pere/sami_parallel huggingface dataset:
Sametingets internasjonale representant skal ivareta og fremme Sametingets interesser og syn i internasjonale saker og prosesser som er aktuelle for Sametinget , i samsvar med Sametingets gjeldende politikk .
Sámedikki riikkaidgaskasaš áirras galgá váldit vára ja ovddidit Sámedikki beroštumiid ja oainnu riikkaidgaskasaš áššiin ja proseassain mat leat áigeguovdilat Sámediggái , Sámedikki otná politihka mielde .
Sametinget forvalter prinsipielle standpunkt og interesser som fremmes og forsvares på ulike internasjonale arenaer .
Sámediggi hálddaša prinsihpalaš oaiviliid iešguđet lágan riikkaidgaskasaš arenain .
Det er viktig at urfolksdimensjonen i nasjonale og internasjonale fora blir ivaretatt , og at saker som har betydning for urfolk blir fremmet både nasjonalt og internasjonalt .
Dehálaš lea maiddái ahte álgoálbmotdimenšuvdna vuhtiiváldojuvvo našuvnnalaččat ja riikkaidgaskasaččat , ja ahte áššit main lea mearkkašupmi álgoálbmogiidda ovddiduvvojit sihke riikkadásis ja riikkaidgaskasaččat .
Sametinget vektlegger dialog og bygging av kontaktnett for arbeid på den internasjonale arenaen .
Sámediggi atná dehálažžan gulahallama ja oktavuođafierpmádaga huksema , bargguin riikkaidgaskasaš arenain .
I 2011 har vi derfor deltatt på en rekke møter og andre arenaer hvor urfolksrettigheter eller samiske rettigheter har vært aktuelle temaer .
2011:s leat mii danin oasálastán čoahkkimiin ja eará arenain gos álgoálbmotvuoigatvuođat dahje sámiid vuoigatvuođat leat leamaš áigeguovdilis fáttát .
Møter med sentrale myndigheter
Čoahkkimat guovddáš eiseválddiiguin
Sametinget har to politiske konsultasjonsmøter med Utenriksdepartementet i året .
Sámedikkis leat guokte konsulterenčoahkkima jagis Olgoriikadepartemeanttain .
Møtene omhandler Sametingets internasjonale arbeid og koordinering med departementene i den sammenheng .
Čoahkkimiid sisdoallu lea leamaš Sámedikki riikkaidgaskasaš barggut ja oktiiheiveheapmi departemeanttaiguin dán oktavuođas .
Saker som er tatt opp har i hovedsak vært knyttet opp mot nordområdepolitikken , herunder næringsutvikling og mineralutvinning i samiske områder , Barentssamarbeidet , Arktisk Råd , og menneskerettighetsspørsmål og urfolkssaker i FN .
Áššit mat leat digaštallojuvvon leat vuosttažettiin leamaš áššit mat gusket davviriikkapolitihkkii , dása gullet ealáhusovdáneapmi ja minerálabohkan sámi guovlluin , Barentsovttasbargu , Arktalaš Ráđđi ja olmmošvuoigatvuođagažaldagat ja álgoálbmotáššit ON:s .
Sametinget har bidratt med innspill til stortingsmeldingen om nordområdene , som ble lagt fram i november 2011 .
Sámediggi lea buktán cealkámuša stuoradiggedieđáhussii davviguovlluid birra , mii geigejuvvui skábmamánu 2011 .
I innspillet har Sametinget blant annet lagt vekt på at urfolksrettigheter må fremmes og respekteres og at urfolk må sikres selvbestemmelse og innflytelse på utviklingen i nordområdene .
Cealkámušas lea Sámediggi deattuhan earret eará ahte álgoálbmotvuoigatvuođat fertejit ovddiduvvot ja doahttaluvvot ja ahte álgoálbmogat galget sihkkarastojuvvot iešmearrideami ja váikkuheami davviguovlluid ovdáneamis .
Urfolk må også tilføres økonomiske ressurser til å kunne delta som frie og uavhengige aktører i internasjonale beslutningsprosesser og i samarbeidsorgan knyttet til nordområdene .
Álgoálbmogat fertejit maiddái oažžut ekonomalaš resurssaid vai sáhttet searvat friddja ja iešheanalaš aktevran riikkaidgaskasaš mearridanproseassain ja ovttasbargoorgánain mat gusket davviguovlluide .
Sametinget er fornøyd med dialogen med Utenriksdepartementet og med at flere av Sametingets innspill er tatt med i meldingen .
Sámediggi lea duhtavaš gulahallamiin Olgoriikadepartemeanttain ja go eanet Sámedikki cealkámušain leat váldon mielde dieđáhussii .
Sametinget har gitt innspill til ny stortingsmelding om statlig eierskap .
Sámediggi lea buktán cealkámuša ođđa stuoradiggedieđáhussii stáhtalaš eaiggátvuođa birra .
Innspillet fokuserte på viktigheten av etiske retningslinjer og næringslivets samfunnsansvar i urfolksområder .
Cealkámušas deattuhuvvui ehtalaš njuolggadusaid dehálašvuohta ja ealáhuseallima servodatovddasvástádus álgoálbmotguovlluin .
Nordlig dimensjon ( EU )
Davvi dimenšuvdna ( EO )
Sametinget fremmer saker til EU , blant annet gjennom Den nordlige dimensjon .
Sámediggi ovddida áššiid EO:i , earret eará Davvi dimenšuvnna bokte .
Den nordlige dimensjon er et partnerskap som består av EU .
Davvi dimenšuvdna lea doaibmaguoibmevuohta mas EO .
, Russland , Island og Norge .
, Ruošša , Islánda ja Norga leat searvvis .
Klima , kultur , helse og transport i nordområdene er arbeidsområdene .
Dálkkádat , kultuvra , dearvvašvuohta ja fievrrideapmi davviguovlluin leat áŋgiruššansuorggit .
Sametinget mener også at det må etableres en egen arbeidsgruppe for urfolk innenfor rammene av Nordlig dimensjon .
Sámediggi oaivvilda maiddái ahte ferte ásahuvvot sierra bargojoavku álgoálbmogiid várás Davvidimenšuvnna rámmaid siskkobealde .
Dette er tidligere foreslått av urfolksorganisasjonen Raipon .
Dát lea ovdal evttohuvvon Raipon álgoálbmotorganisašuvnnas .
Sametinget er derfor fornøyd med at hensynet til urfolk er integrert i slutterklæringa fra konferansen .
Sámediggi lea danin duhtavaš go álgoálbmogiid beroštupmi lea sisaváldojuvvon konferánssa loahppajulggaštussii .
Sametinget har gitt tilskudd på kr 100 000 til en urfolksmedarbeider i Barentssekretariatet , jf rammeavtalen med Utenriksdepartementet .
Sámediggi lea addán 100 000 ruvdnosaš doarjaga Barentsčállingotti álgoálbmotbargái , geahča rámmašiehtadusa Olgoriikadepartemeanttain .
Utenriksdepartementet og Sametinget har i 2011 videreført stillingen til urfolksmedarbeider med ett år , og vil i løpet 2012 ta stilling til videreføring også til 2013 .
Olgoriikadepartemeanta ja Sámediggi leat 2011:s joatkán álgoálbmotbargivirggi ovttain jagiin , ja áigot 2012. s árvvoštallat joatkima maiddái 2013 rádjai .
Side 130 av 377
130 siidu 379 siiddus
Sametingspresidenten deltok under Norges overtakelse av formannskapet i Barentsrådet i oktober 2011 .
Sámediggepresideanta oassálasttii go Norga válddii badjelasas Barentsráđi ovdagotti golggotmánus 2011 .
