pere/sami_parallel huggingface dataset:
Inkluderer radio, tv, Internett og tekst-tv.
Maiddái radio, tv, interneahtta ja teaksta-tv gullet dasa.
Figur 2.1 Skogerbøs medieundersøkelse.
Govadat 2.1 Skogerbø mediaguorahallan;
Viktigste informasjonskilde om samiske saker (2000)
deháleamos diehtogáldut sámi áššiid birra (2000)
Et flertall (31 %) oppga NRK Sámi Radio som sin viktigste kilde til informasjon om samiske forhold i Skogerbøs undersøkelse.
Eanetlohku (31%) vuoruhii NRK Sámi Radio deháleamos diehtogáldun sámi dilálašvuođaid birra Skogerbø guorahallamis.
Tall i prosent.
Logut proseanttain.
Kilde: Skogerbø (2000)
GÁLDU: Skogerbø (2000)
Selv om undersøkelsene ikke er direkte sammenlignbare av metodiske årsaker (ulike kategorier og nyanseforskjeller i formuleringen av spørsmålet), gir de likevel en indikasjon på at Sameradioens posisjon som formidler av samiske forhold er blitt styrket.
Vaikko daid guorahallamiid ii sáhte njuolga buohtastáhttit metodihkkalaš ákkaid geažil (goabbatlágan kategoriijat ja nyánsaerohusat jearaldagaid dadjamis), de goitge addet dat mearkka das ahte sámeradio sajádat sámi áššiid gaskkusteaddjin lea nanusnuvvon.
Dette styrkes ytterligere dersom man sammenstiller utviklingen i resultatene fra Sameradioens egen undersøkelse de siste fem årene.
Dát čielgá vel eanet jus sámeradio iežas guorahallamiid bohtosiin dássádaddá maŋemus viđa jagi ovdáneami.
Her ser man at andelen som oppgir Sameradioens forskjellige medietilbud, har økt fra 37 % til 62 % i tidsrommet 2005–2009. Særlig har andelen som oppga radio- og tvtilbudet, økt betraktelig, fra 34 % til 50 %.
Das oaidná ahte oassi mii vuoruhii sámeradio iešguđetlágan mediafálaldagaid lea lassánan 37 % gitta 62 % áigodagas 2005-2009. Erenoamážit lea oassi mii válljii radio- ja tv-fálaldaga lassánan mearkkašahtti olu, 34 gitta 50 % rádjái.
Men også Internett har hatt en markant økning, fra 3 % til 8 %.
Muhto maiddái interneahtas lea leamaš merkenveara lassáneapmi, 3 rájes 8 % rádjái.
Andelen som oppga lokalavisenes og de samiske avisenes internettilbud, var til sammenligning henholdsvis 1 % og 2 % i 2009.
Oassi mii válljii báikkálaš áviissaid ja sámi áviissaid interneahttafálaldagaid lei, go buohtastahttá, 1 % ja 2 % jagis 2009.
Samtidig er andelen som oppga lokalaviser som sin viktigste informasjonskilde, halvert, fra 16 % til 8 %, mens gruppen som oppga NRKs distriktssendinger, gikk ned fra 19 % til 5 %.
Seammás lea oassi mii válljii báikkálaš áviissaid deháleamos diehtogáldun, beliin unnon, 16 % gitta 8%, dan bottu go joavku mii válljii NRK guovllusáddagiid, njiejai 19 % gitta 5 %.
Andelen som svarte samiske aviser, har derimot ligget rimelig stabilt rundt 6 %, med unntak av årene 2007 og 2008, da utvalget i undersøkelsen ikke er sammenlignbart med øvrige år.
Oassi mii vástidii sámi áviissaid, lea fas nuppe vuoru leamaš dásset 6 %, earet jagiin 2007 ja 2008, go dalá jearahallamiid válljenváriid ii sáhte buohtastahttit eará jagiiguin.
Det kan derfor virke som om Sameradioen først og fremst har styrket seg på bekostning av ikke-samiskspråklige lokalmedier.
Orru danin čájeheame ahte sámeradio vuosttažettiin lea nanusnuvvon báikkálaš dárogielat mediaid goasttádusa vuođul.
Figur 2.2 NRK Sámi Radios brukerundersøkelse.
Govadat 2.2 NRK Sámi Radio geavaheddjiidiskkus;
Viktigste informasjonskilde om samiske saker (2005–2009)
deháleamos diehtogáldut sámi áššiid birra (2005-2009)
Legg merke til at undersøkelsen i 2007 og 2008 ikke brukte Sametingets
Fuomáš ahte 2007 ja 2008 iskosiin eai leat atnán Sámedikki jienastusloguid
valgmanntall som grunnlag for utvalget, derfor er ikke disse årene sammenlignbare med øvrige år.
válljenmuni vuođđun, danin ii sáhte dáid jagiid buohtastahttit eará jagiiguin.
Kilde: NRK Sámi Radios brukerundersøkelser 2005–2009
Gáldu: NRK Sámi Radio geavaheddjiidguorahallan 2005-2009.
Den solide posisjonen Sameradioens tv- og radiotilbud har, ser ut til å være uavhengig av sosial og geografisk tilhørighet.
Sámeradio tv- ja radiofálaldaga nanu sajádat orru leamen sorjjasmeahttun sosiála ja geográfalaš čanastemiin.
I Sameradioens undersøkelse fra 2009 ble det ikke funnet noen statistisk signifikante forskjeller i kjønn, alder, utdannelse eller samiskspråklighet når det gjaldt rangeringen av Sameradioen som det viktigste mediet.
Sámeradio 2009 iskosis eai gávdnan makkárge statistihkalaš signifikánta erohusaid sohkabeliid, agi, oahpu dahje sámegielalašvuođa ektui, go lea deasta dan vuoruheapmái ahte sámeradio lea deháleamos media.
Av de ikke-samiskspråklige svarte 49 % i 2009 at Sameradioens tv- og radiosendinger gir best informasjon om samiske spørsmål, mens 51 % av de samiskspråklige svarte det samme.
Dat geat eai hálddašan sámegiela, vástidedje jagi 2009 49 % ahte sámeradio tv- ja radiosáddagat addet buoremus dieđuid sámi áššiin, juosgo sámegielagiid lohku lei 51 %.
Andelen var noe høyere i Nordland og "resten av landet" (sør for Nordland), der henholdsvis 60 % og 53 % oppga dette.
Oassi lei veaháš stuorát Nordlánddas ja “muđui riikas” (lulábealde Nordlándda), gos 60 % ja 53 % válljejedje nu.
Til sammenligning var tilsvarende andeler i Finnmark og Troms på 45 % og 47 %.
Buohtastahttimii oaidnit ahte ledje vástideaddji oasit Finnmárkkus ja Romssas, 45% ja 47%.
Forskjellene var likevel ikke statistisk signifikante, ifølge NRK.
Erohusat goitge eai lean statistihkalaččat signifikánta, NRK dieđuin.
Dette er et interessant resultat, sett i sammenheng med at en av Skogerbøs konkluderte med at samiske medier spilte en mindre viktig rolle jo lenger bort fra Finnmark man bevegde seg.
Dát leat gelddolaš bohtosat, go čatná daid ovtta Skogerbøa bohtosiidda, mii dajai ahte sámi mediain lea unnit ahte unnit dehálaš rolla mađi guhkkelii Finnmárkkus gáidá.
Hennes funn viste at Sameradioen primært ble brukt i Indre Finnmark, mens det i kystområder og utenfor Finnmark var forsvinnende få som hørte eller så på Sameradioens sendinger.
Su bohtosat čájehedje ahte sámeradio álgovuolggalaččat geavahit Sis-Finnmárkkus, dan bottu go riddoguovlluin ja olggobealde Finnmárkku ledje mihtilmas unnán geat guldaledje dahje gehčče sámeradio sáddagiid.
Den store forskjellen mellom undersøkelsene kan likevel skyldes metodiske ulikheter – NRK Sámi Radios undersøkelse har en grovere geografisk inndeling enn Skogerbøs undersøkelse.
