pere/sami_parallel huggingface dataset:
I tillegg til formell vedtakskompetanse etter kulturminneloven , omfatter Sametingets ansvar ivaretakelse av samiske kulturminnehensyn i plan- og byggesaker etter plan- og bygningsloven .
Formála mearrádusgelbbolašvuođa maid lea ožžon kulturmuitolága vuođul , lea Sámedikki ovddasvástádus fuolahit sámi kulturmuittuid vuhtiiváldima plána- ja huksenlága áššiin plána- ja huksenlága vuođul .
Sametinget kan fremme innsigelse der planer er i strid med nasjonale og viktige regionale kulturminneinteresser .
Sámediggi sáhttá ovddidit vuosteákkaid go plána gártá vuostálagaid riikkalaš ja dehálaš regionála kulturmuitoberoštumiiguin .
I likhet med fylkeskommunen har Sametinget et samordningsansvar og skal involvere forvaltningsmuseene og Riksantikvaren ved behov .
Nu mo fylkkagielddas ge lea de lea Sámedikkis oktiiordnenovddasvástádus ja galgá mieldásahttit hálddašandávvirvuorkkáid ja Riikaantikvára bargui dárbbu mielde .
Riksantikvaren har etablert rutiner for tilfeller der Sametinget ikke fremmer innsigelse til tross for at kulturminner og kulturmiljøer av nasjonal verdi er truet .
Riikaantikvára lea ásahan bargovugiid dakkár dáhpáhusaid várás main Sámediggi ii ovddit vuosteákkastallama vaikke vel riikkaárvosaš kulturmuittut ja kulturbirrasat leat áitojuvvon .
I slike tilfeller skal Riksantikvaren varsles , slik at direktoratet kan vurdere å overta planen og eventuelt fremme innsigelse .
Dakkár dáhpáhusainn galgá dieđihit Riikaantikvárii nu ahte direktoráhta sáhttá árvvoštallat váldit badjelasas plána ja vejolaččat ovddidit vuosteákkaid .
Det samiske forvaltningsområdet etter kulturminneloven omfatter hele landet , men er avgrenset til å gjelde samiske kulturminner .
Sámi hálddašanguovlu kulturmuitolága vuođul lea oppa riika , muhto lea ráddjejuvvon gustot sámi kulturmuittuide .
Dette innebærer at det eksisterer to parallelle forvaltningssystemer i samiske områder , og betyr at tiltakshaver må forholde seg til to instanser innenfor samme myndighetsområde .
Dát mielddisbuktá ahte leat guokte bálddalas hálddašanvuogádaga sámi guovl . , ­luin ja dat mearkkaša ahte doaibmaálggaheaddji ferte vuhtiiváldit guokte eiseválddi seamma váldeguovllus .
Dette innebærer også en særskilt utfordring for forvaltningsmyndigheten og krever utstrakt samhandling og godt samarbeid .
Dát mielddisbuktá maiddái sierra hástalusa hálddašaneiseváldái ja gáibida viiddis ovttasdoaibmama ja buori ovttasbarggu .
Evalueringer både i 1998 og i 2003 viser at dette har fungert godt .
Sihke jagi 1998 ja jagi 2003 árvvoštallamat čájehit ahte dat lea bures doaibman .
Sametinget har inngått samarbeidsavtaler med seks fylkeskommuner ( jf. kap. 7.3.1 ) .
Sámediggi lea vuolláičállán ovttasbargosoahpamuša guđain fylkkagielddain ( gč. kap. 7.3.1 ) .
Kulturminneforvaltning et av punktene som tas opp , og det legges opp til et samarbeid mellom Sametinget og fylkeskommunene utover hva som er fastsatt i kulturminnelovens forskrifter .
Kulturmmuitohálddašeapmi lea okta dain čuoggáin mat váldojuvvojit ovdan , ja dilálašvuođat láhččojuvvojit dakkár ovttasbargui gaskal Sáme ­dikki ja fylkkagielddaid mii lea viiddit go dat mii lea mearriduvvon kulturmuitolága láhkaásahusain .
Det legges vekt på faglig utveksling og god dialog .
áigumuš lea oaččohit fágalaš lonohallama ja buori gulahallama .
I Finnmark er partene enige om å samarbeide om å utvikle en felles plan for vern og forvaltning av kulturminner og kulturmiljø i fylket .
Finnmárkkus leat bealit ovttaoaivilis ovttasráđiid ovddidit oktasaš plána das mo buoremusat suodjalit ja hálddašit fylkka kulturmuittuid ja kulturbirrasiid .
I Troms er partene enige om å styrke og utvikle forvaltningskunnskapen og den kulturhistoriske kunnskapen gjennom felles prosjektarbeid .
Romssa fylkkas leat bealit ovttamielas nannet ja ovddidit hálddašanmáhtu ja kulturhistorjjálaš dieđu oktasaš prošeaktabargguin .
I sørsameområdet er partene enige om å samarbeide om arealforvaltningssaker gjennom et arealplanforum .
Oarjelsámi guovllus leat bealit soahpan ovttas bargat areálahálddašanáššiiguin areálaplánaforuma bokte .
Se også Sametingets årsmelding 2007 , punkt 4.9 .
Geahča maiddái Sámedikki 2007 jahkedieđáhusa čuoggá 4.9 .
7.7.2 Framtidig organisering av samisk kulturminneforvaltning
7.7.2 Sámi kulturmuitohálddašeami boahtteáigásaš organiseren
I St. meld. nr. 16 ( 2004 – 2005 ) Leve med kulturminner sies det følgende : Spørsmålet om den framtidige organiseringen av den samiske kulturminneforvaltningen skal utredes av en arbeidsgruppe sammensatt av Miljøverndepartementet , Kommunal- og regionaldepartementet , Riksantikvaren og Sametinget .
I Sd.dieđ. nr. 16 ( 2004 – 2005 ) Eallit kulturmuittuiguin daddjojuvvo ná : Gažaldaga sámi kulturmuitohálddašeami boahtteáigásaš organiserema birra galgá dakkár bargojoavku čielggadit mas leat mielde Birasgáhttedepartemeanta , Gielda- ja guovlodepartemeanta , Riikaantikvára ja Sámediggi .
Arbeidet skal være ferdig i løpet av første halvår av 2005 .
Bargu galgá leat gárvvis jagi 2005 vuosttaš jahkebeali .
Prøveordningen med myndighet lagt direkte til Sametinget er videreført inntil den endelige organiseringen er vedtatt .
Geahččalanortnet mas váldi lea biddjojuvvon njuolgga Sámediggái , jotkojuvvo dasságo loahpalaš organiseren lea mearriduvvon .
Arbeidsgruppens mandat ble utarbeidet av departementene og Sametinget i fellesskap .
Bargojoavkku bargomearrádusa ráhkadedje departemeanttat ja Sámediggi ovttasráđiid .
Mandatet besto i å utrede en mulig framtidig permanent forvaltningsordning med myndighet lagt direkte til Sametinget , og å utrede en mulig fordeling av myndighet og oppgaver lagt direkte til Sametinget og myndighet og oppgaver lagt til øvrig kulturminneforvaltning .
Bargomearrádus lei čielggadit boahtteáigásaš bistevaš hálddašanortnega man váldi biddjojuvvui njuolgga Sámediggái , ja čielggadit válddi ja bargamušaid vejolaš juogadeami nu ahte váldi ja bargamušat biddjojuvvojit njuolgga Sámediggái ja ahte váldi ja bargamušat biddjojuvvojit eará kulturmuitohálddašeapmái .
Arbeidsgruppen skulle også se på andre modeller for organisering og myndighetsfordeling som sikrer samisk innflytelse i forvaltning av samiske kulturminner .