Sametingspresidenten deltok i den norske delegasjonen og fikk noen minutter av taletiden til Norges utenriksminister .
Sámediggepresideanta oassálasttii Norgga sáttagoddái ja oaččui moadde minuhta Norgga olgoriikaministara sárdnunáiggis .
I talen fremhevet sametingspresidenten at urfolksrepresentasjon innenfor Barentssamarbeidet må utvikles videre .
Sártnis deattuhii sámediggepresideanta ahte álgoálbmotovddastus Barentsovttasbarggus ferte ovddiduvvot viidáseappot .
Han berømmet Barentsrådet for å ha inntatt urfolksperspektiver i Joint Comminque nr 25 .
Son rámidii Barentsráđi go sii leat háhkan álgoálbmotoainnuid Joint Comminque nr 25 oktavuođas .
Sametinget understreket at å høre på denne type anbefalinger vil kunne føre til gode løsninger for stat , urfolk og industriell virksomhet i Barentsområdet .
Sámediggi deattuhii ahte go váldá vuhtii dákkár rávvagiid , de sáhttá gávdnat buriid čovdosiid stáhtaide , álgoálbmogiidda ja industriijadoaimmaide Barentsguovllus .
Sametinget har deltatt på Arktisk råds ministermøte på Grønland .
Sámediggi lea oassálastán Árktalaš ráđi ministtarčoahkkimii Ruonáeatnamis .
På møtet framhevet Sametinget betydningen av samarbeidet i Arktisk råd for urfolkene i nord , og pekte på at det kunnskapsgrunnlaget Arktisk råd skaffer til veie er viktig for Sametingets beslutninger .
Čoahkkimis deattuhii Sámediggi man deaŧalaš ovttasbargu Árktisas lea álgoálbmogiidda davvin , ja čujuhii dasa ahte dat máhttovuođđu maid Árktalaš ráđđi háhká , lea deaŧalaš Sámedikki mearrádusaide .
Den første juridisk bindende avtalen i regi av Arktisk råd , om søk og redning i Arktis , ble vedtatt under ministermøtet .
Vuosttaš juridihkalaččat čadni šiehtadus Árktalaš ráđi bokte , ohcama ja gádjuma birra Árktisas , mearriduvvui ministtarčoahkkimis .
Det var enighet om å arbeide videre med nye bindende avtaler i tida framover .
Sohppojuvvui bargat viidáseappot ođđa čadni šiehtadusaiguin dás duohko .
Videre ble det bestemt at et fast sekretariat for rådet skal etableres i Tromsø .
Viidáseappot mearriduvvui ahte bistevaš čállingoddi ráđđái galgá ásahuvvot Romsii .
For Sametinget er det viktig at det er kompetanse om urfolks rettigheter og interesser i sekretariatet .
Sámediggái lea deaŧalaš ahte čállingottis lea gelbbolašvuohta álgoálbmogiid vuoigatvuođaid ja beroštusaid birra .
Dette var en av forutsetningene for at sametingene i Sverige , Norge og Finland støttet etableringen av sekretariatet i Tromsø .
Dát lei okta eavttuin dasa ahte Ruoŧa , Norgga ja Suoma sámedikkit dorjo čállingotti ásaheami Romsii .
Deltakelse på det faste bilaterale dialogmøtet mellom Norge og Canada
Oassálastin Norgga ja Kanada gaskasaš bistevaš bilaterála gulahallančoahkkimii
Sametinget deltok i Norges delegasjon på det faste bilaterale dialogmøtet mellom Norge og Canada om nordområdene .
Sámediggi oassálasttii Norgga sáttagoddái Norgga ja Kanada gaskasaš bistevaš bilaterála gulahallančoahkkimii davviguovlluid birra .
Temaene for møtet var økosystembasert havforvaltning samt olje og gass i Arktis .
Čoahkkima fáddán ledje mearrahálddašeapmi ekovuogádaga vuođul ja olju ja gássa Árktisas .
Sametinget er fornøyd med å ha deltatt .
Sámediggi lea duhtavaš go lea oassálastán .
Vi fikk i et relevant , internasjonalt fora anledning til å fortelle om Sametingets arbeid og syn når det gjelder viktige spørsmål og utfordringer for samene spesielt , og for det arktiske området generelt .
Mii beasaimet guoskevaš , riikkaidgaskasaš foras vejolašvuođa muitalit Sámedikki barggu ja oainnu birra mii guoská sápmelaččaide erenoamážit deaŧalaš áššiide ja hástalusaide , ja árktalaš guvlui oppalaččat .
Denne typen deltakelse er derfor med på å synliggjøre Sametingets arbeid internasjonalt , samt også å forbedre kontakten med andre urfolk i Arktis .
Danne lea dákkár oassálastin mielde čalmmustahttimin Sámedikki barggu riikkaidgaskasaččat , ja maiddá buorideamen oktavuođa Árktisa eará álgoálbmogiiguin .
Delegasjonsbesøk til Grønland
Sáttagoddi galledeamen Ruonáeatnama
Sametingspresidenten deltok på statssekretær Erik Lahnsteins delegasjonsbesøk til Grønland i oktober .
Sámediggepresideanta oassálasttii stáhtačálli Erik Lahnsteina sáttagoddái galledit Ruonáeatnama golggotmánus .
Hensikten med Sametingets deltakelse var å skape tettere samarbeid om næringsutvikling i urfolksområder .
Áigumuš Sámedikki oassálastimiin lei oččodit lagat ovttasbarggu ealáhusovddidemiin álgoálbmotguovlluin .
Presidenten holdt et innlegg på seminaret Grønland – Norge Partnere i nord , om urfolkenes interesser og hvordan disse ivaretas .
Presideanttas lei sáhkavuorru semináras Ruonáeana – Norga Lihtolaččat davvin , álgoálbmogiid beroštumiid birra ja mo dat fuolahuvvojit .
Presidenten la stor vekt på viktigheten av å forvalte naturressursene på en bærekraftig måte og foreslo at det måtte lages retningslinjer for hvordan naturressurser skal brukes i arktiske områder .
Presideanta deattuhii sakka man deaŧalaš lea hálddašit luondduriggodagaid guoddevaččat ja evttohii ahte ferte ráhkadit njuolggadusaid dasa mo luondduriggodagaid galgá geavahit árktalaš guovlluin .
Presidenten hadde også et møte med formannskapet i landstinget på Grønland og deltok på møter med nærings- og råstoffministeren , finansministeren og utdannings- og forskningsministeren .
Presideanttas lei maid čoahkkin Ruonáeatnama riikadikki ( landstinget ) ovdagottiin ja oassálasttii čoahkkimiidda ealáhus- ja álgoávnnasministariin , finánsaministariin ja oahpahus- ja dutkanministariin .
Besøk av andre urfolk
Eará álgoálbmogat guossin
Sametinget har hatt besøk av representanter for mayafolket fra Guatemala på Sametinget .
Guatemala mayaálbmoga ovddasteaddjit fitne galledeamen Sámedikki .
Temaet for møtet var solidaritet og Sametingets internasjonale urfolksarbeid .
Čoahkkima fáddán lei oktiigullevašvuohta ja Sámedikki riikkaidgaskasaš álgoálbmotbargu .
Sametinget , som parlament for urfolk , er et viktig forbilde for mayafolket .
Sámediggi , álgoálbmotparlameantan , lea deaŧalaš ovdagovvan mayaálbmogii .
Guatemalas ambassadør i Norge deltok også på dette møtet .
Guatemala ambassadevra Norggas lei maid mielde dán čoahkkimis .
Sametinget har også hatt besøk av representanter for mapuchene fra Chile .
Chile mapucheálbmoga ovddasteaddjit fitne maid galledeamen Sámedikki .
