pere/sami_parallel huggingface dataset:
Søknadsfrister : 01.02.2010 , 01.04.2010 , 01.09.2010
Ohcanáigemearit lea guovvamánu 1b,cuoŋománu 1. b ja čakčamánu 1.b.2010
Støtte til velferdsordninger ( behandles fortløpende )
Čálgoortnegat ( Ohcamat meannuduvvojit dađistaga . )
Støtte innenfor kulturminnevern
Ohcanáigemearri guovvamánu 1b.2010
Støtte til helse-og sosialprosjekter
Ohcanáigemearri lea guovvamánu 1 b .
Søknadsfrist 01.02.2010
Dearvvašvuođa- ja sosiálaprošeavttat
Støtte til samiske organisasjoner .
Ohcanáigemearri lea guovvamánu 1 b .
Følgende organisasjoner har søknadsfrist 01.02.10 :
Sámi organisašuvnnat Ohcanáigemearri lea guovvamánu 1 b .
Samiske hovedorganisasjoner :
2010 Sámi váldoorganisašuvnnat
Samiske grenseoverskridende organisasjoner
Rájáidrasttideaddji sámi organisašuvnnaide
Samiske næringsorgansiasjoner
Sámi dásseárvoorganisašuvnnat
Samiske likestillingsorganisasjoner
Ohcanáigemearri lea njukčamánu 1 b .
Følgende organisasjoner har søknadsfrist 01.03.10
Sámi organisašuvnnat mat barget nuppi máilmmisoađi
Samiske kulturorganisasjoner
geažil oahpu massán olbmuid áššiiguin .
Fullstendige utlysningstekst og nærmere informasjon om de enkelte tilskudd finnes på sametingets hjemmeside www.samediggi.no under tilskudd og stipend , eller ved henvendelse til Sametinget , tlf. 78 47 40 00. http://www.samediggi.no/artikkel.aspx?AId=3375&amp;MId1=2957&amp;back 1 =
Ollislaš almmuhusaid ja eanet dieđuid iešguđet doarjagiid birra gávnnat Sámedikki neahttasiidduin www.samediggi.no « Doarjagat ja stipeanddat » vuolde , dahje vádde oktavuođaid Sámedikkiin , tlf. 78 47 40 00. http://www.samediggi.no/artikkel.aspx?AId=3375&amp;MId1=2957&amp;back=1&amp;sprak=samisk
Søknadene sendes til Sametinget , 9730 Karasjok .
Ohcan sádejuvvo Sámediggái , 9730 Kárášjohka .
Sametingets ungdomspolitiske utvalg 2010 - 2011
Sámedikki nuoraidpolitihkalaš lávdegoddi 2010 – 2011
Sametingsrådet har oppnevnt nye medlemmer til Sametingets ungdomspolitiske utvalg for perioden 2010 - 2011 .
Sámediggeráđđi lea nammadan ođđa lahtuid Sámedikki nuoraidpolitihkalaš lávdegoddái áigodahkii 2010 - 2011 .
Johan Vasara fra Kautokeino er oppnevnt som leder i Sametingets ungdomspolitiske utvalg .
Johan Vasara , Guovdageainnus námmaduvvo jođiheaddjin .
Visepresident Laila Susanne Vars Sametinget ©Johan Mathis Gaup
Laila Susanne Vars Sametinget ©Johan Mathis Gaup
De oppnevnte medlemmene og varamedlemmene er som følger : Johan Vasara , Kautokeino - varamedlem er John Asle Boine Somby , Nesseby .
Nammaduvvon lahtut ja várrelahtut leat : Johan Vasara , Guovdageaidnu - várrelahttu John Asle Boine Somby , Unjárga .
Siw Kristin Johnsen , Lavangen - varamedlem er Kristina Torbergsen , Skjervøy .
Siw Kristin Johnsen , Loabát - várrelahttu Kristina Torbergsen , Skiervá .
Karen Marit Siri , Tromsø - varamedlem er Ailo Kemi Gjerpe , Karasjok .
Karen Marit Siri , Romsa - várrelahttu Ailo Kemi Gjerpe , Kárášjohka .
Mats Jonas Pavall , Fauske - varamedlem er Sandra Nystø Ráhka , Tysfjord .
Mats Jonas Pavall , Fuoisku - várrelahttu Sandra Nystø Ráhka , Divttasvuotna .
Sagka Danielsen , Brekken - varamedlem er Anja Labj , Røros .
Sagka Danielsen , Brekken - várrelahttu Anja Labj , Plassje / Røros .
Som leder i Sametingets ungdomspolitiske utvalg oppnevnes Johan Vasara fra Kautokeino .
- Sámediggeráđi bealis leat mii hui ilus go mis leat nu olu čeahpes , servvodatberošteaddji nuorat Sámis .
Sametingets ungdomspolitiske utvalg ( SUPU ) skal arbeide selvstendig og på eget initiativ fremme aktuelle saker som de ønsker at Sametinget skal behandle .
Sámedikki nuoraidpolitihkalaš lávdegoddi ( SNPL ) galgá bargat iešheanalaččat ja ovddidit Sámediggái áššiid mat sámenuoraid mielas leat áigeguovdilat ja maid Sámediggi berre gieđahallat .
- Blant SUPUs medlemmer finner vi det samiske samfunnets fremtidige ledere og veivisere .
- Sámedikki nuoraidpolitihkalaš lávdegotti lahtuid searvvis leat sámi servodaga boahttevaš jođiheaddjit ja ofelaččat .
Utvalget er et veldig nyttig arena for ungdom som ønsker å engasjere seg mer i politisk arbeid .
Lávdegoddi leage ávkkálaš nuoraide geat háliidit joatkit politihkalaš bargguiguin .
Vi i Sametingsrådet ønsker Sametingets ungdomspolitiske utvalg til lykke med sitt viktige arbeid , sier Sametingets visepresident Laila Susanne Vars .
Mii Sámediggeráđis sávvat lihku Sámedikki nuoraidpolitihkalaš lávdegoddái sin dehálaš bargui , dadjá Sámedikki várrepresideanta Laila Susanne Vars , gii lea lávdegotti bissovaš oktavuođaolmmoš Sámediggeráđis .
Sametingspresidentens nyttårstale
Sámediggepresideantta ođđajágisárdni
Her er nyttårstalen til sametingspresident Egil Olli . Talen er blitt sendt på NRK .
Dá lea sámediggepresideantta Egil Olli ođđajágisárdni maid doalai NRK .
1 01.01.2010 kl.17 .
; s ođđajagimánu 1.b.dii.17.50 .
Egil Olli Denis Caviglia
Denis Caviglia
Godtfolk Jeg håper dere har hatt en fredelig julehøytid , og en god start på det nye året .
Buorit olbmot Sávan dis leat leamaš ráfálaš juovlabasit , ja buorre álgu ođđa jahkái .
Det gamle året har vært spesielt på mange områder , både for oss samer og for andre urfolk .
Vássán jahki lei erenoamáš máŋgga dáfus , sihke midjiide sámiide , ja eará álgoálbmogiidda .
Her hjemme fylte Sametinget 20 år , vi delte ut gratis læremidler til skolene og dermed slipper vi å ty til stensilark i undervisningen .
Dáppe ruovttus devddii Sámediggi 20 jagi , mii juolludeimmet skuvllaide nuvttá oahpponeavvuid ja mánát eai dárbbaš šat stensiillaide dorvvastit .
Samiske kulturaktører og idrettsutøvere har vært gode ambassadører for det samiske samfunn .
Sámi kulturbargit ja valáštallit leat fas dovddusin dahkan ja ovddidan sápmelašvuođa .