Bargojoavku galggai maiddái geahčadit eará organiseren- ja váldejuohkinmálliid mat sihkkarastet sámi dadjamuša sámi kulturmuittuid hálddašeamis .
Arbeidsgruppens rapport ble ferdigstilt i august 2007 .
Bargojoavkku raporta gárvánii borgemánus 2007 .
Arbeidsgruppen har vurdert modeller for organiseringen av samisk kulturminneforvaltning .
Bargojoavku lea árvvoštallan makkár málliid mielde sáhtášii organiseret sámi kulturmuitohálddašeami .
Arbeidsgruppen har sett på det lovmessige grunnlaget for samisk kulturminneforvaltning og pekt på forhold det kan være grunnlag for å følge opp videre , samt vurdert forholdet til overordnede samepolitiske spørsmål .
Bargojoavku lea geahčadan sámi kulturmuitohálddašeami lágalaš vuođu , ja čujuhan diliide maid lea vuođđu čuovvolit viidáseappot , ja vel árvvoštallan oktavuođa bajimus sámepolitihkalaš gažaldagaide .
Sentrale problemstillinger er bl.a. knyttet til instruksjonsadgang og klagebehandling , samt at ny forvaltningsordning skal oppfylle folkerettslige forpliktelser og ligge innenfor de rammer som følger av gjeldende regelverk for forvaltning og myndighetsutøvelse .
Guovddáš čuolbmačilgehusat čatnasit earret eará bagadanvejolašvuhtii ja váiddameannudeapmái , ja vel dasa ahte ođđa hálddašanortnet galgá ollašuhttit álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid ja leat daid rámmaid siskko ­bealde mat čuvvot hálddašeapmái ja váldegeavaheami gustojeaddji njuolggadusaid .
Sametinget behandlet arbeidsgruppens rapport i september 2007 ( sak 37/07 ) .
Sámediggi meannudii bargojoavkku raportta čakčamánus 2007 ( áššin 37/07 ) .
Sametinget legger i sitt vedtak vekt på at samene selv må forvalte sin kulturarv .
Sámediggi atná vuođđun iežas mearrádusas ahte sámit ieža fertejit hálddašit iežaset kulturárbbi .
Sametinget framhever som et viktig prinsipp at den myndighet Sametinget utøver , gis av Stortinget , dvs. ved lov .
Sámediggi deattasta dehálaš vuođđojurddan ahte dan válddi maid Sámediggi geavaha , lea dat ožžon Stuorradikkis , dat mearkkaša lága bokte .
Sametinget mener videre at klagebehandlingen skal skje innenfor sametingssystemet .
Sámediggi oaivvilda viidáseappot ahte váidalusa galget gieđahallat sámediggevuogádagas .
Sametinget legger til grunn at Miljøverndepartementet fortsatt vil være ansvarlig fagdepartement for kulturminneloven , og slik vil ha stor innflytelse i tolkninger av loven og utvikling av forvaltningspraksis .
Sámediggi atná viidáseappot vuođđun ahte Birasgáhttendepartemeanta ain lea dat fágadepartemeanta mas lea ovddasvástádus kulturmuitolágas , ja dan láhkai dat váikkuha sakka lága dulkomii ja hálddašangeavada ovddideapmái .
Sametinget er positiv til at det gjennom fastsettelse av forskrift eller retningslinjer kan gis nærmere regler om samarbeid og saksbehandling mellom de ulike forvaltningsinstanser i kulturminneforvaltningen .
Sámediggi lea mielas dasa ahte láhkaásahusa ja láidestusaid mearrideamis sáhttá addit dárkilet njuolggadusaid kulturmuittuid guovtti hálddašaneiseválddi ovttasbarggu birra ja ášše-meannudeami birra .
Sametinget mener at Sametingets myndighet til å forvalte samiske kulturminner så snart som mulig bør fastsettes i kulturminneloven .
Sámediggi oaivvilda ahte Sámedikki váldi hálddašit sámi kulturmuittuid berre mearriduvvot kulturmuitoláhkii nu fargga go vejolaš .
Videre uttaler Sametinget i sitt vedtak at Sametinget må gis en nødvendig budsjettmessig styrking for en framtidsrettet og forsvarlig forvaltning av samiske kulturminner .
Dasto cealká Sámediggi mearrádusastis ahte Sámediggi berre oažžut dárbbašlaš bušeahttalasáhusa nu ahte sáhttá čađahit boahtteáigásaš ja dohkálaš sámi kulturmuitohálddašeami .
Regjeringen legger til grunn at ved utforming av fremtidig samisk kulturminnepolitikk skal det legges vekt på å sikre samisk innflytelse i samsvar med folkerettslige forpliktelser , gjeldende regelverk for forvaltningens myndighetsutøvelse og overordnet kulturminne- og samepolitikk .
Ráđđehus atná vuođđun ahte go hábme boahtteáigásaš sámi kulturmuitopolitihka , de galgá geahččalit sihkkarastit sámi váikkuhanvejolašvuođaid álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid mielde , hálddašeami váldegeavaheapmái gustojeaddji njuolggadusaid mielde ja bajimus kulturmui-to- ja sámepolitihka mielde .
Sametinget er ikke et underliggende organ og kan som utgangspunkt ikke pålegges forvaltningsoppgaver på annen måte enn ved lov , jf. kap. 7.4.2 .
Sámediggi ii leat man ge vuollásaš orgána ii ge dan sáhte dábálaččat gohččut čađahit hálddašanbargamušaid eará láhkai go lága bokte , gč. kap. 7.4.2 .
Regjeringen har foreslått en endring i kulturminneloven § 28 der hjemmelen for delegasjon til Sametinget blir presisert , jf. Ot.prp. nr. 23 ( 2007 – 2008 ) .
Ráđđehus lea evttohan rievdadusa kulturmuitolága § 28:i mas láhkavuođđu fápmudit Sámediggái aiddostahttojuvvo , gč. Od.prp. nr. 23 ( 2007 – 2008 ) .
Regjeringen legger for øvrig til grunn at spørsmål om klageordninger , instruksjon , eventuell lovlighetskontroll m.m. i den fremtidige organiseringen av samisk kulturminneforvaltning skal vurderes i lovarbeidet knyttet til Sametingets rettslige stilling ( jf. kap. 7.4.9 ) .
Ráđđehus atná muđui vuođđun ahte gažaldagat váiddaortnegiid birra , bagadeami birra , vejolaš lágalašvuođabearráigeahču birra jna. sámi kulturmuitohálddašeami boahtteáigásaš organiseremis galget árvvoštallojuvvot láhkabarggus Sámedikki rievttálaš sajádaga oktavuođas ( gč. kap. 7.4.9 ) .
Når det gjelder det økonomiske grunnlaget for Sametingets arbeid med samiske kulturminner , gis det over Miljøverndepartementets budsjett tilskudd til samisk kulturminnearbeid ( kap. 1429 Riksantikvaren , post 50 ) .
Dat mii guoská Sámedikki kulturmuitobarggu ekonomalaš vuđđui , juolluduvvo Birasgáhttendepartemeantta bušeahta bokte doarjja sámi kulturmuittuid bargui ( kap. . 1429 Riikaantikvára , poasta 50 ) .
Midlene skal i hovedsak nyttes til større vedlikeholds- og restaureringsarbeid .
Ruđat galget vuosttažettiin geavahuvvot stuo ­rát ortnegisdoallan- ja ovddeštanbargguide .
Fra 2008 er bevilgningen økt med 1 mill. kroner til 3 mill. kroner .
Jahkái 2008 lea juolludus lassánan 1 milj. ruvnnuin gitta 3 mij .
