pere/sami_parallel huggingface dataset:
Reindriftsamer i området er missfornøyd med planprosessene for nasjonalparkene og nektar å delta på åpningen .
Boazosámit guovllus leat duhtameahttumat dán guovtti álbmotmeahci plánaproseassaide ja eai searvva rahpamii .
Visepresidenten kommer å ta opp problemstillingen i sin tale .
Várrepresideanta namuhan dan sártnesttis .
Tale - Åpningen av Blåfjella-Skjækerfjella / Låarte - Skæhkere nasjonalpark og Lierne / Lijre nasjonalpark
Sáhkavuorru - Blåfjella-Skjækerfjella / Låarte - Skæhkere álbmotmeahci ja Lierne / Lijre álbmotmeahci rahpan
Tale holdt av visepresident Johan Mikkel Sara ved åpningen av Blåfjella-Skjækerfjella / Låarte - Skæhkere nasjonalpark og Lierne / Lijre nasjonalpark , 26. juni . 2006 .
Várrepresideanta Johan Mikkel Sara sáhkavuorru Blåfjella-Skjækerfjella / Låarte - Skæhkere álbmotmeahci ja Lierne / Lijre álbmotmeahci rahpamis , geassemánu 26. b. 2006 .
Kjære Kronprinsesse Mette-Marit , Fylkesmann , statsråd , biskop , ordførere , ( fylkesordfører ) og gjester .
Ráhkis Kruvdnaprinseassa Mette-Marit , Fylkkamánni , stáhtaráđđi , bisma , sátnejođiheaddjit , ( fylkkasátnejođiheaddji ) ja guossit .
Årsaken til at leveområdene til urfolk er attraktive i forhold til områdevern er det særlige avhengighetsforholdet som finnes mellom urfolks kultur og naturen .
Sivvan dasa go eamiálbmotguovllut geasuhit guovllusuodjaleami ektui , lea dat erenoamáš sorjjasvuođaoktavuohta mii gávdno eamiálbmot kultuvrra ja luonddu gaskka .
Naturen er basis for urfolks eksistens og for deres verdensforståelse , tro , sedvaner , tradisjoner og kultur som helhet .
Luondu lea vuođđun eamiálbmot leahkimii ja sin máilmmeáddejupmái , oskui , vieruide , árbevieruide ja kultuvrii ollislaččat .
For både urfolket og naturen er dette en vinn-vinn situasjon .
Sihke eamiálbmogii ja lundui lea dát vuoitit-vuoitit dilli .
Symbiosen består i at bevaring av levesettet og kulturen til urfolk bidrar til bevaring av det biologiske mangfoldet , og omvendt .
Symbiosa čoahkkana das ahte eamiálbmoga eallinvuogi ja kultuvrra suodjaleapmi váikkuha biologalaš šláddjivuođa suodjaleapmái , ja nuppeguvlui .
De samiske interessene i Norge , og spesielt reindriften , har tidligere vært positive til ulike verneregimer og således støttet opprettelse av nasjonalparker .
Sámi beroštumit Norggas , ja erenoamážit boazodoallu , leat ovdal leamaš positiiva iešguđet suodjalannjuolggadusaide ja nu leat dorjon álbmotmehciid ásaheami .
Det har sin bakgrunn i at reindriften ikke har hatt tilgang til så mange andre former for vern av sine områder .
Duogážin dasa lea dat go boazodoalus ii leat leamaš vejolašvuohta geavahit nu ollu vugiid movt suodjalit guovlluideaset .
Ulike naturvernregimer har således framstått som tiltak som var i reindriftens interesse for å beskytte eget beite- og driftsareal fra ytre press .
Iešguđet luonddusuodjalannjuolggadusat leat ge adnojuvvon dakkár doaibmabidjun ahte gozihit boazodoalu beroštumiid olgguldas bahkkemiid vuostá ja suodjalit guohtoneatnamiid .
Vi må imidlertid konstatere at denne uforbeholdne oppslutning ikke lenger er til stede .
Dattetge fertet mii konstateret ahte dát eai šat dohkkehuvvo eahpádusaid haga .
Dette skyldes blant annet at arronderingen i for stor grad er blitt tilpasset krav fra konkurrerende interesser og , ikke minst , at det er åpnet for en kommersialisering av verneområdet som vil øke presset på allerede utsatte arealer .
Dát boahtá earret eará das go dilli lea menddo guhkás heivehuvvon gilvaleaddji beroštumiid gáibádusaide , ja erenoamážit go suodjalanguovllut leat rahppojuvvon gávppálaš áigmušaide mii sáhttá čuohcat eanet daid guovlluide gosa juo lea bahkkejuvvon .
Sametinget er kjent med at nasjonalparkene som offisielt åpnes i dag , som en forsøksordning er underlagt såkalt lokal forvaltning og forvaltes av nasjonalparkråd hvor også reindriften er tilbudt sete , og at denne forvaltningsordningen skal underkastes evaluering når forsøksperioden utløper i 2008 .
Sámediggi diehtá ahte álbmotmehciin mat dál almmolaččat rahppojuvvojit geahččalanortnegin , lea nu gohčoduvvon báikkálaš hálddašeapmi ja daid hálddašit álbmotmeahcceráđđi masa maid boazodoallu lea ožžon fálaldaga searvat , ja dát hálddašanortnet galgá evaluerejuvvot dalle go geahččalanáigodat lea dievvan 2008:s .
Sametinget imøteser muligheten til å få delta i denne evalueringen , og vi benytter anledningen til å minne om beslutningen under konvensjonen om biologisk mangfold som sier at innen 2010 skal etablering , forvaltning og overvåking av områdevern gjøres med fullverdig urfolksdeltakelse som respekterer deres rettigheter .
Sámediggi vuordá beassat searvat dán evaluremii ja mii geavahit vejolašvuođa muittuhit mearrádusa birra mii lea dahkkojuvvon biologalaš šláddjivuođa konvenšuvnna oktavuođas mas daddjo ahte ovdal jagi 2010 galgá guovllusuodjaleami ásaheapmi , hálddašeapmi ja bearráigeahččan čađahuvvot nu ahte eamiálbmogat ollislaččat sáhttet searvat ja ahte sin vuoigatvuođat árvvus adnojuvvojit .
Endringene er kort oppsummert at man for det første har anlagt et økosystemperspektiv hvor bærekraftig bruk og vern ses i sammenheng , blant annet både for at områdevernet skal være effektivt , men også for å imøtekomme urfolks legitime rettighetskrav .
Rievdadusat leat oanehaččat nu ahte vuosttaš gearddi lea dakkár ekovuogádatperspektiiva mas nana ceavzilis geavaheapmi ja suodjaleapmi gehččojuvvo fárrolagaid , earret eará vai guovllusuodjaleapmi lea beaktil , muhto maiddái vai eamiálbmogiid legitiima vuoigatvuođagáibádusat vuhtii váldojuvvojit .
Her inkluderes rettferdighetsbetraktninger og menneskerettigheter til verneområder .
Dása gullet vuoigatvuođabealit ja olmmošvuoigatvuođat suodjalanguovlluid ektui .
Denne internasjonale utviklingen har dessverre ennå ikke nådd Norge i særlig grad .
Šállošahtti lea go dát riikkaidgaskasaš ovdánahttin ii leat joavdan Norgii nu ollu .
Sametinget har påpekt overfor vernemyndighetene , gjentatte ganger , at dagens vern legger for lite vekt på samspillet mellom natur og kultur , og vern gjennom bruk .
Sámediggi lea čujuhan suodjalaneiseválddiide , ollu gerddiid ahte dáláš suodjaleamis deattuhuvvo menddo unnán oktavuohta luonddu ja kultuvrra gaskka , ja suodjaleapmi geavaheami bokte .
