pere/sami_parallel huggingface dataset:
Slike former for fravær i skoleåret har i noen tilfeller vært problematisert av ulike skolemyndigheter .
Dákkár jávkamat skuvlajagis leat muhtumin váttisindahkkon iešguđet lágan skuvlaeiseválddiin .
Skoleforskingen påpeker at skolen som arena er både en primær personlighetsdannende faktor samtidig som det er et system for overføring av generasjoners kulturgods ( Anton Hoem : " Samenes skolegang .
Skuvladutkan deattuha ahte skuvla arenan lea sihke vuđolaš persovnnalašhábmen fáktor seammás go lea vuogádat mii galgá viidásetfievrridit buolvvaid kulturriggodaga ( Anton Hoem : " Samenes skolegang .
En analyse av undervisningssituasjonen med forslag til styrking av denne i fire kommuner i Finnmark " 1965 , Anton Hoem : " Yrkesfelle , sambygding , same eller norsk ? "
En analyse av undervisningssituasjonen med forslag til styrking av denne i fire kommuner i Finnmark " 1965 , Anton Hoem : " Yrkesfelle , sambygding , same eller norsk ? "
2986 , Asle Høgmo : " Er en flerkulturell skole mulig ? "
2986 , Asle Høgmo : " Er en flerkulturell skole mulig ? "
2995 , Inger Marie Kristine Nystad : " Mannen mellom myte og modernitet " 2003 , Jens Ivar Nergård : " Den levende erfaring " 2006 ) .
2995 , Inger Marie Kristine Nystad : " Mannen mellom myte og modernitet " 2003 , Jens Ivar Nergård : " Den levende erfaring " 2006 ) .
Derfor har grad av samsvar mellom hjemmets og skolens målsetning stor betydning for barnas personlighetsutvikling og dannelse .
Dan sivas lea oktavuohta gaskal ruovttu ja skuvlla mihttomeriin ollu dadjamuš ohppiid persovnnalaš ovdáneapmái ja oahppamii .
I den grad hjemmets og skolens målsetning faller sammen , vil påvirkningen og læringen i hjem og skole utfylle og forsterke hverandre .
Dalle go skuvlla ja ruovttu mihttomearit heivejit oktii , boahtá ruovttu ja skuvlla oahppan nannet ja gievrudit nubbi nuppi .
Dette medfører at det samiske samarbeidet mellom skole-hjem må prioriteres som et utviklingsområde .
Dát mielddisbuktá ahte sámi ovttasbargu gaskal skuvlla ja ruovttu fertejit vuoruhuvvot ovdánahttinsuorgin .
I en masteroppgave fra 2008 blir slike spørsmål gjennomgått med utgangspunkt i samiske skolemiljøer i Troms og Nordland ( Tone Hansen , masteroppgave i spesialpedagogikk ved det samfunnsvitenskapelige fakultet , Universitetet i Tromsø 2008 : ” Skolens dilemma i møte med samiske barn og deres foreldre ” ) .
Ovtta váldofágačállosis 2008:s iv guorahallojuvvojit dákkár gažaldagat gos vuolggasadjin leat sámi skuvlabirrasat Romssas ja Nordlánddas . Vaikko dát hástalus lea oahpis máŋgga sámi guovllus – de lea lahkoneapmi iešguđet lágan skuvlaeaiggádis skuvlaeaiggádii , ja lea dárbu stuorit systemáhtalaš ovdánahttinbargui dán áššis .
Målet for et slikt arbeid må være å bedre rammebetingelsene for at nødvendig praktisk kunnskap også ivaretas i forhold til skolen som system .
Mihttomearrin dákkát barggus ferte leat buoridit rámmaeavttuid vai dárbbašlaš praktihkalaš oahppu maid vuhtiiváldojuvvo skuvlla ektui vuogádahkan .
En oppfatning av at hjemmemiljøet avviker fra skolen og den kulturen skolen representerer vil kunne innebære en risiko for skoleresultater , og har derfor stor betydning .
Ipmárdus ahte ruovttubiras lea eará lágan go skuvla ja kultuvra maid skuvla ovddasta sáhttá mielddisbuktit heajut skuvlabohtosiid , ja dan sivas lea das stuora mearkkašupmi .
Språkarbeid rettet direkte mot foreldre er også sentralt for å understøtte den samiske språkutviklingen og samarbeidet mellom skole og hjem .
Giellabargu mii lea oaivvilduvvon váhnemiidda lea maid guovddážis doarjut sámegiela giellaovdánahttima vuolábealde ja ovttasbarggu gaskal ruovttu ja skuvlla .
Voksenopplæringsprogrammet SAAL er blant annet en viktig del av dette , men også kompetanseutviklingstiltak som har som målsetning å styrke skriveferdighetene i samisk hos foreldregenerasjonen vil kunne ha stor betydning .
Rávisolbmuidoahpahus SAAL lea earret eará dehálaš oassi dás , muhto maiddái gelbbolašvuođaovdánahttindoaimmas man ulbmil lea nannet čállinčehppodaga sámegielas váhnenbuolvvas lea ollu dadjamuš .
Læremidler Overordnet mål for politikkområdet : Samiske elever skal ha tilgang til kvalitative samiske læremidler i alle fag i grunnopplæringen .
Oahpponeavvut Bajit mihttomearri politihkkasuorgái : Sámi ohppiin galget kvalitehtalaččat buorit oahpponeavvut olahanmuttus buot fágain vuođđooahpahusas .
Det skal satses på ny teknologi slik at den samiske skolen er fremst i tilretteleggingen og bruken av nye digitale læremidler .
Ferte rahčat oažžut ođđa teknologiija vai sámi skuvla lea ovddemusaid searvvis heiveheamis ja ođđa digitála oahpponeavvuid geavaheamis .
Side 233 av 377
233 siidu 379 siiddus
Når Kunnskapsløftet samisk ble iverksatt i 2006 gjorde departementet det klart at dette ikke var en læremiddelreform , og etter politisk innsats fra Sametinget ble det bevilget 1 million ekstra til Sametinget i forbindelse med Kunnskapsløftet samisk .
Go máhttolokten – Sámegiella biddjui johtui 2006:s de deattuhii departemeanta ahte dát ii leat oahpponeavvoreforbma , ja Sámedikki politihkalaš áŋgiruššama maŋŋil juolluduvvui 1 miljovdna lassin Sámediggái Máhttolokten – Sámegiella oktavuođas .
I 2007 ble Sametingets arbeid på området evaluert .
2007 : evaluerejuvvui Sámedikki bargu suorggis .
I kjølvannet av denne evalueringen ble det innført en ny politisk linje fra Sametinget der skoleeiere får gratis læremidler .
Dán evalueremis álggahuvvui ođđa politihkalaš linjá Sámedikkis ortnet gos skuvllat ožžot nuvttá oahpponeavvuid .
En politikk med fortsatt gratis læremidler til kommunene vil kunne medføre at det ansvaret som skoleeiere har for samiske elever på samme vis som norske elever og andre elever uthules .
Jus politihkka nuvttá oahpponeavvut suohkaniidda joatkašuvvá , sáhttá dat mielddisbuktit ahte geatnegasvuohta mii skuvlaeaiggádiin lea sámi mánáid ovddas seamma ládje go dárogielat mánáide , veahttá .
Lærermidler er viktige verktøy for lærere og elever for å sikre at elevene skal oppnå de kompetansemålene og grunnleggende ferdighetene som eleven skal utvikle gjennom opplæringen i henhold til Kunnskapsløftet .