Miljøverndepartementet overførte i perioden 1993 – 1999 midler tilsvarende 12 stillinger til Kommunaldepartementets budsjett .
ruvnno rádjai . Birasgáhttendepartemeanta sirddii áigodagas 1993 – 1999 ruđaid 12 virggi ovddas Gieldadepartemeantta bušehttii .
Administrative ressurser til Sametingets kulturminnearbeid bevilges i dag til Sametinget over Arbeids- og inkluderingsdepartementets budsjett .
Hálddahuslaš resurssat Sámedikki kulturmuitobargui juolluduvvojit odne Sámediggái Bargo- ja searvadahttindepartemeantta bušeahtas .
7.8 Sametingsvalget
7.8 Sámediggeválga
I Ot.prp. nr. 43 ( 2007 – 2008 ) foreslo regjeringen endringer i samelovens bestemmelser om Sametingets valgordning .
proposišuvnnas nr. 43 ( 2007 – 2008 ) evttohii ráđđehus rievdadit sámelága mearrádusaid Sámedikki válgaortnega birra .
Målsettingen med lovendringsforslagene er å bidra til økt deltakelse ved sametingsvalget og å sikre større legitimitet og status for Sametinget .
Láhkarievdadus ­evttohusat galget váikkuhit dasa ahte eanebut servet sámediggeválgii ja sihkkarastá sámediggái stuo ­rát lobálašvuohta ja stáhtusa .
De foreslåtte endringene vil gjøre at mandatfordelingen i Sametinget samsvarer bedre med de avgitte stemmene .
Evttohuvvon rievdadusat dagahit ahte Sámedikki mandáhtajuohku oktiivástida jienastagaiguin .
Endringsforslagene omfatter blant annet valgkretsinndelingen og mandatfordelingen .
Rievdadusevttohusat gusket earret eará válgabiirejuhkui ja mandáhtajuhkui .
Tallet på valgkretser ved sametingsvalget ble foreslått redusert til 7 , fra 13 i dag .
Sámediggeválgga válgabiirriid logu evttohedje geahpedit dálá gol ­bmanuppelogis čižii .
Revisjonen vil gjøre at behovet for ordningen med fire utjevningsmandater faller bort , og ordningen foreslås derfor fjernet .
Rievdadus dagaha ahte dan ortnegii mas leat njeallje dássenmandáhta , ii leat šat dárbu , ja dat ortnet evttohuvvo heaittihuvvot .
Sametinget vil således igjen ha 39 mandater .
Sámediggái báhcet dalle 39 mandáhta .
Endringsforslagene er foreslått vedtatt i vårsesjonen 2008 og forutsettes gjennomført med virkning for sametingsvalget i 2009 .
Evttohuvvon lea ahte rievdadanevttohusat mearriduvvojit jagi 2008 giđđasešuvnnas ja vurdojuvvojit čađahuvvot jagi 2009 sámediggeválggas .
Revisjon av Sametingets egen valgordning er en sak hvor det er naturlig og hensiktsmessig at Sametinget har betydelig innflytelse , og regjeringen valgte derfor å legge avgjørende vekt på Sametingets syn i arbeidet med lovendringene .
Sámedikki iežas válgaortnega rievdadeapmi lea dakkár ášši mas lea lunddolaš ja ulbmillaš ahte Sámedikkis lea mearkkašahtti dadjamuš , ja danne válljii ge ráđđehus deattuhit Sámedikki oainnu láhkarievdadanbarggus .
Et viktig grunnlag for forslagene til lovendringer var en rapport fra et faglig ekspertutvalg som ble nedsatt av Sametinget , i forståelse med departementet .
Láhkaevttohusaid dehálaš vuođđu lei raporta fágalaš áššedovdijuhkosis maid Sámediggi lei nammadan , ráđđádaladettiin departemeanttain . Govus 8.3 Sámedikki jienastuslohku
Ved behandlingen av valgordningssaken høsten 2007 foreslo Sametinget at myndigheten til å fastsette nærmere bestemmelser om sametingsvalget skulle gis til Sametinget selv , i sameloven § 2 – 7 tredje ledd , § 2 – 11 og i den foreslåtte ny § 2 – 4 , tredje ledd .
Go Sámediggi meannudii válgaortnetášši čakčat 2007 , evttohii Sámediggi ahte váldi mearridit lagat mearrádusaid sámediggeválgga birra galggai addojuvvot Sámediggái alcces , sámelága § 2 – 7 goalmmát lađđasa vuođul , §:s 2 – 11 vuođul ja evttohuvvon ođđa § 2 – 4 goalmmát lađđasa vuođul .
Denne myndigheten er i dag lagt til Kongen .
Dát váldi lea dál biddjojuvvon Gonagassii .
Forslaget ble fremmet av Sametinget etter at rapporten fra det faglige ekspertutvalget hadde vært på høring .
Sámediggi ovddidii evttohusa maŋŋágo fágalaš áššedovdijuhkosa raporta lei leamaš gulaskuddamis .
Etter departementets vurdering vil det ikke være aktuelt å fremme et slik forslag uten nærmere utredning og høring .
Departemeantta árvvoštallama mielde ii leat guovdil ovddidit dákkár evttohusa almmá lagat čielggadeami ja gulaskuddama haga .
Sametinget la på sin side stor vekt på å få gjennomført de øvrige lovendringene med virkning for sametingsvalget 2009 .
Sámediggi bealistis anii dehálažžan oažžut čađahuvvot eará láhkarievdadusaid nu ahte dat leat fámus 2009 sámediggeválggas .
På denne bakgrunn kom departementet og Sametinget i konsultasjonene til enighet om at forslaget om Sametingets forskriftskompetanse ikke skulle vurderes i den ovennevnte proposisjonen .
Dán vuođul sohpe departe ­meanta ja Sámediggi konsultašuvnnain das ahte evttohus Sámedikki láhkaásahusgelbbolašvuođa birra ii galgga árvvoštallojuvvot dás ovdalis namahuvvon proposišuvnnas .
Departementet tar sikte på å vurdere spørsmålet nærmere , slik at et eventuelt lovforslag skal kunne behandles i god tid før valget i 2013 .
Departemeanta áigu árvvoštallat ášši lagabut nu ahte vejolaš láhkaevttohusa galgá sáhttit meannudit buoril ovdal 2013 válgga .
Det legges opp til å vurdere spørsmålet nærmere i tilknytning til lovarbeidet som skal settes i gang om Sametingets rettslige og formelle stilling , jf. kap. 7.4.9 .
áigumuš lea árvvoštallat gažaldaga lagabui láhkabarggu oktavuođas mii galgá álggahuvvot Sámedikki rievttálaš ja formála sajádaga birra , gč. kap. 7.4.9 .
7.9 Strategier og tiltak
7.9 Strategiijat ja doaibmabijut
Regjeringen vil ta stilling til spørsmålet når forslaget foreligger .
Ráđđehus mearrida iežas oaivila áššis go evttohus lea gárvvis .
Regjeringen mener at det er viktig at Sametinget i større utstrekning enn i dag blir involvert i arbeidet med å utarbeide Sametingets budsjett .
Ráđđehus oaivvilda ahte lea dehálaš ahte Sámediggi eanet go odne beassá mielde ráhkadit Sámedikki bušeahta .
Nærmere prosedyrer for hvordan disse budsjettkonsultasjonene skal gjennomføres og hva de skal omfatte vil bli utarbeidet i samråd med Sametinget .
Dárkilet bargovugiid dasa mo dáid bušeahttakonsultašuvnnaid galgá čađahit ja maid dat galget sisttiset doallat , fertejit ráhkaduvvot ovttasráđiid Sámedikkiin .
Det tas sikte på at prosedyrene skal kunne legges til grunn for arbeidet med statsbudsjettet 2010 .