I København har vi sammen med andre urfolk informert verdenssamfunnets ledere på hvilken måte og hvor sterkt , klimaendringene påvirker oss .
Københámmanis leat mii ja eará álgoálbmogat muitalan máilmmi riikkaide mo ja man garrasit dálkkádat rievdamat váikkuhit midjiide .
Og selv om resultatet ikke ble som vi ønsket , så har vi likevel tatt et skritt i riktig retning .
Ja , vaikko vel boađus ii šaddan nu buorre , de lei aŋkke lávki ovddosguvlui .
Klimaendringene er trolig vår tids største utfordring .
Dálkkádat rievdan soaitá leat min áiggi stuorámus hástalus .
Årstidene er ikke lenger slik de var , isen smelter og havnivået kan stige .
Jahkodagat eai leat nugo ovdal , jiekŋa suddá ja áhpi soaitá ahcit .
Urfolk og fattige land rammes sterkest og små øyer kan forsvinne .
Eanemusat čuohcá dát álgoálbmogiidda , geafes riikkaide ja smávva sulluide , mat sáhttet jávkat .
Også vi samer må ta vare på vår natur .
Mii sámit fertet maiddái gáhttet iežamet luonddu .
Derfor er det viktig å være kritisk til vår bruk av utmark , vidder , elver og vann .
Danne lea dárbu árvvoštallat mo mii geavahit mehciid , duoddariid ja čáziid .
I våre egne områder har vi andre utfordringer .
Min ruovttuguovlluin leat maid eará hástalusat .
Våre barn og unge lider på grunn av mobbing , både på skolen og i fritiden .
Min mánát ja nuorat gillájit givssideami geažil , sihke skuvllain ja astoáiggis .
Det bekymrer meg sterkt .
Dát váivvida mu .
Vi skal være mot andre slik vi forventer at andre er mot oss .
Mii galgat earáid vuostá láhttet , nugo ieža háliidat , ahte earát láhttejit , min vuostá .
Det er en glede for meg å se at flere kan ta i bruk samisk i hverdagen .
Munnje lea illun oaidnit , go eanet olbmot , besset geavahit sámegiela árgabeaivvis .
Lavangen kommune er kommet med i forvaltningsområdet for samisk språk , og har opprettet sitt eget språksenter .
Loabát gielda lea searvan sámegiela hálddašanguvlui ja lea ásahan giellaguovddáža .
Samiske møteplasser er viktige for bruken av samisk språk .
Sámi deaivvadanbáikkit , leat dehálaččat , giela geavaheamis .
Helse- og sosialtjenesten for samene er ikke god nok .
Dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalus sámiide ii leat doarvái buorre .
Disse tjenestene må tilpasses våre behov .
Daid bálvalusaid ferte heivehit min dárbbuide .
Vi trenger flere helse- og omsorgsarbeidere , som behersker samisk språk , og som har samisk kulturkunnskap .
Mii dárbbašit eanet dearvvašvuođa- ja fuolahusbargiid , geat máhttet sámegiela ja geain lea kulturmáhttu .
Men , der det ikke finnes samiskspråklige arbeidere , må vi skaffe tolkehjelp .
Muhto doppe gos eai leat sámegielat bargit , dohko dárbbašit dulkaveahki .
I dag mangler vi samiske tolker og derfor må det opprettes en permanent tolkeutdanning .
Dál eai leat doarvái dulkkat ja danne ferte ásahit bistevaš dulkaoahppu .
Sametinget vil være med på å opprette et ressurssenter for helse- og omsorgsarbeidere , hvor de kan få opplæring i samisk språk og der de kan tilegne seg samisk kulturforståelse .
Sámediggi áigu leat mielde ásaheamen resursaguovddáža , dearvvašvuođa ja fuolahusbargiide , gos ohppet sámegiela ja ožžot sámi kulturáddejumi . Mii áigut maiddái hukset báikkiid gos nuorat ja boarrásat sáhttet deaivvadit .
Vi vil også opprette møtesteder der ungdom og eldre kan treffes .
Nu mii sávvat ahte árvvolaš árbedieđut lunddolaččat fievrreduvvojit buolvvas bulvii .
På denne måten ønsker vi at verdifull tradisjonell kunnskap naturlig overføres fra generasjon til generasjon .
Mii háliidat nannet verddevuođa ja leat álggahan barggu mii galgá buoridit gulahallama olbmuid gaskka .
Sametinget støtter Kystfiskeutvalgets forslag .
Sámediggi doarju Riddoguolástuslávdegotti árvalusaid .
Vi har arrangert folkemøter i fjorddistrikt hvor folk har fremmet sine synspunkter .
Mii leat doallan álbmotčoahkkimiid , gos leat gullan maid olbmot oaivvildit .
Dette vil vi ta med i våre vurderinger når vi fremmer saken overfor Regjering og Storting .
Dáid árvalusaid áigut vuhtii váldit , go ovddidat ášši Ráđđehussii ja Stuorradiggái .
Fangstrettighetene i disse områdene må innlemmes i norsk lov , og lokalbefolkningen må ha en sterk medinnflytelse i forvaltningen av ressurssene .
Dát bivdovuoigatvuođat galget nannejuvvot láhkii , ja báikki olbmuin galgá leat dadjamuš , mo riggodagaid hálddaša .
Sametingets syn er at nærhet gir rett , uavhengig av etnisitet .
Sámedikki oaidnu lea ahte lagašvuohta addá vuoigatvuođa , beroškeahttá etnalaš gullevašvuođas .
Sametinget godtar ikke at sjølaksefiskerne holder på å miste sine fiskerettigheter .
Sámediggi ii dohkket ahte mearraluossabivdit leat massimin bivdovuoigatvuođaid .
Denne urettferdigheten må rettes opp ved at staten endrer sin politikk .
Danne gáibidit mii ahte stáhta njulge dán eahperehálaš politihka .
Naturressursene i våre områder skal styrke lokalsamfunnene .
Min guovlluid luondduriggodagat galget leat ávkin báikegottiide .
Vi godtar ikke at mineraler og andre ressurser tas ut fra våre områder , uten at vi er forespurt .
Dál ii galgga sáhttit dušše viežžat minerálaid , ja eará riggodagaid , min guovlluin , jearakeahttá mis .
Ressursene skal komme lokalsamfunnene til gode for å sikre livsgrunnlaget og for å styrke bosettingen .
Mii áigut baicce bargat báikegottiid beale ja nie nannet ássama , ja olbmuid birgejumi .
Ressursbruken skal bygge opp nye tilbud og nye arbeidsplasser for å få unge til å komme tilbake til sine hjemplasser .
Resursaávkkástallamis lea dárbu hukset ođđaáigásaš fálaldagaid ja bargosajiid mat geasuhit oahppan nuoraid ruvttoluotta iežaset ruovttubáikkiide .
Vi ønsker å opprettholde og fornye våre tradisjonelle næringer .
Min árbevirolaš ealáhusaid galgá bisuhit ja ođasmahttit .
Derfor vil Sametinget være med å bidra både i jordbruks- og reindriftspolitikken , og gjennom dette styrke grunnlaget for disse næringene .
Danne áigu Sámediggi váikkuhit sihke eanadoallo- ja boazodoallu politihka , ja nu sihkkarastit nana vuođđoeavttuid daidda .
I samiske områder planlegges flere vindmølleparker , nye veier og nye strømlinjer .
Sámi guovlluide plánejit hukset eanet bieggamilluid , geainnuid ja ođđa el-fápmolinjáid .
Sametingets mål er ikke å hindre dette , men vi skal ha en mulighet til å påvirke hvor og hvordan slik virksomhet skjer og dermed bidra til å finne løsninger for framtidens energibehov .
