pere/sami_parallel huggingface dataset:
Tilskudd etter søknad til kultur- , nærings- , språk- og kulturminneprosjekter , samt utdannings- og kunstnerstipend .
Doarjjan ohcama vuođul kultur- , ealáhus- , giella- ja kulturmuitoprošeavttaide , ja vel oahppo- ja dáiddárstipeanddaide .
Tilskudd til utvikling av læremidler / bestilling av læremidler .
Doarjjan oahpponeavvuid ráhkadeapmái / oahpponeavvuid diŋgomii .
Sametinget oppnevner eller foreslår styremedlemmer til en rekke samiske institusjoner og offentlige virksomheter .
Sámediggi nammada dahje evttoha stivralahtuid máŋgga sámi organisašuvdnii ja máŋgga almmolaš doaimmahussii .
I noen tilfeller er denne oppgaven regulert i lov ( reindriftsloven , finnmarksloven og lov om universiteter og høyskoler ) .
Muhtun dáhpáhusain mudde láhka dán bargamuša ( boazodoalloláhka , finnmárkkuláhka ja universitehtaid ja allaskuvllaid láhka ) .
Sametinget har vært gjennom en betydelig utvikling de seneste årene .
Sámediggi lea ovdánan mearkkašahtti láhkai maŋimus jagiid .
Fra å være organisert i underliggende råd med egne administrasjoner innenfor klare sektorer , er ansvaret overfor plenum nå entydig lagt til Sametingsrådet .
Dan rájes go dan organiseremis ledje vuollásaš ráđit sierra hálddahusaiguin čielga surggiin , de lea dál ovddasvástádus dievasčoahkkimii čielgasit biddjojuvvon Sámediggeráđđái .
Samtidig har Sametinget de siste årene overtatt virksomheter som Samisk utdanningsråd og Samisk spesialbibliotek , økonomiske støtteordninger til samiske institusjoner og kommuner , og en rekke tilskuddsordninger rettet mot den samiske befolkningen .
Seammás lea Sámediggi maŋimus jagiid váldán badjelasas dakkár doaimmahusaid go Sámi oahpahusráđi ja Sámi sierrabibliotehka , ekonomalaš doarjjaor-tnegiid sámi ásahusaid várás ja gielddaid várás , ja máŋga doarjjaortnega mat leat sámi álbmoga várás .
7.1.2 Sametingets politiske virksomhet
7.1.2 Sámedikki politihkalaš doaibma
Sametinget møtes i plenum fire ganger i året .
Sámediggi čoahkkana dievasčoahkkimii njelljii jagis .
Valg til Sametinget avholdes samtidig med stortingsvalgene .
Sámediggeválga čađahuvvo oktan stuorradig ­geválggaiguin .
Ved konstitueringen hvert fjerde år velger Sametingets plenum et sametingsråd bestående av 5 representanter .
Go Sámediggi vuođđuduvvo juohke njealját jagi , vállje Sámedikki dievasčoahkkin sámediggeráđi mas leat vihtta áirasa .
Sametinget i plenum foretar avstemning over hele rådets sammensetning samlet .
Sámedikki dievasčoahkkin mearrida jienastemiin mo oppa ráđi čoahkádus galgá leat .
Sametingsrådet er valgt dersom det oppnår mer enn halvparten av de avgitte stemmer ved første avstemning .
Sámediggeráđđi lea válljejuvvon jus dat oažžu eanet go beali jienastagain vuosttaš jienasteamis .
Sametingsrådets arbeidsoppgaver er å forestå ledelse og drift av Sametingets løpende virksomhet , dialog og konsultasjoner med regjeringen og andre myndigheter .
Sámediggeráđi bargamušat leat jođihit ja fuolahit Sámedikki oktilis doai , ­bmama gulahallama ja konsultašuvnnaid ráđđehusain ja eará eiseválddiiguin .
Sametingsrådet fremmer saker overfor møtelederskapet som så setter opp saksliste og fordeler saker til komiteene .
Sámediggeráđđi ovddida áššiid čoahkkinjođihangoddái mii de fas ráhkada áššelistta ja juohká áššiid lávdegottiide .
Figur 8.1 Sametingets plenumssal
Govus 8.1 Sámedikki dievasčoahkkinlatnja
Kilde : Jaron Hollan
Gáldu : Jaron Hollan
I forbindelse med omorganiseringen av Sametinget i 2000 og nedleggelsen av Samisk kulturråd , Samisk næringsråd , Samisk kulturminneråd og Samisk utdanningsråd , opprettet Sametinget i 2001 Sametingets tilskuddstyre som ansvarlig for forvaltningen av Sametingets tilskuddsmidler .
Sámedikki ođđasisorganiserema oktavuođas jagi 2000 ja Sámi kulturráđi , Sámi ealáhusráđi , Sámi kulturmuitoráđi ja Sámi oahpahusráđi heaittiheami maŋŋá ásahii Sámediggi jagi 2001 Sámedikki doarjjastivrra man ovddasvástádus galgá leat Sámedikki doarjjaruđaid hálddašeapmi .
Retningslinjer for Sametingets tilskuddsstyre er fastsatt av Sametinget .
Sámedikki doarjjastivrra njuolggadusaid lea Sámediggi mearridan .
Tilskuddsstyrets syv medlemmer er valgt av og blant Sametingets representanter og vararepresentanter .
Doarjjastivrra čieža lahtu leat Sámedikki áirasat ja sadjasašáirasat válljen Sámedikki áirasiid ja sadjásašáirasiid gaskkas .
Medlemmene blir valgt for én valgperiode .
Lahtut válljejuvvojit ovtta válgaáigodahkii .
Tilskuddsstyret tildeler midler fra stipend- og tilskuddsordninger innen kultur- og næringsutvikling , opplæring , språk , kulturminner og helse- og sosialtjenester .
Doarjjastivra juogada ruđaid dain stipeanda- ja doarjjaortnegiin mat leat kultur- ja ealáhusovddideami , oahpahusa , giela , kulturmuittuid ja dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusaid várás .
Hvilke ordninger Sametingets tilskuddsstyre forvalter kommer fram av Sametingets årlige budsjett .
Dat ortnegat maid Sámedikki doarjjastivra hálddaša , bohtet ovdan Sámedikki jahkásaš bušeahtas .
7.1.3 Sametingets forvaltningsoppgaver og administrasjon
7.1.3 Sámedikki hálddašanbargamušat ja hálddahus
Sametinget har i 2007 ca. 120 administrativt tilsatte .
Sámedikkis ledje jagi 2007 sullii 120 hálddahusbargi .
Da Sametinget ble etablert i 1989 , overtok Sametinget oppgavene fra Norsk sameråd , og også Norsk sameråds administrasjon på 7 ansatte .
Go Sámediggi ásahuvvui jagi 1989 , válddii Sámediggi badjelasas Norgga sámeráđi bargamušaid , ja maiddái Norgga sámeráđi čieža olbmo hálddahusa .
Etter hvert som virksomheten er utvidet gjennom overføring av forvaltningsordninger fra departementene til Sametinget , er også de administrative ressursene økt .
Dađistaga go doaibma viidánii hálddašanortnegiid sirdima geažil departemeanttain Sámediggái , de lassánedje hálddahuslaš resurssat ge .
Veksten i administrasjonen er også knyttet til Sametingets økte politiske aktivitet – en følge av den samepolitiske utviklingen og den internasjonale utviklingen innenfor urfolksrett .
Hálddahusa stuorrun čatnasa maiddái Sámedikki lassánan politihkalaš doibmii – mii čuovvu sámepolitihkalaš ovdáneamis ja álgoálbmot ­rievtti riikkaidgaskasaš ovdáneamis .
