea váldán Estera sávaldaga duođas , ja Esteris leat dál sámegieloahpahusa lassin muhtin diimmut ovtta luohkás .
– Jeg har jo hørt via andre at samiskundervisninga er til bry for enkelte lærere , men jeg har ikke møtt slike holdninger personlig .
– Lean earáid bokte gullan ahte sámegieloahpahus lea váivin muhtin oahpaheddjiide , muhto in leat ieš deaividan dákkár guottuiguin .
Jeg tror man også sjøl er nødt til å være litt smidig og villig til samarbeid .
Jáhkán ahte ieš ferte leat veaháš geabbil ja dáhttut ovttasbargat .
For eksempel henter jeg alltid sjøl elevene ut av timene , jeg kan ikke regne med at de andre lærerne husker når det er samisk .
Ovdamearkka dihte vieččan álo ohppiid eret diimmuin , in sáhte vuordit ahte eará oahpaheaddjit álo muitet goas sámegieloahpahus lea .
Blix , Erik Schytte : Sør-Varanger slekter .
Blix , Erik Schytte : Sør-Varanger slekter .
Samiske samlinger 10 .
Samiske samlinger 10 .
Norsk folkemuseum 1971 .
Norsk folkemuseum 1971 .
Rasmussen , Kåre Gade : Sør-Varangers skolehistorie til 1880 – med hovedvekt på den samiske og den kvenske perioden .
Rasmussen , Kåre Gade : Sør-Varangers skolehistorie til 1880 – med hovedvekt på den samiske og den kvenske perioden .
Hovedoppgave i pedagogikk , Oslo 1976 .
Hovedoppgave i pedagogikk , Oslo 1976 .
Rasmussen , Siv : En økende samisk bevissthet .
Rasmussen , Siv : En økende samisk bevissthet .
I Sør-Varanger 1960–2005 Fra malm til mangfold .
I Sør-Varanger 1960–2005 Fra malm til mangfold .
Sør-Varanger historielag 2005 .
Sør-Varanger historielag 2005 .
Sildnes , Sigbjørn : Skolevesenet .
Sildnes , Sigbjørn : Skolevesenet .
I Sør-Varanger 1960–2005 .
I Sør-Varanger 1960–2005 .
Fra malm til mangfold .
Fra malm til mangfold .
Wikan , Steinar : Grensebygda Neiden .
Wikan , Steinar : Grensebygda Neiden .
Nordkalott-Forlaget og Sør-Varanger museums forlag 1995 .
Nordkalott-Forlaget og Sør-Varanger museums forlag 1995 .
Nr. : 75/2008
Nr. : 75/2008
Se egen pressemelding om handlingsplanen .
Loga sierra preassadieđáhusa doaibmaplána birra .
Se egen pressemelding om Sametingets selvstendige stilling .
Loga sierra preassadieđáhusa Sámedikki iešheanalaš sajádaga birra .
– Samiske pasienters rett og behov for tilrettelagte tjenester må etterspørres og synliggjøres i planlegging , utredning og når beslutninger tas i de regionale helseforetakene .
– Sámi divššohasaid vuoigatvuohta ja dárbu oažžut heivehuvvon bálvalusaid , lea dárbu ohcalit ja váldit vuhtii plánain , čielggademiin ja mearrádusain mat dahkkojuvvojit guvllolaš dearvvašvuođadoaimmahusain .
– Regjeringen vil kartlegge i hvilken grad elever ikke får oppfylt sine rettigheter til et fullverdig opplæringstilbud i samisk , og hvordan dette eventuelt kan bedres .
– Ráđđehus áigu kártet man muddui lea duohta ahte skuvlavážžiid vuoigtatvuođat oažžut dievas oahppofálaldagaid sámegielas eai ollašuva , ja dat vejolaččat galget buorránit .
– Det legges generelt vekt på å videreutvikle det grenseoverskridende samarbeidet på nordisk nivå og i nordområdene , blant annet i tilknytning til språkarbeid , opplæring og læremidler , forskning og høyere utdanning , barn og unge , og næringsutvikling .
– Ráđđehus áigu nannet barggu nuortalaččaid / goltálaččaid gillii ja kultuvrii ávkin . Erenoamáš deaddu biddjojuvvo dasa , ahte buoridit rádjerasttideaddji ovttasbarggu davviriikkalaš ja davviguvllolaš dásis , ee. gielladoaimmaid , oahpahusa ja oahpponeavvuid , dutkama ja alit oahpahusa , mánáid ja nuoraid , ja ealáhusaid ovddideami oktavuođas .
Regjeringen vil arbeide videre med å følge opp prosessen med å utvikle en Nordisk Samekonvensjon .
Ráđđehus áigu joatkit barggu mainna áigumuš leat oažžut áigái davvi ­riikkalaš sámekonvenšuvnna .
– Regjeringen vil legge til rette for at Sametinget kan føre en selvstendig kulturpolitikk , og det blir foreslått at Sametinget får alt ansvar for å prioritere mellom aktuelle kulturbyggeprosjekter .
– Ráđđehus áigu láhčit dilálašvuođaid Sámediggái , vai sáhttá jođihit iešheanalaš kulturpolitihka , ja árvaluvvo ahte Sámediggi galgá oažžut ovddasvástádussan vuoruhit áigeguovdilis kulturhuksenprošeavttaid .
– Regjeringen ønsker å rette større oppmerksomhet mot hvordan samepolitiske målsettinger og etablerte rettigheter kommer til praktisk uttrykk innenfor velferdsstatens ordninger og tilbud , slik at samer kan ha trygghet for at deres behov imøtekommes .
– Ráđđehus dáhttu eambbo fuomášumi dasa , mo sámepolitihkalaš ulbmilat ja vuođđu ­duvvon vuoigatvuođat bohtet geavatlaš ávkin čálgostáhta ortnegiin ja fálaldagain , vai sámit sáhttet luohttit dasa , ahte sin dárbbut váldojuvvojit vuhtii .
– I styringsdialogen med statlige virksomheter må det arbeides med å synliggjøre samiske hensyn .
– Stivrenráđđádallamiin mat leat stáhtalaš doaimmahusaiguin , ferte ulbmil leat oažžut oidnosii sámi dárbbuid .
Et slikt arbeid er påbegynt blant annet overfor Arbeids- og velferdsetaten , regionale helseforetak og det statlige barnevernet .
Dakkár áigumuš lea ee. Bargo- ja čálgoetáhta , guvllolaš dearvvašvuođa ­doaibmabijuid ja stáhtalaš mánáidsuodjalusa dáfus .
– Bedre rekrutteringen av personell med samiskspråklig kompetanse .
– Buoridit sámegielalaš fidnomáhtolaš olbmuid háhkama virggiide .
– Det er et stort behov for etter- og videreutdanning av ansatte i offentlig sektor knyttet til samiske forhold .
– Stuorra dárbu lea lasse- ja joatkkaohppui sis guđet barget sámi dilálašvuođaide guoski almmolaš surggiin .
Nr. : 49
Nr. : 49
Tale / artikkel , 28.06.2011
Sárdni / artihkal , 28.06.2011
Av : Statssekretær Roger Schjerva
Stáhtačálli Roger Schjerva
Skatteetatens kontorstruktur
Vearroetáhta kantuvrrat
Innlegg i Nationen
Čálus Nationen-áviissas
I Nationen 7. juni påstås det at nedleggelse av små skattekontorer er ” nok et ledd i sentraliseringen ” .
