pere/sami_parallel huggingface dataset:
Som oftest starter prosessen med at kommuner , organisasjoner eller privatpersoner henvender seg til skiltmyndigheten .
Mearridanorgána sádde maid mearrádusa báikenammabálvalussii , eará almmolaš orgánaide mat galget geavahit nama bálvalusas , ja Guovddáš báikenammaregistarii .
Kostnadene ved vanlig stedsnavnskilt dekkes av Statens
MII GÁIBIDUVVO OVDALGO SÁMEGIELALAŠ GEAIDNOGALBA CEGGEJUVVO ?
Sametinget får mange henvendelser om bruk av samiske stedsnavn .
Ovdalgo lea vejolaš galbet sámegielalaš báikenamain , de báikenamma ferte leat
Etter hvert som
Deaivvadanbáikkit
FASTSATT ET SAMISK STEDSNAVN ?
Guovddášbáikenammaregistarii .
Stedsnavntjenesten sender saken videre til kommunen til høring .
Dakkár gal- Mánát ja nuorat dárbbašit sámástit skuvlla maŋŋáge .
Kommunen sørger for at alle som har høringsrett får uttale seg , og sender den tilbake til stednavntjenesten for endelig tilråding .
Báikkálaš deaivvadanbáikkit leat dehálaččat movttiidahttin dihtii olbmuid sosiála , kultuvrralaš ja sámegielalaš ovttastallamiidda .
Stednavntjenesten sender saken til vedtaksorganet som fatter vedtak . Vedtaksorganet sender vedtaket til kommunen , som kunngjør vedtaket ( § 7 ) .
Gielddain lea ovddasvástádus lágidit báikkálaš joregiid ja deaivvadansajiid , muhto maiddái eaktodáhtolaš organisašuvnnatge dahket ollu buori barggu dan dáfus .
Vedtaksorganet sender også vedtaket til stedsnavntjenesten , andre offentlige organ som skal bruke navnet i tjenesten , og til
Eanaš báikkiin lea dárbbašlaš siskkáldas struktuvra go sávaldat lea álggahit doaimmaid mat buoridit sámegiela geavaheami .
Tiltak 60 .
ben ii sorjá sámegiela hálddašanguovllus .
Samiskspråklige møteplasser for barn og ungdom For å få løftet fram ” språk-arena-prosjekter ” vil Barne- og likestillingsdepartementet og Arbeids- og inkluderingsdepartementet i samarbeid med Sametinget arrangere en konferanse om språkarenaer på kultur- og fritidsområdet .
Proseassa dábálaččat álgá go gielddat , organisašuvnnat dahje oktagasat váldet oktavuođa galbeneiseváldái . Galbeneiseváldi gulaskuddá Stáhta kártalágádusain leago árvaluvvon báikenamma dohkálaš , ovdalgo galbá diŋgojuvvo ja ceggejuvvo dábálaš vuogi mielde .
Det vil bli satt søkelys på hvordan lokale ressurser og tiltak kan brukes for å etablere møteplasser for barn og ungdom der de kan kombinere fritidsinteresser og engasjement med å praktisere samisk språk .
Dábálaš báikenammagalbba ceggengoluid gokčá Stáhta geaidnolágádus , go galba ceggejuvvo riikkageainnu gurrii , muhto galbengoluid gokčet fylkkagielda ja gielda go lea sáhka fylkkageainnus ja gielddageainnus .
Ansvarlig : Barne- og likestillingsdepartementet i samarbeid med berørte departementer Tidsperspektiv : 2009-2012
Sámi báikenamaid nammakonsuleanttat Báikenammalága § 11 addá Sámediggá válddi nammadit sámi báikenammakonsuleanttaid .
Møteplasser Barn og ungdom har behov for å praktisere samisk språk på fritiden .
Sámediggi oažžu ollu jearaldagaid sámegielalaš báikenamaid geavaheami birra .
Møteplasser lokalt er viktig for å stimulere sosial , kulturell og samiskspråklig aktivitet .
Sámedikki nammabálvalusa bargu báikenamaiguin siskkilda vuos ja ovddimusat rávvemušaid báikenamaid čállimis .
De aller fleste steder har nødvendig infrastruktur dersom en ønsker å etablere aktiviteter som fremmer bruk av samisk språk .
Dađistaga go sámegiella lea váldojuvvon eambbo ja eambbo atnui almmolaš oktavuođain , de báikenamaid ohcaleapmi lea lassánan .
FRIFONDORDNINGEN er rettet mot barn og unge , og formålet er å stimulere til kulturaktiviteter på lokalt nivå .
FRIDDJAFOANDAORTNET lea mánáid ja nuoraid várás , ja galgá sin movttiidahttit searvat báikkálaš kulturdoaimmaide .
Fordelingen av midlene skjer gjennom tre paraplyorganisasjoner : Landsrådet for Norges barne- og ungdomsorganisasjoner .
Ruđaid juogadit golbma bajimuš organisašuvnna : Norgga mánáid ja nuoraid organisašuvnnaid riikkaráđđi , Norgga musihkkaráđđi ja Norgga teáhterráđđi .
Barne- og ungdomsorganisasjoner og grupper som er mer løst organiserte kan søke om støtte til aktiviteter for barn og unge gjennom Frifond .
Mánáid ja nuoraid organisašuvnnat ja joavkkut mat eai leat nu čavga organiserejuvvon , sáhttet Friddjafoandda bokte ohcat doarjaga mánáid ja nuoraid doaimmaide .
NUORAID SIIDA Várdobáiki samisk senter arrangerer aktiviteter for samisk ungdom i det markasamiske området – Nuoraid Siida .
NUORAID SIIDA Várdobáiki sámi guovddáš lágida márkosámi guovllus sámi nuoraide doaimmaid – Nuoraid Siida .
Dette er et sted hvor samisk ungdom kan treffes .
Dat lea dakkár báiki mas sámi nuorat sáhttet deaivvadit .
Målet er å tilby samisk ungdom aktiviteter som de er opptatt av , og samtidig gi et positivt forhold til bevaring og utvikling av samisk språk og kultur .
Áigumuš lea fállat sámi nuoraide doaimmaid main sii beroštit , ja seammás sidjiide oahpahit beroštit sámegiela ja sámi kultuvrra seailluheamis ja ovddideamis .
Nuoraid siida tilbyr også duodjikurs i nært samarbeid med Skånland videregående skole .
Nuoraid siida fállá maid duodjekurssaid , ja dakko das lea lagaš ovttasbargu Skániid joatkkaskuvllain .
Internett Gjennom framveksten av internett har det oppstått nye arenaer og muligheter for minoritetsspråk . Tekster , lydklipp , videoklipp og nettbaserte læringsverktøy på samisk ( og andre minoritetsspråk ) blir lettere tilgjengelig .
Čalmmustahttit áigot mo báikkálaš searaid ja doaibmabijuid lea vejolaš geavahit ráhkadan dihtii mánáid ja nuoraid deaivvadanbáikkiid main sii sáhttet ovttastahttit astoberoštumiid ja beroštumi geavahit sámegiela .
Gjennom internett kan man lære seg nye språk når som helst og hvor som helst .
Interneahtas lea vejolaš oahppat ođđa gielaid vaikko goas ja gos .
Gjennom prosjektet Wikipedia finner man i dag internettbaserte leksikon på en rekke minoritetsspråk .
Wikipedia nammasaš proševttas lea odne vejolaš gávdnat neahttadiehtogirjji máŋgga unnitlohkogillii .
Denne tjenesten er basert på bidrag fra frivillige bidragsytere .
Dán bálvalusa dahket eaktodáhtolaš olbmot vejolažžan .