Tema for møtet var solidaritet og Sametingets internasjonale urfolksarbeid .
Čoahkkima fáddán lei oktiigullevašvuohta ja Sámedikki riikkaidgaskasaš álgoálbmotbargu .
Side 131 av 377
131 siidu 379 siiddus
Sametingspresidenten i Chile
Sámediggepresideanta Chiles
Sametingspresidenten var i november i Chile for å snakke om ILO-konvensjonen nr. 169 og urfolks rett til å konsultere .
Sámediggepresideanta finai Chiles hállamin ILO-konvenšuvnna nr. 169 ja álgoálbmogiid konsulterenvuoigatvuođa birra .
Presidenten informerte om de samiske erfaringene med interkulturell sameksistens i Norge og Norden , samt om Sametingets erfaringer med konsultasjonsavtalen .
Presideanta muitalii sápmelaččaid vásáhusaid birra kultuvrraid rastásaš ovttasdoaibmamiin Norggas ja Davviriikkain , ja Sámedikki vásáhusaid birra konsultašuvdnašiehtadusain .
Konsultasjonsordningen er med på å styrke menneskerettighetene for urfolk .
Konsultašuvdnaortnet lea mielde nannemin álgoálbmogiid olmmošvuoigatvuođaid .
Under oppholdet besøkte presidenten et mapuchesamfunn i Araucanía .
Dán mátkkis finai presideanta galledeamen mapucheservodaga Araucanías .
Samisk parlamentarisk råd ( SPR ) er et parlamentarisk samarbeidsorgan mellom sametingene i Finland , Norge og Sverige .
Sámi parlamentáralaš ráđđi ( SPR ) lea Suoma , Norgga ja Ruoŧa sámedikkiid gaskasaš parlamentáralaš ovttasbargoorgána .
Samene i Russland er permanente deltakere i rådet .
Ruoššabeale sámit lea bistevaš oasseváldit ráđis .
SPR skal ivareta samenes interesser på tvers av landegrensene og er den samiske stemmen internasjonalt .
SPR galgá fuolahit sápmelaččaid beroštumiid riikkarájiid rastá ja lea sámi jietna riikkaidgaskasaččat .
Sametinget tildeles kr 500 000 til SPR over statsbudsjettet .
Sámediggái juolluduvvo 500 000 ru SPRii stáhtabušeahta bokte .
Tildelingen går til det sameting som har sekretariatet for rådet .
Juolludeapmi manná dan sámediggái mas lea ráđi čállingoddi .
Delegasjonens utgifter til deltakelse i møter og representasjon dekkes av de ulike sametingene .
Iešguđet sámedikkit mákset sáttagottiid čoahkkin- ja ovddastangoluid .
Samisk parlamentarisk råd har vedtatt en ny handlingsplan som varer til årsskiftet 2013 .
Sámi parlamentáralaš ráđđi lea mearridan ođđa doaibmaplána mii bistá 2013 jahkemolsumii .
SPR har som mål å styrke samarbeidet og rammebetingelsene i rådet .
SPR mihttomearri lea nannet ráđi ovttasbarggu ja rámmaeavttuid .
SPR vil også arbeide for å styrke bruken av samisk språk og samisk opplæring i grunnskolen .
SPR áigu maiddái nannet sámegielaid geavaheami ja sámegieloahpahusa vuođđoskuvllas .
Et av tiltakene som skal iverksettes , er å utforme forslag til felles læreplaner for samisk og duodji i alle de nordiske landene .
Okta doaibmabijuin mii galgá čađahuvvot , lea evttohit oktasaš oahppoplána sámegielas ja duojis buot davviriikkain .
SPR skal fortsatt jobbe for opprettelsen av et eget samisk universitet .
SPR galgá ain bargat dainna ahte ásahuvvo sierra sámi universitehta .
Arbeidet med å få alle de nordiske landene til å vedta nordisk samekonvensjon vil også fortsette .
Maiddái dat bargu ahte oažžut buot davviriikkaid dohkkehit davviriikkalaš sámekonvenšuvnna , galgá jotkojuvvot .
Sametinget i Norge overtok i november 2011 lederskapet for Samisk parlamentarisk råd for en periode på 16 måneder .
Norgga beale Sámediggi válddii skábmamánus 2011 badjelasas Sámi parlamentáralaš ráđi jođiheami 16 mánu áigodahkii .
Sameparlamentarikerkonferansen i Kirkenes
Sámeparlamentarihkkáriid konferánsa Girkonjárggas
Sametinget i Norge var vertskap for den tredje sameparlamentarikerkonferansen , som fant sted i Kirkenes i år .
Norgga beale Sámediggi lágidii goalmmát sámeparlamentarihkkáriid konferánssa , mii dán jagi lei Girkonjárggas .
Sametingene fra Finland , Norge og Sverige deltok , samt at Sami / Kola Suobbar ( russiske samene ) var inviterte og deltok under konferansen .
Suoma , Norgga ja Ruoŧa beale sámedikkit oassálaste , ja Sámi / Kola Suobbar ( Ruošša beale sámit ) ledje bovdejuvvon ja oassálaste konferánsii .
Hele 72 parlamentarikere deltok på konferansen .
Olles 72 parlamentarihkkára oassálaste konferánsii .
Sameparlamentarikerkonferansen førte til en slutterklæring med bred enighet om hele 24 artikler .
Sámeparlamentarihkkáriid konferánssa boađusin lei 24 artihkkala sturrosaš loahppajulggaštus mii dorjojuvvui measta ovttajienalaččat .
Erklæringen følger opp mange av temaene fra de to foregående erklæringene .
Julggaštus čuovvola ollu fáttáid mat ledje guovtti ovddit julggaštusain .
I erklæringen er det også et eget avsnitt om samene i Russland .
Julggaštus lea maid sierra teakstaoassi Ruošša beale sápmelaččaid birra .
Parlamentarikerne er bekymret for den russiske stats urfolkspolitikk og behandling av russiske samer .
Parlamentarihkkárat leat fuolastuvvan Ruošša stáhta álgoálbmotpolitihka geažil ja mo dat gieđahallá Ruošša beale sápmelaččaid .
De ber om at Norge , Sverige og Finland sammen fremmer russiske samers situasjon gjennom sin urfolkspolitikk .
Danne sii bivdet Norgga , Ruoŧa ja Suoma ovttas ovddidit Ruošša beale sápmelaččaid dili álgoálbmotpolitihkaset bokte .
Temaet for konferansen var tradisjonell kunnskap .
Konferánssa fáddán lei árbediehtu .
I slutterklæringen understrekes det at statene er forpliktet til å respektere og sikre det samiske folkets rett til å forvalte sin tradisjonelle kunnskap og sine tradisjonelle kulturuttrykk .
Loahppajulggaštusas deattuhuvvui ahte stáhtat leat geatnegahttojuvvon árvvusatnit ja sihkkarastit sámi álbmoga vuoigatvuođa beassat hálddašit iežas árbedieđu ja iežaset árbevirolaš kulturovdanbuktima .
FN Prosessen mot FNs verdenskonferanse om urfolk i 2014
ON Proseassat ovdal ON álgoálbmogiid máilmmikonferánssa 2014
Sametinget deltok på FNs Permanente forum for urfolkssaker i 2011 .
Sámediggi oassálasttii ON Álgoálbmotáššiid bistevaš forumii 2011 .
Bakgrunnen for presidentens invitasjon var at det fra FNs side ikke er lagt opp til noen formelle forberedelser til verdenskonferansen .
Presideantta bovdehusa duogáš lei ahte ON bealis ii lean jurddašuvvon lágidit formálalaš ráhkkaneami máilmmikonferánsii .
Samtidig er urfolk representert gjennom sine respektive stater på denne konferansen .