Geassemánu 7. b. . Nationen-áviissas čuoččuhit , ahte unna vearrokantuvrražiid heaittiheapmi lea ” vuot lávki dan guvlui , ahte buot čohkkejuvvo guovddážiidda ” .
Nedleggelse av skattekontorer skal ikke føre til økt sentralisering til de største byene , og ingen ansatte skal sies opp .
Nu ii leat . Vearrokantuvrraid heaittihemiin eai čohkke bálvalusaid stuorámus gávpogiidda , eaige bargit celkojuvvo eret .
Skatteetaten har en struktur med mange små kontorer , noe som er utfordrende både faglig og kostnadsmessig .
Vearroetáhta ráhkadussii gullet ollu unna kantuvrražat , mii hástala sihke fágalaččat ja ruđalaččat .
For å sikre et tilfredsstillende tjenestetilbud , økt likebehandling av skattyterne og en effektiv ressursbruk har Skattedirektoratet derfor fått Regjeringens fullmakt til å legge ned små skattekontorer med opp til fire ansatte .
Vearrodirektoráhtta áigu sihkkarastit dohkálaš fálaldagaid , vearromáksiid ovttaárvosaččabut meannudeami ja beaktilis resursageavaheami , ja leage dan nammii ožžon Ráđđehusas fápmudusa heaittihit uhca vearrokantuvrražiid , main leat eanemusat 4 bargi .
Skatteetaten hadde i april 121 skattekontorenheter med fire eller færre ansatte .
Vearroetáhtas ledje cuoŋománus 121 vearrokantuvrra , main ledje eanemusat 4 bargi .
Med i gjennomsnitt 1,2 personer ansatt er disse kontorene naturlig preget av begrensede ressurser og små , sårbare fagmiljøer .
Go kantuvrrain leat gaskamearálaččat 1,2 bargi , de lea oalle lunddolaš ahte dain leat ráddjejuvvon resurssat ja unna , rašes fágabirrasat .
Dette er ikke til det beste verken for skattyterne eller de ansatte .
Dat ii leat vearromáksiid iige bargiid ovdun .
Større , mer robuste og spesialiserte fagmiljøer er også viktig i en tid der skatteetaten behandler stadig mer komplekse oppgaver .
Stuorát ja stargasut fágabirrasat , mat sáhttet vuodjut dihto fáttáide , leat mávssolaččat dán áigge , go meannudit ain máŋggabealagat áššiid .
Nedleggelse av mindre kontorer vil i liten grad påvirke tjenestetilbudet i berørte kommuner .
Unnimus kantuvrražiid heaittiheapmi ii olus váikkut daid gielddaid bálvalusfálaldahkii .
Skattyter kan fortsatt benytte gode tjenester gjennom elektroniske kanaler eller skattetatens telefontjeneste , Skatteopplysningen .
Vearromáksit sáhttet ain muosáhit buriid bálvalusaid jogo elektrovnnalaččat dahje vearroetáhta telefonbálvalusa bokte ( Skatteopplysningen ) .
Omstruktureringen skal ikke føre til økt sentralisering til de største byene .
Rievdadusain eai čohkke bálvalusaid stuorámus gávpogiidda .
Ved nedlegging av kontor skal etaten legge opp til å styrke nærliggende kontor i samme region .
Kantuvrraid heaittiheami oktavuođas etáhta bargá dan ovdii , ahte seammá guovllu lagaš kantuvrrat nannejuvvojit .
Vadsø , Narvik , Harstad , Leikanger og Molde er eksempler på distriktskommuner som har fått flere oppgaver og ansatte de siste årene .
Čáhcesuolu , Narviika , Harstad , Leikanger ja Molde leat dakkár gielddat , maidda leat maŋimuš jagiid lasihan doaimmaid ja bargiid .
Nedleggelse av små skattekontor er en gradvis omstrukturering som vil foregå i dialog med tillitsvalgte i etaten .
Unna vearrokantuvrražiid heaittihit vehážiidda , ja ođđa ráhkadusa ektui gulahallet etáhta luohttámušolbmuiguin .
Ingen ansatte skal sies opp , og ansatte ved berørte kontorer skal få tilbud om arbeid ved et nærliggende skattekontor .
Bargit eai celkojuvvo eret , ja heaittihuvvon kantuvrraid bargiide fállet barggu lagamus kantuvrrain .
På denne måten bygges det opp større og mer robuste fagmiljøer i distriktene .
Ulbmil lea doalahit ođđaáigásaš vearrohálddašeami , mii lea gearggus dustet servodaga ovdáneami .
Skatteøkonomisk avdeling ( SØ )
Vearroekonomalaš ossodat
Avdelingen ledes av ekspedisjonssjef Hans Henrik Scheel .
Ossodaga jođiha gaskaboddosaš ekspedišuvdnahoavda Geir Åvitsland .
Skatteøkonomisk avdeling har ansvaret for strukturpolitiske spørsmål i tilknytning til den alminnelige økonomiske politikken og de årlige skatte- og avgiftsopplegg .
Vearroekonomalaš ossodaga ovddasvástádus leat strukturpolitihkalaš gažaldagat mat gusket dábálaš ekonomalaš politihkkii ja jahkásaš vearro- ja divathommegiidda .
Økonomiske analyser vedrørende skatter og overføringer på statsbudsjettet , herunder samspillet mellom trygdesystemet og skattesystemet og analyser av inntektsfordelingen .
Ekonomalaš analysat mat gusket verrui ja juolludemiide stáhtabušeahtas , dasa gullá maid ovttasbargu gaskal oadsjosystema ja vearrosystema ja dienasjuohkima analysat .
Struktur- og næringsøkonomiske spørsmål , herunder petroleumsøkonomi .
Struktur- ja ealáhusekonomalaš gažaldagat , dan vuolde maid petroleumekonomiija .
Seksjonsleder : Avd.dir. Siren Solhaug . Oppgaver : Analyser av skatteøkonomiske problemstillinger .
Vearrosekšuvdna ( VS ) Sekšuvdnajođiheaddji : Oss. dir. Siren Solhaug Barggut : Vearroekonomalaš váttisvuođačuolmmaid analysat .
Årlige skatteopplegg .
Jahkásaš vearrohommegat .
Utredning og vurdering av forslag til endringer i skattereglene og beregning av provenyvirkninger .
Čielggadit ja árvvoštallat rievdadanevttohusaid mat ráhkaduvvojit vearronjuolggadusaide ja árvvoštallat dienas ( proveny ) váikkuhusaid .
Analyse av inntektsfordelingen av de skattemessige sidene ved trygder , pensjoner og stønader .
Dienasjuohkima analysa mii guoská oaju , penšuvnnaid ja doarjagiid vearuhanbeliide .
Seksjon for nærings- og petroleumsøkonomi ( SNP )
Ealáhus- ja petroleumsekonomiija sekšuvdna ( EPS . )
Seksjonsleder : Avd.dir. Ingrid D. Rasmussen Oppgaver : Koordinering av departementets arbeid med struktur- og næringsøkonomiske spørsmål .
Doaibmi sekšuvdnajođiheaddji : Vuolitdirektevra Torgeir Johnsen . Barggut : Koordineret departemeantta bargguid struktur- ja ealáhusekonomalaš gažaldagain .
Analysearbeid i tilknytning til tiltak for mer effektiv ressursallokering og de økonomiske sidene ved petroleumssektoren .
