pere/sami_parallel huggingface dataset:
Dette er den grunnleggende tanken bak Barentssamarbeidet og det er også en viktig del av Regjeringens Nordområdestrategi .
Dát lea vuođđo-jurddan Barents-oktasašbargui ja lea maiddái deaŧalaš oassi Ráđđehusa Davviguovlluid strategiijas .
Riddu Riđđu - festivalens knutepunktstatus ( fra 2009 ) viser hvilken betydning Regjeringen tillegger denne festivalen i så måte .
Riddu Riđđu-riemuid deaivvadan-stahtus ( 2009 rájes ) čájeha man deaŧalažžan Ráđđehus atná dáid riemuid .
Jeg ser at det er flere fellestrekk mellom samer og vepsere hva gjelder historie og situasjon i samfunnet , og folks opplevelse av tilhørighet , språk og identitet .
Oainnán ahte leat deaŧalaš oktasašoasit sámiid ja vepselaččaid gaskkas historjjá ja servodatdiliid hárrái , ja man láhkai olbmot vásihit gullevašvuođa , giela ja identitehta .
Vepserne , som er fra Karelen i Russland , regnes som et av urfolkene i Barentsregionen , sammen med samer og nenetsere .
Vepselaččat , geat ásset Gárjilis Ruoššas , lohkkojit eamiálbmogin Barents-guovllus , nu go sámit ja njenecat ge leat .
Både samisk og vepsisk er på UNESCOs liste over truede språk .
Sihke sámegiella ja vepselašgiella leat UNESCO-listtus gielaid birra mat leat áitojuvvon .
Jeg antar at både fornorskning og russifisering har påvirket folks forhold til egen identitet og ståsted .
Navddán ahte sihke dáruiduhttin ja ruoššaiduhttin leat váikkuhan olbmuid oainnuide iežaset identitehta hárrái .
Felles for begge gruppene er at tradisjonelle levemåter og næringer endres og tilpasses det moderne samfunnet .
Lea nu ahte guktui čearddaid dahje álbmogiid árbevirolaš eallinvuogit ja ealáhusat nuppástuvvet ja heivehuvvojit ođđaáigásaš servodateallimii .
Det samme gjelder for de kulturelle uttrykkene – noe vi vil se på festivalen gjennom kunstneriske innslag blant annet fra de vepsiske gruppene Noid og Jousnen Jarved .
Nu maiddái kultuvrralaš vieruid hárrái – maid šaddat vásihit dáid riemuin dahje festiválas dáiddalaš čájálmasaid bokte , earret eará vepselaš joavkkuid Noid ja Jousnen Jarved bokte .
Man kan se på slike endringer med tristhet .
Dákkár nuppástusat sáhttet šlundudit olbmo .
Men man kan også se på det som en styrke ved urfolks kulturer .
Muhto sáhttá maiddái nu geahččat ahte dát nannejit eamiálbmogiid kultuvrraid .
Vi har stor evne til å tilpasse oss skiftende betingelser , enten det skyldes naturens luner eller andre forhold .
Nuppe dáfus mii nákcet heivehit iežamet dilálašvuođaide mat dađistaga muhttašuvvet , ležžet dal luonddu nuppástumit dahje eará dilálašvuođat .
Derfor har vi vært her lenge og derfor skal vi skal fortsatt være her lenge .
Danne mii leat leamaš dáppe gihká ja danne mii ain áigut leat dáppe guhká .
Våre språk og våre kulturelle uttrykk er en kilde til glede og utvikling både for oss selv og våre naboer , så lenge vi evner å ta vare på språk og kultur .
Min gielat ja kultuvrralaš dábit leat illun ja ovdáneapmin sihke midjiide alcceseamet ja min siidaguimmiide , nu guhká go mii nagadit áimmahuššat giellamet ja kultuvramet .
Derfor er det viktig å møtes og å dele erfaringer og kulturelle opplevelser .
Danne lea deaŧalaš deaivvadit ja juogadit vásáhusaid ja kultuvrralaš illobottuid .
For både vepsere og samer spiller ungdoms engasjement en viktig rolle for å videreføre og utvike kulturen .
Sihke vepselaččaide ja sámiide leat nuoraid doaimmat ja beroštumit deaŧalaččat ovddidit kultuvrra .
Jeg er derfor glad for at Riddu Riđđu – festivalen så sterkt fronter barn og ungdom under festivalen .
Lean danne ilus go Riddu Riđđu-festivála nu garrasit deattuha mánáid ja nuoraid doaimmaid .
Det er mitt ønske at vepsernes besøk her vil styrke nettverk mellom unge med urfolksbakgrunn .
Sávan ahte vepselaččaid galledeapmi dáppe nanne eamiálbmogiid nuoraid oktavuođaid .
Det er de unge som er urfolkenes viktigste ressurs for framtida .
Nuorat han leat ge eamiálbmogiid boahtteáigge resursan .
Jeg vil igjen ønske dere vepsiske gjester hjertelig velkommen hit .
Háliidan fas sávvat didjiide vepselaš gussiide bures boahtima deike .
Tale til nye samiske veivisere
Sárdnon ođđa sámi ofelaččaid
Hei alle sammen !
Dearvva buohkaide !
Det er alltid en stor glede å presentere nye samiske veivisere .
Lea álo stuorra illu almmuhit ođđa sámi ofelaččaid .
De ungdommene som skal arbeide som veivisere dette nye året er ( altså ) :
Nuorat geat galget bargat ofelažžan dán ođđa jagis , leat ( nappo ) :
Anna Cicilie Somby Westerfjell fra Snåsa
Anne Cicilie Somby Westerfjell , Snåases
Anne Margaretha Kuhmunen Oskal fra Nordland
Anne Margaretha Kuhmunen Oskal , Nordlánddas
Ánde Trosten fra Tana
Ánde Trosten , Deanus
Dere har et spennende og utfordrende år i møte !
Din lea vuordimin gelddolaš ja hástaleaddji jahki !
Jeg må si at jeg har vært imponert over det arbeidet som gjøres av de samiske veiviserne .
Ferten dadjat ahte lean hui čeavlái bargguid hárrái maid sámi ofelaččat dahket .
Veiviserne har stått frem som fine representanter for det samiske samfunnet og for samisk ungdom .
Ofelaččat leat duođaid leamaš sámi servodaga ja sámi nuoraid buorit ovddasteaddjit .
De har gjort et godt arbeid med å spre kunnskap om samer og samiske samfunn til ungdom i ulike deler av landet .
