pere/sami_parallel huggingface dataset:
Det kan være aktuelt med en egen konsultasjon i etterkant av foreleggelsen før departementet avslutter sitt arbeid med saken før endelig beslutning i Regjeringen .
Sáhttá leat maid dárbu čađahit sierra konsultašuvnna maŋŋá ovddiheami ja ovdalgo departemeanta loahpaha barggus áššiin ja ovdalgo Ráđđehus dahká loahpalaš mearrádusa .
Det skal alltid gis anledning til et slikt avsluttende konsultasjonsmøte dersom det etter departementsforeleggelsen ligger an til endringer av det statlige myndigheter og Sametinget tidligere har hatt en felles oppfatning om .
Álohii galgá addojuvvot vejolašvuohta doallat dán lágan loahpaheaddji konsultašuvdna ­čoahkkima jos maŋŋá departemeanttas ovddiheami šaddet rievdadusat dan ektui mas stáhtalaš eiseválddiin ja Sámedikkis ovdal lea leamaš oktasaš oaidnu .
Det skal gis tilstrekkelig tid til reelle konsultasjoner , men ikke slik at dette medfører en unødvendig forlengelse av saksbehandlingsprosedyren .
Duohta konsultašuvnnaide galgá addojuvvot doarvái áigi , muhto ii nu ahte dat joavdelasat ájiha áššemeannudanprosedyraid .
Det skal i foredraget til kgl.res. under et særskilt punkt fremgå på hvilke punkter det er enighet mellom Miljøverndepartementet og Sametinget og på hvilke punkter det er uenighet .
Gonagaslaš resološuvnna sáhkavuorus galgá sierra čuoggás ovdanboahtit makkár čuoggáin lea ovtta ­mielalašvuohta Birasgáhttendepartemeantta ja Sámedikki gaskka ja makkár čuoggáin lea sierra ­mielalašvuohta .
Der det er uenighet skal Sametingets vurderinger og standpunkter fremgå .
Dokko gokko lea sierramielalašvuohta galget Sámedikkit árvvoštallá ­mat ja oainnut boahtit ovdan .
Det er Direktoratet for naturforvaltning som har myndigheten til å godkjenne forvaltningsplaner .
Bargu hálddašanplánain . Luondduhálddašan direktoráhtas dat lea váldi dohkkehit hálddašanplánaid .
Arbeidet med slike planer skal følge disse saksbehandlingsreglene §§ 1 – 5.2 .
Barggus dákkár plánaiguin čuvvojuvvojit dát áššemeannudannjuolggadusat §§ 1 – 5.2 .
§ 6 Forvaltning
§ 6 Hálddašeapmi
Det er vernebestemmelsene for verneområdet som fastsetter hvem som skal være forvaltningsmyndighet av verneområdet , og om det skal opprettes et rådgivende utvalg for forvaltningen av verneområder .
Suodjalanguovllu suodjalanmearrádusat dat mearridit gii galgá leat suodjalanguovllu háldda , šan ­váldi ja galgágo ásahuvvot ráđđeaddi lávdegoddi suodjalanguovlluid hálddašeapmái .
Forvaltningsmyndigheten skal påse at samiske interesser blir ivaretatt på en god måte og at utformingen av forvaltningsregimet skal skje i samsvar med konsultasjonsavtalen mellom staten og Sametinget .
Hálddašanváldi galgá fuolahit ahte sámi beroštumit gozihuvvojit buori vuogi mielde ja ahte hálddašanregime árvalus dávista stáhta ja Sámedikki gaskasaš konsultašuvdna šiehta ­dussii .
[ 1 ] Særlig i henhold til ILO-Konvensjon nr. 169 om urfolk og stammefolk i selvstendige stater , FNs konvensjon om sivile og politiske rettigheter , art. 1 og 27 og FNs konvensjon om biologisk mangfold .
[ 1 ] Erenoamážit ; ILO-konvenšuvdna nr. 169 eamiálbmogiid ja čearddalaš álbmogiid hárrái iešmearrideaddji riikkain , ONa konvenšuvdna siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid hárrái , art. 1 ja 27 ja ONa biologalaš šláddjivuođa konvenšuvdna .
Nr. : 108/10
Nr. : 108/10
Undertegning av avtale mellom Norge og Russland
Norga ja Ruošša vuolláičálliba šiehtadusa
Avtalen mellom Norge og Russland om maritim avgrensning og samarbeid i Barentshavet og Polhavet vil bli undertegnet i Murmansk 15. september 2010 .
Šiehtadus Norgga ja Ruošša mearrarájá geassima hárrái ja ovttasbarggu birra Barentsábis ja Buollaábis galgá vuolláičállojuvvot Murmánskkas čakčamánu 15. beaivvi 2010 .
Statsminister Jens Stoltenberg og president Dmitrij Medvedjev vil være til stede under undertegningen , som vil bli foretatt av utenriksministrene Jonas Gahr Støre og Sergej Lavrov .
Stáhtaministtar Jens Stoltenberg ja presideanta Dmitrij Medvedjev galgaba oasálastit vuolláičállin dilálašvuođas , ja olgoriikkaministtar Jonas Gahr Støre ja Sergej Lavrov galgaba vuolláičállit šiehtadusa .
– Jeg er glad for at vi så raskt kan undertegne avtalen .
- Mun lean hui ilus go mii ná johtilit sáhttit vuolláičállit šiehtadusa .
Det er historisk at vi etter så mange år med forhandlinger har kommet til enighet i det viktigste utestående spørsmålet mellom Norge og Russland , sier statsminister Jens Stoltenberg .
Dat lea historjjálaš go mii dál maŋŋil máŋggaid jagiid šiehtadallamiiguin leat ovttaoaivilis Norgga ja Ruošša gaskasaš deháleamos čoavddekeahtes áššis , dadjá stáhtaministtar Jens Stoltenberg .
Avtalen vil avklare den maritime grensen mellom Norge og Russland i Barentshavet og Polhavet .
Šiehtadus galgá čielggadit mearrarájá Norgga ja Ruošša gaskkas Barentsábis ja Buollaábis .
Den inneholder også bestemmelser om videreføring av fiskerisamarbeidet og samarbeid om forvaltningen av eventuelle petroleumsressurser som strekker seg over avgrensningslinjen .
Dat sisttisdoallá maid mearrádusaid mo joatkit guolástussuorggi ovttasbarggu ja mo ovttasbargat hálddašit vejolaš petrolearesurssaid mat gártet leat juohkolinnjá guktui beallai .
Avtalen vil etter undertegning bli forelagt Stortinget og den russiske dumaen for godkjenning .
Šiehtadus galgá maŋŋil vuolláičállima sáddejuvvot dohkkeheapmái Stuoradiggái ja ruošša dumai .
Den vil bli offentliggjort ved undertegningen .
Šiehtadus almmuhuvvo vuolláičáledettiin .
Praktiske detaljer : Det er lagt opp til at undertegningsseremonien finner sted om ettermiddagen ( russisk tid ) i Murmansk .
Praktihkalaš dieđut : Lea mearriduvvon ahte vuolláičállin dilálašvuohta dáhpáhuvvá veaigin ( ruošša áigi ) Murmánskkas .
Nærmere informasjon om program , tidspunkt og sted vil bli gitt så snart dette er avklart med russiske myndigheter .
Eanet dieđut prográmma , áiggi ja báikki birra almmuhuvvojit nu johtilit go dat leat čielggaduvvon ruošša eiseválddiiguin .
Nordmenn som skal til Russland må ha visum .
Norgalaččat geat háliidit vuolgit Ruššii , fertejit háhkat alcceseaset visuma .