Sámedikki áigumuš ii leat gieldit buot dáid huksemiid , muhto mis galgá leat vejolašvuohta váikkuhit , mo ja gosa dáid hukse , ja nu leat miige mielde čoavdimin energiija dárbbuid .
For meg er det viktig å ta ansvar for vår generasjon og for kommende generasjoner .
Munnje lea dehálaš ollašuhttit min geatnegasvuođaid , iežamet ja boahttevaš sohkabuolvvaide .
Derfor må vi ta vare på vår historie og vår samtid , og slik trygge vår fremtid .
Danne fertet mii áimmahuššat , min vássán historjjá , min dálá eallima , ja min boahtte áiggi .
Slik viser vi respekt for vår tradisjonelle ressursbruk og vårt verdigrunnlag , og respekt for våre medmennesker og alt levende liv .
Nu mii árvvus atnit iežamet árbevirolaš resursaávkkástallama ja iežamet guottuid , sihke olbmuide ja elliide .
Og slik ivaretar vi vår identitet og de grunnleggende verdier som gjør oss til et eget folk .
Ja nu mii gáhttet dan vuođu , mii hábme min identitehta , ja dahká min sierra álbmogin .
Tanarapporten på høring
Deanujogaraporta gulaskuddamis
I forbindelse med behandlingen av finnmarksloven slo Stortinget fast at rettighetene til fiskeressursene i Tanavassdraget tilligger lokalbefolkningen i elvedalen , og at forvaltningen av ressursene skal være lokal og rettighetsbasert .
Finnmárkkulága meannudeami oktavuođas nannii Stuorradiggi ahte Deanujoga guolleresursa ­vuoigatvuođat gullet Deanuleagi ássiide , ja dáid resurssaid hálddašeapmi galgá leat báikkálaš ja vuoigatvuođavuđot .
Stortinget ga Kongen myndighet til å fastsette forskrift med nærmere bestemmelser om forvaltningen .
Stuorradiggi attii Gonagassii válddi mearridit láhkaásahusa mas lagat mearrádusat hálddašeapmái .
For å følge opp Stortingets vedtak oppnevnte Miljøverndepartementet 6. juni 2008 et bredt sammensatt utvalg som fikk i oppdrag å utrede forslag til lokal forvaltning av fiskeressursene i vassdraget .
Čuovvolan dihte Stuorradikki mearrádusa nammadii Birasgáhttendepartemeanta geassemánu 6. b. 2008 viidát čohkkejuvvon lávdegotti , mii oaččui bargun čielggadit evttohusa movt báikkálaččat hálddašit joga guolleresurssaid .
Tanautvalget ble bestående av Reidar Varsi , Edvard Nordsletta , Ingrid Nordal , Karl-Arne Larsson , Frank Martin Ingilæ , Kjell Harald Sæther , Audhild Schanche og Heidi Ekstrøm .
Deanujogalávdegoddái nammaduvvojedje Reidar Varsi , Edvard Nordsletta , Ingrid Nordal , Karl-Arne Larsson , Frank Martin Ingilæ , Kjell Harald Sæther , Audhild Schanche ja Heidi Ekstrøm .
Enstemmig forslag
Ovttajienalaš mearrádus
Tanautvalget la fram sin rapport 3. desember 2009 og presenterte da et enstemmig forslag til lokal forvaltning av fiskeressursene i Tanavassdraget .
Deanujogalávdegoddi attii raporttas juovlamánu 3. b. 2009 ja ovddidii dalle ovttajienalaš evttohusa das movt báikkálaččat hálddašit Deanujoga guolleresurssaid .
Utvalgets hovedforslag er at det opprettes et lokalt forvaltningsorgan - Tanavassdragets fiskeforvaltning - som skal overta ansvar og oppgaver som i dag er tillagt statlige myndigheter .
Lávdegotti váldoevttohus lea ahte ásahuvvo báikkálaš hálddašanorgána - Deanujoga guolástushálddašeapmi - mii galgá váldit badjelasas ovddasvástádusa ja doaimmaid mat dál gullet stáhtalaš eiseválddiide .
De viktigste oppgavene vil være å organisere fisket , sørge for tilstrekkelig fiskeoppsyn og forvalte inntektene fra salg av fiskekort .
Deaŧaleamos doaibman leat organiseret guolástusa , fuolahit dohkálaš bivdobearráigeahču ja hálddašit dietnasiid mat bohtet bivdokoarttaid vuovdimis .
Tanavassdragets fiskeforvaltning skal også bidra til langsiktig bevaring av fiskeressursene og delta i samarbeidet med Finland om forvaltningen av vassdraget .
Deanujoga guolástushálddašeapmi galgá maiddái fuolahit guhkes áigge badjel guolleresurssaid suodjaleami ja searvat ovttasbargui Suomain joga hálddašeami hárrái .
Som del av arbeidet har utvalget også drøftet den alvorlige situasjonen for mange av laksebestandene i Tanavassdraget .
Oassin barggus lea lávdegoddi maiddái ságastallan luossanáliid suorggahahtti dili birra Deanujogas .
Det er bred enighet om at det er nødvendig å sikre et mer bærekraftig fiske , og at overenskomsten mellom Norge og Finland snarest må moderniseres i tråd med føre-var-tilnærmingen i laksefisket .
Lávdegoddi lea viidát ovttamielalaš das ahte lea dárbu sihkkarastit eanet ceavzilis bivddu , ja ahte soahpamuš mii lea Norgga ja Suoma gaskka galgá jođáneamos lági mielde ođasmahttojuvvot ovdagihtii várrugas-lagadeami ektui go guoská luossabivdui .
Høringsbrevet kan leses i sin helhet her .
Gulaskuddanreivve ollislaččat sáhttá lohkat dákko .
Kilde : Miljøverndepartementet
Gáldu : Birasgáhttendepartemeanta
Pilotprosjekt for å styrke jordbruket i Indre-Finnmark
Ovddasmanni prošeakta eanadoalu nannema várás Sis-Finnmárkkus
I Indre-Finnmark har mange bruk blitt nedlagt .
Sis-Finnmárkkus leat ollu doalut heaittihuvvon .
Sametinget , Innovasjon Norge og Fylkesmannen i Finnmark inviterer Porsanger , Kautokeino og Karasjok til fellesmøte for å styrke jordbruket i Indre-Finnmark .
Sámediggi , Innovašuvdna Norga ja Finnmárkku fylkkamánne bovdejit Porsáŋggu , Guovdageainnu ja Kárášjoga oktasaš čoahkkimiid gos ságastallat mo nánnet eanadoalu Sis-Finnmárkkus .
I 2009 har Sametinget , Innovasjon Norge og Fylkesmannen i Finnmark hatt flere møter med bønder for å diskutere hva som må til for å sikre jordbruket i Indre-Finnmark .
2009:s leat Sámedikkis , Innovašuvdna Norggas ja Finnmárkku fylkkamánnis leamaš máŋga čoahkkima boanddaiguin gos leat ságastallan maid fertešii bargat sihkkarastin dihte eanadoalu Sis-Finnmárkkus .
Partene er enige om å samarbeide om å legge til rette for et levedyktig jordbruk .
Bealit leat ovttamielalaččat das ahte láhčit diliid birgenvejolaš eanadoalu várás .
I kommunene Porsanger , Kautokeino og Karasjok har det vært en nedgang i antall melkekyr på 23 % fra 2003 til 2009 , mens det i Finnmark og resten av landet har vært en reduksjon på 7-8 % .