Seammás leat álgoálbmogat ovddastuvvon juohkehaš iežas riikka bokte dán konferánssas .
Det vil derfor være vanskelig for urfolk å komme til ordet på Møtesekretærer : Ellen Mienna / Ellen Aina Eira
Ráhkkaneaddji konferánsa galgá addit álgoálbmogiidda vejolašvuođa digaštallat áššiid ja oktiiordnet Čoahkkingirjji čállit : Ellen Aina Eira / Ellen Mienna
Side 132 av 377
132 siidu 379 siiddus
Det er spesielt viktig at målsettingene etter urfolkserklæringen søkes oppnås , og at urfolkenes målsettinger og ambisjoner reflekteres i sluttdokumentene fra Verdens urfolkskonferanse 2014 .
Erenoamáš deaŧalaš lea ahte geahččala ollašuhttit álgoálbmotjulggaštusa ulbmiliid , ja ahte álgoálbmogiid ulbmilat ja áigumušat bohtet ovdan Máilmmi álgoálbmotkonferánssa 2014 loahppadokumeanttas .
I Permanent forums rapport for 2011 ønskes Sametingets invitasjon til en forberedende konferanse i Alta 2013 velkommen .
Bistevaš foruma 2011 raporttas sávvojuvvo Sámedikki bovdehus ráhkkaneaddji konferánsii 2013 Áltái .
Senere har også FNs ekspertmekanisme for urfolks rettigheter ( EMRIP ) og FNs menneskerettighetsråd ( HRC ) gjort det samme .
Maŋŋá leat sihke ON álgoálbmotvuoigatvuođaid áššedovdimekanisma ( EMRIP ) ja ON olmmošvuoigatvuođaidráđđi ( HRC ) dahkan dan seammá .
Forberedelsene til Verdens urfolkskonferanse 2014 er derfor startet .
Dál leat ráhkkaneamit Máilmmi álgoálbmotkonferánsii 2014 álggahuvvon .
Det er foreslått at urfolkene gjennomfører regionale prosesser , med etterfølgende felles prosess der urfolkene fra regionene deltar .
Lea evttohuvvon ahte álgoálbmogat čađahit regionála proseassaid , ja dan maŋŋá oktasaš proseassa masa regiovnnaid álgoálbmogat oassálastet .
Videre ble det foreslått at det nedsettes en koordineringskomité for 2013 og 2014 , som bør representere alle 7 urfolksregioner , og som vil ha hovedansvaret med å utforme felles strategier og standpunkter .
Viidáseappot evttohuvvui ahte nammaduvvo oktiiordnenlávdegoddi 2013 ja 2014 várás , mii berrešii ovddastit buot 7 álgoálbmotregiovnna , ja mas galgá leat ovddasvástádus das ahte hábmet oktasaš strategiijaid ja oainnuid .
Dette forslaget ble tatt opp dagen etter , og fikk der samtykke til å gjennomføre den foreslåtte prosessen som konseptdokumentet omhandler .
Dát evttohus váldojuvvui ovdan beaivvi maŋŋá , ja das mieđihuvvui čađahit evttohusdokumeantta evttohuvvon proseassa .
En av strategiene er at Sametinget gjennomfører er den forberedende urfolkskonferanse i Alta 2013 .
Okta dain strategiijain lea ahte Sámediggi čađaha ráhkkaneaddji álgoálbmotkonferánssa Álttás 2013:s .
Sametinget har i lag med IWGIA ( International Working Group for Indigenous Affairs ) og Grønlands selvstyre invitert til møte om verdenskonferansen i januar 2012 , der møtedeltakere fra alle 7 urfolksregioner inviteres til å delta .
Sámediggi lea ovttas IWGIA:in ( International Working Group for Indigenous Affairs ) ja Ruonáeatnama ruovttustivrrain bovden čoahkkimii máilmmikonferánssa birra ođđajagimánus 2012 , masa buot 7 álgoálbmotregiovnna čoahkkinoassálastit bovdejuvvojit searvat .
Møtet vil være i København .
Čoahkkin dollojuvvo Københavnas .
FNs Urfolkserklæring
ON Álgoálbmotjulggaštus
FNs erklæring om urfolks rettigheter ble vedtatt i 2007 .
ON julggaštus álgoálbmotvuoigatvuođaid birra dohkkehuvvui 2007:s .
Flere av urfolkserklæringens artikler er allerede gjeldende rett gjennom andre bindende juridiske instrumenter , som for eksempel som ILO konvensjon nr. 169 , FNs konvensjon om sivile og politiske rettigheter og FNs konvensjon om økonomiske , sosiale og kulturelle rettigheter , eller gjennom nasjonal lovgivning som Grunnloven og menneskerettighetsloven .
Máŋga álgoálbmotjulggaštusa artihkkaliin leat juo boahtán fápmui eará čadni juridihkalaš instrumeanttaid bokte , nu go ovdamearkka dihtii ILO konvenšuvnna nr. 169 , ON siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid konvenšuvnna ja ON ekonomalaš , sosiála ja kultuvrralaš konvenšuvnna vuoigatvuođaid bokte , dahje dakkár nationála lágaid bokte go Vuođđolága ja olmmošvuoigatvuođalága .
I tillegg gjenspeiler urfolkserklæringen internasjonal sedvane , som det foreligger bred enighet om på verdensbasis og som derfor må anses som rettslig bindende normer for verdenssamfunnet i sin helhet .
Dasa lassin boahtá álgoálbmotjulggaštusas ovdan riikkaidgaskasaš virolašvuohta , masa lea máilmmiviidosaččat ovttamielalašvuohta ja maid dalle ferte atnit čadni norbman olles máilmmiservodahkii .
Statene har påtatt seg å fremme full gjennomføring av bestemmelsene i erklæringen .
Stáhtat leat geatnegahttán iežaset ovddidit julggaštusa mearrádusaid dievaslaš čađaheami .
Sametinget har et eget ansvar for å få urfolkserklæringen synliggjort og benyttet som juridisk retningsgivende og anerkjent verktøy .
Sámedikkis lea sierra ovddasvástádus das ahte oainnusmahttit álgoálbmotjulggaštusa ja oažžut dan geavahuvvot juridihkalaččat láidesteaddji ja dohkkehuvvon reaidun .
Sametinget vurderer det slik at innholdet av FNs urfolkserklæring gjenspeiler og presenterer den rettslige utviklingen som foreligger innen urfolksretten .
Sámediggi oaivvilda ahte ON álgoálbmotjulggaštusa sisdoallu dávista ja ovddasta álgoálbmotrievtti rievttálaš ovdáneami .
Sametinget mener at det er behov for en synliggjort og handlingsrettet implementering av FNs urfolkserklæring .
Sámediggi oaivvilda ahte ON álgoálbmotjulggaštusa implementerema ferte čalmmustahttit .
Denne nasjonale gjennomføringen av erklæringens bestemmelser må følges opp i nasjonal lovgivning og administrativ praksis .
Sámediggi oaidná ahte dárbbašuvvo dieđihit man muddui duođaid bargojuvvo álgoálbmotjulggaštusa artihkkaliid čađahemiin nationála dásis .
Urfolkserklæringens særskilte oppfølgingsmekanismer er tillagt FNs Permanente Forum for urfolk , FNs spesialrapportør for urfolk og FNs Ekspertmekanisme for urfolks rettigheter , samt øvrige FNorganer som involveres i urfolksrelaterte spørsmål .
Álgoálbmotjulggaštusa erenoamáš čuovvolanvuogit leat biddjojuvvon ON Álgoálbmogiid bistevaš forumii , ON álgoálbmogiid erenoamášdieđiheaddjái ja ON Álgoálbmotvuoigatvuođaid áššedovdimekanismii , ja daidda ON-orgánaide muđui mat barget álgoálbmotáššiiguin .