Journalister som ønsker å være tilstede i Murmansk , bes meddele dette til Statsministerens kontor på innen onsdag 8. september kl. 12.00 .
Journalisttat geat háliidit oasálastit Murmánskkas , fertejit dan almmuhit Stáhtaministara kantuvrii , ovdal čakčamánu 8. beaivvi dii. 12.00 .
Ved spørsmål kan Statsministerens kontor kontaktes på telefon 22 24 40 07 .
Jos ležžet gažaldagat , de sáhttá váldit oktavuođa Stáhtaministara kantuvrrain , tlf. 22 24 40 07 .
I tillegg må visum søkes i den russiske ambassaden på vanlig måte .
Dasa lassin ferte visuma ohcat ruošša ambassádas dábálaš vuogi mielde .
En samlet liste over påmeldte norske journalister vil bli sendt til russisk UD for akkreditering og grunnlag for visumutstedelse .
Listu mas leat buot journalisttaid namat sáddejuvvo ruošša ODii duođašteapmái ja dat lea vuođđun visumjuolludeapmái .
Nr. : 73/2012
Nr. : 73/2012
Avvikler kystavgiften
Loahpaha riddodivada
Regjeringen foreslår i statsbudsjettet for 2013 å avvikle kystavgiften .
Ráđđehus árvala 2013 bušeahtas heaittihit riddodivada .
For næringen betyr det en avgiftsreduksjon på 32,9 millioner kroner .
Ealáhussii dát mearkkaša 32,9 miljovnna ruvnno divatgeahpideami .
Fra 2013 vil staten dekke 100 prosent av kostnadene til farleistiltak , drift og vedlikehold av fyr , merker og andre navigasjonshjelpemidler .
2013 rájes stáhta ollásit máksá goluid doaimmaide mat gusket fanasjohtolahkii , doaimmahit ja áimmahuššat čuovgadoartnaid , fanasjohtolaga mearkkaid ja eará navigašuvdnaveahkeneavvuid .
Regjeringen foreslår å øke den statlige nettobevilgningen til oppfølging av Nasjonal transportplan på kystområdet med 141 millioner kroner .
Ráđđehus árvala lasihit stáhtalaš netto juolludeami Nationála Fievrridanplána čuovvoleami riddosuorggis 141 miljovnna ruvnnuin .
– Satsing på maritim infrastruktur og reduserte avgifter vil bidra til å styrke sjøtransportens konkurranseevne , sier fiskeri- og kystminister Lisbeth Berg-Hansen .
– Áŋgiruššamis mearalaš infrastruktuvrra ja geahpideames goluid váikkuha nannemis mearrafievrrideami gilvocoavcci , dadjá guolástus- ja riddoministtar Lisbeth Berg-Hansen .
Nasjonal transportplan 2010-2019 varslet en stor satsing på sjøtransporten i tiårsperioden .
2010-2019 Nationála fievrridanplána almmuha ahte lea áigumuš garrasit vuoruhit mearrafievrrideami dán logijagi áigodagas .
Med budsjettforslaget for 2013 er oppfølgingsgraden for første fireårsperiode av NTP 2010-2019 på 99,3 prosent .
2013 vuosttaš bušeahttaárvalusain lea NTP 2010-2019 vuosttaš njealji jagi čuovvolangráda 99,3 proseanta .
Bevilgningen til fartøyer økes med 9,4 millioner kroner for å følge opp Kystverkets fornyelsesplan .
Juolludeapmi fatnasiidda árvaluvvo lassánit 9,4 miljovnna ruvnnuin Riddodoaimmahaga ođasmahttinplána čuovvoleapmái .
Innenfor rammen av Nasjonal transportplan utarbeides det en egen nærskipsfarts ­strategi for å realisere målet om å overføre gods fra vei til sjø .
Nationála Fievrridanplána rámmaid siskkobealde galgá ráhkaduvvot sierra lagasfanasstrategiija duohtandahkamis áigumuša ahte sirdit gálvofievrrideami luottas fatnasiidda .
Regjeringen foreslår at det settes av 25 millioner kroner i statsbudsjettet 2013 til oppfølging av nærskipsfartsstrategien .
Ráđđehus árvala rádjet 25 miljovnna ruvnno 2013 stáhtabušeahtas lagasfanasjohtolatstrategiija čuovvoleapmái .
Artikkel i boka Samisk skolehistorie 5 .
Artihkal girjjis Sámi skuvlahistorjá 5 .
Kjell Ballari :
Kjell Ballari :
Læreplanstriden i Tana
Sámás : Siri Broch Johansen
Kjell Ballari ( Foto : utlånt av Kjell Ballari )
Kjell Ballari ( Govva : utlånt av Kjell Ballari )
Kjell Ballari er født i 1941 og oppvokst i Tana .
Kjell Ballari lea riegádan 1941:s ja lea bajásšaddan Deanus .
Han har befalsutdanning og lærerutdanning med etterutdanning i norsk , samisk , samfunnsfag og pedagogikk .
Sus lea befálaoahppu suodjalusas ja oahpaheaddjeoahppu lasseoahpuin čuovvovaš fágain : dárogielas , sámegielas , servvodatfágas ja pedagogihkas .
Han har bl.a. arbeida som lærer ved Boftsa skole og konsulent hos skoledirektøren i Finnmark .
Son lea earret eará bargan oahpaheaddjin Bovccá skuvllas ja Finnmárkku skuvladirektevrra konsuleantan .
Han har vært sekretær for Samekulturutvalget , medlem av Barneombudets råd , medlem i styret for Senter mot etnisk diskriminering , styremedlem i Norske Samers Riksforbund og nestleder i Samisk utdanningsråd .
Son lea leamaš Sámekulturlávdegotti čálli , Mánáidáittardeaddji ráđđelahttu , Čearddalaš vealaheami vuostá guovddáža stivramiellahttu , Norgga sámiid riikasearvvi stivramiellahttu ja Sámi oahpahusráđi nubbinjođiheaddji .
Dette er et innlegg han skreiv i 1997 , som blei trykt i avisa Finnmarken .
Dát lea lohkkičálus maid čálii 1997 , mii deaddiluvvui Finnmarken-áviissas .
Jeg har vært knyttet til skolen bortimot hele mitt liv , derav som lærer de siste 30–40 åra .
Lean leamaš skuvlii gullevaš dadjat juo olles eallinagis , oahpaheaddjin maŋimuš 30-40 jagi .
Noe av det beste som har skjedd med skolen i mi tid , er at den definitivt er blitt mindre sjåvinistisk og nasjonalistisk .
Go geahččá skuvlla ovdáneami , de lea okta dain buoremus bohtosiin ahte skuvla lea šaddan unnit šovinistalaš ja našunalistalaš .
I 60-åra var det ennå mye nasjonal patos og « fjellene selv roper høyt hurra » på klasserommene .
60-loguin lei klássalanjain ain olu našunála patos ja « várit vel čurvot jitnosit « hurra « » .
Å være norsk og seg selv nok var idealet , og det skygget ofte for mer nyanserte perspektiver både innad i vårt samfunn og ut mot den store verden .
Leat oamivánhurkkis dážan lei ovdagovvan , ja dat čiegai dávjá máŋggabealat perspektiivvaid sihke iežamet servvodaga siskkobealde , muhto maiddái stuorát máilmmi ektui .
I dag virker mye av det gamle uthulet og pompøst .
Odne orru ollu dáin boares vieruin goariduvvon ja goarggastallin .
Det betyr imidlertid ikke at norsk kultur og norske tradisjoner ikke verdsettes mer .