Porsáŋggu , Guovdageainnu ja Kárášjoga gielddain lea mielkegusaid lohku njiedjan 23 %:in jagi 2003 rájes jagi 2009 rádjai , go fas Finnmárkkus ja muđui riikkas lea dát lohku njiedjan 7-8 % .
Størst nedgang har det vært i Karasjok med 34 % .
Eanemusat lea njiedjan Kárášjogas 34 %:in .
Sametingets samarbeidspartnere har derfor invitert disse tre kommunene til et møte den 06. januar 2010 på Sametinget for å diskutere hva man kan gjøre for å snu denne negative utviklingen .
Danne leat Sámedikki ovttasbargobealit bovden dán golbma gieldda čoahkkimii ođđajagimánu 6. b. 2010 Sámediggái , ságastallat movt sáhtášii jorgalahttit dán negatiivvalaš ovdáneami .
Det er kommunenes ansvar å legge til rette for næringsutvikling .
Gielddain dat lea ovddasvástádus láhčit diliid ealáhusovddideapmái .
Sametinget vil være med å finansiere deler av dette pilotprosjektet som kommunene vil få tilbud om å realisere .
Sámediggi áigu searvat dán ovddasmanni prošeavtta oasseruhtadeapmái ja gielddat ožžot fálaldaga čađahit dan .
Hvis dette pilotprosjektet blir vellykket vil Sametinget vurdere om liknende prosjekter kan gjennomføres i andre områder med samme utfordringer .
Jos dáinna ovddasmanni prošeavttain lihkostuvvat , de áigu Sámediggi árvvoštallat ahte sáhtášii go sullasaš prošeavttaid čađahit eará guovlluin ge gos leat seammalágan hástalusat .
Møtet begynner onsdag 06.01.2010 kl.12 .
Čoahkkin álgá gáskaváhku 06.01.2010 dii.12 .
00 på Sametinget .
00 Sámedikkis .
Pressen inviteres til møtet .
Preassa bovdejuvvo čoahkkimii .
Rådsmedlem Marianne Balto deltar på møtet .
Ráđđelahttu Marianne Balto oasálastá čoahkkima .
Sametingets valgseminar
Sámedikki válgaseminára
Sametinget arrangerer valgseminar 25.-26.01.10 , på RICA hotell i Karasjok .
Sámediggi lágida válgaseminára 25.-26.01.10 , RICA hoteallas Kárášjogas .
Sametingsvalget 2009 er avholdt og H.M. . Kongen har åpnet det 6. sameting .
2009 sámediggeválga lea čađahuvvon ja Gonagaslaš Majestehta Gonagas lea rahpan 6. sámedikki .
Sametinget ønsker å takke alle kommunene for en meget god valggjennomføring .
Sámediggi háliida giitit buot gielddaid dan ovddas go válggaid čađaheapmi manai nu njuovžilit .
Vi fikk alle sammen nye utfordringer ved omleggingen til ny valgordning .
Midjiide buohkaide buvttii ođđa válgaortnet ođđa hástalusaid .
Nå er det på tide å evaluere valget .
Dál lea áigi evalueret válggaid .
Her får vi innlegg fra både departement , systemleverandører , valgmedarbeidere og media .
Dán semináras dollet sáhkavuoruid sihke departemeanta , vuogádatlágideaddjit , válgabargit ja mediat .
Vi har også invitert gjesteforelesere som med sin erfaringsbakgrunn bør ha gode forutsetninger for å reflektere over sametingsvalget fra sitt ståsted .
Mii leat maiddái bovden muhtun guosselogaldalliid , geain berrejit sin vásihusduogáža mielde leat buorit eavttut árvvoštallat sámediggeválgga sin vuolggasajisteaset .
Vi tror det blir noen fine dager med valgrefleksjon i mørketiden .
Mii jáhkkit ahte šaddet soames hávskes beaivvi válgaárvvoštallamiiguin sevdnjes áiggis .
Program valgevalueringsseminar norsk
Válgaseminára prográmma dárogillii
Program valgevalueringsseminar samisk
Válgaseminára prográmma sámegillii
Sametinget vil ikke forby bruk av samekofte i retten
Sámediggi ii áiggo gieldit sámegávtti geavaheames rievttis
Sametingsrådet slutter seg til intensjonen i forslaget om hensynet til rettens og dommeres upartiskhet og uavhengighet , men vil imidlertid ikke støtte forslaget om å forby bruk av samekofte i retten .
Sámediggeráđđi guorrasa evttohusa ulbmilii ahte riekti ja duopmárat galggašedje leat bealátkeahtes ja sorjjasmeahttumat , muhto dattetge ii doarjjo evttohusa ahte gieldit sámegávtti geavaheames rievttis .
Sametingets høringssvar finnes i sin helhet under .
Sámedikki gulaskuddanvástádus lea mielddusin .
Vurdering av behovet for et kompetansesenter for utmarksnæringer
Árvvoštallat dárbbašuvvogo gealboguovddáš meahcástanealáhusaid várás
Sametinget har fått utarbeidet en rapport om behovet for et kompetansesenter for utmarksnæringer .
Sámediggi lea ráhkadahttán raportta dan birra ahte dárbbašuvvogo gealboguovddáš meahcástanealáhusaid várás .
- Dette er en viktig rapport som synliggjør noen av de viktigste utfordringene for utmarksnæringen , sier sametingsrådsmedlem Marianne Balto .
- Dát lea deaŧalaš raporta mii buktá oidnosii muhtun oasi deaŧaleamos hástalusain mat meahcástanealáhusas leat , dadjá sámediggeráđi lahttu Marianne Balto .
Rapporten er utarbeidet som et tiltak i Verdiskapingsprogrammet for kombinasjonsnæringer og samisk reiseliv .
Raportta lea ráhkaduvvon lotnolasealáhusaid árvoháhkanprográmma ja sámi mátkeealáhusaid doaibmabidjun .
Asplan Viak har utført rapporten på vegne av Sametinget .
Asplan Viak lea ráhkadan raportta Sámedikki ovddas .
- Vurdering av behovet for et kompetansesenter for utmarksnæringen har vært et tiltak i verdiskapingsprogrammet og vi er svært fornøyde med at den nå er ferdig utarbeidet " , sier sier sametingsrådsmedlem Marianne Balto .
- Árvvoštalla n ahte dárbbašuvvo go gealboguovddá š meahcástanealáhusaid várás lea leamaš okta doaibmabijuin árvoháhkanprográmmas ja mii leat hui duhtavaččat dál go dat lea gárvvistuvvon , dadjá sámediggeráđi lahttu Marianne Balto .
Balto sier videre at Sametingsrådet mener at rapporten er et godt grunnlag for videre debatt , og vi ønsker en debatt om utviklingen av utmarksnæringen velkommen .
Dasto dadjá Balto viidáseappot ahte Sámediggeráđđi oaivila mielde lea raporta buorrin vuođđun viidáset ságastallamii , ja áinnas sávvat oažžut ságastallama meahcástanealáhusaid ovddideami birra .
Rapporten forventes å bli behandlet av Sametingets plenum i mai .
Raporta meannuduvvo jáhku mielde Sámedikki dievasčoahkkimis miessemánus .
Rapport kompetansesenter samisk versjon
Rapport kompetansesenter samisk versjon
Rundt tre millioner av Haitis ni millioner innbyggere er rammet av jordskjelvet .
Eanandoarggástus lea čuohcan sullii 3 miljovnna olbmui Haiti 9 miljovnna ássiin .
FN kunngjorde fredag i forrige uke at det trengs 3,7 milliarder kroner i akutthjelp til jordskjelvofrene på Haiti .
ON gulahii bearjadaga mannan vahkkus ahte dárbbašuvvo sullii 3,7 miljárdda ruvdno heahteveahkkin Haiti eanandoarggástusgillájeddjiide .