Side 133 av 377
133 siidu 379 siiddus
FNs spesialrapportør James Anayas rapport om samene i Finland , Norge og Sverige
ON erenoamášdieđiheaddji James Anaya raporta sápmelaččaid birra Suomas , Norggas ja Ruoŧas
Tidlig i 2011 la FNs spesialrapportør James Anaya fram rapporten om samene i Finland , Norge og Sverige .
Árrat jagis 2011 bijai ON erenoamášdieđiheaddji James Anaya ovdan raportta Suoma , Norgga ja Ruoŧa beale sápmelaččaid birra .
En av hans anbefalinger er at Finland og Sverige ratifiserer ILO-konvensjon nr. 169 .
Okta su rávvagiin lea ahte Suopma ja Ruoŧŧa dohkkehit ILOkonvenšuvnna nr. 169 .
Han er tilfreds med at forhandlingene om nordisk samekonvensjon gjenopptas i 2011 , og han anbefaler at de nordiske statene fortsetter og øker sine anstrengelser for å implementere samefolkets rett til selvbestemmelse .
Son lea duhtavaš dainna ahte davviriikkalaš sámekonvenšuvnna šiehtadallamat jotkojuvvojit fas 2011:s , ja son rávve davviriikkaid joatkit ja áŋgiruššat garraseappot dainna ahte oažžut sámi álbmoga iešmearrideami čađahuvvot .
Anaya påpeker i rapporten at opplæringen samiske barn får i de nordiske landene er altfor dårlig .
Anaya čujuhan raporttas ahte dat oahppu maid sámi mánát ožžot davviriikkain , lea menddo headju .
Spesialrapportøren understreker videre at lovgivningsmessige og administrative mekanismer som åpner for utvinning av naturressurser fra samiske territorier bør være i samsvar med relevante internasjonale standarder .
Erenoamášdieđiheaddji deattuha viidáseappot ahte lágaaddin ja hálddahuslaš doaibmabijut mat addet vejolašvuođa ávkkástallat luondduriggodagaiguin sámi guovlluin , berrejit dávistit relevánta riikkaidgaskasaš standárddaide .
FNs spesialrapportør James Anayas rapport om samene i Finland , Norge og Sverige ble lagt fram under FNs menneskerettighetsråds 18. sesjon .
ON erenoamášdieđiheaddji James Anaya raporta Suoma , Norgga ja Ruoŧa beale sápmelaččaid birra biddjojuvvui ovdan ON olmmošvuoigatvuođaráđi 18. sešuvnnas .
Gjennom år 2011 har rapporten vært aktuell å referere til som sentralt instrument i andre sammenhenger , som for eksempel som egen artikkel i Kirkeneserklæringa fra Sameparlamentarikerkonferansen .
2011:s lea leamaš vuogas geavahit raportta dakkár dokumeantan masa sáhttá čujuhit ja maid sáhttá geavahit maiddái eará oktavuođain , nu go ovdamearkka dihtii sierra artihkalin Sámi parlamentarihkkáriid Girkonjárggajulggaštusas .
Ekspertmekanismen for urfolksrettigheter
Álgoálbmotvuoigatvuođaid áššedovdimekanisma
Ekspertmekanismen for urfolksrettigheter ( EMRIP ) holder årlige sesjoner der Sametinget deltar .
Álgoálbmotvuoigatvuođaid áššedovdimekanisma ( EMRIP ) doallá jahkásaš sešuvnnaid masa Sámediggi oassálastá .
Hovedtemaer i 2011 var EMRIPs studie om urfolks rett til å delta i beslutningsprosesser og FNs urfolkserklæring .
2011 váldofáttát ledje EMRIP guorahallan álgoálbmogiid vuoigatvuođa birra beassat searvat mearrádusproseassaide ja ON álgoálbmotjulggaštussii .
EMRIPs endelige rapport ble vedtatt på sesjonen .
EMRIP loahpalaš raporta dohkkehuvvui sešuvnnas .
I denne framkommer EMRIPs forslag til Menneskerettighetsrådet 18. sesjon .
Das boahtá ovdan EMRIP evttohus Olmmošvuoigatvuođaráđi 18. sešuvdnii .
Videre foreslo EMRIP at Menneskerettighetsrådet oppfordrer Generalforsamlingen snarlig til en styrking av urfolks rett til deltakelse i FN , hvor blant annet urfolksparlamenter ( som Sametinget ) får minimum samme status som NGO-er innenfor FN systemet .
Viidáseappot evttohii EMRIP ahte Olmmošvuoigatvuođaráđđi ávžžuha Váldočoahkkima farggamusat nannet álgoálbmogiid vuoigatvuođa beassat oassálastit ONii , mas earret eará álgoálbmotparlameanttat ( nu go Sámediggi ) oažžot uhcimusat seamma stáhtusa go NGOat ON vuogádagas .
Sametinget holdt innlegg der vi uttrykte støtte til EMRIPs endelige rapport .
Sámedikkis lei sáhkavuorru mas mii dovddaheimmet doarjaga EMRIP loahpparaportii .
I innlegget oppfordret Sametinget Norge om å trekke tilbake sin stemmereservasjon avgitt ved vedtakelsen av urfolkserklæringen .
Sáhkavuorus ávžžuhii Sámediggi Norgga geassit ruovttoluotta dan jienastanvárrehusa maid dat lei bidjan álgoálbmotjulggaštusa mearrideami oktavuođas .
Side 134 av 377
134 siidu 379 siiddus
Menneskerettighetsrådets 18. sesjon
Olmmošvuoigatvuođaráđi 18. sešuvdna
Menneskerettighetsrådets 18. sesjon fant sted i høst og Sametinget var til stede ved behandlingen av urfolkssakene tilknyttet FNs Ekspertmekanisme for urfolksrettigheter ( EMRIP ) og FNs spesialrapportør James Anaya ’ s rapporter .
Olmmošvuoigatvuođaráđi 18. sešuvdna dollojuvvui čakčat ja Sámediggi lei mielde go álgoálbmotáššit ON Álgoálbmotvuoigatvuođaid áššedovdimekanismma ( EMRIP ) ja ON erenoamášdieđiheaddji James Anaya raportta oktavuođas meannuduvvojedje .
Den norske delegasjonen , der Sametinget deltok , fremla to felles innlegg under delegasjonen , hvor det ene innlegget i hovedsak gjaldt spesialrapportørens arbeid i 2011 og det andre hvordan urfolks språk og kultur er viktig for beskyttelsen av urfolks identitet og velferd .
Norgga sáttagoddi , masa Sámediggi oassálasttii , bijai ovdan guokte oktasaš sáhkavuoru sáttagottis , mas nubbi sáhkavuorru lei vuosttažettiin erenoamášdieđiheaddji barggu birra 2011:s ja nubbi lei dan birra mo álgoálbmogiid giella ja kultuvra lea deaŧalaš dasa ahte suodjalit álgoálbmogiid identitehta ja čálggu .
FNs spesialrapportør James Anaya fremla sin årlige rapport som omhandlet industrielle virksomheters aktiviteter innenfor eller i umiddelbar nærhet til urfolksområder .
ON erenoamášdieđiheaddji James Anaya bijai ovdan iežas jahkásaš raportta mii lei industriijafitnodagaid doaimmaid birra álgoálbmotguovlluin dahje dain guovlluin mat gusket álgoálbmotguovlluide .
Spesialrapportøren vil fortsette sitt arbeid på dette området , hvor han i løpet av 2013 vil ha utviklet retningslinjer eller prinsipper om dette emnet .
