pere/sami_parallel huggingface dataset:
Sametingspresident Egil Olli var til stede og hold et innlegg ved overleveringen av utredningen .
Sámediggepresideanta Egil Olli oassálasttii čielggadusa geigema oktavuhtii ja su lei maiddái sáhkavuorru .
Ved overleveringen ga han uttrykk for en forventning om at det store utredningssporet i utviklingen av sameretten og samepolitikken i Norge nå er satt .
Geigema oktavuođas son dovddahii vuordámuša dasa ahte dál lei Norgga sámerievtti ja sámepolitihka čielggadanbargu ovdáneamen rievttes guvlui .
- Utfordringen er nå å få lovfestet bestemmelser som både i prinsipp og praksis anerkjenner samiske rettigheter til å eie og bruke de aktuelle landområdene , samt delta i forvaltningen , sa president Egil Olli .
- Hástalussan lea dál oažžut dakkár mearrádusaid láhkii , mat sihke prinsihpalaččat ja geavatlaččat dohkkehit sámi vuoigatvuođaid eaiggáduššat ja geavahit guoskevaš eatnamiid , ja oassálastit hálddašeapmái , dajai presideanta Egil Olli .
Høringsfristen til Samerettsutvalgets utredning gikk ut i februar 2009 og Sametinget skal nå konsultere med Regjeringen i arbeidet videre med Samerettsutvalgets forslag .
Áigemearri ovddidit gulaskuddancealkámušaid Sámi vuoigatvuođalávdegotti čielggadussii loahpai guovvamánus 2009 ja Sámediggi áigu dál konsulteret Ráđđehusa viidáset barggus Sámi vuoigatvuođalávdegotti evttohusain .
Sametinget behandlet Samerettsutvalget forslag i februar 2009 .
Sámediggi meannudii Sámi vuoigatvuođalávdegotti evttohusa guovvamánus 2009 .
Vedtaket da danner grunnlaget for dette videre arbeidet .
Dat mearrádus mii dalle dahkkojuvvui , lea vuođđun dán viidáset bargui .
NOU 2007 : 13 , " Den nye sameretten " bind A.
NOU 2007 : 13 , " Den nye sameretten " bind A.
NOU 2007 : 13 , " Den nye sameretten " bind B.
NOU 2007 : 13 , " Den nye sameretten " bind B. .
NOU 2007 : 14 , " Samisk ressursbruk og rettssituasjon fra Hedmark til Troms " .
NOU 2007 : 14 , " Samisk ressursbruk og rettssituasjon fra Hedmark til Troms " .
Samerettsutvalgets forslag
Sámi vuoigatvuođalávdegotti evttohus
Samerettsutvalget har foreslått tre store lovforslag .
Sámi vuoigatvuođalávdegoddi lea evttohan golbma stuorra láhkaevttohusa .
Kartleggingslovgiving - identifisering av individuelle eier- og bruksrettigheter .
Kártenláhkaaddin - dovdát ovttaskasaid eaiggáduššan- ja geavahanvuoigatvuođaid .
Konsultasjons- og saksbehandlingslovgiving - prosedyrer for involvering av Sametinget i beslutninger som påvirker samiske forhold .
Konsultašuvdna- ja áššemeannudanláhkaaddin - vuogit dasa mo searvvahit Sámedikki daidda mearrádusaide , mat váikkuhit sámi diliid .
Styrings- og forvaltningslovgiving av grunn og naturressurser - samisk deltaking i organ som styrer og forvalter den grunn Statskog i dag forvalter eiendomsretten til .
Eatnamiid ja luondduresurssaid stivren- ja hálddašanláhkaaddin - sámi oassálastin daidda orgánaide , mat stivrejit ja hálddašit daid eatnamiid maid opmodatvuoigatvuođa Statskog dál hálddaša .
I tillegg foreslår Samerettsutvalget endringer av plan- og bygningsloven , naturvernloven , mineralloven og reindriftsloven .
Dasa lassin evttoha Sámi vuoigatvuođalávdegoddi rievdadit plána- ja huksenlága , luonddugáhttenlága , minerálalága ja boazodoallolága .
Etter dette er det kommet ny plan- og bygningsloven og ny naturmangfoldslov som tar inn over seg forslagene fra Samerettsutvalget .
Dan maŋŋá leat boahtán ođđa plána- ja huksenláhka ja ođđa luonddušláddjivuođaláhka mat doahttalit Sámi vuoigatvuođalávdegotti evttohusaid .
Sametingets prinsipper for det videre arbeidet
S ámedikki prinsihpat viidáset bargui
Sametinget har lagt følgende prinsipper til grunn for det videre arbeidet med Samerettsutvalget .
Sámediggi lea bidjan čuovvovaš prinsihpaid vuođđun viidáset bargui Sámi vuoigatvuođalávdegotti evttohusain .
En ny lovgiving må samlet sikre :
Ođđa láhkaaddin ferte ollislaččat sihkkarastit :
Reell anerkjennelse av samiske rettigheter .
Sámi vuoigatvuođaid duohta dohkkeheami .
En kartlegging av rettigheter som også sikrer kollektive samiske rettigheter .
Daid vuoigatvuođaid kártema , mat maiddái sihkkarastet oktasaš sámi vuoigatvuođaid .
Et rettsbilde som er likeverdig over hele det tradisjonelle samiske område og som sikrer reell likhet mellom majoritet og minoritet , og mellom ulike samiske områder .
Dakkár riektegova , mii lea dásseárvosaš miehtá árbevirolaš sámi guovllu ja mii sihkkarastá duohta ovttaláhkásašvuođa majoritehta ja minoritehta gaskkas , ja iešguđet sámi guovlluid gaskkas .
Kriterier i det videre arbeidet
Eavttut viidáset bargui
Hovedkriterier ved utformingen av lover og tiltak for å sikre samenes rettigheter til land og naturressurser er folkeretten .
Váldoeaktun lágaid ja doaibmabijuid hábmema oktavuođas maiguin sihkkarastit sápmelaččaide eana- ja resursavuoigatvuođaid lea álbmotriekti .
Samerettsutvalget har foretatt en til dels omfattende drøfting av urfolksretten .
Sámi vuoigatvuođalávdegoddi lea guorahallan viehka viidát álgoálbmotrievtti .
Likevel framstår en del vurderinger og konklusjoner som ufullstendige og i noen tilfeller ikke korrekte .
Dattetge gávdnojit muhtun árvvoštallamat ja konklušuvnnat mat eai leat dievaslaččat ja muhtun oktavuođain maid boastut .
Dette gjør at noen av utvalgets forslag framstår som problematiske .
Danne leat lávdegotti evttohusa muhtun oasit váddásat .
Folkeretten utgjør rammen for de vurderinger og forslag som fremmes .
Álbmotriekti lea rámman daid árvvoštallamiidda ja evttohusaide , mat ovddiduvvojit .
Folkeretten er også instrumentet for konfliktdemping og ordnede og legitime rettsforhold .
Álbmotriekti doaibmá maiddái gaskaoapmin vuostálasvuođaid váidudeapmái ja čorgadis ja lobálaš riektediliide .
En kortfattet oppsummering av de folkerettslige rammene er følgende :
Álbmotrievttálaš rámmaid oanehis čoahkkáigeassu :
Staten er forpliktet til å verne mot inngrep som kan skade grunnleggende vilkår for samisk kultur .
