pere/sami_parallel huggingface dataset:
Det foreslås at Utmarksdomstolen når særlige grunner foreligger , kan behandle krav som tidligere er avgjort av en domstol .
Evttohuvvo ahte Meahcceduopmostuollu , go leat erenomaš ákkat , sáhttá meannudit gáibádusaid maid muhtin duopmostuollu ovdal lea mearridan .
Særlige grunner kan f.eks. være at den samiske bruken i et område har vært mangelfullt utredet i den tidligere dommen .
Erenomáš ákkat sáhttet omd. leat ahte sámi geavaheapmi muhtin guovllus lea ovddit duomus váilevaččat čielggaduvvon .
Finner Utmarksdomstolen i et slikt tilfelle at den tidligere dommen var feil , skal ikke parter som har innrettet seg i tillit til denne , lide økonomisk tap .
Jus Meahcceduopmostuollu dás gávnnaha ahte ovddit duopmu lei boastut , de eai galgga oasehasat guđet leat iežaset heivehan dán oskkus , gillát moktege ruđalaččat .
Regler om ekspropriasjon og vederlag er derfor foreslått .
Danne leat evttohuvvon njuolggadusat bággolonisteami ja buhtadusa birra .
Både Kartleggingskommisjonens rapporter og dommene fra Utmarksdomstolen skal gjøres kostnadsfritt tilgjengelig på Internett .
Sihke Kártenkommišuvnna raporttat ja Meahcceduopmostuolu duomut galget leat nuvttá fidnemis Interneahtas .
Lovens formålsbestemmelse nevner både hensynet til samisk kultur og næring , den øvrige lokalbefolkningen og allmennheten .
Jus oasehasat eai leat ovttamielas kommišuvnna konklušuvnnain , de sáhttet sii bivdit kommišuvnna soabahit .
Det nye eierorganets styre skal ha seks medlemmer .
Kommišuvnna meannudettiinge gustojit dábálaš soabahannjuolggadusat .
Sametinget ; Nordland fylkesting og Troms fylkesting skal hver oppnevne to medlemmer .
Jus ii vel leat ovttamielalašvuohta vuoigatvuođaid hárrái dakkár guovlluin maid 1
3 Disse skal som hovedregel være bosatt i ett av de to fylkene .
Guokte miellahtu evttoheaba dákkár vuoigatvuođa dušše sápmelaččaide .
Den grunnen som Hålogalandsallmenningen vil eie etter at rettighetskartleggingen er full 2 Ett medlem har gitt subsidiær tilslutning til forslaget .
Hålogalandalmennet Lávdegoddi lea bivdon erenomážit árvvoštallat ahte berrejitgo stáhtaeatnamat Nordlánddas ja Romssas , mat leat 45 % dán guovtti fylkka eatnamiin , hálddašuvvot várrelága mielde .
ført , er grunn som andre ikke har opparbeidet seg eierrettigheter til og som har vært eid av staten .
Ođđa hálddašanortnega evttohusas dáid eatnamidda , leat datte váldán osiid goappašiid namuhuvvon lágain .
Styresammensetningen antas derfor utvilsomt å oppfylle folkerettens krav om samisk deltakelse i forvaltningen .
Ovcci miellahtu 2 evttohit sirdit Statskog SF eatnamiid oamastanvuoigatvuođa Nordlánddas ja Romssas Hålogalandalmennegii .
Hålogalandsallmenningen skal ha en kontrollkomité , hvor staten og hvert av oppnevningsorganene skal ha en representant hver . Komiteen skal påse at styret driver Hålogalandsallmenningens i samsvar med hålogalandsloven og annen lovgivning .
Ortnet lea evttohuvvon muddejuvvot : Lágas riektediliid ja eatnamiid ja luondduriggodagaid háldema birra Hålogalandalmennega eatnamiin Nordlánddas ja Romssas ( hålogalandláhka ) Lága ulbmilmearrádus namuha sihke sámi kultuvrra ja ealáhusaid , báikeolbmuid muđui ja almmolašvuođa deasttaid .
Hålogalandsallmenningen vil være et selvstendig rettssubjekt .
Ođđa oamastanorgána stivrras galget leat guhtta miellahtu .
Den vil ha ansvaret for sin egen virksomhet og for ansettelsen av personell .
Sámediggi , Nordlándda fylkkadiggi ja Romssa fylkkadiggi galget guhtege nammadit guokte miellahtu .
De som ved etableringen av Hålogalandsallmenningen er ansatt i Statskog med arbeidssted i Nordland eller Troms , har rett til ansettelse i Hålogalandsallmenningen på samme vilkår som hos Statskog .
Okta miellahttu lea subsidiáralaččat guorrasan evttohussii . 3 Guovttis guđet gullaba dán eanetlohkui evttoheaba ahte Sámediggi nammada golbma stivralahtu , ja ahte dat guokte fylkkadikki ovttas nammadit dan golbma eará .
Hålogalandsallmenningen vil som grunneier ha eierrådighet innenfor lovgivningens rammer . Rådigheten vil imidlertid være mer begrenset enn andre grunneieres rådighet .
Daid eatnamiid maid Hålogalandalmennet oamastivččii maŋŋil go vuoigatvuođakárten lea čađahuvvon , leat eatnamat maidda earát eai leat háhkan oamastanvuoigatvuođaid ja maid stáhta lea oamastan .
Hålogalandsallmenningen blir også pålagt å tilbakeføre en betydelig del av sine grunneierinntekter til lokalmiljøene .
Hålogalandalmennegis galgá leat dárkkistanlávdegoddi , mas stáhtas ja guđege nammadanorgánas galgá leat okta ovddasteaddji .
Alle offentlige styringsmidler for disponering av grunn og naturressurser vil gjelde på Hålogalandsallmenningens grunn .
Lávdegoddi galgá gozihit ahte stivra jođiha Hålogalandalmennega hålogalandlága ja eará láhkamearrádusaid mielde .
Det offentlige vil også kunne ekspropriere grunn og rettigheter fra Hålogalandsallmenningen .
Hålogalandalmennet šaddá leat iehčanas riektesubjeaktan . Dat galgá ovddasvástidit doaimmastis ja bargiid virgádemiid .
Videre vil alle forbud mot ulike typer virksomhet , for eksempel mot motorferdsel i utmark eller jakt på fredede dyrearter , gjelde også på Hålogalandsallmenningens grunn .
Guđet Hålogalandalmennega ásaheami botta leat barggus Statskogas bargobáikkiin Nordlánddas dahje Romssas , lea vuoigatvuohta oažžut barggu Hålogalandalmennegis seamma eavttuiguin go Statskogas .
Grunnen kan også vernes etter naturvernloven .
Hålogalandalmennegis lea eanaoamasteaddjin oamastanráđastallan eatnamiidda láhkamearrádusaid meriid siskkobealde .
Administreringen av rettighetene foreslås lagt til inntil seks regionale utmarksstyrer .
Ráđastallan lea datte eanet gáržžiduvvon go eará eanaoamasteaddjiid ráđastallan .
Regionene skal avgrenses ved forskrift , og etter medvirkning fra rettighetshavere , berørte interesser , Sametinget og kommunene .
Hålogalandlága mearrádusat ulbmila , gaskavuođas álbmotriektái ja eará vuoigatvuođalaččaid birra , bidjet dihto gáržžidemiid .
Utmarksstyrene skal oppnevnes av kommunestyrene i regionen , men vil være frittstående og verken være underlagt Hålogalandsallmenningen som grunneier eller de kommunene som har oppnevnt dem .
