pere/sami_parallel huggingface dataset:
I artikkel 26 fastslås det at urfolk har rett til å eie , utvikle , kontrollere og bruke land og territorier , deriblant det totale miljøet , land , luft , vann , kyst farvann , hav-is , fauna og flora samt andre ressurser som de tradisjonelt har eid eller på annen måte besittet eller brukt .
26. artihkkalis daddjo ahte eamiálbmogiin lea vuoigatvuohta eaiggáduššat , ovddidit , bearráigeahččat ja geavahit eatnamiid ja guovlluid , nu maiddái ollislaš birrasa , eatnama , áimmu , čázi , riddoguovllu , áhpejieŋa , elliid ja šattuid ja eará resurssaid maid árbevirolaččat leat eaiggáduššan dahje earáláhkai hálddus atnán dahje geavahan .
Dette omfatter også retten til full anerkjennelse av deres lover , tradisjoner og sedvaner , grunnforvaltningssystemer og institusjoner for utvikling og forvaltning av ressursene .
Dát siskkilda maiddái vuoigatvuođa oažžut lágaid , árbevieruid ja boares vieruid , eanahálddašanvuogádagaid ja resursahálddašan ja - ovddidanásahusaid ollásit dohkkehuvvot .
Videre er det fastslått at staten er forpliktet til å iverksette nødvendige tiltak for å hindre en krenkelse av disse rettighetene .
Dasto daddjo ahte lea stáhta geatnegasvuohta álggahit dárbbašlaš doaibmabijuid hehtten dihte dáid vuoigatvuođaid rihkkuma .
Artikkel 27 i erklæringsutkastet har særlig relevans i de tilfellene hvor statens myndigheter over lang tid har neglisjert urfolks rettigheter , og dermed vedtatt lover uten å ta hensyn til urfolks etablerte rettigheter .
Julggaštusevttohusa 27. artihkal lea deaŧalaš earenoamážit dakkár oktavuođain go stáhta eiseválddit guhkit áigge leat badjelgeahččan eamiálbmogiid vuoigatvuođaid , ja nu mearridan lágaid beroškeahttá eamiálbmogiid ásahuvvon vuoigatvuođain .
Erklæringsutkastets artikkel 30 omhandler urfolks rett til å fatte egne prioriteringer og strategier med hensyn til utviklingen og bruken av egne landområder og ressurser .
Julggaštusevttohusa 30. artihkal lea eamiálbmogiid vuoigatvuođa birra mearridit iežaset vuoruhemiid ja strategiijaid iežaset guovlluid ja resurssaid ovddideami ja geavaheami dáfus .
Det er fastslått at staten skal søke å oppnå avtale med vedkommende folk før man godkjenner noen form for aktiviteter i deres områder som har innvirkning på deres land og ressurser , deriblant vann og mineralressurser .
Daddjo ahte stáhta galgá geahččalit soahpat dáid álbmogiiguin ovdal go dohkkeha makkárge doaimmaid sin guovlluin mat sáhttet váikkuhit sin eatnamiid ja resurssaid , nu maiddái čáhce- ja minerálaresurssaid .
FN`s erklæringsutkast representerer etter Sametingets syn internasjonale minimumsstandarder for urfolksrettigheter .
ON-a julggaštusevttohus ovddasta Sámedikki oainnu mielde riikkaidgaskasaš unnimusdásiid eamiálbmotvuoigatvuođain .
Det forhold at erklæringsutkastet ennå ikke er vedtatt på politisk nivå innenfor FN , betyr i hovedsak at medlemslandene har politiske problemer med hensyn til erklæringsutkastets innhold .
Dat go julggaštusevttohus ii leat vel politihkalaččat mearriduvvon ON-as , máksá vuos ahte miellahtoriikkain leat politihkalaš váttisvuođat julggaštusevttohusa sisdoalu ektui .
4.3.2. fn`s komite for eliminering av rasediskriminering
4.3.2 . ON-a komitéa nallevealaheami jávkadeami várás
I SIN GENERELLE KOMMENTAR XXIII ( 51 ) AV 1997 , FASTSLÅR FN`S KOMITE FOR ELIMINERING AV RASEDISKRIMINERING at statene har plikt til å anerkjenne og respektere urfolks kultur , historie , språk og leveveier , og at statene har plikt til å fremme disse forholdene .
ON-KOMITÉA NÁLLEVEALAHEAMI JÁVKADEAMI VÁRÁS , dadjá 1997 oppalaš mearkkašumis XXIII ( 51 ) ahte stáhtain lea geatnegasvuohta dohkkehit ja árvvus atnit eamiálbmogiid kultuvrra , historjjá , giela ja eallinvugiid , ja ahte stáhtain lea geatnegasvuohta ovddidit dáid diliid .
Videre at statene har plikt til å sikre gjennomføring av urfolks rettigheter uten noen form for diskriminering av urfolk .
Dasto daddjo ahte stáhtain lea geatnegasvuohta sihkkarastit eamiálbmogiid vuoigatvuođaid čađaheami almmá makkárge vealaheami haga eamiálbmogiid guovdu .
Rasediskrimineringskomiteen fastslår at staten skal anerkjenne og beskytte urfolks rett til å eie , utvikle , kontrollere og bruke deres kollektive landområder og naturressurser .
Nállevealahankomitéa dadjá ahte stáhta galgá dohkkehit ja suodjalit eamiálbmogiid vuoigatvuođa eaiggáduššat , ovddidit , bearráigeahččat ja geavahit sin oktasaš guovlluid ja luondduriggodagaid .
Komiteen fastslår også at staten har plikt til å tilbakeføre til urfolk de landområder som er fratatt dem uten deres klare og frivillige samtykke .
Komitéa dadjá maid ahte stáhtas lea geatnegasvuohta máhcahit eamiálbmogiidda eatnamiid mat sis leat váldojuvvon almmá sin čielga ja eaktudáhtolaš lobi haga .
Dersom slik tilbakeførsel ikke er mulig på grunn av faktiske forhold skal urfolk tilkjennes en umiddelbar erstatning .
Jos dákkár máhcaheapmi ii leat vejolaš duohta dilálašvuođaid geažil , de galgá eamiálbmogiidda dovddastuvvot dallánaga buhtadus .
Det er likevel sagt at slik erstatning skal så langt det er mulig finne sted ved at urfolk tildeles andre likeverdige landområder .
Lea dattetge daddjon ahte dákkár buhtadeapmi galgá nu guhkás go vejolaš dáhpáhuvvat dainna lágiin ahte eamiálbmogiidda juhkkojuvvojit eará seammaárvosaš guovllut .
Komiteens klare uttalelse vedrørende urfolks landrettigheter må tillegges betydning i spørsmålet om samenes rett til land , vann og ressurser .
Komitéa čielga cealkámušas ferte leat mearkkašupmi sápmelaččaid eana- , čáhce- ja resursavuoigatvuođa gažaldagaide .
Det er utvilsomt at dagens landrettighetssituasjon i samiske områdene faller inn under den situasjonen som komiteen her legger til grunn , nemlig at landområder har blitt fratatt urfolk uten deres klare og frivillige samtykke .
Ii leat veara oppa eahpiditge ahte sámi guovlluid dálá eanavuoigatvuođadilli ii guoskka dan dillái maid komitéa dás atná vuođđun , namalassii ahte eatnamat leat váldon eamiálbmogiin almmá sin čielga ja eaktudáhtolaš lobi haga .
Den norske stat har ikke på noe tidspunkt i historien søkt om slikt samtykke fra samene , og samene har derfor heller aldri overdradd sin eiendoms- og besittelsesrett til den norske stat eller noen andre rettssubjekter .