Røde Kors er en av hjelpeorganisasjonene som jobber intensivt med å bedre situasjonen til Haitis befolkning , blant annet med mobile feltsykehus .
Rukses Ruossa lea okta veahkkeorganisašuvnnain mat barget árjjalaččat buoridit Haiti álbmoga dili , earret eará ceggejit sii mobiila fealtabuohcciviesuid .
Sametingspresident Egil Olli oppfordrer alle , både privatpersoner , bedrifter og organisasjoner , til å yte sitt bidrag til det katastroferammede landet .
Sámediggepresideanta Egil Olli ávžžuha buohkaid , sihke priváhta olbmuid , fitnodagaid ja organisašuvnnaid , addit ruđa dán roassogillájeaddji riikii .
Derfor er det viktig at dette kommer frem i oppdragsdokumentene til de regionale helseforetakene .
Danne lea deaŧalaš ahte dát boahtá ovdan doaibmabidjan ­dokumeanttain regionála dearvvašvuođadoaimmahagaide .
Skal ivareta språk og kultur Sametinget har mottatt flere tilbakemeldinger fra samiske pasienter på at det er vanskelig å bli forstått av helsepersonell , og at muligheten til å bruke samisk ofte ikke er tilstede .
Giella ja kultuvra galgá vuhtii váldojuvvot Sámediggi lea ožžon muhtun sámi pasieanttain dieđuid ahte lea váttis gulahallat dearvvašvuođabargiiguin , ja ahte gallii ii leat vejolašvuohta geavahit sámegiela .
- Sametinget er derfor svært glade for at helse Nord har fått i oppgave å gjennomføre et tolkeprosjekt for å bedre tolketjenesten til samisk befolkning , sier sametingspresident Egil Oll .
- Danne lea Sámediggi hui movtta go Dearvvašvuohta Davvin lea ožžon bargun čađahit dulka ­prošeavtta buoridan dihte dulkabálvalusa sámi álbmoga várás , dadjá Sámedikki presideanta Egil Olli .
- I opplæringssituasjoner er det helt nødvendig at helsepersonell kan kommunisere med pasientene på deres eget språk .
- Oahpahusoktavuođain lea áibbas dárbbašlaš ahte dearvvašvuođabargit sáhttet gulahallat pasieanttaiguin sin iežaset gillii .
Derfor har Sametinget ønsket at det i oppdrag til foretakene skal settes et spesielt fokus på dette , sier sametingspresident Egil Olli .
Danne háliida Sámediggi ahte doaimmahagaid doaibma ­dokumeanttain erenoamážit dat biddjojuvvo guovddážii , dadjá Sámedikki presideanta Egil Olli .
Spesialhelsetjenester - Det er mange store oppgaver som skal løses innenfor helse generelt , og det er for tiden et stort fokus på sparing og mest mulig effektiv bruk av helsekroner .
- Ollu stuorra doaimmat galget čovdojuvvot dearvvašvuođa siskkobealde oppalaččat , ja dál biddjojuvvo hui guovddážii seastin ja dat ahte beaktileamos vugiin geavahit dearvvašvuođaruđaid .
Sametinget er svært opptatt av at de tilbud som vi har klart å bygge opp for samiske pasienter fortsatt har en mulighet til å utvikle seg videre til det beste for samiske pasienter , sier Olli .
Sámedikki mielas lea hui deaŧalaš ahte daid fálaldagaid maid mii leat nagodan oažžut sámi pasieanttaide ain galgá leat vejolašvuohta ovdánahttit viidáseappot buoremus ávkin sámi pasieanttaide , dadjá Olli .
Oppdragsdokumentene 2010
Dáppe gávnnat diŋgojumiid :
Sametingets innledning på barmarksseminaret
Sámedikki sáhkavuorru bievlavuoddjin semináras
Finnmark fylkeskommune , Sametinget og Direktoratet for naturforvaltning arrangerer møte om barmarkskjøring i Lakselv 21.01.10 Her er innlegget til rådsmedlem Marianne Balto .
Finnmárkku filkkagielda , Sámediggi ja Luondduhálddašan direktoráhta lágidedje bievlavuoddjin seminára Leavnnjas 21.01.10 . Dá lea sámediggeráđi Marianne Balto sáhkavuorru .
Innledning om barmarkskjøring - stormøte i Lakselv 21.01.2009 Av Sametingsråd Marianne Balto .
Sáhkavuorru bievlavuodjima birra - stuorra čoahkkimis Leavnnjas 21.01.2009 . Sáhkavuorru Sámediggeráđi Marianne Balto bokte .
Statssekretær , møteledere og møtedeltagere .
Stáhtačálli , čoahkkinjođiheaddjit ja oasseváldit .
Først av alt vil jeg takke for oppmøtet !
Álggos háliidan vuos giitit go lehpet boahtán dán čoahkkimii .
Sametinget er , sammen med Direktoratet for naturforvaltning og Finnmark fylkeskommune , ansvarlige for dette seminaret .
Sámediggi ovttasráđiid Luonddu ­hálddašan­ direktoráhtain ja Finnmárkku fylkkagielddain dat lea lágidan dán seminára .
Siktemålet med seminaret er å markere starten på barmark kjøringsprosjektet i Finnmark .
Čoahkkima ulbmilin lea čalmmustit bievlavuodjenprošeavtta álggaheami Finnmárkkus .
Oss arrangører av seminaret har våre tanker om hvordan dette feltet bør forvaltes - og vi er kanskje ikke alltid enige med hverandre om hvordan forvaltninga skal skje .
Mis geat lágidit čoahkkima leat min oainnut ja min jurdagat movt dán suorggi berrešii hálddašit , - ja mii várra álohii eat leat ovttaoaivilis movt galggašii hálddašit dán suorggi .
Men en sak er vi enige om ; nemlig det at vi har behov for mer kunnskap om dagens praksis .
Muhto okta ášši mas leat ovttaoaivilis lea ; namalassii dat ahte mii dárbbašit eanet dieđuid dáláš geavahusa birra .
Det er også en av grunnene til at vi har invitert dere til dette seminaret .
Dát lea maiddái okta sivva dasa manne mii leat bovden din dán seminárii .
Sametinget mener det er viktig å få synspunkter fra befolkningen på en direkte måte i alt arbeid som vi gjør , også i lovsaker .
Sámediggi oaivvilda ahte lea deaŧalaš oažžut oainnuid álbmogis njuolga buot bargguin maid mii dahkat , maiddái láhkaáššiin .
I regjeringens arbeid med å fullføre gjennomgangen av motorferdselsloven er det helt avgjørende at det er en god prosess der folk blir hørt .
Ráđđehusa bargui mohtorjohtaluslága ollašuhttimis lea áibbas mearrideaddji deaŧalaš ahte lea buorre proseassa mas olbmuid oainnut guldaluvvojit .
Det er godt å se at så mange har kommet , er engasjerte og har interesse for utviklingen av sitt eget samfunn .
Somá lea oaidnit go nu ollugat leat boahtán , leat áŋgirat ja čájehit beroštumi iežaset servodaga ovddideapmái .
Motorisert ferdsel generelt , også i barmarkssesongen , engasjerer folk og er viktig for befolkningen her .
Mohtorfievrruiguin vuodjin oppalaččat , maiddái bievlan , boktá olbmuid ságastallama , ja dat lea álbmogii dáppe deaŧalaš .
Dette henger sammen med det at folk på ulike måter er avhengig av å kunne bruke naturen .
Dat soahpá oktii dainna ahte álbmot sierralágan vugiiguin lea sorjavaš das ahte beassat geavahit luonddu .