Stáhta lea geatnegahttojuvvon suodjalit dakkár sisabahkkemiid vuostá , mat sáhttet vaháguhttit sámi kultuvrra vuođđoeavttuid .
o Ved vurdering av om inngrep kan skade samisk kultur skal effekten av tidligere , og planlagte inngrep trekkes inn .
o Árvvoštallama oktavuođas sáhttet go sisabahkkemat vaháguhttit sámi kultuvrra , galget ovddeš ja plánejuvvon sisabahkkemiid váikkuhusat váldojuvvot ovdan .
o Ved vurdering av tiltak som kan begrense kulturutøvelsen skal hensynet til samisk kultur vektlegges .
o Dakkár doaibmabijuid árvvoštallama oktavuođas , mat sáhttet gáržžidit kulturdoaibmama , galgá deasta sámi kultuvrii deattuhuvvot .
o Næringer må ikke være kulturspesifikke for å være vernet
o Ealáhusat eai dárbbaš leat kulturvuđot jos galget suodjaluvvot .
Staten plikter å iverksette positive særtiltak når det er nødvendig for urfolks kulturvern og utvikling .
Stáhta geatnegahttojuvvo , go lea dárbu , álggahit positiiva doaibmabijuid álgoálbmoga kultursuodjaleami ja ovdáneami dihte .
Staten er forpliktet til reelt å anerkjenne urfolks land og ressursrettigheter .
Stáhta lea geatnegahttojuvvon duohtavuođas dohkkehit álgoálbmogiid eana- ja resursavuoigatvuođaid .
o En langvarig kartleggingsprosess i områder hvor det eksisterer samiske kollektive og individuelle land- og ressursrettigheter er i seg selv ikke tilstrekkelig for en reell og praktisk anerkjennelse av eiendoms- og bruksrettigheter
o Guhkes áiggi kártenproseassa guovlluin gos leat sámi oktasaš ja ovttaskas eana- ja resursavuoigatvuođat ii leat iešalddis doarvái duohta ja geavatlaš eaiggát- ja geavahanvuoigatvuođaid dohkkeheapmái .
o Folkeretten gir et videre rom for å akseptere samisk bruk som rettighetsskapende enn norske rettsregler , dette er ikke minst tilfelle for kollektive eier- og bruksrettigheter .
o Álbmotriekti addá buoret vejolašvuođa go Norgga riekteregelat dohkkehit sámi geavahusa dakkár vuogádahkan mii duddjo vuoigatvuođaid , ná lea erenoamážit oktasaš eaiggát- ja geavahanvuoigat ­vuođaid oktavuođas .
Retten til selvbestemmelse , deltakelse og konsultasjoner er selvstendige rettigheter , fastsatt i ulike internasjonale rettsinstrumenter .
Vuoigatvuohta iešmearrideapmái , searvamii ja konsultašuvnnaide leat iehčanas vuoigatvuođat , mat leat mearriduvvon sierranas riikkaidgaskasaš riekteinstrumeanttain .
Disse rettighetene er likevel slik at det kan være glidende overganger mellom disse avhengig av hvor viktige aktuelle saker er for det samiske folk .
Dát vuoigatvuođat sáhttet dattetge leat latnalasat , sorjavaččat das man deaŧalaččat guoskevaš áššit leat sámi álbmogii .
o Samer har rett til selvbestemmelse Selvbestemmelsesretten er en kollektiv rett .
o Sápmelaččain lea iešmearridanvuoigatvuohta . Iešmearridanvuoigatvuohta lea oktasaš vuoigatvuohta .
o Samene har rett til deltakelse og konsultasjoner om sine egne prioriteringer bl.a knyttet til tradisjonelle landområder .
o Sápmelaččain lea searvan- ja konsultašuvdnavuoigatvuohta iežaset vuoruhemiid oktavuođas earret eará go lea sáhka árbevirolaš eatnamiin .
I det videre arbeidet med Samerettsutvalget II er det viktig for Sametinget å ha en bred kjennskap til situasjonen slik den er i dag , og til folkets synspunkter på framtidige løsninger .
Viidáset barggus Sámi vuoigatvuođalávdegotti II evttohusain lea deaŧalaš ahte Sámedikkis lea viiddis máhttu dili birra nugo dat odne lea , ja ahte Sámediggi diehtá makkár oainnut olbmuin leat boahtteáiggi čovdosiid ektui .
Det er derfor arrangert en rekke folkemøter i de samiske områdene sør for Finnmark .
Danne leatge lágiduvvon álbmotčoahkkimat sámi guovlluin mátta bealde Finnmárkku .
Sametingspresident Egil Olli understreker at alle innspill som har kommet fram på folkemøtene vil bli tatt med i det videre arbeidet , og at Sametinget også kommer til å være mottakelig for innspill i etterkant av folkemøtene .
Sámedikki presideanta Egil Olli deattuha ahte buot árvalusat mat leat boahtán ovdan álbmotčoahkkimiin , váldojuvvojit mielde viidáset bargui , ja ahte Sámediggi maiddái maŋŋá álbmotčoahkkimiid lea gearggus váldit vuostá árvalusaid .
Ønsket folkets innspill .
Háliidii olbmuin rávvagiid
Vurderinger av Samerettsutvalget forslag
Sámi vuoigatvuođalávdegotti evttohusa árvvoštallan
Forslaget om en kartleggingslovgiving er positivt .
Evttohus kártenláhkaaddima birra lea buorre .
Forslaget om at kartleggingen bare skal skje i henhold til norsk rett og forutsetningen om at norsk rett fullt ut samsvarer med internasjonal rett er det vanskelig å slutte seg til .
Evttohussii ahte kárten galgá čađahuvvot dušše norgga rievtti ektui ja dainna eavttuin ahte norgga riekti ollásit dávistivččii riikkaidgaskasaš riektái , lea váttis guorrasit .
I loven må det klart framkommer at samenes kollektive rettigheter også skal utredes .
Lágas galgá čielgasit boahtit ovdan ahte maiddái sámiid oktasaš vuoigatvuođat galget čielggaduvvot .
Terskelen for hva som skal utredes må også være lav , og det samme gjelder for mulighetene til å ta opp igjen rettskraftige saker for domstolsbehandling .
Šielbmá das mii galgá čielggaduvvot , ferte maiddái leat vuollegaš , ja seamma guoská vejolašvuođaide fas váldit ovdan riektefámolaš áššiid duopmostuolu meannudeapmái .
Forslaget om en konsultasjons- og saksbehandlingslovgiving er positivt .
Evttohus konsultašuvdna- ja áššemeannudanláhkaaddima birra lea buorre .
Konsultasjoner utgjør sammen med selvbestemmelsesretten hjørnesteinen i den internasjonale urfolksretten .
Konsultašuvnnat ovttas iešmearridanvuoigatvuođain doibmet čiehkajuolgin riikkaidgaskasaš álgoálbmotrievttis .
En egen lovgiving som gjennomfører forpliktelsene til konsultasjoner vil bidra til at både forvaltningspraksis og en rekke lover bringes i samsvar med urfolksretten .
Sierra láhkaaddin mii čađaha konsultašuvdnageatnegasvuođaid váikkuha dan ahte sihke hálddašangeavat ja ollu lágat dávistivčče álgoálbmotriektái .
Styrings- og forvaltningslovgivingen av grunn og ressurser må både prinsipielt og reelt anerkjenne samiske kollektive og individuelle land- og ressursrettigheter .
Eatnamiid ja resurssaid stivren- ja hálddašanláhkaaddin ferte sihke prinsihpalaččat ja duohtavuođas dohkkehit sámiid oktasaš ja ovttaskas eana- ja resursavuoigatvuođaid .
Det må også ivareta samenes rett til selvbestemmelse og rett til deltakelse .
Dat ferte maiddái fuolahit sápmelaččaid iešmearridanvuoigatvuođa ja searvanvuoigatvuođa .
Samerettsutvalgets flertallsforslag ( hålogalandslov ) / allmenningen og det ene mindretallsforslaget ( revidert Statskog ) ivaretar ikke disse hensynene .
Sámi vuoigatvuođalávdegotti eanetlogu evttohus ( hålogalánddaláhka ) / allmennet ja unnitlogu nubbi evttohus ( ođastuvvon Statskog ) eai fuolat dáid beliid .