Vai oamastanorgána ii seagut dakkár vuoigatvuođaide mat lea erenomáš riektediliid dahje láhkamearrádusaid vuođul , de leat vel evttohan eará gáržžidemiid oamastanráđastallamis .
Styrene skal ha minst sju medlemmer , men hver kommune i regionen skal ha minst ett styremedlem .
Galget gustot vel dihto áššemeannudannjuolggadusat oamastanorgána háldduide , ja muhtin erenomáš gáržžideamit
Dersom det i regionen finnes bruksrettshavere til annen utmarksutnyttelse , skal også disse ha plass i styret , hvor også allmenne jakt- , fiske- og friluftsinteresser skal være representert .
Visot almmolaš stivrengaskaoamit háldet eatnamiid ja luondduriggodagaid gustojit Hålogalandalmennega eatnamiin . Almmolašvuođas lea seamma vejolašvuohta gáržžidit eanaoamstanráđastallama duhkodaga , go eará eanaoamasteddjiide .
Retten til reindrift på Hålogalandsallmenningens grunn har sitt grunnlag i alders tids bruk og er nærmere regulert reindriftsloven .
Hålogalandalmennet ii sáhte ovdamearkka dihtii vuosttaldit ahte areálageavaheapmi muddejuvvo gieldda areálaplánemis plána- ja huksenlága mielde .
Det vil til jordbrukseiendom ligge rett til bufebeite , utvisning av trevirke til dekning av husbehov og utvisning av nødvendig seter og tilleggsjord .
Dasto gustojit Hålogalandalmennega eatnamiinge gildosat vaikke makkár doaimmaide , mahkáš mohtorjohtolahkii meahcis dahje ráfáiduhttin eallenáliid bivdui .
Endringer i rettighetsforholdene til disse bruksmåtene vil derfor ikke være et resultat av lovendinger , men eventuelt komme som en følge av rettighetskartleggingen .
Vuoigatvuođaid hálddašeapmi evttohuvvo biddjot gitta guđa guovllu meahccestivrii . Guovllut galget ráddjejuvvot láhkaásahusa mielde , ja vuoigatvuođalaččaid , guoski beroštumiid , Sámedikki ja gielddaid mielváikkuhemiin .
Lovforslaget har også regler om rett for bygdefolk til utvisning av lauvskogsvirke for brensel , og om rett til uttak av husflidsvirke for utøvere av samisk og annen husflid .
Stivramiellahtuid lohku sáhttá danne molsašuvvat guovllus guvlui , muhto stivrras galget álo leat uhcimusat guokte boazodoalu ovddasteaddji ja guokte eanadoalu ovddasteaddji .
Ressursutnyttelse som etter gjeldende rett ligger til grunneieren og som ikke er regulert i hålogalandsloven , vil ligge til Hålogalandsallmenningen . Dette vil blant annet gjelde utnyttelse av sand og grus .
Jus stivrras leat eanet go čieža miellahtu , de lasihuvvo boazodoallo- ja eanadoalloovddasteaddjiid lohku nu ahte dáid vuoigatvuođalašjoavkkuin álo ovttas lea stivrras eanetlohku .
Allmennhetens rett til ferdsel i utmark og de øvrige rettighetene som er regulert i friluftsloven blir ikke påvirket av den foreslåtte endringen i grunneierforholdene .
Jus guovllus ležžet eará meahcástanávkkástallama geavahanvuoigatvuođalaččat , de galgá sisge leat stivrras sadji , mas vel dábálaš bivdo- , guolástan- ja olgunastinberoštumit galget leat ovddastuvvon .
Dette skal skje i samsvar med lovens formål , annen lovgivning og under hensyntagen til andres rettigheter på Hålogalandsallmenningens grunn .
Vuoigatvuohta boazodollui Hålogalandalmennega eatnamiin lea dološ áiggi rájes geavaheami vuođul ja lea dárkilat muddejuvvon boazodoallolágas .
Utmarksstyrene vil blant annet kunne regulere utnyttelsen av bufebeite og besørge utvisning av trevirke til husbehovsformål og av seter og tilleggsjord .
Eanadoalloopmodagaide leat vuoigatvuođat oapmeguohtumiidda ja čujuhit muoraid dállodárbui ja dárbbašlaš geassesajiid ja lassi eatnamiid .
De skal også stå for salg av jakt- og fiskekort , og kan innenfor rammer fastsatt av departementet fastsette kortpriser .
Vuoigatvuođat leat máŋggalágan gáržžidemiid vuollásaččat , earret eará guovllu boazodoalu ja eará vuoigatvuođalaččaid deasttas .
Innenfor lovgivningens rammer kan de også regulere jakt , fangst og fiske .
Bivdo- ja guolástanvuoigatvuođaid njuolggadusat jotket dálá njuolggadusaiguin stáhtaeatnamiin .
Styrets virksomhet skal underlegges visse saksbehandlingsregler . Det skal blant annet foretas særskilt høring , og eventuelt også gjennomføres konsultasjoner .
Dáid geavahanvugiid vuoigatvuođadiliid nuppástuhttimat eai leat danne láhkanuppástuhttimiid boađus , muhto baicce šaddet vuoigatvuođakártema geažil .
Styrets virksomhet vil dels være finansiert gjennom Hålogalandsallmenningens grunneierinntekter og dels ved salg av jaktkort og fiskekort mv. .
Guovllu gielddastivrrat galget nammadit meahccestivrraid , muhto dat leat iehčanasat eaige leat vuollásaččat Hålogalandalmennega eanaoamasteaddjin eaige daid gielddaid mat leat daid nammadan .
Et eventuelt overskudd skal brukes til ulike tiltretteleggingstiltak . Hålogalandsallmenningen – også i Sør-Norge
Riggodatávkkástallan mii gustojeaddji rievtti mielde gullá eanaoamasteaddjái ja mii ii leat muddejuvvon hålogalandlágas , gullá Hålogalandalmennegii .
Tre medlemmer går inn for å gjøre den ordningen som er omtalt ovenfor , gjeldende også på statsgrunn i de samiske områdene i Nord-Trøndelag , Sør-Trøndelag og Hedmark .
Dát guoská earret eará go geavaha sáddo ja čievrra . Stivrrain galget leat uhcimusat čieža miellahtu , muhto guovllu juohke gielddas galgá leat uhcimusat okta stivralahttu .
Disse medlemmene har sluttet seg til bestemmelsene om formål , og om forholdet til folkeretten og eksisterende rettigheter .
Álbmoga vuoigatvuohta johtalit meahcis ja eará vuoigatvuođat mat leat muddejuvvon olgunastinlágas eai váikkuhuvvo
De har også sluttet seg til forslagene om regulering av Hålogalandsallmenningens rettsstilling , organisering og lovfestede begrensninger i dennes eierrådighet .
eanaoamastandili evttohuvvon nuppástuhttimis . Meahccestivrraid bargun galgá leat hálddašit vuoigatvuođaid ávkkástallama mii lea muddejuvvon hålogalandlágas .
Derimot fremmer de et alternativt forslag om sammensetningen av eierorganets styre , ved at Sametinget skal oppnevne tre medlemmer , mens de tre øvrige medlemmene oppnevnes i fellesskap av fylkestingene i de fylkene hvor Hålogalandsallmenningen vil være grunneier .
Dát galgá geavvat lága ulbmila , eará láhkamearrádusaid mielde ja vuhtii válddedettiin earáid vuoigatvuođaid Hålogalandalmennega eatnamiin . Meahccestivrrat sáhttet earret eará muddet oapmeguohtuma ávkkástallama ja fuolahit čujuhit muoraid dállodárbbuide ja geassesajiid ja lassieatnamiid .