Oahpponeavvut leat dehálaš reaidun oahpaheddjiide ja ohppiide sihkkarastindihti vai oahppit olahit daid gelbbolašvuođamihttuid ja vuođđogálggaid maid oahppit galget háhkat alcceset oahpahusáiggis Máhttoloktema mielde .
Samiske elever har samme rettighet som norske elever til å ha tilgjengelig alle lærermidler på samisk .
Sámegielat ohppiin leat seamma vuoigatvuođat go dárogielat mánáin beassat atnit sámegielat oahpponeavvuid .
Situasjonen i dag , 6 år etter at skolereformen Kunnskapsløftet er blitt innført , er at det fortsatt ikke er samiske lærermidlene etter nye læreplaner på plass .
Odne , 6 jagi maŋŋil go skuvlareforbma Máhttolokten biddjui johtui , lea dilli nu ahte eai vel gávdno sámegielat oahpponeavvut ođđa oahppoplána mielde .
De samiske forlagene har en sentral rolle i utviklingen av samiske læremidler .
Sámi lágádusain lea guovddáš rolla sámi oahpponeavvuid buvttadeamis .
I denne sammenhengen er prosesser knyttet til prekvalifisering av samiske forlag i forbindelse med læremiddelproduksjon og påfølgende rammeavtaler av stor interesse ( Skisse til ordning med prekvalifisering og rammeavtale mellom Sametinget og samisk forlagsbransje , notat datert 3. juni 2011 K. Johnsen konsulentselskapet Noodt &amp; Reiding ) .
Dán oktavuođas leat proseassat ovdalgihtii kvalifiserema sihkkarastimis sámi lágádusaid oahpponeavvobuvttadeamis ja čuovvovaš rámmašiehtadusain stuora beroštumis ( Ovdakvalifiserema ja rámmašiehtadusortnega sárggus mii lea Sámedikki ja sámi lágádussuorggi gaskka , notáhta beaiváduvvon geassemánu 3. b. 2011 K. Johnsen konsulentselskapet Noodt &amp; Reiding ) .
Sametinget må uansett utfall av vurderinger knyttet til samisk forlagsstøtte sikre at det etableres en prekvalifiseringsordning for samiske forlag , at det inngås rammeavtaler som fungerer parallelt med søknadsbaserte ordninger .
Sámediggi ferte vaikko makkár guorahallamat dahkkojit sámi lágádusdoarjagiin sihkkarastit ahte ásahuvvo ovdalgihtii dohkkehanortnet sámi lágádusain , ja ahte rámmašiehtadusat dahkkojit mat doibmet ovttas ohcanvuđot ortnegiiguin .
Slik vil man kunne sikre styrket kvalitet hos samiske forlag , og tilby samiske forlag en viss sikkerhet for produksjon , samtidig som man ivaretar offentlige regler om anskaffelser og konkurranse .
Ná sáhttá sihkkarastit buoriduvvon kvalitehta sámi lágádusain , ja fállat sámi lágádusaide muhtin muddui sihkarvuođa buvttadeami ovddas , seammás go goziha ahte almmolaš njuolggadusat háhkama ja gilvaleami birra dollojuvvojit .
Side 234 av 377
234 siidu 379 siiddus
Med digitale læremidler menes det interaktive oppgaver på internett eller DVD eller tilsvarende interaktive media , bestående av en kombinasjon av tekst , grafikk , lyd og / eller film ( video ) som støtter nord- , sør- og lulesamisk tegnsett fullt ut .
Digitála oahpponeavvuin jurddašuvvojit vuorrováikkuhusvejolaš bargobihtát interneahtas dahje DVD ja eará sullásaš vuorrováikkuhusvejolaš mediain , main gávdno sihke teaksta , grafihkka , jietna ja / dahje filbma ( video ) , mii dohkkeha sihke davvi- , julev- ja lullisámegiela fonttaid ollásit .
I utformingen av slike digitale læremidler skal det til enhver tid tas i bruk aktuelle , moderne teknikker og metoder for å sikre en best mulig interaktivitet og brukeropplevelse for elev og lærer .
Go dákkár oahpponeavvuid hábme , ferte álo váldit átnui áigeguovdilis ođđaáigásaš teknihkaid ja málliid vai sihkkarastá buoremus lági mielde vuorriváikkuhanvejolašvuođa ja geavahanvásihusa ohppiide ja oahpaheaddjái .
Sammenlignet med trykte læremidler er digitale læremidler mer fleksible , enklere å oppdatere og slipper forsinkelser og kostnader knyttet til distribuering .
Go buohtastahttá prentejuvvon oahpponeavvuiguin de leat digitála oahpponeavvut álkibut ođasmahttit , ja beassá eret liigebargguin ja áigegeavahemiin , ja liigegoluin mat leat go juogada ja sáddeda .
Den største utfordringen med en større satsning på digitalisering er implementeringen av slike læremidler , hvor det kan være generasjonsmessige skjevheter når det gjelder digital kompetanse .
Stuorámus hástalus stuorát digitaliserenáŋgiruššamiin lea dakkár oahpponeavvuid váldit atnui , go sáhttet leat buolvvaid gaskkas stuorra erohusat digitála gelbbolašvuođa dáfus .
For at læreren i klassesituasjonen fortsatt skal kunne være instruktør og leder , er det viktig at de nye læremidlene ikke fører til en situasjon hvor eleven overtar som instruktør og leder .
Vái oahpaheaddji ain sáhttá leat bagadeaddji ja jođiheaddji luohkálanjas , de lea deaŧalaš ahte ođđa oahpponeavvut eai buvttit dakkár dili ahte oahppi šaddá bagadeaddjin ja jođiheaddjin .
En offensiv strategi på dette feltet vil også samsvare godt med de intensjonene om at digitale ferdigheter inngår som en av de grunnleggende ferdighetene .
Offensiiva strategiija dán suorggis heive maid bures daidda áigumušaide ahte digitála gálggat galget gullat vuođđo gálggaide .
Vi vet også fra den omfattende fjernundervisningen som føres i faget samisk ovenfor samiske elever at det eksisterer betydelige utfordringer knyttet til å faktisk bruke og å få ulike tekniske løsninger til å fungere i den hektiske hverdagen .
Mii diehtit maiddái stuorra gáiddusoahpahusas maid sámi oahppit ožžot sámegielfágas , ahte leat hui stuorra hástalusat dan ektui ahte duođas geavahit ja iešguđet teknihkalaš čovdosiid ja oažžut daid doaibmat dilihis árgabeaivvis .
Dette kan gå på bekostning av tiden til aktiv undervisning .
Dat sáhttá váldit áiggi aktiivvalaš oahpahusas .
Dette er en stor utfordring som må avklares i et større prosjekt for å sikre nye , oppdaterte og funksjonelle samiske læremidler .
Dat lea stuorra hástalus maid ferte čoavdit stuorát prošeavttas sihkkarastin dihtii ođđa , ođasmahttojuvvon ja doaibmi sámi oahpponeavvuid .
Man kommer ikke unna at en slik satsning også vil måtte forutsette en større videre- og etterutdanningssatsning rettet mot både samiske lærere og forlagsfolk samt en betydelig oppgradering av tekniske løsninger i de samiske skolene .
Das ii beasa eret ahte dakkár áŋgiruššan maiddái eaktuda stuorát joatkka- ja viidásetoahppoáŋgiruššama sihke sámi oahpaheddjiid ja lágádusbargiid ektui ja sámi skuvllaid teknihkalaš čovdosiid hui stuorra ođasmahttima .
