pere/sami_parallel huggingface dataset:
Det kan imidlertid være behov for mer informasjon til foreldre og elever om retten til opplæring i og på samisk , og også om klageadgang .
Sáhttá leat dárbu juohkit eanet dieđuid váhnemiidda ja ohppii ­de dan birra makkár vuoigatvuohta lea oažžut oahpu sámegillii ja sámegielas , ja makkár váidinvejolašvuođat gávdnojit .
Videre bør skoleeiere , særlig utenfor samiske distrikt , få bedre informasjon om hvilken plikt skoleeier har til å gi opplæring i og på samisk , og om økonomiske ordninger i forbindelse med denne plikten .
Ja skuvlaoamasteaddjit , erenoamážit olggobealde sámi guovlluid , berrejit maid oažžut dieđuid dan birra makkár geatnegasvuođat skuvlaoamasteddjiin leat addit oahpahusa sámegillii ja sámegielas , ja makkár doarjjaortnegat gávdnojit dán doibmii .
Departementet vil legge til rette for å bedre distribusjonen av informasjon om opplæringsrettigheter m.v. , slik at den blir lettere tilgjengelig for mottakerne .
Departe ­meanta áigu gozihit ahte oahpahusvuoigatvuođa jna. dieđut juogaduvvojit buorebut , nu ahte vuostáváldit álkit daid gávdnet . 11.2.1 Sámegiela vuođđooahpahus
Tabell 12.1 Antall elever i grunnskolen med opplæring i samisk som første- eller andrespråk .
Tabealla 12.1 Vuođđoskuvlla ohppiid lohku geat lohket sámegiela vuosttaš- dahje nubbigiellan .
Nordsamisk
Davvisámegiella
Lulesamisk
Julevsámegiella
Sørsamisk
Lullisámegiella
Samisk førstespråk
Sámegiella vuosttašgiellan
Samisk andrespråk
Sámegiella nubbigiellan
Kilde : Grunnskolens informasjonssystem ( GSI )
Gáldu : Vuođđoskuvlla diehtojuohkinsystema ( GSI )
I henhold til opplæringslovens kapittel 6 har barn i grunnskolealder i samiske distrikt individuell rett til opplæring i og på samisk .
Nugo tabealla 11.1 čájeha , de lea ohppiidlohku geat ožžot davvisámegielas oahpu njiedjan skuvlajagis 2007/2008 .
Utenfor samiske distrikt har elever rett til slik opplæring dersom det er minst ti elever i en kommune , og dersom gruppene kan videreføres med minst seks elever , jf opplæringsloven § 6 – 2 .
Eanemus lea njiedjan Finnmárkkus , gos ohppiid lohku geain lea sámegiella nubbigiellan lea njiedjan 1086 oahppis skuvlajagis 2006/2007 959 oahppái dán skuvlajagis . Romssas lea sámegiel ohppiid lohku oalle dásset , ja Nordlánddas lea lohku lassánan .
Departementet ser at lovfesting av rett til samiskopplæring har bidratt til at samiske barn og unge får en økt trygghet til å bruke morsmålet sitt i alle sammenhenger .
Finnmárkku fylkkamánne ii leat čáđahan iskkadeami čielggadit manne lohku lea njiedjan , muhto lea čilgen Máhttodepartementii ahte sivvan dasa sáhttá leat oahpu lágideapmi .
I tillegg gir opplæringen en innsikt i egen kultur som medvirker til at de i langt større grad enn tidligere blir stolte av sin bakgrunn og får muligheter til å bringe sine tradisjoner videre .
Sámegiel ( ja suomagiel ) oahppu boahtá lassin eará fágaide , ja oahppodiimmut biddjojuvvojit seamma áigái go eará fágat dahje 7. diibmun . Gáibiduvvo hui ollu ohppiin go galget joksat fágaid gealboul , ­bmiliid ja leat ollugat geat heitet oahpahusas .
Sametinget har ønsket å endre opplærings ­loven slik at også grunnskoleelever bosatt utenfor samiske distrikt skal ha individuell rett til opplæring på samisk .
Dasa lassin leat dát smávva fágat , ja oahpaheaddjit leat hui okto oahpahusa láhčimiin . Ja dasa lassin leat vel unnán oahpponeavvut ja oahppan oahpahead ­djit vátnasat .
En endring av opplæringsloven slik Sametinget ønsker , vil bety utstrakt bruk av fjernundervisning .
Eai ge suohkanat leat buot áiggit nu gergosat láhčit oahpahusa nu ahte dat šattašii nu buorre go vejolaš .
Slike tilbud vil i mange tilfeller dekke opplæringsbehov som ikke kan imøtekommes på andre måter .
Finnmárkku fylkkamánne háliida gávnnahit manne sámegiel ohppiid lohku lea njiedjan .
Det ble i forbindelse med reformen for grunnskolen i 1997 for første gang laget et eget parallelt læreplanverk for den samiske skolen ( L97/L97S ) .
Ovttasráđiid Romssa ja Nordlándda fylkamánniiguin dáhttu Finnmárkku fylkkamánne álggahit dutkanprošeavtta gávnnahan dihtii makkár erohusat dáin golmma fylkkain leat .
Med Kunnskapsløftet ble dette utvidet til også å omfatte videregående opplæring , se kap. 11.2.2 .
Leat ávžžuhan Sámi allaskuvlla geahččat dán ášši .
Faget samisk språk og kultur er etter ønske fra Sametinget utelatt i Kunnskapsløftet . Som tabell 11.1 viser , er det skoleåret 2007/2008 nedgang i antall elever som får opplæring i nordsamisk .
Go bálddastahttá tabeallaid 11.1 ja 11.2 , de oaidná ahte ohppiid lohku geat válljejit oahpahusa juogo davvisámegillii , lullisámegillii dahje julevsámegillii , lassánii gaskal 1997 ja 2006 .
Fylkesmannen i Finnmark har ikke gjort noen undersøkelser om årsaken til nedgangen , men har overfor Kunnskapsdepartementet pekt på at nedgangen kan skyldes organisering av tilbudet .
Máhttoloktemis lea dat fága sámegiella ja kulturmáhttu bid ­djojuvvon oassin ollu eanet fágaide go ovdal , ja dasa lassin galget oahppit miehtá riikka oažžut dákkár oahpahusa , gč. kap. 11.6.1 .
I samarbeid med fylkesmennene i Troms og Nordland ønsker Fylkesmannen i Finnmark å sette i gang et forsk ­ningsprosjekt for å finne årsakene til forskjellene mellom fylkene .
Almmatge áigu departemeanta čuovvut dán ovdáneami , ja mihttomearri lea oažžut eanet ohppiid válljet sámegiela maiddái olggobealde Finnmárkku ja sámi guovl .
Samisk høgskole er oppfordret til å se på saken .
­luid .
Tabell 12.2 Antall elever i grunnskolen med opplæring i Samisk språk og kultur .
Tabealla 12.2 Vuođđoskuvlla ohppiid lohku geat ožžot sámegielas ja sámekultuvrras oahpu .
Skoleår
Skuvlajahki
Finnmark
Finnmárku
Norge – totalt
Norga – oktiibuot
En har ikke tall for omfanget , men det anslås at totalt antall elever var ca 860 .
Eai leat logut mat čájehit viidodaga , muhto leat meroštallan ahte oktiibuot lei ohppiid lohku sullii 860 .
Kilde : Oppvekst- og utdanningsavdelingen hos Fylkesmannen i Finnmark
Gáldu : Finnmárkku fylkkamánne bajásšaddan- ja oahpahusossodat
Elever som velger samisk , har til sammen 190 timer ( á 60 minutter ) mer enn andre elever i løpet av de sju første årene i grunnskolen .