Guorahallamiid mearkkašahtti erohusat sáhttet aŋkke deaividan metodalaš erohusaid geažil, daningo NRK Sámi Rádio iskosis lea roavvaseappot geográfalaš juogustus go Skogerbøa iskosis.
For eksempel blir ikke Indre Finnmark skilt ut som en egen kategori.
Ovdamearkka dihte eai juoge SisFinnmárkku sierra kategoriijan.
Likevel har Sameradioen siden 2000 hatt en markant styrking av sitt tilbud til ikke-samiskspråklige.
Goitge lea sámeradio mearkkašahtti olu nanusmahttán fálaldaga sidjiide geat eai hálddaš sámegiela jagi 2000 rájes.
Høsten 2001 startet Sameradioen daglige samiske tv-nyhetsendinger, Ođđasat, som blir tekstet til norsk.
2001 čavčča álge sáddet beaivválaš sámegielat tv-ođassáddagiid, Ođđasat, maid tekstejit dárogillii.
I tillegg begynte Sameradioen i 2006 å publisere nyheter på norsk på sine internettsider.
Dasa lassin álggii sámeradio 2006 almmuhit ođđasiid dárogillii neahttasiidduineaset.
Sameradioen kan derfor ha styrket sin posisjon blant ikke-samiskspråklige.
Sámeradio sáhttá danin nanusmahttán sajádaga sin gaskkas geat eai hálddaš sámegiela.
Oppsummert tyder resultatene på at Sameradioen spiller den viktigste rollen som formidler av samiske saker i den samiske befolkningen, og at denne rollen er blitt styrket fra årtusenskiftet.
Go čoahkkáigeassá, de čujuhit bohtosat ahte sámeradios lea dehálaš rolla sámi áššiid gaskkusteamis sámi álbmogii, ja ahte dát rolla lea nanusnuvvon jahkeduhátmolsašumi rájes.
2.3 Radio og tv
2.3 Radio ja tv
Radio og tv har hatt en fremtredende posisjon i det samiske samfunnet siden opprettelsen av de første samiske sendingene fra NRK i 1946. I dag består det samiske etermedietilbudet i all hovedsak av NRK Sámi Radio, som har et bredt og kontinuerlig daglig medietilbud.
Radios ja tv:s lea leamaš loaiddasteaddji sajádat sámi servvodagas dan rájes go NRK ásahii vuosttaš sámi sáddagiid 1946. Odne lea sámi váldo áibmomediafálaldat NRK Sámi Radio, mii addá govda ja oktilaš mediafálaldaga beaivválaččat.
I tillegg tilbyr Radio Norge og P4 kortere daglige radionyhetssendinger på samisk.
Dasa lassin fállet Radio Norge ja P4 maiddái oaneheappot beaivválaš radioođassáddagiid sámegillii.
Dette kapittelet gir en oversikt over den totale sendeflaten til NRK Sámi Radio (tv og radio), Radio Norge og P4, samt oppslutningen om NRK Sámi Radios tilbud (antall seere og lyttere).
Dát kápihttal addá oppalašgeahčastaga NRK Sámi Radio (tv ja radio), Radio Norge ja P4 obbalaš sáddenduovdagiin. Lassin oaidnit vel man ollu NRK Sámi Radio fálaldagain leat geahččit ja guldaleaddjit.
2.3.1 NRK Sámi Radio
2.3.1 NRK Sámi Radio
Norsk Rikskringkasting (NRK) er et såkalt public broadcasting-tilbud, som skal gi et bredt og allment tilbud som også fanger opp smale behov og minoritetsgrupper.
Norsk Rikskringkasting (NRK) lea nu gohčoduvvon public broadcasting-fálaldat mii galgá addit govda ja oktasaš fálaldaga, mii maiddái duste gáržžes dárbbuid ja unnitloguálbmogiid.
I NRKs vedtekter slås det fast at kanalen skal gi et daglig medietilbud til den samiske befolkningen samt jevnlige tilbud til barn og unge på samisk (paragraf 3.5, NRKs årsrapport 2009).
NRK njuolggadusain leat mearridan ahte kanála galgá addit beaivválaš mediafálaldaga sámi álbmogii, ja maiddái oktilaš sámegielat fálaldaga mánáide ja nuoraide (paragráfa 3.5, NRK jahkeraporta 2009).
Kanalen løser dette primært gjennom sendinger gjennom NRK Sámi Radio (her brukt synonymt med Sameradioen, som er en egen divisjon i NRK).
Kanála čoavdá dán dávjjimusat NRK Sámi Radio (dás atnit “sámeradio” synonyman) sáddagiid bokte. Sámeradio lea sierra divišuvdna NRK:s.
NRK Sámi Radio er i dag den desidert største samiske medieinstitusjonen, målt i tilbud, oppslutning og ressurser.
NRK Sámi Radio lea odne eahpitkeahttá stuorámus sámi mediaásahus, go geahččá fálaldaga, guldaleddjiid ja gehččiid, ja resurssaid.
Kanalen tilbyr daglige sendinger både i radio og på tv, samt nyheter og aktualiteter på Internett og tekst-tv.
Kanála fállá beaivválaš sáddagiid sihke radios ja tv:s, lassin ođđasiidda ja áigeguovdilis áššiide interneahtas ja teaksta-tv:s.
Den har sitt hovedkontor i Kárášjohka/Karasjok, med distriktskontorer i Guovdageaidnu/Kautokeino, Gáivuotna/Kåfjord, Deatnu/Tana, Romsa/Tromsø, Skánit/Skånland, Divttasvuodna/Tysfjord, Snåese/Snåsa og Oslo.
Sis lea váldokantuvra Kárášjogas, ja báikkálaškantuvrrat Guovdageainnus, Gáivuonas, Deanus, Romssas, Skánihis, Divttasvuonas, Snoases ja Oslos.
Sameradioen ble etablert i 1946 med Kathrine Johnsen som første programleder, og hadde da 20 minutters sendinger på samisk en gang i uken.
Sámeradio ásahuvvui 1946, Kathrine Johnsenin vuosttaš prográmmaláidesteaddjin, ja sis lei dalle 20 minuhtta sáddenáigi sámegillii, oktii vahkkus.
I 1992 fikk Sameradioen opphøyet status – fra å være et distriktskontor til å bli én av fem divisjoner i NRK.
1992 šattai sámeradios buoret sajádat, go rievddai báikkálaškantuvrras divišuvdnan, okta viđa eará divišuvnnas NRK:s.
I 2001 startet kanalen daglige nyhetssendinger på tv, i samarbeid med finske YLE og svenske SVT.
2001 álggii kanála sáddet beaivválaš ođassáddagiid tv:s, fárrolaga suoma YLE:in ja ruoŧa SVT:in.
NRK Sámi Radio hadde i 2008 74 ansatte (NRK).
NRK Sámi Radios ledje jagi 2008 74 bargi (NRK).
2.3.1.1 Tv-tilbud
2.3.1.1 Tv-fálaldat
NRK Sámi Radios faste tilbud på fjernsyn består av nyhetssendingen Ođđasat og barne-tv-programmet Mánáid-tv, samt kultur- og aktualitetsprogrammet Árdna.
NRK Sámi Radio bistevaš tv-fálaldagat leat Ođđasat ja mánáidprográmma Mánáid-tv, ja dasa lassin kultuvra ja áigeguovdilisáššiid prográmma Árdna.
Ođđasat sendes 15 minutter daglig på ukedager, mens Mánáid-tv har sendinger på 15 minutter tre ganger i uken.
Ođđasat sáddejuvvojit 15 minuhta beaivválaččat árgabeivviid, Mánáid-tv fas golmma gearddi vahkkus 15 minuhta.
Árdna sendes én gang i måneden, også det med en varighet på 15 minutter.
Árdna sáddejuvvo okte mánus, ja dat maiddái bistá 15 minuhta.