Ráđđehusa áigumuš lea ahte prosedyrat galget leat 2010 stáhtabušeahta barggu vuođđun .
Regjeringen har forelått en endring i kulturminneloven § 28 der hjemmelen for delegasjon til Sametinget blir presisert , jf. Ot.prp. nr. 23 ( 2007 – 2008 ) .
Ráđđehus lea evttohan rievdadusa kulturmuitolága §:i 28 mas láhkavuođđu fápmudit válddi Sámediggái aiddostahttojuvvo , gč. Od.prp. nr. 23 ( 2007 – 2008 ) .
Regjeringen legger for øvrig til grunn at spørsmål om klageordninger , instruksjon , eventuell lovlighetskontroll m.m. i den fremtidige organiseringen av samisk kulturminneforvaltning skal vurderes i lovarbeidet knyttet til Sametingets rettslige stilling .
Ráđđehus atná muđui vuođđun ahte gažaldagat váiddaortnegiid birra , bagadeami birra , vejolaš lágalašvuođabearráigeahču birra jna. sámi kulturmuitohálddašeami boahtteáigásaš organiseremis galget árvvoštallojuvvot láhkabarggus Sámedikki rievttálaš sajádaga oktavuođas .
Regjeringen la i februar 2008 fram et forslag til ny plan- og bygningslov ( Ot.prp. nr. 32 ( 2007 – 2008 ) ) der Sametinget gis innsigelsesrett og skal ha samme rolle i forhold til planlegging som statlige organer .
Ráđđehus ovddidii guovvamánus 2008 ođđa plána- ja huksenlága evttohusa ( Od.prp. nr. 32 ( 2007 – 2008 ) ) , mas Sámediggi oažžu vuosteákkastallanvuoigatvuođa ja das galgá leat seamma rolla plánemis go stáhta orgánain .
Regjeringen vil på denne måten sikre at samiske interesser ivaretas i planarbeidet .
Dán láhkai háliida ráđđehus sihkkarastit ahte sámi beroštumit fuolahuvvojit plánabarggus .
Sametinget mener at myndigheten til å fastsette nærmere bestemmelser om sametingsvalget bør gis til Sametinget selv .
Sámediggi oaivvilda ahte váldi mearridit sámediggeválgii guoski mearrádusaid berre addojuvvot Sámediggái .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet tar sikte på å vurdere dette spørsmålet i tilknytning til lovarbeidet som skal settes i gang om Sametingets rettslige og formelle stilling .
Bargo- ja searvadahttindepartemeantta áigumuš lea árvvoštallat dán gažaldaga dan láhkabarggu oktavuođas mii galgá álggahuvvot Sámedikki rievttálaš ja formála sajádaga birra .
Sametingsvalget har hittil ikke vært gjenstand for valgforskning .
Sámediggeválgga ii leat vel oktage válgadutki dutkan .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet ønsker i samarbeid med Sametinget å sette i gang et slikt arbeid for framtidige valg .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta háliida ovttasráđiid Sámedikkiin álggahit dakkár barggu boahtteáiggi válggaid oktavuođas .
Bjørn Bjerkli og Per Selle gjør rede for denne utviklingen i kap. 2 Sametinget – kjerneinstitusjonen innenfor den nye samiske offentligheten i Samer , makt og demokrati .
Bjørn Bjerkli ja Per Selle válddahallaba dán ovdáneami kapihttalis 2 Sametinget – kjerneinstitusjonen innenfor den nye samiske offentligheten i Samer , makt og demokrati .
Sametinget og den nye samiske offentligheten , Gyldendal 2003 .
Sametinget og den nye samiske offentligheten , Gyldendal 2003 .
Boka er utgitt i forbindelse med Makt- og demokratiutredningen .
Girji lea almmuhuvvon Fápmo- ja demokratiijačielggadeami oktavuođas .
Skogvang : Samerett ( Oslo , 2002 ) side 127 .
Skogvang : Samerett ( Oslo , 2002 ) siiddus 127 .
NOU 1984 : 18 side 588 og Ot.prp. nr. 33 ( 1986-1987 ) side 117 .
NOU 1984 : 18 siiddus 588 ja Od.prp. nr. 33 ( 1986-1987 ) siiddus 117 .
Brev av 26. januar 1995 fra Justisdepartementets lovavdeling til Kommunal- og regionaldepartementet
Ođđajagimánu 26. b. 1995-mannosaš reive Justiisadepartemeanttas Gielda- ja guovlodepartementii
ILO Convention on indigenous and tribal peoples , 1989 ( No.169 ) : A manual .
ILO Convention on indigenous peoples , 1989 ( No . 169 ) : A manual .
http://www.ilo.org/public/english/standards/norm/egalite/itpp/convention/manual.pdf
http://www.ilo.org/public/english/standards/norm/egalite/itpp/convention/manual.pdf
NIBR / Forut Finnmark rapport 2003 : Evaluering av samisk kulturminneforvaltning ,
NIRB / Forut Finnmark rapport 2003 : Evaluering av samisk kulturminneforvaltning ( Sámi lulturmuitohálddašeami árvvoštallan )
Nr. : 86
Nr. : 86
Nye samiske veivisere
Ođđa sámi ofelaččat
Tre nye samiske veivisere ble i dag presentert på festivalen Riddu Riđđu .
Golbma ođđa sámi ofelačča oahpásmahttojuvvojedje odne Riđđu Riđđu festiválas .
De nye veiviserne er May-Synnøve Trosten ( 19 ) fra Tana , Berit Kristine Andersen Guvsám ( 20 ) fra Steinkjer og Brita Iren Thomasson ( 21 ) fra Limingen .
Ođđa ofelaččat leat May-Synnøve Trosten ( 19 ) Deanus , Berit Kristine Andersen Guvsám ( 20 ) Steinkjeras ja Brita Iren Thomasson ( 21 ) Limingenis .
Veiviserne fikk lykkeønskninger fra statssekretær Berit Oskal Eira og rektor Mai Britt Utsi ved Samisk høgskole .
Stáhtačálli Berit Oskal Eira ja Sámi allaskuvlla rektor Mai Britt Utsi sávaiga ofelaččaide lihku .
– De samiske veiviserne gjør en betydningsfull jobb med å formidle kunnskaper om samisk kultur , identitet og samfunnsforhold til norsk ungdom .
– Sámi ofelaččat dahket mávssolaš barggu go sii juhket dieđuid sámi kultuvrra , identitehta ja servodatdiliid birra Norgga nuoraide .
Deres innsats er et viktig bidrag for å fremme forståelse og interesse for det samiske , sier Berit Oskal Eira .
Sin rahčan váikkuha dasa ahte sámi diliid áddejupmi ja beroštupmi sápmelašvuođas lassána , dadjá Berit Oskal Eira .
De tre veivisernes oppgave vil være å spre kunnskap om for å endre holdninger til den samiske kulturen .
Golmma ofelačča bargamušat leat juohkit dieđuid ja dan láhkai rievdadit guottuid sámekultuvrii .
Dette skal de gjøre ved å reise rundt til videregående skoler i hele landet og informere om samisk kultur , historie og samfunnsforhold .
Dan sii galget dahkat jođidettiin joatkkaskuvllaide miehtá riikka ja juohkit dieđuid sámi kultuvrra , historjjá ja servodatdilálašvuođaid birra .
Men før de kan sette i gang med reisevirksomheten , må de gjennomføre kurset ” Formidling av samisk kultur og samfunn ” ved Samisk høgskole .
Muhto ovdalgo sii johtigohtet , de fertejit sii čađahit kurssa ” Sámi kultuvrra ja servodaga gaskkusteapmi ” Sámi allaskuvllas .