Ved slik lovgiving må samene derfor sikres både en grunneierposisjon og selvbestemmelsesposisjon .
Dán lágan láhkaaddima bokte ferte danne sámiide sihkkarastojuvvot sihke eanaeaiggát ­posišuvdna ja iešmearridanposišuvdna .
Dette kan skje gjennom ordninger for fellesforvaltning med andre folkevalgte organ .
Dát sáhttá dahkkojuvvot oktasašhálddašanortnegiid bokte ovttas eará álbmotválljen orgánaiguin .
Om Sametinget
Sámedikki birra
Sametinget er en folkevalgt forsamling for samene i Norge .
Sámediggi lea Norgga sámiid ovddasteaddji álbmotválljen orgána .
39 representanter velges fra 7 valgkretser hvert fjerde år .
39 áirasa válljejuvvojit 7 válgabiirres juohke njealját jagi .
Sametingets representanter 2009 - 2013 Sametinget / Johan Mathis Gaup
Sametinget / Johan Mathis Gaup
President Egil Olli Sametinget ©Johan Mathis Gaup
Egil Olli Sametinget ©Johan Mathis Gaup
Sametingsrådet Jan Roger Østby
Jan Roger Østby
Sametinget arbeider med alle saker innenfor alle samfunnsområder som særlig berører samene , i tillegg til å gi uttalelser og være en høringsinstans for offentlige myndigheter .
Sámediggi bargá buotlágan áššiiguin iešguđet servodatsurggiin , mat gusket erenoamážit sámiide , dasa lassin ahte dat buktá cealkámušaid ja lea almmolaš eiseválddiid gulaskuddaninstánsa .
Sametinget forvalter en del av de midlene som bevilges til samiske formål over statsbudsjettet , og gjennom Sametinget har samene i Norge fått en viss myndighet innenfor kultur , språk , opplæring , kulturminnevern og næring .
Sámediggi hálddaša oasi ruđaiguin , mat juolluduvvojit sámi áššiide stáhtabušeahtas , ja Sámedikki bokte leat sámit Norggas ožžon dihto mearrideami kultuvrras , gielas , oahpahusas , kultur- ­muitosuodjalusas ja ealáhusain .
Historikk I 1978 vedtok Stortinget å demme opp Alta-Kautokeinovassdraget og bygge en kraftstasjon .
Oanehis historjá Stuorradiggi mearridii 1978:s dulvadit Álttá-Guovd ­ageainnueanu ja hukset elfápmorusttega .
Dette førte til omfattende protester , aksjoner og demonstrasjoner både fra samene og fra miljøpolitisk hold .
Das bohciidedje garra vuostálastimat , akšuvnnat ja miellačájeheamit sihke sámiid ja biraspolitihkalaš lihkadusa beales .
Samenes kamp mot kraftstasjonen og for sine urfolksrettigheter fikk mye oppmerksomhet både i Norge og i utlandet .
Dat ahte sámit vuostálaste elfápmorusttega huksema ja gáibidedje álgoálbmotvuoigatvuođaideaset , bovttii ollu fuopmášumi sihke Norggas ja olgoriikkas .
Myndighetene nedsatte Samerettsutvalget og Samekulturutvalget for å komme samenes krav i møte .
Eiseválddit ásahedje Sámi vuoigatvuođalávdegotti ja Sámi kulturlávdegotti , maid ulbmil lei duhtadit sámiid gáibádusaid .
Allerede i 1984 kom Samerettsutvalget med sin første delinnstilling , " Om samenes rettstilling " , og den la grunnlaget for Stortingets vedtak i 1987 om en egen samelov og dermed opprettelsen av Sametinget .
Sámi vuoigatvuođalávdegoddi buvttii 1984:s vuosttas oasseárvalusas , " Sámi vuoigatvuođaid dili birra " , ja dat lei vuođđun Stuorradikki 1987 mearrádussii ahte ásahit sierra sámelága ja nu maid ásahit Sámedikki .
Det første Sametinget ble åpnet 9. oktober 1989 i Karasjok av H.M. .
G. M. Gonagas Olav V rabai Sámedikki vuosttas geardde golggot ­mánu 9. b. 1989 .
Kong Olav V. Ole Henrik Magga fra Norske Samers Riksforbund ble den første presidenten i Sametinget .
Ole Henrik Magga , Norgga Sámiid Riikkase , ­arvvis lei Sámedikki vuosttas presideanta .
Sentrale lover og konvensjoner Som urfolk og minoritet har samene rett til en særlig status i henhold til internasjonal og nasjonal rett .
Guovddáš lágat ja konvenšuvnnat Álgoálbmogin ja unnitlohkun lea sámiin vuoigatvuohta sierra sajádahkii riikkaidgaskasaš ja riikka siskkáldas rievtti vuođul .
Et viktig grunnlag for samenes rettigheter som folkegruppe er slått fast i det norske lovverket .
Deaŧalaš vuođđu sámiid vuoigatvuođaide álbmotjoavkun lea nannejuvvon Norgga lágain .
gjennom sameloven , finnmarksloven , plan- og bygningsloven , opplæringsloven , kulturminneloven og reindriftsloven , samt gjennom ratifikasjon av internasjonale konvensjoner som ILO-konvensjon nr. 169 og FNs konvensjon om sivile og politiske rettigheter .
Norggas leat maid geatnegasvuođat sámiid ektui sámelága , finnmárkkulága , plána- ja huksenlága , oahpa , ­huslága kulturmuitolága ja boazodoallolága vuođul ja dakkár riikkaidgaskasaš soahpamušaid ratifiserema vuođul , go ILO . ­konvenšuvdna 169 ja ON-konvenšuvdna siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid birra .
Konsultasjoner Som urfolk har samene rett til å bli konsultert i saker som kan få direkte betydning for dem .
Konsultašuvnnat Álgoálbmogin lea sámiin vuoigatvuohta konsulterejuvvot dak ­kár áššiin , main sáhttá lea njuolgga mearkkašupmi sidjiide .
Det betyr at norske myndigheter er forpliktet , gjennom folkeretten , til å konsultere samene i saker som har betydning for det samiske samfunnet .
Dat mearkkaša ahte Norgga eiseválddit leat geatnegahttojuvvon , álbmotrievtti vuođul , konsulteret sámiid dakkár áššiin , main lea mearkkašupmi sámi servodahkii .
Det er inngått avtale mellom staten og Sametinget om hvordan konsultasjonene skal foregå .
Stáhta ja Sámediggi leat dahkan šiehtadusa das mo konsultašuvnnat galget čađahuvvot .
Konsultasjonsprosedyrene gjelder i alle typer saker , som for eksempel i arbeidet med lover eller administrative tiltak som kan påvirke samiske interesser direkte .
Konsultašuvdnaprosedyrat gustojit buotlágan áššiide , nu go ovdamearkka dihtii láhkabargguide dahje hálddahuslaš doaib ­mabijuide mat sáhttet váikkuhit sámi beroštumiide njuolgga .
Konsultasjonene skal ikke avsluttes så lenge Sametinget og staten mener det er mulig å oppnå enighet .
Konsultašuvnnat eai galgga loahpahuvvot nu guhká go Sá ­medikki ja stáhta mielas lea vejolaš juksat ovttamielalašvuođa .
SAMETINGETS ORGANISERING Plenum Sametinget regulerer sin virksomhet innenfor de rammer som er gitt i sameloven og Sametingets egen arbeidsorden .
SÁMEDIKKI ORGANISEREN Dievasčoahkkin Sámediggi regulere doaimmas daid rámmaid siste mat leat addojuvvon sámelágas ja Sámedikki iežas bargoortnegis .
Sametinget i plenum er Sametingets øverste organ og myndighet .
Sá ­medikki dievasčoahkkin lea Sámedikki bajimus orgána ja váldi .