I tillegg produserer NRK Sámi Radio enkeltproduksjoner, med særlig vekt på dokumentarprogrammer, som sendes med ujevne mellomrom.
Dasa lassin buvttada NRK Sámi Radio eaŋkilbuktosiid, erenoamážit deattuhit dokumentáraprográmmaid, maid sáddejit duos dás ain.
2.3.1.2 Markant økt tv-sendeflate
2.3.1.2 Tv-sáddenduovdda lassánan mihtilmasat
Tv-tilbudet har hatt en formidabel økning siden 2005: Sameradioens tvsendeflate er mer enn fordoblet.
TV-fálaldat lea hirbmadit lassánan 2005 rájes, go sámeradio tv-sáddenduovdda lea eanet go duppalit sturron.
Ifølge NRKs årsrapporter har det totale tvtilbudet økt fra 119,5 til 248 timer i året i tidsrommet 2005–2009. Det er særlig Ođđasat og Mánáid-tv som står for denne økningen fra 2007 til 2009. I denne tidsperioden økte Ođđasats årlige sendinger fra 85 til 142 timer, mens Mánáid-tv gikk opp fra 38 til 88 timer.
NRK jahkeraporta muitala ahte oppalaš tv-fálaldat lea lassánan 119,5 diimmus 248 diibmui jagis áigodagas 2005-2009. Lea erenoamážit Ođđasiid ja Mánáid-tv dihte lassánan 2007 rájes 2009 rádjái. Dán áigodagas lassánii Ođđasiid jahkásaš sáddenáigi 85 diimmus 142 diibmui, juogo Mánáid-tv lassánii 38 diimmus 88 diibmui.
Dette skyldes en økning i både antall og lengde på sendingene.
Dása lea sivvan lassáneapmi sihke sáddagiid logus ja guhkkodagas.
Figur 2.3 NRK Sáme Radi – TV sendinger
Govadat 2.3 NRK Sáme Radio – TV-sáddegat
Antall timer tv-sendinger.
Tv-sáddagiid sáddendiimmuid lohku.
Repriser er ikke inkludert.
Nuppes čájehuvvon sáddagat leat lihccojuvvon.
Kilde: NRKs årsrapporter 2005–2009
Gáldu: NRK jahkeraporttat 2005-2009
Tv-sendingene fordeler seg i hovedsak på nyheter og barne-tv, som i 2009 stod for henholdsvis 59 % og 37 % av sendingene.
TV-sáddagat leat juhkkojuvvon oaivenjuolggaduslaččat ođđasiidda ja mánáidtv:i, mat jagi 2009 dahke 59 % ja 37 %.
Kategorien ”ungdom” stod for 2 % av den totale sendeflaten, representert ved ungdomsprogrammet IZÜ-tv, som i 2009 hadde totalt ti programmer à 20 minutter.
“Nuorat” kategoriija, man nuoraidprográmma IZÜ-tv ovddidii, dagai 2 % ollislaš sáddenduovdagis. Sis ledje 2009:s oppalaččat logi prográmma, mas juohke okta bisttii 20 minuhta.
Kategorien ”kultur” inneholder i hovedsak det månedlige magasinet Árdna, mens ”fakta” i hovedsak var dokumentarer som ble sendt utenom NRK Sámi Radios egne tv-programmer.
Kulturkategoriija sisttisdoallá oaivenjuolggaduslaččat mánnosaš magasiinna Árdna, ja “fakta” sisdoallá oaivenjuolggaduslaččat dokumentáraid maid sáddejit olggobealde NRK Sámi Radio iežas tv-prográmmaid.
Figur 2.4 NRK Sámi Radio – Tematisk fordeling av tv – sendingene 2009
Govadat 2.4 NRK Sámi Radio – 2009 tv-saddagiid juogustus fáttáid vuođul
Prosentvis fordeling av NRK Sámi Radios tv-tilbud etter tema. Kilde: NRKs
NRK Sámi Radio tv-fálaldagat fáttáid vuođul, proseanttaide juhkkojuvvon (Gáldu: NRK jahkeraporttat 2005-2009).
2.3.1.3 Stor og bred seeroppslutning
2.3.1.3 Stuora ja govda gehččiidberoštupmi
Tv-tilbudet til NRK Sámi Radio har en solid oppslutning som reflekteres gjennom relativt høye seertall og aktiv tv-titting blant de innmeldte i Sametingets valgmanntall.
NRK Sámi Radio tv-fálaldahkii lea nanu beroštupmi, nugo relatiiva alla gehččiidlogut ja aktiiva tv-geahččan Sámedikki jienastuslogu olbmuid gaskkas speadjalastá.
Det er særlig samiskspråklige og bosatte i Finnmark som ser på samiske tv-programmer, mens et overveldende flertall på tvers av alle kategorier har fått med seg minst ett av Sameradioens tv-programmer i løpet av den siste måneden.
Erenoamážit leat sámegielagat ja sii guđet orrot Finnmárkkus geat dávjjimusat gehččet sámi tv-prográmmaid, dan bottu go hui stuora eanetlohku, mii rasttilda kategoriijaid, leat goit jobe oaidnán unnimusat ovtta sámeradio tvsáddaga maŋemus mánus.
I 2009 hadde den daglige nyhetssendingen Ođđasat i gjennomsnitt 45 000 seere, mens barneprogrammet Mánáid-tv hadde 58 000 seere (kilde: TNS Gallup).
2009 ledje beaivválaš ođassáddagis Ođđasiin gaskamearálaččat 45 000 geahčči, ja mánáidprográmmas Mánáid-tv:s ledje 58 000 geahčči (Gáldu: TNS Gallup).
Seerne utgjør rundt 10 % av alle som så på tv i tidsrommet, dvs. i 17-tiden på hverdager.
Gehččiidlogut dahket birrasiid 10 % buohkain sis geat gehčče tv dan áigodagas, 17-áiggi árgabeaivvis.
Dette tallet må karakteriseres som rimelig høyt, for eksempel sett i forhold til antall innmeldte i Sametingets valgmanntall.
Dán ferte árvvoštallat leat oalle alla lohkun, o.m.d. go buohtastahttá Sámedikki jienastuslogu olmmošloguin.
De høye seertallene kan derfor indikere at et betydelig antall ikke-samer følger Sameradioens tv-programmer. Dermed kan det være grunnlag for å si at NRK Sámi Radio lykkes i å være en kommunikasjonskanal mellom samer og storsamfunn.
Alla gehččiidlogut orot čájeheame ahte lea mearkkašahtti stuora joavku geat eai leat sápmelaččat, geat čuvvot sámeradio tv-prográmmaid, ja danin sáhttá leat vuođđu dadjat ahte NRK Sámi Radio lea lihkostuvvan leat gulahallangaskaoapmin sápmelaččaid ja stuoraservvodaga gaskkas.
Det er imidlertid ikke gjort noen (offentlig kjente) undersøkelser som kan gi holdepunkter når det gjelder seernes etniske tilhørighet eller sosiale bakgrunn, noe som ville være ønskelig for å teste en eventuell hypotese rundt påstanden.
Aŋkke eai leat dahkan (álbmogii dovddus) iskosiid mat addet čielga dieđuid gehččiid etnalaš gullevašvuođas dahje sosiála duogážis, vaikko livččii sávahahtti, vai livččii beassan geahččalit vejolaš hypotesa čadnon čuoččuhussii.
I Sameradioens brukerundersøkelse fra 2009 svarte 78 % at de hadde sett på ett eller flere av Sameradioens tv-programmer i løpet av de siste 30 dagene.
Sámeradio geavaheddjiidiskosis jagi 2009 vástidedje 78 % ahte sii ledje geahččan ovtta dahje eanet sámeradio tv-prográmmain maŋemus 30 beaivvis.
Andelene er relativt høye på tvers av kjønn, språk, alder og geografi.
Oasit leat oalle alladat, beroškeahttá sohkabeliin, gielas, agis ja geografiijas.
