pere/sami_parallel huggingface dataset:
På 2010-tallet er det tre regissører som skiller seg ut med tanke på antall produksjoner.
2010-logus leat golbma rešissevrra geat buvttadedje liige eanemus.
Reni Jasinski Wright har fem korte dokumentarfilmer som kan regnes som deler i samme serie (2012), og Egil Pedersen kan vise til fire korte fiksjonsfilmer (2011, 2013, 2014, 2017).
Reni Jasinski Wright lea buvttadan 5 oanehis dokumentárafilmma, maid sáhttá rehkenastit leat oassin seamma ráiddus (2012) ja Egil Pedersen lea fas buvttadan 4 oanehis fikšuvdnafilmma (2011, 2013, 2014, 2017).
I tillegg har Marja Bål Nango én kort dokumentarfilm og to korte fiksjonsfilmer (2011, 2012, 2015).
Dasa lassin leat Márjá Bål Nangos 1 oanehis dokumentárafilbma ja 2 oanehis fikšuvdnafilmma (2011, 2012, 2015).
2000-tallets produksjonsvolum utgjør 46,05 % av det totale antallet samiske filmproduksjoner siden 1988. Antallet filmer og økningen av kvinnelige regissører er bemerkelsesverdig.
2000-logu buvttadanhivvodagas leat 46,05 proseanta dan obbalaš sámi filbmabuvttadeamis 1988 rájes. Lea mearkkašahtti ollu lassánan filmmaid lohku ja nissonrešissevrrat.
De Med økt produksjonsvolum viser filmene langt større bredde i de fortellingene som formidles og i sjangerbredden.
Go buvttadanhivvodat lea lassánan, de čájehit filmmat eambbo viidát gaskkusteami muitalusaiguin ja šáŋŋeriiguin.
Tradisjonelle dokumentarfilmer står fremdeles sterkt, men det har også kommet mer eksperimentelle uttrykk, historiske drama, samtidstematikk, skrekkfilm, komedier, spenning og drama.
Árbevirolaš dokumentárafilmmat leat ain ollu, muhto leat maiddái eambbo eksperimentealla muitalusat nugo historjjálaš drámát, dálááigge fáttát, balddonasfilmmat, komediijat, čearggusvuođafilmmat (spenningsfilm) ja drámá.
Endringen er bemerkelsesverdig og sammenfaller med ISFI.
Lea mearkkašahtti rievdan ja mat oktii gullet ISFI.
Hvilke faktorer som spiller inn i den markante økningen, trenger nærmere studier.
Makkár fáktorat leat mat váikkuhit dan mearkkašahtti lassáneapmái, dasa gal dárbbaša eambbo dutkama.
Mulige forklaringer kan være at flere kvinner søker filmmidler, flere kvinner kan vise til prosjekt med høy kvalitet (kunstnerisk eller kommersielt), eller annet.
Vejolaš čilgehusat sáhttet leat ahte eambbo nissonolbmot ohcet filbmaruđaid, eambbo nissonolbmot sáhttet čájehit prošeavttaide main lea buorre kvalitehta (dáiddalaččat dahje gávppálaččat), dahje eará.
6.6 Finansiering: Sametinget og andre kilder
6.6 Ruhtadeapmi: Sámediggi ja eará gáldut
Film handler om produksjon, oversettelse og versjonering/dubbing, distribusjon og formidling, og er avhengig av å søke finansiering fra mange kilder.
Filbma sisttisdoallá buvttadeami, jorgaleami ja veršuvnna/dubbema, distribušuvnna ja gaskkusteami, ja ferte ohccot ruhtadeapmi máŋgga gáldus.
Kildene omfatter blant annet
Gáldut leat earret eará:
 statlige, fylkeskommunale og kommunale instanser
 Stáda, fylkkasuohkana ja suohkaniid ásahusain
 stiftelser, lag og organisasjoner
 Vuođđudusat, searvvit ja organisašuvnnat
 privat næringsliv
 Priváhta ealáhusdoaimmat
 private aktører
 Priváhta aktevrrat
 nordiske og overnasjonale tilskuddsordninger
 Davviriikkalaš ja bajit mearráduseiseválddiid doarjjaortnegat
Det er vanskelig å gi en fullstendig oversikt over mulige finansieringskilder.
Lea váttis addit ollislaš listu vejolaš ruhtadangálduin.
Her er et utvalg:
Dá leat goit muhtumat:
Regionale filmfond (Filmfond Nord, Filminvest3), regionale filmsenter (Midtnorsk filmsenter, Nordnorsk filmsenter), FilmCamp, Kulturrådet (Fond for lyd og bilde, Kreativt Norge/Innovasjon Norge), Barentsmidler, Fritt Ord, filminstituttene i Norge, Sverige og Finland, Interregmidler, Filmpool Nord, Film i Västerbotten, Nordisk Film og TV-fond, Nordisk kulturråd, Nordisk ministerråd, Nordisk kulturkontakt, Samerådet, Sametingene i Norge, Sverige og Finland, Utenriksdepartementet, Eurimages, EUs MEDIA-program, UNESCO.
Regionála filbmafoanddat (Filmfond Nord, Filminvest3), regionála filbmaguovddážat (GaskaNorgga filbmaguovddáš, Davvi-Norgga filbmaguovddáš (Nordnorsk filmsenter)), FilmCamp, Kulturráđđi (Jietna ja govva foanda, Hutkkalaš Norga/Innovašuvdna Norga), Barentsruđat, Fritt ord, filbmainstituhtas Norggas, Ruoŧas ja Suomas, Interregruđat, Filmpool Nord, Film i Västerbotten, Nordisk Film ja TV-foanda, Davviriikkalaš kulturráđđi, Davviriikkalaš ministtarráđđi, Davviriikkalaš kulturoktavuohta, Sámeráđđi, Sámedikkit Norggas, Ruoŧas ja Suomas, Olgoriikadepartemeanttat, Eurimages EO MEDIA-prográmma, UNESCO.
6.6.1 Sametingets bevilgninger
6.6.1 Sámedikki juolludeamit
Sametinget støtter film og filmarbeid og har økt bevilgningene årlig.
Sámediggi doarju filmmaid ja filbmabargguid ja lea lasihan juolludemiid jahkásaččat.
Oversettelse og versjonering/dubbing og produksjoner rettet mot barn og unge er omtalt mer eksplisitt siden 2014. De totale bevilgningene til film og filmarbeid er imidlertid vanskelige å spore fordi de ikke er spesifisert i budsjettpostene.
Jorgaleapmi ja veršuvdna/dubben ja buvttadeamit mánáide ja nuoraide lea sierra namuhuvvon 2014 rájes. Ollislaš juolludemiid filmmaide ja filbmabargguide lea váttis guorrat go dat eai leat earenoamážiid namuhuvvon bušeahttapoasttain.
Bevilgningene har de siste årene ligget i overkant av 1,5 millioner årlig.
Juolludeamit leat daid maŋemus jagiid leamaš badjelaš 1,5 millijovnna jahkásaččat.
Film er et kostnadskrevende medium, og estimatet for det kommende behovet er langt fra overdrevet.
Filbma lea divrras media ja meroštallon golut boahttevaš dárbbuide ii leat álgit ge badjelmearálaš.
Av de totale filmbevilgningene fra offentlig sektor i Norge mottar ISFI kun 1 %.
Norgga almmolaš ásahusaid obbalaš filbmajuolludemiin, juolluduvvo ISFI dušše 1 proseanta.
Merk at Nordnorsk filmsenter ikke faller inn under Sametinget, selv om et øremerket tilskudd til samisk film kunne bidra til variasjon og mangfold i det samiske filmtilbudet.