Vern etter naturvernloven blir i dag for ensidig tilpasset det som faller inn under begrepet " klassisk naturvern " , etter vårt syn blir det for snevert og statisk .
Suodjaleapmi luonddusuodjalanlága mielde lea dál ovttabealádit heivehuvvon dasa maid doaba » klassisk naturvern ” siskkilda , min oainnu mielde lea dát menddo gárži ja statistalaš .
Vi forventer nå at vi oppnår enighet med Miljøverndepartementet om vårt forslag til retningslinjer for vernplanarbeid i samiske områder .
Mii vuordit dál ahte mii šaddat ovttaoaivilii Birasgáhttendepartemeanttain min evttohusa hárrái go guoská suodjalanplánabarggu njuolggadusaide sámi guovlluin .
Vårt krav om en betydelig samisk deltakelse ved opprettelse og forvaltning av vernede områder står fortsatt ved lag .
Mis lea ain gáibádus ahte sámit galget mealgat eanet beassat searvat suodjalanguovlluid ásahan- ja hálddašanbargui .
Enhver kommersiell interesse som kan utvikles på grunnlag av verneregimet er derfor eksklusivt forbeholdt de som påføres mulige tap eller ulemper .
Juohke áidna gávppálaš áigumuš mii sáhttá ovddiduvvot suodjalanjuolggadusaid vuođul , guoská danne erenoamážit sidjiide geaidda vahágat sáhttet čuohcat .
Et av det største utfordringene for urfolkene i mange av verdens nasjonalparker er for øvrig problemene som økt turisme fører med seg .
Okta dain stuorámus hástalusain mat eamiálbmogiin leat ollu máilmmi álbmotmehciin , leat muđui dat váttisvuođat maid lassánan turisma mielddisbuktá .
I denne sammenhengen føler jeg det er riktig å nevne at reindriftsamene innenfor Låarte - Skæhkere nasjonalpark besværer overfor Sametinget at verneregimet legger for store begrensninger på reindriftsamenes næringsinteresser , samtidig som det kan legges opp til en kommersialisering av verneområdet som betyr ytterligere press på reindriftens arealer .
Dán oktavuođas lea mus dat dovdu ahte lea riekta namahit dan maid boazosámit Låarte – Skæhkere álbmotmeahcis leat váidalan Sámediggái ahte suodjalanstivrrat ráddjejit menddo sakka boazosámiid ealáhusberoštumiid , seammás go suodjalanguovllut sáhttet geavahuvvot gávppalaš áigumušain mii čuohcá vel ain eanet boazodoalu eatnamiidda .
For oss oppleves dette som et paradoks .
Midjiide dát lea paradoksa .
Sametinget ønsker å bidra til at de vedtatte verneregimene får en utforming som ivaretar urfolksperspektivet , samtidig som at områdets verneverdige karakter ivaretas for framtidige generasjoner .
Sámediggi háliida váikkuhit dan ahte mearriduvvon suodjalannjuolggadusat hábmejuvvojit nu ahte dain gozihuvvo eamiálbmotperspektiiva , seammás go guovllu gáhttenárvosaš bealli suodjaluvvo boahttevaš sohkabuolvvaid váste .
Med disse ord , ønsker jeg oss alle lykke til med vernet .
Dáiguin sániiguin sávan mun midjiide buohkaide lihku suodjalemiin .
Historisk FN-erklæring om urfolks rettigheter
Historjjálaš ON-julggaštus eamiálbmot vuoigatvuođain
Sametingsrådet er svært tilfreds med at FNs generalforsamling nå , etter 22 års diplomati , skal behandle utkastet til FNs erklæring om urfolks rettigheter .
Sámediggeráđđi lea duhtavaš go ON váldočoahkkin dál , maŋŋá 22 jagi diplomatiija , meannuda ON eamiálbmot vuoigatvuođa julggaštusárvalusa .
- Jeg vil understreke at det er urfolk som har større grunn til å være tilfreds enn samene , fordi deres situasjon er så mye verre enn vår egen .
- Mun deattuhan ahte eamiálbmogiin lea stuorát ágga lea duhtavaš go sámiin , danne go sin dilli lea nu ollu vearrát go min dilli .
Når FNs generalforsamling vedtar erklæringen , vil den danne et internasjonal rammeverk for bedre samarbeid og respekt mellom nasjonalstatene og urfolkene i verden , mener sametingspresident Aili Keskitalo .
Go ON váldočoahkkin mearrida julggaštusa , de bidjá dat riikkaidgaskasaččat buoret rámma ovttasbarggu ja árvvus atnima hárrái našonala stáhtaid ja eamiálbmogiid gaskka máilmmis , oaivvilda Sámedikki presideanta Aili Keskitalo .
Den norske regjeringen har i samarbeid med Sametinget og Samerådet siden 1994 arbeidet aktivt overfor FNs råd for menneskerettigheter ( tidligere kommisjonen ) med utkastet til FNs erklæring om urfolks rettigheter .
Norgga ráđđehus lea ovttasráđiid Sámedikkiin ja Sámiráđiin 1994 rájes bargan aktiivvalaččat ON olmmošvuoigatvuođa ráđi ( ovdal komišuvdna ) ektui go guoská ON eamiálbmot vuoigatvuođaid julggaštusárvalussii .
FNs råd for menneskerettigheter vedtok i februar i år det endelige utkastet , som i dag ble vedtatt oversendt FNs generalforsamling for endelig behandling .
ON olmmošvuoigatvuođa ráđđi mearridii guovvamánus dán jagi loahpalaš evttohusa , mii otne lea mearriduvvon sáddejuvvot ON váldočoahkkimii loahpalaš mearrádussii .
Det er ventet at generalforsamlingen vedtar erklæringen innen utgangen av 2006 .
Váldočoahkkin mearrideaš julggaštusa ovdal jagi 2006 loahpa .
- Det er prinsippene om urfolks rett til selvbestemmelse som har vært blant de vanskeligste tema .
- Váddáseamos fáttáid gaskkas leat leamaš eamiálbmogiid iešmearridanprinsihpat .
Men vi har fått helhjertet og kompetent hjelp fra Regjeringen ved Utenriksdepartementet og den permanente norske delegasjonen til FN .
Muhto mii leat ožžon ollislaš ja áššedovdi veahki Ráđđehusas Olgoriikkadepartemeantta bokte ja ON bissovaš Norgga degašuvnna bokte .
Det har vært mange interesser involvert og oppfatningene omkring urfolks rettigheter har vært til dels svært ulike .
Ollu beroštumit leat leamaš mielde ja oainnut eamiálbmot vuoigatvuođaide leat leamaš oalle muddui iešguđet láganat .
Men nettopp derfor er også det gode resultatet så gledelig , sier Keskitalo .
Muhto juste dan geažil illudahttá ge maiddái dat buorre boađus , dadjá Keskitalo .
FNs urfolkserklæring - utkast
ON-julggaštus eamiálbmot vuoigatvuođain
Sametingspresident Aili Keskitalos tale ved seremoni for Finnmarkseiendommen
Sámedikki presideantta Aili Keskitalo sáhkavuorru seremoniijas Finnmárkoopmodaga oktavuođas
Vedtaket om finnmarksloven i Odelstinget den 24. mai i fjor markerte en konkretisering av en lang samisk rettighetskamp , og denne seremonien er derfor en milepæl .
Mearrádus Finnmárkolága hárrái Odeldikkis diibmá miessemánu 24. b. bijai konkerehta sisdoalu guhkes sámi riektegižžui , ja dát seremoniija lea danne deaŧalaš .