De nye samiske veiviserne ( f.v. ) : May-Synnøve Trosten , Berit Kristine Andersen Guvsám og Brita Iren Thomasson .
Dát kursa lea rabas eará studeanttaide ge . May-Synnøve Trosten , Berit Kristine Andersen Guvsám og Brita Iren Thomasson .
Veiviserordningen ble etablert av departementet i 2004 og drives av Samisk høgskole .
Departemeanta ásahii ofelašortnega 2004 ja Sámi allaskuvla jođiha dan .
Det er lagt vekt på kandidatenes personlige egenskaper , kunnskaper , formidlingsevne , kreativitet og engasjement .
Evttohasaid válljedettiin deattuhuvvojedje sin persovnnalaš iešvuođat , dieđut ja máhttu , gaskkustanattáldagat , hutkáivuohta ja indu .
May-Synnøve Trosten er vokst opp i den nordsamiske bygda Árbánatjohka / Holmesund i Deatnu / Tana .
May-Synnøve Trosten lea šaddan bajás davvisámi gilis Árbánatjogas Deanus .
Hun har det siste året vært med på å bygge opp en ny samisk barnehage i hjemkommunen .
Son lea maŋimus jagi leamaš mielde ásaheamen ođđa sámi mánáidgárddi ruovttugildii .
Berit Kristine Andersen Guvsám har sine lulesamiske røtter i Tysfjord .
Berit Kristine Andersen Guvsámis leat julevsámi ruohttasat Divttasvuonas .
Hun har så langt satset på å utvikle seg kunstnerisk gjennom utdanning .
Son lea dássážii válljen ovdánit dáiddalaččat oahpu váldidettiinis .
Brita Iren Thomasson er sørsamejente med tilhørighet til Østre-Namdal reinbeitedistrikt .
Brita Iren Thomasson lea åarjelsámi nieida gieas lea gullevašvuohta Nuorta-Namdála boazoorohahkii .
Hun har nettopp avsluttet to år på sløydlinjen på Samernas utbildningscentrum i Jokkmokk .
Son lea aiddo geargan duodjelinnjás Sámij Åhpadusguovdátjis Johkamohkis .
Mer informasjon Les veivisernes dagbøker og bakgrunn for prosjektet på for å bestille besøk til din skole .
Eanet dieđut Loga ofelaččaid beaivegirjjiid ja prošeavtta duogáža birra dás : go áiggut diŋgot ofelačča galledit iežat skuvlla .
Den internasjonale urfolksfestivalen Riddu Riđđu arrangeres i Kåfjord 10. – 15. juli . www.riddu.com
Riikkaidgaskasaš álgoálbmotfestivála Riddu Riđđu lágiduvvo Gáivuonas suoidnemánu 10. – 15. b. www.riddu.com
Kontakt Prosjektleder Ofelaš / Samiske veivisere Marit Broch Johansen , Samisk høgskole Tlf : +47 7848 7728 Mob : +47 9700 7625 e-post :
Váldde oktavuođa Ofelaš-prošeavtta jođiheddjiin Marit Broch Johanseniin , Sámi allaskuvllas Tel : +47 7848 7728 Mob : +47 9700 7625 e-poasta :
9 Samiske barn og unges oppvekstvilkår
9 Sámi mánáid ja nuoraid bajásšaddaneavttut
De raske samfunnsmessige endringene og en oppvekstsituasjon som innebærer kulturelle spenninger og identitetsmessige valg , setter samiske barn og ungdom i en situasjon – med hensyn til valg av språk og kultur – som majoritetsbefolkningens barn og ungdom ikke opplever .
Johtilis servodatlaš nuppástusat ja bajásšaddandilli mii mielddisbuktá kultuvrralaš gealdduid ja identitehtalaš válljemiid , bidjá sámi mánáid ja nuoraid dakkár dillái – giela ja kultuvrra válljema hárrái – man eanádatveahkadaga mánát eai vásit .
Samiske barn og unge har i dag , på en helt annen måte enn tidligere , kontakt med det øvrige norske samfunnet .
Sámi mánáin ja nuorain lea dán áigái , áibbas eará láhkai go ovdal , oktavuohta norgalaš servodahkii muđui .
Mange har tilpasset seg storsamfunnets krav og forventninger og likevel tatt rike kulturelle tradisjoner med seg .
Eatnagat leat heivehan iežaset stuorraservodaga gáibádusaide ja vuordagiidda ja liikká váldán mielddiset rikkis kultuvrralaš árbevieruid .
Samtidig finnes fremdeles uvitenhet , negative holdninger og likegyldighet overfor samer .
Seammás gávdno ain diehtemeahttunvuohta , negatiiva miellaguottut ja fuollameahttunvuohta sámiid hárrái .
Samiske barn og unge velger forskjellige strategier i møte med gamle fordommer og uvitenhet .
Sámi mánát ja nuorat válljejit iešguđetlágan strategiijaid bokte ovddaldastit boares ovdagáttuid ja diehtemeahttunvuođa .
Noen velger å tone ned sin samiske tilhørighet for å slippe ubehageligheter , andre igjen velger å kjempe åpent mot disse .
Muhtumat válljejit unnibut čájehit sámi gullevašvuođaset vai veltet unohasvuođain , nuppit fas válljejit rahpasit dáid vuostá dáistalit .
Mange samiske barn og unge i dag er slektsmessig flerkulturelle .
Eatnat sámi mánát ja nuorat leat dán áigái soga dáfus máŋggakultuvrralaččat .
Mange verken kan eller ønsker å bli kategorisert som bare same eller bare norsk .
Máŋggas eai sáhte eaige háliit juogustuvvot dušše sápmelažžan dahje dušše dážan .
De fleste vil si : « Vi er samer , men vi er også norske . »
Eatnašat dáidet dadjat : « Mii leat sámit , muhto mii leat norgalaččat maid . »
I kommunene er det varierende bevissthet om samiske barn og unges behov og interesser , og ivaretakelse av disse i utformingen av de kommunale tilbudene .
Gielddain lea molsašuvvi dihtomielalašvuohta sámi mánáid ja nuoraid dárbbuid hárrái , ja dáid áimmahuššama hárrái gielddalaš fálaldagaid hábmedettiin .
9.1 En helhetlig og samordnet barne- og ungdomspolitikk
9.1 Oktilis ja bálddalastojuvvon mánáid- ja nuoraidpolitihkka
9.1.1 FNs konvensjon om barnets rettigheter
9.1.1 ON:a konvenšuvdna máná vuoigatvuođaid birra
FNs konvensjon om barnets rettigheter bygger på en grunnleggende erkjennelse av barns behov for spesiell beskyttelse og omhandler sivile , politiske , økonomiske , sosiale og kulturelle rettigheter .
ON:a konvenšuvdna máná vuoigatvuođaid birra vuođđuduvvá vuđolaš dovddasteapmái ahte mánát dárbbašit vásedin suodjalusa , ja siskkilda siviila , politihkalaš , ekonomalaš , sosiála ja kultuvrralaš vuoigatvuođaid .
Regjeringen arbeider aktivt for at barns rettigheter fremmes i henhold til konvensjonen .
Ráđđehus bargá árjjálaččat dan beales ahte mánáid vuoigatvuođaid ovddiduvvojit dán konvenšuvnna mielde .
Konvensjonen tar bl.a. hensyn til den betydning hver enkelt folkegruppes tradisjoner og kulturelle verdier har for barnets vern og for dets harmoniske utvikling .
Konvenšuvdna atná ee. deastta mearkkašumis mii juohke álbmotjoavkku árbevieruin ja kultuvrralaš árvvuin lea máná várjalussii ja su harmonalaš ahtanuššamii .