Mearkkaš ahte Davvi-Norgga filbmaguovddáš ii gula Sámedikki vuollái, vaikko vel merkejuvvon doarjja sámi filbmii sáhtáše addit sámi filbmafálaldahkii variašuvnna ja máŋggabealatvuođa.
Julev Film AS var et lulesamisk produksjonsselskap som utvidet driften til sørsamisk område med Noereh!.
Julev Film AS lei julevsámi buvttadanfitnodat mii viiddidii doaimma lullisámi guvlui searválaga Noereh! organisašuvnnain.
Julev Film AS hadde satsing på film og nett-TV for barn og ungdom.
Julev Film AS áŋgirušai filmmaide ja web-TV mánáide ja nuoraide.
ISF bidro med utviklingsstøtte.
ISF veahkehii ovdánahttin doarjagiin.
6.7 Visningsarenaer: kringkasting, strømming og festivaler
6.7 Čájehanarenat: kringkasting, rávdnjen ja festiválat
I Norge og Norden vises samisk film på kino og fjernsyn (NRK, TV2, SVT, YLE, DR), men også gjennom deltagelse på film- og kulturfestivaler.
Norggas ja Davviriikkain čájehuvvojit filmmat kinos ja TV (NRK, TV2, SVT, YLE, DR), muhto maiddái go oasálastet filbma- ja kulturfestiválain.
Den nylig opprettede strømmetjenesten sapmifilm.no bidrar til ytterligere spredning av samisk film.
Dat aitto ásahuvvon rávdnjenbálvalus sapmifilm. no veahkeha vel eambbo viiddidit sámi filmmaid.
Å få en oversikt på dette området er svært omfattende og vil kreve en ettersporing av hver enkelt film.
Oažžut listu dán suorggis lea hui áddjás bargu ja gáibida ahte juohke filmma ferte guorahallat sierra.
Eksempel: Det samiske filmprogrammet 7 Sámi Stories, produsert av ISFI, hadde premiere i januar 2015 på Tromsø Internasjonale Film Festival.
Ovdamearka: Sámi filbmaprográmma 7 Sámi Stories, maid ISFI lea buvttadan. Das lei vuosttaš čájálmas ođđajagimánu 2015 Tromssas Internašunála Filbmafestiválas.
Før utgangen av året hadde filmprogrammet vært på nesten 30 internasjonale festivaler, inkludert Seattle i USA og Katmandu i Nepal.
Ovdal go jahki nogai, de ledje leamaš lagabui 30 Internašunála festivála, oktan Seattlein USAs ja Katmanduin Nepalas.
Festivalene er betydningsfulle møteplasser for synliggjøring, nettverksbygging, erfaringsutveksling og kompetansebygging.
Festiválat leat mávssolaš deaivvadanbáikkit go galgá filmmaid oainnusin dahkat, fierpmádagaid hukset, vásáhusaid lonohallat ja gelbbolašvuođa hukset.
Flere festivaler tilbyr visning, workshops, plenumsdiskusjoner og forskningsformidling om relevante tema for samisk film og filmkultur.
Máŋga festivála fállet čájáhusaid, bargobájiid, plenumdigaštallamiid ja dutkangaskkusteami guoskevaš fáttáin sámi filmmaid ja filbmakultuvrraid birra.
Et utvalg festivaler for visning av samisk film er:
Muhtin festiválat mat čájehit sámi filmmaid leat:
Norge: Tromsø Internasjonale Film Festival, Sámi Film Festival (Kautokeino), Arctic Moving Image and Film Festival (Harstad), Nordkapp filmfestival (Honningsvåg), Bergen Internasjonale Film Festival, Kosmorama (Trondheim), Minimalen kortfilmfestival (Trondheim), Grimstad kortfilmfestival, Den norske dokumentarfilmfestivalen (Volda), Riddu Riđđu (Manndalen, Kåfjord), Márkomeannu (Evenes), Raasten rastah (Røros), Tjaktjen Tjåanghkoe (Snåsa), Alta Sámi festival, Julesàme vahkko (Musken, Tysfjord).
Norggas: Tromssa Internašunála Filbma Festivála, Sámi Filbma Festivála (Guovdageainnus), Arctic Moving Image and Film Festival (Háštak), Davvinjárgga filbmafestivála (Honnesváhki), Bergen Internasjonale Film Festival, Kosmorama (Tråante), Minimalen kortfilmfestival (Tråante), Grimstad kortfilmfestival, Den norske dokumentarfilmfestivalen (Volda), Riddu Riđđu (Olmmáivággi, Gáivuotna), Márkomeannu (Evenášši), Raasten rastah (Plassje), Tjaktjen Tjåanghkoe (Snoasa), Álttá Sámi festivála, Julevsàme vahkko (Moski, Divttasvuotna).
Europa: Skabmagovat (Finland), Tampere Film Festival (Finland), Göteborg International Film Festival (Sverige), Nordisk Panorama (Sverige), CPH:DOX (Danmark), The Big Little Film Festival (Danmark), Berlinale NATIVe (Tyskland), International Short Film Festival (Tyskland), Festival international de films de femmes (Frankrike), Luxembourgh City Film Festival (Luxemburg), Venice Film Festival (Italia), Riviera International Film Festival (Italia), Zlin Film Festival (Tsjekkia), International Young Audience Film Festival Ale Kino (Polen), Thessaloniki International Film Festival (Hellas).
Eurohpas: Skábmagovat (Suomas), Tampere Film Festival (Suomas), Göteborg International Film Festival (Ruoŧas), Nordisk Panorama (Ruoŧas), CPH:DOX (Dánmárkkus), The Big Little Film Festival (Dánmárkkus), Berlinale NATIVe (Duiskkas), International Short Film Festival (Duiskkas), Festival international de films de femmes (Fránskkas), Luxembourgh City Film Festival (Luxemburgas), Venice Film Festival (Italias), Riviera International Film Festival (Italias), Zlin Film Festival (Tsjekkias), International Young Audience Film Festival Ale Kino (Polskas), Thessaloniki International Film Festival (Hellasis).
Nord-Amerika: imagineNATIVE Film + Media Arts Festival (Canada), Sundance (USA), Santa Barbara International Film Festival (USA), Newport Beach Film Festival (USA), Minneapolis St. Paul International Film Festival (USA), Seattle International Film Festival (USA), Native Reel Cinema (USA),
Davvi-Amerihka: imagineNATIVE Film + Media Arts Festival (Canadas), Sundance (USAs), Santa Barbara International Film Festival (USAs), Newport Beach Film Festival (USAs), Minneapolis St. Paul International Film Festival (USAs), Seattle International Film Festival (USAs), Native Reel Cinema (USAs),
Andre: Maoriland Film Festival (New Zealand), Tokyo International Film Festival (Japan), Taipei Film Festival (Taiwan), Duhok International Film Festival (Irak), FIDBA Festival Internacional de Cine Documental (Argentina), Ponte Nordica (Brasil).
Eará: Maoriland Film Festival (Ođđa Zealanda), Tokyo International Film Festival (Japanas), Taipei Film Festival (Taiwanas), Duhok International Film Festival (Irakas), FIDBA Festival Internacional de Cine Documental (Argentinas), Ponte Nordica (Brasilas).
6.8 Funn, betydning og utfordringer
6.8 Gávnnus, mearkkašupmi ja hástalusat
Før tilrådingen vil jeg minne om filmmediet som et særskilt og betydningsfullt satsingsområde som fyller samfunnsoppdraget om 1) å opprettholde og videreutvikle alle sider ved samisk kultur, identitet og samfunn i tråd med demokratiske prinsipper, 2) nordområdene som et av regjeringens viktigste strategiske satsingsområder og 3) kunnskapsformidling og -utvikling om samisk, nordlig og arktisk film.