Plenum fastsetter arbeidsorden og utformer regler og retningslinjer for all virksomhet i regi av Sametinget .
Dievasčoahkkin mearrida bargoortnega ja ráhkada njuolgga ­dusaid buot Sámedikki doaimmaide .
Plenumsmøter avholdes vanligvis fire ganger i året .
Dievasčoahkkimat dollo ­juvvojit dábálaččat njelljii jagis .
Plenumsledelsen innkaller til og leder plenumsmøtene . Plenumsledelsen består av plenumsleder , nestleder og tre medlemmer valgt ved forholdstallsvalg .
Dievasčoahkkima jođihangottis leat dievasčoahkkinjođiheaddji , nubbijođiheaddji ja golbma lahtu mat leat válljejuvvon gorrelohkoválgga vuođul .
For perioden 2009-2013 er Jarle Jonassen fra Norske Samers Riksforbund valgt som plenumsleder .
Áigodahkii 2009-2013 lea Jarle Jonassen , Norgga Sámiid Riikkaservvis , válljejuvvon dievasčoahkkinjođiheaddjin .
Sametingsrådet Sametinget styres etter det parlamentariske prinsippet hvor det sittende og utøvende sametingsrådet baserer sin virksomhet på tillit hos flertallet i plenum .
Sámediggeráđđi Sámediggi doaibmá parlamentáralaš prinsihpa mielde , mas doaibmi sámediggeráđđi doaibmá dievasčoahkkima eanetlogu luohttámuša vuođul .
Presidenten velges av plenum og utnevner blant sametingsrepresentantene minst fire medlemmer til sametingsrådet .
Dievasčoahkkin vállje presideantta gii nammada uhcimusat njeallje lahtu sámediggeráđđái sámedig ­geáirasiid gaskkas .
Presidenten og de representantene som blir utnevnt til sametingsrådet trer deretter ut av plenum og deres vararepresentanter tar sete som representanter .
Presideanta ja dat áirasat , geat leat namma ­duvvon sámediggeráđđái , guđđet dasto dievasčoahkkima ja sin várrelahtut váldet saji dievasčoahkkimii áirrasin .
Sametingsrådet fungerer som Sametingets regjering og står for den daglige , politiske virksomheten .
Sámediggeráđđi doaibmá Sámedikki ráđđehussan ja čađaha beaivválaš , politihkalaš doaimma .
Dette omfatter både å initiere og å fremme saker overfor plenum , fatte egne endelige vedtak og å sette i verk vedtak i Sametinget .
Dasa gullá sihke álggahit ja ovddidit áššiid dievasčoahkkimii , dahkat sierra loahpalaš mearrádusaid ja čađahit Sámedikki mearrádusaid .
For perioden 2009-2013 er Egil Olli fra Arbeiderpartiet valgt til sametingspresident .
Áigodahkii 2009-2013 lea Egil Olli , Bargiidbellodagas , válljejuvvon Sámedikki presideantan .
Sametingsrådet består for øvrig av visepresident Laila Susanne Vars fra Árja og rådsmedlemmene Marianne Balto og Vibeke Larsen fra Arbeiderpartiet og Ellinor Marita Jåma fra Åarjel-Saemiej Gïelh .
Sámediggeráđis leat muđui várrepresideanta Laila Susanne Vars , Árjjas , ja ráđđelahtut Marianne Balto ja Vibeke Larsen , Bargiidbello , ­dagas ja Ellinor Marita Jåma , listtas Åarjel-Saemiej Gïelh .
Tilskuddsstyret Tilskuddsstyret er ansvarlig for Sametingets fonds- og tilskuddsordninger .
Doarjjastivra Doarjjastivrras lea ovddasvástádus Sámedikki foanda- ja doarjjaortnegiin .
I tillegg forvalter styret en rekke stipend- og tilskuddsordninger innen kultur- og næringsutvikling , opplæring , samisk språk , kulturminnevern og helse- og sosialtjenester .
Dasa lassin hálddaša stivra máŋga stipeanda- ja doarjjaortnega kultur- ja ealáhusovddideami , oahpahusa , sámegiela , kulturmuitosuodjalusa ja dearvvašvuođa- ja sosiála ­bálvalusaid várás .
Styrets medlemmer velges blant Sametingets representanter og vararepresentanter .
Stivrra lahtut válljejuvvojit Sámedikki áirasiid ja várreáirasiid gaskkas .
Det er sametingsrådet som oppnevner Sametingets tilskuddstyre .
Sámediggeráđđi nammada Sámedikki doarjjastivrra .
Marie Therese Nordsletta Aslaksen fra Samer bosatt i Sør-Norge leder tilskuddstyret i perioden 2009-2013 .
Marie Therese Nordsletta Aslaksen , listtas Sámit Mátta-Norggas , jođiha doarjjastivrra áigodagas 2009-2013 .
Komiteene fremmer på bakgrunn av et forslag fra sametingsrådet , eventuelt møtelederskapet , innstilling til plenum i de sakene møtelederskapet oversender komiteene .
Lávdegottit ovddidit sámediggeráđi , vejolaččat čoahkkinjođihangotti , evttohusa vuođul árvalusa dievasčoahkkimii dain áššiin , maid čoahkkinjođihangoddi sádde lávdegottiide .
Komitemøtene avholdes vanligvis fire ganger i året i forkant av plenumsmøtene .
Lávdegoddečoahkkimat dollojuvvojit dábálaččat njelljii jagis ovdal dievasčoahkkimiid .
Språkstyret Sametingets språkstyre er det norske sametingsrådets rådgivende organ i språkfaglige spørsmål .
Giellastivra Sámedikki giellastivra lea Norgga beale sámediggeráđi giellafágalaš ráđđeaddi orgána .
Språkstyret skal blant annet fremme språkpolitiske saker overfor sametingsrådet som de mener er viktige for samfunnet , og som Sametinget skal arbeide med slik at samisk språk utvikles .
Giellastivra galgá earret eará ovddidit dakkár giellapolitihkalaš áššiid sámediggeráđđái , maid sii atnet deaŧalažžan servodahkii ja maiguin Sámediggi galgá bargat vai sámegiella ovdána .
Sametinget velges av og blant samer hvert fjerde år . Valget avholdes samtidig med stortingsvalget .
SÁMEDIGGEVÁLGA Sámediggái válljejit sápmelaččat sápmelaččaid sámediggi , ­válggas mii lea juohke njealját jagi seamma beaivvi go stuorradiggeválga lea .
Til valget i 2009 ble det innført en ny valgordning for Sametinget hvor blant annet antall valgkretser ble redusert fra 13 til 7 , og antall representanter fra 43 til 39 .
Jagi 2009 válgii bođii ođđa válgaortnet Sámedikki várás , earret eará geahppánedje válgabiirret , ovdal ledje 13 ja dál dušše 7 , ja áirasiid lohku geahppánii , ovdal ledje 43 áirasa ja dál leat 39 .
Sametingets valgmanntall Til sametingsvalget er det opprettet et eget valgmanntall .
Sámedikki jienastuslohku Sámediggeválgga várás lea ásahuvvon sierra jienastuslohku .
Alle samer fra Norge over 18 år , eller som fyller 18 år i valgåret , har rett til å registrere seg i valgmanntallet og stemme ved sametingsvalget .
Buot Norgga beale sápmelaččain , geat leat badjel 18 jagi dahje devdet 18 jagi válgajagi , lea vuoigatvuohta čálihit iežaset jienastuslohkui ja jienastit sámediggeválggas .
Det samme gjelder for samer fra Finland og Sverige som er folkeregistrert i Norge i valgåret , og samer fra Russland som har vært folkeregistrert i Norge i 3 år .
Suoma ja Ruoŧa beale sápmelaččain lea seamma vuoigatvuohta , jos sii álb ­motregistara mielde orrot Norggas válgajagi ja Ruošša beale sápmelaččain go leat álbmotregistara mielde orron Norggas 3 jagi .