Det er ifølge NRK likevel signifikant flere som ser på de samiske tv-sendingene, blant samiskspråklige og i aldersgruppen 40–59 år.
NRK oaivvilda goitge ahte leat signifikánta eanet geat gehččet sámi tv-sáddagiid sámegielagiid gaskkas ja ahkejoavkkus 40-59 jagi.
Her var svarprosenten på henholdsvis 87 % og 83 %, mens svarprosenten blant ikke-samiskspråklige og i aldersgruppen 15–39 år var 61 % og 69 %.
Dás lei vástidanproseantta 87 % ja 69 %, juosgo sii geat eai lean sámegielagat ja sii geat ledje ahkejoavkkus 15-39 jagi vástidedje 61 % ja 69 %.
Dessuten ser vi at andelen er lavere i gruppen som bor sør for Nordland (73 %), sammenlignet med øvrige områder.
Dasto vel oaidnit ahte oassi lei unnit joavkkus man olbmot orrot lullelis Nordlándda (73 %), go buohtastahttá daiguin eará guovlluiguin.
Samiskspråklige og bosatte i Finnmark ser på tv-sendingene oftere enn øvrige grupper.
Sámegielagat ja sii guđet orrot Finnmárkkus gehččet tv-sáddagiid dávjjibut go eará joavkkut.
77 % av de samiskspråklige svarte at de hadde sett minst én sending den siste uken, mens 24 % hadde sett samtlige fem sendinger.
77 % sámegielagiin vástidedje ahte sii ledje geahččan unnimusat ovtta sáddaga maŋemus vahkku, juosgo 24 % lei geahččan buot vihtta sáddaga.
Blant dem som var bosatt i Finnmark, oppga 71 % at de hadde sett minst én sending, mens 28 % oppga at de hadde sett samtlige programmer.
Joavkkus mas eai hálddašan sámegiela lei fas nuppe geažis 50 % geat ledje geahččan unnimusat ovtta sáddaga, ja 28 % visot prográmmaid.
Tilsvarende for landet sør for Nordland var på 60 % og 11 %.
Seamma logut ledje riikas lulábealde Nordlándda 60 % ja 11 %.
Tabell 2.1 Seeroppslutning – NRK Sámi Radios tv-tilbud (2009)
Gáldu: NRK Sámi Radio geavaheddjiidiskkus 2009
2.3.1.4 Radiotilbud
2.3.1.4 Radiofálaldat
Selv om det er tv-sendingene som synes å ha størst oppslutning blant Sameradioens medietilbud, er det radiosendingene som på mange måter har spilt hovedrollen i etableringen av et samisk medietilbud.
Vaikko vel tv-sáddagiidda orruge eanemus beroštupmi sámeradio mediafálaldagain, de leat goitge radiosáddagat main máŋgga ládje lea leamaš váldorolla sámi mediafálaldaga ásaheamis.
Fremdeles er det et betydelig bredere tilbud på radiosiden enn på tv-siden når det gjelder både tidsskjema og tematisk fordeling.
Ain lea radiobealis ollu govddit fálaldat go tv-bealde, go lea sáhka sihke áigeskovádagas ja temáhtalaš juogustusas.
NRK Sámi Radio har daglige radiosendinger på det analoge FM-nettet nord for Saltfjellet og i Oslo store deler av hverdagen, samt en halvtimes sending på riksnettet.
NRK Sámi Radios leat beaivválaš radiosáddagat analoga fm-fierpmádagas davábealde Sáltoduoddara ja Oslos stuora oasi árgabeaivvis, lassin diibmobeallásaš sáddagii riikafierpmádagas.
I helgene og på helligdager har Sameradioen sendinger på én time hver av dagene.
Vahkkoloahpaid ja bassebeivviid leat sámeradios diibmosaš sáddagat guhtege beaivvi.
I tillegg er det døgnkontinuerlige sendinger på Internett og det digitale DAB-nettet, der man utenom sendingene på det analoge nettet finner en kombinasjon av repriser, musikk og lettere underholdning.
Dasa lassin sáddejit sáddagiid birrajándora interneahtas ja digitála DAB-fierpmádagas, gos earet analoga fierpmádaga sáddagiid, gávdná lotnolasat nuppádis sáddemiid, musihka ja gehppes guoimmuheami.
Sendingene er i all hovedsak på nordsamisk, utenom en femminutters daglig nyhetssammenfatning på norsk.
Sáddagiid sáddejit váldonjuolggaduslaččat davvisámegillii, earet ovtta vihttaminuktasaš beaivválaš ođasčoahkkáigeassu dárogillii.
I tillegg sendes 15 minutters programmer på henholdsvis lule- og sørsamisk to ganger i uken.
Dasa lassin sáddejit 15 minuktasaš sáddagiid julev- ja oarjelsámegillii guovtte geardde vahkkus.
2.3.1.5 Stabil radiosendeflate
2.3.1.5 Dássedis radiosáddenduovdda
Siden 2005 har det totale radiotilbudet vært stabilt på mellom 1 630 og 1 720 timer årlig, noe som gir et gjennomsnitt på nærmere 5 timer daglig.
2005 rájes lea obbalaš radiofálaldat leamaš dásset gaskal 1630 ja 1720 diimmu jagis, mii addá gaskamearálaččat lagabui 5 diimmu beaivválaččat.
Figur 2.5 NRK sáme Radio - radiosendinger
Govadat 2.5 NRK Sámi Radio - radiosáddagat
Totalt antall timer radiosendinger årlig ved NRK Sámi Radio.
Obbalaš diibmolohku NRK Sámi Radio radiosáddagiid.
Kilder: NRKs årsrapporter 2005–2009
Gáldu: NRK jahkeraporttat 2005-2009.
Innholdsmessig dominerer kultur og underholdning, som står for 63 % av sendeflaten.
Kultuvra ja guoimmuheapmi dahket stuorámus oasi, 63 % sáddenduovdagis.
Dette dreier seg i hovedsak om den daglige morgensendingen ”Buorre iđit Sápmi” og ettermiddagssendingen ”Rádiosiida”.
Lea iđitsátta “Buorre iđit Sápmi” ja maŋŋelgaskabeaivvesátta “Rádiosiida” mat devdet.
Disse består av en blanding av intervjuer og studioprat om populære temaer, lette reportasjer, samt en relativt stor andel musikk.
Dáin sáddagiin leat lotnolasat jearahallamat ja studioságastallamat bivnnuhis fáttáin, álkis reportášat ja vel stuora oassi musihkka.
Deretter kommer nyheter, som står for hver femte sendetime.
Das maŋŋel bohtet ođđasat, mat dahket juohke viđat sáddendiimmu.
Aktualiteter, barne- og ungdomsprogrammer, sport og religion er jevnt fordelt på mellom 3 % og 5 %.
Áigeguovdilisáššit, mánáid- ja nuoraidprográmmat, valáštallan ja oskkui gullevaš áššit leat dássedit juhkkojuvvon gaskal 3 ja 5 %.
Fordelingen må sies å være i tråd med NRKs vedtekter.
Ferte dadjat ahte juogustus čuovvu NRK:a njuolggadusaid.
Figur 2.6 Tematisk fordeling av radiosendinger 2009
Govadat 2.6 Radiosáddagat fáttáid vuođul 2009
Prosentvis fordeling av NRK Sámi Radios radiosendinger i 2009 etter tema.
NRK Sámi Radio radiosáddagat proseanttaide juogaduvvon, fáttáid vuođul.
Kilde: NRKs årsrapport 2009.
Gáldu: NRK jahkeraporta 2009.
2.3.1.6 Solid lytteroppsluting
2.3.1.6 Nanu beroštupmi guldaleddjiin
NRK Sámi Radio har en solid lytteroppslutning i den samiske befolkningen.
Sámi álbmogis lea guldaleddjiin leamaš nanu beroštupmi NRK Sámi Radioi.
Ikke uventet er det flest samiskspråklige og bosatte i Finnmark som hører på Sameradioen, noe som trolig har sammenheng med at hoveddelene av sendingene er på nordsamisk og dermed utilgjengelige for dem som ikke behersker språket.