Det vil også være avhengig av at teknisk support er tilgjengelig på den enkelte samiske skole .
Dat sorjá maid das ahte teknihkalaš veahkki lea gávdnomis iešguđet sámi skuvllas .
En slik digital storsatsning innenfor læremiddelsektoren vil falle godt sammen med et behov som ofte er ytret – nemlig behovet for temahefter i samiske emner .
Dakkár digitála stuorraáŋgiruššan oahpponeavvosuorggis heive bures daidda dárbbuide mat dávjá leat dovddahuvvo – namalassii dárbu fáddágihppagiidda sámi fáttáin .
Temahefter vil kunne medføre at man får utviklet målrettede læremidler som enkelt kan tas i bruk og oppdateres .
Fáddágihppagat dagahivčče ráhkaduvvojit ulbmillaš oahpponeavvut maid álkit sáhttá geavahit ja ođasmahttit .
Sametinget har tidligere påpekt at med de økonomiske rammene for læremiddelutvikling , har det vært , og er fortsatt vanskelig å ha helhetlig tenking når det planlegges læremidler .
Sivvan dasa lea ahte mis lea nu ollu ulbmiljoavkkut , masa gullet sihke mánáidskuvla- , nuoraidskuvla- ja joatkkaskuvlaoahppit geat dárbbašit oahpponeavvuid ollu fágain , ja golmma gillii vel .
Grunnen er at det er så mange målgrupper , som omfatter både elever på barneskole , ungdomsskole og videregående opplæring som har bruk for læremidler i mange fag , og det på tre språk .
Ovdalis oahpponeavvoalmmuhusaid oktavuođas biddjojuvvui eanet deaddu dakkár fáddágirjjiide , mas muhtun oassi dain leat leamaš fágarasttildeaddjit , vai oahppi beassá lohkat osiid oahppohivvodagas sámegillii iešguđet luohkkácehkiin .
Ved tidligere utlysninger av læremidler ble det satset mere på temabøker hvor en del av disse har vært tverrfaglige , slik at elever kunne få lese i alle fall deler av lærestoff på samisk på ulike klassetrinn .
Dát lea , geahča bargojoavkku mii lea árvvoštallan beaktilet oahpponeavvoráhkadeami 2010:s , leamaš ovdun go ođđa ođastus bođii , dannego ollu das mii buvttaduvvon dán jurddašeami vuođul , maiddái sáhtii geavahit maŋŋágo ođđa oahppoplánat bohte .
Side 235 av 377
235 siidu 379 siiddus
Det er også viktig at det satses på både utvikling og oversetting / tilrettelegging av gjennomgående og heldekkende læreverk .
Lea maiddái deaŧalaš bidjat návccaid dakkár oahppodahkosiid ráhkadit ja jorgalit , / heivehit mat geavahuvvojit buot cehkiin ja gokčet buot .
Dette fordi vi vet at mye undervisning foregår etter slike læremidler , og at det krever forholdsvis mye mere av den enkelte lærer å alltid måtte tilpasse og tilrettelegge undervisningen fullstendig i forhold til det samiske perspektivet uten støtte i aktuelle læringsressurser .
Dat dannego mii diehtit ahte ollu oahpahus dahkkojuvvo dakkár oahpponeavvuid vuođul , ja ahte dat gáibida viehka ollu eanet ovttaskas oahpaheaddjis álo fertet heivehit ja láhčit oahpahusa ollásit sámi perspektiivva ektui almmá doarjaga haga guovdilis oahppanresurssain .
Da Kunnskapsløftet ble innført , var man akkurat ferdig med oversettelse av matematikkverk til nordsamisk for 1.-10. årstrinn etter L97S , noe som kostet bortimot 10 millioner kroner ( Rapport om " Tiltak for å effektivisere utvikling og produksjon av samiske læremidler " , juni 2010 , L. Mikkelsen på vegne av gruppe nedsatt av Sametinget , Kunnskapsdepartementet og Utdanningsdirektoratet ) .
Go Máhttolokten váldojuvvui atnui , de ledje aiddo geargan jorgalit matematihkkagirjjiid davvisámegillii 1.-10 . Jahkecehkiid várás L97S mielde , ii mávssii lagabui 10 miljon ruvnnu ( Raporta man namma lea " Tiltak for å effektivisere utvikling og produksjon av samiske læremidler " , geassemánnu 2010 , L. Mikkelsen joavkku ovddas mii lea doaibman Sámedikki , Máhttodepartemeantta ja Oahpahusdirektoráhta gaskka .
Det har imidlertid vært et sterkt krav fra skoler og foreldre om at elevene skal ha et matematikkverk på samisk som er utviklet etter Kunnskapsløftet .
Muhto de lea leamaš garra gáibádus skuvllain ja váhnemiin ahte ohppiin galget leat matematihkkagirjjit sámegillii mat leat ráhkaduvvon Máhttoloktema vuođul .
Prosessen med oversetting av matematikkverk fra norsk til alle tre samiske språk er igangsatt – med Multi-serien som forlaget Cálliidlágadus har iverksatt .
Proseassa lea álggahuvvon jorgalit matematihkkagirjjiid dárogielas buot golmma sámegillii – Multi-ráiddu maid Čálliidlágádus lea álggahan jorgalit .
Det er elevbøkene i serien som er prioritert i første omgang .
Álgovuorus leat ráiddu ohppiidgirjjit mat leat vuoruhuvvon .
Arbeidsgruppa som vurderte muligheten for mer effektiv læremiddelutvikling i 2010 hadde utarbeidet en oversikt over dekningsgraden av læremidler .
Bargojoavku mii 2010:s geahčadii vejolašvuođaid beaktilit oahpponeavvobuvttadeami , ráhkadii bajilgova das man muddui gokčet oahpponeavvut .
Det er flere fag hvor det ikke forefinnes læremidler jfr. arbeidsgruppas oppsummeringer , noe som også sammenfaller med erfaringene fra prosjektet Samisk kulturkunnskap i de videregående skolene i Troms fra 2005 .
Eará fágainge váilot oahpponeavvut , bargojoavkku čoahkkáigeasu mielde , juoga mii guorrasa vásáhusaide mat joatkkaskuvllain Romssa bealde ledje Samisk kulturkunnskap ( Sámi kulturmáhttu ) - nammasaš prošeavtta olis 2005:s .
Prosjektet hadde som målsetning å styrke videre- og etterutdanningen av lærere i den videregående skolen i Troms og innarbeide samiske emner i undervisningen i fellesfagene i skolen .
Prošeavttas lei ulbmilin nannet Romssa bealde oahpaheddjiid joatkka- ja lasseoahpuid , ja sámi fáttáid čuoldit sisa skuvlla dábálašfágaid oahpahussii .
Det var også et mål å utvikle og å anbefale læremidler til bruk i dette arbeidet , noe som prosjektet dokumenterte at det fantes lite av .
Lei maid ulbmilin ráhkadit ja ávžžuhit oahpponeavvuid mat heivejit dán bargui , juoga maid prošeavttas duođaštedje ahte gávdnojit unnán .
En særlig utfordring i forhold til læremiddelproduksjonen er tilgangen til sør- og lulesamiske forfattere , oversettere og språkfolk .
Erenoamáš hástalus oahpponeavvobuvttadeamis lea gávdnat lulli- ja julevsámi čálliid , jorgaleddjiid ja giellaolbmuid .