Enkelte artikler har spesiell relevans for samiske barns rettigheter .
Muhtun artihkkaliin lea erenoamáš čuožžovašvuohta sámi mánáid vuoigatvuođaide .
Artikkel 30 gir følgende generelle prinsipp :
Artihkal 30 addá čuovvovaš oppalaš prinsihpa :
De internasjonale forpliktelser som her er nedfelt får betydning for norske myndigheters politikk på en rekke områder som berører samiske barns oppvekstvilkår .
Riikkaidgaskasaš geatnegasvuođain mat dás lea vuođđuduvvon , lea mearkkašupmi norgalaš eiseválddiid politihkkii máŋgga suorggis mat gusket sámi mánáid bajásšaddaneavttuide .
Det vil gjelde felt som barnehage , grunnskole , videregående skole , media og andre områder av livet der offentlige myndigheter er definert å ha et ansvar .
Dat gustojit duovdagiidda nugo mánáidgárdái , vuođđoskuvlii , joatkkaskuvlii , mediaide ja eará duovdagiidda eallimis main almmolaš eiseválddiin lea meroštallojuvvon leat ovddasvástádus .
Kommunene har et spesielt ansvar for å sikre samiske barn og unge en oppvekst hvor de får styrket sin identitet og sin tilhørighet til det samiske samfunnet .
Gielddain lea erenoamáš ovddasvástádus váfisit sámi mánáid ja nuoraid bajásšaddama nu ahte ožžot nannejuvvot iežaset identitehta ja iežaset gullevašvuođa sámi servodahkii .
9.1.2 Barneombudet
9.1.2 Mánáidáittardeaddji
Barneombudet mangler i dag samisk språk- og kulturkompetanse , noe også Sametinget har påpekt og mener Barneombudet må skaffe seg .
Mánáidáittardeaddjis váilu dál sámi giella- ja kulturgelbbolašvuohta , juoga man maiddái Sámediggi lea čujuhan ja oaivvilda Mánáidáittardeaddji galgat háhkat .
Sametinget mener videre at det i fremtiden må opprettes et eget samisk barneombud .
Sámediggi oaivvilda velá ahte boahtteáiggis ferte ásahuvvot sierra sámi mánáidáittardeaddji .
Regjeringen mener det er mest hensiktsmessig å ha ett barneombud i Norge .
Ráđđehus oaivvilda eanemus ulbmillažžan ahte lea okta mánáidáittardeaddji Norggas .
Barneombudet skal selvsagt ivareta samiske barn .
Mánáidáittardeaddji galgá diehttelasat áimmahuššat sámi mánáid .
Regjeringen er derfor enig i at Barneombudet bør ha samisk språk- og kulturkompetanse og kompetanse om samiske barn og ungdom .
Ráđđehus lea danne ovttaoaivilis ahte Mánáidáittardeaddjis berre leat sámi giella- ja kulturgelbbolašvuohta ja gelbbolašvuohta sámi mánáid ja nuoraid birra .
Dette er viktig for å kunne ta i mot henvendelser fra samiske barn og ungdom og for i større grad å sette fokus på og synliggjøre samiske barn og ungdom .
Dát lea deaŧalaš vai sáhttá váldit vuostá sámi mánáid ja nuoraid geat váldet oktavuođa ja vai eambbo sáhttá guovdilastit ja dahkat oinnolažžan sámi mánáid ja nuoraid .
Regjeringen viser til at Barneombudet er pålagt i lovs form å ha et nasjonalt ansvar for alle barn i Norge .
Ráđđehus čujuha ahte Mánáidáittardeaddji lea lága bokte skihkkejuvvon atnit riikkagottálaš ovddasvástádusa buot mánáin Norggas .
9.1.3 Kommunal barne- og ungdomspolitikk
9.1.3 Gielddalaš mánáid- ja nuoraidpolitihkka
Når samisk språk og kultur er lite synlig og tilgjengelig i familieliv , oppvekstinstitusjoner , nærmiljø , kommunale tilbud og media , er det vanskelig å utvikle en samisk identitet og tilhørighet .
Go sámi giella ja kultuvra lea unnán oinnolaš ja dábuheamis bearašeallimis , bajásšaddaninstitušuvnnain , lagasbirrasis , gielddalaš fálaldagain ja mediain , de lea váttis gárgedit sámi identitehta ja gullevašvuođa .
Påvirkning fra storsamfunnets kultur må møtes gjennom hele oppveksten med innhold fra samisk kultur .
Stuorraservodaga kultuvrra váikkuhus ferte čađat bajásšattadettiin ovddaldastojuvvot sámi kultuvrra sisdoaluin .
Samisk barn og ungdom er ingen ensartet gruppe , hverken med hensyn til bosted eller til erfaringsbakgrunn .
Sámi mánát ja nuorat eai leat lágáš joavku , eai ássanbáikki eaige dovddiidusduogáža dáfus .
Det er veldig ulike vilkår for samisk kulturutfoldelse avhengig av hvor barna bor .
Sámi kultuvrra olggosbuktimis leat sakka iešguđetlágan eavttut mat leat das gitta gos mánát ásset .
Noen steder er samer i flertall og dermed synlige i samfunnet , mens andre steder er samene i mindretall og fremdeles mindre synlige i offentlige sammenhenger .
Muhtun báikkiin leat sámit eanetlogus ja dainna oinnolaččat servodagas , ja eará báikkiin leat sámit unnitlogus ja eaige vel nu oinnolaččat almmolaš oktavuođain .
Hva som er nødvendig å gjøre for å styrke samiske barn og unges identitet og tilhørighet til det samiske samfunnet , vil variere fra kommune til kommune .
Maid lea dárbbašlaš bargat vai sámi mánáid ja nuoraid identitehtta ja gullevašvuohta sámi servodahkii nannejuvvo , molsašuvvá gielddas gildii .
I andre kommuner handler det om å få i gang en samisk barnehage og et samisk skoletilbud .
Eará gielddain lea sáhka oažžut johtui sámi mánáidgárddi ja sámi skuvlafálaldaga .
I de kommunene som tradisjonelt blir sett på som samiske kan det være framtidsutsiktene til ungdom , utdanning og framtidige arbeidsmuligheter som er det viktigste innsatsområdet .
Gielddain mat árbevirolaččat adnojuvvojit sámi gieldan , sáhttet nuoraid boahtteáiggevejolašvuođat , oahppu ja boahttevaš bargovejolašvuođat leat deaŧalaččamus rahčamušsuorgi .
Barne- og familiedepartementet og Sametinget vil i løpet av 2001 utgi et hefte som vil gi oversikt over ulike tilbud til samiske barn og ungdom .
Mánáid- ja bearašdepartemeanta ja Sámediggi áigot 2001 mielde almmuhit gihppaga mii addá sámi mánáid ja nuoraid iešguđetlágan fálaldagaid oppalašgeahčaldaga .
Eksemplene fra forskjellige kommuner skal stimulere andre kommuner til sterkere innsats overfor samiske barn og ungdom .
Iešguđet gieldda ovdamearkkat galget arvvosmahttit nuppiid gielddaid garraseappot vuoruhit sámi mánáid ja nuoraid .
Heftet vil omhandle rettigheter i lover og konvensjoner , eksempler fra kommunal planlegging for og med samisk barn og ungdom , og deretter eksempler på tilbud som gis fra barn er små på helsestasjon og i barnehage , via skole- og fritidstilbud , til ungdom i utdanning og ungdomsinformasjon og muligheter til nordisk og internasjonalt samarbeid .