Sii leat bargan buriid bargguid gilvit dieđuid sámiid ja sámi servodaga birra nuoraide sierranas guovlluin riikkas .
I den sammenheng mener jeg det er heldig at dere arbeider i team , og at dere kommer fra forskjellige deler av Sápmi , og har tilknytning til forskjellige deler av samisk samfunnsliv .
Oaivvildan dán oktavuođas lea vuogas ahte dii bargabehtet joavkun , ja ahte dii boahtibehtet sierranas guovlluin Sámis , ja ahte dii gullabehtet sierranas osiide sámi servodateallimis .
Det er noe av styrken med det samiske , vi har et stort mangfold og det er viktig at andre får kjennskap til det samiske mangfoldet .
Dát han lea ge sámiid givrodahkan . Mis lea stuorra máŋggaláganvuohta ja lea deaŧalaš ahte earát bohtet dovdat sámi máŋggaláganvuođa .
Flertallsregjeringen har det utgangspunkt at kunnskaper om samene , om språk , kultur og samfunnsforhold bidrar positivt når det gjelder holdninger til samer og samiske forhold .
Eanetlohkoráđđehusa oaidnu lea dat ahte máhttu sámiid , sámi giela ja kultuvrra ja servodatdili birra , dagaha positiiva guottuid sámiid ja sámi dilálašvuođaid birra .
Den kontakten og den formidlingen veiviserne gjør direkte til ungdom er et viktig bidrag i denne sammenheng .
Oktavuohta man ofelaččat ožžot njuolgga nuoraiguin ja dieđuid gilvin sidjiide , leat hui deaŧalaččat dán oktavuođas .
Det er derfor flertallsregjeringen har gjort Veiviserprosjektet til en fast ordning .
Danne eanetlohkoráđđehus lea dahkan Ofelašprošeavtta bistevaš ortnegin .
Veivisernes arbeid kommer i tillegg til – ikke i stedet for det arbeidet som gjøres i skolen .
Ofelaččaid bargu lea lassin – iige dan barggu sajis mii dahkko skuvllas . Lea deaŧalaš dan diehtit .
De skolene som tar i mot veiviserne får et større utbytte av besøket hvis de på forhånd har hatt samiske tema på timeplanen .
Skuvllat geat váldet vuostá ofelaččaid , ožžot stuorát ávkki sin galledeamis jos dain ovddalgihtii leat leamaš sámi fáttát diibmoplánas .
Jeg er glad for at flere og flere skoler gjør en innsats på dette feltet .
Mun lean ilus go eanet ja eanet skuvllat geavahit searaid dasa .
Flertallsregjeringens mål er selvsagt at alle elever i Norge skal lære om samene .
Eanetlohkoráđđehusa mihttomearrin lea dieđusge ahte buot oahppit Norggas galget oahppat sámiid birra .
Jeg vil takke Samisk Høgskole for en god organisering av opplegget for de samiske veiviserne .
Giittán Sámi allaskuvlla buori organiserema ovddas mii lea dahkkon sámi ofelaččaid várás .
Jeg vil også spesielt takke dere som nå går av som samiske veivisere , Gry , Sagka og Maret , for den innsatsen dere har gjort .
Dáhtun erenoamážit giitit din geat dál heaitibehtet ofelažžan , Gry , Sagka ja Máret , dan barggu ovddas maid lehpet dahkan .
Og jeg vil samtidig ønske dere som skal overta som nye veivisere , Anna Cicilie , Anne Margaretha og Ánde , lykke til med det viktige arbeidet som dere skal gjøre !
Ja dáhtun seammás sávvat didjiide , geat álgibehtet ođđa ofelažžan , Anne Cicilie , Anne Margaretha ja Ánde , lihku dan deaŧalaš bargui man galgabehtet bargat !
Tale / artikkel , 30.05.2008
Sárdni / artihkal , 30.05.2008
Tale til Sametinget
Tale til Sametinget
Ærede Sametingspresident , rådsmedlemmer , Sametingets representanter og gjester .
Gudnejahttojuvvon Sámediggepresideanta , ráđđelahtut , Sámedikki áirasat ja guossit .
Det er en stor glede for meg å besøke Sametinget .
Stuorra illu lea munnje galledit Sámedikki .
Vårt prinsipielle grunnlag for samepolitikken er at staten Norge er etablert på territoriet til to folk , samer og nordmenn .
Min prinsihpalaš vuođđu sámepolitihkkii lea ahte Norgga stáhta lea vuođđuduvvon guovtti álbmoga eatnamiidda , sámiid ja dážaid .
Begge folkene har den samme rett og det samme krav på å kunne utvikle sin kultur og sitt språk .
Goappašiin álbmogiin leat oktat vuoigatvuohta ja gáibádus beassat ovddidit iežas kultuvrra ja giela .
Dere vet at samepolitikken handler om de grunnleggende prinsippene og om de små enkeltsakene .
Dii diehtibehtet ahte sámepolitihkas lea sáhka vuođđoprinsihpain ja duoin unnibuš bođuáššiin .
Derfor er jeg ekstra glad for å besøke Sametinget samme dag som Arbeids- og inkluderingsministeren presenterer regjeringens stortingsmelding om samepolitikken – nettopp her i Karasjok og i Sametinget .
Danne lean mun erenoamáš ilolaš go beasan galledit Sámedikki seammá beaivvi go Bargo- ja searvadahttinministtar bidjá ovdan ráđđehusa stuorradiggedieđáhusa sámepolitihka birra – jure justa Kárášjogas ja Sámedikkis .
Soria Moria-erklæringen danner sammen med internasjonale konvensjoner , nasjonal lovgivning og aktivt samarbeid med Sametinget , regjeringens fundament for å bevare og utvikle samisk kultur i Norge .
Soria Moria-julggaštus lea oktan riikkaidgaskasaš konvenšuvnnaiguin , riikkalaš lágaiguin ja min aktiiva ovttasbargguin Sámedikkiin , ráđđehusa vuođđu mas áigu seailluhit ja ovddidit sámi kultuvrra Norggas .
Norge startet for alvor i 1980 arbeidet med å avklare samiske kultur- og rettighetsspørsmål .
Norga duođas álggahii čielggadit sámi kultur- ja vuoigatvuođaáššiid jagi 1980 .
Siden da har det skjedd en gjennomgripende endring og et fundamentalt løft i norsk samepolitikk .
Dan rájis lea dáhpáhuvvan čađamanni nuppástus ja fundamentála áŋgiruššan norgalaš sámepolitihkas .