Det innebærer at det må satses mye på å alfabetisere flere samiskspråklige , sikre flere utdanningstilbud i samisk språk og samtidig rekruttere til samisk lærerutdanning .
Dát mearkkaša ahte ferte bidjat searaid eambbo sámegielagiid alfabetiseret , sihkkarastit eanet sámegiela oahpahusfálaldagaid ja seammás rekrutteret sámi oahpaheaddjiohppui .
Det er som oftest lærere som er læremiddelforfattere .
Dábálaččat leat oahpaheaddjit oahpponeavvočállit .
I denne sammenhengen er det viktig å se på de erfaringene som er opparbeidet når det gjelder ressursskole-tenkningen .
Dán oktavuođas lea dehálaš geahčadit daid vásáhusaid maid leat háhkan resursaskuvlla jurddaheami olis .
Aejege er ett eksempel på at det er positivt å etablere et konsentrert ressurssenter hvor man arbeider bredt for å løse de utfordringene som eksisterer på flere områder .
Aejege lea okta ovdamearka das ahte lea buorre ásahit čoahkáiduvvon resursaguovddáža mas viidát bargá čoavdin dihte daid hástalusaid mat leat oallut guovlluin .
Slike ressursmiljøer kan gjøre det mer attraktivt og interessant å arbeide med skolerelaterte utfordringer både når det gjelder å tilby undervisning , utvikle læringsressurser og læremidler .
Dákkár resursabiras sáhttá dahkat bivnnuheabbon ja gelddolaččabun bargat skuvlii guoskevaš hástalusaiguin sihke mii guoská oahpahusa fállat , ovdánahttit oahpporesurssaid ja oahpponeavvuid .
Når samiske lærermidler utgis , så må også lærerveiledning utgis på samisk .
Go sámi oahpponeavvut almmuhuvvojit , de galgá maid oahpaheaddjibagadus almmuhuvvot sámegillii .
Lærerveiledningene er et viktig verktøy for lærerne , og Sametinget må være mer konkret i å sikre at slike veiledere tilvirkes .
Oahpaheaddjibagadus lea dehálaš reaidu oahpaheddjiide , ja Sámediggi ferte leat eambbo konkrehta das ahte sihkarastit dákkár bagadusaid buvttadeami .
I lærerveiledninger får lærere forslag til undervisningsopplegg , forslag til årsplan , oppgaver og lesestoff tilpasset for elevenes ferdighet , forslag til prøver osv. .
Oahpaheaddjit ožžot evttohusaid oahpaheaddjibagadusain sihke oahpahusdahkosii , jahkeplánii , bargobihtáide ja lohkamušaide mat leat heivehuvvon ohppiid gálggaide , evttohusaid geahččalemiide jna. .
Når lærere har tilgjengelig slike verktøy , så får læreren sette mer fokus på didaktikken og det pedagogiske undervisningsopplagget .
Go oahpaheddjiin leat dát reaiddut olámuttos , de beasset oahpaheaddjit bidjat eanet fuomášumi didaktihkkii ja pedagogalaš oahpahusdahkosii .
Dette vil mest sannsynlig bidra til mer kvalitativ undervisning og sannsynlig bedre måloppnåelse blant elevene .
Dát jáhkkimis mielddisbuktá ahte šaddat buoret kvalitehta oahpahusas ja jáhkkimis jokset oahppit buorebut ulbmiliid .
Lærerveiledninger for samiske lærere er også et meget sentralt punkt .
Oahpaheaddjibagadus sámi oahpaheddjiide lea maid dehálaš čuokkis .
Side 236 av 377
236 siidu 379 siiddus
læreren støtte i tilretteleggingen av undervisningen og sikrer også at undervisningen skjer mer enhetlig fra skole til skole .
dahkkojuvvo , ferte sihkkarasttot alit dási lahkoneami seammás go báikkálaš molsašumit vuhtii váldojit .
Det er viktig å understreke at tiltaket Ovttas-Aktan-Aktesne på www.ovttas.no er et meget sentralt og viktig tiltak for å spre kunnskap om ulike samiske læremidler .
Lea dehálaš deattuhit ahte Ovttas-Aktan-Aktesne www.ovttas.no lea hui guovddáš ja dehálašer doaibma juohkit dieđuid juohkelágán sámi oahpponeavvuid birra .
Sametingets opplærings og utdanningspolitikk må derfor også handle om å sikre fremtiden og videreutviklingen av denne nettressursen og andre tilsvarende nettressurser som www.risten.no m.fl. .
Sámedikki oahpahus- ja oahppopolitihkka ferte sihkarastit dán neahttaresurssa ja sullásaš neahttaresurssaid nugo omd. www.risten.no jna. boahtteáiggi ja viidásdovdádeami .
Det er også viktig at Sametinget ivaretar ansvaret for å sikre tilstrekkelig med spesialpedagogiske læremidler .
Lea maid dehálaš ahte Sámediggi áimmahuššá ovddasvástádusa sihkarastit doarvái earenoamášpedagogalaš oahpponeavvuid .
Det er med etablering av Lohkanguovddaš , SEAD og andre instanser nå miljøer med spesialkompetanse på samisk spesialpedagogikk .
Lea Lohkanguovddáža ásahemiin , SEADa bokte ja eará ásahusaid bokte joksat birrasiid main lea earenoamášmáhttu sámi earenoamášpedagogihkas .
I dialog med disse miljøene bør vurderingen av hvilke læremidler som må prioriteres gjøres .
Gaskaságain dáiguin birrasiiguin berre árvvoštallat makkár oahpponeavvuid galgá vuoruhit .
I den senere tid har det kommet frem i mediene at norske læremidler som brukes av både norske og samiske barn i grunnopplæringen i mange tilfeller har grunnleggende kvalitetsbrister hva angår den kunnskap de formidler om samiske forhold .
Maŋemus áiggiid lea medias boahtán ovdan ahte dárogielat oahpponeavvut maid sihke dáru ja sámi mánát geavahit vuođđooahpahusas , leat máŋgga háve vuđolaš kvalitehtaváilivuođat mat gusket dan diehtaga mii boahtá ovdan sámi áššiid birra .
Dette er svært alvorlig og gir grunnlag for å videreføre og forsterke kunnskapsbrist omkring samiske forhold i samfunnet .
Dát lea hui duođalaš ja addá vuođu viidáset fievrridit ja nannet diehtaga váilevašvuođa sámi áššiid birra servvodagas .
Ett av de siste eksemplene er en lærebok for videregående som er gitt ut og kvalitetssikret av forlaget Gyldendal ( http://m.nrk.no/m/artikkel.jsp?art_id=17951193 ) .
Okta dain maŋemus ovdamearkkain lea oahppogirji joatkkaskuvladássái mii lea almmuhuvvon ja kvalitehtasihkkaraston Gyldendal lágádusas ( http://m.nrk.no/m/artikkel.jsp?art_id=17951193 ) .
Tidligere har også Andy B. Sortland undersøkt læremidler som benyttes i videregående hvor samene er eneste folk som omtales i et læremiddel som omhandler dyr og natur ( http://www.forskning.no/artikler/2011/april/284665 ) og undersøkelsen viser for øvrig at læremidlene mangler eksempler hentet fra Nord-Norge – noe som gjør at elevenes muligheter til å koble kunnskapen til egen kontekst svekkes .