For andre er trivselen av å være en del av naturen avgjørende for sitt valg av å bo i samiske distrikter eller utkant Norge .
Nuppádassii lea loaktin das ahte leat oassin luonddus mearrideaddji deaŧalaš ássansaji válljemii sámi guovlluin dahje Norgga boaittobeale báikkiin .
Verdiene i husholdsøkonomien og trivselsfaktor ved bostedsvalget kan ikke måles i inntektsgivende inntekt , men samfunnsøkonomisk har den stor betydning .
Árvvuid dállodoalloekonomiijas ja loaktima oktavuođas ássansaji válljedettiin ii sáhte mihtidit dienasaddi sisaboahtun , muhto servodatekonomalaččat das lea stuorra mearkkašupmi .
Faller muligheten til bruk av naturen bort , faller kanskje hovedpreferansen for å bo i bygda også bort .
Jos ii leat vejolašvuohta geavahit luonddu , de várra váldoágga manne ássat gilis gahččá maiddái eret .
Tradisjonell høsting betyr likevel ikke det samme for alle lenger som det gjorde for en generasjon eller to siden , spesiellt gjelder det for dem som har valgt å flytte ut av bygdene og distriktene og dermed ikke lenger har naturhusholdet i sin hverdag .
Árbevirolaš ávkkástallamis ii leat dattetge seamma mearkkašupmi mii das lei ovtta dahje guovtti sohkabuolvva ovdal min , erenoamážit guoská dát sidjiide geat leat válljen fárret eret gilážiin ja guovlluin , ja nie sis ii šat leat beaivválaš luonddudállodoallu .
Det er alt dette som gjør at landskapet er så viktig for oss .
Buot dán geažil lea eanadat midjiide nu deaŧalaš .
Naturen , og muligheten for å bruke den , er helt avgjørende for å holde samisk kultur levende og gi den rom til å utvikle seg .
Luondu , ja vejolašvuohta geavahit dan , lea áibbas mearrideaddji deaŧalaš sámi kultuvrra bisuheapmái ealasin ja addá dasa ahtanuššanvejolašvuođaid .
Når vi nå diskuterer naturlandskapet vårt , kan vi ikke unngå å stille spørsmålet ; hvordan vi ferdes i naturen ?
Go mii dál ságastallat min luonddueanadaga birra , de eat sáhte garvit jearaldaga ; movt mii vádjolit luonddus ?
Dette er dagens hovedtema .
Dát lea otnáš váldofáddá .
- Selvsagt ferdes vi på ulike måter som vi går , vi ror , vi ferdes slik vi gjorde før .
- Mii dieđusge vánddardit sierra láhkai mii vázzit , suhkat , vádjolit doppe nugo ovdalge dagaimet .
Vi gjør det også , men det er ikke disse ferdselsmåtene vi skal diskutere i dag .
Nie dahkat mii maiddái , muhto odne eat áiggo ságastallat dieid vánddardanvugiid birra .
Men vår bruk av motorisert ferdsel i barmark .
Muhto mii áigut ságastallat mohtorjohtalusa birra bievlan .
Det er den ferdselsmåten som har bredt seg mest de siste tiåra som en erstatning til traktor og hestetransport .
Dát vánddardanvuohki dat lea eanemusat lassánan maŋimuš logijagiin , tráktora ja heastta sajis .
Den er ikke interessekonflikter , og derfor engasjerer dette spørsmålet oss så sterkt .
Dát ii leat vuostálasvuođaid haga , danne dát ášši lea midjiide nu deaŧalaš .
Barmarkskjøring berører mange problemstillinger og ulike interesser .
Bievlavuodjin guoská máŋggalágan áššečuolmmaide ja sierra lágan beroštusaide .
Den viktigste , og vanskeligste diskusjonen er den som handler om verdisyn og livsform og hvordan dette forener med å ta vare på naturen .
Dat deaŧaleamos , ja váddáseamos ságastallamis lea dat go lea sáhka árvvuid ja eallinvuogi birra , ja movt dán sáhttá čatnat oktii luonddu suodjalemiin .
Dette kommer særlig godt fram når vi ser på begrunnelsen for motorferdsel og sammenliknet med lovens oppfatninger med lokale oppfatninger .
Dát boahtá erenoamáš bures ovdan das go oaidnit mohtorjohtalusa ákkaid ja go buohtastahttit lága áddejumiid báikkálaš áddejumiiguin .
Lovutformere har et annet utgangspunkt enn det folk som bor her har .
Láhkaaddiin lea eará vuolggasadji go mii mis geat ássat dáppe lea .
Og det er gjerne disse ulike utgangspunktene , slik jeg ser det , som skaper uenighet om regelverket og om fortolkninga av det .
Ja leat áinnas dat sierralágan vuolggasajit , nugo mun oainnán , mat buktet sierramielalašvuođa njuolggadusaid ja daid dulkoma birra .
Jeg skal komme nærmere inn på det etter hvert , men vil nå bare understreke at målet med denne prosessen vi er inne i må være å skape forståelse for samenes og lokalbefolkningens naturbruk og hvor viktig det er at vi har tilgang til våre utmarksområder .
Mun áiggun guorahallat dan lagabuidda dađistaga , muhto áiggun dál dušše deattuhit ahte mihttomearri dainna proseassain , mas mii leat ferte leat dat , ahte oččodit áddejumi sámiid ja báikegottiid olbmuid luonddugeavaheamis ja man deaŧalaš midjiide lea beassat vádjolit min mehciin .
Samtidig må vi tørre å ta et kritisk blikk på det ; på måter , omfang og konsekvenser av bruken .
Dasto fertet mii duostat geahčastit dan kritihkalaččat ; mainna lágiin , man viidát mii geavahit ja makkár váikkuhusat min geavaheamis leat .
Det er norske myndigheter på nasjonalt nivå som er ansvarlige for å utforme regelverket som kommunene og fylkesmannen må følge , altså de som forvalter i praksis .
Norgga eiseválddiin nationála dásis dat lea ovddasvástádus hábmet njuolggadusaid maid gielddat ja fylkkamánni fertejit čuovvut , ja hálddašit daid geavahusas .
Sametinget mener at når regjeringen nå skal fullføre gjennomgangen av motorferdselsloven , så må det skje tilpasset den virkeligheten slik folk som lever her opplever .
Sámediggi oaivvilda ahte go ráđđehus dál áigu ollistit mohtorjohtaluslága , de ferte dat heivehuvvot dan duohtavuhtii mii mis geat ássat dáppe lea .
De som blir berørt av regelverket må være enig i det .
Sii geaidda njuolggadusat gusket fertejit leat ovttaoaivilis das !
Men samtidig må det være enferdsel i naturen som ikke skader naturen og naturmiljøet .
Muhto seammás ferte luonddus vánddardit nu ahte dat ii vaháguhte luonddu ja luonddubirrasa .
Sametinget har en klar politikk på at vi skal ha tilgang til og kunne bruke av våre utmarksområder .
Sámedikkis lea čielga politihkka das ahte mii galgat beassat min mehciide ja geavahit daid .
En bruk sterkt forankret i lokal tradisjon og praksis .
Dát geavahus čatnasa čavga báikkálaš árbevirrui ja geavahussii .
Det har vært hevdet i tidenes debatt at gjeldende regelverk og håndhevingen av dette hindrer tradisjonell bruk av utmarka i kommunene .
Ságastallamis áiggiid čađa lea čuoččuhuvvon ahte gustovaš njuolggadusat ja daid geavaheapmi hehttejit meahci árbevirolaš geavaheami gielddain .
Direktoratet for naturforvalting sendte i 2007 ut forslag til nytt regelverk for motorferdsel i utmark og vassdrag på høring .