Den populære tjenesten Facebook finnes i dag på for eksempel minoritetsspråket walisisk .
Ollu geavahuvvon bálvalus Facebook lea odne omd. dakkár unnitlohkogillii go walisalaš gillii .
I tillegg finnes det en rekke ordbøker på minoritetsspråk gjennom prosjektet Wiktionary .
Lassin vel leat arvat unnitlohkogielaid sátnegirjjit olámuttos Wiktionary nammasaš prošeavttas .
Dette er et sideprosjekt av Wikipedia hvor ordlister utformes ved hjelp av frivillige bidragsytere .
Dat lea Wikipedia oalgeprošeakta , mas sátnelisttut ráhkaduvvojit eaktodáhtolaččaid bargovehkiin .
Felles for disse tjenestene er at disse i stor grad er brukerstyrt .
Dáidda bálvalusaide lea dat oktasaš ahte geavaheaddjit dat ieža daid stivrejit .
Det er ikke ønskelig at staten spiller en aktiv rolle når det gjelder innholdet på internett .
Sávahahtti ii leat ahte stáhtas galgá leat aktiiva rolla interneahta sisdoalu hárrái .
Samiskspråklige brukere bør være bevisst de mulighetene internett og de ulike tjenestene har for utvikling av samiske språk .
Sámegielalaš geavaheaddjit berrejit leat diđolaččat interneahta ja dan iešguđetlágan bálvalusaid vejolašvuođaid hárrái , go sáhka lea sámegielaid ovddideamis .
Videre kan brukerne aktivt bidra for å øke tilgangen på samiske tekster på de ulike internettjenestene .
Dasto geavaheaddjit galget aktiivvalaččat bargat veahkkin vai sámegielalaš teavsttaid lohku stuorru sierranas interneahttabálvalusain .
Internettbaserte språkarenaer kan være viktige arenaer for kommunikasjon – arenaer barn og unge kjenner seg hjemme i og daglig benytter seg av ,
YOUTUBE LEA JULEVSÁMEGIELA geahččalanprošeakta mas háliidus lea neahttavideosáddagiiguin ja ollu olbmuid searvamiin ráhkadit eahpeformála ja interaktiiva jorega julevsámegielalaččaid várás .
hvor de kan kommunisere på samisk , og dermed selv aktivt bruke språket .
Interneahta šaddama ja viidáneami geažil leat ođđa joregat ja vejolašvuođat ihtán unnitlohko-
På mange nettsteder kan man blogge , chatte og sende inn spørsmål og kommentarer på samisk .
Ollu neahttabáikkiin olbmot sáhttet blogget , čáhttet ja sáddet jearaldagaid nuppiide ja komeanttaidege sámegillii .
Nordland fylkeskommune har gjennom flere år tatt et stort ansvar for offentlig informasjon på samisk rettet mot ungdom .
Nordlándda fylkkasuohkan lea máŋga jagi atnán stuorra ovddasvástádusa almmolaš diehtojuohkimis sámegillii nuoraide .
www.infonuorra.no er en informasjonstjeneste for samisk ungdom .
www.infonuorra.no lea diehtojuohkinbálvalus sámi nuoraide .
Sametinget , Arbeids- og inkluderingsdepartementet og Barneog likestillingsdepartementet har bidratt med økonomisk støtte siden Infonuorra ble etablert i 2004 .
Sámediggi , Bargo- ja searvadahttindepartemeanta ja Mánáid- ja dásseárvodepartemeanta leat guhtege juolludan ruđalaš veahki dan rájis go Infonuorra vuođđuduvvui jagi 2004 .
Nordland fylkeskommune , fylkesbiblioteket driver også nettstedet www.skrivebua.no .
Nordlándda fylkkasuohkan , fylkkagirjerádju jođiha neahttabáikki man namm lea www.skrivebua .
Nettstedet gir barn og ungdom mellom 10 og 20 år muligheter til å sende inn egne tekster .
Neahttabáiki addá mánáide ja nuoraide geaid agit leat 10 jagis 20 jahkái , vejolašvuođaid sáddet neahttabáikái iežaset teavsttaid .
På siden er også Den samiske skrivebua etablert .
Dan siidui lea maid biddjojuvvon Den samiske skrivebua .
Nordland fylkeskommune driver med tilskudd fra Helsedirektoratet også spørresiden “ Klara Klok ” , www.klara-klok.no .
Nordlándda fylkkasuohkan jođiha Dearvvasvuođadirektoráhta addin doarjagiin maiddái jearaldatsiiddu man namma lea “ Klara Klok ” , www.klara-klok.no .
Nettstedets tjenester er på både norsk og samisk .
Dan neahttabáikki bálvalusat leat sihke dárogillii ja sámegillii .
www.diggi.no .
www.diggi.no .
er et nettsted for unge mennesker som ønsker å lære mer om Sametinget og samepolitikk .
lea neahttabáiki nuoraide guđet háliidit eambbo oahppat Sámedikki ja sámepolitihka birra .
Media NRK Sámi Radios nyhetstilbud på radio inkluderer to sendinger på lulesamisk og to sendinger på sørsamisk i uken .
Deháleamos ulbmiljoavku leat nuorat guđet leat jienastanagi birrasiin , ja earátge geat dárbbašit vuođđodieđuid politihkalaš vuogádaga birra .
Fjernsynsinnslagene fra Snåsa og Tysfjord lages på henholdsvis sør- og lulesamisk .
tv-sáddagat ráhkaduvvojit oarjilsámegillii ja julevsámegillii .
De to samiske dialektene vil dermed være på lufta ukentlig i riksdekkende tv på NRK .
Dán guovtti suopmana lea dainna lágiin dál vejolaš gullat vahkkosaččat riikkaviidosaš sáddagiin mat leat NRK 1 tv-kanálas .
1. NRK har startet opp fjernsynssendinger for samisk ungdom , kalt Izu .
NRK lea sáddegoahtán tv-sáddagiid sámi nuoraide , ja daid sáddagiid namma lea Izu .
NRK Sámi Radio sender 5 programmer i 2008 , og planlegger 10 nye programmer i løpet av 2009 .
NRK . Sámi Radio sáddii 5 prográmma jagi 2008 , ja pláne sáddet 10 ođđa prográmma jagi 2009 .
varer i 20 minutter .
Nuoraidprográmmaid sádde NRK3 , ja dat bistet 20 minuhta .
Izu er et samisk ungdomskonsept som allerede består av radiosendinger og en egen nettside .
Izu lea sámi nuoraid konseapta masa dál jo gullet radio-sáddagat ja sierra neahttasiidu .
Sametinget har imidlertid pekt på at det ikke er alle i samiske områder som får inn NRK .
Sámediggi lea jo čujuhan dasa ahte eai buohkat sámi guovlluin sáhte geahččat NRK3-sáddagiid .
3. Sametinget mener også at dagens tilbud innenfor media ikke er tilfredsstillende for sør- og lulesamisk .
Sámediggi oaivvilda maid ahte otnáš mediafálaldagat oarjilsámegillii ja julevsámegillii eai leat dohkálaččat .
Nord-Salten avis har i dag lulesamiske avissider .
Nord-Salten avis nammasaš aviissas leat odne julevsámegielalaš siiddut .
Ved siden av at den lulesamiske befolkningen kan lese nyheter på eget språk , er det også viktig at samisk språk og tilstedeværelse i lokalsamfunnet synliggjøres i lokalavisen .
Lassin dasa ahte julevsámi álbmot beassá lohkat ođđasiid iežas gillii , de lea dehálaš ahte sámegiella báikegottiid giellan oidno báikkálaš aviissas .