Ohppiin geat válljejit sámegiela , lea oktiibuot 190 diimmu ( á 60 minuhta ) eanet skuvla go eará ohppiin čieža vuosttaš jagiin vuođđoskuvllas .
Dette blir vurdert som nødvendig for å gi rom for to språk uten at det går ut over omfanget av og måloppnåelsen i de andre fagene .
Dát lea árvvoštallojuvvon dárbbašlažžan vai lea vejolaš oahppat guokte giela , ja ahte dat seammás ii galgga čuohcit eará fágaide ja daid mihttomeriid olaheapmái .
Departementet vil øke kunnskapen om hvordan elevene selv oppfatter sin opplæringssituasjon , bl.a. når det gjelder lengre skoledag .
Departemeanta áigu čohkket eanet dieđuid dan birra movt oahppit ieža vásihit iežaset oahppodilálašvuođa , earet eará dasa mii guoská guhkit skuvlabeaivái .
I forbindelse med timetallsutvidelsen i grunnskolen har departementet lagt til grunn at den planlagte økningen også skal gjelde fag- og timefordelingen for elever som har samisk .
Vuođđoskuvlla diibmologu loktema oktavuođas lea departemeanta bidjan vuođđun ahte plánejuvvon diimmuid lasiheapmi galgá maid guoskat sámi ohppiid fága- ja diibmojuohkimii .
I høringsbrevet er det bedt om at de høringsinstansene det gjelder , spesielt ser på forslaget om utvidelse av timetallet i samisk / norsk som førstespråk vil være hensiktsmessig siden timetallet allerede er høyt for disse elevene .
Gulaskuddanreivves leat dáhtton guoskevaš guláskuddanásahusaid geahččat erenoamážit evttohusaid mat gusket sámegiel / dárogiel vuosttašgiella diibmologuid lasiheapmái , ahte lea go dat buorre , go dain ohppiin leat dál juo oba ollu diimmut .
Høringsinstansene bes også kommentere om timene eventuelt bør fordeles med halvparten på førstespråk og halvparten på andrespråk .
Leat maid bivdán guláskuddanásahusaid buktit oaiviliid dasa ahte movt de livččii jus juogadivččii diibmologu beliin vuosttašgillii ja beliin nuppigillii .
Dersom det ikke gjennomføres ytterligere styrking av timetallet i samisk / norsk som førstespråk , vil det nåværende timetallet på 916 i samisk / norsk førstespråk kunne deles med 604 timer på 1.-4. årstrinn og 312 timer på 5.-7. årstrinn .
Jus diibmolohku mii guoská sámegiillii / dárogiillii vuosttašgiellan ii nannejuvvo vel eanet , de sáhttá dálá diibmologu , mii lea 916 sámegiella / dárogiella vuosttašgiella fágas , juohkit nu ahte šaddet 604 diimmu 1.-4. luohkáide ja 312 diimmu 5.-7. luohkáide .
Over Kunnskapsdepartementets budsjett gis det årlig et eget øremerket tilskudd til samiskopplæring for å medvirke til at det blir gitt opplæring i samsvar med § 6 – 2 i opplæringsloven .
Máhttodepartemeantta bušeahtas juolluduvvo jahkásaččat sierra merkejuvvon doarjja sámi oahpahussii , nannen dihtii dan ahte dákkár oahppu addojuvvo oahpahuslága § 6 – 2 mielde .
Midlene nyttes til delvis å kompensere for kommunenes ekstra utgifter for de elevene som velger samisk , og delvis til å styrke lærernes kompetanse i samisk språk og kultur .
Doarjagat geavahuvvojit juogo gokčat suohkaniid liigegoluid mat bohtet go leat oahppit geat válljejit sámegiela , dahje nannet oahpaheddjiid gelbbolašvuođa sámegielas ja kultuvrras .
Kommunene har plikt til å gi elever i samiske områder undervisning i og på samisk dersom elevene ønsker det .
Suohkanat leat geatnegahttojuvvon addit sámi guovlluid ohppiide oahpu sihke sámegillii ja sámegielas , jus oahppit dan dáhttot .
Mange kommuner har overfor departementet gitt uttrykk for at tilskuddet bare dekker en del av utgiftene .
Ollu suohkanat leat dovddahan departementii ahte doarjja gokčá dušše oasi goluin .
Regjeringen er opptatt av at alle elever skal få opplæring i samsvar med sine rettigheter .
Ráđđehusa ulbmil lea ahte buot oahppit galget iežaset vuoigatvuođaid mielde oažžut oahpu .
Utdanningsdirektoratet skal i 2008 evaluere tilskuddsordningen til samisk i grunnskolen .
Oahpahusdirektoráhtta galgá 2008:s árvvoštallat vuođđoskuvlla sámegiel oahpahusa doarjjaortnegiid .
Denne evalueringen vil blant annet kunne si noe om hvorvidt kommunenes økonomi påvirker elevenes opplæringstilbud i samisk .
Dát árvvoštallan galgá earet eará oažžut ovdan dan ahte man ollu suohkaniid ruhtadilli váikkuha ohppiid sámegiel oahppo ­fálaldagaide .
Innføringen av Kunnskapsløftet medførte en del endringer også i den samiske opplæringen .
Máhttoloktema atnuiváldin mielddisbuvttii maid muhtun rievdadusaid sámi oahpahussii .
Bl.a. får elevene nå ikke opplæring i faget samisk språk og kultur , men i samisk som første- eller andrespråk .
Dat fága ii gávdno šat , dál ožžot oahppit oahpu sámegiella vuosttaš- dahje nubbigiella fágain .
Det er for tidlig å si om dette gir elevene bedre grunnlag for videre opplæring eller hvordan elevene selv vurderer denne endringen .
Lea beare árrat vuos dadjat addá go dát rievdan ohppiide buoret vuođu viidásit oahpahusas dahje movt oahppit ieža árvvoštallet dán nuppástusa .
For å få kartlagt hvordan samiskopplæringen blir tilrettelagt og fungerer , vil det bli satt i gang en undersøkelse av kvaliteten og omfanget på det samiske opplæringstilbudet .
Galgá álggahuvvot iskkadeapmi mii guoská sámegiel oahppofálaldagaid kvalitehtii ja viidodahkii . Dát bargu galgá kártet dan movt sámegiel oahpahus heivehuvvo ja movt dat doaibmá .
11.2.1.1 Sørsamisk og lulesamisk i grunnopplæringen
11.2.1.1 Lullisámegiella ja julevsámegiella vuođđooahpahusas
Som statistikken viser , er det få elever som får opplæring i lulesamisk og i sørsamisk .
Nugo statistihkka čájeha , de leat unnán oahppit geain lea oahpahus julevsámegillii ja lullisámegillii .
Ca 2000 personer snakker lulesamisk , og de fleste av disse bor i Sverige .
Sullii 2000 olbmo hupmet julevsámegiela , ja eanaš oassi sis ássá Ruoŧas .
Sørsamisk er et truet språk , og bosetningene som har brukt dette språket , er små og spredte .
Lullisámegiella lea áitojuvvon giella . Guovllut gos lullisámegiela hupmet , leat smávvat ja leat hui bieđgguid .
I den senere tid har det vært bevisst innsats for å bevare språket , og opplæring for nye generasjoner barn er selvfølgelig av avgjørende betydning for at dette skal lykkes .