For å bli registrert i valgmanntallet må man avgi erklæring om at man :
Go áigu čálihit jienastuslohkui , de ferte julggaštit ahte :
at man har samisk som hjemmespråk , eller at minst en av foreldrene , besteforeldrene eller oldeforeldrene har eller har hatt samisk som hjemmespråk , eller at man er barn av en som allerede er registrert i valgmanntallet .
- atná iežas sápmelažžan , ja - ahte su ruovttugiella lea sámegiella , dahje ahte nuppi áhkus / ádjás , dahje ovtta máttarvánhemis lea dahje lea leamaš sáme ­giella ruovttugiellan , dahje - lea jienastuslohkui čálihuvvon olbmo mánná Jienastuslohku lea čadnojuvvon álbmotregistarii .
Valgmanntallet er knyttet opp mot folkeregisteret .
Válgajagi čujuhus álbmotregistaris adnojuvvo sámediggeválggas .
Det er den folkeregistrerte adressen i valgåret som brukes ved sametingsvalget .
Go oktii lea čálihuvvon jienastuslohkui , de ii dárbbaš šat čálihit ođđasis .
For å registrere seg kan man fylle ut et skjema som man finner på Sametingets nettside .
Sámedikki bušeahtta Sámedikkis eai leat eará sisaboađut go dat maid Stuorradiggi juolluda stáhtabušeahtas .
Sametinget står i prinsippet fritt til å disponere disse midlene i tråd med sin politikk .
Sámediggi mearrida prinsihpalaččat ieš movt hálddaša daid ruđaid iežas politihka vuođul .
Hvert år vedtar Sametinget sitt eget budsjett og sitt eget forslag til nye tiltak og bevilgninger til samiske formål på kommende års statsbudsjett .
Juo ­hke jagi mearrida Sámediggi iežas bušeahta ja evttoha ođđa doaibmabijuid ja juolludusaid sámi ulbmiliidda boahttevaš jagi stáhtabušehttii .
Det er den sittende regjering som avgjør i hvilken grad den vil ta hensyn til Sametingets ønsker når forslag til statsbudsjett skal utarbeides .
Dat ráđđehus mii ain goas lea , mear ­rida man muttos váldá vuhtii Sámedikki sávaldagaid go stáhtabušeahttaevttohus galgá ráhkaduvvot .
Størstedelen av Sametingets budsjett går til tiltak innenfor språk , kultur , opplæring , næring , miljø- og kulturvern , helse- og sosial , likestilling , bibliotek , regional utvikling og internasjonalt arbeid .
Stuorámus oassi Sámedikki bušeahtas manná doaibmabijuide mat gusket gillii , kultuvrii , oahpahussii , ealáhusaide , birasgáhttemii , kultursuod , ­jaleapmái dearvvašvuođa- ja sosiáladoaimmaide , dásseárvu , ­bargui girjerájuide , guovlulaš ovdáneapmái ja riikkaidgaskasaš bargui .
SAMETINGSBYGNINGEN
SÁMEDIGGEVIESSU
Sametingsbygningen i Karasjok ble offisielt åpnet 2. november 2000 av H.M. .
Gonagaslaš majestehta Gonagas Harald V rabai sámedig ­geviesu almmolaččat skábmamánu 2. b. 2000 .
Kong Harald V. Den er tegnet av sivilarkitektene Stein Halvorsen og Christian Sundby .
Vistti leaba tevdnen siviilaarkiteavtta guovttos Stein Halvorsen ja Christian Sundby .
Arbeidet med bygget startet i 1998 , og i 1999 foretok stortingspresident Kirsti Kolle Grøndahl grunnsteinsnedleggelsen .
Huksenbargu álggahuvvui1998:s , ja 1999:s bijai stuor ­radikki presideanta Kirsti Kolle Grøndahl vuođđogeađggi .
Bygningen er formet som en halvsirkel i to etasjer med bibliotek , resepsjon , møterom og et førtitalls kontorer .
Visti lea hábmejuvvon beallegeardun mas leat guokte gearddi gos leat bibliotehka , resepšuvdna , čoahkkinlanjat ja 40 kantuvrra .
I enden av halvsirkelen ligger plenumssalen som et lavvuformet amfi for møtene i samenes folkevalgte forsamling .
Nuppi geahčen beallegearddu lea lávvohápmásaš dievasčoahkkinlatnja mii lea álbmotválljen dievasčoahkkimiid várás .
I bygningen finnes det to monumentale kunstverk .
Visttis leat guokte hui stuorra dáiddadahkosa .
Det ene er Hilde Skancke Pedersens kunstverk " Luottat " som er plassert i plenumssalen .
Vuosttáš lea dáiddadagus " Luottat " maid Hilde Skancke Pedersen lea tevdnen , lea biddjojuvvon dievasčoahkkinlatnjii .
Det andre er Kristin Ytrebergs utsmykking med samiske ordspråk og regler langs vandrehallen .
Nubbi lea Kristin Ytreberga dáidda , guhkes feaskkir lea čiŋahuvvon sámi sátnevádjasiiguin .
En rekke andre kunstverk er også plassert i bygningen .
Visttis lea maiddái ollu eará dáidagat .
Sametinget ble tildelt Statens byggeskikkpris i 2001 , Nordnorsk Arkitekturpris i 2002 og Fiabci Norways Eiendomspris i kategorien " offentlige bygg " i 2003 .
Sámediggi oaččui Stáhta huksendáhpebálkkašumi 2001:s , Davvinorgga Arkitekturvabálkkašumi 2002:s ja " Fiabci Norways Eiendomspris " nammasaš bálkkašumi kategoriijas " almmolaš visttit " 2003:s .
Administrasjonen Sametingets administrasjon har i hovedsak tre ulike roller overfor de folkevalgte og publikum :
Hálddahus Sámedikki hálddahusas leat vuosttažettiin golbma sierranas rolla áirasiid ja álbmoga ektui :
Forbereder forvaltningssaker for Sametingets ulike politiske beslutningsorgan . Parlamentsforvaltning for Sametinget .
- Ráhkkanahttá hálddahusáššiid Sámedikki sierra politihkalaš mearridanorgánaide - Sámedikki parlamentáralaš hálddahus - Sámediggeráđi politihkalaš čállingoddi
I Sametinget er både selve parlamentet , den politiske ledelsen og forvaltningen samlet i én organisasjon .
Sámedikkis lea sihke parlameanta , politihkalaš jođiheapmi ja hálddahus čohkkejuvvon oktan organisašuvdnan .
Administrasjonen er delt opp i fire fagavdelinger og en plenumsstab og har over 100 ansatte .
Hálddahusas leat njeallje fágaossodaga ja dievasčoahkkinstába , ja leat badjel 100 bargi .
Avdelingene utfører saksbehandling og yter tjenester til både politiske myndigheter og til publikum , mens plenumsstaben har ansvaret for komité- og plenumsmøtene og tilrettelegging for representantene .
Ossodagat meannudit áššiid ja bálvalit sihke politihkalaš dási ja álbmoga , ja dievasčoahkkinstábas lea ovddasvástádus lávdegoddečoahkkimiin ja dievasčoahkkimiin ja áirasiid várás láhčimis .
Sametinget har kontorer i Karasjok , Kautokeino , Nesseby , Kåfjord , Evenes , Tysfjord og Snåsa .
Sámedikkis leat kantuvrrat Kárášjogas , Guovdageainnus , Unjárggas , Gáivuonas , Evenáššis , Divttasvuonas ja Snoasas .
Hver avdeling har et spesielt ansvar som fagpolitisk sekretariat for Sametingsrådet .
Juohke ossodagas lea fágapolitihkalaš čállingoddeovddasvástádus Sámediggeráđđái .