Erenoamášdieđiheaddji áigu joatkit barggus dán suorggis , masa son 2013. s galgá leat ráhkadan njuolggadusaid dahje prinsihpaid dán suorggi birra .
Videre la spesialrapportøren fram sin rapport om samene i Finland , Norge og Sverige .
Viidáseappot bijai erenoamášdieđiheaddji ovdan raporttas Suoma , Norgga ja Ruoŧa beale sápmelaččaid birra .
Dessverre ble sidearrangementet som Samerådet hadde planlagt avlyst grunnet forskyvning i Menneskerettighetsrådets tidsplan .
Dađibahábut ii šaddan dat oalgelágideapmi dollojuvvot maid Sámiráđđi lei plánen sivas go Olmmošvuoigatvuođaráđi áigeplána rievdaduvvui .
Vi har i etterkant blitt informert om at dette vil gjennomføres ved en senere anledning .
Mii leat maŋŋá ožžon dan dieđu ahte dat galgá čađahuvvot goas nu maŋŋá .
Menneskerettighetsrådets oppfordret FN-sekretariatet om å forberede et dokument om måter å inkludere urfolks representanter å delta innenfor FN systemet i saker som angår dem .
Olmmošvuoigatvuođaráđđi ávžžuhii ON-čállingotti ráhkkanahttit dokumeantta daid vugiid birra mo searvvahit álgoálbmotáirasiid oassálastit ON vuogádahkii dain áššiin mat gusket sidjiide .
Dette arbeidet ventes å ha direkte betydning og interesse for Sametinget , da det vil angå en fremtidig adgang til å delta i FN- organene med selvstendig konsultativ status .
Vurdojuvvo ahte dán barggus lea njuolgga mearkkašupmi Sámediggái ja ahte Sámedikkis lea beroštus dasa , go dát guoská boahtteáiggi oassálastimii ON-orgánain ja iešheanalaš konsultašuvdnastáhtusii .
Sametingets administrasjon Sametingets administrasjon har i hovedsak tre ulike roller overfor de folkevalgte og publikum : Parlamentsforvaltning for Sametinget Politisk sekretariat for sametingsrådet Forbereder forvaltningssaker for Sametingets ulike politiske beslutningsorgan I Sametinget er både parlamentet , den politiske ledelsen og forvaltningen samlet i én organisasjon .
Sámedikki hálddahus Sámedikki hálddahusas leat váldoáššis golbma sierra rolla álbmotválljejuvvon olbmuide ja álbmogii : Sámedikki parlameantahálddašeapmi Sámediggeráđi politihkalaš čállingoddi Hálddašanáššiid ráhkkaneapmi Sámedikki sierra politihkalaš mearridanorgánaide Sámedikkis lea sihke parlameanta , politihkalaš jođiheapmi ja hálddašeapmi čohkkejuvvon ovtta organisašuvdnii .
I 2011 er det gjennomført en omfattende omorganisering av Sametingets administrasjon .
Sámedikki hálddahusas lea 2011:s čađahuvvon viiddis ođđasisorganiseren .
Administrasjonen er nå delt opp i 7 fagavdelinger og 2 staber : Avdeling for språk ( GlE ) Avdeling for oppvekst og opplæring ( BOA . )
Hálddahusas leat dál 7 fágaossodaga ja 2 stába : Giellaossodat ( GlE ) Bajásšaddan- ja oahpahusossodat ( BOA . )
Avdeling for næring , kultur og helse ( EKD . )
Ealáhus- , kultur- ja dearvvašvuođaossodat ( EKD . )
Avdeling for rettigheter og internasjonale spørsmål ( VUOR ) Avdeling for kulturminner , areal og miljø ( KAB . )
Vuoigatvuođa- ja riikkaidgaskasašossodat ( VUOR ) Kulturmuito- , areála- ja birasossodat ( KAB . )
Avdeling for administrasjon ( HÁL . )
Hálddahusossodat ( HÁL . )
Avdeling for kommunikasjon ( GUL . )
Gulahallanossodat ( GUL . )
Direktørens stab ( DIR ) Plenumsstaben ( DIS )
Direktevrra bargoveahka ( DIR ) Dievasčoahkkinbargoveahka ( DIS . )
Side 135 av 377
135 siidu 379 siiddus
Avdelingene utfører saksbehandling og yter tjenester til både politiske myndigheter og til publikum .
Ossodagat barget áššemeannudemiin ja fállet bálvalusaid sihke politihkalaš eiseválddiide ja álbmogii .
Hver avdeling har et spesielt ansvar som fagpolitisk sekretariat for sametingsrådet .
Juohke ossodagas lea erenoamáš ovddasvástádus fágapolitihkalaš čállingoddin Sámediggeráđđái .
Plenumsstaben har ansvaret for komité- og plenumsmøtene og tilrettelegging for representantene .
Dievasčoahkkinbargoveagas lea ovddasvástádus lávdegodde- ja dievasčoahkkimiin ja áirasiidda láhčimis .
Plenumsstaben er en del av administrasjonen i Sametinget , men hører politisk under plenumslederen , ikke sametingsrådet .
Dievasčoahkkinbargoveahka lea oassi Sámedikki hálddahusas , muhto politihkalaččat gullá dievasčoahkkinjođiheaddji vuollásažžan , iige sámediggeráđi .
Plenumsstaben har det administrative ansvaret for den parlamentariske virksomheten i Sametinget , herunder planlegging og avvikling av møtene i komiteene og plenum .
Dievasčoahkkinbargoveagas lea hálddahuslaš ovddasvástádus Sámedikki parlamentáralaš doaimmas , maiddái lávdegodde- ja dievasčoahkkimiid plánemis ja čađaheamis .
Plenumsstaben består av tre ansatte og må derfor i forbindelse med komitémøtene og plenumsmøtene få bistand fra avdelingene til sekretærtjenester på nevnte møter , oversettertjenester med mer .
Dievasčoahkkinbargoveagas leat golbma bargi ja danne fertejit lávdegodde- ja dievasčoahkkimiid oktavuođas oažžut veahki eará ossodagain namuhuvvon čoahkkimiid čállinbálvalusaide , jorgalanbálvalusaide jna. .
Sametinget har kontorsteder i Snåsa , Drag , Evenes , Manndalen , Kautokeino , Karasjok og Varangerbotn .
Sámedikkis leat kanturbáikkit Snoasas , Ájluovttas , Evenáššis , Olmmáivákkis , Guovdageainnus , Kárášjogas ja Unjárggas .
Strategiene i budsjettet for 2011 gir et bilde av aktiviteten på de ulike politikk- og forvaltningsområdene .
Strategiijat 2011 bušeahtas addet gova doaimmas iešguđege politihkka- ja hálddašanguovllus .
Arbeidet med politikkutvikling og oppfølging av politiske saker , økte forvaltningsoppgaver og forventningene i samfunnet krever kapasitet og høy faglig kompetanse på en rekke områder .
Bargu áššiid politihkalaččat ovddidemiin ja čuovvolemiin , lassánan hálddašandoaimmat ja vuordámušat servodagas gáibidit kapasitehta ja alla fágalaš gelbbolašvuođa ollu surggiin .
I revidert budsjett for 2011 var det avsatt kr 90 560 000 til driftsutgifter på administrativt nivå .
Jagi 2011 reviderejuvvon bušeahtas lei várrejuvvon 90 560 000 ru hálddahusa dási doaibmagoluide .
Per 31.12.2011 var det 137 årsverk i Sametingets administrasjon .
31.12.2011 nammii ledje Sámedikki hálddahusas 137 jahkedoaimma .
Tabellen nedenfor viser utviklingen i antall ansatte fordelt mellom kvinner og menn .