Maŋimus áiggiid leat ásahuvvon vásetin giellasuodjalandoaimmat . Dan oktavuođas lea diehttelas hui dárbu láhčit oahpu ođđa buolvvaid mánáide , jus giela galgá lihkostuvvat seailluhit .
Fylkesmannen i Nordland har vært prosjektleder for prosjektet Sørsamisk opplæring ved hjemmeskolen , der statlig støtte har medvirket til et opplegg med fjernundervisning og hospitering for sørsamiske elever på flere steder i landet .
Nordlándda fylkkamánne lea leamaš prošeaktajođiheaddji prošeavttas Lullisámegiel oahpahus ruovttuskuvllas . Dan prošektii lea stáhta juolludan doarjaga nu ahte leat sáhttán láhčit gáiddusoahpu ja leat sáhttán hospiteret lullisámi ohppiid máŋgga guvlui Norggas .
Elevene har vært knyttet til egen hjemmeskole og mottatt den daglige opplæringen i sørsamisk i form av fjernundervisning fra en samisk skole , f.eks. Sameskolen i Midt-Norge , Hattfjelldal .
Oahppit leat leamaš sierra ruovttuskuvllas ja leat ožžon lullisámegiel oahpahusa gáiddusoahppun muhtun sámi skuvl , ­las omd. Gaska- Norgga sámiskuvllas árbordis .
Elever fra Elgå oppvekstsenter har også deltatt i prosjektet , og de samiske elevene derfra har deltatt i hospiteringsopphold ved Snåsa .
Elgå bajásšaddanguovddáža oahppit leat maid leamaš dán prošeavttas mielde , ja doppe sámi oahppit leat hospiteren Snoasas .
Boks 12.1 Elgå-prosjektet
Boksa 12.1 Elgå-prošeakta
Figur 12.2 Engerdal kommune i Hedmark
Govus 12.2 Engerdála suohkan Hedmárkkus
Sametingets språkmotiveringsprosjekt ( 2001 – 2006 ) , utført under veiledning av Samisk høgskole i samarbeid med Engerdal kommune , har satt fokus på situasjonen til sørsamisk språk .
Sámedikki giellamovttiidahttinprošeakta ( 2001 – 2006 ) , mas Sámi allaskuvla leamaš bagadallin ovttasráđiid Engerdála suohkaniin , lea čalmmustahttán lullisámegiela dili .
Målsettingen er at barna , etter å ha fått opplæring i og på sørsamisk både i barnehage og skole , skal være tospråklige når de går ut av ungdomsskolen .
Mihttomearri lea ahte mánát galget leat guovttegielagat go gerget nuoraidskuvllas , go leat čuvvon oahpahusa lullisámegillii ja lullisámegielas sihke mánáidgárddis ja skuvllas .
I og med at kompetansen i sørsamisk blant foreldrene er svært variabel , har besteforeldregenerasjonen deltatt som viktige ressurspersoner .
Go buot váhnemiin ii leat nu buorre lullisámegielmáhttu , de leat áhkut ja ádját leamaš mielde dehálaš máhttoolmmožin dán prošeavttas .
Resultatene fra prosjektet viser bl.a. at barna som var med i prosjektet , daglig bruker sørsamisk som kommunikasjonsspråk og at de har en positiv holdning til sørsamisk språk .
Prošeavtta bohtosat čájehit eare eará dan ahte mánát geat prošeavttas ledje mielde , geavahit lullisámegiela beaivválaš gulahallamis , ja sis lea buorre dovdu lullisámegillii .
Regjeringen er svært positiv til dette arbeidet .
Ráđđehusa mielas lea dát leamaš hui buorre bargu .
Engerdal kommune har i 2007 og 2008 fått bevilget 500 000 kroner årlig for å videreføre arbeidet .
Engerdála suohkan lea 2007:s ja 2008:s ožžon 500 000 ruvnno jahkái čuovvolit dán prošeavtta .
Bevilgningen gis over Arbeids- og inkluderingsdepartementets budsjett .
Doarjja addojuvvo Bargo- ja searvadahttindepartementta bušeahtas .
Foreløpig er nettsiden lite brukt , og en arbeider for å forbedre versjonen .
Gáiddusoahpaheapmi lea eaktun jus galgá sihkkarastit lullisámegielat mánáide giellaoahpu .
Elgå har eget fjernundervisningsstudio og kan utvikle tilbud om fjernundervisning til elever ved andre skoler ved behov .
Elgås lea su iežas studio gos gáiddusoahppu jođihuvvo , ja sii sáhttet ovddidit gáiddusoahppofálaldagaid eará skuvllaid ohppiide jus lea dárbu .
Det sørsamiske språksamfunnet står likevel overfor store utfordringer , både fordi det er mangel på lærere med kompetanse i sørsamisk og mangel på læremidler på sørsamisk i hele det sørsamiske området .
Liikká leat lullisámi giellaservodagain stuora hástalusat , sihke danin go váilot oahpaheaddjit geain lea lullisámegielas gelbbolašvuohta ja maiddái danin go váilot lullisámegiel oahpponeavvut miehtá lullisámiguovl-lu .
Utdanningsdirektoratet har meldt at interessen for sørsamisk vokser , og antall elever som har sørsamisk i videregående opplæring , er økende .
Oahppodirektoráhtta lea dieđihan ahte lea šaddagoahtán stuorát beroštupmi lullisámegillii , ja ohppiid lohku geat lohket lullisámegiela joatkka , ­skuvllas lassána .
11.2.2 Samisk videregående opplæring
11.2.2 Sámi joatkkaoahpahus
Samer i videregående opplæring har rett til opplæring i samisk , jf opplæringsloven § 6 – 3 .
Sápmelaččain geat leat čađaheamen joatkkaoahpahusa lea vuoigatvuohta oažžut sámegiela oahpahusa , gč. oahpahuslága § 6 – 3 .
For å bidra til at samiske elever / lærlinger i videregående opplæring får opplæring i samsvar med rettighetene sine , gis det øremerket tilskudd til slik opplæring .
Sihkkarastin dihtii ahte sámegielat oahppit / oahpahallit joatkkaoahpahusas ožžot dan oahpu maid sis lea vuoigatvuohta oažžut , addojuvvojit sierra doarjagat dien ohppui .
Våren 2007 var det 285 elever / lærlinger i videregående skoler som utgjorde tilskuddsgrunnlaget til opplæring i samisk .
2007 giđa ledje 285 oahppi / oahpahalli joatkkaoahpahusas geaid vuođul addojuvvui sámegiel oahppodoarjja .
Dette er en svak reduksjon fra 2006 da 305 elever og 5 lærlinger utgjorde tilskuddsgrunnlaget .
Dat lea hui veaháš njiedjan 2006 rájes , go ledje 305 oahppi ja 5 fágaoahppi mat ledje doarjjajuohkimii vuođđun .
Det gis samiskopplæring i videregående skoler i sju fylkeskommuner og ved tre private skoler .
Sámegiel oahpahus addojuvvo čieža joatkka ­skuvllas ja golmma priváhta skuvllas .
De fleste elevene / lærlingene får opplæring i Finnmark ( 139 ) og Troms ( 92 ) , mens det i Oslo i 2007 var tre og i Akershus en elev / lærling som fikk samiskopplæring .
Eanaš oahppit / fágaoahppit leat Finnmárkkus ( 139 ) ja Romssas ( 92 ) . Oslos ledje 2007:s golmmas ja Akershusas okta oahppi / fágaoahppi geain lei sámegieloahpahus .
Det var totalt 38 elever som fikk opplæring i Nordland .
Nordlánddas ledje oktiibuot 38 geain lei sámegiel oahpahus .