Sametingets administrasjon har mange forskjellige oppgaver , og har vært omorganisert flere ganger , i takt med organiseringen av det politisk nivået .
Sámedikki hálddahusas leat ollu iešguđetlágan bargamušat , ja dat lea máŋgii ođđasis organiserejuvvon , politih ­kalaš dási organiserema mielde .
Sametinget fikk fra 1993 overført forvaltningsmyndigheten for samiske språkmidler , samiske kulturmidler og samisk kulturminneforvaltning fra departementene .
Sámediggi oaččui jagi 1993 rájes sámi giellaruđaid , sámi kulturruđaid ja sámi kulturmuitohálddašeami hálddašanválddi departemeanttain .
Sametinget vedtok i november 1992 å opprette fagpolitiske underliggende råd som skulle forvalte de samiske tilskuddordningene som da ble overført til Sametinget .
Sámediggi mearridii skábmamánus 1992 ásahit fágapolitihkalaš vuollásaš ráđiid mat galge hálddašit sámi doarjjaortnegiid mat dalle sirdojuvvojedje Sámediggái .
Samtidig ble det vedtatt at de underliggende rådenes administrasjoner skulle lokaliseres med en geografisk spredning i det samiske området .
Seammás mearriduvvui ahte vuollásaš ráđiid hálddahusat galge báikáduvvot bieđgguid sámi guvlui .
I 1994 ble Samisk kulturminneråd etablert og underlagt Sametinget .
Jagi 1994 ásahuvvui Sámi kulturmuitoráđđi Sámedikki vuollásažžan .
Samisk kulturminneråd ble nedlagt i 2000 og administrasjonen ble integrert som en avdeling i Sametingets administrasjon .
Sámi kulturmuitoráđđi heaittihuvvui jagi 2000 ja dan hálddahus ovttaidahttojuvvui Sámedikki hálddahusa ossodahkan .
Sametingsbygningen i Karasjok ble offisielt åpnet 2. november 2000 .
Sámediggevisti Kárášjogas rahppojuvvui almmolaččat skábmamánu 2. beaivvi 2000 .
Samme år overtok Sametinget Samisk spesialbibliotek , som tidligere hadde vært i kommunal drift .
Seamma jagi válddii Sámediggi badjelasas Sámi bibliotehka , maid gielda dan ovdal jođihii .
Sametinget organiserte da biblioteket som en del av Bibliotek- og informasjonsavdelingen .
Sámediggi organiserii dalle girjeráju Girjerádjo- ja diehtojuohkinossodaga oassin .
Samisk spesialbibliotek har en sentral plass i sametingsbygningen , og er tilgjengelig for alle med behov for samiske bibliotektjenester .
Sámi sierrabibliotehkas lea guovddáš sadji sámediggevisttis , ja lea buohkaid várás geat dárbbašit sámi girjerádjobálvalusaid .
Samisk utdanningsråd , som ble opprettet i 1976 som et rådgivende organ for Kirke- , utdannings- og forsk , ­ningsdepartementet ble nedlagt fra 1.1.2000 .
Sámi oahpahusráđđi , mii ásahuvvui jagi 1976 Girko- , oahpahus- ja dutkandepartemeantta rávvejeaddji orgánan , heaittihuvvui 01.01.2000 .
Utdanningsrådets administrasjon ble overført til Sametinget samtidig som en rekke oppgaver ble lagt til Sametinget .
Oahpahusráđi hálddahus sirdojuvvui Sámediggái seammás go máŋga bargamuša sirdojuvvojedje Sámediggái .
Dette innebar en vekst på om lag 25 ansatte i Sametingets administrasjon .
Dat dagahii ahte Sámedikki hálddahus stuorui sullii 25:in bargiin .
Da Sametinget i mai 2000 vedtok å endre strukturen i Sametinget og de underliggende fagrådene , ble de underliggende råds administrasjoner innlemmet i Sametingets administrasjon , som etter Sametingets vedtak ble organisert i avdelinger .
Go Sámediggi miessemánus 2000 mearridii ­rievdadit Sámedikki ja dan vuollásaš fágaráđiid struktuvrra , de ovttaidahttojuvvojedje vuollásaš ráđiid hálddahusat Sámedikki hálddahussii mat Sámedikki mearrádusa vuođul organiserejuvvojedje ossodahkan .
Barne- og familiedepartementet overførte fra 2001 forvaltningen av det særskilte tilskuddet til samiske barnehager til Sametinget .
Govus 8.2 Juolludeamit Sámediggái 1990 – 2008 Mánáid- ja bearašdepartemeanta sirddii jagi 2001 sámi mánáidgárddiid sierra doarjaga hálddašeami Sámediggái .
Fra 2002 ble Sametinget gitt forvaltningsansvaret for en rekke ordninger som Kulturdepartementet tidligere forvaltet , jf. kap. 14.4 .
Jagi 2002 rájes sirdojuvvui Sámediggái máŋgga ortnega hálddašanovddasvástádus maid Kulturdepartemeanta ovdal hálddašii , gč. kap. 14.4 .
Sametingets administrasjon ble i 2005 omorganisert og består av tre avdelinger ; Avdeling for opplæring og kultur , Avdeling for rettigheter næring og miljø , og Administrasjonsavdelingen .
Sámedikki hálddahus organiserejuvvui ođđasis jagi 2005 , ja das leat dál golbma ossodaga , Oahpahus- ja kulturossodat , Vuoigatvuođa- , ealáhus- ja birasossodat , ja Hálddahusossodat .
Videre er det etablert to staber for henholdsvis plenum og Sametingsrådet .
Dasto leat vel ásahuvvon guokte bargoveaga , dievasčoahkkima ja Sámediggeráđi várás .
Siden 1999 , da Sametinget ble nettobudsjettert , er det opp til Sametinget i plenum å fordele midler på postnivå og dermed også fastsette midlene til Sametingets administrative ressurser .
Jagi 1999 rájes , go Sámediggi nettobušehttejuvvui , de sáhttá Sámedikki dievasčoahkkin juohkit ruđaid poastadásis ja dan láhkai maiddái juolludit ruđaid Sámedikki hálddahuslaš resursan .
I dag har Sametinget syv kontorsteder i hele landet .
Dál leat Sámedikkis čieža kontorbáikki miehtá riikka .
Sametingets hovedadministrasjon ligger i Karasjok .
Sámedikki váldohálddahus lea Kárášjogas .
Sametingets kontor i Kautokeino skal flyttes til Vitenskapsbygget når det ferdigstilles i 2009 .
Sámedikki kontuvra Guovdageainnus fárre Dieđavissui go dat gárvána jagi 2009 .
7.1.4 Sametingets budsjettutvikling
7.1.4 Sámedikki bušeahttaovdáneapmi
Da Sametinget ble opprettet i 1989 , ble det lagt til grunn at Sametinget skulle tre inn i alle funksjoner og overta de samme rettigheter og forpliktelser som inntil da hadde vært tillagt det statlige oppnevnte Norsk Sameråd .
Go Sámediggi ásahuvvui jagi 1989 , de biddjojuvvui dat vuođđun ahte Sámediggi galgá váldit badjelasas buot doaimmaid ja oažžut seamma vuoigatvuođaid ja geatnegasvuođaid mat dan rádjai ledje leamaš stáhta nammadan Norgga Sámeráđis .
Sametinget ble i 1999 organisert som en virksomhet med særskilte fullmakter ( nettobudsjettert ) for å imøtekomme målsetningen om at Sametinget skal ha stor frihet og mulighet til å foreta egne prioriteringer for den samiske kulturs og det samiske samfunnslivs fremtid .