Dát ii mearkkaš ahte dáža kultuvra ja dáža árbevierut eai šat adnojuvvo árvvus .
Respekten for norsk bakgrunn og kulturtilhørighet er fortsatt viktig , men den skal ikke virke som skylapper overfor resten av omgivelsene og verden for øvrig .
Lea ain dehálaš árvvus atnit dáža duogáža ja kulturgullevašvuođa , muhto ii dat galgga leat nu dehálaš ahte čiegada buot eará birrasis ja máilmmis muđui .
Man erkjenner at selvrespekt og respekt for andre henger sammen , at det ene ikke er mulig uten det andre .
Olmmoš dovddasta ahte iežas árvvusatnin ja earáid árvvusatnin gullet oktii , ahte nubbi ii leat čađahahtti nuppi haga .
Det andre gledelige som har skjedd i mi tid i skolen , er at man har prøvd å trekke fram det spesielle i vår lokale kulturbakgrunn .
Nubbi illudahtti ášši mii lea dáhpáhuvvan dan áiggis go lean bargan skuvllas , lea dat ahte mii leat geahččalan váldit ovdan min báikkálaš kulturduogáža erenoamášvuođaid .
Her har skolene i Tana stadig blitt flinkere til å bevisstgjøre elevene om elementene i samekulturen og i finsk innvandrerkultur .
Dáppe Deanus leat skuvllat šaddan čeahpit ahte čeahpit duddjot diđolašvuođa ohppiid gaskkas sámekultuvrra ja suoma sisafárrenkultuvrra beliid ektui .
For noen fører dette til at samisk eller kvensk identitet føles mer verdifull når den også kan tas med inn i skolestua .
Muhtumiidda dát mielddisbuktá ahte sáme- dahje kveanaidentitehta dovdá eanet mávssolažžan go dan beassá váldit fárrui skuvlalanjaide .
Dette fører naturligvis også til en mer analytisk holdning til nasjonalisme når emnet behandles i et større perspektiv .
Dát fas lunddolaččat duddjo eanet analyhtalaš oainnu našunalisma ektui go fáddá meannuduvvo stuorát perspektiivvas .
Skolen bør ikke prøve å skape noen entydig etnisk identitet hos elever med en sammensatt kulturbakgrunn .
Ii skuvla berre geahččalit duddjot čielga čearddalaš identitehta máŋggakultuvrralaš oahppái .
Det er hjemmenes oppgave , eventuelt i samarbeid med skolen .
Dát lea fal ruovttuid bargu , vejolaččat ovttasbarggus skuvllain .
I mange områder er det heller ikke lenger mulig å rubrisere folk i kategoriene norske , samer eller kvener .
Máŋgga guovllus ii leat ge šat vejolaš sirret olbmuid hiŋgaliidda dážan , sápmelažžan dahje kveanan .
Mange steder er de fleste litt av alt og føler fellesskap med hverandre nettopp gjennom det og gjennom tilknytningen til rikssamfunnet .
Máŋgga báikkiin leat eatnašat veaháš miige ja dovdet oktasašvuođa guhtet guimmiideasetguin aiddo danin , ja danin go leat maid čadnon riikaservodahkii .
Trådene som former elevenes identitet er sammensatte og skjøre .
Árpput mat hábmejit ohppiid identitehta leat girjjagat ja rašit .
Presentasjon av faktakunnskaper basert på innsikt i miljøet , kombinert med levende kulturuttrykk , er den beste næring vi kan gi selvtilliten og identiteten .
Buoremus vuohki biebmat iešluohttámuša ja identitehta lea ovdanbuktit fáktadieđuid mat leat vuođđuduvvon birasipmárdusas ja ealli kultuvrras .
Da gjør det ikke noe om enkelte ikke klarer å definere seg selv med så snevre begreper som same , kven eller nordmann .
Dalle ii ge daga maidege jus muhtumat eai nagot iežaset defineret nu gáržžes doahpagiiguin go sápmelaš , kveana dahje dáža .
Å erkjenne at man kan være mer eller mindre av alt , vil også kunne skape trygghet og selvtillit .
Dovddastit ahte sáhttá leat uhcit dahje eanet buot dát , sáhttá maid duddjot oadjebasvuođa ja buorre iešdovddu .
Å bruse inn med svulmende norsk , samisk eller kvensk nasjonalisme i dette fellesskapet , virker både platt og overflatisk .
Bahkkehit čeavlás dáža , sámi dahje kveana našunalismmain dakkár oktasašvuhtii , orru sihke guorusin ja coahkásit .
Den tradisjonelle tanaværing har aldri hatt lett for å la seg rive med av identitetsmarkeringer basert på nasjonalisme eller etnisitet .
Árbevirolaš deatnulaš ii leat goassige leamaš dakkár gii álkit vuolgá fárrui našunalisttalaš dahje čearddalaš identitehtačájáhallamii .
Jeg tror undervisningen må ta hensyn til det og forsøke å trekke fram konkrete elementer som synliggjør kulturbakgrunnen .
Mu mielas oahpahus ferte váldit dan vuhtii , ferte geahččalit váldit ovdan konkrehta beliid mat čalmmustuhttet kulturduogáža .
Da blir identiteten en kilde til fruktbar refleksjon som åpner blikket både innover og utover .
Dalle šaddá identitehta šattolaš smiehtademiid gáldun mii rahpá čalmmiid sihke siskelebbui ja olgolebbui .
Det vil kunne skape mennesker som kan føle at både Kongen , Sametinget , finskforeninger og det disse representerer , er noe som er knyttet til deres identitet .
Dat sáhttá duddjot olbmuid geat dovdet ahte sihke Gonagas , Sámediggi , suopmelaččaid searvvit ja dan maid dat ovddastit , leat čadnon sin identitehtii .
Så til den aktuelle læreplanstriden .
Dasto oahppoplánariidui .
Det er liten forskjell på læreplanene .
Leat uhccán mii earuha oahppoplánaid .
Styrken i den samiske læreplanen ligger i at fagplanene har mer stoff som vil engasjere barn og foreldre i vårt område , nettopp fordi det er knyttet til elementer man lettere vil kunne kjenne igjen og identifisere seg med .
Sámi fágaplána nana bealli lea , ahte fágaplánain leat eanet fáttát mat gusket mánáide ja váhnemiidda min guovllus , aiddo danin go leat čadnon beliide maid mii álkit sáhttit dovdat ja mainna mii álkit sáhttit identifiseret iežamet .
I tillegg fins det 5 alternativer ved valg av språkopplæring .
Dasa lassin leat vihtta molssaeavttu giellaoahpahusa olis .
De samiske fagplanene har således et fleksibelt ståsted .
Sámi fágaplánain lea nappo soddjilis vuolginsadji .
Opprøret retter seg mot prinsippdelen , som kaller dette ståstedet for samisk , og som ellers har en del uklare formuleringer .
Riidu boahtá prinsihpalaš oasi vuostá , mii gohčoda dán vuolginsadji sápmin , ja mas muđui leat moadde eahpečielga cealkaga .
De samiske fagplanene er forankret i det man definerer som Den samiske skole , og som man gir inntrykk av er noe prinsipielt annet enn enhetsskolen .
Sámi fágaplánaid vuođđu lea dat , mii gohčoduvvo sámi skuvla , ja mii orru leamen prinsihpalaččat eará go oktasašskuvla .
I virkeligheten er mesteparten av samisk læreplan en avskrift av den nasjonale planen .
Duohtavuođas lea eanaš oassi sámi oahppoplánas našunála plána nubbehusčálusin .
At ordene same eller samisk puttes inn som krydder i enkelte avsnitt , gjør ikke den samiske læreplanen prinsipielt annerledes enn den nasjonale planen .