11 av disse fikk opplæring i lulesamisk , 23 i nordsamisk og fire i sørsamisk .
Sin gaskkas ledje 11 geain lei julevsámegiel oahppu , 23 davvisámegiel ja njealjis geain lei lullisámegiel oahpahus .
I Hedmark , Sør-Trøndelag og Nord-Trøndelag ble det gitt opplæring i sørsamisk , med henholdsvis to , to og åtte elever .
Hedmárkkus , Lulli-Trøndelágas ja Davvi-Trøndelágas addojuvvui lullisamegillii oahppu . Namuhuvvon fylkkain ledje guokte , guokte ja gávcci oahppi .
Departementet har ikke fått tilbakemeldinger om at elever ikke får oppfylt retten til å få opplæring i samisk innenfor videregående opplæring , men det har kommet henvendelser om at enkelte steder har store utfordringer knyttet til å organisere gode og tilrettelagte opplæringstilbud .
Departementii eai leat boahtán dieđut mat muitalivčče ahte oahppit eai oaččo dan sámegiel oahpu joatkkaskuvllain maid sis lea riekti oažžut , muhto leat boahtán dieđut mat muitalit ahte muhtun guovl . ­luin leat stuora hástalusat čadnon dasa movt organiseret buori ja heivehuvvon oahppofálaldaga .
Dette kommer bl.a. av det er få elever og mangel på kvalifiserte lærere .
Sivvan dasa leat beare moadde oahppi ja unnán oahppan oahpaheaddjit .
Figur 12.3 Samiskopplæring i videregående skole
Tabealla 12.3 Stáhta sámi joatkkaskuvllaid ohppiid lohku
Tilbud skoleåret 2007/2008
Fálaldagat skuvlajagis 2007/2008
Samisk vg skole og reinsdriftsskole
Sámi jtk . skuvla ja boazodoalloskuvla
Samisk vg skole i Karasjok
Sámi jtk . skuvla Kárášjogas
Samisk som første språk ,
Sámegiella vuosttašgiellan ,
Samisk som andrespråk , nivå 2 og 3
Sámegiella nubbigiellan , dássi 2 ja 3
Samisk som første språk , etter R 94
Sámegiella vuosttašgiellan , R 94 mielde
Samisk som fremmedspråk
Sámegiella vierisgiellan
Kilde : Samisk videregående skole og reindriftsskole og Samisk videregående skole i Karasjok .
Gáldu : Sámi joatkkaskuvla ja boazodoalloskuvla Guovdageainnus ja Sámi joatkkaskuvla Kárášjogas .
Alle elevene får opplæring i nordsamisk .
Buot oahppit ožžo oahpu davvisámegillii .
Samisk videregående skole i Karasjok gir også fjernundervisning i nordsamisk . I tillegg gir skolene et bredt tilbud både innenfor studieforberedende og yrkesfaglig opplæring .
Dilli orru leamen nu ahte šaddá eanet ja eanet beroštupmi sámegielohppui , erenoamážit riddu , ­guovlluin gos dađistaga eanebut válljejit sámegiela nubbigiellan .
Forvaltningsansvaret for de to statlige samiske videregående skolene ble i 2002 utredet av Kvalvikutvalget , som foreslo at ansvaret burde legges til Sametinget .
Lea dehálaš doaimmahit doarvái dieđuid ohppiide , váhnemiidda ja skuvlaoamasteddjiide , vai buohkat ožžot dihtosii makkár vuoigatvuođat ja ortnegat leat gávdnamis , ja movt daid áimmahuššat .
På grunnlag av høringsuttalelser og nye kontakter med de berørte parter nedsatte departementet i 2006 en arbeidsgruppe til å vurdere saken .
Departemeanta áigu ge ain čuovvut ovdáneami ja gozihit ahte addojuvvojit fálaldagat ohppiid vuoigatvuođaid mielde . 11.2.2.1 Stáhta sámi joatkkaskuvllat
Gruppen har bestått av representanter fra Sametinget , Utdanningsdirektoratet og Kunnskapsdepartementet .
Stáhta sámi joatk-kaskuvllain lea ge dehálaš sadji dan barggus ahte deavdit álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid .
I rapporten heter det : « Etter en helhetlig vurdering [ … ] foreslår arbeidsgruppen at forvaltningen av den samiske videregående skolen blir lagt til fylkeskommunen [ … ] . »
Golggotmánu 13. beaivvi 2006 ledje 221 oahppi dien guovtti stáhta sámi joatkkaskuvllain , gos ožžot oahpu davvisámegillii vuosttaš- ja nubbigiellan ja amasgiellan .
Videre arbeid med saken vil skje i samråd med Sametinget .
Sámi joatkkaskuvla Kárášjogas fállá maid gáiddusoahpahusa davvisámegillii .
Av Sametingets vedtak framgår det at Sametingsrådet bes om å utrede en forvaltningsmodell med Sametinget som forvaltningsorgan for de statlige samiske videregående skolene , og at det utredes oppretting av eget organ under Sametinget for forvaltning av samiske skole- og opplæringsspørsmål .
Sámedikki mearrádusain oaidná ahte leat bivdán Sámediggeráđi čielggadit dakkár hálddašanmálle gos Sámediggi lea stáhta sámi joatk ­kaskuvllaid hálddašanorgána , ja ahte ásahuvvošii sierra orgána Sámedikki hálddahussii mii galgá bargat sámi skuvla- ja oahpahusgažaldagaiguin .
Inntil spørsmålet er utredet og Sametinget kan påta seg ansvaret for forvaltningen av skolene , går Sametinget inn for at de statlige samiske videregående skolene forblir tilknyttet Utdanningsdirektoratet .
Dassážiigo diet gažaldagat leat čielggaduvvon ja dassážiigo Sámediggi lea gárvvis badjelasas váldit skuvllaid hálddašeami , de cealká Sámediggi ahte stáhta sámi joatkkaskuvllat ain bissot Oahpahusdirektoráhta vuolde .
Sametingsrådet vil innlede konsultasjoner med Kunnskapsdepartementet om spørsmålene .
Sámediggeráđđi áigu álggahit ráđđádallamiid Máhttodepartemeanttain dáid gažaldagain .
I tillegg til konsultasjoner med Sametinget om saken , vil Kunnskapsdepartementet også trekke Fylkesmannen i Finnmark og Finnmark fylkeskommune inn i prosessen med å finne fram til hvordan forvaltningsansvaret for de statlige samiske videregående skolene best kan ivaretas .
Lassin dasa ahte áššis galgá ráđđádallat Sáme , ­dikkiin de áigu Máhttodepartemeanta maid oažžut mielde Finnmárkku fylkkamánne ja Finnmárkku fylk-kasuohkana , geahčadit movt stáhta sámi joatkka ­skuvllaid hálddašanovddasvástádusa buoremusat galggašii áimmahuššat .
11.2.3 Samisk for voksne i grunnopplæringen
11.2.3 Sámegiella rávisolbmuide vuođđooahpahusas
Når det gjelder grunnopplæringen for voksne ( kap. 4 A i opplæringsloven ) , vurderes retten til opplæring i og på samisk noe annerledes enn for barn og unge .
Mii guoská rávisolbmuid vuođđooahpahussii ( oahpahuslága kap. 4 A ) , de árvvoštallojuvvo vuoigat ­vuohta oažžut sámegiel ja sámegillii oahpahusa veaháš eará ládje go mánáid ja nuoraid dáfus .
For at voksne skal få opplæring i samisk , er det naturlig at de er samer , og normalt bør krav om opplæring i samisk imøtekommes for en voksen same som trenger grunnskoleopplæring .