Norgga stáhta ii leat goassege historjjás jearran dán birra lobi sápmelaččain , ja danne eai leat goassege sápmelaččatge addán iežaset eaiggáduššan- ja háldovuoigatvuođa Norgga stáhtii dahje ovttage eará riektesubjektii .
I henhold til rasediskrimineringskomiteens oppfatning har staten plikt til å tilbakeføre disse områdene til urfolk , dersom dette ikke er absolutt umulig av praktiske årsaker .
Nállevealahankomitéa oainnu mielde lea stáhtas geatnegasvuohta máhcahit dáid guovlluid eamiálbmogiidda , jos dat geavatlaš sivaid geažil ii leat áibbas veadjemeahttun .
Uttalelse fra FN`s ekspertmøte om urfolks landrettigheter
ON-a eamiálbmotvuoigatvuođaid ekspeartačoahkkima cealkámušat
FN AVHOLDT I 1996 ET INTERNASJONALT EKSPERTMØTE OM URFOLKS LANDRETTIGHETER .
ON DOALAI 1996:S RIIKKAIDGASKASAš EKSPEARtačoahkkima eamiálbmogiid vuoigatvuođaid birra .
DETTE MØTET VEDTOK EN LANG REKKE VIKTIGE KONKLUSJONER OG ANBEFALINGER VEDRØRENDE URFOLKS RETT TIL LAND , VANN OG NATURRESSURSER I EGNE OMRÅDER .
Dát čoahkkin mearridii máŋga deaŧalaš konklušuvnna ja rávvagiid eamiálbmogiid iežaset guovlluid eana- , čáhce- ja luondduriggodatvuoigatvuođaid birra .
FN`s ekspertmøte fastslår innledningsvis at urfolk har et unikt forhold til egne landområder og ressurser , og at dette må anerkjennes .
ON-a ekspeartačoahkkin dadjá álggadettiin ahte eamiálbmogiin lea earenoamáš oktavuohta iežaset guovlluide ja resurssaide , ja ahte dán ferte dohkkehit .
I denne sammenheng fremheves urfolks rett til selvbestemmelse i egne områder som særskilt viktig .
Dán oktavuođas deattuhuvvo eamiálbmogiid iešmearridanvuoigatvuohta iežaset guovlluin earenoamáš deaŧalažžan .
Det fastslås videre at det er viktig for urfolks utvikling og fortsatte eksistens som folk at deres rett til landområder og naturressurser fremmes og beskyttes .
Daddjo dasto ahte lea deaŧalaš eamiálbmogiid ovdáneapmái ja bissumii álbmogin ahte sin guovlo- ja luondduriggodatvuoigatvuođat ovddiduvvojit ja várjaluvvojit .
Ekspertmøtet oppfordrer regjeringene til å avskaffe diskriminerende politikk og lovgivning som fornekter og begrenser urfolks menneskerettigheter , deriblant deres rett til land og naturressurser .
Ekspeartačoahkkin ávžžuha ráđđehusaid heaittihit vealahanpolitihka ja lágaid mat biehttalit ja ráddjejit eamiálbmogiid olmmošvuoigatvuođaid , nu maiddái sin eana- ja luondduriggodatvuoigatvuođaid .
Regjeringene anmodes derfor å vedta politikk og lover som uttrykkelig anerkjenner urfolks kollektive rettigheter , deriblant deres landrettigheter .
Danne ráđđehusat ávžžuhuvvojit mearridit politihka ja lágaid mat čielgasit dohkkehit eamiálbmogiid oktasaš vuoigatvuođaid , nu maiddái sin eanavuoigatvuođaid .
Regjeringene anmodes videre på det sterkeste å uttrykkelig anerkjenne urfolks landrettigheter , samt å iverksette en effektive gjennomføring og sikring av urfolks rettigheter .
Ráđđehusat ávžžuhuvvojit dasto hui garrasit čielgasit dohkkehit eamiálbmogiid eanavuoigatvuođaid , ja beaktilit čađahišgoahtit ja sihkkarastigoahtit eamiálbmogiid vuoigatvuođaid .
Konklusjonene og anbefalingene fra FN`s ekspertmøte behandler mange av de sentrale spørsmålsstillinger i den pågående debatten om samenes rett til land og vann i Finnmark .
ON-a ekspeartačoahkkima konklušuvnnat ja rávvagat gieđahallet ollu guovddáš gažaldagaid dálá digaštallamis sápmelaččaid eana- ja čáhcevuoigatvuođaid birra Finnmárkkus .
Ekspertmøtets konklusjoner og anbefalinger bør derfor utvilsomt også tas i betraktning når man vurderer spørsmålet om samenes eiendoms- og besittelsesrettigheter i lys av gjeldende folkerett .
Danne lea čielggas ahte maiddái ekspeartačoahkkima konklušuvnnat ja rávvagat fertejit váldojuvvot vuhtii go sápmelaččaid eaiggáduššan- ja háldovuoigatvuođat gustovaš álbmotrievtti vuođul árvvoštallojuvvojit .
III OM SAMERETTSUTVALGETS KONKRETE FORSLAG
III SÁMI VUOIGATVUOÐALÁVDEGOTTI KONKREHTA ÁRVALUSA BIRRA
Eiendomsretten og annen rett til grunn
Eanaeaiggáduššanvuoigatvuohta ja eará eanavuoigatvuođat
Hovedspørsmålet om hvem som rettmessig har eiendomsretten til jorda i Finnmark , og på hvilket rettsgrunnlag , har Samerettsutvalget ikke klart besvart .
Váldogažaldat dan birra geas rievtti mielde lea vuoigatvuohta eaiggáduššat Finnmárkku eatnamiid , ja makkár riektevuođuin , ii leat Sámi vuoigatvuođalávdegoddi čielgasit vástidan .
Samerettsutvalget forutsetter likevel at det samiske folk har eiendomsrett til visse deler av Finnmark , uten at dette er definert noe nærmere .
Sámi vuoigatvuođalávdegoddi bidjá dattetge eaktun ahte sámi álbmogis lea vuoigatvuohta eaiggáduššat muhtun guovlluid Finnmárkkus , muhto dáid ii definere čielgasit .
En antatt eiendomsrett ligger helt klart i bunnen for Samerettsutvalgets forslag .
Sámi vuoigatvuođalávdegotti árvalusa vuođđun lea áibbas čielgasit eaiggáduššanvuoigatvuohta .
Samerettsutvalgets folkerettsgruppe har derimot uttrykkelig konkludert med at samene har eiendoms- og besittelsesrettigheter til store deler av Finnmark , og at det mangler en formell fastsettelse av denne rett og en avgrensning av den .
Sámi vuoigatvuođalávdegotti álbmotriektejoavku gal lea baicce čielgasit konkluderen ahte sápmelaččain leat eaiggáduššan- ja háldovuoigatvuođat stuorra osiide Finnmárkkus , ja ahte dat mii váilu lea dán vuoigatvuođa formálalaš mearrideapmi ja ráddjen .
De pågående sedvane undersøkelsene forventes å bringe mer klarhet i detaljene om dette .
Boares vieruid iskamat mat ain leat jođus , vurdojuvvojit buorebut čilget detáljaid dán birra .
Sametinget vil fremheve at det dessuten ved flere anledninger offisielt er fastslått at samene er et av de folk hvis territorium staten Norge er grunnlagt på .
Sámediggi háliida deattuhit ahte ollu oktavuođain lea maiddái virggálaččat daddjon ahte sápmelaččat leat okta dain álbmogiin geaid eatnamiid ala Norgga stáhta lea vuođđuduvvon .