Analysabarggut doaimmain mat gusket beaktilit resursageavaheapmái ja petroleumssuorggi ekonomalaš beliide .
Ansvar for skattlegging av naturressurser herunder petroleums- og kraftverkssektoren .
Ovddasvástádus vearuhit luondduresurssaid , dasa gullá maid petroleum- ja fápmoráhkkanussuorgi .
Utredningsseksjonen ( URS )
Čielggadansekšuvdna ( ČS . )
Seksjonsleder : Avd.dir. Erik Storm . Oppgaver : Utredningsseksjonen har et overordnet ansvar for utredningsarbeid og å utvikle beregnings- og analysemetoder på avdelingens saksfelt .
Sekšuvdnajođiheaddji : Oss. dir. Erik Storm Barggut : Čielggadanjuhkosis lea bajitdási ovddasvástádus čielggadanbargguin ja galgá maid ovddidit meroštallan- ja analyserenmálliid ossodaga áššesurggiin .
Seksjonen skal følge med i den internasjonale skatteforskningen og bidra til prioriteringer i den nasjonale forskningen gjennom bl.a. Skatteforskningsprogrammet i Norges forskningsråd og Finansdepartementets kontrakter med Statistisk sentralbyrå .
Sekšuvdna galgá čuovvut mielde riikkaidgaskasaš vearrodutkamiid ja váikkuhit našuvnnalaš dutkamiid vuoruhemiide earet eará Norgga dutkanráđi Vearrodutkanprográmma bokte ja soahpamušain maid Ruhtadandepartemeanta dahká Statistihkalaš guovddášbyråain .
Nr. : 9
Nr. : 9
Skogbruket : Karbonlager og verdiskaping
Eanandoallu : Kárbonvuorká ja árvoháhkan
Regjeringen vil legge til rette for å styrke skogens bidrag til verdiskaping i hele landet , og til å nå viktige energi- , klima- og miljømål .
Ráđđehus áigu láhčit dili nu ahte nanne vuovddi árvoháhkanbuktaga miehtá riikka , ja ahte joksá dehálaš energiija- , dálkkádat- ja birasmihttomeriid .
Ved økt etterspørsel etter trevirke vil regjeringen legge til rette for å øke hogsten i norske skoger for å bruke mer trevirke til byggematerialer og til energiformål .
Go muoraide šaddá eanet jearru , de ráđđehus áigu láhčit dili dasa ahte norgga vuvddiin lasihit muorračuollamiid vai eanet muorra geavahuvvo huksenávdnasiidda ja energiijaulbmiliidda .
- Et bærekraftig skogbruk med hogst , planting og stell er både god klimapolitikk , næringspolitikk og miljøpolitikk , .
- Ceavzilis vuovdedoallu čuollamiin , gilvimiin ja dikšumiin lea buorre dálkkádatpolitihkka , ealáhuspolitihkka ja biraspolitihkka .
Et aktivt og lønnsomt skogbruk og en konkurransedyktig industri er viktig for bosetting , sysselsetting og næringsutvikling , sier landbruks- og matminister Lars Peder Brekk .
Aktiivvalaš ja gánnáhahtti vuovdedoallu ja gilvoceavzilis industriija lea dehálaš ássamii , barggolašvuhtii ja ealáhusovdáneapmái , dadjá eanandoallo- ja biebmoministtar Lars Peder Brekk .
Voksende skog tar opp store menger CO 2 fra lufta , og lagrer denne over lang tid i trærne eller i bygningsmaterialer .
Vuovdi mii lassána váldá vuostá ollu CO 2 hivvodagaid áimmus , ja vuorku daid guhkes áigái muoraide dahje huksenávdnasiidda .
De norske skogene tar hvert år opp klimagasser tilsvarende halvparten av de samlede klimautslippene her i landet .
Norgga vuovddit jahkásaččat váldet vuostá dálkkádatgássaid mat vástidit beali riikka ollislaš dálkkádatluoittuin .
Skogressursene er fornybare og skogbruk er en av våre viktigste distriktsnæringer med stor økonomisk betydning over hele landet .
Vuovderesurssat leat ođasmahtti ja vuovdedoallu gullá min deháleamos guovlluealáhusaide , miehtá riikka das lea stuora ekonomalaš mearkkašupmi .
Innsatsen for å øke bruken av tre skal videreutvikles , og ved økt etterspørsel etter råstoff fra skogen , skal det legges til rette for økt hogst og uttak av skogbiomasse .
Árjabidjamiid galgá viidáset ovdánahttit vai muorrageavaheapmi lassána , ja go šaddá eanet jearru vuovddi álgoávdnasiidda , de galgá láhčit dili eambbo muorračuollamiidda ja vuovdebiomássaid viežžamii .
Målrettet miljøinnsats Økt aktivitet i skogbruket skal kombineres med bedre kunnskap om miljøverdiene i skog og styrkede miljøhensyn i skogbruket .
Mihttoguvllot birasbarggut Lotnolagaid eanet vuovdedoalu doaimmaiguin galgá leat buoret máhtolašvuohta vuovddi birasárvvuid birra ja vuovdedoalus galgá váldit eambbo vuhtii birrasa .
Dette skal skje ved å ta i bruk de nye virkemidlene i naturmangfoldloven og skogbrukets virkemidler , bl.a. miljøregistreringer , kunnskapsutvikling og levende skog-standarden .
Dát galgá dahkkojuvvot go luonddušláddjivuođalága ođđa gaskaomiid váldá atnui ja vuovdedoalu gaskaomiid , ea.ea. birasregistreremiid , máhttoovdáneami ja ealli vuovddi - standárdda .
Tilstanden og utviklingen til miljøverdiene i skog skal kunne dokumenteres og gjøres offentlig tilgjengelig .
Vuovddi birasárvvuid dilálašvuođa ja ovdáneami galgá sáhttit duođaštit ja biddjojuvvot almmolašvuhtii olahanláhkái .
Legge til rette for økt bruk av tre , herunder utrede trebruk i statlig sektor ledet av Statsbygg .
Láhčit dili eanet muorrageavaheapmái , nugo guorahallat muorrageavaheami stáhtalaš suorggis man Statsbygg jođiha .
Legge til rette for økt bruk av skogråstoff til bioenergi og arbeide for å utvikle storskala pilotprosjekter for biovarme nær viktige befolkningskonsentrasjoner .
Láhčit dili eanet geavahit vuovdeálgoávdnasiid bioenergiijii ja bargat dan ala ahte ovdánahttit bio-liggema stuoraskálá pilohtaprošeavttaid daid guovlluid birrasiidda gos leat dehálaš olmmoščoahkkádusat .
Møte eventuell økt etterspørsel etter råstoff fra skogen ved å legge til rette for økt bærekraftig avvirkning og uttak av skogbiomasse .
Dustet vejolaš lassáneaddji jearu vuovddi álgoávdnasiidda go láhčá dili eanet ceavzilis čuollamiidda ja vuovdebiomássa viežžamiidda .
Utvikle skogbrukets infrastruktur innenfor rammene av målrettede miljøhensyn og ivaretakelse av naturmangfoldet , for å gi bedre adkomst til skogressursene som grunnlag for økt skogbasert verdiskaping .
Ovdánahttit vuovdedoalu infrastruktuvrra mihttoguvllot birasdárbbuid ja luonddušláddjivuođa áimmahuššama rámmaid siskkobealde , vai addá buoret beassama vuovderesurssaide , mii lea vuođđun eanet vuovdevuđot árvoháhkamii .