Arbeidet har gitt resultater .
Bargu lea buktán bohtosiid .
Stortinget har vedtatt en egen grunnlovsbestemmelse ( §110a ) som slår fast at det påligger norske myndigheter å legge forholdene til rette for at den samiske folkegruppe kan sikre og utvikle sitt språk , sin kultur og sitt samfunnsliv .
Stuorradiggi lea mearidan sierra vuođđoláhkamearrádusa ( §110a ) mii nanne ahte norgalaš eiseválddiid ovddasvástádus lea láhčit dilálašvuođaid nu , ahte sámi álbmotčearda sáhttá seailluhit ja ovddidit iežas giela , kultuvrra ja servodateallima .
Norge ratifiserte i 1990 ILO-konvensjon nr 169 om urfolk og stammefolk i selvstendige stater .
Norga lea jagi 1990 ratifiseren ILO-konvenšuvnna nr. 169 mii lea álgoálbmogiid ja álbmotčearddaid birra iešheanalaš riikkain .
Sametinget er etablert som et representativt organ for den samiske befolkning , direkte valgt av samene selv .
Sámediggi lea sámi álbmogii vuođđudan ovddasteaddji orgána maid sámit ieža leat válljen njuolggoválggas .
Det er vedtatt en særskilt samelov med egne språkregler .
Sierra sámeláhka lea mearriduvvon , mas leat giellanjuolggadusat .
Samisk er anerkjent som offisielt språk på linje med det norske i forvaltningsområdet for samisk språk .
Sámegiella lea dohkkehuvvon almmolaš giellan ovtta dásis dárogielain sámegiela hálddašanguovllus .
Det er fastsatt en egen samisk læreplan som er i bruk både i og utenfor forvaltningsområdet .
Mearriduvvon lea sierra sámi oahppoplána mii lea geavahusas sihke siskkobealde ja olggobealde hálddašanguovllu .
Samiske språk- og kultursentra er i dag etablert mange steder i landet .
Sámi giella- ja kulturguovddážat leat odne ásahuvvon máŋgga guvlui riikkas .
På denne måten bevares og utvikles samisk kultur , fellesskap og identitet .
Dainna lágiin seailluhuvvo ja ovddiduvvo sámi kultuvra , searvevuohta ja iešvuođaláhki .
Regjeringen har økt tilskuddene til de samiske avisene .
Ráđđehus lea lasihan doarjagiid sámi aviissaide .
Det er opprettet en egen samisk høgskole og et samisk teater .
Sierra sámi allaskuvla ja sámi teáhter leat ásahuvvon .
Viktige skritt for den samiske befolkningen de senere år har vært finnmarksloven , med Finnmarkseiendommen og den nylig oppnevnte Finnmarkskommisjonen .
Maŋimuš jagiid dehálaš lávkkit leat sámi álbmogii leamaš finnmárko ­láhka oktan Finnmárkkuopmodagain ja gieskat nammaduvvon ođđa Finnmárkokommišuvdna .
Regjeringen har i forslaget til plandelen av ny plan- og bygningslov gått inn for å gi Sametinget innsigelsesrett i forhold til saker av vesentlig betydning for samisk kultur og næringer .
Ráđđehus lea ođđa plána- ja huksenlága árvaluvvon plánaoasis dorjon addit Sámediggái vuostálastinvuoigatvuođa dakkár áššiin mat leat viehka dehálaččat sámi kultuvrii ja ealáhusaide .
Regjeringen arbeider sammen med Finland og Sverige og sametingene i de tre landene med tanke på å utforme en Nordisk samekonvensjon .
Ráđđehus bargá ovttasráđiid Suomain ja Ruoŧain ja dán golmma davvi ­riikka sámedikkiiguin oažžun dihte hábmemassii Davviriikkalaš sámekonvenšuvnna .
Slik kan vi bidra til at den samiske befolkningen skal kunne bevare og utvikle sin kultur , sitt språk og sitt samfunnsliv på tvers av statsgrensene .
Nu mii sáhttit veahkkin doarjut sámi álbmoga , vai nagada seailluhit ja ovddidit iežas kultuvrra , giela ja servodateallima beroškeahttá riikkarájiin .
Forslagene fra Samerettsutvalget II er nå ute på høring , det samme gjelder Kystfiskeutvalgets innstilling .
Sámevuoigatvuođaid nuppi lávdegotti árvalusat leat dál gulaskuddamis , ja nu leat Riddoguolástuslávdegottige árvalusat .
Alle disse skrittene er av stor betydning – og vi skal fortsette arbeidet med å klarlegge samiske rettsforhold og sikre naturgrunnlaget for at samisk kultur kan bli videreført , også utenfor Finnmark .
Buot dát lávkkit leat viehka dehálaččat – ja mii áigut joatkit sámi riektedili čielggadeami ja sihkkarastit ahte sámi kultuvrra luondduvuođđu joatkašuvvá , maiddái olggobealde Finnmárkku .
Samepolitikk er også velferdspolitikk .
Sámepolitihkka lea maid čálgopolitihkka .
Et godt barnehagetilbud , kvalitet i opplæringen , en trygg eldreomsorg er viktig også for samiske brukere .
Buorit mánáidgárdefáladagat , buorredásat oahpahus ja oadjebas boarásmanvuođa fuolla leat dehálaččat sámi geavaheddjiide .
Her er språk et nøkkelord .
Dákko lea giella čoavddasátni .
Vi må også ta inn over oss variasjonene i det samiske samfunnet og makte å ivareta også de mindre samiske gruppenes behov .
Mii fertet maid váldit vuhtii sámi servodaga rievddalmasvuođaid ja nagadit atnit ávvira unnibušge sámejoavkkuid dárbbuin .
I den sammenheng har det stor betydning at Tysfjord kommunene ( 2005 ) og Snåsa kommunene ( 2008 ) nå er en del av forvaltningsområdet for samisk språk .
Dán oktavuođas lea dehálaš ahte Divttasvuona suohkan ( 2005 ) ja Snoasa suohkan ( 2008 ) dál leat oasit sámi giela hálddašanguovllus .
Sametinget har i de snart 19 år det har eksistert vært et kraftsentrum for utviklingen av det samiske samfunnet .
Sámediggi lea farga leamaš 19 jagi ja leamaš fápmoguovddáš sámi servodaga ovddideamis .
Det er en ambisjon for regjeringen å styrke Sametingets stilling som talerør for det samiske folk .