Dette er grunnlaget for forslaget om opprettelse av nye forvaltningsordninger , da den nåværende ordning ikke er akseptabel i forhold til samenes eiendomsrett .
Dát lea vuođđun evttohussii ásahit ođđa hálddašanortnegiid , danne go dálá ortnet ii leat dohkálaš sápmelaččaid eaiggáduššanvuoigatvuođa ektui .
Det må etableres forvaltningsordninger for grunnen i Finnmark som tar tilstrekkelig hensyn til de historiske , og dermed også de rettslige omstendighetene .
Fertejit ásahuvvot hálddašanortnegat Finnmárkku eatnamiidda mat doarvái bures váldet vuhtii historjjálaš ja nu maid rievttálaš dilálašvuođaid .
Statens oppfatning av det rettslige grunnlaget for dens påståtte eiendomsrett har vært basert på forskjellige begrunnelser .
Stáhta oainnu vuođđun eaiggáduššanvuoigatvuođa rievttálaš vuođu hárrái maid lea čuoččuhan , leat iešguđetlágan ákkat .
Felles for disse er at begrunnelsene vanskelig kan sies å være rettslig holdbare .
Dat mii lea oktasaš dáin ákkain , lea ahte ákkaid lea váttis rievttálaččat bealuštit .
Sametinget er av den klare oppfatning at denne begrunnelsen ikke er rettslig holdbar .
Sámedikki oainnu mielde lea čielggas ahte dán ákka ii sáhte rievttálaččat bealuštit .
Indre Finnmark var på denne tiden ikke underlagt kongerike Norge .
Sis-Finnmárku ii gullan dan áigge Norgga gonagasriikii .
Alt tyder på at oppfatningen hos statens representanter i Finnmark om at grunnen tilhørte Kongen , først utviklet seg langt senere .
Buot orru čájeheamen ahte easka guhká maŋŋá ovddiduvvui stáhta áirasiin Finnmárkkus dat oaidnu ahte eana gullá Gonagassii .
I Ot.prp. nr. 21 av 1847 , begrunnes statens eiendomsrett til grunnen i Finnmark i det vesentligste med at Finnmark er hovedsakelig bebodd av samer uten faste boliger .
1847 Od.prp. - as nr. 21 I ákkastuvvo stáhta eaiggáduššanvuoigatvuohta Finnmárkku eatnamiidda vuosttažettiin dainna ahte Finnmárkkus orrot eanaš sápmelaččat geai eai leat bissovaš ásodagat .
Det er en kjensgjerning at denne oppfatning var basert på uvitenhet om , og bevisst neglisjering av samenes levesett , bruk og flyttemønster , og begrunnelsen kan dermed ikke ansees som holdbar .
Duohtavuohta lea ahte dán oainnu vuođđun lei diehtemeahttunvuohta ja sápmelaččaid eallinvugiid , geavaheami ja johtima dihtomielalaš badjelgeahččan , ja danne ii sáhte dan atnit doallevažžan .
En slik oppfatning av samisk eierskap gjorde seg også gjeldende blant de fastboende samene i Finnmark .
Dasto sápmelaččat dan áigge eahpitkeahttá atne iežaset danin maid dál galggašii sáhttit gohčodit eaiggádin juridihkalaš áddejumi mielde .
Det er på det rene at oppfatningen blant de fastboende samene om bygdas eiendomsrett til grunnen med alle dens ressurser , også har bestått gjennom tidene hos befolkningen i de samiske bygdene i Finnmark .
Maiddái Finnmárkku dáloniin lea dákkár oaidnu sámi eaiggáduššamii . Lea čielggas ahte dáloniin oaidnu giliid eaiggáduššanvuoigatvuođa birra eatnamiidda ja buot dan resurssaide , lea maid seilon áiggiid čađa olbmuin Finnmárkku sámi giliin .
Ofte anføres det også at statens eiendomsrett i dag er et utslag av et festnet forhold .
Dávjá daddjo maid ahte stáhta dálá eaiggáduššanvuoigatvuohta lea vuolgán cieggan dilis .
Sametinget kan ikke se at vilkårene for et festnet forhold med hensyn til eiendomsretten overhode kan sies å foreligge .
Sámediggi ii oainne ahte cieggan dili eavttut eaiggáduššanvuoigatvuođa hárrái mange láhkai livčče gávdnon .
Historiske kjensgjerninger godtgjør at samene i store deler av Finnmark frem til 1751 hadde anerkjent faktiske og rettslige posisjoner som eier av grunnen , og at de hadde rådighet over alle naturressursene i området .
Historjjálaš duohtavuođat duođaštit ahte sápmelaččain stuorra osiin Finnmárkkus 1751 rádjai ledje dohkkehuvvon duohta ja rievttálaš posišuvnnat eanaeaiggádin , ja ahte sin hálddus leat buot guovllu luondduriggodagat .
Disse historiske kjensgjerningene danner grunnlaget for Sametingets standpunkt i forhold til spørsmålet om eiendoms- og råderetten over naturressursene i Finnmark .
Dát historjjálaš duohtavuođat leat vuođđun Sámedikki oidnui Finnmárkku luondduresurssaid eaiggáduššan- ja ráđđenvuoigatvuođagažaldagain .
Samene i Finnmark har i uminnelige tider hatt slike rettigheter , i egenskap av eier- , besitter- og bruksrettshaver , men norske myndigheter har ikke inkorporert disse rettighetene i den formelle norske lovgivningen .
Finnmárkku sápmelaččain leat don doložis leamaš dákkár vuoigatvuođat , sihke eaiggádin , háldejažžan ja geavahanriektelažžan , muhto Norgga eiseválddit eai leat ovttastahttán dáid vuoigatvuođaid formálalaš Norgga lágaide .
Med andre ord burde det være uomtvistelig at samene har eiendoms- og besittelsesretten i sine tradisjonelle områder .
Nuppiiguin sániiguin daddjon lea sápmelaččain eahpitkehtta eaiggáduššan- ja háldovuoigatvuohta sin árbevirolaš guovlluide .
Det som derimot mangler er kun en formell anerkjennelse , avgrensning og fastsettelse av disse rettighetene .
Dat mii nappo váilu lea dáid vuoigatvuođaid formálalaš dohkkeheapmi , ráddjen ja mearrideapmi .
Som fastslått ovenfor , er det et faktum at samene som folk har rettigheter som bare samefolket selv kan forvalte og forhandle om .
Nugo bajábealde daddjon , de lea duohtavuohta ahte sápmelaččain álbmogin leat vuoigatvuođat maid dušše sámi álbmot sáhttá hálddašit ja maid birra dušše sámi álbmot sáhttá šiehtadallat .
Videre presiseres det at denne grunnleggende retten består så lenge Sametinget ikke ved avtale har oppgitt disse rettighetene , solgt eller på annen lovlig måte overdratt disse rettighetene til noen andre .
Dasto daddjo ahte dát deaŧalaš vuoigatvuohta bissu nu guhká go Sámediggi šiehtadusain ii leat luobahan dáid vuoigatvuođaid , vuovdán daid dahje eará lobálaš láhkai addán vuoigatvuođaid muhtun earái .
Etablering av nye grunnforvaltningsordninger i Finnmark endrer ikke denne klare rettslige forutsetningen , hvorved det legges til grunn at samene har eiendoms- og besittelsesretten til store deler av Finnmark .
Ođđa eanahálddašanortnegat Finnmárkkus eai rievdat dán čielga rievttálaš eavttu mas vuođđun lea ahte sápmelaččain lea eaiggáduššan- ja háldovuoigatvuohta stuorra osiide Finnmárkkus .