Deres Kongelige Høyhet Kronprins Haakon , Fylkesmann , Stortingsrepresentanter , statsråder , ordførere , fylkesordfører .
Gonagaslaš majestehta Kruvdnaprinsa Haakon , Fylkkamánni , Stuorradikki áirasat , stáhtaráđit , sátnejođiheddjit , fylkkasátnejođiheaddji .
Kjære alle sammen .
Buorit olbmot .
Vedtaket om finnmarksloven i Odelstinget den 24. mai i fjor markerte en konkretisering av en lang samisk rettighetskamp .
Mearrádus Finnmárkolága hárrái Odeldikkis diibmá miessemánu 24. b. bijai konkerehta sisdoalu guhkes sámi riektegižžui .
Vedtaket innebærer et tidsskille når det gjelder prinsippene forvaltningen av land og vann i Finnmark skal bygge på , og denne seremonien er derfor en milepæl .
Mearrádus lea nuppástuhttán dan prinsihpa masa eana- ja čáhcehálddašeapmi galgá vuođđu , ¬duvvot dát seremoniija lea danne deaŧalaš .
Loven bygger på en erkjennelse av behovet for forsoning mellom staten og samefolket for tidligere urett , og en erkjennelse avbehovet for å sikre at vår mangfoldige kultur og levesett skal bestå også i fremtiden .
Láhka vuođđu ¬duvvo dasa ahte lea dárbu soabahit stáhta ja sámiid gaskka ovddeš eahperievtti dihte , ja julggašta dan ahte lea dárbu sihkkarastit min rikkis kultuvrra ja eallinvuogi maiddái boahtteáiggis .
Finnmarksloven er en felles løsning på de utfordringene vi har sammen .
Finnmárkoláhka lea oktasaš čoavddus daid hástalusaide mat mis leat ovttas .
For Sametinget er det viktig å understreke de forutsetningene som lå til grunn for at vi kunne godta Finnmarksloven .
Sámediggái lea deaŧalaš deattuhit daid eavttuid mat ledje vuođđun dasa ahte mii sáhtiimet dohkkehit Finnmárkolága .
Jeg vil trekke fram noe av det som gjenstår :
Mun válddán dás ovdan soames ášši maiguin fertet bargat :
- det må fremmes et lovforslag som anerkjenner samiske rettigheter til fiskeressursene .
- Ferte ovddiduvvot láhkaevttohus mas sámiid guollebivdovuoigatvuođat dohkkehuvvojit
- østsamenes rettigheter må sikres .
- nuortasámiid vuoigatvuođat fertejit sihkkarastojuvvojit
- vi trenger en helhetlig gjennomgang av andre lover , slik at disse er i samsvar med folkeretten og finnmarksloven .
- Mii fertet ollislaččat geahčadit eará lágaid vai dat dávistivčče álbmotriektái ja Finnmárkoláhkii
Statens eiendomsrett til grunnen i Finnmark har alltid vært bestridt .
Stáhta eanaoamastanriekti Finnmárkkus lea álohii leamaš nággovuloš ášši .
Det er identifiseringen i henhold til finnmarksloven § 5 som vil avklare hvem som er rettighetshavere til denne grunnen .
Identifiseren Finnmárkolága § 5 mielde dat šaddá čilget geas leat vuoigatvuođat eatnamiidda .
Det skal opprettes en kommisjon som skal utrede bruks- og eierrettigheter til den grunnen som Finnmarkseiendommen i dag overtar .
Galgá ásahuvvot komišuvdna mii galgá čielggadit daid eatnamiid geavahan- ja eaiggátvuoigatvuođaid maid Finnmárkkuopmodat dál váldá badjelasas .
Sametinget forventer at kommisjonen kommer på plass ved årsskiftet , og vi ser med forhåpning frem til kommisjonens arbeid .
Sámediggi vuordá ahte komišuvdna lea sajis jahkemolsumis , ja mis leat vuordámušat komišuvnna bargui .
Når disse forutsetningene er oppfylt vil vi være kommet enda et skritt videre i det arbeidet som allerede har vært ført i generasjoner .
Go dát eavttut leatollašuhttojuvvon , de leat fas ovtta lávkki ovdánan dan barggus maid juo ollu sohkabuolvvat leat bargan .
Jeg var et barn under Alta-Kautokeino-konflikten , og rettighetskampen på 70- og 80 tallet er brent inn i minnet mitt for alltid .
Mun ledjen mánná Álttá-Guovdageainnu-gičču áigge , ja vuoigatvuođagižžu 70- ja 80-loguin lea báhcán agibeaivái mu muitui .
Jeg ser fortsatt for meg tv-opptakene av de sultestreikende i lavvoen utenfor Stortinget .
Mun sáhttán ain jurdagiin dego oaidnit TVs nealgudeddjiid lávus olggobealde Stuorra ¬dikki .
Jeg husker datidens kloke samiske ledere , jeg husker samekvinnene på statsministerens kontor .
Mun muittán dan áigge viissis sámi jođiheddjiid , mun muittán sámenissoniid stáhtaministara kantuvrras .
Mange har betalt en høy pris for å delta i rettighetskampen .
Ollugat leat gártan divrasit máksit dan ovddas go leat searvan vuoigatvuođagižžui .
Mine tanker går i dag til alle de som har strevet for at vi skal kunne oppleve denne dagen .
Mu jurdagat mannet buohkaid sin lusa geat leat rahčan dan ala ahte mii galgat beassat vásihit dán beaivvi .
Tankene går også til de av rettighetsforkjemperne som har gått bort i årenes løp , dem skal vi minnes med den dypeste respekt .
Jurdagat mannet maiddái sin lusa geat ovdalis áiggiid leat rahčan vuoigatvuođaid ovddas muhto eai leat šat min gaskkas dáppe , sin mii fertet muitit ja čiekŋalit sin gudnejahttit .
Alt dette er nå en del av samisk , norsk og internasjonal historie .
Buot dát dál lea oassi sámi , Norgga ja riikkaidgaskasaš historjjás .
Men først og fremst er det en del av de felles minnene som vi som bor i Finnmark deler .
Muhto vuosttažettiin lea dát okta oassi min oktasaš muittuin geat ássat Finnmárkkus .
Dagen i dag er også et resultat av samarbeidet Sametinget hadde med Stortinget om Finnmarksloven i fjor vår .
Otnáš beaivi lea maid boađus Sámedikki ja Stuorradikki ovttasbarggus diimmá giđa Finnmárkolága ektui .
Sametingets gjennomførte konsultasjoner med Stortingets Justiskomitè og jeg vil spesielt berømme innsatsen til både daværende Sametingspresident Sven-Roald Nystø , og daværende leder av justiskomiteen Trond Helleland .
Sámediggi čađahii ráđđádallamiid Stuorradikki Justiisalávdegottiin ja áiggun erenoamážit rámidit Sámedikki dalá presideantta Sven-Roald Nystø , ja justiisalávdegotti dalá jođiheaddji Trond Helleland áŋgiruššamiid .
Disse sammen med nåværende justisminister Knut Storberget og andre i komiteen , på Stortinget og på Sametinget , gjorde en forbilledlig jobb for å få loven i havn .
Dát ovttas dálá justiisaministtariin Knut Storberget ja earáiguin lávdegottis Stuorradikkis ja Sámedikkis barge erenoamáš buori barggu oažžun dihte áigái lága .
Det er en glede å se så mange av dere tilstede her i dag .
Lea hui somá oaidnit go ollugat dis lehpet dáppe otne .
Jeg ønsker oss alle i og utenfor Finnmark til lykke med finmarksloven .
Mun sávan midjiide buohkaide Finnmárkkus ja olggobealde Finnmárkku lihku Finnmárkolágain .