YOUTUBE PÅ .
Doaibmabidju 61 .
LULESAMISK er et prøveprosjekt der man gjennom videosendinger på internett og høy brukerdeltakelse ønsker å skape en uformell og interaktiv arena for det lulesamiske språket .
Sámegielalaš aviissat – eambbo julevsámegillii ja oarjilsámegillii Sámegielalaš aviissain lea dehálaš rolla mii guoská sámegielaid seailluheapmái ja bisuheapmái , ee. oahpponeavvun skuvllaide .
Det skal gjennomføres et prøveprosjekt med ukentlige web-TV-sendinger fra og med september 2009 .
Sámi Radio ođasfálaldagat radios siskkildit guokte julevsámegielalaš sáddaga ja guokte oarjilsámegielalaš sáddaga vahkkui .
Samiske aviser – økt bruk av lulesamisk og sørsamisk Samiskspråklige aviser spiller en viktig rolle i bevaring og utvikling av de samiske språkene , bl.a. som læremiddel i skolen .
Jagi 2007 nannejuvvojedje báikkálaš kontuvrrat mat leat Divttasvuonas ja Snoasas goabbáge ovttain journalistavirggiin , ja dan geažil leat sámegielalaš ođassáddagat radios ja tvs riggon sisdoalu ja geográfalaš viidodaga dáfus .
Pressestøtten til de samiske avisene , som tildeles over kap 335 post 75 på Kultur- og kirkedepartementets budsjett , skal bl.a. kompensere for ekstrakostnadene knyttet til avispublisering på samisk .
Preassadoarjja sámegielalaš aviiissaide , mii juhkkojuvvo Kultur- ja girkodepartemeantta bušeahta kapihttala 335 poasttas 75 , galgá ee. buhttet sámegielalaš aviissaid almmuheami liigegoluid .
62 økt med 5 mill. kroner i 2008 og ytterligere 3 mill. kroner i 2009 .
Doarjja stuorruduvvui viđain milj. ruvnnuin jagi 2008 ja golmmain milj. ruvnnuin jagi 2009 .
Forskriftene for tildeling av pressestøtten til de samiske avisene ble endret i 2008 .
Láhkaásahusat mat mearridit mo preassadoarjagat galget juhkkojuvvot sámi aviissaide , nuppástuhttojuvvojedje jagi 2008 .
Endringene innebar bl.a. at en noe større del av tilskuddet fordeles som såkalt “ variabelt tilskudd ” som utelukkende går til samiskspråklige aviser .
Nuppástusat mearkkašedje ee. ahte stuorábuš oassi doarjagiin juogaduvvojit nugohčoduvvon “ rievddaldeaddji doarjjan ” mat aivvestassii leat sámegielalaš aviissaid várás .
I denne sammenheng vil departementet også vurdere behovet for ordninger med tilskudd til etablering av avistilbud på samiske språk .
Dan oktavuođas departemeanta áigu maid árvvoštallat dárbbašuvvojitgo ortnegat main leat doarjagat eambbo sámegielalaš aviisafálaldagaid vuođđudeapmái .
Ansvarlig : Kultur- og kirkedepartementet Tidsperspektiv : 2009
Ovddasvástádus : Kultur- ja girkodepartemeanta Áigodat : 2009
Tiltak 62 .
Doaibmabidju 62 .
Avisa Snåsningen : Avissider på sørsamisk Snåsa kommune er fra 2008 med i forvaltningsområdet for samisk språk .
Snåsningen nammasaš aviisa : Oarjilsámegelalaš aviisasiiddut Snoasa suohkan lea jagi 2008 rájis leamaš mielde Sámegiela hálddašanguovllus .
Kommunen har i den forbindelse etablert prosjektet ” Gielem Nastedh ” .
Suohkan lea dan oktavuođas álggahan prošeavtta “ Gielem Nastedh ” .
Prosjektets hovedmål er å synliggjøre og vitalisere sørsamisk språk og kultur , og fremme tospråklighet i Snåsa og Nord-Trøndelag .
Prošeavtta váldoulbmil lea čalmmustahttit ja ealáskahttit oarjilsámi giela ja kultuvrra , ja ovddidit guovttegielalašvuođa Snoasas ja Davvi-Trøndelágas .
Dette innebærer mål om aktiv og utvidet bruk av sørsamisk språk , og økt bruk av sørsamisk i offentlig sammenheng .
Dát mearkkaša ahte ulbmil lea aktiiva ja viiddiduvvon oarjilsámegiela geavaheapmi , ja eambbo oarjilsámegiela geavaheapmi almmolaš oktavuođain .
I en første fase vil media være av stor betydning for informasjon om Snåsa som en tospråklig kommune .
Álggus mediat šaddet leat dehálaččat diehtojuohkima dáfus das ahte Snoasa lea guovttegielalaš suohkan .
Erfaringer fra nordsamiske områder viser at aviser er av stor betydning for språkopplæringen .
Davvisámi guovlluid vásáhusat čájehit ahte aviissat leat dehálaččat giellaoahpahusas .
Økt synliggjøring av språk og kulturuttrykk i det offentlige rom vil kunne lede til økt bruk av sørsamisk språk , og et arbeid med holdninger og bevisstgjøring i forhold til samisk språk og kultur .
DAKKÁR FILMMAT GO GUOVDAGEAINNU stuibmi ja Ofelaš ( maid guktuid lea Nils Gaup regiijen ) oahpistit olbmuid sámi historjái ja árbevirolaš kultuvrii , ja dat mearkkašit ollu go
Avisa Snåsningen vil fra sommeren 2009 sette i gang et prosjekt med avissider på sørsamisk og mer stoff om sørsamiske forhold .
Snåsningen aviisa álggaha geasset 2009 prošeavtta mii mearkkaša ahte oarjilsámegielalaš aviisasiiddut ja eambbo čállosat oarjilsámi dili birra prentejuvvojit .
at avisen kan motta støtte over pressestøtten til samiske aviser fra 2010 .
Dat sáhttá šaddat vuođđun dasa ahte aviisa oažžu sámi aviissaid preassadoarjaga jagi 2010 rájis .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet støtter prosjektet i 2009 .
Bargoja searvadahttindepartemeanta doarju prošeavtta jagi 2009 .
Ansvarlig : Arbeids- og inkluderingsdepartementet Tidsperspektiv : 2009
Ovddasvástádus : Bargo- ja searvadahttindepartemeanta Áigodat : 2009
Tiltak 63 .
Doaibmabidju 63 .
Sørsamisk mediesenter Sametinget vil igangsette et prosjekt for å kartlegge hvilke muligheter som fins for utvikling av medietilbud i sørsamisk .
Oarjilsámi mediaguovddáš Sámediggi áigu álggahit prošeavtta kárten dihtii makkár vejolašvuođat leat ráhkadit oarjilsámegielalaš mediafálaldagaid .
Ansvarlig : Sametinget Tidsperspektiv : 2009
Ovddasvástádus : Sámediggi Áigodat : 2009
Kultur – film , teater , litteratur , bibliotek Film Den norske filmpolitikken skal bidra til å bevare og videreutvikle den samiske kulturen .
Kultuvra – filbma , teáhter , girjjálašvuohta , girjerádju Filbma Norgga filbmapolitihkka galgá leat veahkkin seailluheamen ja ovddideamen sámi kultuvrra .
Statlig støtte til filmproduksjon er et viktig virkemiddel for å sikre at publikum får et godt tilbud av filmer på eget språk , forankret i egen kultur .