Ovdalaččas lea maid Andy B. . Sortland guorahallan oahpponeavvuid mat geavahuvvojit joatkkaskuvladásis , mas sámi leat áidna geat namuhuvvojit ovtta oahpponeavvus mii lea elliid ja luondduvii birra ( http://www.forskning.no/artikler/2011/april/284665 ) , ja guorahallan čájeha muđui dasto ahte oahpponeavvuin váilot ovdamearkkat Davvi-Norggas – juoga mii dagaha ahte ohppiid vejolašvuohta bidjat oktii máhtolašvuođa iežas kontekstii hedjona .
Tilsvarende undersøkelser med omtrent samme resultat er blant annet foretatt av Bjørg Evjen som har undersøkt fremstillingen av samene i læremidler som benyttes i historie i den videregående opplæringen .
Sullásaš guorahallamiid mas lea sullii seamma boađus , lea ee. Bjørg Evjen dahkan , guhte lea guorahallan movt sámiid ovdanbuktet oahpponeavvuin maid geavahit historjjá fágas joatkkaskuvlla oahpahusas .
Kombinert med den hvitvaskingen av historien som doktorgradsarbeidet til Hadi Lile dokumenterer , hvor hans undersøkelse kan tyde på at fornorskingspolitikken ved noen skoler knapt er tema i grunnopplæringen , kan man vanskelig si at grunnopplæringen som gis alle norske elever hva angår samene er kvalitetsmessig på dette området .
Go ovttastahttá historjjá duohtandahkama maid Hadi Lile doavttergrádabargu duođašta , mas su dutkan sáhttá duođaštit ahte dáruiduhttin politihkka ii leat fáddán vuođđooahpahusas muhtun skuvllain , de sáhttá leat váttis cealkit ahte vuođđooahpahus mii addo buot Norgga ohppiide , mii lea sámiid birra , doallá kvalitehta dán suorggis .
Forlagene må gis signaler fra myndighetshold om at denne kvalitetsbristen hva angår læremidler må overkommes .
Eisseválddit fertejit muitalit lágádusaide ahte mii guoská oahpponeavvuid kvalitehtaheadjuvuhtii , galgá vuitojuvvot .
Det er grunnlag for å vurdere en partssammensatt kvalitetsnemnd for læremidler som benyttes i skolen .
Dás lea vuođđu árvvoštallat oktiibiddjon kvalitehtalávdegotti oahpponeavvuid várás mat geavahuvvojit skuvllas .
Denne nemnden vil kunne gi signaler om hvilken kvalitetsforbedring læremidler som aktivt benyttes i undervisningen , og vil kunne fungere veiledende ovenfor de ulike forlag ( både samiske og norske forlag ) .
Dát lávdegoddi sáhtálii addit ráđiid makkár kvalitehtabuorideamit oahpponeavvuin livččii mat aktiivvalaččat geavahuvvojit oahpahusas , ja sáhttá doaibmat bagadussan iešguhtege lágádusaide ( sihke sámi ja dárogiel lágádusaide ) .
Videre må norske myndigheter sørge for at den undervisning som gis baserer seg på anerkjent kunnskap , hvor målet må være at elevene får tilstrekkelig kunnskap til å kunne forstå og akseptere samenes grunnleggende rettigheter og situasjon som et folk .
Dasto fertejit dáža eisseválddit fuolahit ahte dat oahpahus mii addojuvvo lea dohkkehuvvon dieđa , gos ulbmilin lea ahte oahppit ožžot doarvái máhtu vai ipmirdit ja dohkkehit sámiid vuođđorivttiid ja dan dili go lea okta álbmot .
Diskriminering av samiske barn og unge Overordnet mål for politikkområdet : Sametinget skal gjennom effektive tiltak hindre diskriminering av samiske elever og sikre at strukturell diskriminering i form av et redusert opplæringstilbud rettes opp .
Sámi mánáid ja nuoraid vealaheapmi Politihkalašsuorggi bajimuš mihttomearri : Sámediggi galgá beaktilis doaimmaid bokte eastadit vealaheami sámi ohppiin ja sihkkarastit vealahan málle mainna buorida oahppofálaldaga váilevašvuođaid .
Meldingen oppgir at nyere forsking viser at større andel samiske barn erfarer mobbing i skolen .
Dieđáhusas boahtá ovdan ahte ođđa dutkamat čájehit ahte stuora oassi sámi mánáin vásihit hárdima skuvllas .
Det er helt sentralt å bekjempe mobbing .
Dat lea guovddažis bargat hárdima eastalit .
Det innebærer at både skolene og hjemmene må arbeide aktivt mot enhver form for mobbing .
Dat mielddisbuktá ahte skuvllat ja ruovttut fertejit dieđus bargat mot lágan hárdimiid vuosttá .
En slik antimobbeplakat vil gi en tydelig beskjed om at Sametinget som organ har en klar holdning mot mobbing , og et avklart
Sámediggi áigu dan oktavuođas dahkat hárdinvuosttaldan- plakáhta masa almmolaš ásahusat ja ovttaskasolbmot sámi servodagas mihtet .
Side 237 av 377
237 siidu 379 siiddus
Det vil ha interesse å få gjennomført en undersøkelse av elevenes opplevelse av diskriminering basert på funnene i forskingen når det gjelder dette temaet .
Livčče miellagiddevaš čađahit dutkama mot oahppit dovdet vealaheami daid dieđuid bokte mat dutkamiin gávdnojit daá fáttá birra .
Barnekonvensjonen og prinsippet om ikke-diskriminering vil være grunnlag for å sikre at sentrale myndigheter iverksetter tiltak for å hindre slik diskriminering .
Mánáidkonvenšuvdna ja prinsihppat ahte ii vealahit , leat vuođđun sihkkarastit ahte guovddáš eiseválddit bidjet johtui doaimmaid mat easttadit vealaheami .
De samiske veiviserne er et vellykket prosjekt for å spre kunnskap om samiske forhold , og ordningen fungerer godt fordi de som formidler informasjon om samene som samisk veiviser også oftest er nokså jevnaldrende med de som får besøk av veiviserne .
Sámi ofelašprošeakta lea lihkostuvván iežas doaimmain , juohkit dieđuid sámiid birra ja ortnet doaibmá bures , danne go sii geat addet dieđuid sámiid birra , dego sámi ofelažžat leat dávjá ovttaahkáhaččat singuin geaid guossástallet .
Når det gjelder dette å sikre at kunnskap om fornorskingen spres , så er det viktig at denne kunnskapsformidlingen skjer gjennomgripende i skolesystemet gjennom læreplanene og i den faktiske undervisningen og Hadi Lile sin doktoravhandling viser at dette er mangelfullt ivaretatt i skolen i dag .
Mii guoská dasa ahte sihkarastit ahte dieđut dáruiduhttima birra gulustuvvet , de lea dehálaš ahte diet diehtojuohkin dahpahuvvo skuvlasystema čađa ja oahppaplánaid ja dábálaš oahpahusa bokte . Hadi Lile doavttirdutkamuš čájeha ahte dat lea unnán vuhtiiváldon otná skuvllas .
Den drastiske nedgangen i antallet elever som har samisk i fagkretsen i grunnskole med hele 810 elever færre som har faget de siste fem årene er en sentral hovedutfordring for Sametinget .
Dat suorggahahtti njiedjan ohppiid logus geain lea sámegiella fágasuorggis vuođđoskuvllas lea olles 810 unnit oahppi maŋemus 5 jagis , dat lea guovddaš váldohástalus Sámediggái .