Jus rávisolbmot galget oažžut sámegiel oahpahusa , de lea vuosttažettiin lunddolaš ahte sii leat sápmelaččat , ja dábálaččat berrešii vuhtiiváldit go rávis sápmelaš gáibida oažžut sámegiel oahpahusa vuođđooahppodásis .
Om voksne samer også skal få grunnskoleopplæring på samisk , må derimot vurderes i det enkelte tilfellet ut fra om slik opplæring er nødvendig for at opplæringen for voksne skal bli forsvarlig .
Dat ahte galget go rávis sápmelaččat oažžut oahpahusa sámegillii , ferte árvvoštallojuvvot áššis áššái dan vuođul ahte lea go diekkár oahppu dárbbašlaš dasa ahte oažžut dohkálaš rávisolbmuid oahpahusa .
Når det gjelder opplæring i samisk for voksne i videregående opplæring , må de samme forhold gjelde som for grunnskoleopplæringen for voksne .
Mii guoská rávisolbmuid sámegiel oahpahussii joatkkaoahpahusas , de dan oktavuođas ferte leat seamma dilli go rávisolbmuid vuođđooahpahusas .
Av opplæringsloven § 6 – 3 ( som ikke gjelder direkte for voksne ) går det fram at alle samer i ordinær videregående opplæring har rett til opplæring i samisk .
Oahpahuslágas , § 6 – 3 ( mii ii guoskka njuolga rávis ) ­olbmuide daddjo ahte buot sápmelaččain geat leat dábálaš joatkkaoahpahusa čađaheamen , lea vuoigatvuohta oažžut sámegiel oahpahusa .
Det er ikke lovfestet rett til opplæring på samisk for samiske elever i ordinær videregående opplæring , og det samme legges til grunn for voksne samer som får opplæring etter § 4A-3 i opplæringsloven .
Ii leat nannejuvvon riekti oažžut sámegillii oahpahusa sámi ohppiide dábálaš joatkkaoahpahusas , ja seamma ládje lea maid rávis sápmelaččaide geat ožžot oahpu oahpahuslága § 4A-3 vuođul .
Sameloven § 3 – 8 omtaler rett til opplæring i samisk .
Sámelága § 3 – 8:s čállojuvvo dan birra makkár vuoigatvuođat leat oažžut sámi oahpahusa .
Dette dreier seg imidlertid om noe annet enn de rettighetene som følger av opplæringsloven , og i premissene til denne bestemmelsen heter det bl.a. at « Retten innebærer at enhver kan kreve å få gjennomgå relevant voksenopplæringskurs i samisk som morsmål innenfor de gjeldende regler for voksenopplæring . »
Muhto dás lea sáhka veaháš eará áššiin go dain vuoigatvuođain mat leat nannejuvvon oahpahuslágas , ja dan mearrádusa eavttuin daddjo earet eará ahte « Dát vuoigatvuohta sisttisdoallá dan ahte juohke sámegielat sáhttá gáibidit beassat čađahit heivvolaš rávisolbmuid oahpahusa eatnigillii daid guoskevaš njuolggadusaid siskkobealde mat gusket rávisol ­bmuid oahpahussii . »
Det er ikke eget tilskudd til opplæring i samisk for voksne .
Eai gávdno sierra doarjjaortnegat sámegiel oahpahussii rávisolbmuide .
Midlene til opplæringen , både alfabetiseringsopplæring og grunnopplæring , må dekkes innenfor rammene til kommuner og fylkeskommuner , og tilretteleggingen av slike tilbud er den enkelte kommunes / fylkeskommunes ansvar .
Suohkanat ja fylkasuoh-kanat fertejit iežaset rámmaid siskkobealde gokčat diekkár oahpahusa goluid , sihke alfabetiserema ja vuođđooahppogoluid , ja maiddái diekkár fálaldagaid heivehangolut leat suohkaniid ja fylkkasuohkaniid ovddasvástádus .
Det er derfor viktig at de prioriterer opplæringsmidlene i samsvar med regelverk og opplæringsbehov .
Danin lea ge dehálaš ahte sii vuoruhit oahppodoarjagiid njuolggadusaid ja oahppodárbbuid mielde .
På grunn av langvarig fornorskningsprosess er det flere generasjoner samisktalende som ikke kan lese og skrive morsmålet sitt .
Guhkes áiggi dáruiduhttin lea dagahan ahte máŋgga buolvva sámegielagat eai máhte lohkat ja čállit iežaset eatnigiela .
Gruppen er lite forsket på , men det er stor spredning i alder , geografi og nivå av analfabetisme .
Dáid olbmuid dilli lea unnán dutkojuvvon , muhto dás lea sáhka váikko guđe ahkásaččain iešguđet guovlluin geat leat iešguđet dásis eatnigiellamáhtu haga .
Mange av morsmålsanalfabetene er også tradisjonsbærere , men har liten eller ingen muligheter for å overføre sine kunnskaper i et skriftbasert samfunn .
Ollugat dáin geat eai máhte eatnigiela , leat árbevieruid seailluheaddjit , muhto sis lea unnán dahje ii makkárge vejolašvuohta sirdit iežaset máhtu čállojuvvon servodahkii .
Bl.a. sier Troms fylkeskommune at det der bor mange samer som ikke kan språket , og en alfabetiseringskampanje er ett av målene i samarbeidsavtalen mellom Sametinget og fylkeskommunen .
Earet eará cealká Romssa fylkasuohkan ahte doppe orrot ollu sápmelaččat geat eai máhte sámegiela , ja alfabehtiserenbargu lea okta ulbmiliin ovttasbargošiehtadusas gaskal Sámedikki ja fylkkasuohkana .
I forbindelse med at voksne fikk rett til grunnskoleopplæring , utarbeidet Vox en brosjyre , « Ny sjanse .
Dan oktavuođas go rávisolbmuide addojuvvui vuoigatvuohta oažžut vuođđoskuvlaoahpu , ráhkadii Vox gihppaga , « Ođđa vejolašvuohta .
Voksnes rett til utdanning » , som også foreligger på samisk , F-4131SA .
Rávisolbmuid vuoigatvuohta oažžut oahpu » , mii maid gávdno sámegillii , F-4131SA .
Videre er det i St.meld. nr. 16 ( 2006 – 2007 ) … og ingen sto igjen .
Sd.dieđ. nr. 16 ( 2006 – 2007 ) ... og ingen sto igjen .
Tidlig innsats for livslang læring foreslått at departementet skal sette i gang motivasjons- og informasjonsarbeid om voksnes opplæringsrett .
Tidlig innsats for livslang læring lea maid árvaluvvon ahte departemeanta álggaha movttiidahttin- ja diehtojuohkinbarggu rávisolbmuid oahppanvuoigatvuođaid birra .
Informasjon rettet mot samer bør være en naturlig del av dette arbeidet .
Diehtojuohkin sápmelaččaide berre leat lunddolaš oassi dán barggus .
I Grunnskolens informasjonssystem ( GSI ) registreres ikke antall voksne som får opplæring i eller på samisk innenfor grunnskoleopplæringen , og det finnes heller ikke oversikt over antall voksne i videregående opplæring som får opplæring i samisk , og om de dermed får den samiskopplæringen de har lovmessig krav på .
Vuođđoskuvlla diehtojuohkinsystema ( GSI ) ii registrere rávisolbmuid logu geat ožžot vuođđoskuvlaoahpu sámegillii dahje sámegielas vuođđoskuvladásis , ja eai ge leat čohkkejuvvon dieđut mat muitalivčče man ollu rávisolbmot ožžot sámegiel oahpaheami joatkkaoahpahusas , ja ožžot go sii dan oahpahusa maid sis lága bokte lea vuoigatvuohta oažžut .