Stáhtalaš doarjagat filbmabuvttadeapmái leat dehálaš váikkuhangaskaoamit mat sihkkarastet ahte olbmuide fállojuvvojit buorit filmmat sin iežaset gillii , ja filmmat maid vuođđu lea geahčadeaddjiid iežaset kultuvra .
Dette gjelder i like stor grad for samisk film som for norsk .
Nu lea sámi filmmaid hárrái , nugo dáru filmmaidge hárrái .
I tillegg til å bidra til utvikling og produksjon av samisk film , er formidling av samisk film og innsatsen overfor barn og unge prioriterte områder .
Vuoruhuvvon suorggit , lassin sámi filmmaid ovdabargui ja buvttadeapmái , leat maiddái mánáid ja nuoraid filmmaid ráhkadeapmi ja sámi filmmaid gaskkusteapmi .
FILMER SOM KAUTOKEINOOPPRØRET og Veiviseren ( begge regissert av Nils Gaup ) gir
Áigumuš lea álggahit riikkaidgaskasaš sámi filbmaguovddáža Guovdageidnui .
Det foreligger planer om å opprette et internasjonalt samisk filmsenter i Kautokeino .
čalmmustahttet sámegiela . Filmmaid leat ollugat Norggas ja olgoriikkas geahččan .
Regjeringen ser positivt på opprettelsen av et slikt filmsenter , som vil kunne bidra til en ytterligere satsing på samisk film .
buorrin ahte dakkár filbmaguovddáš vuođđuduvvo , mii sáhttá buoridit ain eambbo sámi filbmabuvttadeami .
For at det samiske folk selv skal kunne styre kulturpolitikken i det samiske samfunnet er forvaltningen av ordninger for samisk teater , litteratur , forlag og bibliotek lagt til Sametinget .
Vai sámi álbmot ieš sáhttá hálddašit kulturpolitihka sámi servodagas , de Sámediggái lea biddjojuvvon sámi teáhtera , girjjálašvuođa , girjelágádusaid ja girjeráju ortnegiid hálddašeapmi .
Teater Beaivváš Sámi Teáhter er en nasjonal institusjon som gjennom et bredt teatertilbud først og fremst tjener et samisk publikum i Norge , men turnerer også i de samiske områdene i nabolandene .
Teáhter Beaivváš Sámi Teáhter lea riikkalaš institušuvdna mii viiddis teáhterfálaldagaiguin vuos ja ovddimusat bálvala sámi álbmoga Norggas , muhto mii maiddái johtá ránnjáriikkaid sámi guovlluinge .
Teateret er den eneste profesjonelle institusjonen i Norge med samisk som scenespråk .
Teáhter lea áidna fitnolaš ásahus Norggas mas sámegiella lea lávdegiellan .
Det forvaltningmessige ansvaret for Beaivváš Sámi Teáhter er Sametingets ansvar gjennom forvaltning av rammetilskudd fra Kultur- og kirkedepartementet .
Hálddahuslaš ovddasvástádus Beaivváš Sámi Teáhteris lea Sámedikkis , go dat hálddaša Kultur- ja girkodepartemeantta rápmadoarjagiid .
De etablerte samiske teatrene har en viktig funksjon når det gjelder samisk språk .
Vuođđuduvvon sámi teáhteriin lea dehálaš doaibma sámegiela geavaheami dáfus .
Teatrene er arenaer for bruk og synliggjøring av samisk språk .
Teáhterat leat sámegiela geavaheami ja oidnosii buktima joregat .
Mange klassiske teaterstykker – som for eksempel Hamlet oversettes til samisk , og det produseres mange nye teaterstykker på samisk .
Máŋga klasihkalaš teáhterčájálmasa – nugo Hamlet – jorgaluvvojit sámegillii , ja ollu ođđa sámegielalaš čájálmasat buvttaduvvojit .
Amatørteatervirksomhet , særlig for og med samiske barn og unge , bidrar til flere arenaer for barns og unges bruk av samisk språk .
Eahpefitnolaš teáhterdoaimmat , erenoamážit dat maidda mánát ja nuorat servet mánáid ja nuoraid várás , lasihit mánáid ja nuoraid sámegielalaš joregiid logu .
Åarjelhsaemien Teatere / Sydsamisk teater er viktig i styrkingen av sørsamisk kultur , språk , identitet og selvfølelse .
Åarjelhsaemien Teatere / Sydsamisk teáhter lea dehálaš oarjilsámi kultuvrra , giela , ihčodaga ja iešdovddu nannemii .
Teateret har fra og med 2006 fått fast driftstilskudd over Sametingets budsjett .
Teáhter lea jagi 2006 rájis ožžon bissovaš doarjaga Sámedikki bušeahtas .
Det arbeides for at teateret skal sikres ytterligere støtte til sin virksomhet gjennom samarbeidsavtalen med fylkeskommunene i det sørsamiske området .
Bargu lea jođus mii galggašii sihkkarastit teáhterii lasi doarjaga Sámedikki ja oarjilsámi guovlluid fylkkasuohkaniid ovttasbargosoahpamušain .
innblikk i samisk historie og tradisjonell samisk kultur og har stor betydning for å synliggjøre samisk språk .
Girjerádju Ulbmilin , sihke norgalaš eiseválddiin ja Sámedikkis , lea sihkkarastit buriid girjerádjofálaldagaid sámi álbmogii .
I dag er det Sametinget som har det overordnede ansvaret for a styrke og utvikle bibliotektilbudet til den samiske befolkningen , mens norske myndigheter har ansvaret for at en innenfor rammen av en helhetlig nasjonal bibliotek-
Odne Sámedikkis lea bajimuš ovddasvástádus nannet ja viiddidit girjerádjofálaldagaid sámi álbmogii , ja norgalaš eiseválddiid ovddasvástádus gis lea ollislaš riikkalaš girjerádjopolitihka rámaid siskkobealde sihkkarastit buriid girjerádjofálaldagaid buot álbmotjoavkkuide .
Kultur- og kirkedepartementet vil legge fram en stortingsmelding om bibliotek i 2009 .
stuorradiggedieđáhusa girjerájuid birra jagi 2009 .
Departementet vil , i samarbeid med Sametinget , vurdere samiske bibliotekspørsmål i arbeidet med meldingen .
Departemeanta áigu ovttasráđiid Sámedikkiin árvvoštallat sámi girjerádjoáššiid dieđáhusa barggu oktavuođas .
Litteratur Støtte til samiskspråklig litteratur gis fra Sametinget .
Girjjálašvuohta Sámediggi juolluda doarjagiid sámegielalaš girjjálašvuhtii .
Programmet åpnet med et seminar om samisk språk , teknologi og revitalisering på Tromsø bibliotek .
Sámediggi hálddaša sierra doarjjaortnega girjelágádusaid várás mat eanaš almmuhit girjjiid sámegillii .
Under uken ble det også arrangert halvtimeslange drop-in kurs i samisk språk ved biblioteket .
Dat lea lassin daid várrejuvvon ruđaide mat leat girjjálašvuođa várás dan doarjjaortnegis mii lea sámi girjjálašvuođa ovddideami várás .
Tiltak 64 .
Doaibmabidju 64 .
I kunstneravtalen mellom Sametinget og Samisk kunstnerforbund for 2009 ble det enighet mellom partene å nedsette en arbeidsgruppe på tre medlemmer som skal se på ordning som sikrer tilgang på utgitt samisk skjønnlitteratur og musikk / joik .
Sámedikki ja Sámiid dáiddačehpiid searvvi gaskasaš dáiddársoahpamušas jahkái 2009 , leat áššeoasehasat lihtodan vuođđudit golmmaolbmo bargojoavkku , mii galgá geahčadit ortnega mii sihkkarastá álbmogii sámi čáppagirjjálašvuođa ja musihka / juigosiid buvttadeami ja fidnema .