Dette må Sametingets utdanningspolitikk sette i sentrum for det politiske arbeidet med opplærings- og utdanningsspørsmål de neste årene .
Sámediggi ferte dan bidjat guovddážii oahpahuspolitihkkas ja deattuhit dán politihkalaš barggus mii guoská oahpahus- ja oahppogažaldagaide boahtte jagiid .
Det har vært reist en del ulike forklaringer på denne utfordringen og det er avgjørende viktig at det gjennomføres grundige analyser av denne problemstillingen snarlig .
Dat lea ollu iešguđet lágan čilgehusat bohciidan dan hástalussii ja danne lea mávssolaš ahte čađahuvvo vuđolaš analysa dan čuolmmas farggamusat .
Elever som ikke følger samisk læreplanverk i den øvrige undervisningen , men kun følger samisk læreplan i faget samisk kan oppleve at de kan få flere timer enn øvrige elever i skolen .
Oahppit geat eai čuovo sámegiel oahppoplána dan obbalaš oahpahusas , muhto čuvvot sámegieloahppoplána dušše sámegielfágas sáhttet vásihit ahte sii ožžot eanet diimmuid go eará oahppit skuvllas .
En annen utfordring er at elevene kan erfare at skoleeiere organiserer undervisningen utenom ordinær skoletid , at man samler undervisningstimene opp og gir konsentrert undervisning fremfor kontinuerlig undervisning .
Nubbi eará hástalus lea ahte oahppit sáhttet vásihit ahte skuvlaeaiggát organisere oahpahusa maŋŋel dábálaš skuvlaáiggi , dehe čoaggit diimmuid ja addit oahpahusa ovtta áigodaga ja danne ii šatta joatkevaš oahpahus .
Lærere må ofte pendle mellom flere skoler , og timene i samisk er ofte de siste timene som settes inn i timefordelingen på den enkelte skole .
Oahpaheaddjit fertejit dávjá vánddardit máŋgga skuvlla gaska , ja sámegiel diimmut leat dávjá dat maŋemus diimmut mat biddjojit diibmojuohkimii juohke iešguđet skuvllas .
Det fører til ugunstige undervisningstidspunkter , og vansker med å koordinere samiskfaget i forhold til skolens øvrige liv .
Dat daguha unohas oahpahusáigemeriid , ja váttis koordineret sámegielfága skuvlla eará doaimmaide .
Foreldre og elever kan også oppleve at informasjon om samiskfaget ikke kommer i samme form og like regelmessig som informasjon om andre fag .
Váhnemat ja oahppit sáhttet maid vásihit ahte dieđut sámegielfága birra eai boađe seammá ládje ja lihka dássedit go diehtu eará fágaid birra .
Grunnen kan være at en lærer som må pendle mellom mange skoler ikke vil kunne informere på samme vis som den enkelte skole informerer i andre fag på grunn av at praksis for informasjon varierer fra skole til skole .
Sivva dasa sáhttá leat go oahpaheaddji gii ferte vánddardit skuvllaid mielde ii sáhte addit dieđuid seammá ládje go oktagas skuvla addá dieđuid eará fágaid danne go skuvllaid diehtojuohkin ii eat seamma lágan buot skuvllain .
Videre må det påregnes at utfordringer med lærermangel og vikarer er en årsak til utfordringer for elevene .
Dasa ferte maid dadjat ahte lea váttis gávdnat sámegieloahpaheddjiid ja sadjásaččaid ja dat lea maid sivva hástalusaide .
Kunnskapsløftet angir at timene for elever som har samisk i fagkretsen , men som ikke følger samisk læreplanverk annet enn i samiskfaget skal hentes fra norskfaget .
Dát sáhttá maid váikkuhit nu ahte váhnemat válljejit sámegiela fága eret go ballet maid dat mielddisbuktá dárogieloahpahussii go doppe unnidit diimmuid .
Kunnskapsmålene for norskfaget skal Møtesekretærer : Ellen Mienna / Ellen Aina Eira
Čoahkkingirjji čállit : Ellen Aina Eira / Ellen Mienna
Side 238 av 377
238 siidu 379 siiddus
Det er også en problemstilling at timeressursene til samiskfaget i en del tilfeller hentes fra andre fag enn det regelverket oppfordrer til .
Dat lea maid váttisvuohta go diibmoresursa sámegielfágii dávjá váldo eará fágas go dat maid njuolggadus ávžžuha .
Dette kan føre til en tilfeldig og uoversiktlig situasjon med tanke på samiske elevers læring i andre fag enn samisk .
Dat mielddisbuktit soaittáhaga ja váttis dili go jurddaša sámegielohppiid oahpahusdili eará fágain go sámegielas .
Kombinert med organisatoriske og strukturelle utfordringer hvor mangel på samiske lærere , mangel på vikarer og svært ulik praksis fra skoleeiere med tanke på fordelingen av timetallsressursene i samisk og organiseringen av undervisningen totalt fører dette til en ustrukturert og tilfeldig fremgangsmåte i grunnopplæringen når det kommer til undervisningen i samisk språk .
Sihke organiseren ja hábmen málle lea hástalus go maid oahpaheaddjit váillot , sadjásažžat váilot ja go skuvlaeaiggádin lean nu iešguđetlágan málle mot juhket diimmuid diibmologoresurssaid ektui sámegielas ja oahpahusa organiseren obbalažžat daguha ahte go eai leat čielga mállet mot láhčet oahpahusa ja šaddá maiddai soaittáhagas mot organiserejuvvo vuođđoskuvllas sámegieloahpahus .
I sum er dette en alvorlig svekkelse av kvaliteten på den utdanning og opplæring som samiske elever mottar .
Buot dat daguhit ahte šaddá stuora váilevašvuohta dan oahpahusas ja oahppamis maid sámi oahppit ožžot .
Kunnskapen om hvilken tilpasning og tilrettelegging som skal skje for samiske elever i norsk grunnopplæring er mangelfull .
Máhttu mot heivehit ja láhčet vuođđoskuvla dárogieloahpahusa sámegiel ohppiide , lea váilevaš .
Det fører til at skolen ikke i stor nok grad ivaretar samiske elevers rettigheter og behov .
Dat daguha ahte skuvla ii doarvái bures váldde vuhtii sámegielohppiid vuoigatvuođaid ja dárbbuid .
Det er en sentral utfordring i skolen i dag at det sannsynligvis er et stort gap mellom de prinsipper som gjelder for opplæringen , den generelle delen av læreplanverket og læreplanene i enkeltfag samt de organisatoriske utfordringene som eksisterer i form av mangel på kvalifiserte lærere , læremidler og fag- og timetallstilrettelegging .
Dat lea guovddaš hástalus skuvllaide otne ahte várra lea stuora roggi gaskkal prinsihpaid mii guoská oahpahussii , ja dan oppalaš oassái oahppoplánabuktagis ja oahppoplánas oktagasfágain ja maiddai organiseren hástalusat mat gávdnojit go eai leat doarvái ollu oahppan oahpaheaddjit , oahppoávdnasat , ja fága- ja diibmologoheiveheapmi .
Dette fører totalt til at opplæringstilbudet for mange samiske barn systematisk sett kan være dårligere enn andre elever i norsk skole mottar av opplæringstilbud totalt sett .
Dat daguhit obbalažžat ahte oahpahusfálaldat šaddá heajut máŋgga sámi mánnái systemalaččat go eará ohppiide dárogiel skuvllain geat ožžot oahpahusfálaldaga obbalaččat .