Ovdal go rávven maidige, de áiggun muittuhit ahte filbmamedia lea earenoamáš ja mávssolaš áŋgiruššan suorgi mii deavdá servodatdoaimma 1) bisuhit ja ovdánahttit buot beliid sámi kultuvrras, identitehtas ja servodagas nugo lea demokráhtalaš prinsihpain, 2) Davviguovllut, mii lea ráđđehusa mávssoleamos strategalaš áŋgiruššan suorgi ja 3) máhttogaskkusteapmi ja - ovdánahttin sámi, davviguovlluid ja árktalaš filmmaid birra.
De mest markante funnene gjelder:
Eanemus mearkkašahtti gávdnosat leat:
 økt produksjonsvolum av samisk film
 Buvttadanhivvodat sámi filmmain lea lassánan
 økt andel kvinnelige regissører
 Nissonrešissevrrat lohku lea lassánan
 økt synliggjøring gjennom internasjonale festivaler, nettverk og strømmetjeneste
 eambbo leat oidnosis riikkaidgaskasaš festiválain, fierpmádagain ja rávdnjenbálvalusain
Funnene viser at samisk film og filmkultur har gjennomslagskraft på lokalt, regionalt, nasjonalt, transnasjonalt og globalt nivå.
Gávdnosat čájehit ahte sámi filmmat ja filbmakultuvrras lea fápmu báikkálaččat, regionálalaččat, riikaviidosaččat, transnašunalalaččat ja máilmmiviidosaččat.
Filmene og filmkulturen tar opp i seg, bearbeider og videreutvikler mange av de utfordringene samisk kultur og identitet står i når det gjelder fortid, nåtid og fremtid.
Filmmat ja filbmakultuvra guoskkahit, gieđahallet ja ovdánahttet máŋga hástalusa mat sámi kultuvrras ja identitehtas leat go guoská vássánáigái, dálaáigái ja boahtteáigái.
Samisk film er en dynamisk og levende filmkultur med varierte, nyskapende og dagsaktuelle fremstillinger av samisk kultur og identitet.
Sámi filbma lea dynamalaš ja ealli filbmakultuvra mii rievddada, ođasmáhttá ja čájeha áigeguovdilis govaid sámi kultuvrras ja identitehtas.
Utfordringer
Hástalusat
 Det totale tilbudet av samisk film er lite i forhold til etterspørsel og samfunnsbehov.
 Obbalaš fálaldat sámi filbmii lea unni go guoská jerrui ja servodatdárbbuide.
 Behovet for samiskspråklig film rettet mot barn og unge over hele Sápmi er stort.
 Lea hui dárbu sámegielat filmmaide mánáide ja nuoraide miehtá Sámi.
 Produksjonstilskuddet til samisk film står ikke i samsvar med kostnadene tilknyttet langfilmer og TV-serier.
 Buvttadandoarjja sámi filmmaide ii leat seamma dásis go golut mat čatnasit guhkes filmmaide ja TV-ráidduide.
 Samisk film trenger et transnasjonalt kompetansesenter for filmproduksjon og filmarbeidere, distribusjon, samt registrering og arkivering.
 Sámi filbma dárbbaša transnašunála gelbbolašvuođaguovddáža filbmabuvttadeapmái ja filbmabargiide, distribušuvnna, oktan registreremiin ja vurkemiin.
 Tilgangen på samisk film og fjernsynsproduksjoner er uoversiktlig og vanskelig tilgjengelig.
 Sámi filmmain ja TV buvttademiin ii leat čielga listu ja daid lea hui váttis gávdnat.
 Samisk film og filmkultur er langt på vei et uutforsket område.
 Sámi filbma ja filbmakultuvra lea unnán dutkojuvvon suorgi.
Behovet for historisk og kulturell bredde- og dybdeforståelse av samisk film og filmkultur er påtrengende for å forstå de omfattende samfunnsendringene vi står ovenfor.
Sámi filmmain ja filbmakultuvrras lea dárbu guorahallat historjjálaš ja kultuvrralaš viidodaga ja čieŋalvuođa, jus galgat ipmirdit daid stuora servodatrievdamiid mat dáhpáhuvvet.
6.9 Tilråding
6.9 Rávven
Dersom det er en målsetning å etablere en sterkere og mer bærekraftig samisk filmkultur, med et variert tilbud av høy kvalitet og med god tilgjengelighet for publikum og forskere, anbefales det å følge denne tilrådingen.
Jus ulbmil lea ásahit nanu ja eambbo ceavzilis sámi filbmakultuvrra, mas lea rievddadeaddji fálaldat ja buorre kvalitehta ja mii lea olámuttus álbmogii ja dutkiide, de ávžžuhan čuovvoleami maŋŋil dan rávvema.
Dette for å videreutvikle og styrke samisk kultur og identitet, og for å øke den generelle kunnskapen om samisk kultur i det norske samfunnet.
Dat lea dan dihte vai sáhttá ovdánahttit ja nannet sámi kultuvrra ja identitehta, ja vai obbalaš máhttu sámi kultuvrra birra lassána dáčča servodagas.
Figuren viser Sametingets estimerte budsjettbehov for film og filmarbeid i årene 2019–2022. Merk at budsjettestimatet i hovedsak ikke inkluderer tilgjengelighet, formidling og forskning.
Govus čájeha Sámedikki meroštallon bušeahttadárbbu filmmaide ja filbmabargguide boahttevaš jagiid 2019-2022. Mearkkaš ahte meroštallon bušeahtta ii govčča dan ahte filmmat leat olámuttus, filmmaid gaskkusteami ja dutkama ektui.
For å nå en slik målsetning bør følgende tiltak gjennomføres innen de tre tiltaksområdene 1) filmkultur, 2) filmtilbud og 3) tilgjengelighet, formidling og forskning.
Go galgá olahit dakkár ulbmila, de berrejit čuovvovaš doaibmabijut čađahuvvot golmma doaibmasuorggis 1) filbmakultuvrras, 2) filbmafálaldagain ja 3) filmmaid olamuttosvuohta, gaskkusteapmi ja dutkan.
1) Samisk filmkultur
1) Sámi filbmakultuvra
 Videreføre kompetanseutvikling og -heving av filmarbeidere, inkludert tiltak rettet mot barn og unge.
 Viidásetfievrredit gelbbolašvuođaovdánahttima ja –loktema filbmabargiin, oktan doaibmabijuiguin mánáid ja nuoraid ektui.
2) Filmtilbudet
2) Filbmafálaldat
 Øke bevilgningene til produksjon av samiske langfilmer og TV-produksjoner.
 Lasihit ruhtajuolludemiid buvttadit sámi guhkesfilmmaid ja TV-buvttademiid.
 Øke produksjonen av filmer rettet mot barn og unge.
 Eambbo buvttadit filmmaid mánáide ja nuoraide.
 Øke satsningen på fortellinger med minoritets-samisk og flerkulturell tematikk.
 Eambbo lasihit muitalusaid main lea unnitlogučearddaid-sámi ja máŋggakultuvrralaš fáttáin.
3) Tilgjengelighet, formidling og forskning
3) Olámuttosvuohta, gaskkusteapmi ja dutkan
 Videreføre, utvide og styrke formidling og tilgjengeliggjøring av samisk film gjennom teksting, versjonering/dubbing, strømmetjenester og informerte undervisningsopplegg.
 Viidásetfievrredit, viiddidit ja nannet gaskkusteami ja sámi filmmaid dahkat oainnusin tekstema, veršuvnna/dubbema, rávdnjenbálvalus ja diehtojuohkki oahpahusdoaimmaid bokte.
 Videreføre og styrke samiske filmtiltak på kulturarrangementer og festivaler.