Luondduhálddašan direktoráhta sáddii 2007:s evttohusa gulaskuddamii ođđa njuolggadusaid birra mohtorjohtalusas meahcis ja čázádagain .
Nå forstår jeg det slik at en direkte oppfølging av dette forslaget ikke er aktuelt for regjeringen .
Dál lea mus dakkár áddejupmi ahte ráđđehus ii áiggoge njuolga čuovvolit dán evttohusa .
Jeg vil likevel peke på noen sentrale forhold Sametinget uttalte til Direktoratet for naturforvaltnings forslag :
Mun áiggun dattetge čujuhit muhtun guovddáš beliide maid birra Sámediggi attii cealkámuša Luondduhálddašan direktoráhtii :
· Forslaget diskuterer i liten grad hvilke verdier som ligger til grunn for bruken av og forståelsen for landskapet .
· Evttohusas lea unnán sáhka makkár árvvut leat vuođđun eanadaga geavaheapmái ja áddejupmái .
· Sametinget etterlyste videre et grundig dokumentasjons- og kartleggingsarbeid av motorferdselen i utmarka .
· Sámediggi váillaha viidáseappot mohtorjohtalusa meahcis vuđolaš duođaštan- ja kártenbarggu .
Det er ikke nok å vite hvor mange kjøretøy som finnes , men også hvor og når disse blir brukt , og hvilke miljøbelastninger de eventuelt representerer .
Ii leat doarvái diehtit dušše man ollu mohtorfievrrut gávdnojit , muhto ferte diehtit maiddái movt ja goas dat geavahuvvojit , ja makkár birasváikkuhusat dain sáhttet leat .
· Sametinget er enig i at motorferdselen har økt de senere åra , særlig i Nord-Troms og Finnmark .
· Sámediggi lea ovttaoaivilis das ahte mohtorjohtalus maŋimuš jagiin lea lassánan , erenoamážit Davvi-Romssas ja Finnmárkkus .
Sametinget er også enig i at motorferdselen på barmark i sum bidrar til store naturødeleggelser , i noen områder mer enn andre .
Sámedikki oaivila mielde billista maid mohtorjohtalus oktiibuot bievlan luonddu sakka , muhtun guovlluin eanet go eará guovlluin .
Slik sett vil i særlig grad barmarkskjøringa kunne komme til å svekke naturgrunnlaget for samisk kultur på sikt .
Dieinna lágiin go geahččá , de erenoamážit bievlavuodjin sáhttá billistit sámi kultuvrra luondduvuđđosa áiggi mielde .
· Videre ga Sametinget klare signaler om at det er nødvendig å legge opp til ulik behandling av søkerne .
· Dasto attii Sámediggi čielga signálaid das ahte lea dárbu sierraláhkai meannudit ohcciiguin .
Kommunens , eller bygdas befolkning må kunne prioriteres framfor utenbygds folk .
Gili olbmuid geat ellet eanadagas ja resurssain galgá sáhttit meannudit eará láhkai go astoáigevuddjiid mat bohtet olggobealde .
Det er i denne sammenhangen aktuelt å vise til Finnmarksloven og formålet med den .
Gieldda , dahje gili olbmuid ferte sáhttit vuoruhit ovddabeallái olbmuid mat bohtet olggobealde .
Jeg skal utdype disse punktene .
Mun áiggun čiekŋaleappot váldit dáid čuoggáid .
Enkelte vil kanskje spørre om motorferdsel og barmarkskjøring er en samisk verdi ?
Muhtumat soitet várra jearrat ahte lea go mohtorjohtalus ja bievlavuodjin sámi árvu ?
Å kjøre firhjuling er i seg selv ikke en samisk verdi .
Njealjejuvllagiin vuodjin iešalddis ii leat sámi árvu .
Men det å komme seg ut på vidda og til fiskevann og multemyrer , det er en viktig samisk verdi .
Muhto beassat duoddarii ja guollebivdui ja luomemeahccái , leat deaŧalaš sámi árvvut .
Også samer tar del i den utviklingen som folk ellers , og tar i bruk nytt utstyr som gjør hverdagen enklere .
Maiddái sámit ovdánit nugo olbmot muđuige , ja geavahišgohtet ođđa reaidduid mat álkiduhttet árgabeaivvi .
Folk ønsker å kunne bruke eget landskap på måter som er tilpasset hverdagen forøvrig .
Ja olbmot háliidit geavahit iežaset eanadaga dakkár vugiiguin mat leat heivehuvvon ođđa árgabeaivái muđui .
Alt dette er samiske verdier og det er noe mer og noe annet enn bare friluftsliv og rekreasjon .
Buot dát leat sámi árvvut ja dat lea ollu eanet ja ollu eará go dušše olgoáibmoeallin ja rekreakšuvdna .
Lovforslaget om motorferdsel er basert på et annet verdigrunnlag .
Láhkaevttohus mohtorjohtalusa birra lea vuođđuduvvon eará árvvuide .
Der legges det til grunn at utmarka først og fremst er en arena for rekreasjon og friluftsliv .
Dan vuođđun lea dat ahte meahcci vuosttažettiin lea rekreakšuvdna ja olgoáibmoeallin .
Et sted folk kan finne fred og ro og ikke en plass for arbeid og høsting .
Báiki gos olbmot sáhttet gávdnat ráfi ja muosi , iige bargo- ja ávkkástallanbáiki .
Arbeid , ferdsel og høsting skaper støy og gjør det uryddig og ødelegger en vakker ramme , hevdes det .
Bargu , vánddardeapmi ja ávkkástallan buvttihit rieja ja nuoskkidit dan čáppa rámma , čuoččuhuvvo .
Med andre ord er det to ulike syn på utmarka som møtes i debatten om barmarkskjøring .
Nuppiiguin sániiguin daddjojuvvon leat guokte sierralágan oainnu meahci hárrái mat deaivvadit bievlavuodjenságastallamis .
Så langt er det dét nasjonale synet som har vunnet innpass .
Dán rádjai lea dat nationála oaidnu vuoittu bealde .
Sametinget har derimot i sin høringsuttalelse satt fokus på det samiske verdigrunnlaget .
Sámediggi lea dasa lassin bidjan sámi árvovuođu guovddážii iežas gulaskuddan ­cealkámušastis .
Denne forståelsen må bli lagt til grunn for barmarkskjøringsprosjektet og ved fullføringen av gjennomgangen av motorferdselsloven .
Dát áddejupmi ferte biddjojuvvot vuođđun bievlavuodjenprošektii ja mohtorjohtaluslága guorahallama ollisteapmái .
Reaksjonen på forslaget til Direktoratet for naturforvaltning til ny motorferdsellov , leser jeg som et uttrykk for at lovforslaget bryter med grunnleggende lokale og samiske verdier .
Nugo mun oainnán , de čájeha reakšuvdna Luondduhálddašan direktoráhta evttohussii ođđa mohtorjohtalus ­­lága birra dan , ahte láhkaevttohus rihkku vuođđo báikkálaš ja sámi árvvuid .
For å lage en god lov , trengs det mer kunnskap om motorferdsel og bruk av utmarka .
Ráhkadan dihte buori lága dárbbašuvvo eanet máhtolašvuohta mohtorjohtalusa ja meahci geavaheami birra .
I sin høringuttalelse påpekte Sametinget at Direktoratet for naturforvaltning la frem et lovforslag som etter vårt syn var basert på et meget svakt kunnskapsgrunnlag .
Gulaskuddancealkámušastis čujuhii Sámediggi ahte Luondduhálddašan direktoráhta lea ovddidan dakkár láhkaevttohusa mii min mielas lea vuođđuduvvon menddo heajos máhtolašvuhtii .