Sámediggi organiserejuvvui jagi 1999 dakkár doaimmahussan mas ledje sierra fápmudusat ( nettobušehttejuvvon ) ollašuhttin dihtii daid ulbmiliid ahte Sámediggái galgá stuorra friddjavuohta ja vejolašvuohta dahkat iežas vuoruhemiid sámi kultuvrra ja sámi servodateallima boahtteáiggi várás .
Det ble samtidig etablert nye budsjettprosedyrer og et årlig rundskriv om samordning av samiske saker i budsjettarbeidet .
Seammás ásahuvvojedje ođđa bušeahttabargovuogit ja jahkásaš johtučála sámi áššiid oktiiordnema birra bušeahttabargui .
Dette innebar at budsjettmøter mellom statsråder og sametingspresidenten ble etablert som en fast ordning .
Dát mielddisbuvttii ahte stáhtaráđiid ja sámediggepresideantta gaskasaš bušeahttačoahkkimat ásahuvvojedje bistevaš or-tnegin .
Sametinget hadde i sitt første hele driftsår i 1990 et budsjett på 31,7 mill. kroner .
Sámedikkis lei iežas vuosttaš olles doaibmajagi 1990 31,7 milj. ruvdnosaš bušeahtta .
I 2008 forvalter Sametinget om lag 311 mill. kroner , jf. figur 7.2 .
Jagi 2008 hálddaša Sámediggi sullii 311 milj. ruvnno , gč. govvosa 7.2 .
Økningen skyldes i hovedsak at Sametinget gradvis har fått overført ansvar for forvaltningen av ordninger som ble opprettet for å styrke samisk kultur , språk og næringsutvikling , og som tidligere bl.a. lå hos departementene .
Lassáneapmi vuolgá eanaš das ahte Sámediggi dađistaga lea ožžon daid ortnegiid hálddašeami ovddasvástádusa mat ásahuvvojedje nannet sámi kultuvrra , giela ja ealáhusovddideami , ja mii ovdal earret eará lei departemeanttain .
7.2 Konsultasjonsavtalen mellom statlige myndigheter og Sametinget
7.2 Stáhtalaš eiseválddiid ja Sámedikki gaskasaš konsultašuvdnašiehtadus
Avtale om prosedyrer for konsultasjoner mellom statlige myndigheter og Sametinget ble undertegnet av kommunal- og regionalministeren og sametingspresidenten 11. mai 2005 .
Šiehtadusa das makkár vugiid mielde stáhtalaš eiseválddiid ja Sámedikki gaskasaš konsultašuvnnat galget čađahuvvot , vuolláičáliiga gielda- ja guovloministtar ja sámediggepresideanta mies-semánu 11. beaivvi 2005 .
Prosedyrene ble godkjent av Sametinget 1. juni 2005 .
Sámediggi dohkkehii prosedyraid geassemánu 1. beaivvi 2005 .
Ved kongelig resolusjon 1. juli 2005 ble det stadfestet at prosedyrene skal gjelde for hele statsforvaltningen .
Suoi ­dnemánu 1. beavvi 2005-mannosaš gonagaslaš resolušuvnnain nannejuvvui ahte prosedyrat galget gustot oppa stáhtahálddahussii .
Bakgrunnen for fastsettelsen av konsultasjonsprosedyrene er urfolks rett til å bli konsultert i saker som kan få direkte betydning for dem .
Konsultašuv-dnavugiid mearrádusa duogáš lea álgoálbmogiid vuoigatvuohta jerrojuvvot áššiin mat sáhttet njuolgga váikkuhit álgoálbmogiidda .
Denne retten er nedfelt i ILO-konvensjon nr. 169 om urfolk og stammefolk i selvstendige stater , artikkel 6 .
Dát vuoigatvuohta čuožžu ILO-konvenšuvnnas nr. 169 álgoál ­bmogiid ja čeardaálbmogiid birra iehčanas stáhtain , 6. artihkkalis .
Konsultasjonsprosedyrene kommer til anvendelse i saker som vil kunne påvirke samiske interesser direkte .
Konsultašuvdnavuogit galget geavahuvvot áššiin mat sáhttet váikkuhit njuolgga sámi beroštusaide .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet har i juni 2006 utarbeidet en veileder som gir praktiske råd for gjennomføring av konsultasjonene med Sametinget .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta lea geassemánus 2006 ráhkadan rávvenčállosa mii galgá addit geavatlaš rávvagiid das mo konsultašuvnnat Sámedikkiin galget čađahuvvot .
Konsultasjonsprosedyrene har medført ny og mer formalisert kontakt mellom statlige etater og Sametinget .
Konsultauvdnavuogit leat dagahan ahte lea šaddan ođđa ja eanet formála oktavuohta stáhtalaš eiseválddiid ja Sámedikki gaskii .
Flere statlige instanser gir tilbakemelding om at de oppfatter det som enklere å kontakte Sametinget tidlig , og i fellesskap vurdere når Sametinget skal inn i den pågående prosessen .
Máŋga stáhtalaš eiseválddi dieđihit ahte sin mielas lea álkit váldit oktavuođa Sámedikkiin árrat ja dainna ovttasráđiid árvvoštallat goas Sámediggi galgá searvat prosessii mii lea jođus .
Denne kontakten har gitt statlige instanser ny kunnskap omkring samiske forhold og bedre forståelse for saker som berører samene .
Dát okta-vuohta lea addán stáhtalaš eiseválddiide ođđa dieđu sámi diliid birra ja buoret áddejumi áššiin mat gusket sámiide .
Konsultasjonsprosedyrene oppfattes av statlige instanser og Sametinget som relasjonsbyggende .
Stáhtalaš eiseválddiid ja Sámedikki mielas ovddidit konsultašuvnnat oktavuođaid .
Det samiske perspektivet er blitt mer synlig for mange departementer og etater , og Sametinget har fått styrket kjennskap til ulike deler av rutinene i statsforvaltningen .
Sámi perspektiiva lea šaddan čielgaset máŋgga departementii ja etáhttii , ja Sámediggi lea oahppan eambbo stáhtahálddahusa rutiinnaid iešguđet osiid birra .
Konsultasjonsavtalen medfører at regjeringen har bedre grunnlag for sine avgjørelser i saker som har vært gjenstand for konsultasjoner , og sakene er lettere å gjennomføre etter vedtakelse .
Konsultašuvdnašiehtadus dagaha ahte ráđđehusas lea buoret vuođđu dahkat iežas mearrádusaid áššiin main leat leamaš konsultašuvnnat , ja áššiid lea álkit čađahit maŋŋá go dat leat mearriduvvon .
Det har vist seg at det er behov for å tilpasse konsultasjonsprosedyrene med statlige etaters etablerte saksbehandlingsrutiner .
Vásihuvvon lea ahte lea dárbu heivehit konsultašuvdnavugiid stáhtalaš sajáiduvvan áššemean ­nudanrutiinnaide .
Sametinget på sin side har egne administrative og politiske prosesser internt .
Sámedikkis fas bealistis leat iežas siskkáldas hálddahuslaš ja politihkalaš proseassat .
Regjeringens syn er at forholdet mellom konsultasjonene og departementenes og regjeringens interne arbeid vil gå seg til med ytterligere erfaring .
Ráđđehusa oaidnu lea ahte konsultašuvnnaid ja departemeanttaid ja ráđđehusa siskkáldas barggu gaskasaš doaibman njuolgá dađistaga lasi vásáhusaid mielde .
Det er en forutsetning for en god konsultasjonsprosess at partene utveksler relevant informasjon .