Ii leat hirpmahuhtti go eanemusat sámeradio guldaleddjiin leat sámegielagat ja orrot Finnmárkkus, mii fas dáidá čadnon dasa go sáddagiin leat váldooasit davvisámegillii ja váddása duohken sidjiide geat eai hálddaš giela.
Det har ikke vært mulig å få tak i data som viser det totale lytterantallet for NRK Sámi Radios radiosendinger.
Ii leat leamaš vejolaš háhkat dieđuid mat čájehit obbalaš guldaleddjiidloguid NRK Sámi Radio radiosáddagiidda.
Imidlertid viser Sameradioens brukerundersøkelse at innmeldte i Sametingets valgmanntall ofte hører på Sameradioens sendinger, selv om andelen er noe lavere enn andelen som får med seg tv-sendingene.
Goitge čájeha sámeradio geavaheddjiidiskkus ahte sii geat leat dieđihuvvon Sámedikki jienastuslohkui dábálaččat guldalit sámeradio sáddagiid, vaikko vel oassi leage unnibuš jus buohtastahttá tv-sáddagiid osiin.
Like under halvparten (49 %) svarte at de hadde hørt på radiosendingene i løpet av de siste 30 dagene, mens 37 % sa at de hadde hørt på den siste uken.
Jur vuollel bealli (49%) vástidedje ahte sii ledje guldalan radiosáddagiid maŋemus 30 beaivvis, dan bottu go 37 % vástidedje ahte ledje guldalan maŋemus vahkkus.
9 % svarte at de hadde hørt på Sameradioen hver dag den siste uken.
9 % vástidii ahte ledje guldalan sámeradio juohke beaivvi maŋemus vahkkus.
Det går et markant skille mellom samisk- og ikke-samiskspråklige.
Sámegielagiid ja sin gaskkas geat eai hálddaš giela lea čielga rádji.
Blant de samiskspråklige svarer hele 65 % at de har hørt på Sameradioen den siste måneden, mens 15 % sier at de har lyttet til kanalen hver dag den siste uken.
Sámegielagiid gaskkas vástidedje olles 65 % ahte sii leat guldalan radio maŋemus mánu, dan bottu go 15 % dadje ahte sii ledje guldalan kanála juohke beaivvi maŋemus vahkkus.
Én av tre (34 %) ikke-samiskspråklige angir at de har vært innom kanalen minst én gang i løpet av den siste måneden.
Okta golmmas (34 %) sis geat eai hálddašan sámegiela, dieđihit ahte sii leat finihan kanálas unnimusat oktii maŋemus mánus.
22 % svarer at de har hørt på kanalen i løpet av den siste uken, men bare 5 % har vært innom kanalen mer enn to dager den siste uken.
22 % vástidii ahte leat guldalan kanála maŋemus vahkkus, main fas 5 % vástidii ahte leat finadan kanálas dávjjibut go guokte beaivvi maŋemus vahkkus.
Geografisk skiller Nordland seg negativt ut. Her har bare 37 % har vært innom kanalen i løpet av den siste måneden.
Geográfalaččat sierrana Nordlánda heajut guvlui, go sis leat 37 % finadan kanálas maŋemus mánus.
Troms skiller seg også negativt ut når man ser på den siste uken.
Romsa maiddái sierrana negatiivalaččat go geahččá maŋemus vahkku.
Der svarer to av tre at de ikke har lyttet til Sameradioen den siste uken, mens bare 3 % har lyttet til Sameradioen daglig den siste uken.
Doppe vástidit guovttis golmma olbmos ahte sii eai leat guldalan sámeradio maŋemus vahkkus, juosgo duššo 3 % ledje guldalan sámeradio beaivválaččat maŋemus vahkku.
På den annen side er Finnmark det fylket hvor folk hører oftest på Sameradioen.
Nuppe geažis lea Finnmárku dat fylka gos olbmot guldalit dávjjimusat sámeradio.
Her svarer hver femte (18 %) at de hørte på Sameradioen hver dag den siste uken.
Dáppe vástida juohke viđat (18 %) ahte sii guldaledje sámeradio juohke beaivvi maŋemus vahkkus.
Tabell 2.2 Lytteroppslutning om NRK Sámi Radios radiotilbud (2009) Skogerbøs undersøkelse fra 2000 viste et langt skjevere bilde enn Sameradioens brukerundersøkelse, selv om resultatene av metodiske årsaker ikke lar seg sammenligne direkte.
Tabealla 2.2 Guldaleddjiid beroštupmi NRK Sámi Radio radiofálaldagaide (2009) Skogerbøa guorahallan jagi 2000 čájehii ollu eanet bonju gova go maid sámeradio geavaheddjiid iskkus čájehii, vaikko bohtosiid ii sáhte njuolgut buohtastahttit metodalaš sivaid geažil.
I hennes undersøkelse kom det frem at NRK Sámi Radio hadde størst oppslutning i Kautokeino og Karasjok, der henholdsvis 68 % og 71 % oppga at de hørte på kanalen ofte (mer enn én gang i uken).
Su iskosis boahtá ovdan ahte NRK Sámi Radioi lea stuorámus beroštupmi Guovdageainnus ja Kárášjogas, gos 68 % ja 71 % dieđihedje ahte guldalit kanála dávjá (eanet go oktii vahkkus).
80 % svarte at kanalen var deres viktigste kilde til informasjon om samiske spørsmål.
80 % vástidii dasa lassin ahte kanála lei sidjiide deháleamos gáldu dieđuide sámi gažaldagaid birra.
Ved kysten i Vest-Finnmark og NordTroms, samt i Sørsameområdet, var imidlertid oppslutningen betraktelig lavere.
Riddoguovlluin Oarje-Finnmárkkus ja Davvi-Romssas, lassin lullisámeguvlui, lei beroštupmi ollu unnit.
I Porsanger sa bare 10 % at de hørte på Sameradioen ofte, mens tilsvarende tall i Alta/Kvalsund var 18 %, i Nord-Troms 17 % og i Sørsameområdet 17 %.
Porsáŋggus dadje duššo 10 % ahte sii guldaledje sámeradio dávjá, dan bottu go Álttás/Fálesnuoris lei dát lohku 18 %, Davvi-Romssas 17 % ja Lullisámeguovllus 17 %.
Til sammenligning svarte 91 % av respondentene i Alta/Kvalsund at de lyttet til NRKs distriktssendinger ofte.
Go buohtastahttá oaidná ahte olles 91 % Álttá/Fálesnuori respondeanttain vástidedje ahte guldaledje NRK:a guovllusáddagiid dávjá.
Denne skjevfordelingen var så sterk at Skogerbø skrev: ”Forskjellen mellom NRK Sámi Radios posisjon i Karasjok og Kautokeino, og i alle andre valgkretser, er imidlertid så stor at det er nærliggende å tro at radioene sannsynligvis fungerer som distriktssending for dette området mer enn som radio for den samiske befolkningen som helhet.
Dát bonjujuogustus lei nu mihtilmas ahte Skogerbø čálii ahte “Erohus NRK Sámi Radio sajádagas gaskal Guovdageainnu ja Kárášjoga, ja visot eará válgabiiriid, lea nu stuoris ahte lea jáhkehahtti ahte radiot várra doibmet guovllusáttan dán guvlui, baicca go radion olles sámi álbmogii obbalaččat.
” (Skogerbø 2000:92).
” (Jorgalan, Skogerbø 2000:92).
Det er ikke mulig ut fra det tilgjengelige materialet å avvise eller bekrefte om denne påstanden fremdeles er gyldig.
Dán čuoččuhusa lágalašvuođa ii leat vejolaš nannet, iige gomihit, daid dieđuid vuođul mat leat oažžumis.