Takk for oppmerksomheten .
Giitu beroštumis .
5 millioner til nærings- og kulturprosjekter
5 miljon ruvnno ealáhus- ja kulturprošeavttaide
Ann-Mari Thomassen , leder av Sametingets tilskuddsstyre .
Sámedikki doarjjastivra jođiheaddji , Ann-Mari Thomassen .
2,6 millioner er gitt i tilskudd til utgivelse av skjønnlitteratur , mens 1,5 millioner kroner gikk til ulike næringsprosjekter .
2,6 miljon ruvnno lea addon čáppagirjjálašvuođa almmuheapmái , ja 1,5 miljon ruvnno lea addojuvvon iešguđet ealáhusprošeavttaide .
Det ble til sammen gitt støtte til 17 bokprosjekter , herunder 2 lydbøker .
Oktiibuot lea addojuvvon doarjja 17 girjeprošektii , main 2 leat jietnagirjji .
Av de 17 prosjektene var 11 bokprosjekter for barn og unge .
Dán 17 prošeavtta gaskkas ledje 11 mánáid- ja nuoraid girjeprošeavtta .
1,2 millioner ble tildelt til CD-utgivelser .
1,2 miljon ruvnno juolluduvvui CD-almmuhemiide .
Til sammen 10 CD-prosjekter fikk støtte ; av disse ble det gitt støtte til en ung artist , og til en CD med tradisjonell joik .
Oktiibuot ožžo 10 CD-prošeavtta doarjaga ; dás okta addojuvvui doarjjan nuorra artistii , ja árbevirolaš juoigan CD:ii .
Skiippagurrafestivalen ble tildelt 100.000 kroner for 2006 .
Skiippagurrafestiválii juolluduvvui 100.000 ruvnno jagi 2006 .
Det ble tildelt 1 466 000 kroner til ulike nærings- og kulturprosjekter .
1 466 000 ruvnno juolluduvvui iešguđet ealáhus- ja kulturprošeavttaide .
Blant annet ble Duoddára Ráfe tildelt kr 117 000 til refinansiering av pitesamisk senter .
Earret eará oaččui Duoddára Ráfe 117 000 ruvnno bihtánsámi guovddáža ođđasis ruhtadeami oktavuođas .
For øvrig ble jordbrukstiltak i Troms tildelt 400 000 kroner og fiskeritiltak med 370 000 kroner .
Dasto juolluduvvui eanadoallodoaibmabijuide Romssas 400 000 ruvnno ja guolástus ¬doaibmabijuide 370 000 ruvnno .
De øvrige tiltakene knytter seg til næringsetableringer og tiltak som har som mål å synliggjøre samisk kultur i en generell sammenheng .
Eará juolludeamit manne ealáhusásahemiide ja doaibmabijuide maid mihttomearrin lea oainnusin dahkat sámi kultuvrra oppalaččat .
Sjøsamiske rettigheter skal sikres
Mearrasámi vuoigatvuođat galget sihkkarastojuvvot
Sametingspresident Aili Keskitalo er svært tilfreds med at de samiske rettighetene til havet utenfor Finnmark nå skal sikres for ettertiden .
Sámediggepresideanta Aili Keskitalo lea hui duhtavaš go sámi vuoigatvuođat mearas olggobealde Finnmárkku dál galget sihkkarastojuvvot boahtteáigái .
Keskitalo understreker at det ikke er snakk om å etablere nye rettigheter , men en anerkjennelse av rettigheter samene allerede har og aldri har gitt avkall på .
Keskitalo deattuha ahte ii leat sáhka ođđa vuoigatvuođaid ásaheami birra , muhto lea sáhka dohkkehit daid vuoigatvuođaid mat sápmelaččain dál leat ja maid sii eai leat goassege luohpan .
- Havet utenfor Finnmark har vært avgjørende for sjøsamisk kultur og næringsliv gjennom alle år .
- Mearra olggobealde Finnmárkku lea álo leamaš hui dehálaš sámi kultuvrii ja ealáhussii mearragáttiin .
Regjeringen kunngjorde sist fredag utvalget som skal utrede samers og andres rettigheter til ressursene i havet utenfor Finnmark .
Ráđđehus almmuhii mannán bearjadaga lávdegotti mii galgá čielggadit sápmelaččaid ja earáid vuoigatvuođaid meara riggodagaide olggobealde Finnmárkku .
Utvalget ledes av tidligere høyesterettsjustitiarius Carsten Smith , og utredningen skal være avsluttet innen utgangen av 2007 .
Ovdalaš alimusrievttijustitiárius Carsten Smith galgá jođihit lávdegotti , ja čielggadeapmi galgá gárvvistuvvon ovdal go jahki 2007 nohká .
Sametingsrådet er tilfreds med utvalgets sammensetning , og med at utredningen foretas av et uavhengig ekspertorgan .
Sámediggeráđđi lea duhtavaš lávdegotti čoahkádusain , ja go čielggadeami galget iešráđđejeaddji áššedovdit čađahit .
- Vi forutsetter , slik vi gjorde med Finnmarksloven , at utvalget legger folkeretten til grunn .
- Mii eaktudit , nu go dagaimet Finnmárkolága oktavuođas , ahte lávdegoddi atná álbmotrievtti vuođđun .
Det betyr at de konklusjoner og tiltak som utvalget kommer fram til , må ligge udiskutabelt innenfor folkerettens rammer for urfolks rettigheter .
Dat mearkkaša ahte konklušuvnnat ja doaimmat maid lávdegoddi gávnnaha , fertejit vealttakeahttá leat eamiálbmotvuoigatvuođaid álbmotrievtti rámmaid siskkobealde .
Samtidig er det viktig å understreke at vi ikke ønsker en forvaltning basert på etnisitet , men en område- og bosettingsbasert forvaltning , sier Keskitalo .
Seammás lea dehálaš deattuhit ahte mii eat háliit hálddašeami etnisitehta vuođul , muhto hálddašeami mii lea vuođđuduvvon guovlluide ja ássamii , dadjá Keskitalo .
Mandatet
Mandata
Arkitektonisk uttrykk
Arkitektonalaš bealli
De enorme viddene uten de romdannende formasjoner var utgangspunktet for å bruke innhegningen som tema .
Dat stuorra duoddarat eatnamiid ráddjema haga ledje vuolggasadjin geavahit eatnama fáddán .
Huden eller veggen begrenser og beskytter alle funksjoner i bygningen , veggene hegner om og samler menneskene .
Skoađas dahje seaidni ráddje ja suodjala buot doaimmaid visttis , seainnit birastahttet ja čohkkejit olbmuid .
Sametinget © Jaro Hollan
© Jaro Hollan
Sametinget - vandrehallen © Jaro Hollan
© Jaro Hollan © Jaro Hollan
Sametinget - sametingsalen 2 © Jaro Hollan
© Jaro Hollan
Sametinget - konferanserom © Jaro Hollan
© Jaro Hollan
Sametinget - kantinen © Jaro Hollan
© Jaro Hollan
Mens lufta dirrer av kulde i det iskalde lyset skal menneskene oppleve varme og beskyttelse innendørs .
Go áibmu lea galmmas dan jiekŋagalbma čuovggas , de galget olbmot dovdat lieggasa ja suoji vistti siste .
Hele huset skal gi signaler om et interiør krystallklart avgrenset fra den robuste naturen , fra kulda , fra snøen .
Olles visti galgá addit signálaid sisgovas mii čielgasit lea ráddjejuvvon dan gievrras luonddus , buollašis , muohttagis .
Den matematiske geometrien er entydig og gir bygningen en fortjent verdighet og monumentalitet .