 Viidásetfievrredit ja nannet sámi filbmadoaibmabijuid kulturlágidemiin ja festiválain.
 Etablere en brukervennlig samlet registrerings- og arkiveringstjeneste for hele Sápmi som inkluderer NRK Sápmis arkiv.
 Ásahit álkis čohkkejuvvon registreren- ja arkiverenbálvalusa olles Sápmái, mii fátmmasta NRK Sámi arkiivva.
Gjøres tilgjengelig for forskning.
Galgá maid leat olámuttos dutkamii.
 Øke forskningen på samisk film for å møte samiske, minoritetssamiske og flerkulturelle samfunnsutfordringer i tråd med humaniorafagenes analytiske og fortolkende egenskaper.
 Eambbo dutkat sámi filmmaid vai dustet sámi, unnitlogučeardda-sámi ja máŋggakultuvrralaš servodathástalusaid humaniorafágaid analyhtalaš ja dulkojeaddji dovdomearkkaid vuođul.
Film har stor kraft til å endre stigma, bygge fellesskap og løfte frem mangfold.
Filmmas lea stuora fápmu rievdadit vuolitvuođaárvvuid, hukset searvevuođa ja loktet máŋggabealatvuođa.
La publikum bli beveget, opplyst og engasjert av en ny bølge samiske filmer.
Diktit gehččiid njuorrasit, čuvgejuvvot ja beroštit ođđa sámi filbmabáruiguin.
6 Samiske medier for barn og ungdom
6 Sámi mediat mánáide ja nuorai
Torkel Rasmussen, førsteamanuensis ved Samisk høgskole
Torkel Rasmussen, Vuosttasamanueansa Sámi allaskuvla
Sammendrag: De mest omfattende samiske medietilbudene for barn er NRKs samiskspråklige barneprogram på TV, YLE – finsk rikskringkastings barneprogram på radio, den samiskspråklige avisa Ávvirs barnesider og tegneseriebladet Bamse.
Čoahkkáigeassu: Viidásamos sámi mediafálaldagat mánáide leat NRK sámegielat mánáidprográmmat TV:s, Suoma áibmosáddehaga YLE mánáidprográmmat rádios, sámegielat áviissa «Ávvira» mánáidsiiddut ja tevdnenráidu «Bamse».
De mest omfattende samiske medietilbudene til ungdom er YLE Sápmis radioprogram for ungdom, de to ungdomsbladene Nuorat og Nuoraidmagasiidna Š og NRK Sápmis nettside «NuFal».
Viidásamos sámi mediafálaldagat nuoraide leat YLE Sámi rádioprográmma Sohkaršohkka, guokte nuoraidbláđi «Nuorat» ja «Nuoraidmagasiidna Š» ja NRK Sámi neahttasiidu «NuFal».
Ingen land har tilbud til samiske ungdommer på TV.
Ii ovttage riikkas leat TV-fálaldat sámi nuoraide.
I Norge er det heller ikke noen tilbud til samiske ungdommer på radio.
Norggas ii leat rádiofálaldatge sámi nuoraide.
NRK og Sveriges radios tilbud til samiske barn på radio er langt dårligere enn tilbudet i Finland.
NRK Sámi ja Ruoŧa rádio fálaldat sámi mánáide lea olu heajut go fálaldat Suomas.
På den andre siden er TV-tilbudet til samiske barn dårligere i Sverige og Finland enn i Norge.
Nuppi ášši dáfus lea sámi TV-fálaldat mánáide heajut Suomas ja Ruoŧas go Norggas.
TV- og radiotilbudet til samiske barn og ungdommer kunne vært bedre dersom mediehusene oftere hadde sendt samiske programmer produsert i nabolandene.
TV- ja rádiofálaldat sámi mánáide ja nuoraide livččii buoret jos mediadálut livčče sádden kránnjáriikkas buvttaduvvon sámi mánáid- ja nuoraidprográmmaid.
En stor del av de skriftlige tilbudene til samiske barn og unge er ikke i egne medier beregnet for aldersgruppen.
Stuorra oassi čálalaš fálaldagain sámi mánáide ja nuoraide eai leat mediain mat leat oaivvilduvvon daid ahkejoavkkuide.
Derimot er de i medier beregnet for voksne.
Dat leat baicce mediain mat leat oaivvilduvvon ollesolbmuide.
Generelt sett henger en del av de samiske medieprodusentene etter i den teknologiske utviklingen og bruker i liten grad mulighetene digital publisering gir.
Oppalaš dásis lea nu ahte muhtin sámi mediabuvttadeaddjit leat bázahallan teknologalaš ovdáneamis ja uhccán muddui geavahit digitála almmuhanvejolašvuođaid.
Noen av de eksisterende medietilbudene til samiske barn og ungdommer har dårlig brukervennlighet, og er av den grunn vanskelig tilgjengelige.
Máŋggaid dálá mediafálaldagain sámi mánáide ja nuoraide lea váttis geavahit, dan dihte go eai leat doarvái álkit olahanmuttus.
Denne artikkelen er preget av at det er lite tilgjengelig statistikk om samiske medier for barn og ungdom.
Lea uhccán statistihkka sámi mediaid birra mánáide ja nuoraide mat leat viežžan láhkai. Dat dilli lea váikkuhan dán artihkkala.
Dette gjelder spesielt for mottakersiden, der det er vanskelig å si noe om bruken av mediene og hvilken betydning de har for mottakerne – altså samiske barn og ungdommer.
Dát guoská erenoamážit vuostáiváldi beallái ja dan dihte lea váttis dadjat maidege daid mediaid geavaheami birra, ja makkár mearkkašupmi dain lea sámi mánáide ja nuoraide.
Dagens oppvoksende generasjon kalles gjerne mediegenerasjonen i faglitteraturen.
Dálá mánáid ja nuoraid gohčodit áinnas mediabuolvan fágagirjjálašvuođas.
Dette fordi medier er en så viktig del av barn og unges verden, og fordi de bruker forskjellige typer medier i langt, langt større grad enn generasjonene før dem gjorde i sin barndom og ungdom (Hagen og Vold 2009: 16).
Dasa lea sivvan ahte media lea nu dehálaš oassi dálá mánáid ja nuoraid máilmmis, ja sii geavahit iešguđetlágan mediašlájaid olu, olu eanebut go ovddit buolvvat dahke dalle go sii ledje mánát ja nuorat.
Dette er en årsak til at fagfolk innen språksosiologien mener at tilgang til medier på et minoritetsspråk er nødvendig for å styrke språkets vitalitet og mulighetene til å overleve (UNESCO 2003: 10).
(Hagen ja Vold 2009: 16.) Datge lea okta sivva manne fágaolbmot giellasosiologiijas oaivvildit minoritehtagielat mediaid leat dárbbašlažžan nannet giela ceavzinnávccaid ja vejolašvuođa seailut (UNESCO 2003: 10).
Denne artikkelen kartlegger og ser på bruken av samiske medier for barn og ungdom.
Dán artihkkala várás lean kárten sámi mediafálaldagaid mat leat mánáid ja nuoraid várás ja guorahallan daid mediaid geavaheami.
I den forbindelse er det gjort noen valg innenfor forskningsområdene i medievitenskapen.
Dan oktavuođas leat moadde válljema dahkkojuvvon mediadiehtaga dutkansurggiid siskkobealde.
Medieviterne har en lang tradisjon for å måle mediebruken.
Mediadutkiin lea guhkes árbevierru mihtidit mediageavaheami.
De undersøker blant annet hvor ofte og hvor lenge folk bruker ulike medier.
Sii guorahallet earret eará man dávjá ja man guhká olbmot geavahit iešguđetlágan mediaid.
Dette blir undersøkt i denne artikkelen i den grad det er mulig innenfor rammene av arbeidet.