Departementet ser det som hensiktsmessig å få kartlagt omfang av og behov for samiskopplæring for voksne , fordi dette vil kunne gi bedre grunnlag for eventuelt å iverksette mer relevante tiltak .
Departemeantta mielas lea vuogas kártet rávisolbmuid sámegiel oahpu viidodaga ja dárbbuid , danin go dat livččii buoret vuođđu man ala sáhtášii hukset viidásit doaimmaid maidda lea dárbu .
11.2.4 Strategier og tiltak
11.2.4 Strategiijat ja doaibmabijut
Kunnskapsdepartementet vil konsultere med Sametinget om de opplæringstiltakene som det tas sikte på å sette i verk .
Máhttodepartemeanta áigu ráđđádallat Sámedikkiin daid oahppodoaimmaid birra maid leat jurdda álggahit .
Kunnskapsdepartementet vil kartlegge i hvilken grad elever ikke får oppfylt sine rettigheter til et fullverdig opplæringstilbud i samisk , og hvordan dette eventuelt kan bedres .
Máhttodepartemeanta áigu kártet man muddui oahppit eai oaččo vuoigatvuođaideaset mielde oppalaš sámegiela oahppofálaldagaid ja movt dien dili sáhtášii buoridit .
Som en følge av at faget samisk språk og kultur ikke er videreført i Kunnskapsløftet , er det totale antall som velger samiskopplæring noe redusert .
Go sámegiella ja kultuvra fága ii leat váldojuvvon mielde Máhttoloktemii , de leat oktiibuot veaháš unnit oahppit geat válljejit sámegiel oahpaheami .
Departementet vil følge utviklingen og se den i sammenheng med den undersøkelsen som fylkesmennene i de tre nordligste fylkene ønsker å sette i gang for å se på antall elever som velger samisk .
Departemeanta áigu čuovvut dán ovdáneami ja geahččat dan ovttas dainna iskkademiin maid golmma davimus fylkka fylkamánnet dáhttot álggahit , man ulbmil lea čuovvut man ollu oahppit válljejit sámegiela .
Departementet vil iverksette en elevundersøkelse om hvordan samiske elever i grunnopplæringen , også utenfor samiske distrikt , opplever sin egen opplæringssituasjon .
Departemeanta áigu álggahit ohppiidiskka ­deami geahččan dihtii movt sámi oahppit vuođđooahpahusas , maiddái olggobealde sámi guovlluid , vásihit iežaset oahppodili .
Departementet vil vurdere om det kan legges til rette for at flere som ønsker opplæring på samisk , kan få tilbud om dette , f.eks. gjennom fjernundervisning .
Departemeanta áigu árvvoštallat livččii go vejolaš láhčit dili nu ahte eanebut geat háliidivčče oahpahusa sámegillii , sáhtáše dan oažžut , omd. gáidosis oahpaheami bokte .
I første rekke tar departementet sikte på å legge best mulig til rette for at alle får innfridd sin rett til opplæring i samisk .
Vuosttažettiin áigu departemeanta buoremus lági mielde láhčit dili nu ahte buohkain geain lea vuoigatvuohta oažžut sámegiel oahpahusa , ožžot dan .
Når interessen for opplæring i samisk øker i videregående opplæring , vil det også bli økt oppmerksomhet på kvaliteten på tilbudene .
Go joatkkaoahpaheamis badjána beroštupmi sámi oahpaheapmái , de šaddá maid eanet fuomášupmi fálaldagaid kvalitehtii .
Departementet vil derfor fortsatt følge utviklingen og påse at det gis tilbud i samsvar med elevenes rettigheter .
Danin áigu departemeanta ain čuovvut ovdáneami ja bearráigeahččat ahte fálaldagat leat ohppiid vuoigatvuođaid mielde .
Departementet vil sørge for at det framskaffes et bedre kunnskapsgrunnlag over behovet for samiskopplæring blant voksne , og antall voksne som får samiskopplæring .
Departemeanta áigu gozihit ahte čohkkejuvvo eanet máhttu dan birra makkár dárbbut rávis ­olbmuin lea oažžut sámegieloahpu , ja man ollu rávisolbmot ožžot dakkár oahpahusa .
Kunnskapsdepartementet ved Utdanningsdirektoratet vil , i samarbeid med Arbeids- og inkluderingsdepartementet og med invitasjon til Sametinget , sette i gang et prosjekt om samisk morsmålsanalfabetisme .
Máhttodepartemeanta ja Oahpahusdirektoráhtta áigot , ovttas Bargo- ja searvadahttindepartementtain álggahit prošeavtta mas galgat geahččat sápmelaččaid dili geat iežaset eatnigielas leat analfabehtat .
Prosjektet må bl.a. fastsette og avgrense hvem som vil ha behov for samisk morsmålsopplæring og kartlegge hvor mange som ønsker å benytte et slikt tilbud .
Prošeakta ferte earet eará nannet ja ráddjet geat dárbbašit sámegielas eatnigiellaoahpahusa ja kártet gallásis livččii beroštupmi geavahit diekkár fálaldaga .
På bakgrunn av resultatene kan en vurdere tiltak om opplæring for de samiske morsmålsanalfabetene som inkluderes i målgruppa .
Bohtosiid vuođul sáhttá árvvoštallat makkár doaimmaide livččii dárbu ulbmiljoavk ­ku sápmelaččaide geat iežaset eatnigielas leat analfabehtat .
Det bør vurderes samarbeid med alfabetiseringskampanjen som Troms fylkeskommune og Sametinget tar sikte på å sette i gang .
Berre árvvoštallat ovttasbarggu alfabehtiserenkampánnjain maid Romssa fylkkasuohkan ja Sámediggi leat jurddašan álggahit .
11.3 Fjernundervisning
11.3 Gáiddusoahpahus
Opplæringsloven åpner for at opplæring i samisk kan gis på alternative måter når lærer med samisk kompetanse ikke er tilgjengelig .
Oahpahusláhka addá vejolašvuođa láhčit sámegiel oahpaheami eará vugiid mielde go ii leat vejolaš gávdnat oahpaheaddji geas lea sámegiel gelbbolašvuohta .
Slik alternativ opplæring vil som regel omfatte fjernundervisning , / nettlæring hospitering / integreringsopphold ved en samisk skole og ambulerende lærer / besøks ­lærer .
Diekkár mállet oahpaheapmi sáhttá leat gáiddusoahpahus , / neahttaoahpaheapmi hospiteren / guosseoahppin muhtun sámi skuvllas ja ahte lea mátkkošteaddji oahpaheaddji / guossástallanoahpaheaddji .
Fjernundervisning kan bidra til å øke motivasjonen for elever som ønsker å lære samisk , og tilgang til digitale læremidler av høy kvalitet blir viktig for å tilrettelegge gode tilbud .
Gáiddusoahpahus sáhttá leat veahkkin movttiidahttit ohppiid geat háliidit oahppat sámegiela , ja de lea ge hui dárbbašlaš ahte leat gávdnamis oahpponeavvut main lea alla kvalitehta , vai sáhttá láhčit buriid fálaldagaid .
Regjeringen vil arbeide videre for at alle elever skal få tilbud om fjernundervisning som er av høy kvalitet uavhengig av bosted og av hvilket samisk språk de benytter .
Ráđđehus áigu bargat viidáseappot dainna bargguin ahte buot ohppiide , beroškeahttá gos sii orrot ja guđe sámegiela ain geavahežžet , galgá fállojuvvot gáiddusoahpahus mas lea buorre kvalitehta .