Uansett hvilke nye forvaltningsordninger som innføres , kan samefolket ikke anses å ha tapt sine eier- , bruks- og besittelsesrettigheter til land , vann og naturressursene i de samiske områdene , så lenge Sametinget ikke uttrykkelig har akseptert noen endring i rettstilstanden .
Vaikke makkár ođđa hálddašanortnegat ásahuvvošedje , de ii sáhte dadjat ahte sámi álbmot lea massán sámi guovlluid eana- , čáhce- ja luondduresurssaid eaiggáduššan- , geavahan- ja háldovuoigatvuođaidis nu guhká go Sámediggi ii leat čielgasit dohkkehan makkárge rievdadusa riektedilis .
Selv etter et eventuelt nytt stortingsvedtak om en ny forvaltningsmodell , vil samefolkets eiendoms- , besittelses- og bruksrett bestå ubeskåret , dersom Stortingets eventuelle vedtak ikke er basert på et uttrykkelig samtykke fra et kompetent samisk organ - Sametinget .
Vaikke vel Stuorradiggi mearridivččiige ođđa hálddašanmálle , de sámi álbmoga eaiggáduššan- , háldo- ja geavahanvuoigatvuođat bisušedje rievddakeahttá , jos Stuorradikki vejolaš mearrádusa vuođđun ii leat válddálaš sámi orgána — Sámedikki — mieđáhus .
Uansett grunnforvaltningsordninger - og de har det jo vært flere av i tidens løp - vil samenes grunnleggende eiendoms- , bruks- og besittelsesrett bestå .
Beroškeahttá eanahálddašanortnegis — ja dat han gal leat ollu leamaš áiggiid čađa — de bissot sápmelaččaid guovddáš eaiggáduššan- , geavahan- ja háldovuoigatvuođat .
Innenfor rammen av de kollektive samiske rettigheter , har selvsagt også enkelte grupper av samer og enkeltpersoner opparbeidet seg særskilte rettigheter .
Oktasaš sámi rámmaid siskkobealde leat dieđusge maid muhtun sámi joavkkut ja ovttaskas sápmelaččat bargan alcceseaset earenoamáš vuoigatvuođaid .
Disse står sterkt både i forhold til det samiske fellesskapet , og i forholdet til den ikke-samiske delen av det nasjonale fellesskapet .
Dát vuoigatvuođat leat nannosat sihke sámi searvevuođa ektui ja maid nášuvnnalaš searvevuođa ii-sámi oasi ektui .
Sametinget er av den oppfatning at disse rettighetshavere , samiske grupper og enkeltpersoner , selv disponerer over egne rettigheter innenfor de etablerte rettslige rammer .
Sámediggi oaivvilda ahte dát vuoigatvuođalaččat , sámi joavkkut ja ovttaskas olbmot ieža háldejit vuoigatvuođaideaset rievttálaš rámmaid siskkobealde .
Samerettsutvalget synes å ha formulert sine forslag utfra den antagelse at man i en ny forvaltning står helt fritt i forhold til enkeltpersoners- og gruppers interesser .
Sámi vuoigatvuođalávdegoddi orru leamen hábmen evttohusaidis dan oskku vuođul ahte ođđa hálddašeapmi ii leat oppage čadnon ovttaskas olbmuid ja joavkkuid beroštumiide .
Dette kan ikke være rett .
Dat ii sáhte leat riekta .
Det må tas uttrykkelig forbehold om at enkeltpersoner og grupper kan ha opparbeidet seg rettigheter som ikke kan tilsidesettes uten videre .
Čielga eaktun lea ahte ovttaskas olbmot ja joavkkut sáhttet leat bargan alcceseaset vuoigatvuođaid maid ii almmá mange haga sáhte duššindahkat .
Sametinget er enig i at de enkelte samiske gruppene bør behandles så likt som mulig . Men vil likevel understreke at dette ikke betyr at de rettigheter som enkeltpersoner- og grupper blant samene har etablert og holdt i hevd skal slettes i likhetens navn .
Sámediggi doarju dan ahte iešguđet sámi joavkkuid galggašii gieđahallat nu ovttaláhkai go vejolaš , muhto dáhttu almmatge deattuhit ahte dat ii mávsse ahte vuoigatvuođat maid ovttaskas sápmelaččat ja sámi joavkkut leat bargan alcceseaset ja oamastan , galget sihkkojuvvot ovttalágan gieđahallama dihte .
Det vil ikke være holdbart , verken juridisk eller etisk .
Dat ii livčče doallevaš , ii juridihkalaččat iige etihkalaččat .
De må alle behandles med samme respekt , og på samme måte som slike rettigheter forøvrig behandles .
Buot dáid ferte seamma árvvuin gieđahallat , ja seammaláhkai go dákkár vuoigatvuođat muđui gieđahallojuvvojit .
Med andre ord kan ikke disse rettighetene behandles som ensartede rettigheter hvor man ikke sondrer mellom deres naturlige særegenheter .
Dat mearkkaša ahte dáid vuoigatvuođaid ii sáhte gieđahallat ovttalágan vuoigatvuohtan nu ahte daid lunddolaš earenoamášvuođat eai iskkaduvvo .
Sametinget sier seg enig med Samerettsutvalget om at det i stor utstrekning er tale om å legalisere og formalisere allerede eksisterende samiske rettigheter og samisk bruk .
Sámediggi doarju Sámi vuoigatvuođalávdegotti go dadjá ahte dás lea mealgadii sáhka legaliseremis ja formaliseremis sámi vuoigatvuođaid ja sámi doaluid mat juo gávdnojit .
Sametinget avviser fullstendig at en slik argumentasjon skal vinne frem .
Sámediggi ii jáhke ollinge dákkár ákkastallama oaččut doarjaga .
En slik argumentasjon er uholdbar i forhold til folkeretten .
Dákkár ákkastallamis ii leat makkárge doarjja álbmotrievttis .
Alminnelig rettstenkning tilbakeviser også dette standpunkt .
Maiddái dábálaš riektejurddašeapmi hilgu dákkár oainnu .
I tillegg til den historiske tilknytningen til våre områder , bygger samenes rettighetskrav på de internasjonale rettsregler om urfolks landrettigheter hvorved våre etablerte rettigheter anerkjennes .
Lassin min guovlluid historjjálaš gullevašvuhtii , leat sápmelaččaid vuoigatvuođagáibádusaid vuođđun riikkaidgaskasaš riektenjuolggadusat eamiálbmogiid eanavuoigatvuođaid birra , maid vuođul min ásahuvvon vuoigatvuođat dohkkehuvvojit .
Deriblant nevnes ILO-konvensjon 169 , som gir uttrykk for det som idag må anses som minimumsstandarder , og som Norge er rettslig forpliktet til å gjennomføre .
Dáin namuhit ILO-konvenšuvnna nr. 169 , mii dadjá dan maid dál atnit unnimusdássin , ja maid Norga rievttálaččat lea geatnegahtton čađahit .
Det vises forøvrig også til FNs arbeid med en særskilt deklarasjon / erklæring om urfolks rettigheter , som blant annet omfatter retten til selvbestemmelse og vidtgående rettigheter til land , vann og naturressurser .
Muđui čujuhuvvo ON-a bargui earenoamáš deklarašuvnnain / julggaštusain eamiálbmogiid vuoigatvuođaid birra , mii earret eará siskkilda iešmearridanvuoigatvuođa ja viiddis vuoigatvuođaid eatnamiidda , čáziide ja luondduriggodagaide .
I stadig flere land er det en utvikling hvor urfolks historiske rettigheter anerkjennes , blant annet ved innføring av ulike former for selvstyre over egne landområder .