Ahte sánit « sápmelaš « dahje « sápmi « lasihuvvo duoppil dáppil , ii earuhuhte sámi oahppoplána mealgat našunála plánas .
Dessuten fører unyanserte formuleringer til at noen oppfatter det som om målet med planen generelt er å forme nye samiske generasjoner i de områder der den skal virke .
Dasa lassin dagahit eahpedárkilis dajaldagat ahte muhtumat áddejit ahte plána obbalaš ulbmil livččii ođđa sámi buolvvaid hábmet dáin guovlluin gos plána doaibmá .
Den nasjonale planen har klart å formulere prinsippene bedre .
Našunála plánas leat prinsihpat čilgejuvvon buorebut .
Også den legger opp til en undervisning med et generelt flerkulturelt perspektiv hvor også samisk kultur nevnes som viktige elementer .
Maiddái dát plána ovddida oahpahusa mas lea obbalaš máŋggakultuvrralaš perspektiiva , mas maiddái sámi kultuvra lea dehálaš oassin .
Dessuten presiserer denne planen sterkt at styrking av samisk identitet skal være retningsgivende for undervisning av samiske elever .
Dasa lassin áiddostahttá plána garrasit ahte sámi ohppiid oahpaheami mihttomearri ferte leat ohppiid sámi identitehta nannen .
Jeg overvar Sametingets prinsippbehandling av læreplansaken .
Mun čuvvon Sámedikki prinsihppameannudeami oahppoplánaáššis .
Jeg forventet en inngående debatt der man ville analysere forholdet mellom det prinsipielle og de praktiske handlingsmuligheter .
Ledjen vuordán guhkes digaštallama mas livččii guovddážis prinsihpalaš beliid ja geavatlaš vejolašvuođaid gaskasaš analiisa .
Den debatten uteble .
Dakkár digaštallan ii lean .
Resten av tida ble konsentrert om hvor sterke ord man skulle bruke om sentralmyndighetene « som ikke forstod seg på samiske forhold . »
Muđui golahedje áiggi digaštallat aiddo man garra sániid galge geavahit guovddášeiseválddiid birra « geat eai ádden sámi diliid . »
De ville gjeninnføre fornorskningspolitikken , ble det hevdet , selv om norsk kultur og identitet nesten ikke nevnes i den nasjonale planen .
Sii áigo ođđasit dáruiduhttit sámiid , nu čuoččuhuvvui , vaikko ge dáža kultuvra ja identitehta uhtes ii namahuvvo ge plánas .
Gad vite hvordan debatten hadde blitt om man hadde presentert en prinsippdel hvor innholdet ble sammenfattet med ord om at man skulle styrke norsk identitet og forme nye norske generasjoner ?
Mo son livččii digaštallan šaddan jus prinsihppaoasis livččii oktiigeassu mii čilgešii ahte plána váldoulbmilin lei nannet dáža identitehta ja ođđa dáža buolvvaid hábmet ?
Hvor mange turer til Karasjok hadde departementets folk da trengt for å overbevise Sametinget om at det også betydde at samiske elever skulle undervises med sikte på å styrke samisk identitet ?
Man galle mátkki Kárášjohkii livčče dalle departemeantta olbmot šaddan johtit jáhkihan dihte Sámedikki ahte dát maiddái mearkkašii ahte sámi oahppit galge oahpahuvvot dainna ulbmiliin ahte nannet sámi identitehta ?
Kan hende har den samiske identiteten i Sametinget en like svak forankring som den norske i Nei til sameland ( ? )
Várra sámi identitehta Sámedikkis lea seammá geahnoheamet vuođuštuvvon go dáža identitehta « Nei til Sameland»-searvvis ?
Fagplanene har det jo vært liten strid om .
Eai leat goit olu riidalan fágaplánaid alde .
Noen justeringer vil selvsagt bli nødvendige også i dem etter hvert , men jeg tror elever som følger de samiske fagplaner i Tana og i lignende områder , vil få et tryggere fotfeste i livet enn om de skulle følge den nasjonale planen .
Soames smávit rievdadeamit šaddet dárbbašlažžan dáin maid áiggi mielde , muhto bealistan jáhkán ahte oahppit mat čuvvot sámi fágaplánaid Deanus ja sullasaš guovlluin , ožžot nannosat vuođu eallimis go dan , maid livčče ožžon jus galggašedje našunála plána čuovvut .
Derfor er det fullstendig tåpelig å holde barna borte fra skolen .
Danin lea áibbas jallodat doallat mánáid eret skuvllas .
Skolene i Tana har allerede i flere tiår lagt stor vekt på elevenes lokale og regionale kulturbakgrunn , så den samiske læreplanen representerer ikke noe prinsipielt nytt .
Deanu skuvllat leat juo moaddelot jagi deattuhan ohppiid báikkálaš ja guovlulaš kulturduogáža , nappo sámi oahppoplána ii buvtte maidege áibbas ođđasiid .
Om de stridbare sender barna på skolen og myndighetene erkjenner at noen prinsipielle formuleringer burde ha vært mer nyanserte , vil begge parter kanskje tape litt prestisje .
Jus riidaleaddjit luitet mánáideaset skuvlii ja eiseválddit dovddastit ahte muhtun prinsihpalaš dajaldagat berrešedje leat dárkilabbot čállojuvvon , de dáidet guktuid beliid manahit veaháš máinnalmasvuođa .
Men barna vil vinne på det , for fagplanene holder i massevis .
Muhto mánát vuoittášedje dás , danin go fágaplánat leat eambbo go doarvái buorit .
Ellers bør en huske på følgende : Tanaværingene rubriserer ofte seg selv som enten norske , samiske eller finske .
Muđui juollušii dán muitit : Deatnulaččat gohčodit dávjá iežaset jogo dážan , sápmin dahje suopman .
At ingen entydig etnisk forankring dominerer våre liv , gjør at noen av oss reagerer irrasjonelt når samfunnet prøver å plassere oss i en bestemt bås .
Ahte ii leat makkárge čearddalašvuohta mii govveda min ollásit , dagaha ahte muhtumat reagerejit jierpmeheamet go servvodat viggá min bidjat dihto hiŋgalii .
[ 1 ] « Nei til Sameland » var en organisasjon som blei oppretta i Tana i 1997 for å motarbeide bl.a. Samerettsutvalgets innstilling .
[ 1 ] « Nei til Sameland » ( « Ii fal Sápmi » ) lei searvi mii álggahuvvui Deanus 1997:s vuostálastit ee. Sámevuoigatvuođalávdegotti evttohusa .
Baneseksjonen ( BS )
Bánasekšuvdna
Saker som angår skinnegående transport og taubaner .
Áššit mat gusket stielgomanni fievrruide ja báddeluottaide .
Rammevilkår for jernbanesektoren . Etatsstyring av Jernbaneverket og Statens jernbanetilsyn .
Ruovdemáđidoaimmahaga ( Jernbaneverket ) ja Stáhta ruovdemáđibearráigeahču ( Statens jernbanetilsyn ) etáhtastivren .
Forvaltning av statens eierinteresser i NSB AS og BaneService AS .
Hálddašit stáhta oamasteaddjiberoštumiid NSB AS:as ja BaneService AS:as .
Budsjett- og økonomisaker , forhandlinger om statlig kjøp av persontrafikktjenester på jernbanen .
Bušeahtta- ja ekonomiijaáššit , stáhta šiehtadallamat oastit olmmošfievrredanbálvalusaid ruovdemáđiijas .