Matemáhtalaš geometriija lea ovttačilggolaš ja addá vistái dan árvvu ja goargaivuođa maid dat ánssáša .
Den skråstilte ytterveggen , innhegningen , reiser seg direkte fra lyngen , den luftige spaltekledningen gir assosiasjoner til huden , eller duken som trekkes rundt .
Dat álu olgoseaidni , biras , loktana njuolga dakŋasiin , ja dat rabas seaidneskoađas buktá assosiašuvnnaid olbmo náhkkái , dahje liidnái mii biddjojuvvo birra .
Det klare sjiktet mellom ute og inne er forsøkt forsterket ved at man går inn i bygningen direkte , overgangen mellom ute og inne er like entydig som i lavvoen .
Čielga gearddádat olgo- ja sisseinniid gaskka lea geahččaluvvon nanosmahttot dainna ahte vistái galgá mannat njuolga , ja olgo- ja sisgova gaskasaš erohus lea seamma ovttačilggolaš go lávus .
Vel innenfor åpner interiøret seg , og man fornemmer rommet like klart og entydig som man oppfatter rommet inne i lavvoen .
Siskkabealde rahpasa sisgovva , ja latnja orru seamma čielggas ja ovttačilggolaš go lávus .
Plenumssalen , biblioteket , vandrehallen , møterommene eksponeres , selv deler av eksteriøret inne i atriet oppfattes som en del av interiøret .
Dievasčoahkkinlatnja , bibliotehka , guhkes feaskkir , čoahkkinlanjat bohtet oidnosii , maiddái oasit olgogovas ráddjejuvvon olgoareálas orrot dego leat sisgova oassin .
Vandrehallen
Guhkes feaskárin
Vandrehallen knytter de ulike funksjoner sammen , samtidig som vandrehallen er husets viktigste rom .
Guhkes feaskárin čadnojuvvojit sierralágan doaimmat oktii , seammás go dat lea vistti deataleamos latnja .
Herfra ser man alle andre funksjoner , alle andre mennesker og har kontakt med naturen .
Das oaidná buot eará doaimmaid , buot eará olbmuid ja lea oktavuohta lundui .
Sametinget har for tiden plenumsmøter fire uker i året , under disse ukene kommer representanter fra alle regioner sammen og bærer hver sine karakteristiske fargerike kofter .
Sámedikkis lávejit leat dievasčoahkkimat njeljii jagis , dalle čoahkkanit buot guovlluid áirasat ja sis leat sierramállet ivdnás gávttit .
Den sirkulære vandrehallen og de åpne interiørene er som en åpen scene , alle ser hverandre og de - i dobbel forstand - fargerike menneskene forandrer huset til en fargerik og pulserende scene i kontrast til de store viddene på utsiden .
Jorbamállet feaskkir ja rabas sisgovat leat dego rabas lávdi , buohkat oidnet guđet guimmiideaset ja sii - duppalin oidnet - movt ivdnás olbmot rievdadit vistti ivdnás ja ealli lávdin , maid kontrastan leat viiddis duoddarat olggobealde .
Utsmykning
Dáidda
Plenumssalen er eksponert som et eget volum knyttet sammen med hovedhuset via en innelukket bro .
Dát leat ráfálaš govat beahcepanelas , mat rievddadit beaiwáža mielde , ja čuvget máŋggaláhkái seinne vuostá .
Sametingets hellige rom , plenumssalen , framtrer som det genuine rommet det bør være , avsondret fra all annen støy - også visuell .
Dás oažžut bagadussániid , mat leat deaŧalaččat sámi kultuvrras , ovdal go joavdat dievasčoahkkinlatnjii , ja main čielgasit boahtá ovdan oaivil .
Små leselamper ved hvert representantbord definerer de intime , små rommene i dette voluminøse rommet .
Sámedikki bassi latnja , dievasčoahkkinlantja mii lea nugo dat galgá ge leat , ráddjejuvvon eret riejas - maiddái visuálalaš .
Selve bygningskroppen er en skjev kjegle som er ytterligere abstrahert ved et dypt kutt som danner foaje og flater for lysinnslipp .
Smávva lohkančuovggat juohke áirasa beavddis čájehit lagašvuođa dan stuorra lanjas . Ieš latnja lea vuolil jorbbas ja bajil čohkat , ja lea čiekŋalit nájastuvvon .
Bildet gir klare assosiasjoner til den samiske kultur , og selv om det er mektig , er det ikke overdramatisk i rommet , men gir tvert imot rommet retning og en ytterligere magisk dimensjon .
Govva assosiere čielgasit sámi kultuvrii , ja vaikko dat lea ge stuoris , de dat ii leat menddo dramáhtalaš dan lanjas , muhto baicce čájeha geainnu lanjas ja buktá ain stuorát magihkalaš dimenšuvnna .
Biblioteket
Bibliotehka
Biblioteket terrasseres og knytter seg til uterommet via store glassåpninger mot syd , på galleriet over finnes en masse bokhyller fylt med bøker .
Bibliotehkas lea oktavuohta olgolatnjii stuorra glássaráiggiid čađa máttás guvlui , bajábealde galleriijas leat dievva girjehildut main leat ollu girjjit .
Når man entrer bygningen åpner dette veldige rommet seg , bøkene fyller rommet , mens plenumssalen sees gjennom en stor glassåpning .
Go boahtit sisa vistái , de oaidnit dán hirbmat stuorra lanja , girjjit dievva , ja dievasčoahkkinlatnja oidno fas stuorra glássaráiggiid čađa .
Leseplasser langs vinduene inviterer til studier som i åpne munkeceller .
Lohkansajit miehtá seinniid giktalit lohkkiid boahtit .
Øyet får hvile på den rolige naturen , mer lukkede munkeceller for studier er lokalisert i jevn rytme på galleriet .
Čalmmit besset vuoiŋŋastit dan ráfálaš luonddus , ja lohkansajit leat biddjojuvvon rytmálaččat galleriijas .
Faste innredninger i plenumssal har interiørarkitekt utført i samarbeid med arkitekt , mens bruker selv har engasjert en interiørarkitekt til all løs innredning samt faste montere .
Giddes latnjagálvvuid dievasčoahkkinlanjas lea čiŋahanarkiteakta ovttasráđiid arkiteavttain plánen , ja geavaheaddji lea ieš fas oastán čiŋahanarkiteakta bálvalusaid buot buođu latnjagálvvuid ja giddes čájáhusskáhpaid várás .
Første gang publisert 07.02.2005
Vuosttaš geardde almmuhan 07.02.2005
Utførelse og materialbruk
Arkitektonalaš bargu
Nye samiske læreplaner for skoleåret 2006/2007
Ođđa sámi oahppoplánat skuvlajahkái 2006/2007
I det nye skoleåret tas nye læreplaner i bruk .
Ođđa skuvlajagi váldojuvvojit atnui ođđa oahppaplánat .
De nye læreplanene er en del av Kunnskapsløftet – Samisk , som er en ny reform og erstatter L97S .
Ođđa oahppoplánat lea oassi Máhtto ¬loktemis – sámegiella , mii lea ođđa ođastus ja boahtá O97S sadjái .
Reformen innføres gradvis og høsten 2006 tas læreplaner på grunnskolens 1.-9. trinn og i videregående trinn 1 i bruk .
Ođastus váldojuvvo atnui dađistaga ja čakčat 2006 váldojuvvojit atnui oahppoplánat vuođđoskuvlla 1. – 9. luohkáide ja joatkkaceahkkái .
Det var den 29. juni 2006 at Kunnskapsdepartementet fastsatte nye læreplaner for Kunnskapsløftet – Samisk , der Sametinget har hatt et særskilt ansvar for utarbeidelsen .