Styrke oppbyggingen av skogressursene og andre tiltak som også kan ta vare på og utvikle karbonlageret på norske landarealer videre , innen miljømessig akseptable rammer .
Nannet vuovderesurssaid ja eará doaimmaid huksema mat maiddái sáhttet áimmahuššat ja ovdánahttit norgga eananareálain kárbonvuorkká viidáset , birasdohkálaš rámmaid siskkobealde .
Legge til rette for økt bruk av skogen som arena for styrket helse og velferd ved å initiere samarbeid mellom skogeiere , frivillige organisasjoner og myndigheter , herunder bl.a. økt vekt på skog i Inn på tunet-prosjektet .
Láhčit dili dasa ahte vuovddi eambbo geavahit báikin dearvvašvuođa ja čálggu nannemii dakko go álggaha ovttasbarggu gaskal vuovdeeaiggádiid , eaktodáhtolaš organisašuvnnaid ja eiseválddiid , nugo ea.ea deattuhit vuovddi eambbo nudaddjon Sisa šilljui – prošeavttas ( Inn på tunet prosjektet ) .
Sammenstille og offentliggjøre kunnskap om tilstand og utviklingstrekk for skog- og miljøverdier i en årlig rapport ” Bærekraftig skogbruk – næring og miljø ” .
Ovttastahttit ja almmuhit máhtolašvuođa vuovde- ja birasárvvuid dili ja ovdánahttinbeliid birra jahkásaš raporttas » Ceavzilis vuovdedoallu – ealáhus ja biras ” .
Nyhet , 18.06.2012
Ođas , 19.06.2012
Slagsvold Vedum ny landbruks- og matminister
Slagsvold Vedum nammaduvvon ođđa eanandoallo- ja biebmoministtarin
Trygve Slagsvold Vedum er i dag , 18 juni , utnevnt til ny landbruks- og matminister .
Trygve Slagsvold Vedum lea odne nammaduvvon ođđa eanandoallo- ja biebmoministtarin .
Det blir nøkkel-overrekkelse kl 12.30 .
Čoavdagiid geigejit dii. 12.30 .
Slagsvold Vedum er 33 år gammel og har vært Stortingsrepresentant fra Hedmark siden 2005 .
Slagsvold Vedum lea 33 jagi boaris ja lea leamaš Hedmarka Stuorradiggeáirrasin 2005 rájes .
Han er nestleder i Senterpartiet og har vært parlamentarisk leder i Senterpartiets stortingsgruppe siden 2009 .
Son lea Guovddášbellodaga várrejođiheaddji ja lea leamaš Guovddášbellodaga stuorradiggejoavkku parlamentáralaš jođiheaddji 2009 rájes .
Slagsvold Vedum har utdanning fra Jønsberg landbruksskole og Tomb jordbruksskole .
Slagsvold Vedum lea vázzán Jønsberg eanandoalloskuvlla ja Tomb eanandoalloskuvlla .
Han har studier fra Høgskolen i Hedmark , avdeling Blæstad og fra Universitetet i Oslo .
Son lea maid studeren Hedmarka allaskuvlla Blæstad ossodagas ja Oslo universitehtas .
Han har hatt ulike verv i Senterpartiet lokalt og sentralt .
Sus leat leamaš sierralágan doaimmat Guovddášbellodagas sihke báikkálaččat ja guovddášdásis .
Slagsvold Vedum driver hjemgarden i Stange .
Slagsvold Vedum bargá ruovttušaddogárdimiinnis Stanges .
Han er gift og har to barn .
Son lea náitalan ja sus leat guokte máná .
Lars Peder Brekk går tilbake til Stortinget , der han er valgt representant fra Nord-Trøndelag .
Lars Peder Brekk máhccá Stuorradiggái , gos son lea Davvi-Trøndelaga áirrasin .
Harald Oskar Buttedahl og Ane Hansdatter Kismul fortsetter i sine stillinger som statssekretær og politisk rådgiver i Landbruks- og matdepartementet .
Harald Oskar Buttedahl ja Ane Hansdatter Kismul joatkiba virggiineaskka stáhtačállin ja politihkalaš ráđđeaddin Eanandoallo- ja biebmodepartemeanttas .
Det blir nøkkel-overrekkelse i Landbruks- og matdepartementet , Akersgt 59 , kl 12.30 .
Čoavdagiid geigejit Eanandoallo- ja biebmodepartemeanttas , Akersgt 59 , dii 12.30 .
Pressen møter i resepsjonen i R 5 seinest kl 12.15 .
Media čoaggana R5-resepšuvdnii maŋimusat dii 12.15 .
Landbruks- og matminister Trygve Slagsvold Vedum ( Foto : Stortinget )
Eanandoallo- ja biebmoministtár Trygve Slagsvold Vedum ( Govven : Stortinget )
Leif Sletsjøe :
Leif Sletsjøe :
Noen erfaringer fra en sameskole idag
Sámás : Sara Ellen J. Eira Heahttá
Leif Sjetsjøe på 1970-tallet ( Foto utlånt av Anne Sletsjøe )
Leif Sletsjøe , 1970-logus ( Gova luoikan Anne Sletsjøe )
Trass i at tittelen kunne tyde på nyere tid , er denne fortellinga fra 1946 , og handler om hvordan en erstatningslærer sørfra opplevde skolen for samiske elever i Nesseby .
Vaikko vel bajilčála geažuha ahte lea ođđaset áiggi birra sáhka , de lea dát muitalus 1946:s , ja muitala movt lullinorgalaš duddeoahpaheaddji vásihii movt skuvla lei Unjárgga sámi mánáide .
I Samisk skolehistorie 1 er ei annen fortelling om å være lærer i Nesseby i fornorskingstida .
Sámi skuvlahistorjá 1 - girjjis lea eará muitalus mii muitala movt lei leat oahpaheaddjin Unjárggas dáruiduhttináigodagas .
Denne er også fra 1946 , fra Meskelv skole [ 1 ] .
Dat lea maid 1946:s ja lea Álddajoga skuvllas [ 1 ] .
Begge disse erstatningslærerne , som ikke kunne noe samisk , blei plassert i samisktalende kretser .
Goappašat duddeoahpaheaddjit , geat eaba máhttán sámegiela , biddjojuvvuiga sámegielat skuvlaguovlluide .
Kommunen hadde da en eneste lærer med samisk som morsmål , men hun var plassert i den kretsen som var mest norskspråklig [ 2 ] .
Gielddas lei dalle dušše okta oahpaheaddji geas lei sámegiella eatnigiellan , muhto su bidje bargui dan skuvlabiirii gos eanas oahppit ledje dárogielaga [ 2 ] .
Forfatteren Leif Sletsjøe ( 1921–82 ) vokste opp i Larvik .
Girječálli Leif Sletsjøe ( 1921–82 ) bajásšattai Larvikas .
Før tida i Nesseby hadde han tatt artium som privatist .
Ovdal go bođii Unjárgii lei son vázzán privatistan artiuma .
I manuset , som er skrevet vel et år etter at han forlot Finnmark , presenterer han seg som « stud. » , mag.art. og nevner at han « er meget språkinteressert » .
Mánusis , mii lea čállon sullii jagi maŋŋel go guđii Finnmárkku , son dadjá iežas « stud. » , mag.art. ja das son namuha ahte « berošta hirbmosit gielain » .