Analyser og utredninger vedrørende jernbanesektoren , internasjonale jernbanespørsmål , tilsynsoppgaver , langtidsplaner , lov- og forskriftsarbeid i banesektoren og andre juridiske og administrative saker .
Guorahallamat ja čielggadeamit mat gusket ruovdemáđisektorii , riikkaidgaskasaš ruovdemáđigažaldagat , bearráigeahččobarggut , bánasuorggi guhkesáigeplánat , láhka- ja láhkanjuolggadusbarggut ja eará juridihkalaš ja hálddahuslaš áššit .
Nr. : 12
Nr. : 12
Bærekraftig landbruk
Ceavzilis eanandoallu
Natur i balanse er et mål i seg selv og en nødvendig forutsetning for all landbruksnæring .
Luondu balánssas lea iešalddis mihttomearri ja lea dárbbašlaš eaktun buot eanandoalloealáhusaide .
For å sikre at dagens befolkning og framtidige generasjoner har tilgang på nok og trygg mat , energi og virke fra skogen må landbruket drives på en miljømessig bærekraftig måte .
Sihkkarastin dihte ahte dálá álbmogis ja boahtteáiggi buolvvain lea gávdnamis doarvái ja sihkkaris biebmu , energiija ja vuovddis muorat , de eanandoalu ferte doaimmahit birasceavzilis lági mielde .
Ressursene må utnyttes i tråd med deres tåleevne og i et positivt samspill med naturen .
Resurssaid galgá ávkkástallat dan vuođul man ollu dat girdet ja positiivvalaš ovttasdoaibmamis luondduin .
Meld .
St.dieđ. .
St. 9 ( 2011–2012 ) Landbruks- og matpolitikken
9 ( 2011–2012 ) Eanandoallo- ja biebmopolitihkka
Pressekonferansen på Nett-TV om Melding til Stortinget om landbruks- og matpolitikken
Preassakonferánsa Neahtta-TV:s Stuoradikki dieđáhusa eanandoallo- ja biebmopolitihka birra
- Norsk skog og jord er store karbonlagre , og råstoff fra skogen kan erstatte fossilt brensel .
- Norgga vuovddit ja eatnamat leat stuora kárbonvuorkkát , ja vuovddi álgoávdnasat sáhttet geavahuvvot fossiilla boaldámušaid sadjái .
Landbruket skal på denne måten være en del av løsningen på klimautfordringene , sier Lars Peder Brekk .
Eanandoallo galgá maiddái dainna lágiin leat fárus čoavdime dálkkádathástalusaid , dadjá Lars Peder Brekk .
Miljøgoder Landbruket har en viktig rolle som produsent av miljøgoder- og tjenester for samfunnet , spesielt viktig er skogens og jordas rolle som karbonlager i klimasammenheng , bevaring av biologisk mangfold og stell av kulturlandskap .
Birasbuorit Eanandoalus lea dehálaš doaibma go servodahkii buvttada birasburiid- ja bálvalusaid , earenoamáš dehálaš lea vuovddi ja eatnama doaibma kárbonvuorkán dálkkádatoktavuođas , ja seailluhit biologalaš valljivuođa ja dikšut kultureanadagaid .
Reindriftspolitikken bygger på en på en tredelt målsetting om økologisk , økonomisk og kulturell bærekraft , der økologisk bærekraft står sentralt .
Boazodoallopolitihkka lea huksejuvvon golmmaoasat mihttomeari ala , ekologalaš , ekonomalaš ja kultuvrralaš ceavzilvuođa , mas deattuha ekologalaš ceavzilvuođa .
Økologisk matproduksjon har en naturlig plass i Norge , både i et miljøperspektiv og for å sikre mangfold til forbrukeren .
Ekologalaš biebmobuvttadeamis lea lunddolaš sadji Norggas , sihke birasperspektiivvas ja vai sihkkarastá máŋggabealátvuođa geavaheaddjái .
Vurdere behov for forsterkede juridiske virkemidler for å redusere jordbrukets miljøbelastning ytterligere .
Árvvoštallat dárbbu nannejuvvon juridihkalaš gaskaomiide vai geahpida eanandoalu birasčuozahusaid vel eambbo .
Redusere avrenning og tilførsel av næringsstoffer til vann .
Geahpedit ealáhatstoffaid siigama ja beassama čáhcái .
Det skal legges til rette for en mer målrettet miljøinnsats i skogbruket .
Vuovdedoalus galgá láhčit dili nu ahte lea eambbo mearrediđolaš birasárjjaid dáfus .
Kunnskap om tilstand og utviklingstrekk for skog- og miljøverdier vil bli sammenstilt og offentliggjort i en årlig rapport Bærekraftig skogbruk – næring og miljø .
Máhtolašvuohta vuovde- ja birasárvvuid dili ja ovdánanbeliid birra ovttastahttojuvvo ja almmuhuvvo jahkásaš raporttas , Ceavzilis vuovdedoallu - ealáhus ja biras .
Arbeide for at 15 pst av matproduksjonen og matforbruket skal være økologisk i 2020 .
Bargat dan ala ahte 15 proseantta biebmobuvttadeamis ja biebmogeavaheamis galgá leat ekologalaš jagis 2020 .
Lønnsom grasbasert matproduksjon og beiting skal fortsatt være hovedvirkemidlet for å bruke grasarealene og hindre gjengroing .
Gánnáhahtti dási vuođul biebmobuvttadeapmi ja guohtun galget ain leat váldogaskaoapmin vai suoidneareálat geavahuvvojit ja eai šatta fas meahccin .
For å kunne ivareta utsatte arealer bør dagens produksjonskrav i kulturlandskapstilskuddet avvikles .
Dálá kultureanadatdoarjaga gáibádusaid berre heaittihit , vai sáhttá váldit vára uhkiduvvon areálain .
Det betyr at arealene må holdes i hevd og enten høstes , beites eller slås minst én gang pr vekstsesong .
Dat mearkkaša ahte areálaid ferte geavahit , juogo šattuid čohkket doppe , elliid diktit guohtut dahje láddjet unnimusat oktii juohke šaddanáigodagas .
Øke kunnskapen om teknologi , drift og organisering knyttet til biogassproduksjon for å redusere kostnadene og øke lønnsomheten .
Lasihit máhtolašvuođa teknologiija , doaimma ja organiserema birra biogássabuvttadeami dáfus vai geahpida goluid ja lasiha gánnáhahttima .
Bevare og videreutvikle landbrukets genetiske mangfold med sikte på klimatilpasning og økte klimagevinster .
Bisuhit ja viidáset ovdánahttit eanandoalu genehtalaš máŋggabealátvuođa dálkkádatheiveheami ja eanet dálkkádatvuoittuid áigumuša váras .
Nr. : 8
Nr. : 8
Regjeringen vil sikre en bærekraftig reindrift med et reintall som er tilpasset beitegrunnlaget , reduserte tap og økt produksjon .
Ráđđehus áigu ceavzilis boazodoalu sihkkarastit boazologuin mii lea heivehuvvon guohtuneatnamiid ektui , geahpeduvvon vahágiiguin ja eanet buvttademiin .
I områder med for høyt reintall må reintallet reduseres .
Ferte geahpedit boazologu guovlluin gos lea beare alla boazolohku .
Regjeringen vil forsterke næringsaspektet i de reindriftspolitiske virkemidlene .
Ráđđehus áigu boazodoallopolitihkalaš gaskaomiid ealáhusbeali nannet . St.dieđ. .
- Reinkjøtt har et langt større markedspotensiale enn det som i dag blir tatt ut .
- Bohccobierggus leat mihá stuorát márkanvejolašvuođat go dat mii dál ávkkástallojuvvo .