Tabeallas vuolábealde oidno man ollu leat bargit ja movt dat juohkásit nissonolbmuid ja almmáiolbmuid gaskka .
31.12.2010 Årsverk Ledere totalt 5 79 7 50 12 129
31.12.2010 Jahkedoaibm Jođih . a oktiibuot 5 79 7 50 12 129
Kvinner Menn Totalt
Almmáiolbmot Nissonolbmot Oktiibuot
31.12.2009 Årsverk Ledere totalt 6 83 6 43 12 126
31.12.2009 Jahkedoaibm Jođih . a oktiibuot 6 83 6 43 12 126
Ledere 5 4 9
Jođih . 5 4 9
Årsverk totalt 87 50 137
Jahkedoaibm a oktiibuot 87 50 137
Prosent kvinner Prosent menn
Nissonproseanta Almmáiproseanta
Partene i Sametinget , arbeidsgiver og tjenestemannsorganisasjonene , har i fellesskap etablert Sametingets personal- og lønnspolitikk , som blant annet berører samhandling mellom partene .
Bealit Sámedikkis , bargoaddi ja bargiidorganisašuvnnat , leat ovttasráđiid ásahan Sámedikki bargiid- ja bálkápolitihka , mii earret eará guoská oktavuhtii beliid gaskka .
Gjennom de lokale lønnsforhandlingene har partene avdekket og utjevnet lønnsforskjeller mellom kvinner og menn innenfor de ulike stillingsgruppene .
Báikkálaš bálkášiehtadallamiid bokte leat bealit buktán albmosii ja dássen bálkáerohusaid nissonolbmuid ja almmáiolbmuid gaskka , iešguđege virgejoavkkuid siskkobealde .
Sametinget er en IA-bedrift og følger de bestemmelser som er fastsatt i avtalen om inkluderende arbeidsliv .
Sámediggi lea nu gohčoduvvon “ IA-bedrift ” ja čuovvu daid njuolggadusaid mat leat mearriduvvon šiehtadusas čáhkkilis bargoeallima birra .
Ansatte med behov for tilrettelegging av arbeidsplass og arbeidsoppgaver får tilbud om dette .
Bargit geain leat láhčindárbbut bargosaji ja bargguid ektui ožžot fálaldaga das .
I de lokaler Sametinget bruker skal utformingen ta hensyn til personer med nedsatt funksjonsevne .
Dat lokálat maid Sámediggi geavaha galget hábmejuvvot nu ahte olbmot geain lea fuotnánan doaibmanávccat váldojuvvojit vuhtii .
Det er et personalpolitisk mål å oppnå balansert alders- og kjønnssammensetting , samt å rekruttere personer med minoritets- og urfolksbakgrunn .
Bargiidpolitihkalaš mihttomearrin lea dássedettolaš ahke- ja sohkabeallečoahkkádus , ja olbmuid rekrutteren geain lea minoritehta- ja álgoálbmotduogáš .
Dette blir det tatt hensyn til ved all annonsering og rekruttering av personell .
Dát váldojuvvo vuhtii buot almmuhemiid ja bargiid rekrutterema oktavuođas .
Saksmengden i Sametinget har økt fra år til år .
Áššehivvodat Sámedikkis lea lassánan jagis jahkái .
I tillegg til den reelle økning av antall dokumenter har omfanget og kompleksiteten i mange av de sakene Sametinget behandler økt vesentlig de siste årene .
Dasa lassin go duohtavuođas lea dokumeantalohku lassánan , de leat maid ollu áššit , maid Sámediggi meannuda viidon ja váttásmuvvan sakka maŋimuš jagiid .
Figurene under gir et inntrykk av dette ved å vise utviklingen av antall dokumenter som årlig behandles over Sametingets journalsystem og antall saker behandlet i tilskuddsforvaltningen .
Govvosat vuolábealde čájehit man ollu dokumeanttat , maid Sámediggi jahkásaččat meannuda journálavuogádaga bokte , leat lassánan ja man ollu áššit meannuduvvojit doarjjahálddašeamis .
Side 136 av 377
136 siidu 379 siiddus
Utvikling TS- og DS-saker 1 400 1 278 1 200
TS ja DS áššiid ovdáneapmi 1 400 1 278 1 200
2007 TS-saker
2007 TS-áššit
2008 Delegasjonssaker
2008 Delegašuvdnaáššit
Utfordringer Sametinget ble opprettet for sikre en likeverdig behandling av samene .
Hástalusat Sámediggi ásahuvvui dan dihte vai sámiide sihkkarastojuvvošii ovttadássásaš meannudeapmi .
Samisk språk og kultur anses som opprinnelige i Norge og har derfor samme krav på vern og utvikling som norsk språk og kultur .
Sámi giella ja kultuvrra leat leamaš álggu rájes Norggas , ja danne das leat seamma vuoigatvuohta suodjaluvvot ja ovddiduvvot go dáža kultuvra ja dárogiella .
I de over 20 årene Sametinget har eksistert , har vi oppnådd mye .
Dan 20 jagis maid Sámediggi lea doaibman , leat mii olahan ollu .
Rettsutviklingen er i positiv utvikling på mange områder .
Riekteovdáneapmi lea positiivvalaččat ovdáneamen ollu surggiin .
Samisk språk og kultur har fått økt status .
Sámi giella ja kultuvra leat ožžon buoret stáhtusa .
Samiske barn har fått rett til å få undervisning i og på samisk .
Sámi mánát leat ožžon vuoigatvuođa oažžut oahpahusa sámegielas ja sámegillii .
Likevel har vi mange utfordringer .
Dattetge leat mis ollu hástalusat .
Rettighetene er blitt bedre , men når Sametingets handlingsrom til å følge opp disse rettighetene i praktisk politikk nesten ikke er til stede , videreføres forskjellsbehandlingen av den samiske befolkningen i Norge .
Vuoigatvuođadilli lea buorránan , muhto go Sámedikki doaibmamunni čuovvolit dáid vuoigatvuođaid geavatlaš politihkas measta ii oppa leatge , de jotkojuvvo sámi álbmoga vealaheapmi Norggas .
Side 137 av 377
137 siidu 379 siiddus
Sametinget må ha frihet til å legge premisser , utforme og forvalte samepolitikken i Norge .
Sámedikkis ferte leat friijavuohta bidjat eavttuid , hábmet ja hálddašit sámepolitihka Norggas .
Samhandlingsprosedyrer mellom Stortinget , regjeringen og Sametinget skal sikre at Sametinget kan ivareta denne rollen .
Ovttasdoaibmanprosedyrat Stuorradikki , ráđđehusa ja Sámedikki gaskka galget sihkkarastit ahte Sámediggi sáhttá gozihit dan rolla .
Konsultasjonsavtalen mellom Sametinget og Regjeringen er med på å bidra til at samhandlingen mellom partene er god .
Konsultašuvdnašiehtadus Sámedikki ja Ráđđehusa gaskka váikkuha dan ahte ovttasdoaibman oassebeliid gaskka lea buorre .
Det er imidlertid viktig at konsultasjonsavtalen overholdes av begge parter , og at partene har en felles forståelse av hvordan konsultasjonsavtalen skal utføres i praksis .
Dattetge lea deaŧalaš ahte goappašat bealit dollet konsultašuvdnašiehtadusa , ja vai beliin lea oktasaš áddejupmi movt konsultašuvdnašiehtadus galgá geavahuvvot geavahusas .
En særlig budsjettmessig frihet for Sametinget er nødvendig for å sikre Sametingets autoritet og initiativrett i samepolitikken .
Sámediggái livčče erenoamáš dárbu oažžut friijavuođa bušeahta dáfus sihkkarastin dihte dan ahte Sámedikkis livčče autoritehta ja álggahanvuoigatvuohta sámepolitihkas .