Videre foreslår de at administreringen av utmarksrettighetene ikke skal ligge til regionale utmarksstyrer , men direkte under Hålogalandsallmenningens styre .
Stivrra doaibma ruhtaduvvo belohahkii Hålogalandalmennega eanaoamastanboađuin ja belohahkii bivdokoarttaid ja guolástankoarttaid jna. vuovdimiin .
Som følge av dette foreslår de også at oppsynet underlegges Hålogalandsallmenningen .
Vejolaš badjebáza galgá adnot maŋggalágan láhčindoaimmaide . Hålogalandalmennet – Mátta-Norggasge
De foreslår ingen regler om rettigheter som ligger til jordbrukseiendom .
Sii eai evttot makkárge njuolggadusaid daid vuoigatvuođaide mat gullet eanaopmodahkii .
For øvrig har de i hovedsak sluttet seg til flertallets forslag om regulering av rettighetsforholdene og om administreringen av rettighetene .
Muđui leat sii eanaš guorrasan eanetlogu evttohussii muddet vuoigatvuođadiliid ja vuoigatvuođaid hálddahusa dáfus .
Revidert Statskog
Ođastuvvon Statskog
To medlemmer ønsker å videreføre Statskog SFs eierrolle i Nordland og Troms , men slik at dagens forvaltningsordning revideres ved 4 : 4 Ett av disse medlemmene går inn for at utmarksstyrene oppnevnes direkte av kommunestyrene , og at
Guokte miellahtu dáhttuba joatkit Statskog SF oamastansajádaga Nordlánddas ja Romssas 4 , muhto nu ahte dálá hálddašanortnet ođastuvvo : Lágas riektediliid ja háldema birra stáhta eatnamiid ja luondduriggodagaid Nordlánddas ja Romssas Láhkaevttohusas leat mearrádusat ulbmila , ja gaskavuođas álbmotrievtti ja dálá vuoigatvuođaid birra .
Det er også fremholdt at en vil åpne for at Sametinget og reindriften kan foreslå representanter til Statskog SFs styre .
Lea vel ovdandollon ahte Sámediggi ja boazodoallu galggašedje sáhttit evttohit ovddasteddjiid Statskog SF stivrii .
Forslaget begrenser Statskogs eierrådighet .
Evttohus gáržžida Statskoga oamastanráđastallama .
Berørte rettighetshavere skal høres når foretaket overveier grunndisponeringer eller å avhende grunn og rettigheter .
Guoski vuoigatvuođalaččaid galgá gullat go doaibma vihkkedallá eanaháldduid dahje áigu luohpat eatnamiid ja vuoigatvuođaid .
Forslaget legger opp til styrket samisk og regional medinnflytelse på utmarksforvaltningen gjennom regionale utmarksstyrer .
Evttohus láhčá nu ahte nannejuvvo sámi ja guovllu mielváikkuheapmi meahccehálddašeamis guovllu meahccestivrraid bokte .
Sametinget , reindriften og fylkestingene vil ha en direkte , og kommunene en indirekte , rolle i oppnevningen .
Sámedikkis , boazodoalus ja fylkkadikkiin šaddá leat njuolga , ja gielddain eahpenjuolga rolla dáid nammademiin .
Utmarksstyrene skal ha en selvstendig rolle overfor Statskog .
Meahccestivrrain galgá leat iehčanas rolla Statskoga ektui .
For å synliggjøre reindriftens rettigheter i statsallmenningene foreslås en bestemmelse i fjellova om at reindriftsretten er en selvstendig bruksrett med grunnlag i alders tids bruk .
Doaimma eanaháldduid ja meahccegeavaheami boađuid galggašii sáhttit máhcahit guovlluide ja báikegottiide , muhto njuolggadusat eai leat seamma geatnegahtti go eanetlogu evttohusas .
En hovedoppgave for utmarksstyrene vil være å utarbeide forslag til regionale planer for forvaltning og utvikling av regionene .
Meahccestivrraid okta váldodoaibman šaddá ráhkadit guovllu plánaide evttohusaid mo guovlluid hálddašit ja ovddidit .
Planene skal stadfestes av Statskog SFs styre .
Plánaid galgá Statskog SF stivra nannet .
Disse bestemmelsene endrer ikke gjeldende rett .
Dát mearrádusat eai nuppástuhte gustojeaddji rievtti .
jordbrukets rettigheter sikres på samme måte som i flertallets forslag til hålogalandslov .
Olles lávdegoddi lea vel evttohan mearrádusa vuoigatvuođas váldit duodjeávdnasiid stáhteatnamiin máttasámi guovlluin .
Reindriftsretten foreslås også tydeliggjort i lovens bestemmelser om Statskogs adgang til å iverksette grunndisponeringer og avhende grunn , og i bestemmelsene om fjellstyrenes disponeringer over bufebeite og utvisning av seter og tilleggsjord .
Boazodillevuoigatvuohta evttohuvvo vel čielgasabbun oidnot lága mearrádusas Statskoga lobis álggahit eanaháldduid ja luohpat eatnamiid , ja mearrádusain várrestivrra oapmeguohtumiid háldduin ja geassesaji ja lassieatnamiid čujuheamis .
Endringene tar sikte på å klargjøre at det ved anvendelsen av disse hjemlene må tas hensyn til de reindriftsberettigede .
Nuppástuhttimat galggašedje čielggadit ahte go dáid vuoigatvuohtavuođu geavaha , de ferte váldit boazodillevuoigaduvvomiid vuhtii .
Det er også foreslått en bestemmelse om kontaktmøter mellom fjellstyrene og reindriftens områdestyrer .
Lea vel evttohuvvon mearrádus ahte galget leat oktavuohtačoahkkimat gaskal várrestivrraid ja boazodoalu guovllustivrraid .
Utvalget foreslår videre å styrke reindriftens deltakelse i fjellstyrene .
Lávdegoddi evttoha dasto nannet boazodili oassálastima várrestivrrain .
ikke som i dag erstatte jordbrukets representasjon , men begge grupper skal ha to styremedlemmer hver .
Dálá ortnet boazodilleovddasteamis várrestivrrain daid stáhtaalmennegiin gos jođihuvvo sámi boazodoallu , evttohuvvo geatnegas ortnegin .
For å realisere dette foreslås at antall styremedlemmer i de aktuelle fjellstyrene utvides fra fem til sju .
Boazodili ovddastupmi ii galgga nugo dál buhttet eanadoalu ovddastumi , muhto goappašiid joavkkuin galget leat guokte stivramiellahtu .
Det foreslås også å oppheve lovens hjemmel for å frede områder mot reinbeite .
Dán ollašuhttimii evttohuvvo ahte stivramiellahtuid lohku lasihuvvo viđas čieža rádjai daid guoski várrestivrrain .
Fire medlemmer foreslår at reindriftsutøvere på slik grunn skal ha rett til å delta i elgjakten innenfor sine driftsområder .
oaivvildan fuolahit , fuolahuvvojit lávdegotti oaivila mielde buorebut eará mearrádusaid geavahettiin .
Andre endringer
Eará nuppástuhttimat
For å sikre samisk innflytelse på statens grunneierdisposisjoner i statsallmenningene og på annen aktuell statsgrunn i Sør-Norge anbefaler utvalget at Statskogs vedtekter endres , slik at ett av styremedlemmene oppnevnes etter forslag fra Sametinget .