Det er viktig at næringen øker sin innsats med produktutvikling og markedsføring , sier Lars Peder Brekk .
Lea dehálaš ahte ealáhus bidjá eanet návccaid buvttaovdánahttimii ja márkanfievrredeapmái , dadjá Brekk .
- Reinkjøtt er en arktisk delikatesse og er noe av det mest eksklusive og spennende kjøttet Norge kan by på .
- Bohccobiergu lea arktalaš hersko ja lea okta dain buot eanemus earenoamáš ja gelddolaš biergguin maid Norga sáhttá fállat .
Få , om noen kjøttslag har en slik historie å fortelle som reinkjøttet , sier landbruks- og matminister Lars Peder Brekk .
Leat oba unnán eará biergosorttat , jus fal leažžá oktage , main lea dakkár historjá muitalit go bohccobierggus , dadjá eanandoallo- ja biebmoministtar Lars Peder Brekk .
Reintall tilpasset beitegrunnlaget I deler av Finnmark har det over tid vært mer rein enn det er beite til .
Boazolohku heivehuvvon guohtuneatnamiid ektui Muhtin báikkiin Finnmárkkus lea guhkit áigge leamašan eanet boazu go masa gávdno guohtuneanan .
Å fastsette et reintall som er tilpasset beitegrunnlaget er derfor en prioritert oppgave for reindriften , og for myndighetene .
Vuoruhuvvon bargu boazodollui ja eiseválddiide lea danin mearridit boazologu mii lea heivehuvvon guohtuneatnamiid ektui .
Reinbeitedistriktene har utarbeidet bruksregler med forslag til øvre reintall , som skal godkjennes av Reindriftstyret .
Orohagat leat ráhkadan doaibmanjuolggadusaid ja evttohan alimus boazologu maid Boazodoallostivra galgá dohkkehit .
I dag har nesten samtlige distrikt fått godkjent , eller fastsatt et øvre reintall av Reindriftsstyret .
Dál leat measta buot orohagat ožžon Boazodoallostivrras dohkkehuvvot , dahje mearriduvvot alimus boazologu .
Dette arbeidet skal være ferdig innen utgangen av året .
Dát bargu galgá geargan dán jagi lohppii . servodaga .
- Det er svært viktig at vi raskest mulig får et reintall tilpasset beitegrunnlaget .
- Lea dehálaš farggamusat oažžut boazologu mii lea heivehuvvon guohtuneatnamiid ektui .
Det er først og fremst viktig for å sikre beitegrunnlaget for fremtiden .
Lea vuosttažettiin ja ovddemus dehálaš sihkkarastit boahtteáigái guohtuneatnamiid .
Videre er det viktig for næringens legitimitet og forståelse i samfunnet , og for reindriftens fremtid som en viktig samisk kulturbærer og levemåte , sier landbruks- og matminister Lars Peder Brekk .
Viidáset dat lea dehálaš ealáhusa legitimitehtii ja áddejupmái servodagas , ja boazodoalu boahtteáigái lea dehálaš sámi kulturguoddin ja eallinvuohkin , dadjá eanandoallo- ja biebmoministtar Lars Peder Brekk .
Bygge reindriftspolitikken på en tredelt målsetting om økologisk , økonomisk og kulturell bærekraft der økologisk bærekraft står sentralt .
Hukset boazodoallopolitihka golmmaoasat mihttomeari ala , ekologalaš , ekonomalaš ja kultuvrralaš ceavzilvuođa , mas deattuha ekologalaš ceavzilvuođa .
Arbeide for en bedre sikring av reindriftens arealer .
Bargat dan ala ahte buorebut sihkkarastit boazodoalu areálaid .
Sikre en bærekraftig reindrift gjennom tilpasset reintall , reduserte tap og økt produksjon .
Sihkkarastit ceavzilis boazodoalu heivehuvvon boazologuin , geahpeduvvon vahágiiguin ja eanet buvttademiin .
I områder med for høyt reintall må reintallet reduseres .
Boazologu ferte geahpidit guovlluin gos lea beare olu boazu .
Forsterke næringsaspektet i de reindriftspolitiske virkemidlene .
Boazodoallopolitihkalaš gaskaomiid ealáhusbeali nannet .
Bidra til en stabil markedssituasjon for å sikre næringsgrunnlaget for reindriften .
Váikkuhit dássedis márkandillái vai boazodollui sihkkarastá ealáhusvuođu .
Forenkle og effektivisere den offentlige forvaltningen av reindriften i Norge .
Álkidahttit ja beavttálmahttit boazodoalu almmolaš hálddašeami Norggas .
Områdestyrene er foreslått avviklet og områdekontorene er foreslått overført til fylkesmannen .
Guovllustivrraid leat evttohan heaittihit ja guovllukantuvrraid leat evttohan sirdit fylkkamánni hálddašeapmái .
Fremme forslag om å gi jordskifteretten kompetanse til å avklare rettighetsmessige forhold internt i reindriften .
Ovddidit evttohusa ahte eanajuohkinriektái addit gelbbolašvuođa čielggadit boazodoalu siskkáldas vuoigatvuohtagažaldagaid .
Invitere næringen til et samarbeid om reiselivsbasert næringsvirksomhet og program for blant annet læringsbaserte tjenester i reindriften .
Ealáhusa bovdet ovttasbargat mátkeealáhusvuđđosaš ealáhusdoaimmaiguin ja prográmma ea.ea oahppanvuđot bálvalusaide boazodoalus .
Innenfor Barentssamarbeidet har urfolksspørsmål en viktig plass .
Álgoálbmotáššit leat dehálaččat Barentsovttasbarggus .
I Barentsregionen lever tre urfolk - samer , nenetser og vepsere .
Barentsguovllus ellet golbma álgoálbmoga - sámit , nenjehcat ja vepselaččat .
Få steder i verden er det et så nært samarbeid urfolkene i mellom , på tvers av landegrensene .
Ii galli sajis máilmmis leat ná lagaš ovttasbargu gaskal álgoálbmogiid , riikkarájáid rastá .
Det er også nær kontakt til regjeringsnivået i deltakerlandene Norge , Sverige , Finland og Russland .
Buorre oktavuohta lea maiddái gaskal oassálasti riikkaid Norgga , Ruoŧa , Suoma ja Ruošša ráđđehusdásis .
Representanter for urfolk deltar på alle felter innen Barentssamarbeidet .
Álgoálbmogiid ovddasteaddjit oassálastet Barentsovttasbarggu buot osiide .
Det er opprettet et eget regionalt samarbeidsorgan mellom urfolkene .
Lea ásahuvvon sierra álgoálbmogiid gaskasaš regionála ovttasbargoorgána .
I 1999 utarbeidet urfolksgruppen en handlingsplan for urfolkene i Barentsregionen .
1999 ráhkadii álgoálbmotjoavku doaibmaplána Barentsguovllu álgoálbmogiidda .
Prioriterte oppgaver er tiltak for å styrke og bevare urfolkenes språk , kultur , deres tradisjonelle nærings- og håndverksvirksomhet , samt arbeide for økonomisk utvikling .
Vuoruhuvvojit dakkár doaibmabijut mat galget nannet ja bisuhit álgoálbmogiid giela , kultuvrra , sin árbevirolaš ealáhus- ja duodjedoaimmaid , ja vel ovdánahttit sin ekonomiija .
Forbedring av levekår og helse for urfolkene på russisk side er en annen viktig oppgave .
Ruošša álgoálbmogiid eallindilálašvuođaid ja dearvvašvuođa buorideapmi lea eará dehálaš bargamuš .