Politihkainis ja vuoruhusaidisguin Sámediggi lea čađat leamaš dehálaš bealli otnáš sámi kultuvrra ja servodateallima nannemis .
Sametinget har også maktet å bygge gode relasjoner til andre offentlige organer , blant annet gjennom samarbeidsavtalene med fylkeskommunene i samiske områder .
Sámediggi lea maid nagadan hukset buriid oktavuođaid eará almmolaš orgánaide , ee. go lea soahpan ovttasbargguid fylkasuohkaniiguin sámi guovlluin .
Gjennom sitt internasjonale engasjement har Sametinget bidratt til å gjøre norsk og nordisk samepolitikk kjent , og mange ser i dag til Norge og Sametinget for å finne inspirasjon og modeller til sitt eget arbeid med urfolk og minoriteter .
Riikkaidgaskasaš áŋgiruššamiiguin Sámediggi lea leamaš mielde dahkamin norgalaš ja davviriikkalaš sámepolitihka dovddusin , ja ollugat gehččet odne Norgii ja Sámediggái gávdnan dihte moktaga ja bargo ­vugiid álgoálbmogiid ja unnit veahkadagaid ávkin .
Sametinget har spilt en viktig rolle i utviklingen av internasjonalt samarbeid og internasjonale instrumenter på urfolksområdet .
Sámediggi lea deavdán dehálaš rolla riikkaidgaskasaš ovttasbarggu ja gaskaomiid ovddideamis álgoálbmotsuorggis .
På dette området har det vært et nært og godt samarbeid mellom regjeringen og Sametinget , for eksempel i forbindelse med FN-erklæringen om urfolks rettigheter som ble vedtatt av FNs generalforsamling 13. september 2007 og som Norge har sluttet seg til .
Dán suorggis lea leamaš lagaš ja buorre ovttasbargu ráđđehusas ja Sámedikkis , omd. go ON-julggaštussii mearriduvvojedje álgoálbmogiid vuoigatvuođat , maid ONa dievasčoahkkin mearridii čakčamánu 13. b . 2007 , ja maid Norgage lea dorjon .
Sametinget er den viktigste premissleverandøren i utviklingen av regjeringens samepolitikk .
Sámediggi lea deháleamos eaktudeaddji ráđđehusa sámepolitihka ovddideamis .
Gjennom konsultasjonsavtalen mellom de statlige myndighetene og Sametinget har samarbeidet og dialogen blitt styrket .
Gulaskuddansoahpamuša geažil mat leat leamaš stáhtalaš eiseválddiid ja Sámedikki gaskkas , lea ovttasbargu ja gulahallan nanusmuvvan .
Fra regjeringens side har vi opplevd konsultasjonene med Sametinget som et godt redskap for å finne frem til praktiske og omforente løsninger som både ivaretar samiske hensyn og andre samfunnshensyn .
Ráđđehusa beales mii leat vásihan konsultašuvnnaid Sámedikkiin buorre reaidun gávnnahit geavatlaš ja sohppojuvvon čovdosiid maiguin sihke sámi áššit ja eará servodatáššit bures váldojuvvojit vuhtii .
I de tilfeller hvor konsultasjonene ikke fører til enighet , gir prosedyrene også sikkerhet for at de ulike syn kommer klart fram .
Dain dáhpáhusain main eat leat lihkostuvvan konsultašuvnnain boahtit ovttamielalašvuhtii , bargomeanut sihkkarastet ahte sierra oainnutge bohtet čielgasit ovdan .
Dette er særlig viktig i forbindelse med Stortingets behandling av sakene .
Dát lea erenoamáš dehálaš Stuorradikki áššemeannudeami oktavuođas .
Til tross for Sametingets styrkede stilling og den positive utviklingen vi har sett på mange områder i det samiske samfunnet de siste tiårene , så har Sametinget og regjeringen fremdeles store og viktige oppgaver som må løses på det samepolitiske området .
Vaikko Sámedikki sajádat lea nanusmuvvan ja mii leat oaidnán positiiva ovdáneami máŋgga suorggis sámi servodagas maŋimuš logiid jagiid , de ain leat Sámedikkis ja ráđđehusas stuorra ja dehálaš bargamušat mat fertejit čađahuvvon sámpolitihkalaš suorggis .
La meg her nevne ett særlig viktig tema – som vi også omtaler i stortingsmeldingen ; det samiske språket , og betydningen av språket som meningsformidler og kulturbærer , og som redskap for muntlig og skriftlig kommunikasjon mellom mennesker i det samiske samfunn .
Namahehkon mun dás ovtta erenoamáš dehálaš fáttá – mii maid namahuvvo stuorradiggedieđáhusasge ; namalassii sámegiela ja dan man dehálaš giella lea oaiviliid guoddin ja kulturguoddin , ja gaskaoapmin mainna olbmot gulahallet njálmmálaččat ja čálalaččat sámi servodagas .
Mange kommuner og lokalmiljøer gjør et stort arbeid for å bevare og utvikle og bruke språket .
Váldooaidnu lea dattetge ahte sámegiella lea áitojuvvon dilis , maiddái dange guovllus maid mii odne gohčodit sámegiela hálddašanguovlun .
Hovedbildet er likevel at samisk språk er i en utsatt posisjon , også innenfor det som i dag er forvaltningsområdet for samisk språk .
Nu lea dilli davvisámegielas , muhto dat doallá deaivása erenoamážit duoin unnibuš gielain , namalassii nuortalaš gielas , julevsámegielas ja lulli- dahje oarjilsámegielas .
Det gjelder nordsamisk , men det gjelder særlig de mindre språkene ; østsamisk , lulesamisk og sørsamisk .
Dáid hástalusaid mii fertet váldit duođas , iiba uhccánge dannego giella lea guovddážis go olmmoš deaivvada almmolaš servodagain .
Ikke minst fordi språket står så sentralt i det enkelte menneskets møte med det offentlige .
Iskkadeamit čájehit ahte sámegiela máhttu ja sámi kulturmáhttu lea váillálaš ollu almmolaš doaimmahusain .
Skal vi sikre gode og likeverdige offentlige tjenester til den samiske befolkning er det avgjørende at det finnes kunnskap og kompetanse knyttet til samisk språk og samiske forhold innenfor forvaltningen generelt , og spesielt i de virksomheter som leverer tjenester og tiltak til befolkningen .