Likevel viser Sameradioens brukerundersøkelse at Sameradioen fremdeles har høyest oppslutning i Finnmark, selv om forskjellene ikke er like dramatiske som i Skogerbøs undersøkelse fra 2000. Blant annet viser resultatene en større oppslutning sør for Finnmark og blant ikke-samiskspråklige enn i Skogerbøs rapport.
Goitge čájeha sámeradio geavaheddjiidiskkus ahte sámeradioi ain lea ollu beroštupmi Finnmárkkus, vaikko erohusat eai leat seamma dramáhtalaččat go Skogerbø iskosis jagi 2000. Earet eará čájehit bohtosat ahte lea eanet beroštupmi Finnmárkku lullelis ja sin gaskkas geat eai hálddaš sámegiela, go dan maid Skogerbø raporta čájeha.
Dette kan muligens forklares av flere forhold.
Čilgehus dasa sáhttá várra leat moatti sajis.
I 2005 begynte Sameradioen med daglige nyhetssendinger på norsk over riksnettet, samtidig som lokalkontorene i Snåsa og Tysfjord er blitt styrket (fra én til to journalister på hvert kontor).
2005 álggii sámeradio beaivválaš ođassáddagiid sáddet dárogillii riikafierpmádagas, seammás go Snoase ja Divttasvuona nanusmahtte (ovttas guovtti doaimmaheaddjái goabbat kantuvrras).
Dessuten har det skjedd en viss revitalisering av samisk språk, noe som kan ha gjort sendingene tilgjengelige for et større publikum.
Dasto vel lea leamaš muhtin muddui sámegiela revitaliseren, mii sáhttá dahkan sáddagiid olámuddui stuorát oassái álbmogis.
I sum kan dette ha ført til at sendingene oppfattes som mer relevante for flere utenfor Indre Finnmark.
Obbalaččat sáhttá dát dagahan ahte olbmot atnet sáddagiid eanet relevántan eanebiidda olggobealde Sis-Finnmárkku.
Imidlertid skyldes nok forskjellige resultater for en stor del også metodiske forskjeller i undersøkelsene.
Goabbatlágán bohtosat dáidet aŋkke boahtán ollu dan sivas go leat leamaš metodalaš erohusat guorahallamiin.
2.3.2 Radio Norge
2.3.2 Radio Norga
Den riksdekkende kommersielle radiokanalen Radio Norge er i sin sendekonsesjon forpliktet til å tilby innhold særlig rettet mot den samiske befolkningen.
Riikaviidosaš kommersieallas radiokanála Radio Norge lea sáddenkonsešuvnnastis geatnegahttán fállat sisdoalu mii lea erenoamážit sámi álbmogii oaivvilduvvon.
Ifølge konsesjonen skal den ha daglige nyhetssendinger på samisk, samt daglige analyser/kommentarer om samiske forhold på norsk.
Konsešuvdna dadjá ahte galget addit beaivválaš ođassáddagiid sámegillii, ja sámi dilálašvuođain beaivválaš analysaid/čielggademiid dárogillii.
Samlet gir dette en forpliktelse til minst 30 timer årlig sendetid med daglige sendinger.
Oktiibuot addá dát geatnegasvuođa sáddet unnimusat 30 diimmu jahkásaččat, beaivválaš sáddagiin.
Kanalen løser dette i praksis ved å ha en samiskspråklig ansatt som produserer daglige nyhetssendinger på samisk.
Kanála čoavdá geavatlaččat dan go leat bálkáhan sámegielat bargi gii buvttada beaivválaš ođassáddagiid sámegillii.
I all hovedsak betyr dette at kanalens norske nyhetsproduksjoner oversettes til samisk og leses i studio som bulletiner.
Oaivenjuolggaduslaččat mearkkaša dat ahte sii jorgalit sámegillii kanála norgga ođasbuktagiid ja lohket daid bulletinan studios.
Sendingen har en varighet på 2 minutter.
Sátta bistá 2 minuhta.
I tillegg har kanalen ifølge hjemmesiden et ukentlig aktualitetsprogram på 15 minutter om samiske temaer.
Lassin muitalit kanála neahttasiiddus ahte sis lea okte vahkkus áigeguovdilisáššiidprográmma sámi fáttáin, mii bistá 15 minuhta.
Medietilsynet har imidlertid gjentatte ganger gitt kanalen kritikk for ikke å oppfylle konsesjonskravene.
Mediabearráigeahčču lea aŋkke máŋgga gearddi moaitán kanála go eai ollášuhte konsešungáibádusaid.
Tabell 3 viser at kanalen ikke har oppfylt kravet om 30 timer daglige sendinger en eneste gang siden 2004. I tillegg har kanalen fått kritikk for valg av utilgjengelige sendetidspunkter.
Tabealla 3 čájeha ahte kanála ii leat deavdán gáibádusa sáddet 30 diimmu beaivválaš sáddagiid ii ovttage gearddi 2004 rájes. Dasto leat kanála vel cuiggodan go leat válljen soameheames sáddenáiggiid.
I desember 2008 mottok Radio Norge en advarsel fra Medietilsynet fordi nyhetssendingen ble sendt kl 00.15. I Kringkastingsrapporten 2009 skriver Medietilsynet: ”Når dette tilbudet gjennomgående er lagt til svært perifere sendeflater, kan således ikke Radio Norge sies å ivareta dette programkravet.
Juovlamánus 2008 oaččui Radio Norge várrehusa Mediabearráigeahčus daningo sáddejedje ođassáddaga diibmu 00.15. Kringkastingsraporttas čállá Mediabearráigeahčču ahte “Go dát fálaldat aivve lea bidjon hui árvvohis sáddenáiggiide, de ii sáhte dadjat ahte Radio Norge áimmahuššá dán prográmmagáibádusa.
” (s. 80).
” (Jorgalan, s.80).
Sendetidspunktet ble senere flyttet, og sendes nå kl 22.00.
Sáddenáiggi leat maŋŋel sirdán, ja dál sáddejit diibmu 22.
Allmennkringkastingsrapporten for 2009 har ikke vært tilgjengelig.
Jagi 2009 Allmennkringkastingsraporta ii leat leamaš oažžumis.
Tabell 2.3 Radio Norge – forpliktende programleveranser Antall timer med daglige sendinger for den samiske befolkningen
Tabealla 2.3 Radio Norge - geatnegahtton prográmmalágideamit Diibmolohku sáddagiin mat leat oaivvilduvvon sámi albmogii
Søknad
Ohcamuš
Kilde: Medietilsynet 2009
Gáldu: Mediabearráigeahčču 2009
2.3.3 P4
2.3.3 P4
Også P4 har konsesjon om riksdekkende radiosendinger – med noe lavere dekning og mindre strenge konsesjonskrav.
Maiddái P4:s lea konsešuvdna riikaviidosaš radiosáddagiidda – main veaháš unnit sáddenguovlu ja eai nu garra konsešuvdnagáibádusat.
samarbeid med den samiskspråklige nærradiostasjonen Guovdageainnu Lagas Radio (GLR), som produserer nyhetssendingene.
Kanála čoavdá dan go ovttasbargá sámegielat lagasradiostašuvnnain Guovdageainnu Lagasradioin (GLR), mii buvttada ođassáddagiid.
Ifølge konsesjonen er kanalen forpliktet til å sende minst 400 sendinger i året, og samlet minst 20 timer med daglige sendinger.
Konsešuvdna vuođul kanála lea geatnegahtton sáddet unnimusat 400 sáddaga jagis, ja oktiibuot unnimusat 20 diimmu beaivválaš sáddagiid.
Dette har kanalen klart å overholde både i 2007 og 2008, og Medietilsynet hadde i 2008 ingen merknader.
Kanála lea nagodan doalahit dán sihke 2007 ja 2008, ja Mediabearráigeahčus eai lean 2008 makkárge moaitámušat.
Tabell 2.4 P4 – nyheter på samisk
Tabealla 2.4 P4 – Ođđasat sámegillii
Antall Sendetimer Søknad Søknad
Lohku Sáddendiimmut Ohcamuš Søknad
2.4 Avistilbud
2.4 Áviisafáladat
Det samiske avistilbudet består i hovedsak av de to samiske dagsavisene Ságat og Ávvir.