Dát dilli guorahallojuvvo nu dárkilit go lea vejolaš dan dán artihkkalis barggu rámmaid siskkobealde.
En annen vanlig tilnærming til temaet barn, unge og medier er hvilken virkning mediene har på brukerne.
Eará dábálaš lahkonanvuohki fáddái “mediat, mánát ja nuorat” lea mediaid váikkuhus geavaheddjiide.
(Tønnesen 2007: 14–15.) Noen interessante innfallsvinkler kunne være hvilken virkning samiske medier har på barn og unges språkkunnskaper, deres språkbruk og identitet.
(Tønnesen 2007: 14-15.) Muhtin miellagiddevaš vuolggasajit livčče sámi mediaid váikkuhus mánáid ja nuoraid giellamáhttui, sin giellageavaheapmái ja identitehttii.
Dette er ikke gjort i denne artikkelen fordi det ikke finnes tilgjengelig materiale å bruke.
Dat ii dahkkojuvvo dán artihkkalis dannego ii gávdno materiála maid sáhttá geavahit.
Dette blir tatt opp både i kapittel 6.3 Metodisk problem og i avslutningskapitlet 6.7 Utfordringer og anbefalinger.
Dát gieđahallo kapihttalis 6.3 Metodalaš čuolmmat, ja loahppakapihttalis 6.7 Hástalusat ja ávžžuhusat.
Materialet til denne artikkelen er samlet inn i 2016 fra medienes hjemmesider på internett, ved intervju med samiske medieledere og dokumentanalyse.
Materiála dán artihkkalii lea čohkkejuvvon 2016:s mediaid neahttasiidduin, jearahallamiin sámi mediajođiheddjiiguin ja dokumeantaanaliissain.
Når det gjelder blader og aviser, har jeg lest og analysert de trykte utgavene.
Prentejuvvon bláđit ja áviissat leat maid lohkkojuvvon ja analyserejuvvon.
6.2 Hva er samiske medier for barn og ungdom?
6.2 Mat leat sámi mediat mánáide ja nuoraide?
En naturlig tilnærming til spørsmålet om hva som er samiske medier for barn og ungdom, er å dele definisjonen opp i tre.
Lea lunddolaš juohkit definišuvnna golmma oassái go lahkona gažaldahkii mat leat sámi mediat mánáide ja nuoraide?
Hvordan begrenser en aldersgruppene barn og ungdom, hva er samiske medier, og hva menes med medier i denne artikkelen?
1. Mo ráddje ahkejoavkkuid mánáid ja nuoraid, 2. mat leat sámi mediat ja 3. mii lea media dán artihkkalis?
Det er vanlig å sette aldersgrensa for barn ved 12 år og regne alle tenåringer som ungdommer.
Lea dábálaš bidjat mánáid bajimus ahkerájá 12-jahkásažžan, ja atnit buot eará nuppelotjahkásaččaid nuorran.
Det er gjort her, til tross for at grensa mellom ungdom og voksne er noe flytende, og en del av medieproduksjonen for ungdom også passer for unge voksne i tyveårene.
Dat dahkkojuvvo dás ovddosguvlui vaikko rádjá nuoraid ja ollesolbmuid gaskkas ii leat čielggas. Muhtin muddui lea maid čielggas ahte mediabuvttadeapmi mii lea oaivvilduvvon nuoraide, heive maid nuorra, 20-30 jahkásaš, ollesolbmuide.
En velfungerende definisjon av samiske medier finner jeg i professor Eli Skogerbøs grundig utredningsarbeid om samiske medier fra 2003, der hun undersøker innhold, bruk og rammevilkår.
Sámi media definišuvnna, mii doaibmá bures, gávnnan professor Eli Skogerbø vuđolaš guorahallamis Norgga beale sámi median 2003, mas son guorahallá sisdoalu, geavaheami ja rámmaeavttuid.
I dette arbeidet definerer hun samiske medier slik: Et medium oppfattes som samisk dersom det går fram av navn og/eller målgruppe at mediet er laget for og av samer. (Skogerbø 2003: 3) Samiske medier er etter dette alle medier som utkommer på samisk, og en del medier som selv definerer seg som samiske medier, selv om samisk ikke er mediets hovedspråket eller samisk brukes i det store og hele.
Dan barggus definere sámi mediaid ná: Media adnojuvvo Sámi median jos boahtá ovdan namas ja/dahje ulbmiljoavkkus ahte sápmelaččat leat buvttadan media dahje media lea ráhkaduvvon sápmelaččaide (Skogerbø 2003: 3) Sámi mediat leat dán mielde buot mediat mat almmuhuvvojit sámegillii ja muhtin mediat mat ieža definerejit iežaset sámi median vaikko sámegiella ii leat media váldogiella dahje sámegiella ii geavahuvvo álggage.
Ifølge Skogerbø (2003: 77–81) er det stor grad av uenighet i den samiske befolkningen rundt hvilket språk samiske medier bør bruke.
Skogerbø (2003: 77-81) duođašta ahte sámi álbmogis lea viiddis sierramielalašvuohta das guđemuš giela sámi mediat galggašedje geavahit.
Dette diskuterer jeg ikke i artikkelen.
In guorahala dán gažaldaga iežan artihkkalis.
Jeg velger å følge Skogerbøs definisjon av samiske medier, og har valgt ut de mediene jeg undersøker, uavhengig av språkbruken i medieproduktet.
Válljen čuovvut Skogerbø sámi media definišuvnna, ja lean válljen mediaid maid guorahalan almmá beroškeahttá mediabuktaga giellageavaheamis.
Det neste valget som er gjort, er å velge tradisjonelle massemedier til denne undersøkelsen, dvs. radio, TV og avis.
Lean čuovvovaččat válljen guorahallat sajáiduvvon mediaid: rádio, TV ja áviissa.
I tillegg tar undersøkelsen også for seg tegneserier, blader og internett.
Daid lassin guorahalan maid tevdnenráidduid, bláđiid ja interneahttaalmmuhemiid.
Film, musikk, bøker og digitale applikasjoner (apper) er stort sett utelatt.
Lean guođđán gieđahalakeahttá filmmaid, musihka, girjjiid ja applikašuvnnaid (áppaid).
Det vil igjen si at artikkelen behandler medieproduksjon som har periodiske utgivelser, selv om det kan gå lang tid mellom utgivelsene.
Dat mearkkaša ahte artihkkalis gieđahalan mediabuvttademiid main leat jeavddalaš almmuheamit vaikko almmuhemiid gaskkas sáhttá ádjánit guhká.
Et tredje valg er at materialet ikke er begrenset til Norge og samiske medietilbud i Norge.
Goalmmát válljen lea ahte materiála ii leat ráddjejuvvon Norgii ja Norggas ráhkaduvvon mediafálaldagaide.
Den teknologiske revolusjonen har gjort det mindre aktuelt å begrense en undersøkelse etter hvor medieprodusenten og konsumenten bor.
Teknologalaš nuppástusat leat dahkan uhcit áigeguovdilin ráddjet guorahallama dan mielde gokko mediabuvttadeaddji ja geavaheaddji lea.
Det som produseres for radio og TV i ett land, er stort sett tilgjengelig for alle konsumenter via internett.
Dat mii buvttaduvvo rádio ja TV várás ovtta riikkas, lea olahanmuttus interneahtas maiddái nuppi riikkas.
Aviser og blader har naturligvis alltid vært tilgjengelige for alle, uansett bosted.
Áviissat ja bláđit leat dieđusge álo leamaš olahanmuttus buohkaide ássanbáikkis beroškeahttá.
Artikkelen har dermed et allsamisk perspektiv på produsentsida der alle samiske medier for barn og unge blir undersøkt uavhengig av utgivelsesland.