Jos galgat lihkostuvvat oažžut áigái buriid ja ovttadássásaš almmolaš bálvalusaid sámi álbmogii , de lea mearrideaddji dehálaš ahte almmolaš hálddahusain oppalohkái lea diehtu ja máhttu sámegielas ja sámi áššiid birra , eren ­oamážit dain doaimmahusain mat galget bálvalit álbmoga ja čađahit doaibmabijuid .
En viktig oppgave fremover blir derfor å øke denne type kompetanse i samisk språk og kultur , og øke rekrutteringen til høyere utdanning i samisk språk .
Okta dehálaš čađaheamuš dás maŋás lea buoridit dákkár máhtu sámegielas ja kultuvrras , ja háhkat eanebuid váldit alit oahpu sámegielas .
For at det samiske språket skal få en sikker fremtid i Norge er det nødvendig med en felles innsats og bevisstgjøring , med et bredt spekter av tiltak på mange områder .
Vai sámegielas galgá leat oadjebas boahtteáigi Norggas , de lea dárbu oktasaš viggamušaide ja morráneapmái ja viiddis fieskái mas leat máŋggalágan doaibmabijut máŋgga suorggis .
Jeg vet at Sametinget er opptatt av disse spørsmålene , og jeg kan forsikre om at regjeringen vil være klar til å bistå med å finne strategier og tiltak som kan virke i et lengre perspektiv .
Mun dieđán ahte Sámediggi atná dehálažžan dáid áššiid , ja mun sáhtán nannet duohtan ahte ráđđehus lea gearggus veahkehit daid áššiid ovdánit strategiijaiguin ja doaibmabijuiguin mat dahket mađđása guhkit áigái .
Dette skal vi blant annet gjøre gjennom å lage en handlingsplan for samisk språk , et arbeid regjeringen også inviterer Sametinget til å delta i .
Dan mii áigut ee. dahkat nu , ahte mii válmmaštit sámegiela doaibma , ­plána mii lea dakkár bargu masa ráđđehus bovdet Sámedikki searvat .
Samisk bosetting og samisk kultur er nært knyttet til områder som i et nasjonalt perspektiv anses som distrikter .
Sámi ássamat ja sámi kultuvra leat lahka gittalagaid daiguin guovlluiguin maid mii riikkalaš perspektiivvas atnit distriktan dahje guovlun .
En vellykket distriktspolitikk er derfor en forutsetning for opprettholdelse og videreføring av samisk språk og kultur .
Lihkostuvvan vuorjjesguovlopolitihkka lea dan dihte eaktun sámegiela ja kultuvrra seailluheapmái ja ovddideapmái .
Samtidig har det vært viktig for regjeringen å styrke Sametingets særskilte rolle innen næringsutvikling .
Seammás lea ráđđehussii leamaš dehálaš nannet Sámedikki erenoamáš rolla ealáhusaid ovddideamis .
Sametinget har nå ansvaret for å forvalte verdiskapingsprogrammet for næringskombinasjoner .
Sámedikki ovddasvástádus lea dál hálddašit lotnolas ealáhusaid árvoháhkanprográmma .
I 2008 er det bevilget 6,5 mill. kroner til dette .
Jahkái 2008 leat juolluduvvon 6,5 milj. ruvnnu dasa .
Sametinget har også innledet et samarbeid med Innovasjon Norge som skal munne ut i en samarbeidsavtale .
Sámediggi lea maid álggahan ovttasbarggu Innovasjon Norge nammasaš doaimmahusain , mas galggašii válbmat ovttasbargansoahpamuš .
Gjennom aktiv medinnflytelse på disse og andre områder ønsker regjeringen at Sametinget kan være med og ta del i felles utfordringer for å trygge bosetting , sysselsetting , næringsutvikling , verdiskaping og velferd .
Dainna , ahte Sámediggi aktiivvalaččat lea mielde váikkuheamen dáidda ja eará surggiide , ráđđehus dáhttu ahte dat galgá sáhttit oasis váldit oktasaš ovddasvástádusas ássamiid , bargodili , ealáhusaid ovddideami , árvobuvttadeami ja čálggu hástalusain .
Sametingspresident ,
Sámediggepresideanta ,
Det samiske samfunnets største ressurs er menneskene , som hver dag kan gjøre sitt for å holde den samiske kulturen levende .
Sámi servodaga stuorimus resursa leat olbmot , guđet juohke beaivvi sáhttet dahkat oasiset vai sámi kultuvra bissu ealasin .
På vegne av regjeringen ønsker jeg representantene lykke til med de viktige oppgavene dere står overfor .
Ráđđehusa beales mun sávan áirasiidda lihku daiguin dehálaš bargguiguin mat leat din ovddal .
Tale ved AUFs arrangement på Utøya
Sárdni AUFs lágideamis Utøyas
Tyrifjorden , 22. juli 2012
Tyrifjorden , suoidnemánu 22. b. 2012:s
Kjære AUF-ere Kjære alle sammen ,
Ráhkis AUF- árat Ráhkis buohkat ,
Det er godt å være her igjen .
Lea fas buorre leat dáppe .
Og samtidig vondt .
Ja seammás lossat .
Godt enda en gang å kjenne Utøyahjertets varme slag .
Buorre vel oktii dovdat Utøyaváimmu liegga julkasa .
Føle magien i over 50 år med livsglede og latter – engasjement og ungdom .
Dovdat earenoamášvuođa go badjel 50 jagi dáppe lea leamašan eallinmokta ja reaškkas – beroštupmi ja nuorat .
Komme hjem .
Boahtit ruoktot .
Desto vondere er det å kjenne gufset fra ondskapens timer i fjor .
Dađi lossadet lea dovdat diimmá jagi bahávuođa diimmuid vuoiŋŋa .
Alle som ble drept så brutalt og uten nåde .
Buohkat geat gottáhalle nu roavvát ja árpmuhemiid .
Alle som ble kvestet for livet .
Buohkat geat hávváduvve eallinahkái .
Alle som ble jaget rundt .
Buohkat geat oaguhuvvojedje birra .
Dette vil for alltid være Utøyas doble arv .
Dát boahtá agibeaivái leat Utøya duppal árbin .
I skjønnhetens skygge vil uhyggen hvile .
Čábbodaga suoivvanasas boahtá ruojusvuohta vuoiŋŋastit .
Selv ett år etter er det knapt mulig å forstå lidelsen og frykten på Utøya 22. juli i fjor .
Vel jagi maŋŋel illá lea vejolaš ipmirdit gillámuša ja balu mii Utøyas lei diibmá suoidnemánu 22 .