Sámi áviisafálaldaga dahket oaivenjuolggaduslaččat guokte sámi beaiveáviissa, Ságat ja Ávvir.
Disse defineres her som samiske aviser fordi de mottar pressestøtte av Kulturdepartementet, og fordi de har et rent samisk fokus.
Daid defineret dás sámi áviisan, daningo dat ožžot preassadoarjaga Kultuvra- ja girkodepartemeantas, ja daningo dain lea čielga sámi ulbmil.
I tillegg publiserer Lokalavisa NordSalten, som også mottar støtte over statsbudsjettet, enkeltsider på lulesamisk,.
Dasto vel almmuha Lokalavisen Nord-Salten eaŋkilsiidduid julevsámegillii, ja dat maid oažžu doarjaga stádabušeahta bokte.
Dessuten utkommer ungdomsmagasinet Š, tidsskriftet Nuorttanáste og kvinnemagasinet Gábá med faste utgivelser som får finansiell støtte fra Sametinget.
Nuoraidmagasiidna Š, áigečálus Nuorttanáste ja nissonmagasiidna Gábá almmuhit maiddái jámma buktagiid maidda ožžot doarjaga Sámedikkis.
Disse er imidlertid ikke inkludert i denne artikkelen av hensyn til tilgjengelige data.
Daid eat aŋkke leat váldán mielde dán artihkkalii daningo dieđut váilot.
Ságat utgis i hovedsak på norsk, med noen få innslag av samiskspråklige tekster.
Ságat váldočállingiella lea dárogiella, earet moadde teavstta maid buvttadit sámegillii.
Avisen har det høyeste opplagstallet av de to samiske dagsavisene og et noe større dekningsområde.
Áviissas lea stuorámus deaddilanlohku dán guovtti beaiveáviissas, ja veaháš stuorat guovlu maid gokčá.
Den har hovedkontor i Porsanger og distriktskontorer i Deatnu/Tana og Evenášši/Evenes, samt journalister med tilhold i Kárášjohka/Karasjok, Romsa/Tromsø, Snåase/Snåsa og SørNorge.
Das lea váldokantuvra Porsáŋggus ja báikkálaškantuvrrat Deanus ja Evenáššis, ja dasto vel doaimmaheaddjit Kárášjogas, Romssas, Snoases ja Lulli-Norggas.
Avisen ble etablert i 1956, med bakgrunn i ”Utvalget for samisk avis”, nedsatt av Finnmark fylkesting (sagat.no).
Áviissa vuođđudedje 1956. Duohken lei “Utvalget for samisk avis” maid Finnmárkku fylkadiggi lei nammadan (sagat.
Avisen er i dag eid av kommuner og fylkeskommuner (ca. 47 %), samiske kulturorganisasjoner (ca. 10 %) og private aksjonærer (ca. 43 %, ingen med en høyere eierandel enn 4 %).
Áviissa eaiggádit odne suohkanat ja fylkasuohkanat (sullii 47 %), sámi kulturorganisašuvnnat (sullii 10 %) ja priváhta oasuseaiggádat (sullii 43 %, ii ovttasge stuorát eaiggáduššanoassi go 4 %).
Ságat har ifølge hjemmesiden 24 ansatte.
Ságat ruovttusiidu muitala ahte áviissas leat 24 bargi.
Ávvir skriver på nordsamisk og har hovedkontor i Guovdageaidnu/Kautokeino og Kárášjohka/Karasjok, samt distriktskontorer i Deatnu/Tana og Romsa/Tromsø.
Ávvir čállá davvisámegillii ja das leat váldokantuvrrat Guovdageainnus ja Kárášjogas, ja báikkálaškantuvrrat Deanus ja Romssas.
Avisen ble til gjennom fusjonen mellom de tidligere avisene Min Áigi og Áššu, og ble første gang utgitt 6. Februar 2008. Min Áigi var i sin tid en videreføring av Sámi Áigi, som gikk konkurs i 1993. Sámi Áigi ble etablert i 1979 og var ifølge Ottosen et ”ektefødt barn av den nye samiske mobiliseringen fra 1970- og 1980årene” (Ottosen 1996:478).
Áviissa ásahedje ovttastumi bokte, gaskal ovdalaš Min Áigi ja Áššu áviissaid, ja almmuhuvvui vuosttaš gearddi guovvamánu 6. beaivvi 2008. Min Áigi lei áiggistis Sámi Áigi čállosa joatkka, mii reastaluvai jagi 1993. Sámi Áigi ásahedje 1979:s ja lei Ottosen oaivilis ”ektefødt barn av den nye samiske mobiliseringen fra 1970- og 1980-årene” (Ottosen 1996:478).
Etter konkursen i 1993 overtok Min Áigi konkursboet.
Maŋŋel 1993 reastaluvvama válddii Min Áigi badjelasas reastaluvvama bázahusaid.
Samme år ble Áššu etablert for å skape “et journalistisk alternativ til Min Áigi” (Skogerbø, 2000).
Seamma jagi ásahedje maiddái Áššu, vai hábmejedje “journalisttalaš molssaeavttu Min Áigái” (Skogerbø 2000).
Ávvir er eid av Altaposten (33 %) og Finnmark Dagblad (33 %), samt Norske Reindriftsamers Landsforbund og Indre Finnmark investeringsselskap (til sammen 33 %).
Ávvira eaiggádit Altaposten (33 %) ja Finnmark Dagblad (33 %), ja dasto vel Norgga Boazosápmelaččaid Riikasearvi ja Sis-Finnmárkku Ovddidanfitnodat (oktiibuot 33 %).
På hjemmesiden er det per juni 2010 oppført 19 ansatte.
Ruovttusiidu muitala ahte geassemánu 2010 ledje áviissas 19 bargi.
2.4.1 Økt opplag for Ságat – nedgang for samiskspråklige aviser
2.4.1 Ságat áviissas lassánan deaddilanlohku– sámegielat áviissain njiedjan
Landslaget for lokalaviser og Mediebedriftenes Landsforening publiserer årlig opplagstall som omfatter både Ságat og Ávvir.
Landslaget for Lokalaviser ja Mediebedriftenes Landsforening almmuhit jahkásaččat deaddilanloguid mat maiddái muitalit Ságat ja Ávvira birra.
Opplagstallet angir antall eksemplarer som i gjennomsnitt blir solgt gjennom abonnement og løssalg per utgivelse i løpet av et år.
Deaddilanlogut muitalit galle gáhppálaga gaskamearálaččat vuvdet abonnemeanttain ja luovosvuovdimiin juohke almmuheamis, ovtta jagis.
Opplagstallene viser at Ságat er klart størst av de to samiske dagsavisene, over dobbelt så stor som Ávvir.
Deaddilanlogut čájehit ahte Ságat lea áibbas čielgasit stuorámus dán guovtti beaiveáviissas, badjel beali stuorát go Ávvir.
Avisen har hatt en rimelig sterk vekst siden begynnelsen av 2000, på tross av at de samlede opplagstallene i Norge har falt i samme periode.
Áviisa lea oalle bures ovdánan álggu rájes jagi 2000, vaikko vel obbalaš deaddilanlogut Norggas gahčče seamma áigodagas.
Samtidig har Ávvir i svært liten grad klart å fange opp det samlede opplaget som forgjengerne Min Áigi og Áššu hadde, og hadde i 2009 et opplag som knapt var større enn det Min Áigi alene hadde før fusjonen i 2008.
Seammás lea Ávvir hui unnán nagodan olahit ollislaš deaddileami mii lei ovdavázziin Min Áiggis ja Áššus. Ávvira deaddilanlohku jagi 2009 lei ille stuorát go dan maid Min Áigi akto dagai ovdal ovttastusa 2008.
Det totale opplaget for de to samiske dagsavisene var i 2009 på 3 932 eksemplarer.