Artihkkalis lea dáinna lágiin miehta Sámi perspektiiva buvttadanbealis mas guorahalan buot sámi mediaid main lea sisdoallu mánáide ja nuoraide, almmuhanriikkas beroškeahttá.
I den grad det er mulig, blir det undersøkt hvor brukerne av mediene bor.
Vejolašvuođaid mielde guorahalan gos mediaid geavaheaddjit ásset.
Det må sies at dette har vært en vanskelig oppgave fordi det er lite tilgjengelig statistikk på dette området.
Ferte lasihit ahte lea leamaš váttis bargu dannego uhccán statistihkka lea viežžan láhkai.
Medieutviklinga har også gjort at det i dag er mindre aktuelt å definere mediebedriftene etter tradisjonelle medieslag: avis, radio og TV.
Mediaovdáneapmi lea maid dahkan ahte ii leat šat nu áigeguovdil defineret mediafitnodagaid sajáiduvvan mediašlájaid mielde dego áviisa, rádio ja TV.
Dette kommer av at de fleste produserer innhold for flere medieplattformer.
Ná lea dannego eanaš mediafitnodagat buvttadit eanet medialávddiide.
Det er derfor mer fruktbart å bruke begrepet mediehus og se på dem som innholdsprodusenter som distribuerer innholdet sitt på forskjellige plattformer.
Danne lea ávkkálaš geavahit doahpaga mediadálu ja atnit sin baicce sisdoallobuvttadeaddjin mat juhket sisdoaluset máŋggalágan medialávddiide.
Det vil bli gjort i denne artikkelen.
Dat dahkkojuvvo dán artihkkalis.
6.3 Metodisk problem
6.3 Metodalaš čuolmmat
Det har vist seg å være svært utfordrende å samle inn statistisk materiale om samiske medier for barn og ungdom.
Lea leamaš hástaleaddji bargu čohkket statistihkalaš materiála sámi mediaid birra mat leat oaivvilduvvon mánáide ja nuoraide.
Ingen av de samiske mediene som blir behandlet i denne artikkelen, bortsett fra den samiskspråklige dagsavisa Ávvir, har gjennomført brukerundersøkelser de siste årene.
Ii oktage sámi media, mii lea guorahallojuvvon dán artihkkala várás, earret Ávvir, leat čađahan geavahanguorahallama maŋimuš jagiid. Muđui lea ođđaseamos geavahanguorahallan NRK Sámi guorahallan 2009:s.
For øvrig er den nyeste brukerundersøkelsen fra NRK Sápmi i 2009. Da hadde NRK Sápmi i en periode fått bruke det norske Sametingets valgmanntall til å skaffe informanter til undersøkelsene.
Dalle lei NRK Sápmi muhtin áigge beassan geavahit Norgga Sámedikki jienastuslogu háhkat informánttaid guorahallamiidda. 2009 maŋŋá ii leat ožžon lobi Sámedikkis geavahit jienastuslogu, iige leat čađahan geavahanguorahallamiid.
Etter 2009 har de ikke fått tillatelse fra Sametinget til å bruke valgmanntallet, og brukerundersøkelser har ikke blitt gjennomført (M. Solbakk 2016). Det finnes heller ikke lyttertall for samiske barne- og ungdomsprogram på radio, eller undersøkelser av i hvilken grad samiske barn og unge bruker samiske barne- og ungdomsblader, barnesidene i avisene Ávvir og Nuorttanaste eller de samiskspråklige sidene i avisene Snåsningen og Lokalavisa NordSalten.
(M. Solbakk 2016.) Eaige gávdno guldaleaddjilogut sámi mánáid- ja nuoraidprográmmain rádios, dahje guorahallamat mat čájehit man olu sámi mánát ja nuorat geavahit sámi mánáid- ja nuoraidbláđiid, mánáidsiidduid Ávviris ja Nuorttanasttes dahje sámegielat siidduid áviissain Snåsningen ja Lokalavisa NordSalten.
Det er derfor ikke mulig å si noe om hvor fornøyd målgruppene er med det tilbudet som faktisk finnes.
Danne ii leat vejolaš dadjat maidege dan birra man duđavaččat ulbmiljoavkkut leat daiguin fálaldagaiguin mat gávdnojit.
Det finnes heller ikke noe tilgjengelig materiale, brukerundersøkelser eller forskningsrapporter om hvordan samiske medier påvirker samiske barn og ungdommers språk og identitet.
Iige gávdno eará materiála, geavahanguorahallamat dahje dutkanraporttat mat muitalit man láhkai sámi mediat váikkuhit sámi mánáid ja nuoraid giellamáhttui, giellageavaheapmái dahje identitehttii.
TNS-Gallup er den fremste leverandøren av statistisk materiale for mediebruk i Norge.
TNS-Gallup buvttada eanemus statistihkalaš materiála mediageavaheami birra Norggas.
De har ingen informasjon om bruk av samiske medier.
Sis ii leat mangelágan diehtu sámi mediaid geavaheami birra.
Samiske medier er ikke med i undersøkelser som deres halvårige rapporter over mediebruk i Norge.
Sámi mediat eai leat fárus TNS-Gallup jahkebeallásaš raporttain norgalaččaid mediageavaheamis.
I disse rapportene finner man dekningsgrad for norske radio- og TV-stasjoner, internettsider og aviser, men ikke for de samiske.
Dain raporttain gávdná geavaheddjiid dieđuid Norgga rádio- ja TV-stašuvnnain, neahttasiidduin ja áviissain, muhto ii sámi mediaid.
Heller ikke TNS-Gallups rapporter «De offisielle lesertallene for blader og magasiner» inneholder informasjon om samiske blader.
Iige TNS-Gallup raporttain «De offisielle lesertallene for blader og magasiner» leat diehtu sámi bláđiid birra.
Det samme gjelder for en større undersøkelse, «Avislesing 2015: Tilbakegang for papiravisene fortsetter».
Seammá guoská stuorat guorahallamii «Avislesing 2015: Tilbakegang for papiravisene fortsetter».
Den inneholder ingen informasjon om samiske medier.
Ii dasge leat diehtu sámi áviissain.
(TNS-Gallup 2016-1;
(TNS-Gallup 2016-1;
2016-2;
2016-2;
2016-3.) En svært interessant kilde kunne vært «Mediebarn 2016».
2016-3.) Miellagiddevaš gáldu livččii maid «Mediebarn 2016».
Dette er en grundig undersøkelse om mediebruken til norske barn i 3– 11-årsalderen som TNS-Gallup gjennomførte i 2016. Men heller ikke den inneholder noe om samiske barn eller samiske medier (TNS Gallup 2016-4;
(TNS Gallup 2016-4;
Strømmen 2016). Jeg har heller ikke funnet lignende undersøkelser om samiske barn og ungdommer fra Sverige eller Finland.
Strømmen 2016) Inge leat gávdnan seammalágan guorahallamiid sámi mánáid ja nuoraid mediageavaheamis Ruoŧas dahje Suomas.
Under arbeidet har det kommet fram at det kan finnes en del brukerdata om internettsider for samiske barn og ungdommer på sentralt hold i NRK, YLE, SVT og Sveriges Radio.
Dán guorahallanbarggus lea boahtán ovdan ahte dieđut sámi mánáid ja nuoraid interneahttasiidduid geavaheami birra gávdnojit NRK, YLE, SVT ja Ruoŧa Radio guovddáš doaimmahagain.
Men det har ikke vært mulig å få tilgang til den informasjonen til dette arbeidet, fordi det vil være et tidkrevende arbeid der samarbeidspartnerne må være mediebedriftenes analyseavdelinger i Helsinki, Stockholm og Oslo.