Buori konsultašuvnna eaktun lea ahte oasehasat lonohallet áššáigullevaš dieđuid .
Sametinget har i forbindelse med flere konsultasjonsprosesser uttrykt stor tilfredshet med at det i konsultasjonene praktiseres en åpen dialog .
Sámediggi lea máŋgga konsultašuvnna oktavuođas dovddahan iežas leamen hui duhtavaš go konsulatašuvnnain čađahuvvo rabas gulahallan .
Bestemmelsen slår fast at dokumenter som utveksles i forbindelse med konsultasjoner kan unntas innsyn .
Mearrádusat dadjet ahte áššebáhpiriid mat lonohallojuvvojit konsultašuvnnaid oktavuođas , sáhttá biehttalit čájeheames .
I henhold til konsultasjonsprosedyrene skal det avholdes halvårlige konsultasjonsmøter mellom Sametinget og det interdepartementale samordningsutvalget for samiske spørsmål .
Konsultasjonsprosedyraid vuođul galget Sámediggi ja sámeáššiid departemeanttaid siskkáldas oktiiordnenlávdegoddi doallat konsultašuvdnačoahkkimiid juohke jahkebeali .
På disse møtene får Sametinget oversikt over hvilke prosesser som departementene vurderer som aktuelle for konsultasjoner de kommende månedene .
Dáin čoahkkimiin oažžu Sámediggi diehtit makkár proseassaid departtemeanttat árvvoštallet guovdilin čuovvovaš mánuid konsultašuvnnaid áššin .
På denne måten blir det enklere for Sametinget og departementene å planlegge og prioritere de viktigste sakene .
Dán láhkai šaddá álkit Sámediggái ja departemeanttaide plánet ja vuoruhit deháleamos áššiid .
Regjeringen vil peke på at konsultasjonene ikke skal erstatte vanlige saksbehandlingsprosedyrer .
Ráđđehus háliida fuomášuhttit ahte konsultašuvnnat eai galgga boahtit dábálaš áššemean ­nudanprosedyraid sadjái .
Det er fortsatt av vesentlig betydning at Sametinget uttaler seg som en høringspart for å sikre et godt grunnlag for videre saksbehandling .
Ain lea mearkkašahtti dehálaš ahte Sámediggi addá cealkámušaid gulaskuddanoasehassan sihkkarastin dihtii ahte lea buorre vuođđu meannudit ášši viidáset .
En høringsuttalelse fra Sametinget vil ofte kunne danne et godt utgangspunkt for en konsultasjonsprosess , ved at Sametingets synspunkter og argumentasjon er klargjort på et tidlig tidspunkt .
Gulaskuddancealkámuš maid Sámediggi ovddida , sáhttá dávjá doaibmat konsultašuvdnaproseassa buorrin vuođđun , dannego dalle leat Sámedikki oaivilat ja ákkastallan čielgan árra muttus .
I saker der det likevel ikke oppnås enighet med Sametinget er det av vesentlig betydning at Sametingets standpunkter og vurderinger kommer tydelig frem i dokumentene fram til endelig beslutningstaker .
áššiin main dattetge ii sohppojuvvo miige sierramielalašvuođa geažil , lea mearkkašahtti dehálaš ahte Sámedikki oainnut čielgasit bohtet ovdan áššebáhpiriin mat mannet ášši loahpalaš mearrideaddjái .
Dette er særlig aktuelt i saker som behandles i regjeringen og saker som fremmes for Stortinget .
Dát lea erenoamáš dehálaš áššiin maid ráđđehus meannuda ja mat ovddiduvvojit Stuorradiggái .
Erfaringene med konsultasjonsordningen er stort sett positive .
Vásáhusat konsultašuvdnaortnegiin leat eanaš positiivvat .
Det har i mange saker vist seg at dialog om beslutningsgrunnlaget har ført til praktiske og omforente løsninger som både ivaretar samiske hensyn og andre samfunnshensyn på en god måte .
Máŋgga áššis lea duođaštuvvon ahte gulahallan mearridanvuođu hárrái lea dagahan geavatlaš ja ovttamielalaš čovdosiid mat bures fuolahit sihke sámi ja eará servodatdeastagiid .
Se Sametingets årrsmelding 2007 , punkt 3.2 , for omtale av konsultasjoner i 2007 .
Geahča Sámedikki 2007 jahkedieđáhusa čuoggá 3.2 mas jagi 2007 konsultašuvnnat válddahallojuvvojit .
7.2.1 Konsultasjoner og høringer
7.2.1 Konsultašuvnnat ja gulaskuddamat
Sameloven § 2 – 2 omtaler offentlige organers innhenting av uttalelse fra Sametinget .
Sámelága § 2 – 2 válddahallá mo almmolaš orgánat dáhttot Sámedikki buktit cealkámušaid .
I følge bestemmelsen bør andre offentlige organer « gi Sametinget anledning til å uttale seg før de treffer avgjørelse i saker på Sametingets arbeidsområde » .
Mearrádus dadjá ahte eará almmolaš orgánat berrejit « addit Sámediggái vejolašvuođa cealkit oainnus ovdalgo dat dahket mearrádusaid áššiin mat gullet Sámedikki bargosuorgái » .
Høringsregelen må leses i sammenheng med samelovens § 2 – 1 som angir Sametingets arbeidsområde .
Gulaskuddannjuolggadus berre dulkojuvvot sámelága § 2 – 1 mielde mii válddahallá Sámedikki bargosuorggi .
Bestemmelsen om høringsretten i sameloven § 2 – 2 må imidlertid også tolkes i lys av ILO-konvensjon 169 artikkel 6 og 7 , samt konsultasjonsavtalen mellom statlige myndigheter og Sametinget .
Sámelága § 2 – 2 mearrádus gulaskuddanvuoigatvuođa birra berre dattetge dulkojuvvot ILO-konvenšuvnna 169 artihkkaliid 6 ja 7 olis , ja vel stáhta eiseválddiid ja Sámedikki gaskasaš konsultašuvdnašiehtadusa olis .
Høringsretten gjelder parallelt med konsultasjonsplikten . Innholdsmessig går konsultasjonsplikten lengre enn høringsretten , og konsultasjonene gir Sametinget større mulighet for innflytelse enn hva som følger av høringsretten .
Gulaskuddanvuoigatvuohta gusto buohtala ­gaid konsultašuvdnageatnegasvuođain Sisdoalu dáfus gusto konsultašuvdnageatnegasvuohta eanet go gulaskuddanvuoigatvuohta , ja kosultašuvnnat addet Sámediggái stuorát váikkuhanvejolašvuođa go dan mii čuovvu gulaskuddanvuoigatvuođas .
På et område går imidlertid høringsretten videre enn konsultasjonsavtalens virkeområde : Høringsrettens virkeområde viser til « offentlige organer » noe som omfatter organer både på sentralt , regionalt og lokalt nivå , jf. Ot.prp. nr. 33 ( 1986 – 87 ) side 118 .
Muhto ovtta suorggis gusto gulaskuddanvuoigatvuohta viidáseappot go konsultašuvdnašiehtadusa doaibman : Gulaskuddanvuoigatvuođa doaibman ­viidodat čujuha « almmolaš orgánaide » mat leat orgánat sihke báikkálaš , guvllolaš ( regionála ) ja guovddáš dásis , gč. Od.prp. nr. 33 ( 1986 – 87 ) siiddus 118 .
Konsultasjonsavtalen gjelder på sin side bare for regjeringen , departementer , direktorater og andre underliggende virksomheter , jf. konsultasjonsavtalen punkt 2 .