Fjernundervisningen har delvis vært organisert som prosjekter som har hatt språkvitalisering som mål , og det er gjort gode erfaringer med denne satsingen .
Gáiddusoahpahus lea muhtun muddui lágiduvvon prošeaktan main leamaš giellaealáskahttin ul , ­bmilin ja dáin bargguin leat buorit vásáhusat .
Det vil bli utarbeidet en samlet plan for fjernundervisning i samisk , bl.a. for å legge til rette for ordinær og forutsigbar drift av fjernundervisning på alle de tre samiske språkene .
Galgá ráhkaduvvot oktasaš plána mii guoská sámegiel gáidosis oahpaheapmái , earet eará danin vai láhččojuvvo dilli dábálaš ja guhkit áiggi vuollái gáiddusoahpahusa jođiheapmái mii guoská buot golmma sámegillii .
For å utnytte potensialet og dra nytte av stordriftsordninger og samarbeid bør man komme fram til mer enhetlige ordninger også når det gjelder valg av teknologi .
Vai oažžut vejolaš berošteddjiid geavahit fálaldagaid , ja vai nagodit atnit ávkki stuora doaimmaid jođihanortnegiin ja ovttasbarggus , de berre gáv ­dnat eanet oppalaš oktasaš ortnegiid maiddái teknologiija válljema dáfus .
Et fullverdig nettbasert undervisningstilbud forutsetter tilgang til bredbånd .
Jus galgá buoremus lági mielde oažžut ávkki neahttaoahpaheamis , de gal ferte leat vejolaš geavahit govdafierpmi .
Regjeringen vil derfor arbeide for at nordområdene får full bredbåndsdekning .
Danin áigu ráđđehus bargat dan badjelii ahte buot báikkit davviguovlluin galget oažžut govdafierpmi .
For fullt ut å utnytte det pedagogiske potensialet i elektroniske medier er det nødvendig med utvidet kunnskap i pedagogisk bruk av IKT , og det er behov for videre- og etterutdanning i IKT for lærere som skal gi slik undervisning .
Vai ollislaččat nákcet geavahit ávkin daid pedagogalaš vejolašvuođaid mat elektruvnnalaš mediat leat , de lea dárbu skáhppot viidát gelbbolašvuođa das movt IKT geavaha pedagogalaččat , ja lea dárbu láhčit IKT joatkka- ja lassioahpu oahpaheddjiide geat galget oahpahit dien suorggis .
Skoleeiere og skoleledere bør oppfordre og legge til rette for at lærere som har ansvar for fjernundervisning , deltar i kompetanseutvikling med fokus på pedagogisk bruk av IKT.
Skuvlaoamasteaddjit ja skuvllaid jođiheaddjit berrejit ávžžuhit oahpaheddjiid , geain lea gáiddusoahpaheamis ovddasvástádus , háhkat alcceseaset gealboovddideami mas pedagogalaš IKT geavaheapmi lea guovddážis .
Fjernundervisningstilbudet Davvin er spesielt rettet mot personer som ikke har forkunnskaper i samisk .
Gáiddusoahppofálaldat Davvin lea erenoamážit dakkár olbmuid váste geain ovdalaččas ii leat sámegielmáhttu .
Sámás er utviklet for voksne med nordsamisk som morsmål og som ikke kan lese og skrive samisk .
Sámás lea ráhkaduvvon rávisol ­bmuide geain lea davvisámegiella eatnigiellan , geat eai máhte lohkat ja čállit sámegiela .
Kursprisen refunderes når alle innleveringene er besvart , slik at tilbudene blir gratis for deltakerne .
Kursagoluid oažžu ruovttoluotta máksojuvvot go lea buot vástádusaid sádden , nu ahte dát fálaldat leat nuvttá oasseváldiide .
11.3.1 Strategier og tiltak
11.3.1 Strategiijat ja doaibmabijut
Regjeringen vil arbeide videre for at alle elever som ikke kan følge ordinær undervisning skal få tilbud om fjernundervisning og at kvaliteten på denne skal være høy uavhengig av bosted og av hvilket samisk språk de benytter .
Ráđđehus áigu bargat viidáseappot áššiin ahte buot ohppiide , geat eai sáhte čuovvut dábálaš oahpaheami , galgá fállojuvvot gáiddusoahpahus ja ahte dan kvalitehta galgá leat buorre , beroškeahttá gos oahppi orru ja guđe guovllu sámegiela geavaha .
I løpet av 2008 skal Utdanningsdirektoratet utarbeide en plan for samisk fjernundervisning .
2008 mielde galgá Oahpahusdirektoráhtta ráhkadit sámi gáiddusoahpahussii plána .
Planen skal omhandle bruk av læremidler , kompetanseutvikling og bredbånd .
Plána galgá sisttisdoallat oahpponeavvuid geavaheami , gelbbolašvuođa nannema ja govdabátti .
Det er viktig at arbeidet også omfatter forslag til felles retningslinjer for hvordan fjernundervisningstilbudene kan tilrettelegges , slik at det blir større likhet og bedre helhet i de tilbudene som gis , og at det tas hensyn til både skoleeiere og tilbyderskoler .
Lea dehálaš ahte dán barggus maid bohtet evttohusat dasa makkár oktasaš njuolggadusat sáhtáše leat gáiddusoahpaheami lágideapmái , vai oažžut eanet seammadássásašvuođa ja buoret ollisvuođa daid fálaldagaide mat leat gávdnamis , ja ahte váldit vuhtii sihke skuvlaoamasteddjiid ja skuvllaid mat buktet fálaldagaid .
På bakgrunn av erfaringene fra ulike prosjekter vil departementet arbeide for ordinær og forutsigbar drift av fjernundervisning på alle de tre samiske språkene .
Iešguđetlágan prošeavttaid vásáhusaid vuođul áigu departemeanta bargat ovddidit dábálaš ja guhkit áiggi vuollái buori gáiddusoahpahusa jođiheami buot golmma sámegillii .
11.4 Utvikling og innføring av Læreplanverket for Kunnskapsløftet og Kunnskapsløftet – Samisk ( LK06-S )
11.4 Máhttoloktema ja Sámi Máhttoloktema ( LK06-S ) oahppoplánaid ovddideapmi ja atnuiváldin
Da opplæringsloven trådte i kraft i 1999 , fikk Sametinget vesentlig større innflytelse og ansvar for utvikling av læreplaner .
Dalle go oahpahusláhka bođii fápmui 1999 , de oaččui Sámediggi mihá eanet dadjamuša ja ovddasvástádusa oahppoplánaid ovddideamis .
Opplæringslovens § 6 – 4 beskriver Sametingets ansvar for innholdet i opplæringen , som med innføringen av Kunnskapsløftet nå blir prøvd ut i praksis .
Oahpahuslága § 6 – 4 čilge Sámedikki ovddasvástádusa mii guoská oahpu sisdollui , mii dál geahččaluvvo go Máhttolokten lea doaibmagoahtán .
Læreplanverket for Kunnskapsløftet – Samisk består i likhet med det nasjonale læreplanverket for Kunnskapsløftet av tre deler :
Sámi Máhttoloktema oahppoplánaid sisdoallu lea , seamma ládje go Máhttoloktema našuvnnalaš oahppoplánaid ge , golmma oasis :
Del I : Generell del er felles for alle elever i Norge og er videreført fra tidligere læreplanverk .
Oassi I : Oppalaš oassi buot ohppiide Norggas , mii lea fievrreduvvon viidáseappot ovdalaš oahppoplánain .