Vai sihkkarastá sámi váikkuheami stáhta eanaoamastanháldduin stáhtaalmennegiin ja eará guoski stáhtaeatnamiin MáttaNorggas , de rávve lávdegoddi ahte Staskoga njuolggadusat rievdaduvvojit , nu ahte okta stivralahtuin nammaduvvo Sámedikki evttohusa mielde .
Endringer i reindriftsloven Samerettsutvalget foreslår visse endringer i reindriftsloven .
Nuppástuhttimat boazodoallolágas Sámi vuoigatvuođalávdegoddi evttoha dihto nuppástuhttimiid boazodoallolágas .
Forslagene vil gjelde i hele det samiske reinbeiteområdet .
Evttohusat gusket miehtá sámi boazoguvlui .
I § 3 om forholdet til folkeretten inntas en henvisning til ILO-konvensjon nr. 169 .
§ 3:s gaskavuođas álbmotriektái váldo mielde čujuhus ILO-konvenšuvdnii nr. 169 .
Prinsippbestemmelsen i § 4 om reindriftsrettens rettsgrunnlag og erstatningsrettslige vern , foreslås presisert slik at rekkevidden av disse prinsippene kommer klarere frem .
Prinsihppamearrádus § 4:s boazodillevuoigatvuođa riektevuđđosa ja buhtadusrievttálaš gáhttema birra , evttohuvvo aiddostahttot nu ahte dáid prinsihpaid duhkodat boahtá čielgasabbot ovdan .
Utvalget foreslår å klargjøre virkeområdet for ekspropriasjonshjemmelen for å sikre reinbeiteareal i lovens § 7 .
Lávdegoddi evttoha čielggadit bággolonistanvuođu doaibmaguovllu lága § 7:s sihkarastin dihtii boazoguohtumiid .
En del av bestemmelsene i lovens kapittel 3 om reindriftssamenes rettigheter i utmark foreslås presisert for å understreke at reindriftsretten er en selvstendig bruksrett .
Lága 3 kapihttala muhtin mearrádusat boazosápmelaččaid vuoigatvuođaid birra meahcis , ettohuvvojit aiddostahttot deattuhan dihtii ahte boazodillevuoigatvuohta lea iehčanas geavahanvuoigatvuohta .
Forslaget har støtte fra sju medlemmer , og subsidiær tilslutning fra ytterligere fire .
Evttohusa dorjot čieža miellahtu , ja subsidiáralaččat dorjot dan vel njeallje .
I lovens kapittel 8 om forholdet til annen bruk foreslår utvalget å presisere forholdet mellom reindriftsretten , grunneierretten og andre rettigheter i reinbeiteområdene .
Lága 8 kapihttalis gaskavuođas eará geavaheapmái , evttoha lávdegoddi aiddostahttit boazoguovlluin gaskavuođa gaskal boazodillevuoigatvuođa , eanaoamastanvuoigatvuođa ja eará vuoigatvuođaid .
Tanken er å signalisere klart at det er tale om ulike grupper av likestilte rettighetshavere .
Jurddan lea čielgasit geažidit ahte lea sáhka máŋggalágan joavkku dássálas vuoigatvuođalaččaid birra .
Det foreslås å myke opp reglene i kapittel 9 om reineiernes erstatningsansvar .
Evttohat láivudit 9 kapihttala njuolggadusaid boazodolliid buhtadusovddasvástádusa hárrái .
Hensikten er så langt som mulig å parallellføre reguleringen av erstatningsansvar for skader påført av rein med bestemmelsene om erstatningsansvar for eiere av andre beitedyr .
Áigga lea nu guhkás go vejolaš bálddalasat muddet buhtadusovddasvástádusa bohccuid dagahan vahágiid daid mearrádusaiguin mat eará guohtunealliid oamasteddjiin leat buhtadusovddasvástádusas .
Mer konkret foreslås det at erstatningskrav i første hånd må rettes mot eieren av de skadegjørende dyrene .
Dárkilat evttohuvvo ahte buhtadusgáibádus álggos ferte ovddiduvvot vahágahtti elliid oamasteaddjái .
Det foreslås videre presisert at skadeserstatningslovens generelle regler om medvirkning og lemping får anvendelse også ved skader påført av rein , og visse regler om gjerdehold ved nydyrking .
Evttohat dasto aiddostahttit ahte vahátbuhtadanlága oppalaš njuolggadusat mielmađđása ja ložžema birra bohtet gustojupmái bohccuid vahágahttimisge , ja dihto njuolggadusat áidedoallama birra ođđagilvimis .
Saksbehandling og konsultasjoner Internasjonal urfolksrett vektlegger i økende grad urfolks rett til å delta i beslutningsprosesser i saker som har direkte betydning for dem .
Áššemeannudeapmi ja ráđđádallamat Riikkaidgaskasaš eamiálbmotriekti deattuha dađis eanet eamiálbmogiid vuoigatvuođa oassálastit mearridanproseassain daid áššiin mat leat njuolga mearkkašahttin sidjiide .
ILOs håndhevelsesorganer har betegnet prinsippene om konsultasjoner og deltakelse i ILO-konvensjonens artikkel 6 , 7 og 15 , som hjørnesteiner i konvensjonen .
ILO gieđaškuššanorgánat leat 10 gohčodan ráđđádallamiid ja oassálastima prinsihpaid ILO-konvenšuvnna 6 , 7 ja 15 artihkkaliin , konvenšuvnna čiehkajuolgin .
innfortolket et konsultasjons- og deltakelsesprinsipp i konvensjonen om sivile og politiske rettigheter ( SP ) artikkel 27 .
Dasto lea ON Olmmošvuoigatvuođalávdegoddi selvehan ráđđádallan- ja oassálastinprinsihpa konvenšuvdnii siviilla ja politihkalaš vuoigatvuođaid birra ( SP . ) 27 artihkkalis .
For å være à jour med utviklingen er det også foreslått endringer i annen lovgivning , blant annet plan- og bygningsloven , naturvernloven og bergverksloven . Adgang for vedtaksorganet til å fastsette vilkår for å motvirke at tiltaket får uheldige følger for samisk materiell kulturutøvelse , er en ytterligere komponent i forslaget .
Olles lávdegoddi lea dán álbmotrievttálaš ovdáneami vuođul evttohan : Lága áššemeannudeami ja ráđđádallamiid birra doaimmain mat soitet váikkuhit luondduvuđđosa árbevirolaš sámi guovlluin ( áššemeannudan- ja ráđđádallanláhka ) Vai čuovvut ovdáneami leat vel evttohan nuppástuhttimiid eará láhkamearrádusain , earret eará plána- ja huksenlágas , luonddugáhttenlágas ja báktedoaibmalágas .
Saksbehandlings- og konsultasjonsloven
Áššemeannudan- ja ráđđádallanláhka
Saksbehandlings- og konsultasjonsloven vil i hovedsak konkretisere gjeldende prinsipper for forsvarlig saksbehandling , og supplere allerede gjeldende regler .
Áššemeannudan- ja ráđđádallanláhka eanaš čielggadahttá gustojeaddji prinsihpaid dohkálaš áššemeannudeamis , ja lea lasáhussan dálá gustojeaddji njuolggadusaide .
Loven vil gjelde i alle tradisjonelle samiske områder i Norge , og også for tiltak som kan få innvirkning på fiske eller annen materiell kulturutøvelse i sjøsamiske områder .
Láhka galgá gustot visot árbevirolaš sámi guovlluin Norggas , ja maiddái doaimmaide mat soitet váikkuhit guolásteapmái dahje eará ávnnaslaš kulturdoaimmaide mearrasámi guovlluin .