Desto mer imponerende er det som har skjedd siden .
Danin lea eambbo hirpmáhuhtti dat mii dan rájes lea dáhpáhuvvan .
AUF reiste seg .
AUF badjánii .
Ungdom over hele landet sluttet rekkene .
Nuorat miehtá riikkas serve .
De fant seg ikke i at engasjement skulle avle død .
Sii eai dohkkehan ahte beroštumi geažil galggai massit heakka .
Og meldte seg til tjeneste for demokratiet .
Ja sii dieđihedje iežaset demokratiija bálvalussii .
Tusenvis har i løpet av året svart på vold med deltakelse .
Duháhiid mielde leat searvamiin vuosttildan veahkaválddálašvuođa .
Ikke bare i AUF .
Ii dušše AUF:s .
Også i Unge Høyre .
Maiddái Olgešbellodaga Nuorain .
I Natur og Ungdom .
Luonddu ja Nuorain .
I Norsk Folkehjelp .
Norgga Álbmotveahkis .
De er 22. juli-generasjonen .
Sii leat suoidnemánu 22. b. - buolva .
Landets framtid .
Riikka boahtteáigi .
Vårt håp .
Min doaivva .
En viktig lærdom skal vi alt nå hente fra dere unge .
Dehálaš oahpu áigut d ��l juo viežžat dis nuorain .
Vi skal aldri mer være likegyldige .
Mii eat goassege šat galgga leat berošmeahttumat .
Våre åpne demokratiske samfunn gir rom også for ekstremisme .
Min rabas demokráhtalaš servodat addá maiddái saji ekstremismii .
Nettet oversvømmes av sjikaner .
Neahtas gávdno ollu gutnehuhttin .
Vi har for lenge oversett hatefulle ytringer .
Mii leat beare guhká gidden čalmmiid vaššás cealkámušaide .
Vi kan ikke – og vil ikke lenger lukke øynene .
Mii eat sáhte – eat ge áiggu šat gokčat čalmmiid .
For likegyldighet kan lett oppfattes som taus aksept .
Berošmeahttunvuohta álkit sáhttá áddejuvvot leame jávohis dohkkeheapmin .
Det vet vi av historien .
Historjjás mii dan diehtit .
Framtiden vil med rette dømme oss hardt om vi ikke sier fra .
Boahtteáigi boahtá min sivahallat garrasit jus eat dieđit .
Om vi passivt lar hatet gi næring til vold .
Jus mii passiivvalaččat diktit vaši leat veahkaválddálašvuhtii vuođđun .
I 22. juli-generasjonens ånd skal vi derfor se den forfulgte .
Danin mii galgat suoidnemánu 22. b. - buolvva vuoiŋŋas oaidnit dan gii oaguhuvvo .
Møte det blinde hatet med kunnskap og argumenter .
Dustet čiegus vaši máhtolašvuođain ja ákkastallamiiguin .
Vise at demokratiet er sterkere enn den verste trusselen .
Čájehit ahte demokratiija lea nannoseappot go vearrámus áitta .
Våre døde kommer aldri tilbake .
Mis dat geat jápme eai boađe goassege ruovttoluotta .
Men vi skal minnes dem i takknemlighet .
Muhto mii galgat sin muittašit giitevašvuođas .
Igjen og igjen skal vi dele bildene av samhold og varme .
Fas ja fas ain galget juogadit oktiigullevašvuođa ja liekkusvuođa govaid .
Huske drømmene de bar på .
Muitit nieguid mat sis ledje .
Fortelle historiene med glede .
Muitalit historjjáid iluin .
Vi skal lære oss å huske livene de levde mer enn dødens øyeblikk .
Mii galgat oahppat muitit eallimiid maid sii elle eambbo go jápminbottu .
Vi skal være der for dere som bærer synlige og usynlige sår .
Mii galgan doarjjan didjiide geat guoddibehtet oinnolaš ja oaidnemeahttun háviid .
I små og store fellesskap skal vi se dere som ikke takler hverdagen .
Smávva ja stuora searvevuođain galgat mii oaidnit din geat ehpet nagot hálddašit árgabeaivvi .
Som ikke finner ro på skolen .
Geat ehpet gávnna jaskatvuođa skuvllas .
Som sliter .
Geat rahčabehtet .
Når kulden og mørket kommer skal vi være der for dere .
Mii galgat didjiide doarjjan go buolaš ja seavdnjadas boahtá .
Sammen skal vi søke lyset og gleden igjen .
Ovttas mii galgat ohcalit čuovgga ja ilu fas .
Møtet med så mye ung død har lært oss hvilken gave livet er .
Mii leat oahppan makkár skeaŋka eallin lea go leat vásihan man ollu nuorat leat jápmán .
Ingen er skånet .
Ii oktage leat árpmihuvvon .
Også et ungt hjerte kan stilne .
Maiddái nuorra váibmu sáhttá jaskkodit .
Derfor skal vi åpne sansene for livet her og nå .
Danin mii galgat rahpat dál ja dalán áiccuid eallimii .
Vi skal nyte smaken av sommer .
Mii galgat návddašit geasi smáhka .
Kose oss med lyden av by .
Naffát gávpoga jienaiguin .
Se storheten i en plagsom lillesøster .
Leat čeavlái dainna jus lea givssálaš unnaoappáš .
Og vi skal fortelle hverandre glade historier fra Utøya .
Ja mii galgat muitalit nubbi nubbái suohtas Utøya historjjáid .
De varme minnene kan ingen ta fra oss .
Liekkus muittuid ii sáhte oktage mis váldit eret .
De er våre i evighet .
Dat leat min agibeaivái .
La oss ære de døde ved å glede oss over livet .
Ilolašvuođain eallima ovddas mii gudnejahttit sin geat leat jápmán .
Tale ved minnekonsert på Rådhusplassen
Sárdni Ráđđeviessošilju muitokonsearttas
Oslo , 22. juli 2012
Oslo , suoidnemánu 22.b.2012:s
Deres Kongelige Høyhet , kjære alle sammen ,
Gonagaslaš allavuohta , Ráhkis buohkat ,
Det er så godt å se dere !
Lea nu buorre fas din oaidnit !
Ett år etter gjør vi det igjen : Fyller gatene .
Jagi maŋŋel mii fas dan dahkat : Deavdit gáhtaid .
I tillit til hverandre og vårt åpne samfunn .
Dorvvolašvuođas nubbi nubbái ja min rabas servodahkii .
Vi hadde et valg .