Gihpa čilge vuoigatvuođaid lágain ja konvenšuvnnain , ovdamearkkaid gielddalaš plánemis sámi mánáid ja nuoraid várás ja singuin ovttas , ja dasto ovdamearkkaid mat čájehit fálaldagaid mat addojuvvojit mánáide das rájes go leat unnit dearvvašdivššohagas ja mánáidgárddis , skuvla- ja astoáigefálaldagaid , ja fálaldagaid nuoraide geat leat oahpus ja nuoraidinformašuvnna ja davviriikkalaš ja riikkaidgaskasaš ovttasbarggu vejolašvuođaid .
9.1.4 Spesielle innsatsområder
9.1.4 Erenoamáš rahčamušsuorggit
Å styrke barn og ungdoms innflytelse er et sentralt mål for regjeringen .
Mánáid ja nuoraid váikkuhanfámu nannen lea ráđđehusa guovdilis juksanmearri .
I følge rikspolitiske retningslinjer for å styrke barn og unges interesser i planleggingen skal kommunene organisere planprosessen slik at synspunkter som gjelder barn som berørt part , kommer fram , og at ulike grupper barn og unge selv gis anledning til å delta .
Riikkapolitihkalaš njuolggadusaid mielde mánáid ja nuoraid beroštusaid nannema várás plánemis galget gielddat organiseret plánenproseassa nu ahte oainnut mat gustojit mánáide guoskkahuvvon áššeoasálažžan , bohtet ovdan , ja nu ahte iešguđetlágan mánáid ja nuoraid joavkkut ožžot vejolašvuođa ieža oassálastit .
FNs konvensjon om barnets rettigheter slår også fast at barn har rett til å uttale seg i saker som angår dem og at deres meninger skal tillegges vekt .
ON:a konvenšuvdna máná vuoigatvuođaid birra nanne ahte mánáin lea vuoigatvuohta cealkit oaivila áššiin mat gusket sidjiide ja ahte sin oaivilat galget adnojuvvot dettolažžan .
I løpet av 2001 vil over halvparten av landets kommuner ha etablert et barne- og ungdomsråd eller lignende innflytelsesorgan for barn og ungdom .
2001 mielde leat badjel bealli riikka gielddain álggahan mánáid- ja nuoraidráđi dahje sullasaš mánáid ja nuoraid váikkuhanfápmoorgána .
I kommuner med samisk befolkning vil et slikt organ være viktig for å få synliggjort samiske barn og ungdoms egne interesser og behov .
Gielddain gos lea sámi veahkadat šaddá diekkár orgána deaŧalažžan oinnolažžan dahkat sámi mánáid ja nuoraid iežaset beroštusaid ja dárbbuid .
Barne- og familiedepartementet vil fortsatt stimulere til idé- og erfaringsutveksling og arbeide for å sikre at alle grupper av barn og ungdom får delta i kommunale plan- og beslutningsprosesser og vil samarbeide med Sametinget om eksempler fra kommuner med samiske barn og ungdom .
Mánáid- ja bearašdepartemeanta áigu ain arvvosmahttit jurdda- ja dovddiiduslonohallama ja bargat váfistit ahte buot mánáid ja nuoraid joavkkut besset oassálastit gielddalaš plánen- ja mearridanproseassaide , ja áigu ovttasbargat Sámedikkiin ovdamearkkaid hárrái mat čájehit gielddain gos leat sámi mánát ja nuorat .
Programmet startet i 1998 og vil strekke seg over flere år .
Prográmma álggii 1998 ja bistá máŋga jagi .
Målet er å styrke og videreutvikle de lokale oppvekstmiljøene gjennom et bredt samarbeid mellom offentlige og frivillige krefter .
Juksanmearrin lea nannet ja viidáseappot gárgedit báikkálaš bajásšaddanbirrasiid almmolaš ja eaktodáhtolaš fámuid viiddis ovttasbarggu bokte .
Å bedre barn og ungdom sine muligheter til deltakelse , medvirkning og mestring står sentralt .
Mánáid ja nuoraid oassálastima , mieldedoaibmama ja nákcema vejolašvuođaid buorideapmi leat guoddážis .
Samtidig skal innsatsen mot vold , mobbing , rus , kriminalitet og rasisme i barne- og ungdomsmiljøene styrkes .
Seammás galget veahkaválddi , givssideami , gárrenrihkolašvuođa ja nállevealaheami vuostálastima árjjat mánáid- ja nuoraidbirrasiin nannejuvvot .
Tana kommune / Deanu gielda var en av de ti første kommunene som var med i utviklingsprogrammet for styrking av oppvekstmiljøet .
Deanu gielda lei logi vuosttamuš gieldda searvvis mat ledje bajásšaddanbirrasa nannema gárgedanprográmmas mielde .
I løpet av 2001 skal det velges 10 nye kommuner .
2001 mielde galget válljejuvvot 10 ođđa gieldda .
Det vil være aktuelt å velge en kommune innenfor forvaltningsområdet for samisk språk .
Áigeguovdilin lea válljet ovtta gieldda sámi giela hálddahanguovllus .
9.1.5 Samiske barne- og ungdomsorganisasjoner
9.1.5 Sámi mánáid- ja nuoraid organisašuvnnat
Barne- og ungdomsorganisasjonene er viktige for utviklingen av et dynamisk og demokratisk samfunn .
Mánáid- ja nuoraidorganisašuvnnat leat deaŧalaččat dynamalaš ja demokráhtalaš servodaga gárgedeapmái .
Organisasjonenes arbeid er også viktig for å engasjere barn og ungdom i utformingen av samfunnet ut fra egne premisser og på forskjellig ideologisk grunnlag .
Organisašuvnnaid bargu lea maiddái deaŧalaš oaččuhit mánáid ja nuoraid mielde servodaga hábmemii sin iežaset eavttuid ja iešguđetlágan ideologalaš vuđđosa alde .
Regjeringen vil derfor fortsatt støtte mangfoldet av de frivillige barne- og ungdomsorganisasjonenes virksomhet .
Ráđđehus áigu danne ain doarjut eaktodáhtolaš mánáid- ja nuoraidorganisašuvnnaid doaimma máŋggadáfotvuođa .
Et av disse støttetiltakene er å gi driftstilskudd til organisasjonene .
Okta doarjjadoaibmabidju lea addit doaibmadoarjaga organisašuvnnaide .
Samiske ungdomsorganisasjoner , som NSRs ungdomsutvalg og Davvi Nuorra , har fått tilskudd til drift , prosjekter og internasjonale aktiviteter .
Sámi nuoraidorganisašuvnnat , nugo NSR:a nuoraidlávdegoddi ja Davvi Nuorra leat ožžon doarjaga doibmii , projeavttaide ja riikkaidgaskasaš doaimmaide .
Det stilles krav til organisasjonenes størrelse og utbredelse , men det er tatt hensyn til de forhold og muligheter som gjelder samiske organisasjoner .
Organisašuvnnat gáibiduvvojit leat dihto sturrodagas ja viidodagas , muhto lea maiddái adnojuvvon deasta dilálašvuođain ja vejolašvuođain mat leat sámi organisašuvnnain .
Det er behov for å gjøre en positiv diskriminering i tråd med norsk samepolitikk .
Dárbu lea positiivvalaččat earuhit norgalaš sámepolitihka mielde .
De samiske ungdomsorganisasjonene vil spille en sentral rolle i utviklingen av ungdomssamarbeidet i Barentsregionen .
Sámi nuoraidorganisašuvnnain šaddá guovdilis rolla Barentsguovllu nuoraidbarggu gárgedeamis .
Barents Regional Youth Forum ( BRYF ) har representanter fra urfolksungdom .
Barents Regional Youth Forum:s ( BRYF ) leat eamiálbmotnuoraid ovddasteaddjit .
Forumet vil få en rolle som pådriver og initiativtaker til videre utvikling av samarbeid i regionen .