Som den første i Norden tok Sletsjøe magistergrad i romansk filologi med fagene portugisisk , spansk og fransk og underviste seinere i disse språka ved Universitetet i Oslo og Handelshøgskolen i Bergen .
Vuosttaš olmmožin Davviriikkain Sletsjøe válddii romanalaš filologiija magistargráda mas ledje portugálagiella , espánnjagiella ja ránskkagiella ja oahpahii maŋŋel dáid gielaid Oslo universitehtas ja Bergena gávpeallaskuvllas .
I tillegg til en stor vitenskapelig produksjon oversatte han en rekke skjønnlitterære verk fra fransk , spansk og portugisisk .
Lassin stuora dieđalaš buktagii son jorgalii olu čáppagirjjálašvuođa sihke ránskka- , espánnja- ja portugálagielas .
Dette er avskrift av et handskrevet manus som vi har funnet i Samisk arkiv , i Hans J. Henriksens [ 3 ] etterlatte papirer .
Dá lea nubbehusčálus giehtačállon mánusis maid gávnnaimet Sámi arkiivvas , Hans J. Henriksena [ 3 ] báhcán báhpiriin .
Når det i innledninga står at « et medlem av Komiteen har bedt meg skrive litt ... » , er det sannsynligvis snakk om Samordningsnemnda for skoleverket .
Go álgočállosis čuožžu ahte « muhtin miellahttu Komiteas lea bivdán mu čállit veahá ... » , de lea árvideames sáhka Skuvladoaimmahaga ovttastahttinlávdegottis .
Manuset er skrevet i november 1947 , og så vidt vi vet ikke offentliggjort tidligere .
Mánus lea čállon skábmamánnu 1947:s , ja min dieđu mielde ii leat dát ovdal almmuhuvvon .
Et medlem av Komiteen har bedt meg skrive litt om mine erfaringer fra en klasse av samebarn i Øst-Finnmark , hvor jeg var konstituert lærer fra januar 1946 og ut skoleåret .
Muhtin miellahttu Komiteas lea bivdán mu čállit veahá iežan vásáhusaid birra sámemánáid skuvlaluohkás Nuorta-Finnmárkkus , gos ledjen gaskaáigásaččat virgáibiddjon oahpaheaddjin 1946 ođđajagemánus gitta dan skuvlajagi lohppii .
Da jeg meldte meg nyttårskveld 1945 for å reise til Finnmark som lærer , visste jeg ingenting om hvor jeg ville havne .
Go dieđihin ođđabeairuohta 1945 ahte áiggun vuolgit Finnmárkui , de in diehtán veaháge gosa sáhtten rievdat .
Jeg havnet ved en skole i et reint samedistrikt , Karlebotn i Nesseby herred .
Mun šadden ovtta skuvlii mii leai čielga sámeguovllus , Stuorravuonas , Unjárgga gielddas .
Her drev jeg skole i 5 måneder .
Doppe mun dollen skuvlla 5 mánu .
Læreren på stedet trengte hjelp .
Oahpaheaddji dan báikkis dárbbahii veahki .
Han var aleine , mens han før hadde hatt to med-lærere .
Dál son lei ákto , vaikko ovdal ledje leamaš guokte miel`oahpaheaddji .
Karlebotn hadde før ødeleggelsen nytt internat og lå meget godt an hva undervisning angår .
Ovdal billistemiid lei Stuorravuonas leamaš ođđa internáhtta ja lei oahpahusa dáfus hui buori dilis .
Jeg skal her skrive litt om hva jeg har erfart når det gjelder språkproblemet der nord og spørsmålet om undervisningsmålet i skolen .
Áiggun dás čállit veahá giellaváttisvuođaid birra maid mun vásihin doppe davvin , ja daid gažaldagaid mat gusket skuvlla oahpahusgillii .
Som enhver nok vil forstå , kunne jeg ikke et ord lappisk da jeg kom til Karlebotn .
Nu go juohkehaš ipmirda , de in máhttán sáni ge sámegiela go ollejin Stuorravunnii .
Jeg prøvde å lære litt , fordi jeg er meget språkinteressert .
Mun geahččalin gal oahppat veahá , go beroštan hirbmosit gielain .
Jeg fikk oppover Konrad Nielsens Lærebok i lappisk .
Ožžon davás Konrad Nielsena giellaoahppagirjji Lærebok i lappisk .
Det gikk imidlertid ynkelig smått for meg , og den dag i dag kan jeg ikke noe lappisk .
Dat manai oba njozet munnje , ja in otná dán beaivvige máhte sáni ge sámegiela .
Grunnen til at resultatet ble så dårlig , er at jeg ikke skulle si noe på lappisk i skolen .
Sivvan dasa go ohppen nu unnán , lei ahte in galgan dadjat maide sámegillii skuvllas .
Jeg skulle snakke norsk , tale langsomt og tydelig og prøve å gjøre meg forståelig med det .
Mun galgen dárustit , hupmat njozet ja čielgasit ja geahččalit oažžut mánáid ipmirdit mu .
Det var derfor ikke nødvendig , jeg tror heller ikke ønskelig , at jeg lærte noe av barnas språk .
Danne ii lean dárbbašlaš , ja in jáhke lei sávahahttige , ahte ohppen veaháge mánáid giela .
Jeg hadde mange ganger vondt av 8–9-åringer i klassen min .
Mun máŋgii váivahuvven iežan luohká 8-9-jahkásaččaid dihte .
Mange forsto lite av hva jeg sa .
Máŋggas ipmirdedje unnán maid mun lohken .
Og jeg må erkjenne at jeg nok ble utålmodig noen ganger .
Ja ferten dovddastit ahte soames geardde šadden gierdameahttun .
Jeg tenker da nærmest på norsk-diktatene i klassen for 12–13-åringer .
Jurddahan eanas dárogieldiktáhtaid birra 12–13 jahkásaččaid luohkás .
Det var jo ganger jeg glemte meg , men det hendte det skjedde når en elev , etter at jeg gjentagne ganger hadde lest et norsk ord , ikke kunne få skrevet det ned .
Dáhpáhuvai dieđusge ahte vajáldahtten ieš nai , muhto sáhtii dáhpáhuvvat nu nai ahte soames oahppi ii nagodan čállit dan maid galggai , vaikko ledjen máŋgii geardduhan seamma dárogielsáni .
Barna hadde det nok ikke godt i slike stunder .
Mánáin gal várra ii lean nu buorre dilli daid háviid .
Karlebotn brakkeskole 1945
Stuorravuona bráhkkaskuvla , 1945
Karlebotn brakkeskole , med påbygg .
Stuorravuona bráhkkaskuvla ođđa osiin .
Gjenreisningsbrakka ble satt opp i 1945 og blei brukt som skole fram til 1952 .
Ođđasithuksenbráhkka huksejuvvui 1945:s ja geavahuvvui skuvlan gitta 1952 rádjái .
Dette kan høres ut som et slags skriftemål , men det er det ikke .
Sáhttá gal orrut dego juoga lágan suttudovddastus , muhto nu dat ii leat .
Jeg er klar over at noen hver ville miste fatningen nå og da i slike forhold .
Mun dieđán ahte juohke okta livččii soames gearddi ribahan suhttat diekkár diliin .
Elevene hadde så ynkelig små forutsetninger for å skrive norsk etter diktat .
Ohppiin ledje nu beare heajos návccat diktáhta čállit dárogillii .