Det mangler gode registreringer over barmarkskjøringa .
Dan oktavuođas váilot buorit dieđut bievlavuodjima birra .
Det er heller ikke nok å basere seg på å telle trafikken på enkelte , tilfeldig utvalgte plasser .
Ii leat maid doarvái buorre vuođđun dat ahte lohkat johtalusa dušše ovttaskas , soaittáhagas válljejuvvon báikkiin .
Eller å telle antall dispensasjonssøknader og ikke spørre om disse faktisk er blitt brukt .
Dahje lohkat man ollu leat sierravuodjenlohpeohcamat leat , iige jearrat oppanassiige ahte leat go dat oppa geavahuvvonge .
Vi må vite mer enn hvor mange kjøretøyer som finnes .
Mii fertet diehtit eanet go dušše man ollu mohtorfievrrut gávdnojit .
Vi må vite hvordan og når de brukes .
Mii fertet diehtit movt ja goas dat geavahuvvojit .
Og vi må bli enig om hvordan vi definerer bruken .
Ja mii fertet šaddat ovttaoaivilii das movt mii meroštallat geavaheami .
Det er behov for å skille mellom ulike formål for kjøring i utmarka .
Meahcis vuodjima lea dárbu sirret sierra lágan ulbmiliid gaskka .
Vi må spørre om det er ren fritidskjøring , om det er i forbindelse med utmarksnæring eller er det i forbindelse med innhøsting for naturhusholdet ?
Mii fertet maiddái jearrat mii lea sieiva astoáigevuodjin , leago dat meahcástallama oktavuođas vai luonddudállodollui ávkkástallama oktavuođas .
Hvor ofte og hvor mye blir løypene brukt ?
Man dávjá ja man ollu láhtut geavahuvvojit ?
Og hvem bruker dem ?
Ja gii daid geavaha ?
Kjører folk etter gamle kjørespor , eller blir det stadig laget nye spor som går til områder der det før ikke har vært ferdsel ?
Vudjet go olbmot boares máđijaid mielde vai ráhkaduvvojit go dađistaga ođđa láhtut guovlluide gos ovdal ii leat leamaš mohtorjohtalus ?
Vi må også vite hvem det er som kjører og i hvilken forbindelse .
Mii fertet maiddái diehtit ahte geat dat vudjet ja makkár oktavuođas .
Er det bare godt voksne menn som kjører slik det ofte hevdes , eller er familier en del av det ?
Vudjet go dušše eallilan almmáiolbmot nugo dávjá čuoččuhuvvo , vai leat bearrašat mielde ?
Hva med barn og unge ?
Maid mánát ja nuorat dahket ?
Hvordan ser de på denne formen for utmarksbruk ?
Makkár čalmmiiguin sii oidnet dán meahccegeavahan vuogi ?
Vet vi nok om deres bruk av utmarka og hvilke ønsker de har med barmarkskjøring ?
Diehtit go mii doarvái sin geavahusa birra ja miellaguottuid birra bievlavuodjima ektui ?
Sametinget forventer derfor at det blir lagt ned et godt arbeid når man nå skal samle kunnskap om barmarkskjøring og at det avsettes nødvendige midler slik at arbeidet kan gjennomføres på en god måte .
Danne vuordáge Sámediggi ahte čađahuvvo buorre bargu go dál galgat čohkket dieđuid bievlavuodjima birra ja ahte dasa várrejuvvo doarvái ruhta vai barggu sáhttá čađahit buriin vugiin .
Da bruken av utmarka er så viktig for folket i området , er det viktig å vite , og ikke bare synse om bruken når vi skal regulere et område som berører så mange mennesker det her er snakk om !
Go meahci geavaheapmi lea nu deaŧalaš olbmuide min guovllus , de lea deaŧalaš diehtit , iige dušše buktit navdámušaid geavaheami birra go mii galgat reguleret guovllu mii guoská nu ollu olbmuide go dás lea sáhka !
Fra Sametingets side foreslår vi at disse fem punktene tas med i den videre diskusjonen :
Sámedikki bealis evttohit mii ahte čuovvovaš vihtta čuoggá váldojuvvojit mielde viidáseappot ságastallamii :
Vi trenger et lovverk basert på lokalt , samisk verdigrunnlag .
Mii dárbbašit láhkadahkosa mii lea vuođđuduvvon báikkálaš , sámi árvvuide .
Vi trenger et regelverk som styrker lokalt ansvar for naturgrunnlaget .
Mii dárbbašit njuolggadusaid mat nannejit báikkálaš ovddasvástádusa luondduvuođus .
Vi trenger et regelverk som også er med på å styrke bosettingsgrunnlaget .
Mii dárbbašit dakkár njuolggadusaid mat nannejit ássanvuođu .
Vi ønsker å se på mulighet for forskjellsbehandling , der nærhet skal gi større rett til bruk av nærområder da det som oftest også er de som har større økonomisk og trivselsmessig avhengighet til naturen og ressursene .
Mii háliidit geahčadit sierra láhkai meannudanvejolašvuođa , man oktavuođas lagašvuohta galgá addit stuorát rievtti geavahit lagaš guovlluid , go dávjjimusat dat leat sii , geain lea stuorát ekonomalaš ja loaktima dáfus sorjjasvuohta lundui ja resurssaide .
Vi vil se kritisk på ulike sider av motorferdselspraksisen .
Mii áigut kritihkalaččat geahččat sierra beliid mohtorjohtalusgeavahusas .
Vi ønsker også å sette fokus på reindriftsutøvernes barmarkskjøring på vinterbeiteområdene .
Mii háliidit maiddái bidjat guovddážii boazodolliid bievlavuodjima dálveorohagain .
De første punktene gjelder bosetting og levekår .
Vuosttaš čuoggát gusket ássamii ja eallineavttuide .
Sametinget er kjent med at tilgang til utmarksområdene har stor betydning for folks levekår her i Finnmark .
Sámediggi diehtá ahte meahcceguovlluide beassamis lea stuorra mearkkašupmi olbmuid eallineavttuide dáppe Finnmárkkus .
Formålsparagrafen i Finnmarksloven legger også til grunn for forvaltningen at utmarksressursene skal være til beste for innbyggerne i fylket .
Finnmárkkulága ulbmilparagráfa vuođđun lea maiddái dat ahte meahcceresurssat galget hálddašuvvot nu ahte das lea buoremus ávki fylkka ássiide .
Det er på bakgrunn av dette at Sametinget foreslår å legge lokale verdier og tradisjoner til grunn for lovverket .
Dán vuođul dat Sámediggi evttoha bidjat báikkálaš árvvuid ja árbevieruid vuođđun láhkadahkosii .
Vi mener videre at veien å gå er et lovverk som legger opp til et styrket kommunalt selvstyre , der lokalsamfunnet selv i stor grad er med på å bestemme bruken av sine områder .
Dasto oaivvildit mii ahte buoremus livččii láhkadahkosa vuođul addit nannoseappo gielddalaš iešstivrejumi , man oktavuođas báikkálaš olbmot ieža eanemusat beasašedje leat mielde mearrideamen sin guovlluid geavaheami .
Vi er kjent med at enkelte kommuner i Finnmark har bedt om å få et større forvaltningsansvar .
Mii diehtit ahte muhtun gielddat Finnmárkkus leat viggan oažžut nannoseappo hálddašanovddasvástádusa .
Det er grunn til å se på deres argumentasjon og praksis , og vurdere dette i den videre diskusjonen .
Lea sivva geahčadit sin ákkaid ja geavahusa , ja árvvoštallat daid viidáseappo ságastallamis .