Urfolksamarbeidet i Barentsregionen er et regionalt samarbeid som foregår på urfolkenes egne premisser .
Barentsguovllu álgoálbmotovttasbargu lea regionála ovttasbargu mii čađahuvvo álgoálbmogiid eavttuid vuođul .
Sametinget på norsk side og norske kommuner med samisk befolkning spiller en aktiv rolle .
Norgga Sámediggi ja Norgga gielddat main sámit ásset , barget árjjalaš oassálastin .
Fra statlig side støttes arbeidet gjennom finansiering av tiltak og prosjekter , og ved at urfolkene blir hørt i alle viktige samarbeidsspørsmål .
Stáhta doarju barggu doaibmabijuid ja prošeavttaid ruhtademiin , ja dan láhkai ahte álgoálbmogat besset buktit iežaset oaiviliid buot dehálaš ovttasbargoáššiin .
Barentsrådet vedtok på sitt møte i mars 1999 å inkludere ungdomspolitikk som et av sine utviklingsområder .
Barentsráđđi mearridii iežas čoahkkimis njukčamánus 1999 bidjat nuoraidpolitihka ge iežas ovddidansuorgin .
I juni 1999 ble det etablert en arbeidsgruppe med representanter fra de departementene i Finland , Russland , Sverige , Danmark , Island og Norge som har ansvaret for ungdomspolitiske spørsmål .
Geassemánus 1999 ásahuvvui bargojuogus mas leat Suoma , Ruošša , Ruoŧa , Danmárkku , Islándda ja Norgga ovddasteaddjit ja mas galgá leat ovddasvástádus nuoraidpolitihkalaš áššiin .
Det er også etablert nettverk for samarbeid mellom ungdomsorganisasjoner og grupper i regionen ( Barents Regional Youth Forum ) .
Lea maiddái vuođđuduvvon ovttasbargofierpmádat gaskal reiuvnna nuoraidorganisašuvnnaid ja - joavkkuid ( Barents Regional Youth Forum ) .
Urfolksungdom har egne representanter i nettverket .
Álgoálbmotnuorain leat sierra ovddasteaddjit fierpmádagas .
En handlingsplan ble vedtatt på Ungdomsministerkonferansen i Tromsø i mai 2001 .
Nuoraidkonferánsa mearridii doaibmaplána Romssas miessemánus 2001 .
Gjennom handlingsplanen skal det stimuleres til samarbeidsprosjekter i Barentsregionen , spesielt til samarbeid mellom urfolksungdom .
Doaibmaplánain movtiidahttit nuoraid álggahit ovttasbargoprošeavttaid Barentsguovllus , erenoamážit galggašii álgoálbmotnuoraid movttiidahttit .
Prosjekter som fremmer urfolkenes kultur vil bli prioriterte .
Prošeavttat mat ovddidit álgoálbmogiid kultuvrra , vuoruhuvvojit .
Det vil bli lagt vekt på utvikling av informasjon til ungdom .
Deattuhuvvo ovddidit diehtojuohkima nuoraide .
Gjennom et samarbeid landene i mellom , skal levekår kartlegges og forskningssamarbeidet styrkes .
Riikkaid ovttasbarggu bokte galget eallindilálašvuođat kártejuvvot ja dutkanovttasbargu nannejuvvot .
Det nordiske samarbeidet på kulturområdet er , innenfor rammen av Barentssamarbeidet , utvidet til å omfatte den samiske befolkning på Kola .
Davviriikkalaš ovttasbargu kultursuorggis lea , Barentsovttasbarggu rámmaid siskkobealde , viiddiduvvon nu ahte dat maiddái guoská Guoládatnjárgga sámeálbmogii .
Med de bånd som knytter den samiske befolkning sammen , er dette et samarbeid som bør fortsette .
Go jurddaša lagaš oktavuođaid mat čatnet oktii sámeálbmoga , de lea dát dakkár ovttasbargu maid berre joatkit .
Det er også et uttrykk for det nære naboskap som i nord eksisterer mellom Norge og Russland .
Ná dovddaha maid dan lagaš gaskavuođa mii davvin lea gaskal Norgga ja Ruošša .
Samarbeidet med andre urfolksgrupper på Kola bør videreføres .
Ovttasbargu Guoládatnjárgga eará álgoálbmotjoavkkuiguin berre bisuhuvvot .
Barentssekretariatet
Barentsčállingoddi
Tale / artikkel , 29.10.2012
Sárdni / artihkal , 29.10.2012
Barn skal beskyttes mot vold
Mánáid galgá suddjet veahkaválddálašvuođain
Dagbladet , 29. oktober
Dagbladet , golggotmánu 29 .
Foreldre som reelt frykter at barna deres blir utsatt for vold og overgrep skal kunne stoppe samvær .
Váhnemat geat duođaid ballet ahte sin mánát gillájit veahkaváldimiid ja veahkaválddálašvuođaid galget sáhttit bissehit ovttastallama .
Men ingen forelder skal kunne nekte den andre samvær på permanent basis .
Muhto ii oktage váhnen galgá sáhttit oalát bissehit nuppi váhnema ovttastallama .
Vi foreslår at domstolen skal få plikt til å fatte en rask midlertidig avgjørelse i slike saker .
Mii evttohit ahte duopmostuollu galgá oažžut geatnegasvuođa jođánis gaskaboddosaš mearrádusaid dahkat dákkár áššiin .
Barne- , likestillings- og inkluderingsdepartementet foreslår en rekke lovendringer for å sikre barn i sårbare situasjoner bedre beskyttelse mot vold og overgrep .
Mánáid- , dásseárvo- ja searvadahttindepartemeanta evttoha muhtun láhkarievdadusaid maiguin sihkkarastá mánáide hearkkes diliin buorebut suddjema veahkaválddálašvuođaid ja veahkaváldimiid vuostá .
Arbeidet med forslagene har skjedd i samarbeid med Justis- og beredskapsdepartementet .
Evttohusbargu lea dahkkojuvvon ovttas Justiisa- ja gearggusvuođadepartemeanttain .
De har bakgrunn i forskning , behov som er påpekt av fagmiljøer og fagpersoner og erfaringer fra praksisfeltet .
Bargguide lea dutkan vuođđun , dárbbut maid fágabirrasat ja fágaolbmot leat cuiggodan ja praksissuorggi vásáhusat .
Mange av forslagene er også i tråd med anbefalinger fra Barneombudet .
Ollu evttohusat čuvvot maiddái Mánáidáittardeaddji rávvagiid .
Et av forslagene gir forelderen som barnet bor hos rett til å si nei til samvær dersom han eller hun reelt frykter at den andre forelderen utsetter barnet for vold eller overgrep , og samvær ikke er til barnets beste .
Evttohusain lea okta dakkár ahte dat addá váhnemii , gean luhtte mánná orru , rievtti biehttalit ovttastallama jus son duođai ballá ahte nubbi váhnen máná vuostá doaimmaha veahkaválddálašvuođa dahje veahkaváldima , ja ovttastallan ii leat mánnái buorre .
Dette forslaget innebærer ikke at foreldre som har konflikter om samvær fritt skal kunne sette til side avtaler og dommer .
Dát evttohus ii mielddisbuvtte ahte váhnemat geain leat konflivttat ovttastallama dáfus eai dárbbaš beroštit šiehtadusain ja duomuin .
Men i tilfeller hvor barnet står i fare for å bli utsatt for vold eller overgrep under samværet , skal barnet kunne holdes tilbake .
Muhto galgá sáhttit doallat máná ruovttoluotta , dakkár dilálašvuođain gos sáhttá várra ahte mánná ovttastallamis gillá veahkaválddálašvuođa dahje veahkaváldima .