Konsultašuvdnašiehtadus fas gusto ráđđehussii , departemeanttaide , direktoráhtaide ja eará vuollásaš doaimmahusaide , gč. konsultašuvdnašiehtadusa čuoggá 2 .
Sametingets saksfelt er alle saker som etter tingets oppfatning « særlig berører den samiske folkegruppe » , jf. sameloven § 2 – 1 første ledd .
Sámedikki áššesuorgi lea buot áššit mat dikki mielas « erenoamážit gusket sámi álbmogii » , gč. sámelága § 2 – 1 vuosttaš lađđasa .
Av sameloven § 2 – 1 annet ledd følger det at « Sametinget kan av eget tiltak reise og avgi uttalelse om alle saker innenfor sitt arbeidsområde » .
Sámelága § 2 – 1 nuppi lađđasis čuovvu ahte « Sámediggi sáhttá ieš vuolggahit ja addit cealkámuša buot áššiin iežas bargosuorggis » .
Sametinget er selv gitt kompetanse til å vurdere om en sak særlig berører samene .
Sámediggi lea ieš ožžon gelbbolašvuođa árvvoštallat guoská go ášši erenoa-mážit sámiide .
Denne vurderingen er underlagt forvaltningens frie skjønn og kan ikke rettslig overprøves .
Dát árvvoštallan lea hálddahusa friddja meroštallama duohkin , ja dan ii leat vejolaš rievttálaččat dárkkistit .
I praksis vil det derfor neppe kunne oppstå problemer i forhold til om spørsmålet hører inn under Sametingets arbeids- og myndighetsområde der Sametinget reiser saker av eget tiltak , jf. sameloven § 2 – 1 annet ledd .
Geavadis gal illá dáidet čuožžilit váttisvuođat das gullá go ášši Sámedikki bargo- ja váldesuorgái go Sámediggi ieš lea vuolggahan ášši , gč. sámelága § 2 – 1 nuppi lađđasa .
For andre organer som vurderer å gi Sametinget mulighet til å uttale seg før beslutning treffes etter sameloven § 2 – 2 , vil det kunne være vanskeligere å vurdere om saken er innenfor Sametingets arbeids- og myndighetsområde .
Eará orgánaide mat árvvoštallet addit Sámediggái vejolašvuođa dovddahit iežas oaivila ovdalgo mearrádus dahkkojuvvo sámelága § 2 – 2 vuođul , šaddá váddáset árvvoštallat gullá go ášši Sámedikki bargo- ja váldesuorgái .
Det er forutsatt at vedkommende organ i tvilstilfeller skal henvende seg til Sametinget for en avklaring om Sametinget ønsker saken forelagt eller ikke .
Ovdehuvvo ahte orgána masa ášši guoská , jus eahpádus bohciida , galgá Sámedikkiin čielggadit háliida go Sámediggi ášši gulaskuddamii vai ii .
At saken « særlig berører den samiske folkegruppe » innebærer ikke at saken utelukkende må berøre samene .
Ahte ášši « erenoamážit guoská sámi álbmogii » ii mearkkaš ahte ášši galgá dušše sámiide guoskat .
Sametinget har således myndighet til å behandle saker også når andre grupper eller interesser er berørt .
Nu lea ge Sámedikkis váldi meannudit áššiid dalle ge go ášši guoská eará joavk ­kuide dahje beroštumiide .
7.3 Sametingets samarbeid med lokale og regionale myndigheter
7.3 Sámedikki ovttasbargu báikkálaš ja regionála eiseválddiiguin
Sametingets forhold til kommunene og fylkeskommunene er på enkelte områder regulert i lovbestemmelser .
Sámedikki gaskavuohta gielddaide ja fylkkagielddaide lea muhtun surggiin muddejuvvon láhka ­mearrádusaiguin .
Sameloven , barnehageloven og opplæringsloven inneholder bestemmelser om samiske forhold som har direkte konsekvenser for kommunene , og bidrar i så måte til å regulere enkelte forhold mellom Sametinget og kommunene .
Sámelágas , mánáidgárdelágas ja oahpahuslágas leat mearrádusat sámi dilálašvuođaid birra mat njuolgga váikkuhit gielddaide , ja leat dan láhkai mielde muddemin Sámedikki ja gielddaid muhtun gaskavuođaid .
Ny plan- og bygningslov ( se kap. 7.6 og 20.2.1 ) § 5 – 4 klargjør Sametingets rett til å fremme innsigelse til kommunale planer .
Ođđa plána- ja huksenláhka ( gč. kap. 7.6 ja 20.2.1 ) § 5 – 4 čilge Sámedikki vuoigatvuođa ovddidit vuosteákkaid gielddaplánaide .
Forskrift om faglig ansvarsfordeling mv. etter kulturminneloven gir også visse retningslinjer for Sametingets rolle i forhold til øvrig kulturminneforvaltning .
Iežas váikkuhangaskaomiid bokte lea Sámedikkis dattetge vissis váikkuhus gielddaid sámepolitihkalaš doaibmabijuide mat ovdamearkka dihtii čatnasit sámi gillii , kultuvrii , mánáidgárddiide ja ealáhusaide .
For øvrig er forholdet mellom kommunene og fylkeskommunene og Sametinget basert på frivillighet og partenes gode vilje .
Muđui lea gielddaid ja fylkkagielddaid ja Sámedikki gaskavuohta gitta eaktodáhtolašvuođas ja oase ­hasaid buorredáhtolašvuođas .
Selv om mange kommuner i samiske områder fortsatt ikke har utviklet aktive samepolitiske tiltak , så har Sametingets samarbeid med kommunene utviklet seg positivt over tid .
Vaikke vel máŋga gieldda sámi guovlluin eai vel leat ovddidan árjjalaš sámepolitihkalaš doaibmabijuid , de lea Sámedikki ovttasbargu gielddaiguin ovdánan positiivvalaččat guhkes áiggi .
Dette gjelder særlig i forhold til de kommunene som sorterer inn under Samisk utviklingsfonds geografiske virkeområde og forvaltningsområdet for samisk språk .
Dat guoská erenoamážit daidda gielddaide mat gullet Sámi ovddidanfoandda geográfalaš doaibmaguvlui ja sámegiela hálddašanguvlui .
Sametinget har vært og vil fortsatt være en aktiv medaktør med bruk av sine virkemidler for å gjennomføre lokale og regionale tiltak både innenfor næringsliv , språk- og kultursektoren .
Sámediggi lea leamaš ja šaddá ain leat árjjalaš oassálasti geavahettiinis váikkuhangaskaomiidis čađahit báikkálaš ja guvl ­lolaš doaibmabijuid sihke ealáhus- , giella- ja kultursuorggis .
Sametinget deltar på språkforumsmøter to ganger i året sammen med kommunene og fylkeskommunene innenfor forvaltningsområdet for samisk språk ( Giella Giella forum ) .
Sámediggi searvá giellaforumčoahkkimii guktii jagis oktan sámegiela hálddašanguovllu gielddaiguin ja fylkkagielddaiguin ( Giella Giella forumii ) .
Det er i tillegg ett fast årlig møte om opplærings- og barnehagesaker .
Dan lassin dollojuvvo jahkásaš čoahkkin oahpahus- ja mánáidgárdeáššiid birra .
I tillegg til Sametinget , som samordner deler av dette møtet , deltar også fylkesmennene i de nordligste fylkene og andre statlige virksomheter på feltet .
Sámedikki lassin , mii oktiiordne dán čoahkkima oasi , oassálastet maiddái davimus fylkkaid fylkkamánnit ja suorgái gulli eará stáhtalaš doaimmahusat .
Sametinget koordinerer også nettverksmøter for styrere for samiske barnehager , samiske språkmedarbeidere i barnehager og nettverkmøte for « menn i barnehager » .