Jeg håper slike vonde minner fra klassen ikke graver seg ned i barnas sinn .
Mun sávan diekkár váivves muittut skuvlaluohkás eai bisán máná muitui .
Jeg har imidlertid ingen grunn til å håpe det .
Mus ii leat makkárge ágga sávvat dan .
En gutt , som jeg syntest var spesielt tung i oppfattelsen , så ofte på meg med store , redde øyne når jeg ropte et ord for 6. eller 7. gang .
Okta bárdni gii mu mielas lei earenoamáš njoahci ipmirdit , geahčai munnje stuora , ballán čalmmiiguin go mun čurvon sidjiide seamma sáni 6. dehe 7. gearddi .
Han hadde ikke tankens bruk lenger da , og jeg forsto det ikke .
Son ii máhttán šat jurddahit dalle , muhto mun in dan ipmirdan .
Han hilste aldri på meg utafor skolen , kanskje fordi han ikke torde .
Son ii goassege dearvvahan mu skuvlla olggobealde , ja soaitá leat nu ahte ii duostan .
Øvede lærere har sikkert gjort liknende erfaringer som mine .
Hárjánan oahpaheddjiin dáidet leat seamma vásáhusat go mus .
I åras løp er det i så fall blitt mange som tenker på skoleåra med frykt og beven .
Jagiid mielde leat gártan máŋggas geat jurddahit skuvlajagiid birra baluin ja doarggistemiin .
Jeg har ofte tenkt på hvordan norske barn ville oppføre seg ( og hvilke følger det ville ha ) hvis de ble nødt til å tale fransk eller russisk fra første dag i skolen .
Lean máŋgii jurddahan movt dáža mánát livčče meannudan ( ja makkár váikkuhusat dain livčče ) jus sin livčče bággen hupmat juogo ránskkagiela dehe ruoššagiella vuosttaš beaivvi rájes skuvllas .
Jeg har mange gode minner fra min skoletid i Karlebotn .
Mus leat olu buorit muittut skuvlaáiggis Stuorravuonas .
Barna var snille og lærevillige .
Mánát ledje siivvut ja áŋgirat .
Gode evner hadde de og , like gode som norske barn .
Sis ledje maiddái buorit attáldagat , lihka buorit go dáža mánáin .
De fleste av dem var meget musikalske .
Eatnasat sis ledje hui nuohttát .
Men språkvansker satte en lei stengsel for dem .
Muhto giellaváttisvuođat hehttejedje sin .
Regning kunne de bli flinke i , fordi øvinga i dette faget er mer uavhengig av lærerens muntlige undervisning enn i andre fag .
Rehkenastimis gal sáhtte šaddat čeahpit , go dán fága hárjehallamis ii leat nu olu oahpaheaddji njálmmálaš oahpaheami duohken go eará fágain .
Tavledemonstrasjoner o.l. inngår jo som en del av undervisninga .
Távvalis čájeheapmi ja dakkár sullásaš oahpaheapmi han lea oassin oahpaheamis .
Verre er det med orienteringsfag .
Lea vearrát čuvgehusfágaiguin .
Jeg husker i øverste klasse i geografi at jeg ba en gutt fortelle litt av leksa .
Muittán alimus luohkáin geografiijas ahte sihten ovtta luntta muitalit veahá leavssus .
Han reiste seg opp , ramset opp noen setninger , men innimellom undervisningsstoffet hadde han tatt med « se side 15 » , « se tabell 31 » o.s.v. .
Son čuoččahii , celkkii soames cealkagiid , muhto gaskkohagaid leavssuin lei váldán mielde nu go « se side 15 » , « se tabell 31 » jna. .
Bare dette eksempelet skulle vise hvor lite skolen er tjent med at undervisninga i sin helhet foregår på norsk .
Dušše dat ovdamearkka čájeha juo man unnán ávki lea go buot oahpahus lea dárogillii .
Mi mening er at samene så snart som mulig må få undervisning på sitt eget språk .
Mun oaivvildan ahte sámit galggaše nu jođánit go vejolaš oažžut oahpahusa iežaset gillii .
Fra det kjente kan de så lettere utvide kunnskapene .
Sidjiide livččii álkit viiddidit iežaset máhtolašvuođa go álget dainna mii lea oahpis .
Norsk må komme som annet språk .
Dárogiella ferte leat nubbingiellan .
Jeg vil ikke uttale meg om på hvilket alderstrinn de bør få norsk .
In áiggo gal árvalit guđe luohkás galggale oahpahallagoahtit dárogiela .
Dog vil jeg si at de ikke bør få norsk i 1. og 2. klasse .
Goitge áiggun dadjat ahte eai berre oažžut dárogiela vuosttaš eaige nuppi luohkás .
Disse to åra bør helt og holdent brukes til å orientere barna om alle de merkelige ting de skal lære på skolen .
Guokte vuosttaš jagi berre ollásit biddjot dasa ahte muitalit mánáide buot daid ártegis áššiid maid sii galget oahppat skuvllas .
Det bør gis mye norskundervisning i de øverste klassene .
Berre baicca olu dárogieloahpahus leat daidda geat leat maŋemus jagiid vázzime skuvlla .
Jeg tror ferdigheten i dette vil bli like stor og større etter denne ordninga enn den er nå .
Jáhkán ahte sii ohppet dan lihka bures ja vel buorebut dainna lágiin go nu go dál lea .
Kanskje bør elevene i øverste klasse gå over til å snakke bare norsk .
Soaittále oahppit dain alimus luohkáin álgit dušše dárogiela hupmat .
Jeg er ikke den rette til å uttale meg om en slik ting som en særegen kulturs tilbakegang .
In leat rievttes olmmoš cealkit maidege dakkár áššiin go earenoamáš kultuvrraid maŋosmannama .
Men når kjennere av problemet mener samekulturen vil forsvinne hvis vi ikke gjør noe for å hindre det , da er jeg enig etter de erfaringene jeg sjøl har .
Muhto sii geat dovdet váttisvuođaid oaivvildit ahte sámekultuvra jávká jus mii eat daga maide mii hehttešii dan , de lean gal ovtta oaivilis dasa dál go leat alddán vásáhusat dán áššis .
Språkvansker i skolen + i ungdommen ynkelig liten atspredelse utenom religiøse møter , dette gjør at en sunn sameungdom gjerne viser sine mindre bra sider i samvær med nordmenn .
Giellaváttisvuođat skuvllas ja váilevaš suohtastallan eará go risttalaš čoakkálmasat , dagahit ahte dearvvaš sámi nuorat sáhttet čájehit veahá heajut beliid go leat dážaiguin ovttas .
[ 1 ] Harald Eidheim : Kriselærar i Sápmi – opplevingar og refleksjonar .
[ 1 ] Harald Eidheim : Heahteoahpaheaddji Sámis – vásáhusat ja dárkostusat .
Samisk skolehistorie 1. [ 2 ] Se fortellinga om Gunhild Fokstad i Ragnhild Sandøys artikkel i denne boka .
Sámi skuvlahistorjá 1 . [ 2 ] Geahča muitalusa Gunhild Fokstad birra Ragnhild Sandøya artihkkalis dán girjjis .
[ 3 ] Hans Jonas Henriksen ( 1903-1977 ) var fra Fanasgieddi i Tana .
[ 3 ] Hans Jonas Henriksen ( 1903–1977 ) lei Fanasgiettis , Deanus eret .