Máhttodepartemeanta mearridii geassemánu 29. b. 2006 ođđa oahppoplánaid Máhttoloktemii – Sámegiella , maid ráhkadeames lea Sámedikkis leamaš erenoamáš ovddasvástádus .
Følgende nye læreplaner er fastsatt :
Čuovvovaš ođđa oahppoplánat leat mearriduvvon :
- Læreplaner for gjennomgående fag i grunnskolen og videregående opplæring : Naturfag og norsk for elever med samisk som førstespråk .
- Oahppoplánat dábálaš fágaide vuođđo- ja joatkkaskuvllas : Luonddufága ja dárogiella ohppiide geain sámegiella lea vuosttaš giella .
- Læreplaner for grunnskolen : Kristendoms- , religions – og livssynskunnskap , samfunnsfag , duodji , musikk og mat og helse .
- Oahppoplánat vuođđoskuvlii : Risttalašvuođamáhttu- , osku- ja eallinoainnumáhttu , servodatfága , duodji ja biebmu ja dearvvašvuohta .
- Tidligere i år fastsatte Sametingsrådet nye læreplaner for opplæring i samisk som førstespråk og samisk som andrespråk .
- Árat dán jagi mearridii Sámediggeráđđi ođđa oahppoplánaid sámegiela vuosttaš- ja nubbin giela oahpahussii .
Kunnskapsdepartementet har etter konsultasjoner med Sametinget fastsatt fag- og timefordeling i grunnskolen og videregående skolen for elever som har samisk opplæring .
- Máhttodepartemeanta lea Sámedikkiin ráđđádallama maŋŋá mearridan fága- ja diibmojuogu vuođđo- ja joatkkaskuvlii ohppiide geain lea oahpahus sámegielas .
I tillegg er det nå høringsrunde på samiske læreplaner for videregående trinn 2 Reindrift og videregående trinn 2 Design og duodji .
Dasa lassin lea dál sámi oahppoplánaid gulaskuddanvuorru joatkkaskuvlla 2. ceahkkái Boazodoallu ja joatkkaceahkkái 2 Hábmen ja duodji .
Høringsfristen for disser er satt til 29. september i år .
Gulaskuddanáigemearri dáidda lea biddjojuvvon čakčamánu 29. b. dán jagi .
Ytterligere syv samiske læreplaner for videregående opplæring vil i løpet av høsten bli sendt på høring .
Vel čieža sámi oahppoplána joatkkaskuvlla várás sáddejuvvojit gulaskuddamii čakčat .
Fag- og timefordeling
Fága- ja diibmojuohkin vuođđooahpahusas
Læreplaner for grunnskolen
Oahppoplánat vuođđoskuvlii
Læreplaner for opplæring i samisk
Ođđa oahppoplánat sámegiela oahpahussii
Høring om retningslinjer for endret bruk av utmark
Gulaskuddan rievdan meahcci ¬geavaheami njuolggadusain
Sametinget har startet utarbeidelsen av permanente retningslinjer for endret bruk av utmark i Finnmark .
Sámediggi lea ráhkadišgoahtán bissovaš njuolggadusaid rievdan meahccegeavaheami váste Finnmárkkus .
I den forbindelse inviteres alle interesserte til å fremme synspunkter om retningslinjenes innhold til Sametinget .
Dan oktavuođas bovdet buot berošteddjiid ovddidit oainnuid Sámedikki njuolggadusaid sisdollui .
Høringsfristen er 15. oktober 2006 .
Gulaskuddanáigemearri lea golggotmánu 15. b. 2006 .
- Vi ønsker en bred og folkelig høringsprosess omkring utformingen av de permanente retningslinjene .
- Mii háliidit viiddis ja álbmotlaš gulaskuddanproseassa bissovaš njuolggadusaid hábmema oktavuođas .
Det er viktig både for allmennhetens forståelse og aksept for innholdet , både i retningslinjene og Finnmarksloven .
Deaŧalaš lea ahte álbmot ádde ja dohkkeha njuolggadusaid ja Finnmárkkulága sisdoalu .
Derfor legger vi nå opp til en åpen og inkluderende prosess fram til høringsfristens utløp , sier fungerende sametingspresident Terje Tretnes .
Danne áigut mii čađahit rabas ja searvadeaddji proseassa gitta gulaskuddanáigemeari lohppii , dadjá doaibmi presideanta Terje Tretnes .
Sametinget har etablert en egen nettside hvor all nødvendig informasjon er samlet , og hvor det også er mulighet å sende inn sine synspunkter direkte .
Sámediggi lea bidjan sierra neahttabáikki gosa buot dárbbašlaš dieđut leat čohkkejuvvon , ja gosa lea maiddái vejolaš sáddet iežas oainnuid njuolga .
Alle parter som ønsker å komme med innspill oppfordres til å delta aktivt i .
Ávžžuhit buot áššeoasálaččaid geat háliidit buktit árvalusaid searvat aktiivvalaččat .
Sametinget har dessuten planlagt å gjennomføre særskilte møter med Finnmark fylkeskommune , kommuner og berørte organisasjoner i løpet av høsten 2006 .
Dasto áigu Sámediggi čađahit sierra čoahkkimiid Finnmárkku fylkkagielddain , gielddaiguin ja guoskevaš organisašuvnnaiguin čakčat 2006 .
Åpen høring om retningslinjer om endret bruk av meahcci / utmark
Njuolggadusat meahccegeavaheami rievdamis – rabas gulaskuddan
styrelseordförande Lars Anders Baer John-Marcus Kuhmunen
ságadoalli Lars Anders Baer John-Marcus Kuhmunen
Eget program for urfolksforskning i nordområdene
Sierra prográmma davviguovlluid eamiálbmotdutkamii
- Det er svært viktig at urfolk selv forsker i sine egne forhold og deltar i den internasjonale kunnskapsoppbyggingen om nordområdene på egne premisser .
- Lea hui dehálaš eamiálbmogiidda ieža dutkat diliset birra ja iežaset eavttuid vuođul searvat riikkaidgaskasaš máhtolašvuođahuksemii davviguovlluid birra .
Derfor oppfordrer vi samiske forskermiljøer om å søke samarbeid med tilsvarende miljøer blant andre urfolk i Arktis .
Danne mii ávžžuhit sámi dutkanbirrasiid geahččalit ásahit ovttasbarggu eará eamiálbmot dutkanbirrasiiguin Árktisis .
Urfolkenes situasjon vil bli sterkt berørt av den framtidige industrisatsingen i nordområdene .
Boahtteáiggi industriijavuoruheapmi davviguovlluin sáhttá čuohcat garrasit eamiálbmogiid dillái .
Det bør derfor utvikles et eget program for et nærmere framtidig samarbeid mellom urfolksforskere i Alaska , Canada , Grønland , Russland og Skandinavia .
Danne berre boahtteáigái ásahit sierra prográmma lagas ovttasbargui eamiálbmotdutkkiid gaskkas Alaskas , Canadas , Ruonáeatnamis , Ruoššas ja Skandinavias .
- Urfolkenes kultur- og kunnskapstradisjon er utviklet over flere tusen år i Arktis .
- Árktalaš eamiálbmogiid kultur- ja máhtolašvuođa árbevierru lea máŋggaid duháhiid jagiid ovdánan .
De ulike urfolksamfunnene har en kulturtradisjon som er basert på høsting av naturressursene i disse områdene .
Iešguđetge eamiálbmotservodagain lea kulturárbevierru man vuođđun lea luondduriggodagaid čohkket iežaset guovlluin .
Deres kulturtradisjoner bærer derfor i seg en grunnleggende kunnskap om naturen og dens bærekraft i disse marginale områdene .