Sámediggi oktii ­ordne fierpmádatčoahkkimiid sámi mánáidgárddiid jođiheddjiid várás , sámi mánáidgárddiid giellamielbargiid várás ja fierpmádatčoahkkima « mánáidgárddiid albmáid » várás .
Etter initiativ fra Fylkesmannen i Finnmark og Troms ble det i 2002 etablert et nettverk bestående av kommuner utenfor forvaltningsområdet for samisk språk og som har en relativt stor andel elever med samiskopplæring . Sør-Varanger , Vadsø , Alta , Nordreisa , Tromsø , Lavangen og Skånland kommuner er med , samt Samisk høgskole og Sametinget .
Maŋŋágo Finnmárkku Fylkkamánni ja Romssa Fylkkamánni vuolggahedje ášši , ásahuvvui jagi 2002 fierpmádat daid gielddaid várás mat ledje sámegiela hálddašanguovllu olggobealde ja maid ohppiid viehka stuorra oasis lea sámegieloahpahus Mátta-Várjjaga , Čáhcesullo , álttá , Ráissa , Romssa gávpoga , Loabága ja Skániid suohkaniin ja vel Sámi allaskuvlla ja Sámedikki várás .
Møtene holdes én gang i året .
Čoahkkimat dollojuvvojit oktii jagis .
Nettverket har vært en arena der fellessaker har vært drøftet .
Fierpmádat lea arena mas oktasaš áššit leat digaštallojuvvon .
Møtene har gitt rom for debatt om organisering og tilrettelegging av opplæringstilbudet .
Čoahkkimiin lea leamaš vejolaš digaštallat oahpahusfálaldaga organiserema ja láhčima .
Sametinget arrangerer også kommunekonferanser .
Sámediggi lágida gielddakonferánssaid ge .
I 2006 var temaet forvaltningsreformen og eventuelle konsekvenser for Sametinget , kommuner og fylkeskommuner i samiske områder .
Jagi 2006 ledje fáddán hálddahusođastus ja dan vejolaš váikkuhusat Sámediggái , gielddaide ja fylkkagielddaide sámi guovlluin .
På barnehage- og opplæringsområdet gjennomføres samarbeidsmøter to ganger i året mellom Sametinget , Samisk høgskole og de tre nordligste fylkesmennenes oppvekst- og utdanningsetater .
Mánáidgárde- ja oahpahussuorggis čađahuvvojit guktii jagis ovttasbargočoahkkimat gaskal Sámedikki , Sámi allaskuvlla ja golmma davimus fylkkamánni bajásšaddan- ja oahpahusetáhtaid .
Etter at Snåsa kommune er innlemmet i forvaltningsområdet for samisk språk , vil også Fylkesmannen i Nord-Trøndelag bli invitert til disse møtene .
Maŋŋágo Snoasa gielda lea beassan mielde sámegiela hálddašanguvlui , de bovdejuvvo Davvi-Trøndelága Fylkkamánni ge dáidda čoahkkimiidda .
Videre deltar Sametinget i « Forum for samiskopplæring i Nordland » som Fylkemannen i Nordland organiserer .
Dasto searvá Sámediggi « Nordlándda sámegiel ­oahpahusa Forumii » maid Nordlándda Fylkkamánni lágida .
Sametinget deltar en gang i året i samarbeidsmøte med de 5 nordligste fylkesmenn i « Region Nord-nettverket på barnehageområdet » .
Sámediggi searvá oktii jagis ovttasbargočoahkkimii viđain davimus fylkkamánniin mat leat mielde « Region Nord-nettverket på barnehageområdet » - fierpmádagas .
Sametinget har møte- , tale- , og forslagsrett på møtene i Landsdelsutvalget for Nord-Norge og Nord-Trøndelag .
Sámedikkis lea čoahkkimastin- , hállan- ja evttohanvuoiagtvuohta Davvi- Norgga ja Davvi-Trøndelága riikaoasselávdegotti čoahkkimiin .
Sametinget og Landsdelsutvalget samarbeider om blant annet nærings- og internasjonale spørsmål knyttet til Arktis og nordområdene .
Sámediggi ja Riikaoasselávdegoddi barget ovttasráđiid earret eará ealáhus- ja riikkaidgaskasaš áššiiguin mat čatnasit árktisii ja davviguovl ­luide .
7.3.1 Samarbeidsavtaler
7.3.1 Ovttasbargošiehtadusat
Sametinget har de senere årene etablert et aktivt og formalisert samarbeid med fylkeskommunene i samiske områder .
Sámediggi lea maŋimus jagiid ásahan árjjalaš ja formaliserejuvvon ovttasbarggu sámi guovlluid fylkkagielddaiguin .
I 2002 inngikk Sametinget og Troms fylkeskommune en samarbeidsavtale om arbeidet med samiske saker .
Jagi 2002 vuolláičálle Sámediggi ja Romssa fylkkasuohkan ovttasbargošiehtadusa sámi áššiid barggu birra .
I dag har Sametinget inngått samarbeidsavtaler med alle fylkeskommunene fra Finnmark til Hedmark .
Dál lea Sámediggi vuolláičállán ovttasbargošiehtadusaid buot fylkkasuohkaniiguin Finnmárkkus gitta Hedmárkui .
Sametinget har også signalisert ønske om en samarbeidsavtale med Oslo kommune .
Sámediggi lea dovddahan sávaldaga oaččohit áigálii ovttasbargošiehtadusa Oslo gielddain ge .
Formålet med avtalene er å styrke samisk kultur , språk og samfunnsliv , og å styrke samarbeidet og samarbeidsarenaene mellom fylkeskommunene og Sametinget , og slik styrke arbeidet med samiske og regionalpolitiske saker .
Šiehtadusaid ulbmil lea nannet sámi kultuvrra , giela ja servodateallima , ja nannet fylkkagielddaid ja Sámedikki gaskasaš ovttasbarggu ja ovttasbargoárenaid , ja dan láhkai nanosmahttit barggu sámi ja regionálapolitihkalaš áššiiguin .
De enkelte avtalene har fått en noe ulik utforming .
Soahpamušat leat sierralágan hápmásaččat .
Ved siden av språk- , opplærings- og kulturtiltak , står næringsutvikling , regional planlegging og arealforvaltning sentralt i avtalene .
Giella- , oahpahus- ja kulturdoaibmabijuid lassin leat ealáhusovddi , ­deapmi regionála plánen ja areálahálddašeapmi govddážis soahpamušain .
Felles for dem alle er at de innebærer et omfattende og konkret samarbeid , forankret på politisk nivå , basert på frivillighet og partenes gode vilje .
Dat mii lea oktasaš buot šiehtadusain , lea ahte sisttisetdollet viiddis ja konkrehta ovttasbarggu mii lea vuođđuduvvon politih ­kalaš dássái , eaktodáhtolašvuhtii ja oasehasaid buorredáhtolašvuhtii .
Avtalene uttrykker også et felles ansvar for samfunnsutviklingen som helhet , og omfatter både politikkutvikling og løpende samarbeid i forvaltningen på en lang rekke områder .
Šiehtadusat dovddahit maiddái oktasaš ovddasvástádusa ollislaš servodatovdáneamis , ja sisttisetdollet sihke politihkkaovddideami ja oktilis ovttasbarggu máŋgga suorggi hálddašeamis .
Det avholdes årlige møter på politisk nivå mellom Sametinget og fylkeskommunene ad status og utviklingsbehov knyttet til avtalene .
Jahkásaš čoahkkimat politihkalaš dásis galget dollojuvvot gaskal Sámedikki ja fylkkagielddaid šiehtadusaid stáhtusa ja ovddidandárbbu birra .