Han var en av de mest aktive forkjempere for samisk språk og kultur i si tid .
Son lei okta dain áŋgirepmosiin ovddastit sámegiela ja kultuvrra dalá áiggis .
Han var bl.a. språkkonsulent for professor Konrad Nielsen i arbeidet med Lappisk ordbok , administrativ leder for Samisk råd for Finnmark og seinere Norsk Sameråd og redaktør for avisa Ságat .
Son lei ee. giellakonsuleantan professor Konrad Nielsenii go barggai Lappisk ordbok girjjiin , hálddahushoavdan Finnmárkku Sámi ráđis ja maŋŋel Norgga Sámeráđis ja Ságat áviissa doaimmaheaddjin .
I år har vi fått en ny ordning som betyr at du kan stemme fra 1. juli dersom du ikke har mulighet til å stemme innenfor den ordinære perioden for forhåndsstemmegivning , og heller ikke på valgdagen .
Dán jagi mii leat ožžon ođđa ortnega mii mearkkaša ahte don sáhtát jienastit suoidnemánu 1. b. rájis jos dus ii leat vejolašvuohta jienastit ovddalgihtii jienasteami dábálaš áigodaga , iige vel válgabeaivvige .
I perioden 1. juli til og med 9. august må du da henvende deg til kommunen og avtale tid for å stemme .
Áigodagas mii bistá suoidnemánu 1. b. rájis gitta borgemánu 9. b. rádjai , don fertet váldit oktavuođa gildii ja soahpat áiggi go dutnje heive jienastit .
Du trenger ikke valgkort , men ta med legitimasjon .
Don it dárbbaš válgakoartta , muhto váldde mielddát legitimašuvnna .
Den 10. august starter den ordinære forhåndsstemmegivningen .
Borgemánu 10. b. álgá dábálaš ovddalgihtii jienasteapmi .
Du kan forhåndsstemme helt fram til og med 11. september .
Vejolaš lea ovddal ¬gihtii jienastit maŋimusat čakčamánu 11. b. .
Det er kommunen som tar imot forhåndsstemmer .
Gielda dat vuostáiváldá ovddalgihtii jienastagaid .
Kommunen bestemmer når og hvor du kan forhåndsstemme , og informerer om dette .
Gielda mearrida goas ja gos don sáhtát jienastit ovddalgihtii , ja dieđiha dan .
Kommunen tar også imot forhåndsstemmer på helse- og sosialinstitusjoner .
Gielda maid vuostáiváldá ovddalgihtii jienastagaid dearvvasvuođa- ja sosiálaásahusain .
Du kan forhåndsstemme i hvilken som helst kommune i hele landet .
Don sáhtát ovddalgihtii jienastit vaikko man gielddas riikka miehtá .
Du kan derfor stemme i en annen kommune enn der du bor / er manntallført .
Danne don sáhtát jienastit eará gielddas go dan gielddas man jienastus ¬lohkui don leat čálihuvvon ássin .
Dersom du stemmer utenfor kretsen du er registrert som bosatt i , vil du få utdelt en blå , blank stemmeseddel .
Jos don jienastat dan biirre olggobealde masa don leat registarastojuvvon ássin , de don oaččut alit guoros jienastanlihpu .
Du må da skrive på hvilke parti / gruppe du vil stemme på .
Don dalle fertet čállit dan bellodagaá dahje joavkku nama maid don jienastat .
Du kan også benytte medbrakt stemmeseddel fra egen krets .
Don sáhtát maid geavahit jienastanlihpu maid leat ožžon iežat biirres .
Slik forhåndsstemmer du :
Ná don jienastat ovddalgihtii :
I valglokalet henvender du deg til valgfunksjonær som gir deg stemmeseddelkonvoutt og som forklarer deg hvordan du skal gå frem for å stemme .
Válgalanjas don válddát oktavuođa válgadoaimmahassii guhte dutnje addá jienastanlihppokonvoluhta ja čilgesta dutnje mo don galggat čađahit iežat jienasteami .
Du går til valgavlukket , velger stemmeseddel , gjør eventuelle endringer og legger deretter stemmeseddelen i stemmeseddelkonvolutten .
Don manat jienastanlovkui , válljet jienastanlihpu , rievdadat dan jos háliidat ja bijat jienastanlihpu dasto jienastanlihppokonvoluhttii .
Gå til valgfunksjonæren som legger stemmeseddelkonvolutten og valgkortet ditt ned i en omslagskonvolutt , som deretter legges i valgurnen .
Mana válgadoaimmahasa lusa guhte bidjá du jienastanlihppo-konvoluhta ja du válgakoartta doavdnjekonvoluhttii , maid don dasto bijat válgaurdnii .
Stemmen blir sendt til riktig kommune for opptelling .
Du jienastat sáddejuvvo du ruovttugildii , vai váldojuvvo mielde lohkamii .
Forskrift om valg til Sametinget krever at en velger som er ukjent for stemmemottaker skal legitimere seg .
Láhkaásahus sámediggeválgga birra gáibida ahte jienasteaddji gean jienastat ¬vuostáiváldi ii dovdda , galgá duođaštit gii son lea .
Eksempler på legitimasjon er pass , førerkort og bankkort med bilde , men du kan også bruke annen type legitimasjon .
Legitimašuvdnaovda ¬mearkkat leat pássa , vuodjinkoarta ja báŋkokoarta mas lea govva , muhto don sáhtát maid geavahit earalágan legitimašuvnna .
Det er ikke nødvendig å ta med valgkort , men det forenkler valgfunksjonærenes arbeid dersom du tar det med , og det går raskere for deg å stemme .
Dus ii dárbbaš leat válgakoartta mielddát , muhto jos don válddát dan mielddát , de dat geahpeda válgadoaimma ¬hasaid barggu , ja don gearggat johtileappot jienasteames .
Husk at stemmen må rekke å nå frem til riktig opptellingskommune innen valgdagen .
Muitte ahte du jienastat ferte joavdat du ruovttugildii ovdal válgabeaivvi .
Du bør derfor være ute i god tid .
Danne don berret ovddalgihtii jienastit buresge áiggil .
Dersom du ikke kan komme til et valglokale på grunn av sykdom eller uførhet , kan du søke valgstyret i din kommune om å få stemme hjemme eller der du oppholder deg .
Jos dus ii leat vejolašvuohta vuolgit válgalatnjii dávdda dahje lámisvuođa geažil , de don sáhtát iežat gieldda válgastivrras ohcat lobi jienastit ruovttus dahje doppe gos don leat .
Kommunen vil kunngjøre når søknadsfristen er .
Gielda dieđiha dákkár ohcama áigemeari .
Dersom du får adgang til å stemme hjemme , kommer det noen fra kommunen hjem til deg og mottar forhåndsstemmen der .
Jos don beasat ruovttus jienastit , de gielddas boahtá olmmoš du geahčai ja vuostáiváldá du ovddalgihtii jienastaga .
Dersom du bor eller av andre grunner oppholder deg i utlandet eller på Svalbard og Jan Mayen , kan du forhåndsstemme på norske utenriksstasjoner , hos særskilt oppnevnte stemmemottakere eller du kan brevstemme .
Jos don orut dahje eará sivaid geažil leat olgoriikkas dahje Svalbárddas ja Jan Mayenis , de don sáhtát ovddalgihtii jienastit Norgga olgoriikastašuvnnain , sierra nammaduvvon jienastatvuostáiváldiid luhtte dahje don sáhtát jienastit reivviin .