Lovutkastets kapittel 2 inneholder alminnelige saksbehandlingsregler .
Láhkaevttohusa 2 kapihtal sisttisdoallá dábálaš áššemeannudannjuolggadusaid .
Reglene etablerer ikke nye forpliktelser .
Njuolggadusat eai ásat ođđa geatnegasvuođaid .
De konkretiserer hvilke plikter vedtaksorganene har til å ivareta samiske hensyn under saksforberedelsen og når beslutningene treffes .
Dat čielggadahttet makkár geatnegasvuođat mearridanorgánain leat sámi deasttaid fuolaheamis áššeráhkkaneamis ja mearrádusaid dagadettiin .
For enkeltvedtak og andre enkeltstående beslutninger om å iverksette tiltak som kan påvirke naturgrunnlaget i samiske områder , foreslår utvalget en regel om kunngjøring av omsøkte tiltak .
Eaŋkilmearrádusaide ja eará ovttaskas mearrádusaide álggahit doaimmaid mat soitet váikkuhit luondduvuđđosa sámi guovlluin , evttoha lávdegoddi njuolggadusa dieđihit ohccon doaimma birra .
Det foreslås også regler om høring og om at vedtaksorganet plikter å klarlegge tiltakets konsekvenser for samisk materiell kulturutøvelse .
njuolggadusaid gulaskuddama birra ja ahte mearridanorgána lea geatnegas čielggadit doaimma váikkuhusaid sámi ávnnaslaš kulturdoaimmaheapmái .
Sametinget skal kunne gi retningslinjer for vedtaksorganenes vurdering av samiske hensyn .
Sámediggi galgá sáhttit addit čujuhusaid mearridanorgánaide sámi deasttaid árvvoštallamis .
Retningslinjene vil ikke være bindende for hvilke vedtak som kan fattes ,
Dát datte sihkarasttášii ahte sámi deasttat šaddet oassin vihkkedallanvuđđosis ovdal go mearrádusa dahká .
Lovutkastets kapittel 3 har regler om konsultasjoner .
Mearrádus čielggadahttá SP 27 artihkkala váldoguovllu .
Reglene er foreslått for å gjennomføre den delen av statens konsultasjonsplikt etter folkeretten som gjelder bruk av grunn og naturressurser , i norsk rett .
Evttohusas lea vel lassi komponeantan mearridanorgána lohpi mearridit eavttuid váikkuhan dihtii vuostá ahte doaibma čuohcá unohasat sámi ávnnaslaš kulturdoaimmaheapmái .
Kjernen i forpliktelsen er at en urfolksgruppe som et planlagt tiltak kan få direkte betydning for , har krav på aktiv deltakelse i beslutningsprosessene frem mot iverksettelsen av tiltaket .
Lávdegoddi evttoha lassin mearrádusa láhkaásahusaid ja oppalaš muddenmearrádusaid birra , mahkáš guolástanmuddemiid , mat šaddet mearkkašahttin eatnamiid ja riggodagaid geavaheapmái árbevirolaš sámi guovlluin .
Konsultasjonsbestemmelsene vil gjelde for utarbeidelse av lovgivning , forskrifter , 10
Láhkaevttohusa 3 kapihttalis leat njuolggadusat ráđđádallamiid birra .
enkeltvedtak , reguleringstiltak og andre tiltak som kan få virkning for naturgrunnlaget i tradisjonelle samiske områder .
Njuolggadusat leat evttohuvvon čađahan dihtii stáhta ráđđádallangeatnegasvuođa dan oasi álbmotrievtti mielde , mii guoská
Foruten Sametinget , vil også andre samiske rettighetshavere og interesser , for eksempel reindriftsutøvere og representanter for lokalsamfunn , ha rett til konsultasjoner , dersom tiltaket kan få direkte betydning for dem .
Earret Sámedikki , leat vel eará sámi vuoigatvuođalaččain ja beroštumiin , mahkáš boazodolliin ja báikegottiid áirasiin , vuoigatvuohta ráđđádallamiidda , jus doaibma soaitá njuolga leat mearkkašahttin sidjiide .
Særlig i enkeltsaker er det aktuelt å konsultere slike rettighetshavere og interesser .
Erenomážit eaŋkiláššiin lea áigeguovdil ráđđádallat vuoigatvuođalaččaiguin ja beroštumiiguin .
Statlige myndigheter , herunder regjeringen , departementene og andre underliggende statlige etater vil etter forholdene ha plikt til å konsultere .
Stáhta eiseválddit , oktan ráđđehusain , departementtaiguin ja eará vuollásaš stáhta etáhtaiguin leat dilálašvuođaid mielde geatnegasat ráđđádallat .
Det samme gjelder kommuner og fylkeskommuner , dersom de treffer vedtak som kan få direkte betydning for utnyttelsen av grunn og ressurser i tradisjonelle samiske områder .
Seamma guoská gielddaide ja fylkkagielddaide , jus dat dahket mearrádusaid mat soitet leat njuolga mearkkašahttin eatnamiid ja riggodagaid ávkkástallamii árbevirolaš sámi guovlluin .
Konsultasjonsplikten etter folkeretten kan også få anvendelse for organer som utøver statlig eierrådighet i urfolksområder , og for behandlingen av lovsaker i statens lovgivende forsamling .
Ráđđádallangeatnegasvuohta álbmotrievtti mielde soaitá vel oažžut gustojumi daid orgánaide mat doaimmahit stáhta oamastanráđastallama eamiálbmotguovlluin , ja láhkaáššiid meannudeapmái stáhta láhkaaddi čoahkkimis .
Utvalget foreslår bestemmelser for å fange opp disse tilfellene .
Lávdegoddi evttoha mearrádusaid dusten dihtii dáid dáhpáhusaid .
Lovforslaget har også bestemmelser om at gjennomføringen av konsultasjonene skal skje med god vilje .
Láhkaevttohusas leat vel mearrádusat ahte ráđđádallamiid čađaheapmi galgá leat buriin dáhtuin .
Lovforslagets kapittel 4 har en prinsippbestemmelse om at Sametinget og eventuelt representanter for andre samiske interesser , med mindre annet er bestemt , har rett til representasjon i oppnevnte organer som behandler spørsmål om bruk og utnyttelse av land og vann i tradisjonelle samiske områder .
Láhkaevttohusa 4 kapihttalis lea prinsihppamearrádus ahte Sámediggi ja eará sámi beroštumiid vejolaš ovddasteaddjit , jus jo eará ii leat mearriduvvon , lea vuoigatvuohta ovddastuvvot nammaduvvon orgánain mat meannudit eatnamiid ja čáziid geavaheami ja ávkkástallama áššiid árbevirolaš sámi guovlluin .
Arealplanlegging
Areálaplánen
2003 : 14 om utvidelse av lovens virkeområde i sjø ; henvisning til samisk kultur i formålsparagrafen ; og om klagerett og innsigelsesrett for Sametinget i saker som er av vesentlig betydning for samisk kultur .
Leat guorrasan Plánaláhkalávdegotti NOU 2003 : 14 evttohussii viiddidit lága doaibmaguovllu mearas ; čujuhussii sámi kultuvrii ulbmilparagráfas ; ja váidinvuoigatvuhtii ja vuostálastinvuoigatvuhtii Sámedikkis dakkár áššiin mat leat sakka mearkkašahttin sámi kultuvrii .
Utvalget har også tiltrådt Planlovutvalgets forslag om økt synliggjøring av samiske arealbruksinteresser i bestemmelsene om kommunal arealplanlegging .