Eanet ja eanet riikkat leat dohkkehišgoahtán eamiálbmogiid historjjálaš vuoigatvuođaid , earret eará iešguđetlágan iešstivrema ásahemiin iežaset guovlluid badjel .
Det kan blant annet vises til utviklingen i Australia , Brasil , Canada og New Zealand .
Sáhttá earret eará čujuhit ovdáneapmái mii dáhpáhuvvá Australias , Brasilas , Kanadas ja New Zealandas .
Som et eksempel kan man her trekke fram den tidligere omtalte « Mabo-dommenš i australsk høyesterett .
Ovdamearkan sáhtášii namuhit ovddabealde namuhuvvon « Mabo-duomu » Australia alimusrievttis .
Til tross for motstand fra samiske rettighetshavere så har stadig mer av de opprinnelige samiske områdene blitt utmålt til ikke-samiske innflyttere .
Vaikke vel sámi vuoigatvuođalaččat leatge vuosttaldan dan , de leat eanet ahte eanet guovllut mat álgoálggus ledje sámi guovllut , mihtiduvvon sisafárrejeddjiide geat eai leat sápmelaččat .
Dette gjelder ofte de mest ressursrike områdene langs de store elvene og fjordområdene .
Dát guoská dávjá resursariggámus guovlluide stuorra johkagáttiin ja vuotnaguovlluin .
Det er fortsatt i dag slik at mesteparten av den ikke-samiske befolkning er bosatt i byene , de større tettstedene , fiskeværene og industristedene .
Dál lea ain nu ahte eanaš oassi ii-sámi álbmogis orru gávpogiin , stuorát čoahkkebáikkiin , guolástusgiliin ja industriijabáikkiin .
I forhold til samisk ressursutnyttelse , i særlig grad reindriften og annen utmarksnæring , er det hevet over tvil at by- og tettstedsbefolkningen har hatt en betydelig mindre intensiv bruk av Finnmarks utmarksarealer .
Sámi resursageavaheami ektui , earenoamážit boazodoalu ja eará meahcceealáhusa , gávpot- ja čoahkkebáikeálbmot lea eahpitkeahttá geavahan Finnmárkku meahcceareálaid ollu unnit intensiiva . Dán ferte váldit vuhtii boahttevaš čovdosiid árvvoštallamis .
Dette er noe man må ta hensyn til i vurderingen av framtidige løsninger .
Dat guoská álgovuorus buot fylkka areálaide — dat mii ovdal gohčoduvvui « stáhta čálekeahtes eanan » .
Fritidsbruken av utmarksarealene i samiske områder har økt dramatisk i løpet av de siste tiår , ofte representert av og støttet av godt organiserte interessegrupper .
Dán leat dávjá ovddastan ja dorjon bures organiserejuvvon beroštupmijoavkkut . Dát geavaheapmi lea ollásit goksimin árbevirolaš sámi vuoigatvuođalaččaid .
1.1 Overføring av eiendomsretten
1.1 Eaiggáduššanvuoigatvuođa sirdin
Derfor er sammensetningen av styre og årsmøte avgjørende for disse spørsmål .
Danne lea stivrraid ja jahkečoahkkima čoahkádus deaŧalaš dáid gažaldagaide .
Forvaltningen av grunnen i Finnmark
Finnmárkku eatnamiid hálddašeapmi
Sametinget er for det første helt enig med Samerettsutvalgets vurdering av at nåværende forvaltningsordning er uakseptabel av mange grunner .
Sámediggi doarju Sámi vuoigatvuođalávdegotti vuosttažettiin go árvvoštallá dálá hálddašanortnega dohkkemeahttumin ollu sivaid geažil .
Kravet om lønnsomhet som nåværende forvalter har som et av sine hovedmål går helt på tvers med de mål samiske organer , fra siidaorganer til moderne organisasjoner , har fremhevet som grunnleggende for forvaltningen av naturgrunnlaget for samisk kultur .
Gánnáhahttivuođa gáibádus mii dálá hálddašeaddjis lea okta dain váldo ulbmiliin , ii soaba oppage áigumušaide maid sámi orgánat , siidaorgánaid rájes ođđaáigásaš organisašuvnnaid rádjai , leat deattuhan deaŧalažžan sámi kultuvrra luondduvuođu hálddašeamis .
Nåværende ordning er i alle tilfeller helt uakseptabel .
Dálá ortnet goittotge lea áibbas dohkketmeahttun .
Sametingets utgangspunkt for etablering av forvaltningsordninger er at det kan konstateres samisk eiendoms- , bruks- og besittelsesrettigheter til store deler av arealene i Finnmark .
Sámedikki vuođđun hálddašanortnegiid ásaheapmái lea ahte sáhttá konstateret sámi eaiggáduššan- , geavahan- ja háldovuoigatvuođaid stuorra osiide Finnmárkku areálain .
Finnmark er fra gammelt av et samisk område .
Finnmárku lea boares áiggi rájes leamaš sámi guovlu .
Det som er avgjørende i forhold til fremtidige forvaltningsordninger er blant annet hvordan styret for et eventuelt lokalt grunnforvaltningsorgan sammensettes .
Danne ii sáhte ásahit rievttallaš ja dohkálaš hálddašanortnegiid almmá attekeahttá sámi orgánaide guovddáš váikkuheami ja bearráigeahču , sihke ieš hálddašeamis ja maid hálddašanorgána nammadeamis .
Sametinget vil uttrykkelig motsette seg all overføring av eierbeføyelser til organer med et samisk mindretall i styringsorganene , eller organer som Sametinget av andre grunner ikke kan akseptere .
Sámediggi rávve Sámedikki garrasit vuosttaldit buot eaiggáduššanráđđejumiid sirdimiid orgánaide maid stivrenorgánain lea sámi unnitlohku dahje orgánaide maid Sámediggi eará sivaid geažil ii sáhte dohkkehit eaiggádin .
Sametinget viser i den anledning blant annet til Folkerettsgruppens konklusjon angående de vilkår som må være oppfylt før et lokalt organ skal kunne overta forvaltningen .
Sámediggi čujuha dan oktavuođas earret eará Álbmotriektejoavkku konklušuvdnii eavttuid dáfus mat galget leat ollašuvvon ovdal go báikkálaš orgána galgá beassat hálddašisgoahtit .
Folkerettsgruppen forutsetter at “ det rettssubjekt som rettighetene blir lagt til , har et styre hvor flertallet av styremedlemmene blir oppnevnt av samiske organer ” ( NOU .
Álbmotriektejoavku bidjá eaktun ahte « dan riektesubjeavttas masa vuoigatvuođat biddjojuvvojit , lea stivra man miellahtuid eanetlogu sámi orgánat nammadit » ( NOU .
1997:5 , s. 52 ) .
1997:5 s. 52 ) .
Sametinget mener videre at det er viktig å slå fast grunnlaget for organets disponering av grunnen .
Dasto oaivvilda Sámediggi deaŧalažžan mearridit mii lea orgána eanaháldema vuođđun .
Sametinget mener at vern mot ekspropriasjon kun er berettiget for vedkommende grunnforvaltningsorgan om det også reelt representerer samiske interesser .
Sámediggi oaivvilda ahte suodjaleapmi bággolonisteami vuostá lea vuoigaduvvon eanahálddašanorgánii dušše jos maiddái ovddasta sámi beroštumiid .
Vern mot ekspropriasjon kan derfor etter Sametingets mening bare vurderes ut fra samiske interesser .
Suodjaleami bággolonisteami vuostá ii sáhte Sámedikki mielas árvvoštallat eará go sámi beroštumiid vuođul .