Mii sáhtiimet válljet .
Vi kunne stengt oss inne bak fryktens dør .
Mii sáhtiimet giddet iežamet balu uvssaid duohkái .
Reist gjerder av mistillit .
Cegget eahpeluohttámuša áiddiid .
I stedet åpnet vi opp og bygget broer av tillit .
Mii baicca rahpaseimmet ja huksiimet luohttámuša šalddiid .
Det var vårt spontane svar på vold i fjor .
Dat lei min báifáhkka vástádus diimmá veahkaválddálašvuhtii .
Vi valgte rett .
Mii válljiimet riekta .
Verden har ikke bedre vern mot terror enn åpenhet , demokrati og humanitet .
Máilmmis ii gávdno buoret suodji terrora vuostá go rabasvuohta , demokratiija ja olmmošvuohta .
Det gjør oss ikke usårbare .
Dat ii daga min fallemeahttumin .
Vi trenger politi og kontroller .
Mii dárbbašit politiija ja dárkkistemiid .
Utstyr , fasthet og vilje til å hindre dem som vil bruke vold .
Dávviriid , stargatvuođa ja dáhtu hehttet sin geat háliidit geavahit veahkaválddálašvuođa .
Likevel .
Liikká .
Folkets handlinger det siste året betyr mest :
Álbmoga dagut maŋemus jagi leat dehálepmosat .
Tilliten i samfunnet , troen på demokratiet øker .
Luohttámuš servodagas , jáhkku demokratiijii lassána .
Tusenvis har meldt seg til tjeneste for fellesskapet i frivillige organisasjoner og politiske partier .
Duháhiid mielde leat dieđihan searvevuođa bálvalussii eaktodáhtolaš organisašuvnnaide ja politihkalaš bellodagaide .
Og flere tar til motmæle mot hatefulle ytringer .
Ja eambbogat vuosttildišgohtet vaššilágan cealkámušaid .
Hundretusener har opplevd styrken i å stå sammen , i å slå ring om våre verdier .
Máŋga čuohteduhát olbmo leat vásihan nannodaga oktiisearvamis , ja das ahte doarjut min árvvuid .
Slik har vi skapt mer demokrati og mer åpenhet
Nu mii leat ásahan eambbo demokratiija ja eambbo rabasvuođa .
I dag er det tid for å takke alle som har bidratt gjennom et tungt år .
Odne lea áigi giitit buohkaid geat dan lossa jagis leat veahkehan .
Hans Majestet Kongen , som gråt med sitt folk .
Majestehta Gonagas , gii čierui iežas álbmogiin .
Hele den kongelige familien , som var så inderlig til stede da vi trengte det som mest .
Visot gonagaslaš bearaš , mii searvvai ollásit dalle go eanemusat dárbbašeimmet dan .
Det er tid for å takke de frivillige .
Lea áigi giitit eaktodáhtolaččaid .
Redningsmannskapene og nødetatene .
Gádjunveagaid ja heahteetáhtaid .
Dere unge som har tatt vare på hverandre .
Din nuoraid geat lehpet váldán vára nubbi nuppis .
Ansatte i departementene .
Departemeanttaid bargiid .
Alle dere som har håndtert rettssaken med verdighet og ro .
Buohkaid din geat lehpet hálddašan diggeášši gelbbolaš miellaguottuin ja miellamášuin .
Det er så uendelig mange : lærere , helsepersonell prester , imamer ,
Dat leat hirbmat ollugat : oahpaheaddjit , dearvvašvuođabargit báhpat , imámat ,
Dere som har stilt opp for en nabo , kollega , venn eller slektning .
Dii geat lehpet veahkehan ránná , bargoustiba , olbmá dahje fuolkki .
Summen av alles innsats gjør at vi kan rette blikket framover i håp og tro .
Buohkaid árjjat oktiibuot dahket ahte mii sáhttit doaivagiin ja jáhkuin geahčestit ovddasguvlui .
Håp om at de som fortsatt lider skal få trøst .
Doaivagiin ahte sii geat ain gillájit galget oažžut jeđđehusa .
Tro på samhold , toleranse og anstendighet .
Jáhkku ovttasdoaibmamii , gierdevašvuhtii ja šigolašvuhtii .
I hele dag , og over hele landet har vi mintes de 77 som ble drept .
Olles beaivvi , ja miehtá riikka leat mii muittašan dan 77 geat gottáhalle .
Det har vært trist , men også godt .
Dat lea leamašan lossat , muhto maiddái buorre .
Godt fordi vi har lovet å huske drømmene de bar på .
Buorre go mii leat lohpidan muitit daid nieguid mat sis ledje .
Fortelle de varme historiene .
Muitalit daid liekkus historjjáid .
22. juli skal for all framtid være deres dag .
Suoidnemánu 22. b galgá boahtteáiggis álohii leat sin beaivi .
En dag for å minnes dem som døde .
Beaivi goas mii muittašit sin geat jápme .
Og en dag for å reflektere over livet .
Ja beaivi goas mii jurddašit eallima birra .
Ugjerningene i fjor synliggjorde livets umistelighet .
Vearredagut diibmá oainnusindahke man mávssolaš eallin lea .
Brått kan det være over .
Fáhkka dat sáhttá leat nohkan .
Ingen av oss vet når .
Ii oktage mis dieđe goas .
Ingen av oss vet hvem .
Ii oktage mis dieđe gii .
Det gjelder å vise kjærlighet og omsorg mens vi har livet som gave .
Galgá čájehit ráhkisvuođa ja fuola dan bále go mis lea eallin skeaŋkan .
Nyte skjønnheten i en rose .
Návddašit lieđi čábbodaga .
Den vare tonen i musikk .
Hearkkes šuoŋa musihkas .
Varmen fra venner .
Olbmáid liekkusvuođa .
Tale / artikkel , 09.02.2009
Sárdni / artihkal , 09.02.2009
Manndalen i Kåfjord 6. februar 2009
Sártni Sámi álbmotbeaivvi guovvamánu 6. 2009
Lihku beivviin !
Lihku beivviin !
Samefolkets dag feires i bygder og byer over store deler av landet og i Sápmi forøvrig .
Sámi álbmotbeaivi ávvuduvvo gilážiin ja gávpogiin eanas báikkiin riikkas ja muđui nai Sámis .
Samefolkets dag , som er en offisiell flaggdag , viser at samisk kultur er en viktig del av det kulturelle fellesskapet i Norge .