Avdelingene fungerer som rådgivere og saksbehandlere i saker som Sametingsrådet ønsker behandlet , utredet eller på annen måte fulgt opp .
Ossodagat doibmet ráđđeaddin ja áššemeannudeaddjin dakkár áššiin , maid Sámediggeráđđi háliida meannudit , čielggadit dahje eará láhkai čuovvolit .
SAMISK SAMARBEID Samisk parlamentarisk råd Samisk parlamentarisk råd er et parlamentarisk samarbeidsorgan mellom sametingene i Finland , Norge og Sverige .
SÁMI OVTTASBARGU Sámi parlamentáralaš ráđđi Sámi parlamentáralaš ráđđi lea Suoma , Norgga ja Ruoŧa beale sámedikkiid ovttasbargoorgána . Ruošša beal sámit leat bistevaš oassálastit ovttasbarggus .
Samene fra Russland er permanente deltakere i samarbeidet .
Ráđi bargui gullet áššit mat gusket sámiide riikarájiid rastá .
Målet med samarbeidet er å samordne den samiske stemmen internasjonalt , spesielt når det gjelder internasjonal urfolkspolitikk .
Ovttasbarggu ulbmilin lea oktii čatnat sámi áššiid riikkaidgaskasaččat , erenoamážit riikkaidgaskasaš álgoálbmotpolitihka .
Samisk parlamentarisk råd forvalter prinsipielle standpunkter og interesser som fremmes og forsvares på den internasjonale arena .
Sámi parlamentáralaš ráđđi hálddaša daid prinsihpalaš oainnuid ja beroštusaid mat ovddiduvvojit ja bealuštuvvojit riikkaidgaskasaš arenain .
Dette gjøres gjennom deltakelse i nordiske lands delegasjoner og gjennom samarbeid med andre urfolk .
Dát dahkko davviriikkaid sáttagottiide searvama ja ovttasbarggu bokte eará álgoálbmogiiguin .
Her skapes også nordisk samepolitikk gjennom utforming av avtaler og konvensjoner som forplikter enkeltstater .
Dás hábmejuvvo maiddái davviriikkalaš sámepolitihkka dakkár šiehtadusaid ja konvenšuvnnaid hábmema bokte , mat geatnegahttet ovttaskas riikkaid .
Samisk parlamentarisk råd bidrar aktivt til den internasjonale rettsutviklingen for urfolk .
Sámi parlamentáralaš ráđđi váikkuha árjjalaččat riikkaidgaskasaš álgoálbmogiid riekteovdáneami .
Historien har vist at det er gjennom dette arbeidet sametingene har maktet å forplikte nordiske myndigheter i forhold til samiske krav og behov .
Historjá lea čájehan ahte dán barggu bokte dat leat sámedikkit nagodan oažžut davviriikkaid eiseválddiid miehtat sámi gáibádusaide ja dárbbuide .
Samisk parlamentarisk råd ble etablert 2. mars 2000 .
Sámi parlamentáralaš ráđđi ásahuvvui njukčamánu 2. b. 2000 .
Sekretariatet ligger under det sametinget som har presidentvervet .
Čállingoddin doaibmá dat sámediggi mas lea presideanta . Sámedikkit ruhtadit barggu .
Saker som berører samisk språk , utdanning , forskning og næringsutvikling er viktige for Samisk parlamentarisk råd .
Áššit mat gusket sámi gillii , oahpahussii , dutkamii ja ealáhusovddideapmái leat deaŧalaččat Sámi parlamentáralaš ráđđái .
Andre områder som krever samordning , er samisk kunst- og kulturarbeid , Barentssamarbeidet , Arktisk Råd , Interreg og arbeidet med urfolksspørsmål i FN .
Eará suorggit mat gáibidit oktiiordnema , leat sámi dáidda- ja kulturbargu , Barentsovttasbargu , Árktalaš Ráđđi , Interreg ja ONa álgoálb ­motbargu .
Samisk parlamentarisk konferanse Samisk parlamentarisk konferanse blir arrangert av Samisk parlamentarisk råd hvert tredje år for parlamentarikere fra sametingene i Norge , Sverige og Finland .
Sámi parlamentáralaš konferánsa Sámi parlamentáralaš ráđđi lágida juohke goalmmát jagi Sámi parlamentáralaš konferánssa Norgga , Ruoŧa ja Suoma sáme ­dikkiid áirasiid várás .
Ved den første konferansen i 2005 ble Jokkmokkerklæringen vedtatt .
Vuosttáš konferánssas Johkamohkis jagi 2005 dohkkehuvvui Johkamohke-julggaštus .
Denne fremholder samenes rett til selvbestemmelse som blant annet innebærer at samene har rett til selv å representere sine rettigheter og interesser i nasjonale , regionale og internasjonale sammenhenger .
Dát ovdanbuktá earret eará sámiid vuoigatvuođa iešmearrideapmái , mii earret eará mearkkaša ahte sámiin lea vuoigatvuohta ieža ovddastit iežaset vuoigatvuođaid ja beroštusaid nationála , guovllu ja riikkaidgaskasaš oktavuođain .
Sametinget i Sverige Sametinget i Sverige ble opprettet i 1993 .
Sámediggi Ruoŧa bealde Ruoŧa beale Sámediggi ásahuvvui 1993:s .
Mer informasjon på www.samediggi.se
Eanet dieđut gávdnojit dákko www.samediggi.se
Sametinget i Finland I Finland ble delegasjonen for samesaker opprettet i 1973 .
Sámediggi Suoma bealde Suomas ásahuvvui sámeáššiide Sámi parlameanta 1973:s .
Etter opprettelsen av sametingene i Norge og Sverige ble delegasjonen omgjort til sameting i 1996 .
Maŋŋágo Norgga ja Ruoŧa beale sámedikkit ásahuvvojedje , rievdaduvvui dat maid sámediggin 1996:s .
Mer informasjon www.samediggi.fi
Eanet dieđut gávdnojit dákko www.samediggi.fi
Samisk språknemnd Samisk språknemnd ble opprettet i 1971 og skal ivareta og utvikle samisk språk og fungere som et fag- og sakkyndig organ .
Sámi giellalávdegoddi Sámi giellalávdegoddi ásahuvvui 1971:s ja galgá gozihit sáme ­giela ja doaibmat fága- ja áššedovdiorgánan .
Et viktig felles mål er at samisk språk får samme status i Norge , Sverige , Finland og Russland .
Deaŧalaš oktasaš ulbmil lea ahte sámegiella oččošii seamma sajádaga Norggas , Ruoŧas , Suomas ja Ruoššas .
Språknemnda består av tolv medlemmer oppnevnt av sametingene og sameforeningen i Russland .
Giellalávdegottis leat 12 miel , ­lahtu maid sámedikkit ja Ruošša beale sámesearvi nammadit .
Sekretariatet er samlokalisert med Sametingets kontor i Kautokeino .
Čállingoddi lea Guovdageainnus , seamma lanjain gos Sámedikki kantuvrrat leat .
John-Marcus Kuhmunen
John-Marcus Kuhmunen
Alf Inge N. Pedersen fra Alta kommune fikk 134 000 kroner i støtte til kjøp av fiskebåt .
Alf Inge N. Pedersen Álttá suohkanis oaččui 134 000 ruvnnu doarjjan oastit bivdofatnasa .
En annen som fikk støtte til fiskebåt er Even Einarsen fra Nesseby kommune .
Nubbi gii oaččui doarjaga bivdofatnasii lea Even Einarsen Unjárgga gielddas .
Han fikk 300 000 kroner i tilskudd til kjøp av fiskebåt under kapittelet marine næringer .
Son oaččui 300 000 ruvnnu doarjjan oastit bivdofatnasa kapihttalis mariidna ealáhusat .
- Det ser ut som Sametinget har truffet med sine prioriteringer siden unge fiskere fikk mest støtte fra Sametingets tilskuddsstyre , sier leder i Sametingets tilskuddsstyre Marie Therese Nordsletta Aslaksen .