For å sikre dette er det viktig å få på plass budsjettprosedyrer og årlige budsjettrammer som samsvarer med Sametingets rolle i samepolitikken .
Dán sihkkarastima dihte lea dárbu oažžut sadjái bušeahttaprosedyraid ja jahkásaš bušeahttarámmaid mat dávistit Sámedikki rollii sámepolitihkas .
Vi opplever at Sametingets andel av de nasjonale satsingene ikke står i forhold til de øvrige økningene på Statsbudsjettet og økninger knyttet til nasjonale reformer .
Mii vásihit ahte Sámedikki oassi nationála áŋgiruššamiin ii dávis eará lasáhusaide Stáhtabušeahtas ja lasáhusaide mat čatnasit nationála ođastusaide .
Dette har spesielt gått ut over samisk kultur , med museumsreformen og Kulturløftet som eksempler .
Dát lea čuohcan erenoamážit sámi kultuvrii , museaođastussii ja Kulturloktemii ovdamearkka dihte .
Samisk kulturutøvelse er med på å skape tilhørighet , trivsel , identitet og livskvalitet .
Sámi kulturbargu lea mielde addimin gullevašvuođa , loaktima , identitehta ja eallinkvalitehta .
I tillegg gir det viktige arbeidsplasser i små samfunn .
Dasa lassin addet dat deaŧalaš bargosajiid smávva servodagain .
Kultur er derfor høyt prioritert av Sametinget .
Danne lea kultuvra vuoruhuvvon bajás Sámedikkis .
Sametinget ser med bekymring på at det fortsatt er nedgang i antallet elever med samisk som andrespråk .
Sámediggi vuorjašuvvá dainna go ohppiidlohku geain lea sámegiella nubbingiellan ain njiedjá .
Elever som har samisk som andrespråk lærer ikke språket godt nok til å bli funksjonelt tospråklige , og det er mange utfordringer knyttet til samiskopplæringen , noe som fører til at mange elever opplever det som en merbelastning i skolehverdagen .
Oahppit geain lea sámegiella nubbin giellan eai oahpa giela doarvái bures nu ahte šattašedje doaibmi guovttegielagin , ja leat ollu hástalusat mat čatnasit sámegiela oahpahussii , mii dagaha dan ahte ollu oahppit atnet dan liige noađđin skuvlaárgabeaivvis .
Sametinget ønsker å snu denne utviklingen blant annet ved å se på nye opplæringsmodeller for faget samisk som andrespråk .
Okta sivva manne olbmot háliidit ássat sámi ássanguovlluin , lea oktavuohta sohkii ja sámi gillii ja kultuvrii .
Folketallet i samiske områder er fortsatt synkende .
Olbmuin ferte dattetge maiddái leat juoga mainna birget .
Spesielt unge kvinner flytter .
Eanet áŋgiruššan sámi ealáhusain buktá ássama giliide .
Det er derfor viktig å føre en politikk som gjør at samiske områder også er attraktivt for kvinner .
Barggolašvuođa oassi vuođđoealáhusain lea njiedjan , seammás leat unnit ođđa ásaheamit ealáhusovddidandoaibmaguovllus .
Folk må imidlertid også ha noe å leve av .
Sámi guovlluin ferte movttiidahttit ásahemiide .
Samtidig må primærnæringene må sikres gode rammevilkår .
Seammás ferte vuođđoealáhusaide sihkkarastit buriid rámmaeavttuid .
En lovfesting av samenes land- og ressursrettigheter og retten til næringsutøvelse vil bety mye for bosettingen i samiske områder , samisk kultur og kulturutvikling .
Sámiid eana- ja resursavuoigatvuođaid lága bokte nannen ja vuoigatvuohta ealáhusbargui mearkkaša ollu ássamii sámi guovlluin , sámi kultuvrii ja kulturovddideapmái .
Sametinget har derfor store forventninger til det videre arbeidet med oppfølgingen av Samerettsutvalget II og en videre oppfølging av Kystfiskeutvalget .
Danne leat Sámedikkis stuorra vuordámušat viidáset bargui Sámi vuoigatvuođalávdegotti II čuovvolemiin ja Riddoguolástuslávdegotti čuovvolemiin .
Det samiske samfunnet er i endring .
Sámi servodat lea rievdamin .
Flere og flere samer velger å bosette seg i byer og tettsteder .
Eanet ja eanet sápmelaččat válljejit ásaiduvvat gávpogiidda ja čoahkkebáikkiide .
Sametinget må derfor også arbeide for å trygge og utvikle gode bo- og levevilkår for samene i byene .
Danne ferte Sámediggi maiddái bargat dan ala ahte šaddet oadjebas ja buorit ássanja eallineavttut sámiide gávpogiin , ja ovddidit daid .
Dette krever en aktiv og tilpasset politikk , og det krevet en god dialog med lokale myndigheter .
Dát gáibida árjjalaš ja heivehuvvon politihka , ja gáibida buori gulahallama báikkálaš eiseválddiiguin .
Plan- og finans komiteens innstilling Innledning
Plána- ja finánsalávdegotti árvalus Álggahus
I tråd med samelovens § 1-3 , hvor det heter at " Sametingets årsmelding sendes til Kongen " , legger Sametinget fram sin årsmelding .
Sámelága § 1-3 vuođul , mas daddjojuvvo ahte “ Sámedikki jahkedieđáhus sáddejuvvo Gonagassii ” , bidjá Sámediggi ovdan jahkedieđáhusas .
Side 138 av 377
138 siidu 379 siiddus
Sametingets årsmelding , inkludert Sametingets regnskap for 2011 , omhandler Sametingets politiske og forvaltningsmessige aktivitet i 2011 .
Sámedikki jahkedieđáhus , oktan Sámedikki 2011 rehketdoaluin , válddaha Sámedikki politihkalaš ja hálddahuslaš doaimma 2011:s .
Sametingets forvaltning av ulike tilskuddsordninger omtales delvis under kapitlene som omhandler det aktuelle fagområdet , og delvis under kommentarene til regnskapet .
Sámedikki iešguđet doarjjaortnegiid hálddašeapmi válddahuvvo muhtumassii dain kapihttaliin mat gieđahallet guoskevaš fágasuorggi , ja muhtumassii rehkedoalu komeanttaid vuolde .
Sametingets årsmelding viser også til fremtidige utfordringer Sametinget står overfor .
Sámedikki jahkedieđáhus čujuha maiddái daidda boahttevaš hástalusaide maid Sámediggi ferte dustet .
Dette er ingen permanent økning , men et resultat av korttidsengasjement utløst av konkrete forvaltningsmessige oppgaver .
Virgelohku ii leat bissovaččat lassánan , muhto lea boađus oanehis áiggi bargguin konkrehta hálddašandoaimmaid geažil .
Det er på sin plass å utdype hva denne økning innebærer .
Vuogas livčče dárkileappot čilget maid dát lasáhus mearkkaša .
Sametingets arbeidsoppgaver og ressursbruk påvirkes av forvaltningsmessige oppgaver utløst av samfunnet rundt .
Sámedikki bargguide ja resursageavaheapmái váikkuhit hálddahuslaš barggut mat bohtet servodaga beales .
I 2011 har kulturminneregistrering og befaring langs den planlagte kraftlinja fra Ofoten-Balsfjord og BalsfjordHammerfest utløst stor aktivitet i feltsesongen sommeren 2011 .
2011:s lea kulturmuittuid registreren ja daid geahčadeapmi plánejuvvon el-rávdnjelinjás Ofuohta-Báhccavuona ja Báhccavuona-Hammerfeastta gaskka buvttihan ollu doaimmaid geassit 2011 .