Dan geažil lea sin kulturárbevierus vuđolaš máhttu luonddu ja dan ceavzilvuođa birra dain ravdaguovlluin . Dan máhtu lea hui dehálaš várjalit .
Men det er også viktig at den blir innarbeidet i nye virksomheter som følger med framtidig olje- og gassindustri i Arktis .
Muhto lea maiddái dehálaš fátmmastit dan máhtu ođđa doaimmaide mat čuvvot boahttevaš oljo- ja gássaindustriija Árktisis .
Konferansen for de arktiske parlamentarikerne avholdes annet hvert år .
Árktalaš parlamentáralaččaid konferánsa lágiduvvo juohke nuppi jagi .
Der møtes valgte representanter fra parlamentene i Canada , Danmark , / Grønland Europaparlamentet , Finland , Island , Norge , Russland , Sverige og USA .
Doppe deaivvadit válljejuvvon áirasat parlameanttain Canadas , Danmárkkus , / Ruonáeatnamis Eurohpaparlameanttas , Suomas , Islánddas , Norggas , Ruoššas , Ruoŧas ja USA:s .
Sametingene i Finland , Norge og Sverige deltar også med representanter på konferansen .
Suoma , Norgga ja Ruoŧa sámedikkit maiddái servet konferánsii iežaset áirasiiguin .
Årets konferanse avholdes i Kiruna , Sverige i tiden 2.- 4. august 2006 .
Dán jagáš konferánsa lágiduvvo Gironis , Ruoŧas borgemánu 2.. gitta 4. b. 2006 .
Lars-Anders Baer , Styrelseordførande Sametinget Sverige , +46 70 316 20 56
Eanet dieđut : Lars-Anders Baer , Ruoŧa Sámedikki ságadoalli , +46 70 316 20 56
Aili Keskitalo , President Sametinget Norge , +47 97 12 93 05
Aili Keskitalo , Norgga Sámedikki presideanta , +47 97 12 93 05
Sametingets ungdomskonferanse 2006
Sámedikki nuoraidkonferánsa 2006
Sametingets ungdomskonferanse i 2006 skal arrangeres 27. – 29. oktober på Svanhovd utenfor Kirkenes .
Sámedikki nuoraidkonferánsa 2006 lea Svanhovdas olggobealde Girkonjárgga . Konferánsa lea golggotmánu 27. – 29 .
SUPU John-Marcus Kuhmunen
John-Marcus Kuhmunen
Tema for årets konferanse er samiske næringer .
Eambbo dieđut , bovdehus ja almmuheapmi boahtá !
Forventer avgiftsfritak for reindrifta
Vuordá divatluvvema boazodollui
Sametingsrådet frykter ytterligere svikt i lønnsomhet og rekruttering til reindriftsnæringen dersom det ikke innføres avgiftsfritak på driftsmidler , tilsvarende det som finnes i øvrige primærnæringer i Norge .
Sámediggeráđđi lea balus ahte gánnáhahttivuohta ealáhusas ain eanet fuotnána ja rekrutteren boazodollui , jos divadagat eai luvvejuvvo doaibmareaidduin , nugo eará vuođđoealáhusain lea dahkkojuvvon Norggas .
Urimelige rammebetingelser rammer særlig unge utøvere i etableringsfasen .
Eahpegovttolaš rámmaeavttut čuhcet erenoamážit nuoraide ásahandásis .
- Det er urimelig at reindriftsutøvere må betale avgifter for investering og drift av utstyr og installasjoner som det i andre primærnæringar er avgiftsfritak for .
- Lea eahpegovttolaš go boazodoallit fertejit máksit divadiid investeremiin ja reaidduid geavaheames ja installašuvnnain go eará vuođđoealáhusat eai dárbbaš máksit .
Jordbruket har avgiftsfritak , og det finnes ingen rimelig grunn til at reindriftsutøvere skal behandles annerledes , understreker Randi A. Skum , medlem av Sametingsrådet .
Eanadoalus leat divadagat luvvejuvvon , ja ii gávdno makkárge govttolaš ágga meannudit boazodolliiguin earáláhkai , deattuha Randi A. Skum , Sámediggeráđi lahttu .
Sametingetsrådet oppfordrer derfor de ansvarlige departementene om snarest å avklare spørsmålet om avgiftsfritak , slik at saken er avklart innen starten av forhandlingene om ny reindriftsavtale for 2007/2008 .
Danne ávžžuha Sámediggeráđđi ovddasvástideaddji departemeanttaid jođáneamos lági mielde čilget divatluvvenášši , vai ášši lea čilgejuvvon dassážii go ođđa boazodoallošiehtadusa 2007/2008 šiehtadallamat álget .
Sametingetsrådet oppfordrer også partene under reindriftsavtalen til å øke overføringene Reindriftens utviklingsfond , slik at særlig unge utøvere i etableringsfasen kan få nødvendig tilskudd til nødvendige utviklingstiltak som gjeterhytter , gjerdeanlegg og livdyrkjøp .
Sámediggeráđđi ávžžuha maiddái áššeoasálaččaid boazodoallošiehtadallamiin nannet Boazodoalu ovdánahttinfoandda , vai erenoamážit nuorra doallit ásahandásis sáhttet oažžut dárbbašlaš ovdánahttindoaibmabijuid nugo guođodanbarttaid , áiddiid ja ealihanbohccuid váste .
Forslagene fra Sametingsrådet fremmes for førstekommende plenumsmøte i Sametinget og endelig vedtak oversendes som innspill til reindriftsforhandlingene .
Sámediggeráđi evttohusat ovddiduvvojit Sámedikki boahtte dievasčoahkkimis ja loahpalaš mearrádus sáddejuvvo árvalussan boazodoallu ¬šiehtadallamiidda .
- Avgiftsfritak er viktigst for å sikre lønnsomhet i næringen og sikre konkurransevilkårene i forhold til annen primærnæring .
- Divatluvven lea deaŧaleamos gánnáhahttivuođa sihkkarastima dihte ealáhusas ja sihkkarastin dihte gilvoeavttuid nuppi vuođđo ¬ealáhusa ektui .
Men vi trenger også fokus på andre tiltak som kan bidra til å sikre nødvendig rekruttering og langsiktighet i næringen , sier Skum ,
Muhto mii fertet deattuhit maid eará doaibmabijuid mat sáhttet váikkuhit dárbbašlaš rekrutterema ja guhkes ¬áiggi plánema ealáhusas , dadjá Skum .
Grenselosenes innsats anerkjennes
Rádjalovssaid bargui addojuvvo árvu
Sametingsrådet ønsker å anerkjenne grenselosenes innsats under 2. verdenskrig , og foreslår derfor å bevilge 1 million kroner til forsknings- og dokumentasjonsvirksomhet om grenselosenes skjebne , under og etter krigen .
Sámediggeráđđi háliida gudnejahttit rádjalovssaid dahkan barggu nuppi máilmmisoađi áigge , ja evttoha danne ahte juolluduvvo 1 miljon ruvnno dutkat ja duođaštit rádjalovssaid doaimma , soađi áiggi ja dan maŋŋá .
- Grenselosene har ikke fått den anerkjennelse de uten tvil fortjener .
- Rádjalovssaide ii addojuvvon dat árvu maid sii eahpitkeahttá ánssášedje .
De berget livet til mange nordmenn som flyktet under krigen , men har i ettertid vært utsatt for rykter og spekulasjoner og offisielle handlinger som er uverdige , sier visepresident Johan Mikkel Sara .
Sii gádjo ollu norgalaččaid eallima geat báhtaredje soađi áigge , muhto maŋŋá leat gártan gullat árvvohis šláddariid ja spekulašuvnnaid ja almmolaš meanuid , dadjá Sámedikki várrepresideanta Johan Mikkel Sara .