- Orru leamen nu ahte Sámediggi lea lihkostuvvan vuoruhemiinis go nuorra guolásteaddjit ožžo eanemus doarjaga Sámedikki doarjjastivrras , dadjá Sámedikki doarjjastivrra jođiheaddji Marie Therese Nordsletta Aslaksen .
Sametingets tilskuddsstyre bevilget 10.4 millioner i støtte til ulike næringsformål på siste møte i Kautokeino 13.-15. april .
Sámedikki doarjjastivra juolludii 10.4 miljon ru doarjjan sierranas ealáhusulbmiliidda maŋimus čoahkkimis Guovdageainnus cuoŋománu 13.-15. b. .
Beløpene er fordelt slik :
Supmit juohkásedje ná :
· Etablererstipend : Kr 1.33 mill
· Álggahanstipeanddat : 1.33 milj ru
· Varierte næringer Kr 2.32 mill
· Iešguđetlágan ealáhusat 2.32 milj ru
· Verdiskapingsprogram for næringskombinasjoner og samisk reiseliv Kr 1,33 mill
· Lotnolasealáhusaid árvoháhkanprográmma ja sámi mátkeealáhusat 1,33 milj ru
· Duodji : Kr 1.24 mill
· Duodji : 1.24 milj ru
· Marine næringer Kr 2.08 mill
· Mariidna ealáhusat 2.08 milj ru
· Jordbruk kr 2.1 millLeder i Sametingets tilskuddsstyre Marie Therese Nordsletta Aslaksen vil ellers trekke frem følgende tildelinger :
· Eanadoallu 2.1 milj ru Sámedikki doarjjastivrra jođiheaddji Marie Therese Nordsletta Aslaksen háliida muđui váldit ovdan čuovvovaš juolludemiid :
· Innen varierte næringer kan nevnes at Fysioterapitjenesten i Lavangen ved Aud J. Johnsen fra Lavangen kommune har fått tilskudd på kr 300 000 til investering i nybygg for fysioterapi .
· Iešguđetlágan ealáhusaid oktavuođas sáhttá namuhit ahte Loabága fysioterapiijabálvalus Aud J. Johnsen bokte Loabága suohkanis lea ožžon 300 000 ruvdnosaš doarjaga ođđa fysioterapiijavistti investeremii .
· INKA AS .
· INKA AS .
Karasjok kommune har fått investerings og utviklingstilskudd over duodjiavtalen på kr 400 000 til nybygg .
Kárášjoga gielddas lea duodješiehtadusa bokte ožžon 400 000 ruvdnosaš investeren- ja ovddidandoarjaga ođđa vistái .
· Dalen gård DA .
· Dalen gård DA .
, Lyngen kommune har fått kr 400 000 i tilskudd til ombygging / modernisering av sauefjøs under jordbrukskapittelet .
, Ivgu suohkanis lea ožžon 400 000 ruvdnosaš doarjaga eanadoallokapihttalis sávzzaidgoađi divvumii / ođasmahttimii .
· Gisle Pettersen , Tana kommune har fått tilskudd til investeringer i forbindelse med etablering av reiselivsbedrift på kr 140 000 under VSP næringskombinasjoner og samisk reiseliv .
· Gisle Pettersen , Deanu gielddas lea ožžon 140 000 ruvdnosaš investerendoarjaga VSP lotnolasealáhusaid ja sámi mátkeealáhusaid kapihttalis mátkeealáhusfitnodaga vuođđudeapmái .
Sametingets Tilskuddstyre har neste møte i Bergen 15. - 17.06.10 .
Sámedikki doarjjastivrra boahtte čoahkkin lea Birggonis 15. - 17.06.10 .
Sametingspresidenten deltar i FNs urfolksforum
Sámedikki presideanta searvá ON álgoálbmotforumii
FNs permanente forum for urfolk holder nå møte i New York i USA .
Ovttasstuvvan Nášuvnnaid álgoálbmotforumis lea dál čoahkkin New Yorkas USA .
Sametingspresident Egil Olli representerer Sametinget i Norge .
; s. Sámedikki presideanta Egil Olli ovddasta Norgga Sámedikki .
FNs permanente forum for urfolk holder årlige møter i New York .
Ovttasstuvvan Nášuvnnaid álgoálbmotforumis lea čoahkkin juohke jagi New York .
Hovedtemaet på dette møtet er urfolks selvbestemmelse .
Dán čoahkkima váldofádda lea álgoálbmogiid iešmearrideapmi .
FNs erklæring om urfolks rettigheter
ONa julggaštus álgoálbmotvuoigatvuođaid birra :
Sametingspresident Egil Olli representerer Sametinget i Norge .
Dá lea Ovttasstuvvan Nášuvnnaid álgoálbmotforum ruovttusiidu :
- Arbeidet har stor betydning for det samiske samfunnet sier Laila Susanne Vars Denis Caviglia
- Vuorddán mielas oaidnit raportta danne go lea stuorra mearkkašupmi sámi servodaga viidáset ovddideapmái , dadjá vel Laila Susanne Vars . Denis Caviglia
I konsultasjoner er Sametinget og Kunnskapsdepartementet blitt enige om mandat for et utvalg som skal se på samisk forskning og høyere utdanning .
Konsultašuvnnain Sámedikki ja Máhttodepartemeantta gaskka leat soahpan mandáhta lávdegoddái mii galgá geahčadit sámi dutkama ja alit oahpu .
Visepresident Laila Susanne Vars er svært fornøyd med konsultasjonsprosessen og det endelige mandatet .
Várrepresideanta Laila Susanne Vars lea hui duhtavaš konsultašuvdnaproseassain ja loahpalaš mandáhtain .
Vars ønsker å peke på noen av områdene utvalget skal arbeide med ;
Vars háliida čujuhit muhtun beliide maiguin lávdegoddi galgá bargat ;
vurdere eksisterende miljøer innen høyere utdanning og fremme forslag som skaper forskningsaktivitet innenfor områder av stor betydning for utvikling av det samiske samfunnet .
árvvoštallat dálá birrasiid alit dutkamis ja ovddidit evttohusa mat buvttihit dutkandoaimmaid surggiin maid lea stuorra mearkkašupmi sámi servodaga ovddideapmái .
analysere rammer , rollefordeling og innflytelse på prioriteringer i samisk forskning .
analyseret rámmaid , rollajuogadeami ja váikkuhanfámu vuoruhemiide sámi dutkamis .
vurdere utviklingen av Sàmi allaskuvla mot en vitenskapelig høgskole og videre mot et urfolksuniversitet .
árvvoštallat Sámi allaskuvlla ovddideami dieđalaš allaskuvlan ja dasto viidáseappot álgoálbmotuniversitehtan .
Foreslå tiltak for å styrke samisk som forskningsspråk
evttohit doaibmabijuid maiguin nannet sámegiela dutkangiellan .
Utvalget vil bli oppnevnt etter konsultasjoner mellom Kunnskapsdepartementet og Sametinget , og skal avlevere sin rapport 31.12.2011. - Jeg ser frem til utvalgets rapport fordi dette arbeidet har stor betydning for den videre utviklingen av det samiske samfunnet , sier Laila Susanne Vars avslutningsvis .
Lávdegotti nammaduvvo konsultašuvnnaid maŋŋá Máhttodepartemeantta ja Sámedikki gaskka , ja lávdegoddi galgá geiget raporttas 31.12.2011. - Vuorddán mielas beassat oaidnit lávdegotti raportta danne go barggus lea stuorra mearkkašupmi sámi servodaga viidáset ovddideapmái , dadjá vel Laila Susanne Vars .
Møte i Sametingsrådet i Karasjok
Čoahkkin Sámediggeráđis Kárášjogas
Møte i Sametingsrådet 28. - 30. april 2010 i Karasjok .