Ii leat dattetge leamaš vejolaš fidnet dieđuid dán bargui dannego livččii áddjás bargu mas ferte ovttasbargat mediafitnodagaid analiisaossodagaiguin Helssegis, Stockholmas ja Oslos.
I forbindelse med et grundigere forskningsarbeid kan det være mulig å få tilgang.
Vuđolet dutkanbarggu oktavuođas livččii vejolaš fidnet dákkár dieđuid.
Begge deler er interessante funn.
Dát leat miellagiddevaš gávdnosat.
Disse metodiske problemene er ikke løst i arbeidet med denne artikkelen, men et forslag til løsning blir presentert i avslutningskapitlet.
In leat čoavdán namahuvvon metodalaš čuolmmaid barggadettiin dáinna artihkkaliin, muhto evttohan čovdosa loahppakapihttalis.
6.4 Hvilke medietilbud finnes?
6.4 Makkár mediafálaldagat gávdnojit?
Dette underkapitlet inneholder en oversikt over de samiske medietilbudene som har eksistert og fortsatt finnes for samiske barn og ungdommer.
Dán vuollekapihttalis lea oppalaš geahčastat sámi mediafálaldagaide mat leat leamaš ja ain leat sámi mánáide ja nuoraide.
Det vil bli lagt vekt på hva dagens situasjon er, samtidig som det gis et kort tilbakeblikk over tidligere medietilbud og historien til de medietilbudene som finnes i dag.
Otnábeaivvi dilli deattuhuvvo seammás go geahčasta maŋos guvlui ovddeš mediafálaldagaide ja dálá mediaid historjái.
Til en viss grad blir temaer som eierskap, økonomi, utbredelse, innhold og språkbruk behandlet.
Muhtin muddui guorahallá fáttáid dego eaiggátvuođa, ruđalaš dili, juohkima, sisdoala ja giellageavaheami.
Dette kapitlet er inndelt i radio og TV, samiske barne- og ungdomsblader, samiske aviser og blader, lokale og regionale aviser og internetttilbud.
Kapihtal lea juhkkojuvvon čuovvovaš láhkai: rádio ja áviisa, sámi mánáid- ja nuoraidbláđit, sámi áviissat ja bláđit, báikkálaš ja regionála áviissat ja interneahttafálaldagat.
6.4.1 Radio og TV
6.4.1 Rádio ja TV
Det finnes tre store samiske mediehus med en betydelig produksjon for radio og TV: NRK Sápmi i Norge, YLE Sápmi i Finland og Sameradion/SVT Sápmi i Sverige.
Gávdnojit golbma stuorra sámi mediadálu main lea mearkkašahtti rádio- ja TV-buvttadeapmi: NRK Sápmi Norggas, YLE Sápmi Suomas ja SR Sámi Rádion/SVT Sápmi Ruoŧas.
Forøvrig finnes Kolahalvøya Sameradio som bare produserer for internett i 2016 og GLR – Guovdageainnu lagašradio (Kautokeino nærradio) som bare unntaksvis sender programmer for barn og ungdom.
Daid lassin gávdno Guoládaga Sámi Radio mii buvttada dušše neahta várás 2016:s ja GLR - Guovdageainnu lagašrádio mii duollet dállet sádde prográmmaid mánáide ja nuoraide.
Alle de tre store produserer både for radio, TV og internett.
Buot golbma stuorra buvttadit sisdoalu sihke rádio, TV ja interneahta várás.
Radio- og TV-sendingene sendes både på tradisjonelt vis, i sanntid via internett, og programmene er tilgjengelige i ettertid fra mediehusenes hjemmesider og moderkanalenes arkivsystemer.
Rádio- ja TVsáddagat sáddejuvvojit sihke árbevirolaš vuogi mielde, duohtaáiggis interneahtas ja prográmmat leat olahanmuttus sáddenáiggi maŋŋá mediadáluid neahttasiidduin ja eadnefitnodagaid vuorkkáin.
Det meste av den samiske radio- og TV-produksjon er dermed tilgjengelig over hele verden bortsett fra noen programmer som mediehusene ikke har rettigheter til å sende utenfor sitt eget lands grenser.
Eanaš oassi sámi rádio- ja TV-buvttadeamis lea dán láhkai olahanmuttus miehta máilmmi earret muhtin prográmmat maidda mediadáluin ii leat vuoigatvuohta sáddet iežas riikka olggobeallái.
NRK Sápmi: TV, radio og internett NRK Sápmi er Norsk Rikskringkastings samiske divisjon, og den ledes av direktør Mona Solbakk i 2016. NRK Sápmis radiosendinger sendes i 2016 både på FM-båndet og det digitale DAB-systemet. FM-båndet fases ut i løpet av 2017, og DAB vil da bli enerådende.
NRK Sápmi: TV, rádio ja interneahtta NRK Sápmi lea Norgga Riikkasáddehaga sámi divišuvdna man direktevra Mona Solbakk jođiha 2016. NRK Sámi rádiosáddagat sáddejuvvojit sihke FM-vuogádagas ja digitála DAB NRK Superis dárogiel teavsttain.
Samisk barne-tv startet som et fast månedlig tilbud 7. februar 1991, og programmengden økte på 1990-tallet til et ukentlig tilbud.
Sámi mánáid-tv álggahuvvui mánnosaš fálaldahkan guovvamánu 7. beaivvi 1991, ja prográmmamearri lassánii 1990-logus vahkkosaš fálaldahkan.
I 2005 økte NRK Sámi Radio det samiske barnetilbudet på fjernsyn til to ukentlige sendinger.
2005 lasihii NRK Sámi Radio sámi mánáidfálaldaga TV:s guovtti sáddagii vahkus.
I 2009 økte barnetilbudet på fjernsyn til tre ukentlige sendinger, og i 2012 til fire ukentlige sendinger.
2009 mánáidfálaldat šattai golmma geardde vahkus ja 2012 njeallje prográmma vahkus.
(NRK Sápmi historie 2016.)
(NRK Sápmi historie 2016.) vuogádagas.
Tabell 6.1 ovenfor viser at NRK Sápmis tilbud til barn på TV har vært relativ stabilt de siste årene med ca. 75 timer i året.
Tabealla 6.1 NRK Sámi rádio- ja TV-prográmmaid diibmomearri mánáide Tabealla 6.1 čájeha ahte NRK Sámi fálaldat mánáide TV:s lea leamaš viehka stáđis maŋimuš jagi – sullii 75 diimmu jagis.
I 2014 var det en topp på 87 timer.
2014:s lei stuorámus fálaldat – oktiibuot 87 diimmu.
Tabellen viser også at NRK Sápmis tilbudet til barn og ungdom på radio har gått svært mye tilbake de siste fem årene.
Tabealla čájeha maid ahte NRK Sámi fálaldat mánáide ja nuoraide lea geahppánan olu maŋimuš vihtta jagi.
I 2011 sendte NRK 159 timer for barn og ungdom på DAB-nettet. I 2013 var det ingen programmer for barn og ungdom, og i 2015 sendte de 12 timer for barn og ungdom.
NRK Sápmi sáddii 159 diimmu mánáide ja nuoraide DAB-vuogádagas 2011. Guokte jagi maŋŋá, 2013:s, ii lean oktage prográmma mánáide ja nuoraide DAB-vuogádagas, ja 2015:s sáddii 12 diimmu mánáide ja nuoraide.
Samtidig har tilbudet på FM-nettet gått tilbake fra 73,5 timer i 2011 til seks timer i 2015. I praksis er tilbudet i 2015 bare for barn, ettersom NRK Sápmi ikke har noe tilbud til ungdom på radio.
Seammás lea maid fálaldat FM-fierpmádagas geahppánan 73.5 diimmus 2011 gitta guđa diibmui 2015. Geavatlaččat lea fálaldat 2015:s dušše mánáide go NRK Sámis ii lean fálaldat nuoraide rádios.