Arbeidsgruppen sammensettes med to medlemmer fra kunstnerorganisasjonene og en fra Sametinget .
Bargojoavkkus galget leat dáiddárorganisašuvnnain guovttis ja Sámedikki okta lahttu .
Sametinget har igangsatt arbeid med utredning av en innkjøpsordning for samisk skjønnlitteratur og musikk / joik .
Sámediggi lea álgán čielggadit sámi čáppagirjjálašvuođa ja musihka / juigosiid oastinortnega .
Ansvarlig : Sametinget Tidsperspektiv : Utredningen skal være ferdig i løpet av 2009
Ovddasvástádus : Sámediggi Áigodat : Čielggadeapmi galgá gárvánit jagi 2009 .
Utviklingen av de samiske språkene som skriftspråk er av forholdsvis ny dato .
Sámegiella lea vuos ja ovddimusat ovdánan giellan njálmmálaččat buolvvas bulvii .
For at de samiske språkene skal kunne brukes på stadig flere språkdomener både som skriftlig og muntlig språk er det nødvendig for å utvikle terminologi på nordsamisk , lulesamisk og sørsamisk .
Vai sámegielat sáhttet geavahuvvot dađistaga eanet áššiid birra sihke čálalaččat ja njálmmálaččat , de lea dárbu ráhkadahttit terminologiijaid davvisámegillii , julevsámegillii ja oarjilsámegillii .
Forskning på de samiske språkene er viktig som grunnlag for den videre utviklingen av språkene .
heapmi buolvvas bulvii mealgadii lea sirdašuvvan mánáidgárddiide ja vuođđo- ja joatkkaskuvllaide .
Det er store variasjoner mellom de forskjellige samiske lokalsamfunnene og de forskjellige samiske områder når det gjelder i hvor stor grad samisk er en del av hverdagens samhandlings- og kommunikasjonsspråk .
Dat buktá áigái nuppástuvvan rápmaeavttuid sámegielaid ovdáneapmái , sihke oktagasaide , sámi báikegottiide ja oppa sámi servodahkii . Dárbu lea oažžut buoret systemáhtalaš dieđuid dáid gielaid ovdánanproseassaid birra vai mii áddet sámegielaid boahtteáigásaš ovdánaneavttuid .
Det er viktig å få mer kunnskap om hvordan faktorer som andel samisk befolkning , spredt samisk bosetning , lokale holdninger og kulturell og språklig minoritetssituasjon gir forskjellige forutsetninger for den samisk språklige utviklingen i de forskjellige samiske områdene .
Dehálaš lea diehtit eambbo das mo dakkár áššit go sámegielalaš olbmuid lohku earáid ektui , biđgolas ássan , báikkálaš miellaguottut ja kultuvrralaš ja gielalaš unnitlohkodilli doibmet sierranas eaktun sámegiela ovdáneapmái guđege sámi guovllus .
Spesielt er det viktig å få et mer nyansert bilde av de samiske språkenes stilling og vilkår for utvikling i sjø- og markasamiske områder og lule- og sørsamiske områder .
Erenoamážit lea dehálaš oažžut čielgasat gova daid gielaid dilis ja ovdánanvejolašvuođain mat leat mearrasámi ja márkosámi guovlluin , ja julevsámi ja oarjilsámi guovlluin .
Mange ordninger og tiltak er etablert for å styrke den samiskspråklige utviklingen .
Ollu ortnegat ja doaibmabijut leat álggahuvvon nannen dihtii sámegielaid ovdáneami .
Slik kunnskap vil gi et viktig grunnlag for det videre arbeidet med de samiske språkene .
Máŋgga guovllus main sámegiella lea mannan maŋás , lea odne nu ahte gielaid oahpa-
I mange områder der samisk språk har vært på retur er den kontinuerlige språklige reproduksjonen fra generasjon til generasjon langt på vei overtatt av barnehagen og opplæring i samisk på grunn- og videregående skole .
Go sámi servodagas ovdáneapmi lea viidát mannamin árbevirolaš bargguin ođđaáigásabbo fitnuide , de jávket geavahusas ollu árbevirolaš sánit ja namahusat mat gullet vuođđoealáhusaide , ja máhttuge daid birra .
Dette skaper endrede rammebetingelser for den samiske språkutviklingen , både for enkeltmennesket , for de samiske lokalsamfunnene og for det samiske samfunnet som helhet .
Dánnego giellamolsun sámegielas dárogillii lea máŋgga guovllus joavdan hui guhkás , de leat nuortalašgiela ja bihtánsámegiela ja earáge sámi suopmaniid beaivválaš geavaheapmi mealgadii jávkan .
Det er behov for en større systematisk kunnskap om disse språklige utviklingsprosessene for å forstå betingelsene for utviklingen av de samiske språkene i fremtiden .
Dát sámi gielat ja suopmanat leat sámi šláddjiivuođas dehálaš oassi , ja danne lea dehálaš daid birra seailluhit dieđuid .
Samtidig som utviklingen i det samiske samfunnet i stor grad går fra tradisjonelle yrker til mer moderne yrker forsvinner bruken av og kunnskapen om mange tradisjonelle ord og betegnelser knyttet til primærnæringene .
Sámediggi čujuha dasa ahte ain lea dárbu doarjut dábálaš vuođđodutkama sámegielaid birra , sihke gielladiliid , girjjálašvuođa ja eará fáttáid birra – namalassii davvisámegielas , julevsámegielas ja oarjilsámegielas .
Det er viktig at disse dokumenteres
Duoid nuppiid sámegielaid maid lea dárbu nu dutkat .
Utvikling av systematisk kunnskap om de samiske språkene vil komme språkutviklingen til gode på alle områder .
Jos čohkkejuvvojit systemáhtalaš dieđut sámegielaid birra , de dat šattašii ávkin buot surggiid giellaovddideapmái .
Videre er Sametinget opptatt av at det må satses målrettet på rekruttering av samisktalende forskere , styrking av samisk som vitenskapsspråk og terminologiutvikling innen ulike fagområder .
Sámediggi berošta das maid , ahte ulbmálaččat rekruhttejuvvojit sámegielalaš dutkit , ja ahte dainna lágiin sámegiella nanusmuvvá dieđagiellan ja oažžu terminologiijaid sierranas fágasurggiide .
Sametinget foreslår at det opprettes et eget forskningsprogram for samiskspråklig forskning .
Sámediggi árvala ahte galgá álggahuvvot sierra dutkanprográmma sámegielaid dutkama várás .
Forskningsrådets Program for samisk forskning I løp i perioden 2001-2005 .
Dutkanráđi Program for samisk forskning I nammasaš prográmma bisttii áigodaga 2001-2005 .
Fra 2007 er det igangsatt et nytt forskningsprogram – Program for samisk forskning II .
Jagi 2007 rájis lea ođđa dutkanprográmma álggahuvvon – Program for samisk forskning II .
Programmets virketid er fra 2007-2017 .
Prográmma áigodat lea 2007-2017 .
Bygge opp forskningskompetanse på sørsamisk og lulesamisk språk Det finnes i dag lite systematisert forskning på sørsamisk og lulesamisk språk .
Prográmmas deattuhuvvo sámegielaid birra ee. ahte dehálaš lea movttiidahttit olbmuid geavahit sámegiela dutkamis ja dainna lágiin leat mielde huksemin sámegielalaš dieđaárbevieru .
språkene vil være et viktig grunnlag for det videre arbeidet med å styrke og utvikle sørsamisk og lulesamisk språk .