Slike systematiske skjevheter skal og må rettes opp , blant annet fordi et systematisk dårligere tilbud om grunnopplæring for samiske elever vil kunne betraktes som ren strukturell diskriminering .
Diekkár systematalaš bonjuvuođaid ferte ja berre divvut , danne go systemalaš heajut fálaldat vuođđoskuvlaoahpahusas sámi ohppiide ferte oidnot dego njulgestaga strukturealla vealaheapmi .
Norske myndigheter kan ikke fragmentere ansvaret for opplæringen som gis samiske elever med henvisning til andre , underordnede nivåer nedover i systemet , det eksisterer et tilsvarende ansvar for norske myndigheter hva angår samiske elever som for andre elever i grunnopplæringen .
Norgga eiseválddit eai sáhtte duvdit ovddasvástádusa oahpahusas mii addo sámi ohppiide čujuhusain earáide , vuolitdási plánat vuollelis systemas , dat gávdno sullásaš ovttasvástádus Norgga eiseválddiin mii guoská sámi ohppiide nugo eará ohppiide vuođđooahpahusas .
Det er bakgrunnen til at det kreves en grundig gjennomgang av utfordringene i den samiske skolen også for de sentrale myndigheter med mål om å iverksette tiltak for å sikre elevene en likeverdig og kvalitativ undervisning og opplæring – også i sitt eget språk .
Dat lea ge duogáš dasa ahte gáibiduvvo vuđolaš guorahallan hástalusain sámi skuvllain , maiddái guovddáš eiseválddiide , mihtuin ahte bidjat johtui doaimmaid mat sihkkarastet ohppiide seamma dássásaš ja buori oahpahusa ja oahpu – dat guoská maiddai iežas gillii .
Samiskfaget er identitetsdannende og viktig for de samiske elevene , og det er naturlig at det undervises i elevens eget språk i tillegg til andre fag hele veien gjennom grunnopplæringen .
Sámi fága lea dehálaš identitehtanannemii ja lea danne dehálaš sámi ohppiide , ja lea maid lunddolaš ahte oahpahuvvo oahppái eatnigiella lassin eará fágaide oba áiggi vuođđooahpahusas .
Det vil omfatte at elever som ønsker dette skal få tilgang til å få undervisning i samisk språk innenfor en sterk språkmodell , noe som kan innebære at elever som har samisk som fag også må få tilbud om undervisning i andre fag på samisk .
Dat mielddisbuktá ahte oahppit geat háliidit dan , sis galgá leat vejolašvuohta oažžut oahpahusa sámegielas siskkobealde ovtta nana , garra giellamodealla , nu ahte oahppit geain lea sámegiella fágan galget maiddái oažžut fálaldaga sámegillii oahpahusa eará fágain .
Det må avsettes tilstrekkelig ressurser til dette formålet i henhold til barnas selvstendige språklige rettigheter i henhold til både barnekonvensjonen og andre internasjonale konvensjoner .
Gažaldat fága- ja diibmojuohkinlogu ektui orru leame guovddáš váttisvuohta , danne go oahppit geain lea sámegiela fágasuorggis njidjet ja danne berre meannuduvvot bajitdásis systemas .
Møtesekretærer : Ellen Mienna / Ellen Aina Eira
Dat Čoahkkingirjji čállit : Ellen Aina Eira / Ellen Mienna
Side 239 av 377
239 siidu 379 siiddus
Spørsmålet om fag- og timefordelingen synes så sentralt i problematikken med frafallet av elever som har samisk i fagkretsen at det må behandles på et overordnet nivå .
čuolbma ferte meannuduvvot oktan ja deaŧalaš áššin gos sihkkarasto fága- ja diibmologojuohkin sámegielfágas , ja ii šatta dego noađđin eará fága- ja diibmologoveardidemiide .
I denne sammenhengen vises det til at regjeringen har laget en handlingsplan for samiske språk .
Dan oktavuođas čujuhit ahte ráđđehus lea dahkan sámegillii doaibmaplána .
De statlige sameskolene FNs urfolksdeklarasjon forutsetter at urfolk selv skal ha selvbestemmelse over egne utdanningsinstitusjoner og kunne påvirke innholdet i opplæringen ved slike institusjoner .
Stáhta sámeskuvllat ON álgoálbmotdeklarašuvdna vuordá ahte álgoálbmogat ieža galget beassat mearridit iežaset oahppoásahusaid ektui ja váikkuhit oahpahusa sisdoalu dain ásahusain .
Om problemstillingen ytterligere aktualiseres må det være en helt klar grunnleggende forutsetning for dette , at Sametinget må ha økonomi til å drive kvalitativt gode skoler og samtidig være rustet for å kunne sikre reell kvalitet i opplæringen .
Jus ášši šaddá eanet áigeguovdilin , de ferte leat áibbas čielga vuođđoeaktu dasa , ahte Sámedikkis ferte leat ekonomiija jođihit kvalitatiivalaš buriid skuvllaid ja seammás nákcet sihkkarastit duohta kvalitehta oahpahusas .
Tilpasning for samiske elever og spesialpedagogiske innsatsområder Overordnet målsetting for politikkområdet : Samiske elever skal få tilpasset opplæring i forhold til de behov den enkelte samiske eleven har .
Heiveheapmi sámi ohppiide ja earenoamášpedagogalaš áŋgiruššansurggiide Politihkkasuorggi bajimus mihttomearri : Sámi oahppit galget oažžut heivehuvvon oahpahusa juohke sámi oahppi dárbbu mielde .
En hovedproblemstilling er at Kunnskapsløftets klare målsetning om at elevene skal få tilpasset opplæring ikke nødvendigvis fører til tilpasning av opplæringen for samiske elever .
Váldočuolbma lea ahte Máhttodepartemeantta čielga mihttomearri ahte oahppit galget oažžut heivehuvvon oahpahusas , ii dárbbat mielddisbuktit ahte sámi oahppit ožžot heivehuvvon oahpahusa .
Elever som trenger mer ressurser eller mer tilrettelegging vil kunne erfare at første tilretteleggingstiltak som skolen foreslår er å slutte med samiskfaget .
Oahppit geat dárbbašit eanet resurssaid dahje buoret heiveheami , sáhttet vásihit ahte vuosttaš heivehandoaibma maid skuvla evttoha lea váldit eret sámegielfága .
Det må være et mål for Sametingets utdannings- og opplæringspolitikk å sikre at samiske elever får den tilrettelegging og tilpasning som de har krav på – i samiskfaget som i andre fag .
Sámedikki oahppo- ja oahpahuspolitihkas ferte leat mihttun sihkkarastit ahte sámi oahppit ožžot dan heiveheami maid sis lea geatnegasvuohta oažžut – sámegielfágas nugo eará ge fágain .
Det skal derfor settes inn tilpasningstiltak i samiskfaget som i andre fag i skolen .
Danne galget sámegielfágii heivet oahpahusa seamma ládje go eará fágain skuvllas .
Samiskfaget er identitetsdannende og fremmer tilhørigheten til eget folk og bakgrunn .
Sámegielfága nanne identitehta ja gullevašvuođa iežas álbmogii ja duogážii .
Det er derfor et dobbelt tap for elever som har særskilte tilretteleggingsbehov hvis samiskfaget ikke tilbys dem som direkte følge av tilretteleggingsbehovene .