Partene utarbeider årlige rapporter til fylkestingene og Sametinget over aktivitet , utvikling og midler som er brukt .
Bealit ráhkadit jahkásaš raporttaid fylkkagielddaide ja Sámediggái doaimmaid , ovdáneami ja ruhtageavaheami birra .
Samarbeidsavtalene revideres og oppdateres jevnlig .
Ovttasbargošiehtadusat ođasmahttojuvvojit ja áigáduvvojit jeavddalaččat .
Samarbeidet med dagens fylkeskommuner har vært positivt , jf. Sametingets årsmelding 2006 .
Ovttasbargu dálá fylkkagielddaiguin lea leamaš buorre , gč. Sámedikki jagi 2006 jahkedieđáhusa .
Samarbeidet mellom Sametinget og fylkeskommunene er i stadig utvikling og Sametinget ser på dette samarbeidet som meget viktig .
Sámedikki ja fylkkagielddaid gaskasaš ovttasbargu ovdána dađistaga ja Sámediggi atná dán ovttasbarggu hui mávssolažžan .
Se også Sametingets årsmelding 2007 , punkt 2.1.1 .
Geahča maiddái Sáme ­dikki 2007 jahkedieđáhusa čuoggá 2.1.1 .
Sametinget deltar i det regionale partnerskapet ( RUP ) i Finnmark og Troms .
Sámediggi oassálastá regionála searvevuhtii ( RUP . ) Finnmárkkus ja Romssa fylkkas .
Samarbeid om næringsutvikling skjer både med Innovasjon Norge , fylkeskommunen og fylkesmannes landbruksavdeling og kommunene .
Ealáhusovddideami ovttasbargu čađahuvvo ovttasráđiid sihke Innovasjon Norge:in , fylkkagielddain ja fylkkamánni ealáhusossodagain ja gielddaiguin .
Det dreier seg i hovedsak samarbeid om finansiering av etableringer og andre næringslivstiltak .
Eanaš lea ovttasbargu das mii guoská ealáhusásahemiid ruhtadeapmái ja eará ealáhus ­eallima doaibmabijuid ruhtadeapmái .
I noen tilfeller har Sametinget også samarbeidet om etablereropplæring og bransjekurs .
Muhtun dáhpáhusain lea Sámediggi maiddái bargan ovttas álggaheaddjioahpahusain ja fidnosuorgekurssaiguin .
Sametinget er i ferd med å inngå en landsdekkende avtale med Innovasjon Norge ( jf. kap. 20.6.2 ) .
Sámediggi lea bargamin miehtáriikasaš šiehtadallamiin Innovasjon Norge:in ( gč. kap. 20.6.2 ) .
Samarbeidsavtalene representerer et nytt element både i samepolitikken og i regionalpolitikken , som kan få stor betydning i flere sammenhenger .
Ovttasbargošiehtadusat leat sihke sámepolitih-ka ja regiovdnapolitihka ođđa oassi mii sáhttá šaddat hui dehálažžan máŋgga oktavuođas .
7.4 Sametingets formelle stilling – tilknytningsform , delegering og instruksjon , kontroll og konstitusjonelt ansvar
7.4 Sámedikki formála sajádat – čatnasanvuohki , fápmudeapmi ja bagadeapmi , bearráigeahčču ja vuođđolágalaš ovddasvástádus
Sameloven eller forarbeidene sier ikke noe direkte om tilknytningsforholdet mellom Sametinget og regjeringen , og heller ikke noe om Sametingets søksmålskompetanse og statsrådenes konstitusjonelle og parlamentariske ansvar for Sametingets virksomhet .
Sámeláhka dahje ovdabarggut eai daja maidege njuolgga mo Sámedikki ja ráđđehusa gaskasaš čatnasandilálašvuođat galget leat , eai dat daja maidege Sámedikki áššáskuhttingelbbolašvuođa birra ja stáhtaráđiid konstitionála ja parlamentáralaš ovddasvástádusa birra Sámedikki doaimmas .
Regjeringens / departementenes delegerings- , instruksjons- og kontrollmyndighet er delvis omhandlet .
Ráđđehusa / departemeanttaid fápmudan- , bagadan- ja bearráigeahččanváldi lea muhtumassii válddahallojuvvon .
Arbeidsgruppen la fram sin rapport « Sametingets formelle stilling og budsjettprosedyrer » i april 2007 .
Bargojoavku ovddidii iežas raportta « Sáme ­dikki formála sajádat ja bušeahttabargovuogit » cuoŋománus 2007 .
I rapporten gjøres det rede for Sametingets virksomhet , både politisk og som forvaltningsorgan .
Raporttas čilgejuvvo Sámedikki doaibma , sihke politihkalaččat ja hálddahusorgánan .
Det redegjøres for hvordan Sametinget gradvis er gitt en friere stilling , og hvor Sametingets formelle stilling framstår som uklar .
Čilgejuvvo mo Sámediggi dađistaga lea ožžon friddjaset sajádaga , ja mas Sámedikki formála sajádat orru leamen eahpečielggas .
Gruppen mener det er viktig å synliggjøre Sametingets ulike funksjoner ( både som folkevalgt organ og forvaltningsorgan ) fordi dette har betydning for hvordan Sametinget bør organiseres i forhold til statlige myndigheter .
Joavku oaivvilda ahte lea dehálaš čalmmustit Sámedikki sierrnanas doaimmaid ( sihke álbmotválljen orgánan ja hálddahusorgánan ) dannego dat lea mielde mearrideamen mo Sámediggi berre organiserejuvvot stáhta eiseválddiid ektui .
Gruppen har sett på kommuners forhold til regjeringen med tanke på eventuelle overføringsverdier i forhold til Sametinget .
Joavku lea geahčadan gielddaid gaskavuođa ráđđehussii gávdnan dihtii vejolaš sirdinárvvuid Sámedikki gaskavuhtii ráđđehussii .
Arbeidsgruppen peker også på at Sametinget er en spesiell statlig konstruksjon som gjør det vanskelig å velge « standardløsninger » for formaliseringen av tingets forhold til regjeringen .
Bargojoavku čujuha dasa ge ahte Sámediggi lea sierralágan stáhtalaš huksehus man geažil lea váttis válljet « standárdačovdosiid » go áigu formaliseret dikki gaskavuođa ráđđehussii .
Arbeidsgruppen foreslår at den frie stillingen Sametinget har i dag bør formaliseres , dvs. fastsettes i lov .
Bargojoavku evttoha ahte Sámedikki dálá friddja sajádat berre fomaliserejuvvot , dat mearkkaša mearriduvvot lágas .
Gruppen går primært inn for at Sametinget fristilles fra staten , fordi dette « trolig er det beste sett i lys av dagens praksis og syn på Sametinget som selvstendig folkevalgt organ » .
Joavku háliida vuosttažettiin ahte Sámediggi luvvejuvvo stáhtas , dannego dát « dáidá leat buoremus dálá geavada olis ja dan oainnu olis ahte Sámediggi lea iehčanas álbmotválljen orgána » .
Arbeidsgruppen mener at en slik løsning samlet sett vil være i tråd med Sametingets uavhengige stilling , og at dette vil bringe større klarhet i spørsmål om søksmålskompetanse , statsrådenes instruksjonsmyndighet og konstitusjonelle og parlamentariske ansvar .
Bargojoavku oaivvilda ahte dákkár čoavddus dievaslaččat árvvoštallojuvvon soabašii Sámedikki sorjjasmeahttun sajádahkii , ja ahte dat čielggadivččii gažaldagaid mat gusket áššáskuhttingelbbolašvuhtii , stáhtaráđiid bagadanváldái ja vuođđalágalaš ja parlamentáralaš ovddasvástádussii .