Lávdegoddi lea vel guorrasan Plánaláhkalávdegotti evttohussii ahte lasiha čalmmustahttit sámi areálageavahanberoštumiid gieldda areálaplánema mearrádusain .
I plan- og bygningslovens regler om fylkesplanbehandling og om behandlingen av kommuneplan og reguleringsplan foreslår utvalget inntatt henvisninger til bestemmelsene om konsultasjoner i saksbehandlings- og konsultasjonsloven .
Plána- ja huksenlága njuolggadusain fylkkaplánameannudeami birra , ja gielddaplána ja muddenplána meannudeamis evttoha lávdegoddi váldit mielde čujuhusaid ráđđádallamiid mearrádusaide áššemeannudan- ja ráđđádallanlágas .
Sametinget skal videre kunne gi planretningslinjer som vil være en form for rikspolitiske retningslinjer .
Sámediggi galgá dasto sáhttit addit plánačujuhusaid mat šattašedje muhtinlágan riikapolitihkalaš čujuhusat .
De vil dermed ikke være rettslig bindende for private , men de kan være et viktig virkemiddel for å sikre ivaretakelse av samiske arealbruksinteresser .
Dat eai danne leat rievttálaččat čadni buođu olbmuide , muhto soitet leat dehálaš váikkuhanoapmin 12 sihkarastit sámi areálageavahanberoštumiid fuolaheami .
Bestemmelsene om konsekvensutredninger foreslås supplert med henvisninger til samiske arealbruksinteresser og til saksbehandlings- og konsultasjonsloven .
Čuozahusčielggademiid mearrádusat evttohuvvojit lasihuvvot čujuhusaiguin sámi areálageavahanberoštumiide ja áššemeannudan- ja ráđđádallanláhkii .
Områdevern
Guovllugáhtten
Samerettsutvalget har særskilt vurdert spørsmål som gjelder vern av tradisjonelle samiske områder .
Sámi vuoigatvuođalávdegoddi lea erenomážit árvvoštallan áššiid mat gusket árbevirolaš sámi guovlluid gáhttemii .
En foreslår å lovfeste at hensynet til å bevare det samiske materielle kulturgrunnlaget skal angis som et verneformål .
Evttohat láhkanannet ahte deasta seailluhit sámi ávnnaslaš kulturvuđđosa galgá čilgejuvvot gáhttenulbmilin .
Disse bestemmelsene vil gjelde både ved vernevedtaket og ved utformingen av bruksbestemmelsene for det området som vernes .
Lávdegoddi evttoha dasto mearrádusaid mo ovdandivvut , ráđđádallat ja deattuhit sámi beroštumiid gáhttenproseassain .
Det får dessuten betydning ved revideringen av gjeldende bestemmelser om bruken av eksisterende verneområder .
Dát mearrádusat gustojit sihke gáhttenmearrádusas ja geavahanmearrádusaid hábmemis dan guvlui mii gáhttejuvvo .
Samerettsutvalget har vurdert arealplanleggingen etter plan- og bygningsloven .
Dat vel lea mearkkašahttin dálá gáhttenguovlluid geavaheami gustojeaddji mearrádusaid ođasteamis .
Det er også foreslått at etableringen av Hålogalandsallmenningen , ikke skal påvirke adgangen til å vedta områdevern .
Leat vel evttohan ahte Hålogalandalmennega ásaheapmi ii galgga váikkuhit lohpái mearridit guovllugáhttema .
Utvalget trekker frem hensyn for og mot å innføre fritt fiske for mindre båter med passive redskaper .
Njeallje miellahtu evttohit gaskaboddosaš háldogáržžideami lobis ásahit ođđa álbmotmehciid vuoigatvuođaid kártedettiin .
Det drøftes også om det bør etableres et særskilt vern av farvann som er gjenstand for sjøsamisk kyst- og fjordfiske .
Eanetlohku evttoha molssaeaktun ahte jus kárten čájeha oamastan- dahje geavahanvuoigatvuođaid gáhttejuvvon guovllus , de galget mearrádusat guovllu geavaheamis nuppástuhttot dán mielde .
Endringer i bergverksloven
Nuppástuhttimat báktedoaibmalágas
Utvalget har foreslått visse endringer i bergverksloven .
Lávdegoddi lea báktedoaibmalágas evttohan dihto nuppástuhttimiid .
En foreslår blant annet at leting ( skjerping ) etter såkalte mutbare ( tunge ) mineraler i områder hvor det er anerkjent samiske eierrettigheter , og andre områder som har vesentlig betydning for samisk materiell kulturutøvelse , forutsetter samtykke fra eier / bruksrettshavere .
Evttohat earret eará ahte ohcan ( šerpen ) nu gohčoduvvon ozolaš ( lossa ) minerálaid dakkár guovllus gos leat dohkkehuvvon sámi oamastanvuoigatvuođat , ja eará guovlluin mat leat sakka mearkkašahttin sámi ávnnaslaš kulturdoaimmaheapmái , eaktuda miehtama oamasteaddjis / geavahanvuoigatvuođalaččain .
Lovens § 7 a som har en regel om varsling før skjerping igangsettes i Finnmark , foreslås gitt anvendelse også i de tradisjonelle samiske områdene fra og med Troms fylke og sørover .
Lága § 7 a mas lea njuolggadus dieđiheami birra ovdal go šerpen álggahuvvo Finnmárkkus , evttohuvvo addot gustojupmái árbevirolaš sámi guovlluinge Romssa fylkkas ja máttás .
Videre foreslås varslingsfristen utvidet fra en uke til en måned .
Dasto evttohuvvo dieđihanáigemearri guhkiduvvot ovtta vahkkus ovtta mánnui .
Innholdet i bestemmelsene foreslås videreført , men slik at hensynet til samiske og andre rettighetshavere synliggjøres noe mer enn i dag .
Mearrádusaiguin evttohat joatkit , muhto nu ahte sámi ja eará vuoigatvuođalaččaid deasta boahtá oidnosii eanebut go dál .
Utvalget foreslår videre å gi reglene i saksbehandlings- og konsultasjonsloven anvendelse i tillegg til ellers gjeldende saksbehandlingsregler ved behandlingen av søknader om muting og utmål i tradisjonelle samiske områder .
Lávdegoddi evttoha dasto addit áššemeannudan- ja ráđđádallanlága njuolggadusaid gustojumi lassin muđui gustojeaddji áššemeannudannjuolggadusaid meannudettiin ohcamiid muhtemii ja mihtádussii árbevirolaš sámi guovlluin .
Muligheten for å etablere mer lokalt baserte forvaltningsordninger er også trukket frem .
Ságaškuššo vel ahte berrešii go ásahit erenomáš gáhttema mearas gos lea mearrasámi riddo- ja vuotnaguolásteapmi .
Utvalget går også inn på Sametingets rolle i fiskeriforvaltningen .
guolástanberoštumiide gullevaččat mearrásámi guovlluide eanet váikkuheami hálddašeapmái .
Det må for øvrig antas at flere av utvalgets øvrige lovforslag kan ha positive virkninger for det fisket som skjer med sjøsamiske kystog fjordområder som base .
Ferte muđui navdit ahte lávdegotti máŋga evttohusain muđui soitet positiivvalaččat váikkuhit dan guolásteami mii lea mearrasámi riddo- ja vuotnaguovlluid vuođul .
Ikke minst vil dette gjelde saksbehandlingsog konsultasjonsreglene som vil få anvendelse ved vedtak av fiskerireguleringer .
Dát áinnas soaitá gustot áššemeannudan- ja ráđđádallannjuolggadusaide mat bohtet gustojupmái guolástanmuddemiid mearrideamis .