Čoahkkin Sámediggeráđis cuoŋománu 28. - 30. b. 2010 Kárášjogas .
Rådet skal møte med bl.a Centrum eiendom v / Gullik Hansen og Sametingets ungdomspolitisk utvalg .
Ráđđi galgá ee. deaivvadit Centrum eiendom v / Gullik Hansen ja Sámedikke nuoraidpolitihkkalaš lávdegottiin .
Møtet starter 28. april kl. 09.00 på Sametinget .
Čoahkkin álgá dii. 09.00 Sámedikkis Kárášjogas .
Saksliste :
Áššelistu :
058/10 Godkjenning av innkalling og saksliste 059/10 Referatsaker 060/10 Klage på vedtak i sak DSO 083/09 Davvi Girji , Karasjok kommune - Ordinære og digitale læremidler 2009 - Lohkangirji B nubbingillii 1.ceahkkái máttasámegillii 061/10 Klage på vedtak i sak DS 386/09 Iđut AS .
058/10 Gohččuma ja áššelistta dohkkeheapmi 059/10 Referáhtaáššit 060/10 Ášši DSO 083/09 váidda Davvi Girji , Kárášjoga gielda - Dábálaš ja digitála oahpponeavvut 2009 - Lohkangirji B nubbingillii 1.ceahkkái máttasámegillii 061/10 Ášši DS 386/09 váidda Iđut AS .
, Porsanger kommune - Litteratur 2009 - Utgivelse av boka Sølvbrura 062/10 Midler til språkkonsulent , / læremiddelutvikling Engerdal kommune 063/10 Søknad om midler for prosjektet " På sporet av samiske kulturminner i Oppland 2010 " .
, Porsáŋggu gielda - Girjjálašvuohta 2009 - Girjji " Sølvbrura " almmuheapmi 062/10 Engerdal gieldda ohcamuš oažžut ruđaid giellakonsuleantavirgái / oahpponeavvoovddideapmái 063/10 Doarjjaohcan prošektii " På sporet av samiske kulturminner i Oppland 2010 " .
For at informasjon om Sametinget skal bli lett tilgjengelig publiseres informasjonsbrosjyrer og andre aktuelle brosjyrer nå på sametinget.no .
Vai dieđuid Sámedikki birra lea vejolaš fitnet álkidit , de almmuhit diehtojuohkingihppagiid ja eará áigeguovdilis gihppagiid dál samediggi.no:s .
Med forbehold om at endring av logoen ikke er tillat .
Gihppagat leat pdf-formáhtas ja daid sáhttá viežžat nuvttá .
Sametinget sender følgende læreplaner på høring :
Sámediggi sádde čuovvovaš oahppoplánaid gulaskuddamii :
- Tekstilduodjifaget Vg3/opplæring i bedrift
- Tekstiiladuodjefága Jo3/oahppofitnodaga oahppu
- Skinn- og pelsduodjifaget Vg3/opplæring i bedrift
- Náhkke- ja guolgaduodjefága Jo3/oahppofitnodaga oahppu
- Veve- og håndstrikkeduodjifaget Vg3/opplæring i bedrift
- Čuoldin- ja giehtagođđinduodjefága Jo3/oahppofitnodaga oahppu
- Treduodjifaget Vg3/opplæring i bedrift
- Muorraduodjefága Jo3/oahppofitnodaga oahppu
- Horn- , bein- og metallduodjifaget Vg3/opplæring i bedrift
- Čoarve- , dákte- ja metálladuodjefága Jo3/oahppofitnodaga oahppu
Høringsutkast til læreplaner i duodjifagene for Vg3/opplæring i bedrift er utarbeidet av fem læreplangrupper , som del av Kunnskapsløftet - Samisk .
Vihtta oahppoplánajoavkku leat ráhkadan duodjefágaid Jo3 / oahppofitnodaga oahpu oahppoplánaid gulaskuddanevttohusaid , oassin Máhttoloktemis - sámi , mat lea ráhkaduvvon fágaoahppoplánabargguid njuolggadusat vuođul .
De nye læreplanene er mindre detaljert enn dagens læreplan , sentrale sider ved innholdet er prioritert og gitt større oppmerksomhet .
Ođđa oahppoplánat eai leat nu dárkilat go dálá oahppoplánat . Sisdoalu guovddáš bealit leat vuoruhuvvon ja dat leat eanet čalmmustahttojuvvon .
Læreplanene angir ikke organisering , metoder og arbeidsmåter , slike avgjørelser skal overlates til lærestedene .
Oahppoplánat eai čujut organiserema , metodaid ja bargovugiid , dan galgá juohke oahppobáiki ieš mearridit .
Spørsmål til høringsinstansene
Gažaldagat gulaskuddaninstánssaide
Vi ber høringsinstansene uttale seg om :
Mii bivdit gulaskuddaninstánssaid buktit cealkámuša :
Formål med faget
Fága ulbmila birra
Struktur i faget
Fága struktuvrra birra
Grunnleggende ferdigheter
Fága gelbbolašvuođamihtomeari birra
Kompetansemål i faget
Árvvoštallama birra
Inndeling av duodji i fem fag på Vg3/opplæring i bedrift
Duoji juohkima birra viđa fágan Jo3 / oahppofitnodaga oahpus
Andre kommentarer ?
Eará mearkkašumit ?
Høringsuttalelser sendes Sametinget på e-post til samediggi@samediggi.no eller per brev til Sámediggi - Sametinget , Ávjovargeaidnu 50 , 9730 Karasjok / Kárášjohka .
Gulaskuddancealkámušat sáddejuvvojit e- poasttain samediggi@samediggi.no dahje reivviin Sámediggái , Ávjovárgeaidnu 50 , 9730 Kárášjohka .
Frist for innsending av høringsuttalelser til Sametinget er satt til 30. juni 2010 .
Áigemearri gulaskuddancealkámušaid buktimii Sámediggái lea geassemánu 30. b. 2010 .
Vedlegg til høringen , samt høringsbrev i word doc
Mildosat gulaskuddamii word doc hámis
Vedlegg til høringen i pdf fil formater
Mildosat gulaskuddamii pdf fil hámis
1.Læreplan i skinn- og pelsdudjifaget
1.Læreplan i skinn- og pelsdudjifaget
1.Náhkke ja guolgadudjefága
1.Náhkke ja guolgadudjefága
2.Læreplan i treduodjefaget
2.Læreplan i treduodjefaget
2.Muorraduodjefága oahppolána
2.Muorraduodjefága oahppolána
3. Čoarve , dákte- ja metálladuodjefága oahppoplána
3. Čoarve , dákte- ja metálladuodjefága oahppoplána
3.Læreplan i horn , bein og metallduodjifaget
3.Læreplan i horn , bein og metallduodjifaget
4.Læreplan i tekstilduodjifaget
4.Læreplan i tekstilduodjifaget
4.Oahppoplána tekstiiladuodjefágas
4.Oahppoplána tekstiiladuodjefágas
5. Čuoldin ja – giehtagođđinduodjefága oahppoplána
5. Čuoldin ja – giehtagođđinduodjefága oahppoplána
5.Læreplan i veve- og håndstrikkeduodjifaget
5.Læreplan i veve- og håndstrikkeduodjifaget
Invitasjon til høring - Gulaskuddanbovdehus
Invitasjon til høring - Gulaskuddanbovdehus
Sametingsrådets politiske halvårsregnskap offentliggjort Jan Roger Østby
Sámediggeráđi politihkalaš jahkebealrehketdoallu álmmuhuvvon Jan Roger Østby
Det nye Sametingsrådet tiltrådte 14.10.2009 .
Ođđa Sámediggeráđđi doaibmagođii 14.10.2009 .
Vi har vært i funksjon i halvt år .
Mii leat doaibman jahkebeali .