Sametingsrådet forutsetter at bevilgningen brukes til forsknings- og dokumetasjonsarbeid knyttet til grenselostrafikken i samiske områder generelt , med spesielt fokus på grenselosene i Tysfjord .
Sámediggeráđđi eaktuda ahte juolludus geavahuvvo dutkan- ja duođaštanbargui rádjalovsadoaimma oktavuođas sámi guovlluin oppalaččat , ja doaibma Divttasvuonas deattuhuvvo erenoamážit .
Arbeidet skal ha fokus på det generelle ved grenselostrafikken , og ikke på grenselosene som enkeltmennesker .
Barggus deattuhuvvo oppalaš rádjalovsa , ¬doaibma eai ge ovttaskas olbmot .
Spesiell fokus skal rettes mot grenselosene skjebne som en del av samenes kollektive historie , sett i lys av fornorskningspolitikken .
Erenoamážit galgá rádjalovssaid dilli deattuhuvvot dego oassin sámiid oktasaš historjjás , go geahččá dáruiduhttin ¬politihka olis .
Árran lulesamiske senter får ansvar for etableringen av virksomheten .
Árranis mii lea julevsámi guovddáš lea ovddasvástádus álggahit doaimma .
Forvaltningsreformen må sikre samiske interesser
Hálddahusođastus ferte sihkkarastit sámiid beroštumiid
Sametingsrådet støtter gjennomføringen av den såkalte forvaltningsreformen , under forutsetning av at de samiske interessene ivaretas tilstrekkelig .
Sámediggeráđđi doarju nu gohčoduvvon hálddahusođastusa čađaheami , dainna eavttuin ahte sámi beroštumit gozihuvvojit dohkálaččat .
Rådet understreker imidlertid at konsultasjoner med Sametinget må gjennomføres før forvaltningsreformen kan iverksettes .
Ráđđi deattuha dattetge ahte ráđđádallamat Sámedikkiin fertejit čađahuvvot ovdalgo hálddahusođastus sáhttá álggahuvvot .
- Gjennom konsultasjonene vil vi avklare og sikre forholdet mellom de nye forvaltningsnivåene på den ene siden , og samenes rettigheter som folk og urfolk på den andre siden .
- Ráđđádallamiid bokte áigut mii čilget ja sihkkarastit makkár oktavuohta ođđa hálddahusdásiid ja sámiid vuoigat ¬vuođaid gaskka leat , dan olis go sámit lea álbmot ja eamiálbmot .
Det innebærer blant annet at Sametingets rolle overfor de øvrige forvaltningsnivåene må være avklart , sier rådsmedlem Jarle Jonassen .
Dát mearkkaša earret eará dan ahte Sámedikki rolla muđui eará hálddahusdásiid ektui ferte leat čilgejuvvon , dadjá ráđđelahttu Jarle Jonassen .
Jonassen understreker at regionene må sikres ressurser slik at tjenestenivået kan opprettholdes over tid .
Jonassen deattuha ahte guovlluide fertejit sihkkarastojuvvot resurssat vai bálvalusaid dássi sáhttá doalahuvvot áiggi mielde .
Regionene med tradisjonell samisk bruks og bosettingsområder , må dessuten sikres nødvendig kompetanse og ressurser til å følge opp den samepolitikk som utformes av statlige , regionale og lokale forvaltningsnivåer .
Guovlluide mat leat árbevirolaš sámi geavahan- ja ássanguovllut , ferte dasto sihkkarastojuvvot dárbbašlaš gelbbolašvuohta ja resurssat čuovvolit dan sámepolitihka maid stáhta , guovlulaš ja báikkálaš hálddahusdásit hábmejit .
Sametinget må også sikres ressurser for å kunne styrke arbeidet mot regionene .
Sámediggái fertejit maid sihkkarastojuvvot resurssat vai dat sáhttá nannet barggus guovlluid ektui .
Sametingets regionalpolitiske virksomhet har et riksgrenseoverskridende perspektiv .
Sámedikki guovlupolitihkalaš doaimmas lea riikarájá rastá perspektiiva .
- Vi er et folk i fire staten , og det er derfor ønskelig at de samiske bruks- og bosettingsområdene i større grad samles enn hva tilfellet er med dagens organisering , mener Jonassen .
- Min álbmot ássá njeallje riikkas , ja danne sávvat ahte sámi geavahan- ja ássanguovlluin livččii buoret ovttasbargan vejolašvuohta go dál dálá organiseremiin , oaivvilda Jonassen .
Statsråd Øystein Djupedal fikk samisk alfabet
Sámediggi geigii Stáhtaráđđái Øystein Djupedal sámi alfabehta
Sametingspresident Aili Keskitalo og kunnskapsminister Øystein Djupedal møttes i dag tirsdag 12. september for å drøfte samisk opplæring .
Sámedikki presideanta Aili Keskitalo ja máhttoministtar Øystein Djupedal deaivvadeaigga otne maŋŋebárgga čakčamánu 12. b. guorahallat sámi oahpahusa .
Djupedal fikk da overrakt en plakat med det samiske alfabetet .
Djupedal oaččui plakáhta mas lea sámi alfabehta .
Statsråd Øystein Djupedal fikk samisk alfabet av sametingspresident Aili Keskitalo .
Sámediggi geigii Stáhtaráđđái Øystein Djupedal sámi alfabehta .
Saker som ble drøftet på møtet var :
Čoahkkima eará fáttát :
Samisk forskning og strategisk institusjonsbygging
Sámi dutkan ja strategalaš institušuvdnahuksen
Kunnskapsløftet - samisk
Máhttolokten - sámi
Nasjonale prøver - samisk
Našuvnnalaš geahččaleamit - sámi
Kvalitetsutvikling og kompetanseheving i barnehage
Kvalitehtaovddideapmi ja gelbbolašvuođa lokten mánáidgárddiin
Billighetserstatning til samer og kvener som ikke fikk utdanning på grunn av andre verdenskrig og fornorskningspolitikken .
Šállobuhtadus daidda sámiide ja kvenaide , geat eai ožžon oahpu nuppi máilmmi soađi ja dáruiduhttinpolitihka geažil .
Møtet fant sted i Sametinget i Karasjok .
Čoahkkin lei Kárášjogas Sámedikkis .
Fylkesmannen i Finnmark
Finnmárkku Fylkkamánni
Statsrådens program
Stáhtaráđđi prográmma ( Word )
Sápmi - en nasjon blir til
Sápmi - nášuvdna riegada
Tromsø Museums utstilling " Sápmi - en nasjon blir til " er nå tilgjengelig på nett .
Tromssa Musea čájehusa " Sápmi - nášuvdna riegada " lea dál interneahttas .
" Sapmi - en nasjon blir til " er ment som et korrektiv til den offentlige fortellingen om samene .
” Sápmi – nášuvdna riegáda ” museaprošeakta lea oaivvilduvvon njulget almmolaš muitalusa sámiid birra .
I dag er det vel så mye internasjonale sammenhenger og det globale rommet som preger utviklingen av det samiske fellesskap .
Erenoamážit beroštat das mo dát čearddalaš morráneapmi dihkkáda ođđa čuohtejagi vuostá , sihke ideologalaččat ja kultuvrralaččat .
Bygningsvern i Sirbmá
Huksensuodjalus Sirpmás
Nå starter byggearbeidene i bygningsvernprosjektet i Sirbmá .
Dál álggahuvvojit huksensuodjalanprošeavtta huksenbarggut Sirpmás .
Det aller første arbeidet vil være å reparere et tretak på et stabbur .
Vuosttamuš bargu lea áitti muorrarobi divvun .
Stabbursdør .
Áiteuksa .