Sametinget aksepterer at det i deler av Finnmark også er ikke-samiske interesser knyttet til grunnforvaltningen og at det derfor rimeligvis må tas hensyn til dette når nye forvaltningsordninger vurderes og etableres .
Sámediggi dohkkeha ahte osiin Finnmárkkus maiddái leat ii-sámi beroštumit čadnon eanahálddašeapmái , ja ahte dáid ferte govttolaččat vuhtiiváldit go ođđa hálddašanortnegat árvvoštallojuvvojit ja ásahuvvojit .
For å unngå enhver misforståelse vil Sametinget i likhet med Samerettsutvalget understreke at det ikke skal trekkes noe skille mellom individer basert på deres etniske tilhørighet og den konkrete forvaltningen av grunn og naturgoder .
Garvin dihte buot boasttuáddejumiid , dáhttu Sámediggi seamma láhkai go Sámi vuoigatvuođalávdegoddi ge , deattuhit ahte ii galgga etnihkalaš gullevašvuođa vuođul sirret olbmuid eatnamiid ja luondduriggodagaid konkrehta hálddašeamis .
Likevel må det være slik at næringsbehov som utgjør det materielle grunnlag for samisk kultur må gis første prioritet .
Dattetge ferte leat nu ahte ealáhusdárbu mii lea sámi kultuvrra ávnnaslaš vuođđun , ferte bájimužžii vuoruhuvvot .
Allemannsretten slik den er beskrevet av Samerettsutvalget ( NOU .
Buohkaidriekti galgá nu go Sámi vuoigatvuođalávdegoddi čilge dan ( NOU .
1997:4 s. 77 ) skal naturligvis være i behold og respekteres , uansett hvem som er grunneier eller forvalter av grunnen .
1997:4 ) , dieđusge bisuhuvvot ja árvvusadnojuvvot váikke gii livččii eanaeaiggádin dahje eanahálddašeaddjin .
Sametinget mener at Samerettsutvalget har vært altfor pragmatisk i sin tilnærmingsmåte og dermed også fokusert for meget på alternative forvaltningsordninger fremfor de grunnleggende rettighetsspørsmålene som den var satt til å utrede .
Sámedikki oainnu mielde lea Sámi vuoigatvuođalávdegoddi leamaš menddo pragmáhtalaš iežas árvvoštallamis , ja danne menddo ollu guorahallan eará vejolaš hálddašanortnegiid dan sadjái go čielggadit guovddáš vuoigatvuođagažaldagaid maid lei biddon bargat .
Sametinget er av den oppfatning at man vanskelig kan unngå en interessekonflikt når man befatter seg med rettighetsspørsmål , da dette naturlig tilligger alle rettighetssaker hvor der er motstridende rettslige påstander .
Sámedikki oainnu mielde dáidá leat váttis garvit beroštupmiriidduid go bargá vuoigatvuođagažaldagaiguin , danne go riiddut lunddolaččat gullet vuoigatvuođaáššiide main leat vuostálas rievttálaš čuoččuhusat .
Sametinget tror fortsatt at en slik argumentasjon , som klart er i strid med grunnleggende rettslige prinsipper og verdier , ikke vil få gjennomslag i det norske rettsdemokratiet .
Sámediggi doaivu ain ahte dákkár ákkastallan , mii čielgasit rihkku guovddáš rievttálaš prinsihpaid ja árvvuid , ii oaččo doarjaga Norgga riektedemokratiijas .
Sametinget er for såvidt enig i at en del av hensikten med nye forvaltningsordninger må være å motvirke og dempe eventuelle konflikter og å oppnå stabilitet og fredelig sameksistens mellom folkegruppene .
Sámediggi doarju gal dan ge ahte ođđa hálddašanortnegiid áigumušaid oassin ferte leat eastadit ja láivudit vejolaš riidduid , ja joksat stáđisvuođa ja ráfálaš searvevuođa álbmotjoavkkuid gaskka .
Og som det ovenfor er understreket , så må ikke-samiske interesser også ivaretas av fremtidige grunneier- og forvaltningsløsninger .
Nugo bajábealde lea deattuhuvvon , de ferte ii-sámi beroštumiid maid vuhttiiváldit boahttevaš eanaeaiggáduššan- ja hálddašančovdosiin .
Disse ideelle forutsetningene ( konfliktdempende og stabiliserende hensyn ) er likevel relative begrep som majoriteten selv ofte definerer og fremstiller på en slik måte at det skaper problemer for fremgang på samerettens område .
Dát ideálalaš eavttut ( riidoláivudeaddji ja stáđisindahkan beroštumit ) leat dattetge relatiivvalaš doahpagat maid majoritehta ieš dávjá definere ja čilge dan láhkai ahte dahká váttisin ovdánit sámerievtti suorggis .
Majoritetens maktstilling kan gi en type stabilitet som de selv opplever som harmonisk og ideel , uten at situasjonen dermed kan sies å være rettferdig sett fra mindretallets side .
Majoritehta fápmodilli sáhttá buktit dakkár stáđisvuođa maid ieža atnet soabalažžan ja ideálalažžan , váikke dilli unnitlogu oainnu mielde danne ii leatge rievttalaš .
Det er uttallige eksempler i den pågående debatten på at flertallsbefolkningen ofte viser til fortidens “ stabile og harmoniske forhold ” uten å nevne den urettferdighet som denne “ harmoniske stabiliteten ” var tuftet på .
Dálá digaštallamis leat lohkameahttun ovdamearkkat das ahte stuorát álbmot čujuha ovddeš áiggiid « stáđis ja soabalaš dillái » almmá namutkeahttá vearrivuođa mii lei dán « soabalaš stáđisvuođa » vuođđun .
Derfor kan det ikke understrekes sterkt nok at vilkårene for stabilitet og " harmonisk sameksistens " definert av flertallet , nødvendigvis ikke behøver å være sammenfallende med de mest grunnleggende vilkårene for rettferdighet .
Danne lea dárbu hui nannosit deattuhit ahte « stáđisvuođa » ja « soabalaš searvevuođa » eavttut maid eanetlohku definere , eai dárbbaš leat seamma go rievttalašvuođa eanemuš guovddáš eavttut .
Stabile ordninger er ikke rettferdige bare fordi de er stabile .
Stáđis ortnegat eai leat rievttalaččat dušše danne go leat stáđđásat .
Kjernen i urfolksretten , spesielt når urfolk er i numerisk mindretall , er at der er visse skranker for hva den dominerende delen av befolkningen kan foreta seg .
Eamiálbmotrievtti guovddážin , earenoamážit go eamiálbmogat leat logu dáfus unnibut , lea ahte leat vissis rájit mat muitalit maid stuorátálbmot oažžu dahkat .
Finnmark grunnforvaltning
Finnmárkku eanahálddašeapmi
Samerettsutvalgets forslag om Finnmark grunnforvaltning må karakteriseres som et kompromiss der man har villet ta mange hensyn .
Sámi vuoigatvuođalávdegotti árvalusa Finnmárkku eanahálddašeami birra ferte gohčodit kompromissan mas ollu beroštumiid leat dáhtton vuhtiiváldit .
Sametinget støtter Samerettsutvalgets forslag om opprettelse av Finnmark grunnforvaltning .
Sámediggi doarju Sámi vuoigatvuođalávdegotti árvalusa ásahit Finnmárkku eanahálddašeami .
Dette organet skal stå for forvaltningen av grunn og ikke-fornybare ressurser for den delen av Finnmarks grunn som ikke omfattes av Samisk grunnforvaltning .
Dát orgána galgá hálddašit dan oasi eatnamiin ja ođasmuvakeahtes resurssain Finnmárkkus mat eai gula Sámi eanahálddašeapmái .