Årsaken til at det ikke var sendinger for barn og ungdom på radio i 2013, er ikke kjent.
Ii leat diehtu manne eai lean sáddagat mánáide ja nuoraide 2013:s.
Tallene i tabellen overfor er bygd på opplysninger i NRKs årsrapporter i perioden 2011–15. Disse årsrapportene inneholder normalt ikke opplysninger om språkbruk i barneprogrammene.
Tabealla 6.1 logut bajábealde bohtet ovdan NRK jahkeraporttain áigodagas 2011-15. Dain jahkeraporttain ii leat dábálaččat diehtu sámi mánáidprográmmaid giellageavaheami birra.
Jeg har selv observert at nordsamisk er hovedspråket i de fleste sendingene både på radio og TV.
Lean ieš áican ahte davvisámegiella lea váldogiella eanaš sáddagiin sihke rádios ja TV:s.
Årsrapporten for 2012 er således et unntak da den nevner at NRK i 2012 lagde barneprogrammer på lulesamisk og sørsamisk.
Jahkeraporta 2012 spiehkasta dan dáfus eará raporttain go namuha ahte NRK ráhkadii mánáidprográmmaid julev- ja máttasámegillii 2012:s.
Det ble da produsert fem TV-programmer for barn på sørsamisk og fem programmer på lulesamisk.
Dalle buvttadii vihtta TV-prográmma mánáide julevsámegillii ja vihtta prográmma máttasámegillii.
Programmene inneholdt både animasjoner og humorinnslag.
Prográmmain ledje sihke animašuvnnat ja leaikkastallanoasážat.
(NRKs årsrapport 2012: 67.) Etter 2012 produserte NRK en sørsamisk dramaserie for barn, «Laara jïh Leisa», som ble sendt første gang i 2014. For øvrig har nordsamisk dominert i barne-tv-produksjonen.
(NRKs årsrapport 2012: 67)
Figur 6.1 NRK Sápmis barne-tv er tilgjengelig på NRKs internettside etter sending.
Govus 1 NRK Sámi TV-prográmmat mánáide leat geahččan láhkai NRK neahttasiiddus sáddenáiggi maŋŋá.
Skjermbilde fra nrk.no: Torkel Rasmussen 2016
Šearbmagovva nrk. no-siiddus: Torkel Rasmussen 2016
Årsrapporten for 2015 nevner spesielt NRK Jođi, en mobilapplikasjon som ble lansert i februar 2015. Den gir barn tilgang til samiske fortellinger både på norsk og samisk fra stedet der de befinner seg.
Jagi 2015 jahkeraporttas namuhuvvo erenoamážit NRK Jođi, giehtatelefovdnaapplikašuvdna mii almmuhuvvui guovvamánus 2015:s. Dat addá mánáide vejolašvuođa guldalit sámi muitalusaid sáme- ja dárogillii dan guovllus gos mánát leat.
Den første uka var det 4000 nedlastinger.
Vuosttas vahku applikašuvdna vižžojuvvui 4000 geardde.
Applikasjonen benytter seg av mobilens stedstjeneste for å knytte historiene til geografisk opprinnelse.
Applikašuvdna geavaha telefovnna báikebálvalusa čatnat muitalusaid geográfalaš vuolggasadjái.
Det var ved utgangen av 2015 over 100 historier i NRK Jođi, og det er i tillegg produsert over 200 historier som skal publiseres i 2016. (Årsrapport 2015.) I tillegg kan det nevnes at NRK har gjennomført et større digitaliseringsprosjekt der eldre TV-programmer er gjort tilgjengelig på internett.
2015 loahpas ledje čuođi muitalusa NRK Jođis, ja daid lassin leat buvttaduvvon 200 muitalusa mat almmuhuvvojit 2016:s. (NRK jahkeraporta 2015.) Lea maid namuhanveara ahte NRK lea čađahan stuorra digitaliserenprošeavtta mas lea bidjan boares TV-prográmmaid internehttii.
Dette gjelder også tidligere sendte samiske barne- og ungdomsprogrammer.
Dat guoská maiddái sámi mánáid- ja nuoraidprográmmaide mat leat ovdal sáddejuvvon.
NRK Sápmis tilbud til ungdom NRK Sápmi hadde ikke noe fast TV- eller radiotilbud for ungdom i 2015. NRK Sápmi har sporadisk produsert ungdomsprogrammer for TV som «Kakaos TV-šovv» – med seks program i 1995–96, «Izü» – fem programmer i 2008, samt dramaserien «Sameland» i 2012. «Melkeveien» i seks episoder fra 2014/15 hadde også ungdommer og unge voksne som hovedmålgruppe.
NRK Sámi fálaldat nuoraide NRK Sámis ii lean mihkkege bistevaš TV- dahje rádiofálaldat nuoraide 2015. Mediadállu lea duollet dállet buvttadan nuoraidprográmmaid TV várás dego Kakaos TV-šovv – guhtta prográmma 1995-96, Izü – vihtta prográmma 2008, ja drámáráidu Sameland 2012. Melkeveien –nammasaš prográmma guđa oasis 2014/15, ledje maid nuorat ja nuorra ollesolbmot
Våren 2016 har NRK Sápmi sendt programserien «Steinfjell &amp; Steinfjell» på radio (NRKs digitale arkiv;
Giđđat 2016 lea NRK Sápmi sádden prográmmaráiddu Steinfjell &amp; Steinfjell rádios. (NRK:a digitála vuorká;
Hætta 2016;
Hætta 2016;
Aftenposten 2013. Se også underkapittel SVT Sápmi og Sameradion – Sveriges radio).
Aftenposten 2013. Geahča maid vuollekapihttala SVT Sápmi ja Ruoŧa Sámi Rádio.
Ifølge programredaktør Ole Rune Hætta (2016) ved NRK Sápmi vil de legge vekt på ungdom i tiden framover og økte produksjonen for denne målgruppen.
) NRK Sámi prográmmaredaktevra Ole Rune Hætta (2016) dieđu mielde NRK Sápmi áigu bidjat fuopmášumi nuoraide ovddosguvlui ja lasihit buvttadeami dán ulbmiljoavkku várás.
NRK Sápmi har allerede samlet innslag fra radio og TV som kan passe for ungdom på nettsiden «Nu fal».
NRK Sápmi lea juo čohkken reportášaid rádios ja TV:s mat heivejit nuoraide neahttasiidui “Nu fal”.
En gjennomgang av hundre saker lagt ut i 2016 viste at det var en lik fordeling mellom saker på samisk og saker på norsk.
Lean guorahallan čuođi ášši mat leat biddjon dan siidui 2016:s. Ledje seammá veardde áššit dárogillii go sámegillii.
Av sakene på samisk var 45 skrevet på nordsamisk og fem på lulesamisk.
Sámegielat áššiin 45 ledje čállon davvisámegillii ja vihtta julevsámegillii.
Ingen saker var skrevet på sørsamisk.
Ii oktage lean čállon máttasámegillii.
YLE TV og radio YLE Sápmi er finsk rikskringkastings samiske avdeling.
YLE TV ja rádio YLE Sápmi lea suoma riikasáddehaga sámi ossodat.
Sjef og ansvarlig redaktør for YLEs samiskspråklige innhold er Pirita Näkkäläjärvi i 2016. Hun har blitt intervjuet for denne delen av artikkelen (Näkkäläjärvi 2016).
Hoavda ja ovddasvástideaddji oaivedoaimmaheaddji YLE sámegielat sisdoaluin lea 2016 Pirita Näkkäläjärvi. Son lea jearahallojuvvon dán artihkkala várás.