Den som holder barnet tilbake fra fastsatt samvær må reise sak for retten for å få en rask avgjørelse om samværsspørsmålet .
Son gii doallá máná ruovttoluotta bissovaš ovttastallamis ferte diggeášši vuolggahit vai jođánis mearrádus dahkkojuvvo ovttastallangažaldagas .
Forslagene innebærer at retten skal få plikt til å treffe en rask midlertidig avgjørelse i saker der det er risiko for at barnet blir utsatt for vold eller overgrep og en av foreldrene krever det .
Evttohusat mielddisbuktet ahte diggi galgá oažžut geatnegasvuođa jođánit dahkat gaskaboddosaš mearrádusa áššiin gos lea várra ahte mánná gillá veahkaválddálašvuođa dahje veahkaváldima ja go nubbi váhnen dan gáibida .
På denne måten vil spørsmålet om det skal være samvær bli avklart hurtig .
Dáinna lágiin ovttastallama gažaldat čielggaduvvo oalle jođánit .
I notatet som nå er på høring foreslår vi også lovendringer som sikrer barns beste i volds- og overgrepssaker som går for domstolene .
Čállosis mii dál lea sáddejuvvon gulaskuddamii , evttohit mii maiddái láhkarievdadusaid mat sihkkarastet dan mii mánnái lea buoremus veahkaválddálašvuođa- ja veahkaváldináššiin mat meannuduvvojit duopmostuoluin .
Vi foreslår at barns rett til å bli hørt i disse sakene styrkes .
Mii evttohit mánáin nannet dan rievtti ahte gullat maid sii oaivvildit dákkár áššiin .
Samtidig tydeliggjør vi at ikke alle saker er egnet for mekling .
Seammás čielggasmahttit mii ahte eai buot áššit heive soabaheapmái .
Vi presiserer også at det kan oppnevnes en egen representant for barnet i saker med vold og overgrepsproblematikk .
Mii aiddostahttit maiddái ahte lea vejolaš nammadit sierra ovddasteaddji mánnái áššiin main veahkaválddálašvuohta ja veahkaváldin lea áššečuolbman .
Forslagene i høringsnotatet har skapt debatt .
Gulaskuddančállosa evttohusat leat buktán divaštallama .
Det er positivt .
Dat lea positiivvalaš .
Så langt ser det ut til at de fleste er enige om at det er behov for endringer som sikrer barn bedre beskyttelse mot vold og overgrep .
Dán rádjái orru nu ahte eatnasat leat ovttaoaivilis dasa ahte lea dárbu rievdadusaide mat sihkkarastet mánáide buorebut suddjema veahkaválddálašvuođaid ja veahkaváldimiid vuostá .
Samtidig er en del kritiske til noen av virkemidlene .
Seammás muhtumat veaháš cuiggodit muhtun gaskaomiid .
Det må vi ta på alvor , men det er viktig for oss å rydde unna uklarheter og misforståelser .
Dan fertet váldit duođalaččat , muhto midjiide lea dehálaš čorget eret eahpečielggasvuođaid ja boasttuáddejumiid .
Vi ser fram til høringsinstansenes syn på forslagene og hvordan vi bedre kan beskytte barn mot vold og overgrep .
Mii vuordit oaidnit maid gulaskuddanásahusat oaivvildit evttohusaid birra ja mot mii buorebut sáhttit suddjet mánáid veahkaválddálašvuođaid ja veahkaváldimiid vuostá .
Barnevernets oppgaver
Mánáidsuodjalusa barggut
Barnevernets hovedoppgave er å sikre at barn og unge som lever under forhold som kan skade deres helse og utvikling , får nødvendig hjelp og omsorg til rett tid , samt å bidra til at barn og unge får trygge oppvekstvilkår .
Mánáidsuodjalusa váldobargu lea sihkkarastit ahte mánát ja nuorat geat ellet dilálašvuođain mat sáhttet vahágahttit sin dearvvašvuođa ja ovdáneami , ožžot rievttes áigái dárbbašlaš veahki ja fuolahusa , ja váikkuhit dasa ahte mánát ja nuorat ožžot oadjebas bajásšaddaneavttuid .
Omsorg for og oppdragelse av barn er i første rekke foreldrenes ansvar .
Mánáid fuolahus ja bajásgeassin lea ovddemusat vánhemiid ovddasvástádus .
Foreldre kan likevel ha behov for hjelp i kortere eller lengre perioder , for eksempel på grunn av en vanskelig livssituasjon .
Vánhemat sáhttet liikká oanehit dahje guhkit áigái dárbbašit veahki , ovdamearkka dihte váttis eallindilálašvuođa geažil .
Her kan barnevernet komme inn for å bistå barn og familier slik at barn sikres gode levekår og utviklingsmuligheter .
Dalle sáhttá mánáidsuodjalus veahkehit mánáid ja bearrašiid nu ahte mánáide sihkkarastá buori eallindili ja ovdánanvejolašvuođaid .
Barnevernmyndighetenes ansvar og arbeidsoppgaver er regulert i lov 17. juli 1992 nr. 100 om barneverntjenester .
Mánáidsuodjaluseiseválddiid ovddasvástádus ja barggut leat muddejuvvon lágas geassemánu 17.b.1992:s nr. 100 mii lea mánáidsuodjalusbálvalusaid birra .
Staten ved Barne- og likestillingsdepartementet har et generelt overordnet ansvar for barnevernet , mens forvaltningen av barnevernet i hovedsak er lagt til den kommunale barneverntjenesten og Barne- , ungdoms- og familieetaten .
Stáhtas , Mánáid- , dásseárvo- ja searvadahttindepartemeantta , lea obbalaš bajitdási ovddasvástádus mánáidsuodjalussii , mánáidsuodjalusa hálddašeapmi fas ovddemusat gullá suohkanlaš mánáidsuodjalussii ja Mánáid- , nuoraid- ja bearašetáhttii .
Barnevernets viktigste oppgaver er å :
Mánáidsuodjalusa deháleamos barggut leat :
Ta vare på utsatte barn .
Váldit vára suojeheames mánáin .
Barneverntjenesten har som sin spesielle oppgave å ta vare på de mest utsatte barna .
Mánáidsuodjalusas lea earenoamáš bargu váldit vára buot suojeheamos mánáin .
Den skal beskytte barn mot omsorgssvikt og motvirke at barn lider fysisk og psykisk overlast .
Sii galget suodjalit mánáid fuolahusváilliid vuostá ja hehttet ahte mánát gillájit fysalaš ja psykalaš vahágiid .
Å gi hjelp og støtte .
Addit veahki ja doarjaga .
Barneverntjenestens skal sette i verk hjelpetiltak for barnet og familien der barnet på grunn av forhold i hjemmet har særlig behov .
Mánáidsuodjalus sáhttá bidjat johtui veahkkedoaimmaid mánnái ja bearrašii dalle go mánás ruovttudilálašvuođaid geažil leat earenoamáš dárbbut .
Hjelpen kan gies i form av råd , veiledning og hjelpetiltak .
Veahkki sáhttá leat nu go rávvagat , bagadallan ja veahkkedoaimmat .
Vanlige hjelpetiltak er f. eks. støttekontakt , avlastningstiltak i hjemmet og barnehageplass .
Dábálaš veahkkedoaimmat leat omd. doarjjaolmmoš , veajuiduhttindoaimmat ruovttus ja mánáidgárdesadji .
Ansvar for å gripe inn – eventuelt mot foreldrenes vilje
Ovddasvástádus dahkat juoidá – vejolaččat vánhemiid dáhtu vuostá