Obbalaš deaddileapmi dán guovtti sámi beaiveáviissas lei 2009 3 932 gáhppálaga.
Til sammenligning var det gjennomsnittlige opplaget for norske aviser på 11 818 i 2009. Det samlede opplagstallet var på nivå med året før, men markant lavere enn i 2007, da det samlede opplaget falt med 18,7 %, fra 4 829 til 3 926 eksemplarer.
Jus buohtastahttá, de oaidná ahte gaskamearálaš deaddileapmi norgga áviissain lei 11 818 jagis 2009. Obbalaš deaddilanlohku lei seamma dásis go jagi ovdal, muhto mearkkašahtti vuollelis jagi 2007 go obbalaš deaddileapmi gahčai 18,7 %, 4829 rájes 3926 gáhppálahkii.
Fallet skyldes først og fremst at opplaget i Ávvir var betydelig lavere enn det forgjengerne Áššu og Min Áigi hadde før fusjonen.
Gahččama sivvan lea vuosttažettiin dat go Ávvira deaddilanlohku lei ollu vuollelis go ovdavázziid Áššu ja Min Áiggi logut ovdal ovttasteami.
I 2007 hadde de to avisene et samlet opplag på 2 112 eksemplarer, mens Ávvir hadde 1 204 i 2009, en nedgang på 43 %.
2007 lei dán guovtti áviissas deaddilanlohku mii dagai oktiibuot 2112 gáhppálaga, dan bottu go Ávviris lei 1204 jagi 2009, njiedjan 43 %.
Ávvir solgte etter fusjonen bare 100 flere eksemplarer enn det Min Áigi alene gjorde i 2007.
Ávvir vuvddii maŋŋel ovttasteami duššo 100 eanet gáhppálaga go Min Áigi akto vuvddii jagi 2007.
Hva som er årsaken til dette, er vanskelig å fastslå.
Mii dasa lea sivalaš, lea váttis mearrádallat.
Det er ifølge Ávvir heller ikke blitt gjort en spesifikk analyse av dette.
Ávvira dieđut muitalit ahte eai leat dahkan makkárge erenoamáš analysaid das.
Avisen uttrykker imidlertid at enkelte lesere hadde tilgang til begge avisene før fusjonen, og at de gikk over til å kjøpe én avis i stedet for to som tidligere.
Áviisa báhkkoda aŋkke ahte muhtin lohkkit dolle goappaš áviissaid ovdal ovttasteami, ja maŋŋel oastigohte duššo ovtta áviissa, baicca go guokte nugo ovdal.
I tillegg har man fått tilbakemeldinger om at en del savner mer lokalstoff om hjemstedet sitt.
Dasto vel leat ožžon lohkkiin dieđuid ahte muhtin oassi váillaha eanet báikkálašáššiid iežaset ruovttubáikkiin.
En rimelig (del)forklaring kan være at Áššu og Min Áigi hadde til dels svært forskjellige profiler og henvendte seg til ulike lesergrupper.
Dovddolaš (oasse)čilgehus sáhttá leat ahte Áššus ja Min Áiggis ledje oalle guovttelágán profiillat main beroštedje guovttelágán lohkkiidjoavkkut.
Skogerbø (2000) observerte at Áššu fokuserte sterkt på kultur, reindrift og lokalstoff fra Kautokeino, mens Min Áigi dekket et bredere saksområde med større vekt på generell samepolitikk og hadde en større geografisk rekkevidde.
Skogerbø (2000) vásihii ahte Áššu garrasit čalmmustahtti kultuvrra, boazodoalu ja Guovdageainnu báikkálašáššiid, juosgo Min Áigi govččai govddit áššeguovllu mas eanet čalmmustahtii oppalaš sámepolitihka ja olahii stuorát geográfalaš guovllu.
Enkelte lesere kan dermed ha følt at den nye avisen ikke sammenfalt med deres preferanser, og at de dermed ikke gikk over til å lese Ávvir.
Muhtin lohkkit sáhtte danin dovdat ahte ođđa áviisa ii heive sin preferánssaide, ja danin eai lohkagoahtán Ávvira.
Samtidig som utbredelsen av det samiskspråklige avistilbudet ser ut til å ha stagnert, har opplaget til den norskspråklige avisen Ságat økt markant siden år 2000. Ságat har i perioden økt opplaget med 14,7 %, som er relativt høyt tatt i betraktning at det totale opplagstallet i Norge falt med 15,5 % i samme periode (Sigurd Høst, 2010).
Seammás go sámegielat áviisafálaldaga leavvan orru bisánan, de goit dárogielat áviissa Ságat deaddilanlogut leat sakka lassánan jagi 2000 rájes. Ságat áviissa deaddilanlohku lea dán áigodagas lassánan 14,7 %, mii lea alla lohku go buohtastahttá Norgga obbalaš deaddilanloguin mii gahčai 15,5 % seamma áigodagas (Sigurd Høst, 2010).
Sannsynligvis er det flere årsaker til Ságats vekst. De omfatter trolig både ytre samfunnsforhold og interne kvaliteter ved selve avisen og redaksjonen.
Jáhkkimis leat ollu ákkat Ságaha ovdáneapmái, mat dáidet fátmmastit sihke olgguldas servvodatdilálašvuođaid ja siskkáldas kvaliteahtaid áviissas ja redakšuvnnas.
Et punkt det likevel er verdt å bite seg merke i, er at Ságat skriver på norsk og dermed ikke møter de samme språklige barrierene som Ávvir.
Okta ášši maid aŋkke lea veara fuomášit, lea ahte Ságat čállá dárogillii, ja dasto ii deaivva seamma gielalaš oaziid go Ávvir.
Avisen kan dermed henvende seg til den store delen av den samiske befolkningen som ikke behersker samisk, samtidig som den i større grad har mulighet til å henvende seg til et ikke-samisk publikum som interesserer seg for samiske forhold.
Áviisa sáhttá dainnalágiin irgalit dan stuora oassái sámi álbmogis, sidjiide geat eai hálddaš sámegiela, seammás go das lea buoret vejolašvuohta olahit sin geat eai leat sápmelaččat, muhto geain lea beroštupmi sámi dilálašvuođaide.
Daværende redaksjonssekretær i Ságat, Oddgeir Johansen, sa i et intervju med Eli Skogerbø i 1999: ”Avisen skal være et tilbud til de mange samer som ikke snakker samisk eller leser samisk, og til ikke-samer som er interessert i samepolitikk.
Dalá redakšuvdnačálli Ságat áviissas, Oddgeir Johansen, dajai muhtin jearahallamis Eli Skogerbøain 1999 ahte “Áviisa galgá leat fálaldat daidda oallut sápmelaččaide geat eai huma, eaige loga sámegiela, ja sidjiide geat eai leat sápmelaččat, muhto geain lea beroštupmi sámepolitihkkii”.
” Isolert kan opplagstallene gi støtte til at Ságat har lyktes med denne strategien.
Sierra sáhttet deaddilanlogut doarjut dan ahte Ságat lea lihkostuvvan dáinna strategiijain.
I perioden etter årtusenskiftet har det vært en relativt sterk samisk bevisstgjøring, noe som blant annet reflekteres gjennom økningen i Sametingets valgmanntall.
Áigodagas maŋŋel jahkeduhátmolsašumi lea oalle garrasit lassánan dihtomielalašvuohta sápmelašvuhtii, mii earet eará oidno Sámedikki jienastuslogu lassáneamis.
Ifølge Sametinget økte valgmanntallet med 40 % fra valget i 2001 til 2009-valget – fra 9 921 til 13 890 innmeldte.
Sámedikki dieđuin lea jienastuslohku lassánan 40 % 2001 válgga rájes 2009 válgga rádjái, 9921 rájes 13 890 čálihuvvon olbmui.
Samtidig har flere samiske spørsmål vært gjenstand for allmenn debatt, særlig i Finnmark.
Seammás leat eanet sámi gažaldagat leamaš almmolaš digaštallamiin, erenoamážit Finnmárkkus.