Sametinget støtter videre Samerettsutvalgets forslag om at organets 8 styremedlemmer oppnevnes av Sametinget og Finnmark fylkesting .
Sámediggi doarju maid Sámi vuoigatvuođalávdegotti go árvala ahte Sámediggi ja Finnmárkku fylkkadiggi nammadit orgána gávcci miellahtu .
Sametinget og Finnmark fylkesting bør hver ha rett til å oppnevne 4 styremedlemmer med varamedlemmer .
Sámediggi ja Finnmárkku fylkkadiggi berrejit beassat nammadit njeallja stivrralahtu várrelahtuiguin .
Videre bør vervene som styreleder og nestleder for styret rullere hvert annet år mellom disse to oppnevningsorganene .
Dasto berrejit dát guokte nammadanorgána vurrolagaid juohke nuppi jagi beassat stivrra jođiheaddji ja nubbinjođiheaddji ámmáhiidda .
Sametinget foreslår at årsmøtet for Finnmark grunnforvaltning sammensettes av en representant for Kommunaldepartementet , to representant for Sametinget og en representant for Finnmark fylkesting .
Sámediggi evttoha ahte Finnmárkku eanahálddašeami jahkečoahkkima čoahkádus galgá leat nu ahte Gieldadepartemeanttas lea okta ovddasteaddji , Sámedikkis guokte ja okta Finnmárkku fylkkadikkis .
Sametinget foreslår at Kommunaldepartementet skal være klageorgan for Finnmark grunnforvaltning slik Samerettsutvalget har foreslått .
Sámediggi evttoha , nugo Sámi vuoigatvuođalávdegoddige lea evttohan , ahte Gielddadepartemeanta galgá leat Finnmárkku eanahálddašeami váidalusorgánan .
Under den klare forutsetning at styret og årsmøtet i Finnmark grunnforvaltning blir sammensatt etter likeverdsprinsippet , går Sametinget inn for at Finnmark grunnforvaltning opprettes som et selvstendig rettssubjekt .
Dainna čielga eavttuin ahte Finnmárkku eanahálddašeami stivrra ja jahkečoahkkima čoahkádusa vuođđun lea ovttaárvosašvuođaprinsihppa , doarju Sámediggi ahte Finnmárkku eanahálddašeapmi ásahuvvo iešheanalis riektesubjeaktan .
Argumentet for at Finnmark grunnforvaltning skal være et selvstendig rettssubjekt hviler med andre ord tungt på " hensynet til samisk og lokal styring av grunnen " ( NOU .
Váldo sivvan dasa go Finnmárkku eanahálddašeapmi galgá leat iešheanalis riektesubjeaktan , lea « sámi ja báikkálaš eanahálddašeami beroštumit » ( NOU .
1997:4 s. 107 ) .
1997:5 s. 107 .
Sametinget motsetter seg derfor sterkt at Finnmark grunnforvaltning skal være et eget rettssubjekt med mindre dets styre er sammensatt slik at samiske interesser virkelig er ivaretatt .
Jos stivrra čoahkádus ii leat nu ahte sámi beroštumit duohtavuođas gozihuvvojit , de vuosttalda Sámediggi garrasit ahte Finnmárkku eanahálddašeapmi galgá leat iešheanalis riektesubjeaktan .
Om den samiske innflytelsen i styret og på årsmøte ikke er reell og om den ikke er akseptert av Sametinget , må sentrale myndigheter tvertimot ha mulighet til å instruere Finnmark grunnforvaltning slik at samiske interesser blir ivaretatt .
Jos sápmelaččain ii leat duohta váikkuheapmi stivrras ja jahkečoahkkimis , ja jos Sámediggi ii leat dan dohkkehan , de ferte guovddáš eiseválddiin leat vejolašvuohta bagadit Finnmárkku eanahálddašeami vai sámi beroštumit gozihuvvojit .
Eierbeføyelsen og overføring av den er et prinsipielt viktig hovedspørsmål for samene som folk , og derfor må grunnlaget for den vurderes meget nøye .
Eaiggáduššanráđđejupmi ja dan sirdin lea prinsihpalaččat deaŧalaš váldogažaldat sápmelaččaide álbmogin , ja danne ferte eaiggáduššanráđđejumi vuođu hui dárkilit árvvoštallat .
Folkerettsgruppens utredning har dessuten vist at det er usikkert om opprettelsen av Finnmark grunnforvaltning oppfyller ILO-konvensjonens krav .
Álbmotriektejoavkku čielggadus lea maid čájehan ahte lea eahpesihkar deavdá go Finnmárkku eanahálddašeami ásaheapmi ILO-konvenšuvnna gáibádusaid .
Om likeverdsprinsippet ikke blir oppfylt mener Sametinget at Finnmark grunnforvaltning utelukkende skal ha stilling som forvaltningsmyndighet .
Jos ovttaárvosašvuođaprinsihppa ii ollašuva , de galgá Sámedikki oainnu mielde Finnmárkku eanahálddašeamis leat sadji dušše hálddašaneiseváldin .
Med andre ord foreslår Sametinget at Finnmark grunnforvaltning ikke bør ha eiermyndighet for det aktuelle arealet .
Dat mearkkaša ahte Sámedikki oainnu mielde ii galggaše Finnmárkku eanahálddašeamis leat eaiggáduššanváldi dán areálas .
Sametinget foreslår at det formelle eieransvar for den grunn som Finnmark grunnforvaltning forvalter , inntil videre skal ligge hos staten ved Kommunaldepartementet .
Sámediggi evttoha ahte formálalaš eaiggáduššanovddasvástádus dan eatnamis maid Finnmárkku eanahálddašeapmi hálddaša , doaisttážii galgá gullat stáhtii Gielddadepartemeantta bokte .
Sametinget foreslår at når spørsmålet om samisk eiendomsrett er endelig avklart , skal Sametinget ta stilling til spørsmålet vedrørende eierbeføyelser for Finnmark grunnforvaltning helt konkret , på grunnlag av tilråding fra den ovennevnte kommisjonen .
Sámediggi evttoha ahte go gažaldat sámi eaiggáduššanvuoigatvuođa birra lea loahpalaččat čielgan , de galgá Sámediggi mearridit oainnus Finnmárkku eanahálddašeami eaiggáduššanráđđejumiid birra áibbas konkrehta , ovddabealde namuhuvvon kommišuvnna rávvagiid vuođul .
Sametinget er av den klare oppfatning at eierbeføyelsen for Finnmark grunnforvaltning bare kan begrunnes med samiske rettigheter .
Sámedikki čielga oaidnu lea ahte Finnmárkku eanahálddašeami eaiggáduššanráđđejumiid ággan eai sáhte leat eará go sámi vuoigatvuođat .
Dette medfører at dersom fordelingen av styremedlemmene ikke er lik mellom Sametinget og Finnmark fylkesting , kan det under ingen omstendigheter komme på tale å overføre eierbeføyelser til Finnmark grunnforvaltning .
Dat mielddisbuktá ahte jos Sámediggái ja Finnmárkku fylkkadiggái eai leat juogaduvvon seamma ollu stivralahtu , de ii sáhte eisege sirdit eaiggáduššanráđđejumiid Finnmárkku eanahálddašeapmái .
Samisk grunnforvaltning
2.2.Sámi eanahálddašeapmi
I store deler av Finnmark er det ikke tvil om at samiske interesser står sterkt . Alle forhold tatt i betrakting vil det være mest rettferdig at den samiske befolkning selv forvalter grunnen og ikke-fornybare ressurser .