Dasto celkojuvvo ahte oarjilsámegiella , julevsámegiella ja nuortalašgiella leat unna gielažat ja áitojuvvon dilis .
Det er på denne bakgrunn behov for å bygge opp forskningskompetanse i sørsamisk og lulesamisk språk .
Deattuhuvvo ahte prográmma erenoamážit hástala álggahit dakkár prošeavttaid mat sáhttet čuvget ja nannet sámi unnitlohkogielaid dili .
Ansvarlig : Arbeids- og inkluderingsdepartementet Tidsperspektiv : Igangsetting 2009
Ovddasvástádus : Bargo- ja searvadahttindepartemeanta Áigodat : Álggaheapmi 2009
Tiltak 66 .
Doaibmabidju 66 .
Forsknings- og fag / ressurssenter Samisk parlamentarisk råd har utarbeidet forslag til ny organisering av samisk språkarbeid innenfor sametingenes ansvarsområde .
Dutkan- ja fága / resursaguovddáš Sámi parlamentáralaš ráđđi áigu ráhkadahttit árvalusa das mo ođđasis organiseret sámi giellabargguid sámedikkiid ovddasvástádussurggiin .
En av anbefalingene er at det opprettes et felles samisk forsknings- , fagog ressurssenter for samisk språk .
Árvalusain lea okta dat , ahte galgá huksejuvvot oktasaš dutkan- , fága- ja resursaguovddáš sámegielaid várás .
Arbeidsoppgavene for dette organet vil blant annet være språkforskning , språkrøkt , språkutvikling , terminologiarbeid , normering , navnetjeneste , stedsnavn og informasjon om samiske språkfaglige spørsmål .
Dán orgána barggut šaddet ee. leat gielladutkamat , gielladikšun , giellaovddideapmi , terminologiijabargu , normeremat , nammabálvalus , báikenamat ja diehtojuohkin sámi giellafágalaš áššiin .
Etter Sametingets syn hadde det ideelle vært å samle det samiske språkfaglige arbeidet under ett forsknings- og fag / resurssenter .
Sámedikki oaidnu lea ahte buoremus livččii čohkket sámi giellafágalaš barggu ovtta dutkan- ja fága / resursaguovddážii .
Siden det samiske språkarbeidet foregår i de ulike landene , vil ett felles ” allsamisk ” ressurssenter gjøre at det samiske språkfagarbeidet står faglig sterkere .
Dainnago sámi giellabarggut čađahuvvojit sierranas riikkain , de oktasaš “ buotsámi ” resursaguovddáš nannešii sámi giellafágalaš barggu .
Sametinget i Finland jobber nå i samarbeid med Sametinget i Norge og Sverige om en søknad til et forprosjekt som omhandler forsknings- og fagresurssenteret .
Systemáhtalaš máhttohuksen ja dutkan dáin gielain leat dehálaš vuođđu joatkevaš bargui mii galgá nannet ja ovddidit oarjilsámegiela ja julevsámegiela .
Samisk statistikk Publikasjonen Samisk statistikk 2008 fra Statistisk sentralbyrå inneholder statistikk med relevans for samiske samfunnsforhold i Norge .
Sámi statistihkka Girji Samisk statistikk 2008 maid Statistihkalaš guovddášdoaimmahat lea almmuhan , siskkilda statistihkaid mat čájehit sámi servodatdilálašvuođaid Norggas .
Statistikken har i hovedsak en geografisk tilnærming , med vekt på samiske bosettingsområder nord for Saltfjellet .
Statistihkas lea eanaš geográfalaš lahkananvuohki , ja deattuha sámi ássamiid Sáltoduoddara davábealde .
I tillegg inngår noe landsomfattende samisk statistikk .
Lassin lea riikkaviidosaš sámi statistihkka .
Publikasjonen bygger på allerede innsamlet og offentliggjort statistikk i Statistisk sentralbyrå eller på materiale som er stilt til disposisjon fra ulike samiske institusjoner .
Girjji vuođđun lea statistihkka maid Statistihkalaš guovddášdoaimmahat jo lea čohkken ja almmuhan , dahje ávdnasat maid sierranas sámi ásahusat leat diktán geavahit .
Formålet med publikasjonen er å gi en samlet og oppdatert framstilling av samisk statistikk .
Girji ulbmil lea addit čohkkejuvvon ja ođasmahttojuvvon gova sámi statistihkas .
Publikasjonens språk er norsk og nordsamisk .
Girjji giella lea dárogiella ja davvisámegiella .
En oppdatert versjon av Samisk statistikk utgis annethvert år .
Sámi statistihkas almmuhuvvo juohke nuppi jagi ođasmahttojuvvon hápmi .
I tillegg vil Statistisk sentralbyrå fortløpende publisere nyutviklet samisk statistikk via www.ssb.no/samer .
Lassin Statistihkalaš guovddášdoaimmahat áigu dađistaga almmuhit ođđa sámi statistihkaid dán neahttabáikkis : www.ssb.no/samer .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet har sammen med Sametinget i Norge tatt initiativ til å utgi en årlig rapport med kommentarer til samisk statistikk .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta lea ovttas Norgga sámedikkiin dahkan álgaga almmuhit jahkásaš raportta oktan komeanttaiguin sámi statistihkkii .
De to partene har nedsatt en analysegruppe for samisk statistikk til å gjøre arbeidet .
Dát guokte soahpamušbeali leat vuođđudan guorahallanjoavkku sámi statistihka várás , mii galgá čađahit barggu .
Analysegruppens mandat er ikke å lage statistikk , men å finne frem til og kommentere eksisterende statistikk .
Guorahallanjoavkku bargomearrádus ii leat statistihka ráhkadeapmi , muhto ráhkaduvvon statistihkaid ohcan ja daid komenten .
Rapporten Samiske tall forteller 1 , kommentert samisk statistikk 2008 , ble utgitt i september 2008 .
Raporta man namma lea « Samiske tall forteller 1 » , mii komentejuvvui sámi statistihkas jagi 2008 , almmuhuvvui čakčamánus jagi 2008 .
Melding om samiske helseog sosialtjenester
Dieđáhus sámi dearvvašvuođa- ja sosiála bálvalusaid birra
2 SAMISK HELSE- OG SOSIALPOLTIKK I DAG
2 . SÁMI DEARVVAŠVUOĐA- JA SOSIÁLAPOLITIHKKA DÁL
3 GRUNNLAG FOR SAMISK HELSE- OG SOSIALTJENESTE
3 . VUOĐĐU SÁMI DEARVVAŠVUOĐA- JA SOSIÁLABÁLVALUSAIDE
3.1 Kunnskap om samisk språk og kultur
3.1 Máhtolašvuohta sámi giela ja kultuvrra birra
3.2 Flerkulturell forståelse
3.2 Máŋggakultuvrralaš áddejupmi
3.3 Forskning og statistikk
3.3 Dutkan ja statistihkka
4 STYRINGSVERKTØY
4 . STIVRENGASKAOAPMI
4.1 Konsultasjoner og forhandlinger
4.1 Ráđđádallamat ja šiehtadallamat
4.3 Finansieringsordninger
4.3 Ruhtadanortnegat
4.4 Planlegging
4.4 Plánen
4.5 Lovgivning
4.5 Láhkaaddin
5 STRATEGI FOR EN OVERORDNET SAMISK HELSE- OG SOSIALPOLITIKK
5 . STRATEGIIJA BAJIMUŠ SÁMI DEARVVAŠVUOĐA- JA SOSIÁLAPOLITIHKKII
6 ADMINISTRATIVE OG ØKONOMISKE KONSEKVENSER
6 . HÁLDDAHUSLAŠ JA EKONOMALAŠ VÁIKKUHUSAT
7 REFERANSER
7 . REFERÁNSSAT
VEDLEGG 1
MIELDDUS 1
VEDLEGG 2
MIELDDUS 2
1 Innledning Formålet med meldingen er å gi grunnlag for en drøfting av en overordnet samisk helse- og sosialpolitikk .
1 Álggahus Dieđáhusa ulbmilin lea bidjat vuođu bajimuš dási sámi dearvvašvuođa- ja sosiálapolitihka ságaškuššamii .