Forslaget innebærer etter gruppens syn ikke at Sametinget gis en større frihet enn det tinget allerede har når det gjelder forholdet til regjeringen og i spørsmål om instruksjon og kontroll .
Evttohus ii mielddisbuvtte joavkku mielas ahte Sámediggi oažžu stuorát friddjavuođa go dikkis dál jo lea das mii guoská gaskavuhtii ráđđehussii ja gažaldagaide bagadeami ja bearráigeahču birra .
Også Sametingets forhold til en rekke lover som gjelder for offentlige virksomheter må vurderes nærmere .
Dasto ferte maiddái Sámedikki gaskavuohta lágaide mat gusket almmolaš doaimmahusaide , árvvoštallojuvvot lagabut .
7.4.1 Tilknytningsformer og organisering av offentlig forvaltning
7.4.1 Čatnasanvuogit ja almmolaš hálddahusa organiseren
Tilknytningsformen betegner forholdet mellom et departement / regjeringen og et underliggende organ eller tilknyttet virksomhet .
Čatnasanvuohki mearkkaša departemeantta / ráđđehusa ja dan vuollásaš orgána dahje doaimmahusa gaskavuođa .
Tilknytningsformen legger blant annet rammene for statens styringsmuligheter og de statlige virksomhetenes handlefrihet .
Čatnasanvuohki bidjá earret eará rámmaid stáhta stivrenvejolašvuođaide ja stáhtalaš doaimmahusaid doaibmanfriddjavuhtii .
Virksomheter som primært går ut på å fatte myndighetsutøvende tiltak organiseres som hovedregel som forvaltning .
Doaimmahusat mat vuosttažettiin galget čađahit váldedoaimmaid , organiserejuvvojit dábálaččat hálddahussan .
Innenfor den juridiske personen staten er det mange organer med en særegen formell status slik som Stortinget , Kongen og domstolene .
Juridihkalaš persovnna stáhtas leat máŋga orgána main lea sierralágan formála stáhtus nu mo Stuorradikkis , Gonagasas ja duopmostuoluin .
I forvaltningsapparatet under departementene er også mange varianter , f.eks. Datatilsynet og forvaltningsorganer med særskilte fullmakter mv. .
Hálddahusvuogádagas departemeanttaid vuolde leat maiddái máŋga variántta , ovdamearkka dihtii Dáhtabearráigeahčču ja hálddahusorgánat main leat sierra fápmudusat jna. .
Forvaltningsorganer med særskilte fullmakter er i hovedsak virksomheter som er nettobudsjettert , dvs. får bevilgningen over 50-post , og har en fri faglig stilling , slik som for eksempel universiteter og ombud .
Hálddahusorgánat main leat sierra fápmudusat leat eanaš doaimmahusat mat leat nettobušehttejuvvon , dat mearkkaša ahte dat ožžot juolludusaset 50-poasttas ja sis lea friddja fágalaš sajádat , nu mo ovdamearkka dihtii universitehtat ja áittardeaddjit .
Virksomhetene faller i det vesentlige inn under økonomiregelverket for staten .
Doaimmahusat gártet eanaš stáhta ekonomiijanjuolggadusčoahki vuollái .
Også bruttobudsjetterte statlige virksomheter kan ha en stor grad av selvstendighet , slik som for eksempel Domstoladministrasjonen , Datatilsynet og Personvernnemnda .
Maiddái bruttobušehttejuvvon stáhtalaš doaimmahusat sáhttet leat hui iehčanasat nu mo ovdamearkka dihtii Duopmostuollohálddahus , Dáhtabearráigeahčču ja Persovdnasuodjalannammagoddi .
Alle disse virksomhetene kjennetegnes ved en høy grad av autonomi , og de fleste er gitt en faglig uavhengighet enten i vedtektene eller i lov .
Buot dáid doaimmahusaid dovdo ­mearka lea ahte dain lea alla autonomiijadássi , ja dain leat eatnašat ožžon fágalaš sorjjasmeahttunvuođa jogo njuolggadusain dahje lágas .
Regjeringens alminnelige instruksjonsmyndighet er innskrenket , for eksempel skjer styring av Domstolsadministrasjonen ved lov , forskrift eller plenarvedtak i Stortinget .
Ráđđehusa dábálaš bagadanvejolašvuohta lea gáržžiduvvon , ovdamearkan stivre láhka , láhkaásahus dahje ­Stuorradikki plenáramearrádus Duopmostuolloháld ­dahusa .
I vurderingen av om en statlig virksomhet bør organiseres som eget rettssubjekt tas det hensyn til virksomhetens art , graden av rettslig og økonomisk regulering , og behovet for direkte politisk styring og kontroll .
Go áigot árvvoštallat berre go stáhtalaš doaimmahus organiserejuvvot sierra riektesubjeaktan , de váldet vuhtii doaimmahusa šlája , rievttálaš ja ekonomalaš muddema dási , njuolgga politihkalaš stivrema ja bearráigeahču dárbbu .
Slike selvstendige organisasjonsformer deles i dag inn i statsaksjeselskaper , statsforetak , særlovselskaper , helseforetak og stiftelser .
Dákkár iehčanas organiserenvuogit juhkkojuvvojit odne stáhtaoasussearvin , stáhtafitnodahkan , sierraláhkafitnodahkan , dearvvašvuođalágádussan ja vuođđudussan .
Staten eier selskapene og styrer fra eierposisjon .
Stáhta oamasta fitnodagaid ja stivre daid eaiggádin .
Selskapene finansierer sin virksomhet primært ved inntekter i markedet , sekundært ved statlige bevilgninger som en form for kompensasjon for samfunnspålagte oppgaver .
Fitnodagat ruhtadit iežas doaimmahusa eanaš márkanboađuiguin , nuppáldasat stáhtalaš juolludemiiguin dego muhtunlágan buhtadussan geatnegahttojuvvon servodat ­doaimmaid ovddas .
Riksrevisjonens fører kontroll med at eierfunksjonen utøves korrekt , og kontrollerer at eventuelle bevilgninger brukes i samsvar med Stortingets forutsetninger ( konstitusjonelt ansvar ) .
Riikarevišuvdna goziha ahte eaig ­gátvuohta fuolahuvvo dohkálaččat , ja dárkkista ahte vejolaš juolludeamit geavahuvvojit Stuorradik-ki eavttuid vuođul ( vuođđolágalaš ovddasvástádus ) .
De ansatte er ikke statstjenestemenn og omfattes normalt ikke av de statlig inngåtte tariffavtalene .
Daid bargit eai leat stáhtabargit eai ge sidjiide dábálaččat guoskka stáhtalaš tariffašiehtadusat .
Helseforetaksloven har en rekke særbestemmelser som er tilpasset sektoren og de særskilte styringsbehovene som foreligger , for eksempel vedrørende forvaltningsloven , offentlighetsloven og klagebehandling .
Dearvvašvuođalágáduslágas leat máŋga sierra ­mearrádusa mat leat heivehuvvon suorgái ja daidda sierra stivrendárbbuide mat leat , ovdamearkka dihtii hálddašanlága ektui , almmolašvuođalága ektui ja váiddameannudeami ektui .
I flere sammenhenger der Sametingets stilling har vært vurdert har Sametinget vært sammenlignet med kommunene og fylkeskommunene .
Go máŋgga oktavuođas leat árvvoštallan Sámedikki sajádaga , de leat buohtastahttán Sámedikki gielddaiguin ja fylkkagielddaiguin .