Forum oažžu rolla ovddasduvdin ja álggadahkkin guovllu ovttasbarggu viidáseappot gárgedeamis .
9.2 Barnehageområdet
9.2 Mánáidgárdesuorgi
Regjeringen har som mål å legge til rette for en oppvekst hvor to språk og to kulturer kan være en berikelse for samiske barn .
Ráđđehusas lea juksanemearrin láhčit dilálašvuođaid bajásšaddamii mas guokte giela ja guokte kultuvrra sáhttet leat riggodahkan sámi mánáide .
Barnehagen skal være med på å gi barn en trygg forankring i egen kultur og har en sentral rolle som arena for å utvikle språk og identitet .
Mánáidgárdi galgá leat mielde addimin mánáide oadjebas vuđđosa sin iežaset kultuvrras ja mánáidgárddis lea guovdilis rolla giela ja identitehta gárgedeami dáhpáhusguovddážin .
Det samiske språkets stilling er forskjellig i ulike områder og bruken av samisk språk i barnehagen avhenger derfor av om barnehagen har samisk eller norsk som hovedspråk .
Sámi giela dilli lea iešguđetlágan iešguđet guovllus , ja sámi giela geavaheapmi mánáidgárddis lea danne sorjavaš das leago mánáidgárddis sámegiella vai dárogiella váldogiellan .
Variasjonen i hva slags barnehagetilbud som gis til samiske barn er stor ; fra samiske barn som har tilbud i samiske barnehager med samisk som hovedspråk til norskspråklige samebarn som får tilbud i norske barnehager .
Molsašuvvamat das makkár mánáidgárdefálaldat addojuvvo sámi mánáide leat stuorrát ; sámi mánáid rájes geain lea fálaldat sámi mánáidgárddiin main lea sámegiella váldogiellan dárogielat sámemánáid rádjai geat ožžot fálaldaga dáža mánáidgárddiin .
Man finner også eksempler på at foreldre uten samisk bakgrunn ønsker at barna skal få et samisk kultur- og språktilbud i barnehagen .
Gávdnojit maiddái ovdamearkkat mat čájehit váhnemiid geain ii leat sámi duogáš geat háliidit ahte mánát galget oažžut sámi kultur- ja giellafálaldaga mánáidgárddis .
Rammeplanen for barnehagen fastslår at hvert enkelt barn må få et barnehagetilbud som er tilpasset barnets språksituasjon .
Mánáidgárddiid rámmaplána nanne ahte juohke okta mánná galgá oažžut mánáidgárdefálaldaga mii lea heivehuvon máná gielladillái .
I lov om barnehager er kommunens ansvar for å tilrettelegge tilbud for samiske barn presisert : « Barnehager for samiske barn i samiske distrikt skal bygge på samisk språk og kultur ( § 7 , tredje ledd ) . »
Lágas mánáidgárddiid birra lea gieldda ovddasvástádus lágidit fálaldagaid sámi mánáide aiddostahttojuvvon : « Mánáidgárddit sámi mánáid várás galget vuođđuduvvat sámi gillii ja kultuvrii ( § 7 , goalmmát lađas ) . »
Det må utredes nærmere hvilke bestemmelser i barnehageloven som kan være aktuelle i denne sammenhengen .
Ferte čielggaduvvot dárkileappot makkár mearrádusat mánáidgárdelágas sáhttet leat áigeguovdilat dán oktavuođas .
Det har vært en markant økning i antall samiske barnehager det seneste tiåret .
Sámi mánáidgárddit leat mearkkašahtti láhkai lassánan maŋimuš logi jagis .
Dette er en kombinasjon av bedret barnehageutbygging generelt og en oppfølging av et sterkere ønske fra samiske foreldre om at barna deres skal få tilbud i en barnehage som bygger på samisk språk og kultur .
Dát boahtá sihke das go mánáidgárdehuksen oppalaččat lea buorránan ja go lea čuovvoluvvon sámi váhnemiid garraset sávaldat ahte sii háliidit iežaset mánáide oažžut fálaldaga mánáidgárddis mii vuođđuduvvá sámi gillii ja kultuvrii .
I 1999 var det 56 samiske barnehager som ga tilbud til i overkant av 1000 barn .
Jagis 1999 ledje 56 sámi mánáidgárddi mat adde fálaldaga badjelaš 1000 mánnái .
Disse finner man i fylkene Finnmark , Troms , Nordland , Sør-Trøndelag , Hedmark og Oslo .
Dáid gávdná Finnmárkku , Romssa , Nordlándda , Mátta-Trøndelága , Hedmárkku ja Oslo fylkkas .
9.2.1 Særskilt tilskudd til samiske barnehager
9.2.1 Vásedin doarjja sámi mánáidgárddiide
Det gis et eget tilskudd til barnehager som har vedtektsfestet at de bygger på samisk språk og kultur .
Addojuvvo doarjja mánáidgárddiide main lea njuolggadusaid bokte mearriduvvon ahte dain lea sámi giella ja kultuvra vuođusin .
Intensjonen med tilskuddet er å dekke de ekstrautgifter som et samisk barnehagetilbud medfører og derigjennom sikre barn i disse barnehagene får utviklet og styrket sitt samiske språk og sin kulturbakgrunn .
Doarjaga háhkun lea gokčat liigegoluid maid sámi mánáidgárdefálaldat mielddisbuktá ja dainna váfistit ahte mánát dáid mánáidgárddiin ožžot gárgeduvvot ja nannejuvvot iežaset sámi giela ja iežaset kulturduogáža .
Det særskilte tilskuddet til samiske barnehager ble overført til Sametinget 1. januar 2001 .
Sámi mánáidgárddiid sierradoarjja sirdojuvvui Sámediggái ođđajagemánu 1. 2001 .
Sametinget skal utarbeide nye retningslinjer for tilskuddsordningen i løpet av 2001 .
Sámediggi galgá ráhkadit ođđa njuolggadusaid doarjjaortnegii 2001 mielde .
En rapport fra Norsk institutt for by- og regionforskning ( Eikeland : / Krogh Samiske barnehager , NIBR:1999 ) viser at det er betydelige forskjeller mellom kommuner og barnehager når det gjelder bruken av tilskuddet .
Norgga gávpot- ja guovlodutkama instituhta ( Norsk institutt for by- og regionforskning ) ( Eikeland : / Krogh Samiske barnehager , NIBR:1999 ) ráhkadan raporta čájeha ahte leat mearkkašahtti erohusat gielddaid ja mánáidgárddiid gaskkas doarjaga geavaheamis .
Forutsetningen for å utvikle barnas identitet som samer er avhengig av hvilken stilling samisk språk har i barnehagens lokalsamfunn .
Ovdehussan gárgedit mánáid identitehta sápmelažžan lea sorjavaš das makkár dilli sámegielas lea mánáidgárddi báikkálašservodagas .
Det er stort behov for statistisk informasjon om samiske barnehager .
Lea stuorra dárbu statistihkalaš čuvgehusaide sámi mánáidgárddiid birra .
Barne- og familiedepartementet vil vurdere om opplysninger om samiske barnehager kan innarbeides i årsmeldingsskjema for barnehagen .
Mánáid- ja bearašdepartemeanta áigu árvvoštallat sáhttetgo čuvgehusat sámi mánáidgárddiid birra laktojuvvot mánáidgárddi jahkedieđáhusskovvái .
Departementet vil videre , i samarbeid med Sametinget , vurdere en eventuell undersøkelse om barnehagebehovet blant samiske foreldre .
Departemeanta áigu viidáseappot , ovttasbarggus Sámedikkiin , árvvoštallat vejolaš guorahallama sámi váhnemiid mánáidgárdedárbbu birra .