Meldingen beskriver framtidig strategisk helse- og sosialpolitisk arbeid i Sametinget .
Dieđáhusas válddahallojuvvo Sámedikki boahtteáiggi strategalaš dearvvašvuođa- ja sosiálapolitihkalaš bargu .
De ulike fagområdene vil ikke bli særskilt drøftet her , og enkelt tiltak er heller ikke ramset opp i denne meldingen .
Daid iešguđet fágasurggiid birra ii ságaškuššojuvvo sierra dás , ja ovttaskas doaibmabijut maid eai leat logahallojuvvon dán dieđáhusas .
Hensikten er å synligjøre behovet for at ansvaret for utvikling og kvalitetssikring for helse- og sosialtjenester til den samiske tjenestemottaker løftes fra enkeltpersoner og opp på et overordnet statlig nivå .
Ulbmilin lea oainnusin dahkat dárbbu vai ovddasvástádus dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusaid ovddideames ja kvalitehtasihkkarastimis sámi bálvalusdárbbašeaddjiide bajiduvvo ovttaskas olbmo dásis bajimuš stáhtalaš dássái .
Det er fortsatt et stort behov for kunnskap i samisk språk og kultur hos fagpersonell på alle nivåer i samfunnet .
Ain lea stuorra dárbu ahte fágabargiin buot dásiin servodagas lea máhtolašvuohta sámi gielas ja kultuvrras .
Arbeidet med å kvalitetssikre helhetlige og likeverdige helse- og sosialtjenester til det samisk folk , forutsetter en god kommunikasjon med utgangspunkt i to likeverdige kulturer der informasjonen går begge veier og forstås ut fra sin kulturelle kontekst .
Bargu ollislaš ja dássásaš dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusaid kvalitehta sihkkarastimiin sámi álbmogii , eaktuda buori gulahallama guovtti dássásaš kultuvrra vuolggasajis man oktavuođas diehtojuohkin manná goappašiid guvlui ja dat áddejuvvo kultuvrralaš oktavuođa vuođul .
Kunnskap om den andres språk og kultur gjør kommunikasjon mulig og flerkulturell forståelse minsker muligheten for kommunikasjonsproblemer .
Máhtolašvuohta earáid giela ja kultuvrra birra dagaha dan ahte lea vejolaš gulahallat ja máŋggakultuvrralaš áddejupmi unnuda vejolaš gulahallanváttisvuođaid .
Kvalitetssikringen av samisk helse- og sosialtjeneste er i dag i stor grad avhengig av enkeltpersoner med spesialkompetanse i eller en spesiell interesse for samisk språk og kultur .
Sámi dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusaid kvalitehta sihkkarastin dál lea oalle guhkás daid ovttaskas olbmuid duohken geain lea erenoamáš gelbbolašvuohta dahje lea erenoamáš beroštupmi sámi gillii ja kultuvrii .
Det er også ofte opp til den enkelte samiske tjenestemottaker å definere sitt eventuelle behov for tilrettelagte helse- og sosialtjenester .
Dávjá lea maiddái nu ahte ovttaskas sámi bálvalusdárbbašeaddji dat ieš ferte meroštallat makkár dárbu sus lea dearvvasvuođa- ja sosiálabálvalusaide .
Norsk helse- og sosialpersonell har ofte liten eller ingen kunnskap i samisk språk og kultur og flerkulturell forståelse .
Dávjá lea nu ahte Norgga dearvvašvuođa- ja sosiálabargiin lea unnán dahje ii leat oppanassiige máhtolašvuohta sámi gielas ja kultuvrras ja máŋggakultuvrralaš áddejumis .
De har derfor begrensede muligheter til å oppfange og vurdere tjenestemottakerens eventuelle behov for tilrettelagte tjenester .
Danne lea sin vejolašvuohta fáhtet ja árvvoštallat bálvalusdárbbašeaddji vejolaš bálvalusdárbbu , ráddjejuvvon .
Meldingen er lagt opp på følgende måte : Kapittel 2 beskriver Sametingets rolle og arbeid med samisk helse- og sosialtjeneste .
Dieđáhus lea ráhkaduvvon čuovvovaš vugiin : Kapihttalis 2 válddahallojuvvo Sámedikki sadji ja bargu sámi dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusaiguin .
Sametinget skal i dag utvikle samisk helse- og sosialpolitikk , komme med innspill i forhold til helse- og sosialpolitikk overfor den samiske befolkning , - og være høringsinnstans og gi råd- og veiledning overfor sentrale myndigheter .
Sámediggi galgá dál ovddidit sámi dearvvašvuođa- ja sosiálapolitihka , buktit árvalusaid dearvvašvuođa- ja sosiálapolitihkkii sámi álbmoga ektui , - ja doaibmat gulaskuddanásahussan ja galgá rávvet ja oaivadit guovddáš eiseválddiid .
For å ivareta disse oppgavene blir Sametinget tildelt midler over statsbudsjettet .
Dáid bargguid goziheapmái oažžu Sámediggi ruđaid stáhtabušeahta bokte .
For 2004 ble det tildelt 5,1 millioner kroner som ble brukt til 25 helse- og sosialrelaterte prosjekter , et prosjektlederseminar , stipend til samisktalende studenter innen rehabiliteringsrelaterte fag og to administrative stillinger .
2004:s juolluduvvui 5,1 miljon ruvnno mii geavahuvvui 25 dearvvašvuođa- ja sosiálaguoski prošeavttaide , prošeaktaseminárii , stipeandan sámegielat studeanttaide veajuiduhttinfágaid siskkobealde ja guovtti hálddahuslaš virgái .
Sametingets hovedmål er:- ” Et helhetlig og likverdig helse- og sosialtilbud for det samiske folk , på lik linje med den øvrige befolkningen ” .
Sámedikki váldomihttomearrin lea : - ” Ollislaš ja dássásaš dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusat sámi álbmogii , nugo muđui álbmogis leat ” .
Kapittel 3 beskriver kunnskap i samisk språk og kultur , og flerkulturell forståelse som grunnlag for kvalitetssikring av en helhetlig og likeverdig helse- og sosialtjeneste til det samiske folk .
Kapihttalis 3 válddahallojuvvo máhtolašvuohta sámi gielas ja kultuvrras , ja máŋggakultuvrralaš áddejumis vuođđun ollislaš ja dássásaš dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusaid kvalitehta sihkkarastimii sámi álbmoga váste .
Det eksisterer fortsatt et stort behov for samisk språk- og kulturkunnskap hos fagpersonell på alle nivåer i samfunnet .
Ain lea stuorra dárbu ahte fágabargiin buot dásiin servodagas lea sámi giella- ja kulturmáhtolašvuohta .
Det lave kunnskapsnivået vanskeliggjør mulighetene for å kvalitetssikre helse- og sosialtjenester til den samiske befolkningen .
Fuones máhtolašvuođadássi váttásmahttá vejolašvuođaid kvalitehta sihkkarastit dearvvasvuođa- ja sosiálabálvalusaid sámi álbmoga váste .
Kapittel 4 tar for seg styringsverktøy som en strategi for å sikre målsetningen med samisk helse- og sosialtjeneste .