Har du stemmerett ved både stortings- og sametingsvalget , kan du avgi stemme ved begge valgene .
Jos dus lea jienastanvuoigatvuohta sihke stuorradiggeválggas ja sámediggeválggas , de sáhtát jienastit guktuid válggain .
Slik kan du endre på stemmeseddelen
Ná don sáhtát rievdadit jienastanlihpu
Stemmeseddelen avgjør hvilket parti du stemmer på .
Jienastanlihppu mearrida guđemuš bellodaga don jienastat .
Det er opp til deg om du vil endre på stemmeseddelen .
Ieš don mearridat rievdadatgo jienastanlihpu .
Hvis du ikke endrer , stemmer du på kandidatene i den rekkefølgen de står på stemmeseddelen .
Jos don dan it rievdat , de don jienastat eavttohasaid dan vuoru mielde mas sii leat jienastanlihpus .
For at endringene som blir gjort på stemmeseddelen skal få betydning ved valgoppgjøret , må endringene ved samme kandidatnavn gjøres av mer enn halvparten av de velgerne i fylket som har gitt valglisten sin stemme .
Ovdalgo rievdadusat mat dahkkojuvvojit jienastanlihpus , sáhttet váikkuhit válgaloahpparehkenastimii , de fertejit eanebut go bealli sis guđet fylkkas jienastit dan válgalisttu , leat dahkan rievdadusa seamma eavttohasa nammii .
Veiledning for hvordan du gjør endringer , står også på stemmesedlene .
Mo don galggat dahkat rievdadusaid jienastanlihppui , rávvejuvvo maiddái jienastanlihpuinge .
Ikke vær redd for å endre på stemmeseddelen !
Ale bala rievdadeames jienastanlihpu !
Den blir ikke forkastet selv om du gjør feil .
Dat ii hilgojuvvo vaikko dagažatge rievdadusaid boastut .
Slik kan du endre på stemmeseddelen :
Ná don sáhtát rievdadit jienastanlihpu :
Stryke kandidater :
Sihko eavttohasaid :
Sett et merke ( kryss , hake eller liknende ) i ruten til høyre for navnet til kandidaten ) ( e du vil stryke .
Merkes ( ruossažiin , roahkkemearkkain dahje dakkáraččain ) dan ruktái mii lea dan eavttohasa dahje daid eavttohasaid olgešbealde , gean dahje geaid don háliidat sihkkut .
I 205 kommuner åpner valglokalene allerede søndag 13. september .
Válgalanjat rahppojuvvojit 205 gielddas juo sotnabeaivvi čakčamánu 13. b. .
Se oversikt over hvilke kommuner som har en- eller todagers valg .
Geahča visogova mas oainnát main gielddain válga čađahuvvo ovtta beaivvis ja main gielddain dat čađahuvvo guovtti beaivvis .
Kommunen kunngjør hvor ditt valglokale er og hvor lenge det er åpent .
Gielda dieđiha válgalanja mas don sáhtát jienastit ja goas dat lea rabas .
Dersom du er registrert bosatt i en kommune som hadde færre enn 30 stemmeberettigede ved forrige sametingsvalg , kan du ikke stemme på valgdagen .
Jos don leat girjejuvvon dakkár gieldda ássin mas ledje unnit go golbmalogis geain lei jienastanvuoigatvuohta ovddit sámediggeválggas , de it sáhte jienastit válgabeaivvi .
Du kan da bruke stemmeretten din ved å forhåndsstemme .
Dalle don fertet geavahit jienastanvuogatvuođat jienastit ovddalgihtii .
Se oversikt over hvilke kommuner som tar imot stemmer på valgdagen og hvilke kommuner som kun tar imot forhåndsstemmer [ pdf-format ] [ excel-format ] .
Geahča visogova mas oainnát mat gielddat vuostáiváldet jienastagaid válgabeaivvi ja mat gielddat vuostáiváldet jienastagaid dušše ovddalgihtii [ pdf-hápmi ] [ excel-hápmi ]
Det er ikke nødvendig med valgkort , men det forenkler valgfunksjonærenes arbeid dersom du tar det med og det går raskere for deg å stemme .
Don it dárbbaš válgakoartta go jienastat , muhto go dat lea dus mielde , de dat álkkásmahttá válgadoaimmahasaid barggu ja du jienasteapmi ii ádján nu guhká .
Trenger du veiledning eller hjelp i valglokalet , kan du henvende deg til en av valgfunksjonærene .
Jos don dárbbašat rávvaga dahje veahki válgalanjas , de don sáhtát das váldit oktavuođa muhtun válgadoaimmahassii .
Kommunene er i utgangspunktet forpliktet til å legge stemmegivningen til lokaler hvor alle velgere kan komme seg inn på egen hånd .
Gielddat leat rievtti mielde geatnegasat lágidit jienasteami dakkár lanjaide maidda buot jienasteaddjit besset veahki haga .
Skulle likevel et valglokale ikke være tilgjengelig for en bevegelseshemmet velger , kan vedkommende avgi stemme rett utenfor valglokalet .
Jos dattetge muhtun válgalatnja lea dakkár ahte lámis jienasteaddji ii beasa sisa , de dat jienasteaddji sáhttá jienastit dasttá olggobealde dan válgalanja .
To valgfunksjonærer kommer i så fall ut , gir nødvendig hjelp og tar i mot stemmen .
Dalle guokte válgadoaimmahasa galget boahtit olggos ja dárbbu mielde veahkehit jienasteaddji ja vuostáiváldit su jienastaga .
Dersom du har flyttet etter 30. juni , står du innført i Sametingets valgmanntall i den kommunen du har flyttet fra , selv om du har meldt flytting .
Jos don leat fárren geassemánu 30. b. maŋŋil , de don leat girjejuvvon dan gieldda Sámedikki jienastuslohkui mas don leat fárren eret , vaikko vel leatge dieđihan iežat fárrema .
Du er manntallført i den kommunen du er registert i folkeregisteret som bosatt den 30. juni 2009 .
Don leat dan gieldda jienastuslogus man álbmotregistarii don ledjet čálihuvvon ássin geassemánu 30. b. 2009 .
Slik stemmer ved sametingsvalget
Ná don galggat bargat go jienastat sámediggeválggas :
Gjør eventuelle endringer på stemmeseddelen .
Rievdat jienastanlihpu jos don dan háliidat .
Legg deretter stemmeseddelen i stemmeseddelkonvolutten .
Bija dasto jienastanlihpu jienastanlihppokonvoluhttii .
Gå til en valgfunksjonær for å bli avkrysset i manntallet .
Mana válgadoaimmahasa lusa vai son sáhttá ruossaža sárggastit du nama gurrii jienastuslogus .
Legg stemmeseddelkonvolutten i valgurnen .
Bija jienastanlihppokonvoluhta válgaurdnii .
Nils Sneberg :
Nils Sneberg :
– Det var lite jeg lærte på skolen
- Unnán ohppen skuvllas
Nils Sneberg ( Foto : Nils-Ole Dalvik )
Nils Sneberg ( Govva : Nils-Ole Dalvik )
Nå går vi to generasjoner tilbake og lar to av dem som gikk på skolen i Manndalen på 1920- og 30-tallet fortelle .
Dál mannat guokte buolvva maŋos , ja diktit muitalit guoktása sis geat skuvlla vázze Olmmáivákkis 1920- ja 30-logus .