Også forslagene om rettighetskartlegglegging i saltvann og om å utvide plan- og bygningslovens virkeområde , kan ha en positiv effekt i sjøsamiske kyst- og fjordområder .
Evttohusain vuoigatvuođakártema birra mearas ja ahte viiddida plána- ja huksenlága doaibmaguovllu , soaitá leat positiivva beaktu mearrasámi riddo- ja vuotnaguovlluide .
Ot.prp. nr. 21
Od.prp. nr. 21
Om lov om endring i lov 12. juni 1987 nr. 56 om Sametinget og andre samiske rettsforhold ( sameloven ) Tilråding fra Kommunal- og regionaldepartementet av 19. november 2004 ,
Láhka rievdadit geassemánu 12. b. 1987 nr. 56 lága Sámedikki ja eará sámi riektedilálašvuođaid birra ( sámeláhka ) Gielda- ja guovlodepartemeantta ávžžuhus skábmamánu 19. b. 2004 ,
godkjent i statsråd samme dag .
Dohkkehuvvon stáhtaráđis seamma beaivvi .
( Regjeringen Bondevik II )
( Bondevik II Ráđđehus )
Innledning og sammendrag
Álggahus ja čoahkkáigeassu
Kommunal- og regionaldepartementet foreslår i denne proposisjonen endring i samelovens § 2–4 med sikte på å innføre fire utjevningsmandater med vararepresentanter til Sametinget , og at Sametingets valgnemnd fordeler utjevningsmandatene til de fire valgkretsene som har oppnådd flest godkjente stemmer ved valget .
Gielda- ja guovlodepartemeanta evttoha dán proposišuvnnas rievdadit sámelága § 2–4 dainna áigumušain ahte váldit atnui Sámedikkis njeallje dássenmandáhta ja sidjiide várreáirasiid , ja ahte Sámedikki válgalávdegoddi juohká dássenmandáhtaid dan njealji válgabiirii mat leat olahan eanemus dohkkehuvvon jienaid válggas .
Sametinget fattet 19. september 2002 vedtak i sak 35/02 om forslag til revisjon av sameloven og reglene for valg av Sametinget .
Sámediggi dagai čakčamánu 19. b. 2002:s áššemearrádusa 35/02 mas evttohii ahte ođastit sámelága ja sámedikki válgganjuolggadusaid .
Vedtaket er gjort på bakgrunn av et utredningsarbeid fra et eget valgregelutvalg som har sett nærmere på valgordningen og valgreglene .
Mearrádusa leat dahkan viiddis guorahallama vuođul mas sierra válganjuolggaduslávdegoddi lea lagabut geahčadan válgaortnega ja válganjuolggadusaid .
Vedtaket inneholdt blant annet forslag om omlegging til sentral føring av samemanntallet .
Mearrádus sisttisdoalai earret eará evttohusa ahte sámi jienastuslogu čáliheami čohkket ovtta sadjái ( guovdálastit ) .
Sametinget vedtok samtidig at det innføres 4 utjevningsmandater og at disse skulle forbeholdes det underrepresenterte kjønn med en sperregrense på 4% for å oppnå utjevningsmandat .
Sámediggi mearridii seammás ahte galgá váldit atnui dássenmandáhtaid ja dát galge várrejuvvot sohkabeallái mas leat unnit ovddasteapmi ja vuolimusrádji biddjojuvvo leat 4% go galgá joksat dássemandáhta .
Departementet og Sametinget har ulikt syn på hvilke kriterier som skal ligge til grunn for å fordele utjevningsmandatene .
Departemeanttas ja Sámedikkis lea guovttelágan oaidnu das makkár eavttut galget vuođđun dássemandáhtaid juohkimii .
Sametingets merknader til departementets endringsforslag framkommer under 2.3 .
Sámedikki mearkkašumit departemeantta rievdadusevttohussii bohtet ovdan čuoggá 2.3 vuolde .
Endringene foreslås gjennomført med virkning fra og med valget i 2005 .
Rievdadusaid evttohit doaibmagoahtit 2005 válgga rájes .
Forslaget forutsettes ikke å ha noen direkte betydning for nominasjonsprosessene som starter høsten 2004 , men vil virke inn på selve valgoppgjøret høsten 2005 .
Evttohus ii vurdojuvvo dasto njuolgut váikkuhit nammadanproseassaide mat álget 2004 čavčča , muhto boahtá váikkuhit iešalddis válgabohtosiidda 2005 čavčča .
2 Bakgrunnen for og kommentarer til forslaget 2.1
2 2.1 Duogáš ja cealkámušat evttohussii Duogáš
Landet er ved valg til Sameting delt inn i 13 valgkretser med 3 representanter fra hver krets , uavhengig av antall manntallsførte eller avgitte stemmer i hver valgkrets .
Sámediggeválggas lea riika juohkásan 13 válgabiirii ja juohke biirres leat 3 áirasa , beroškeahttá man ollu olbmot leat čálihuvvon jienastuslohkui dahje man ollugat leat jienastan iešguđetge válgabiirres .
I 2001 var det innført 9921 personer i samemanntallet .
2001:s ledje čálihuvvon 9921 olbmo sámi jienastuslohkui .
Antall manntallsførte og antall stemmer bak hver representant varierer stort . Som eksempel på dette var det i 2001 174 manntallsførte i Nordre Nordland valgkrets , mens det samtidig var 1500 manntallsførte i Kautokeino valgkrets .
Lohku dain geat leat čálihuvvon jienastuslohkui ja man ollu jienaid iešguhtet áirras lea ožžon , rievddadallá ollu , omd. ledje 174 čálihuvvon jienastuslohkui Davit Nordlándda válgabiirres ja 1500 Guovdageainnu válgabiirres ( 2001 ) .
Det har vært reist kritikk mot dagens valgordning , særlig fra de største valgkretsene som er underrepresentert i forhold til kretser med få i manntallet .
Dálá válgaortnega leat cuiggodan , erenoamážit stuorámus válgabiirret main leat unnit áirasat go mat galggaše leat jienastuslogu mielde válgabirriid ektui main leat unnán olbmot čálihuvvon jienastuslohkui .
Antall godkjente stemmer fordelte seg i 2001-valget mellom de fire største valgkretsene slik : Kautokeino 1066 , Karasjok 910 , Tana 655 og 2
Dohkkehuvvon jienaid lohku lea ná juohkásan gaskal njealji stuorámus válgabiirre : Guovdageaidnu 1066 , Kárášjohka 910 , Deatnu 655 ja Lulli-Norga 508 dohkke 2
Om lov om endring i lov 12. juni 1987 nr. 56 om Sametinget og andre samiske rettsforhold ( sameloven )
Láhka rievdadit geassemánu 12. b. 1987 nr. 56 lága Sámedikki ja eará sámi riektedilálašvuođaid birra ( sámeláhka )
Sør-Norge 508 godkjente stemmer .
huvvon jiena .
Valgkretser med færrest godkjente stemmer var ved samme valg : Nordre-Nordland 121 , Sør-Troms 234 , MidtreNordland 289 og Sørsameområdet 375 godkjente stemmer .
Válgabiirret main ledje unnimusat dohkkehuvvon jienat seamma válggas : Davvi-Nordlánda 121 , Lulli-Romsa 234 , Gaska-Nordlánda 289 ja Lullisámeguovlu 375 dohkkehuvvon jiena .
Kjønnssammensetningen i Sametinget har blitt stadig skjevere .
Sohkabeali juohku Sámedikkis lea šaddan ain botnjubut .