Denne arven må gis rom for videre utvikling i skoler med samiske elever , slik at den styrker samisk identitet og vår felles kunnskap om samisk kultur » .
Dát árbi galgá oažžut ovdánanvejolašvuođaid skuvl ­lain gos leat sámi oahppit , nu ahte dat nanne sámi iešvuođa ja min oktasaš máhtu sámi kultuvrra birra » .
Del II . :
Oassi II . :
Prinsipper og rammer for opplæringen – Samisk .
Sámi oahpahusa prinsihpat ja rámmat .
Sametinget har tilpasset prinsipper og rammer for opplæringen til samiske forhold .
Sámediggi lea heivehan oahpaheami prinsihpaid ja rámmaid sámi oktavuođaide .
Del III . :
Oassi III . :
Læreplaner for fag består av parallelle likeverdige planer for grunnopplæringen i fagene mat og helse , musikk , KRL , naturfag , samfunnsfag , historie , geografi og religion og etikk .
Fágaide oahppoplánat , mat sisttissetdollet buohtalas seammadássásaš plánaid vuođđooahpahussii fágain ; biebmu ja dearvvašvuohta , musihk , ­ka Risttalašvuohta-religiuvdna ja eallinoaidnu , luonddufága , servodatfága , historjá , geografiija ja religiuvdna ja etihkka .
Disse planene skiller seg fra de nasjonale planene ved at de er tilpasset samiske forhold og brukes i opplæringen i grunnskoler i samisk forvaltningsområde , i samiske videregående skoler og ved andre læresteder som tilbyr opplæring etter disse planene .
Dát plánat leat earaláganat go našuvnnalaš plánat , danin go dat leat heivehuvvon sámi dilálašvuođaide ja geavahuvvojit sámi hálddašanguovllus sámi vuođđoskuvllain , sámi joatkkaskuvllain ja eará oahppobáikkiin gos fállet oahpu dáid plánaid mielde .
Hensikten med den samiske tilpasningen er at fagene skal ivareta den samiske dimensjonen i et større samfunnsperspektiv .
Ulbmil sámi heivehemiin lea ahte fágain galget vuhtiiváldit sámi viidodaga stuorát servodatoktavuođas .
Dette innebærer at læreplanene som nyttes i engelsk og matematikk , er identiske med nasjonale læreplaner , mens det er egne samiske planer for duodji og samisk språk .
Dát mearkkaša dan ahte eŋgelas ja matematihkka oahppoplánat leat juste seammaláganat go našuvnnalaš plánat , ja leat áibbas eará sámi oahppoplánat fágaide duodji ja sámegiella .
Fagenes struktur og hovedområder i de parallelle planene er likeverdige med de nasjonale planene og inneholder både nasjonale og spesifikke samiske kompetansemål .
Fágaid struktuvra ja váldosuorggit dain buohtalas plánain leat seamma veardásaččat go našuvnnalaš plánain ja sisttisetdollet sihke našuvnnalaš ja erenoamáš sámi gelbbolašvuođamihttomeriid .
Målet er at den enkelte læreplan skal utgjøre en helhet og sikre samiske elevers kompetanse både i samisk og nasjonal sammenheng , jf. ILO-konvensjon nr. 169 artikkel 27 og 29 .
Ulbmil lea ahte sierranas oahppoplána galgá dahkat ollisvuođa ja sihkkarastit sámi ohppiide gelbbolašvuođa sihke sámi ja našuvnnalaš oktavuođas , gč. ILO-konvenšuvnna nr. 169 artihkkala 27 ja 29 .
De særskilte samiske læreplanene er fastsatt av Sametinget .
Lea Sámediggi mii lea dohkkehan daid ere ­noamáš sámi oahppoplánaid .
Samisk som førstespråk og samisk som andrespråk er gjennomgående læreplaner for grunnskolen og videregående opplæring innenfor Kunnskapsløftet .
Máhttoloktemis lea sámegiella vuosttašgiellan ja sámegiella nubbigiellan mielde buot oahppoplánain vuođđoskuvllas ja joatkkaoahpahusas .
Læreplaner i samisk som andrespråk legger til rette for to ulike progresjoner gjennom hele grunnopplæringen .
Sámegiela nubbigiellan oahppoplánat láhčet dili guovtti goabbatlágan ovdáneapmái olles vuođđooahpahusa áiggi .
Etter ønske fra Sametinget er faget samisk språk og kultur ikke ført videre fra L 97 til Kunnskapsløftet – Samisk .
Sámedikki dáhtu mielde ii leat sámegiella ja kultuvra fága šat váldojuvvon mielde L 97 oahppoplánain Sámi Máhttoloktemii .
I henhold til opplæringslovens § 6 – 4 skal alle norske elever ha « opplæring om den samiske folkegruppa og om språket , kulturen og samfunnslivet til denne folkegruppa i tilknyting til dei ulike fagområda .
Oahpahuslága § 6 – 4 mielde galget buot Norgga oahppit oažžut « oahpahusa sámi álbmoga ja sámegiela birra , ja galget oahppat dán álbmoga kultuvrra ja servodateallima birra buot eará fágain .
Innanfor rammer fastsette av departementet gir Sametinget forskrifter om innhaldet i slik opplæring » .
Sámediggi ráhkada njuolggadusaid dán oahpahusa sisdollui daid rámmaid siskkobealde maid departemeanta mearrida » .
Det er første gang Sametinget har hatt formell myndighet til å fastsette det samiske innholdet i nasjonale planer .
Lea vuosttaš geardi go Sámediggi lea ožžon ámmátlaš válddi mearridit sámi sisdoalu našuvnnalaš oahppoplánaide .
De nye læreplanene innført med Kunnskapsløftet vektlegger i større grad enn tidligere samisk innhold .
Ođđa oahppoplánat mat ráhkaduvvojedje Máhttoloktema oktavuođas , deattuhit mihá eanet sámi sis ­doalu go ovdal lea dahkkon .
Det samiske innholdet i de nasjonale planene ble fastsatt før man ferdigstilte læreplanene i Kunnskapsløftet – Samisk .
Sámi sidoallu našuvnnalaš oahppoplánaide mearriduvvui ovdal go Sámi Máhttoloktema oahppoplánat ledje gárvásat .
Planene i K06-S er utviklet i samarbeid mellom læreplangrupper nedsatt av Sametinget .
K06-S plánat leat ráhkaduvvon ovttasráđiid oahppoplánajoavkkuiguin maid Sámediggi lei nammadan .
Forslagene er drøftet i administrative og politiske konsultasjonsmøter mellom Sametinget og Kunnskapsdepartementet .
Evttohusaid leat digaštallan ráđđádallančoahkkimiin gaskal Sáme ­dikki ja Máhttodepartemeantta , sihke háldda ­husaid ja politihkalaš dásis .
På denne bakgrunn har departementet fastsatt de parallelle likeverdige læreplanene for grunnskolen , dvs. K06-S .
Dan vuođul lea departemeanta mearridan buohtalas seamma veardásaš oahppoplánaid vuođđoskuvlii , namalassii K06-S .
For videregående opplæring er det fastsatt særskilte samiske planer i samisk historie og samfunn , samisk musikk og scene , samisk visuell kultur , design og duodji vg 2 og 3 og reindrift vg 2 og 3 .
Joatkkaoahpahussii leat mearriduvvon erenoa ­máš sámi oahppoplánat dáid fágaide : sámi historjá ja servodat , sámi musihkka ja lávdi , sámi visuála kultuvra , hábmen ja duodji joatkkaoahpahus 2 ja 3 ja boazodoallu joatkkaoahpahus 2 ja 3 .