Eahpitkeahttá leat sámi beroštumit stuorra osiin Finnmárkkus nu nannosat ahte vaikke mo de árvvoštalažii , de livččii eanemus riekta go sámi álbmot ieš hálddašivččii eatnamiid ja ođasmuvakeahtes resurssaid .
Dette forhold må avspeiles i eventuelle nye ordninger som tar sikte på å rette opp de historiske skjevheter og også bringe forvaltningen i samsvar med dages realiteter .
Dát bealli ferte oidnot vejolaš ođđa ortnegiin maid áigumuššan lea njulget historjjálaš boasttuvuođaid ja daid heivehit hálddašeami dálá duohtavuođaide .
Sametinget mener at fastsettelsen av omfanget av en slik forvaltningnsordning ikke kan overlates til enkeltkommuner eller bygder .
Sámedikki mielas ii sáhte diktit ovttaskas gielddaid dahje giliid mearridit dákkár hálddašanortnega viidodaga .
Dette er et ansvar som statlige organ må fastsette i samråd med Sametinget .
Dán ovddasvástádusa fertejit stáhta orgánat ovttas Sámedikkiin mearridit .
Sametinget går på denne bakgrunn inn for opprettelsen av et særskilt samisk forvaltningsorgan - Samisk grunnforvaltning - for en del av grunnen i Finnmark .
Danne dáhtošii Sámediggi ahte ásahuvvošii sierra sámi hálddašanorgána — Sámi eanahálddašeapmi — muhtun oassái Finnmárkku eatnamiin .
I følge Samerettsutvalgets folkerettsgruppe , jf. « Urfolks landrettigheter etter folkerett og utenlandsk rett - NOU 1997:5 - finnes det nemlig etter ILO-konvensjon 169 , artikkel 14.1. , et samisk eiendoms- og besittelsesområde i Finnmark , hvor det i følge flertallet i folkerettsgruppa skal være et samisk styreflertall .
Dán unnitlohkoevttohusa dáfus dáhttu Sámediggi deattuhit ahte álbmotrievtti vuođul leat hui nana rievttálaš ákkat mat bealuštit Sámi eanahálddašeami ásaheami . Sámi vuoigatvuođalávdegotti álbmotriektejoavku lohká ILO-konvenšuvnna nr. 169 14.1 artihkkala mielde gávdnot sámi eaiggáduššan- ja háldoguovllu Finnmárkkus , gos álbmotriektejoavkku eanetlogu mielde galgá leat sámi stivraeanetlohku .
Folkerettsgruppa har ikke avgrenset dette området nærmere for Finnmarks vedkommende , men mener at det iallfall dreier seg om de indre delene av fylket .
Álbmotriektejoavku ii leat Finnmárkku dáfus ráddjen dán guovllu dárkileabbut , muhto lohká ain juo fylkka siskkit osiid gullat dása .
Folkerettsgruppa peker likevel på én mulighet for å sette sammen styret i Finnmark gunnforvaltning etter likevektsprinsippet .
Álbmotriektejoavku lohká dattetge ovtta vejolašvuođa nammadit Finnmárkku eanahálddašeami stivrra ovttaárvosašprinsihpa mielde .
Lik representasjon er holdbart hvis Sametinget gjør eksplisitt vedtak om at et slikt eiendoms- og besittelsesområde kan styres av et organ hvor det ikke nødvendigvis er et samisk styreflertall .
Seamma áirrasjuohku lea dohkálaš jos Sámediggi sierra mearrida ahte orgána mas ii dárbbaš leat sámi stivrraeanetlohku sáhttá stivret dákkár eaiggáduššan- ja háldoguovllu .
Et styre i Finnmark grunnforvaltning hvor Sametinget bare har et mindretall , vil være helt i strid med ILO-169 , ut fra at dette styret også skal forvalte et samisk eiendoms- og besittelsesområde etter konvensjonens artikkel 14.1 .
Finnmárkku eanahálddašeapmi masa Sámediggi beasašii dušše unnitlogu nammadit , rihkošii ILO-konvenšuvnna nr. 169 , danne go dát stivra galggašii hálddašit guovllu mii konvenšuvnna 14.1 artihkkala mielde lea sámi eaiggáduššan- ja háldoguovlun .
Konsekvensene av fylkestingets vedtak ved eventuelt å gå bort fra konstruksjonen Finnmark Grunnforvaltning , etter likeverdsprinsippet , vil være at det blir umulig ( jfr. den folkerettslige ekspertise ) å unngå en delt forvaltning mellom Samisk grunnforvaltning og Finnmark grunnforvaltning .
Fylkkadikki mearrádusa váikkuhusat go lea hilgon Finnmárkku eanahálddašeami mii lea nammaduvvon ovttaárvosašvuođaprinsihpa vuođul , lea ahte ii leat vejolaš ( vrd. álbmotrievttálaš áššedovdiid ) hehttet ahte hálddašeapmi juogaduvvo Sámi eanaháldašeami ja Finnmárkku eanahálddašeami gaskka .
Resultatet kan da bli at i disse velger henholdsvis Sametinget og Fylkestinget flertallet i styret .
Dáidda vállješedje dalle Sámediggi ja fylkkadiggi stivrra eanetlogu .
Sametinget går inn for at et samisk grunnforvaltningsorgan opprettes med mandat som dekker de områder av Finnmark hvor den samiske bruken er antatt å stå sterkest .
Sámediggi dáhtošii sámi eanahálddašanorgána mas lea mandáhta mii gokčá daid guovlluid Finnmárkkus gos sámi geavaheapmi jáhku mielde lea nannoseamus .
Det overlates ikke til kommuner og bygder å melde seg ut og inn av denne forvaltningsordningen .
Dát orgána ásahuvvo juo álgovuorus , iige galgá leat gielddaid ja giliid duohken dieđihit iežaset dán hálddašanortnegii .
Samerettsutvaglet har selv antydet " Kautokeino og Karasjok kommuner , samt området vest for Porsangerfjorden og øvre del av Tana kommune " ( NOU .
Sámi vuoigatvuođalávdegoddi lea ieš geažuhan « Guovdageainnu ja Kárášjoga gielddaid , ja dasto velá guovllu Porsáŋgguvuona oarjjabealde ja Deanu gieldda bajit oasi » ( NOU .
1997:4 s. 19 ) som et mulig virkeområde for Samisk grunnforvaltning .
1997:4 s. 19 ) Sámi eanahálddašeami vejolaš doaibmaguovlun .
Alternativt er forvaltningsområdet for Samelovens språkregler nevnt .
Nubbin vejolašvuohtan lea sámelága giellanjuolggadusaid doaibmaguovlu namuhuvvon .
Siden Samerettsutvalget selv ikke har undersøkt den samiske bruken tilstrekkelig grundig , har man gått inn for at opprettelsen av Samisk grunnforvaltning skulle være frivillig .
Danne go Sámi vuoigatvuođalávdegoddi ii leat doarvái bures iskan sámi geavaheami , de lea árvalan ahte Sámi eanahálddašeapmi galgá leat eaktudáhtolaš .
Dette innebærer imidlertid en så alvorlig mangel i utredningen i forhold til mandatet at Sametinget ikke kan akseptere denne løsningen .
Dát mielddisbuktá mandáhta ektui dattetge nu guovddáš váilivuođa čielggadusas ahte Sámediggi ii sáhte dohkkehit dán čovdosa .
Det er en nasjonal oppgave for Norge å sørge for at historisk bruk og samenes status som et folk , avspeiles i nye ordninger for forvaltning .
Lea nášuvnnalaš bargun Norgii fuolahit ahte historjjálaš geavaheapmi ja sápmelaččaid sadji álbmogin , leat mielde hábmemin ođđa hálddašanortnegiid .