I 2001 var kun 7 ( 17,9% av tingets 39 representanter kvinner .
2001:s ledje dušše 7:s ( 17,9% dikki 39 áirasiin nissonolbmot .
I 1989 var 13 kvinner representert i tinget , i 1993 12 kvinner og i 1997 var 9 kvinner representert .
1989:s ledje 13 nissonolbmo áirrasin dikkis , 1993:s 12 nissonolbmo ja 1997:s ledje 9 nissonolbmo áirrasin .
Til sammenligning hadde fylkestingene på landsbasis 42% kvinnerepresentasjon i 1999 og Stortinget hadde 36% i 2001 .
Buohtastahttima dihte lei fylkkadikkiin riikadásis nissonolbmuid áirraslohku 42% 1999:s ja Stuoradikkis lei 36% 2001:s .
Stortingets kommunalkomité uttaler i Innst. S. nr. 110 ( 2002–2003 ) til St.meld. nr. 55 ( 2000–2001 ) om samepolitikken og til tilleggsmeldingen , St.meld. nr. 33 ( 2001–2002 ) , at valgordningen må sikre større samsvar mellom avgitte stemmer og antall representanter som blir valgt .
Stuoradikki gielddakomitea cealká Evtt. S. nr. 110:s ( 2002–2003 ) St. dieđáhussii nr. 55 ( 2000– 2001 ) sámepolithka birra ja lassidieđáhussii , St.dieđ. nr. 33 ( 2001–2002 ) , ahte válgaortnet ferte sihkkarastit ahte lea stuorát oktiivástideapmi gaskal addojuvvo jienaid ja man ollu áirasat válljejuvvojit .
Videre ser et flertall i komiteen det som uheldig at det er lav kvinnerepresentasjon i Sametinget .
Viidáset oaidná komitea eanetlohku ahte lea ii leat buorre go leat unnán nissonolbmo áirasat Sámedikkis .
Komitéflertallet mener at den lave representasjonen kan ha sammenheng med at valgkretsinndelingen er slik at de fleste lister oppnår bare én representant , og at menn er overrepresentert på første plass på listene .
Komitea eanetlohku oaivvilda ahte dat vuollegis áirraslohku sáhttá leat dan geažil go válgabiirejuohku lea dainna lágiin ahte eanas listtut ožžot dušše ovtta áirasa , ja eanas listtuin leat dievddut biddjon vuosttaš sadjái .
Komiteen har merket seg at Sametinget går inn for en ordning med utjevningsmandater og vil ut fra Sametingets behandling be Regjeringen vurdere om en slik ordning kan innføres .
Komitea lea mearkkašan ahte Sámediggi háliida dássenmandáhtaid ortnega ja áigu Sámedikki meannudeami vuođul bivdit Ráđđehusa árvvoštallat galgá go váldit atnui dakkár ortnega .
Flertallet har merket seg at Sametinget legger til grunn at utjevningsmandatene skal forbeholdes det underrepresenterte kjønn og ber regjeringen vurdere en slik ordning .
Eanetlohku lea mearkkašan ahte Sámediggi bidjá vuođđun ahte dássemandáhtat galget dan sohkabeali váste mii lea unnitlogus ja bivdá ráđđehusa árvvoštallat dakkár ortnega .
Endringsforslaget innebærer økning av antall representanter i Sametinget fra 39 til 43 .
Rievdadusevttohus mielddisbuktá ahte Sámedikkis lassána áirraslohku 39 áirasis 43 áirasii .
Ved innføring av utjevningsmandater legger både departementet og Sametinget vekt på prinsippet om at det er velgerne som går til valgurnene som skal avgjøre valget .
Dássenmandáhtaid atnuiváldimis , deattuha sihke departemeanta ja Sámediggi prinsihpa ahte leat jienasteaddjit geat vulget jienastit geat mearridit válgga .
Det foreslås derfor at grunnlaget for å oppnå utjevningsmandat er antall godkjente stemmer i kretsene , fremfor antall manntallsførte .
Evttohuvvo danin ahte vuođđun olahit dássenmandáhta leat biirriid dohkkehuvvon jienat , dan sadjái go man ollugat biirriin leat čálihuvvon jienastuslohkui .
Med dette forslaget unngår man å svekke representasjonen fra mindre kretser .
Evttohusain garvá headjudahttime unnit biiriid ovddasteami .
Det største potensialet for ytterligere registreringer i manntallet antas å ligge i noen av de kretser med færrest manntallsførte pr. i dag .
Stuorámus vejolašvuohta oažžut ain eambbogiid registreret iežaset jienastuslohkui lea jáhkkimis muhtin dain biirriin gos leat unnimusat dál čálihuvvon jienastuslohkui .
Det foreslås videre at Sametingets valgnemnd foretar fordelingen av utjevningsmandatene og samtlige vararepresentanter .
Evttohuvvo viidáset ahte Sámedikki válgalávdegoddi juohká dássenmandáhtaid ja buot sadjásaš áirasiid .
I praksis vil dette skje etter at resultatet av valgoppgjøret i landets 13 kretser foreligger .
Geavatlaččat dat dáhpáhuvvá maØØØØel go válgaloahpaheami bohtosat riikka 13 biirriin leat gárvásat .
Reglene for mandatkåringen i tinget vil også gjelde for kåringen av utjevningsmandatene og vararepresentantene .
Dikki mandáhtaválljema njuolggadusat bohtet maid gullet dássenmandáhtaid ja sadjásaš áirasiid válljemii .
I vedtaket forutsettes at bare lister med en oppslutning på minst 4% av samtlige godkjente stemmer til sametingsvalg kan tildeles utjevningsmandater .
Mearrádusas lea eaktun ahte dušše listtut mat sámediggeválggas ožžot unnimusat 4% buot dohkkehuvvon jienain , sáhttet oažžut dássenmandáhtaid .
Sametinget forutsetter således at endringsforslaget i samelovens § 2–4 siste ledd skal lyde : « Det velges i tillegg fire utjevningsmandater med vararepresentanter .
Sámediggi eaktuda dasto ahte sámelága § 2–4 maŋemus lađas galgá leat ná : « Dasa lassin válljejuvvojit njeallje dássenmandáhta oktan sadjásaš áirasiiguin .
Disse fordeles av Sametingets valgnemnd til det underrepresenterte kjønn fram til det er minst 40% av hvert kjønn .
Dáid juohká Sámedikki válgalávdegoddi sohkabeallái mii lea unnitlogus dassážii go goappeš sohkabeliid ovddasteapmi lea 40% .
Sperregrensen er 4% .
Vuolimus rádji lea 4% .
Sametinget fremmer sitt forslag på bakgrunn av det utredningsarbeid som er gjort av Sametingets valgregelutvalg .
Sámedikki evttohus ovddiduvvo Sámedikki válganjuolggaduslávdegotti guorahallanbarggu vuođul .
De spesielle utfordringer sametingsvalget har , gjør det nødvendig å utprøve andre tiltak enn det som er vanlig ved andre valg .
Erenoamáš hástalusat mat sámediggeválggas leat , dahká dárbbašlažžan geahččalit eará doaibmabijuid go mat leat dábálaččat eará válggain .
Endringen vil kunne sikre en bedre kjønnsrepresentasjon i Sametinget og gjennom dette motivere flere til å skrive seg inn i samemanntallet og delta i sametingsvalget .
Rievdadus sáhtášii sihkkarastit buoret sohkabeale ovddasteami Sámedikkis ja dakko bokte movttiidahttit eambbogiid čálihit iežaset sámi jienastuslohkui ja oassálastit sámediggeválgii .