Danne masset dat oahppit geain leat earenoamáš heivehandárbbut beali eambbo jus sámegielfága ii fállojuvvo sidjiide heivehandárbbuid njuolggo čuovusin .
I den grad denne problemstillingen skjer systematisk – må dette avhjelpes umiddelbart .
Jus dát čuolbma dáhpáhuvvá systemáhtalaččat , de ferte dat buoriduvvot dakkaviđe .
SEAD skal sikres tilstrekkelig finansiering slik at de kan ivareta fagområdet , sikre utvikling av kunnskap om spesialpedagogiske områder og bidra til mer kvalifisert tilrettelegging for alle samiske elever .
SEAD:i galgá sihkarastit doarvái ruhtadeami vai sii nákcejit gozihit fágasuorggi , sihkarastit máhtolašvuođaovddideami earenoamášpedagogalaš surggiid birra ja váikkuhit buoret kvalifiserejuvvon heiveheami buot sámi ohppiide .
Samisk lesesenter sikres finansiering og utvider aktivt virkeområde ved å satse enda mer på lule- og sørsamisk samt mer aktivt oppsøkende arbeid for å spre kunnskap om lesing og støtte opp om metodeutvikling i lesing .
Sámi lohkanguovddážii sihkkarastojuvvo ruhtadeapmi ja aktiivvalaččat viiddida doaibmaguovllu vuoruhettiin julev- ja lullisámegiela vel eambbo , ja aktiivvalaččat váldit oktavuođa ja juohkit dieđuid lohkama birra ja doarjut lohkama metodaovddideami .
I St. mld . 18 ( 2010-2011 ) Læring og fellesskap melder Kunnskapsdepartementet at samisk spesialpedagogisk støtte ( SEAD ) fortsatt skal være en del av Statped Nord , men at stillingene knyttet til SEAD organisatorisk skal flyttes fra Samisk høgskole til Statped Nord .
St. dieđáhusas 18 ( 2010-2011 ) Læring og felleskap ( Oahppan ja servvoštallan ) dieđiha Máhttodepartemeanta ahte sámi earenoamášpedagogalaš doarjalus ( SEAD ) ain galgá leat oassin Statped Nordas , muhto virggit mat leat čadnon SEAD:i organisereme bokte galget sirdojuvvon sámi allaskuvllas Statped Nordii .
Sametinget understreker viktigheten av at en slik omorganisering ikke bør svekke SEADs fysiske tilhørighet til et samisk kompetansemiljø , og bifaller at Samisk høgskole signaliserer at man fortsatt vil tilrettelegge for en samlokalisering med høgskolen .
Sámediggi deattuha ahte lea dehálaš ahte dakkár organiseren ii galgga heajosmahttit SEAD fysalaš gullevašvuođa sámi gelbbolašvuođabirrasii , ja guorrasa dasa go Sámi allaskuvla dovddaha ahte ain áigot heivehit oktiisajusteami allaskuvllain .
Sametinget må i samarbeid med Samisk høgskole Møtesekretærer : Ellen Mienna / Ellen Aina Eira
Vai sihkkarastá ahte SEAD gelbbolašvuohta lea olahahtti sámi geavaheddjiide miehtá Čoahkkingirjji čállit : Ellen Aina Eira / Ellen Mienna
Side 240 av 377
240 siidu 379 siiddus
Sametinget understreker at SEAD har landsdekkende oppgaver , uavhengig av at de organisatorisk er tilknyttet Statped Nord .
riikka , de lea dehálaš čielgasit dan oahpásmahttit olles stáhtalaš earenoamášpedagogalaš doarjalusvuogádahkii , ja suohkaniidda ja fylkasuohkaniidda .
Senter for samisk i opplæringa er et ressurssenter spesielt rettet mot alle nivåer i opplæringssystemet , fra barnehagestadiet til høgere utdanning .
Sámi lohkanguovddáš lea resursaguovddáš mii lea earenoamážit oaivvilduvvon buot dásiide oahpahusvuogádagas , mánáidgárddis alit ohppui .
Senter for samisk i opplæringa arbeider for å fremme muntlig og skriftlig bruk av samisk i befolkningen .
Sámi lohkanguovddáš bargá sámegiela njálmmálaš ja čálalaš geavaheami nannemiin .
Senteret er lokalisert ved Sámi allaskuvla i Guovdageaidnu .
Guovddáš lea Sámi allaskuvllas Guovdageainnus .
Senterets hovedfokus er lese- og skriveopplæring , og muntlig språkutvikling .
Guovddáža váldofokus lea lohkan- ja čállinoahpahus , ja njálmmálaš giellaovddideapmi .
Dette innbefatter å styrke og fremme bruk av muntlig samisk i opplæringssystemet , kunnskap om flerspråklighet og språkrevitalisering , og formidling av kunnskap om lesing og skriving .
Dat mielddisbuktá nannet ja ovddidit sámegiela njálmmálaš geavaheami oahpahusvuogádagas , máhtolašvuođa máŋggagielalašvuođa birra ja giellaealáskahttima birra , ja gaskkustit máhtolašvuođa lohkama ja čállima birra .
Senteret skal tilby kurs , rådgivning og veiledning som er tilpasset først og fremst for barnehager og grunnskole , men vil etter hvert også tilby dette for videregående opplæring .
Guovddáš galgá fállat kurssaid , addit ráđiid ja bagadallamiid mat leat heivehuvvon vuosttažettiin mánáidgárddiide vuođđoskuvlii , muhto áigu maiddái fállat dan joatkkaoahpahussii .
Det antas å være et udekt behov innenfor etterutdanningstilbud for samiske lærere , både innefor spesifikke samiske fag og emner , men også i forhold spesielle utfordringer knyttet til den samiske skolen , slik som flerspråklighet , flerkulturell forståelse og læremidddelutvikling .
Sii doivot ahte sámi oahpaheddjiid lassioahppofálaldagain lea dát dakkár dárbu mii ii leat gokčojuvvon , sihke dihto sámi fágaid ja fáttáid siskkobealde , ja maiddái earenoamáš hástalusaid oktavuođas mat sámi skuvllas leat , nugo máŋggagielalašvuohta , máŋggakultuvrralaš ipmárdus ja oahpponeavvoráhkadeapmi .
Senteret har et stort geografisk og mangfoldig språklig nedslagsfelt , og dette må få konsekvenser for ressurstilgang og kapasitets- og kompetansebygging .
Guovddážis lea viiddis geográfalaš ja máŋggabealat gielalaš doaibmaguovlu , ja das fertejit leat váikkuhusat resursaolaheapmái ja kapasitehta- ja gelbbolašvuođahuksemii .
Det stiller også store krav til senterets utadrettede virksomhet , for å sikre at målgruppene er kjent med hva senteret kan tilby .
Leat maiddái stuora gáibádusat guovddáža olgguldas doibmii , vai olahusjoavkkut dihtet maid guovddáš sáhttá fállat .
Det er en utfordring å sikre framtidig drift og kompetanseutvikling ved senteret .
Hástalus lea sihkkarastit guovddáža boahttevaš doaimma ja gelbbolašvuođaovddideami .
Sametinget avsatte i perioden 2007-2011 kr 500.000,- årlig til drift av senteret , men for budsjettet 2012 er det ikke avsatt midler over Sametingets budsjett til senteret .
Sámediggi várrii áigodagas 2007-2011 500 000 ru guovddáža jahkásaš doibmii , muhto 2012 bušeahtas ii leat várrejuvvon ruhta guovddážii Sámedikki bušeahtas .