Kapihttalis 4 guorahallojuvvo stivrengaskaoapmi strategiijan sámi dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusaid mihttomeari sihkkarastimis .
Eksempler på styringsverktøy er : Lovgivning , organisering , finansieringsordninger , planlegging , målstyring , regulering av tilbud og etterspørsel , koordineringstiltak og forhandlinger .
Ovdamearkkat stivrengaskaoapmin leat : Láhkaaddin , organiseren , ruhtadanortnegat , plánen , ulbmilstivren , fálaldagaid mudden ja jearaheapmi , oktiiortnendoaibmabijut ja šiehtadallamat .
Styringsverktøy er i dag ikke systematisk brukt for å gjennomføre Sametingets og statens politiske målsetning for en helhetlige og likeverdige helse- og sosialtjenester for den samiske befolkningen i Norge .
Stivrengaskaoamit eai leat dál geavahuvvon systemáhtalaččat Sámedikki ja stáhta politihkalaš mihttomeari čađaheames ollislaš ja dássásaš dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusaid ektui sámi álbmoga váste Norggas .
Dette fører til en for tilfeldig og lite forutsigbar tjeneste for samiske tjenestemottakere .
Dát dagaha dan ahte bálvalusat sámi bálvalusdárbbašeaddjiide gártet leat hui summal ja leat unnán einnostahtti .
Kapittel 5 beskriver strategien for en overordnet samisk helse- og sosialpolitikk .
Kapihttalis 5 válddahallojuvvo sámi dearvvašvuođa- ja sosiálapolitihka bajimuš strategiija .
Det må snarest etableres fastsatte konsultasjons- og forhandlingsprosedyrer mellom Sametinget og sentrale myndigheter om disse spørsmål .
Jođáneamos lági mielde fertejit ásahuvvot dihto ráđđádallan- ja šiehtadallanprosedyrat Sámedikki ja guovddáš eiseválddiid gaskka dáid gažaldagaid hárrái .
Gjennom bruk av styringsverktøy vil ansvaret for helse- og sosialtjenester til det samiske folk løftes fra enkeltpersoner og opp på et overordnet statlig nivå .
Stivrengaskaomiid geavaheami bokte sirdojuvvo ovddasvástádus sámi dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusain sámi álbmoga váste ovttaskas olbmo dásis bajimuš stáhtalaš dássái .
Kapittel 6 tar for seg de økonomiske og adminstrative konsekvensene Sametingets framtidige helse- og sosialpolitikk vil ha .
Kapihttalis 6 guorahallojuvvojit makkár ekonomalaš ja hálddahuslaš váikkuhusat Sámedikki boahtteáiggi dearvvašvuođa- ja sosiálapolitihkas leat .
Eventuelle kostnader i forhold til konsultasjoner og forhandlinger , og i forhold til utvikling og bruk av forskjellige styringsmidler påligger staten .
Stáhtas lea ovddasvástádus vejolaš goluin ráđđádallamiid ja šiehtadallamiid ektui , ja iešguđetlágan stivrengaskaomiid ovddideami ektui .
I meldingen vises det til vitenskapelig litteratur med kildehenvisninger for å synliggjøre sammenhenger mellom kunnskap i samisk språk og kultur og flerkulturell forståelse og muligheten for kvalitetssikring av helse- og sosialtjenester til det samiske folk .
Dieđáhusas čujuhuvvo dieđalaš girjjálašvuhtii gáldočujuhusaiguin oainnusin dahkan dihte oktavuođaid máhtolašvuođa sámi gielas ja kultuvrras ja máŋggakultuvrralaš áddejumi ja vejolašvuođa gaskka kvalitehta sihkkarastit dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusaid sámi álbmoga váste .
2 Samisk helse- og sosialpoltikk i dag Hovedmålet for samisk helse- og sosialpolitikk er en helhetlig og likeverdig helse- og sosialtjeneste til det samiske folk , på lik linje med den øvrige befolkningen .
2 Sámi dearvvašvuođa- ja sosiálapolitihkka dál Sámi dearvvašvuođa- ja sosiálapolitihka váldomihttomearrin leat ollislaš ja dássásaš dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusat , seamma dásis go muđui álbmogis leat .
Dette framkommer av Sametingsplanen 2002 – 2005 og samsvarer med målet i Regjerningens handlingsplan for helse og sosialtjenester for den samiske befolkningen 2002-2005 , Mangfold og likeverd .
Dát ovdanboahtá áigodaga 2002 – 2005 Sámediggeplánas ja dat dávista Ráđđehusa doaibmaplána mihttomearrái dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusat sámi álbmoga váste 2002-2005 , Mangfold og likeverd .
Sametinget har engasjert seg sterkt i helse- og sosialpolitiske spørsmål som angår samiske tjenestemottakere .
Sámediggi lea áŋgiruššan sakka dearvvašvuođa- ja sosiálapolitihkalaš áššiiguin mat gusket sámi bálvalusdárbbašeaddjiide .
Sametinget har engasjert seg i barne-og familievernsreformen og påpekt nødvendigheten av å ha samisk språk- og kulturkompetanse ved regionkontorene og i kommunene .
Sámediggi lea searvan bargui mánáid- ja bearašsuodjalanođastusain , ja lea čujuhan ahte guovllukantuvrrain ja gielddain dárbbašuvvo sámi giella- ja kulturgelbbolašvuohta .
Likeledes har man engasjert seg i opprettholdelse av institusjoner med et spesielt ansvar for samiske barn og ungdom .
Dasto leat geahččalan bargat dakkár ásahusaid bisuhemiin main lea erenoamáš ovddasvástádus sámi mánáin ja nuorain .
Når det gjelder rusreformen der helseforetakene har overtatt ansvaret for rusomsorgen , har man etterlyst et behandlingstilbud som kan møte den samiske rusmisbrukeren med kulturforståelse .
Go guoská gárrendilleođastussii man oktavuođas dearvvašvuođafitnodagat leat váldán badjelasaset gárrendillefuolahusa , leat ohcalan dikšunfálaldaga mas sámi gárrenávnnasboastutgeavaheaddji sáhttá oažžut divššu kulturáddejumiin .
Sametinget har også vært opptatt av å høyne kompetansen i samisk språk og kultur innenfor rehabilitering , og har fått opprettet et årlig stipend som deles ut etter søknad til samisktalende studenter innenfor rehabiliteringsrealterte fag .
Sámedikkis lea maiddái leamaš beroštupmi buoridit sámi giella- ja kulturgelbbolašvuođa veajuiduhttima oktavuođas , ja lea ásahan stipeandda mii juogaduvvo jahkásaččat ohcama mielde sámegielat studeanttaide veajuiduhttinguoski fágaid siskkobealde .
Saken har jevnlig vært tatt opp med sentrale myndigheter , dette gjelder i forhold til primær- og spesialisthelsetjenesten , sykehusdrift , rehabilitering , psykisk helsevern , familie- og barnevern og rusbehandling .
Ášši lea jeavddalaččat váldojuvvon ovdan guovddáš eiseválddiiguin , dat lea dahkkojuvvon vuođđo- ja spesialistadearvvašvuođabálvalusa , buohcciviessodoaimma , veajuiduhttima , psykalaš dearvvašvuođasuodjaleami , bearaš- ja mánáidsuodjaleami ja gárrendilledivššu ektui .
Sametinget vil understreke at dette ansvaret påligger kommunale myndigheter , helseforetakene og statlige myndigheter .
Sámediggi deattuha ahte ovddasvástádus dás gullá gielddalaš eiseválddiide , dearvvašvuođafitnodagaide ja stáhtalaš eiseválddiide .