Dat beaivi lea maid almmolaš levgenbeaivi . Dat fuomášuhttá ahte sámi kultuvra lea dehálaš oassin Norgga kultuvrralaš searvevuođas .
Vi ser at samisk kultur blomstrer og at flere og flere lokalsamfunn åpner døren til den samiske kulturen i området .
Mii oaidnit ahte sámi kultuvra ahtanuššá ja ahte eanet ahte eanet báikkálaš servodaga vuostáiváldet ja dohkkehit guovllu sámi kultuvrra .
Mange enkeltpersoner og mange lokalsamfunn har nedlagt et stort arbeid for å ta tilbake den samiske tilhørigheten i området .
Máŋga ovttaskasolbmo ja báikkálaš servodaga lea ollu návccaid geavahan sámi gullevašvuođa ealáskahttit guovllus .
Lokale tradisjoner er hentet fram for å understreke denne tilhørigheten , samtidig som helt nye samiske kulturuttrykk ser dagens lys .
Báikkálaš árbevieruid leat ohcan dán gullevašvuođa nannemis , seammás go áibbas ođđa sámi kultuvrralaš hámádaga riegádit .
Mange arbeider også for å styrke bruken av samisk språk .
Oallugat maiddai barget nannemis sámegiela geavaheami .
Jeg har i mange år fulgt det samepolitiske arbeidet som blir gjort i Kåfjord kommune .
Mun lean guhka jo čuovvun sámepolitihkalaš bargu Gáivuona suohkanis .
Jeg vet at det har vært stridigheter , men jeg vet også at mange ting har gått bra og jeg vet at det er utfordringer fremover med å styrke samisk språk og kultur .
Mun dieđan ahte dáppe leamas riidut , muhto mun dieđan dan seammás ahte ollu lea mannan bures ja mun dieđan ahte ain gávdnu hástalusat sámegiela ja sámekultuvra nannemis .
Sammenliknet med mange andre samiske områder i Troms samene heldige her i Kåfjord .
Eará sámi guovlluid ektui min fylkkas , de lea goit nu ahte sápmelaččat dáppe birget bures .
Dere har samisk barnehagetilbud til alle som ønsker det .
Dis lea sámi mánaidgárdefálaldat buohkaide geat dan dáhttot .
Det er mulig å få samiskundervisning på skolen , dere har et samisk språksenter , det finnes et samisk bibliotektilbud , samisk kultur er en naturlig del av kulturskolens virksomhet , dere har Ája Samisk Senter og dere har Riddu Riddu .
Dáppe lea vejolaš oažžut sámegieloahpahus skuvllain , sámi giellaguovddáš lea stuorra riggodat , dáppe gávdnu sámi girjerájusfálaldagat , sámi kultuvra lea oassi kulturskuvla doaimmain , dis lea Ája sámi guovddaš ja Riddu Riđđu .
Regjeringens mål er at samiske barn og unge skal kunne vokse opp med trygghet for egen kultur , språk og identitet .
Ráđđehusa mihttomearri lea ahte sámi manat ja nuorat galget beassat šaddat bájas oadjebasvuođain iežaset kultuvrii , gillii ja identitehtii .
Utforming og oppfølging av barne- og ungdomspolitikk for samiske barn og ungdom må ha som mål å skape oppvekstmiljøer for barn der samisk og norsk kultur i størst mulig grad har samme status og oppleves som likeverdige .
Sámi mánáid ja nuoraid mánáid- ja nuoraidpolitihka hábmemis ja čuovvoleamis ferte leat mihttomearrin ásahit dakkár bajásšaddanbirrasiid manaide gos sámi ja dáčča kultuvrras lea eanemus lági mielde seamma stáhtus ja gos dat adnojuvvojit ovttadássásažžan .
Samiske barn og unge i de samiske områdene må kunne forvente at de kommuner de er bosatt i vil ivareta deres behov innenfor sine ansvarsområder .
Sámi guovlluid sámi manat ja nuorat galget sáhttit vuordit ahte dat suohkanat gos sii orrot , váldet vuhtii sin dárbbuid iežaset ovddasvástádussurggiin .
Hva som er nødvendig å gjøre for å styrke samiske barn og unges identitet og tilhørighet til det samiske samfunnet , vil variere fra kommune til kommune .
Dilli lea iešguđetlágan suohkaniin ja dalle leat maid iešguđetlágan gáibádusat das maid lea dárbu dahkat vai sámi mánáid ja nuoraid identitehta ja gullevašvuođa nannejuvvošii sámi servodagas .
Etter min mening er Kåford kommune et forbilde for andre kommuner i denne regionen , i dette fylket og for andre samiske områder .
Gáivuona suohkan lea mu oaidnu mielde ovdagovva suohkaniidda dan guovllus , dan fylkkas ja eará sámi guovlluin .
Jeg ønsker dere alle en riktig fin og god feiring av dagen !
Mun sávan didjiide buohkaide buori álbmotbeaivvi ávvudeami !
Tale til etterlatte , pårørende og frivillige
Sárdni oamehasaide ja eaktodáhtolaččaide
Sundvolden Hotell , Sundvollen , 22. juli 2012
Sundvolden Hotell , Sundvollen , suoidnemánu 22.b.2012:s
Det gjør sterkt inntrykk å stå her igjen .
Mu millii čuohcá hui garrasit fas čuožžut dás .
Å se alle dere her .
Oaidnit din buohkaid dáppe .
Møtene med dere det siste året kommer til å prege meg for alltid .
Deaivvadeamit dinguin maŋemus jagi leat munnje váikkuhan agibeaivái .
Tord og Cecilie , Som åpnet dørene og hjertene da det gjaldt som mest .
Tord ja Cecilie , Geat rabaiga uvssaid ja váimmuid dalle go duođai dárbbašuvvui .
Dere har gjort Sundvolden til godhetens hotell .
Doai leahppi dahkan Sundvoldena buorrevuođa hoteallan .
Alle dere fra Utvika Camping .
Buohkat dii Utvika Campingas .
Heltene fra Tyrifjorden .
Tyrifjorden sáŋgárat .
Båtheltene .
Fanassáŋgárat .
Dere fortjener hvert rosende ord .
Dii ánssášehpet juohke rámidansáni .
All heder dere har fått .
All heder dere har fått .
Men framfor alt dere som er pårørende til de som var på Utøya .
Muhto vuosttažettiin dii geat lehpet oapmahaččat sidjiide geat ledje Utøyas .
Fedre og mødre , ektefeller kjærester , barn , søstre og brødre
Áhčit ja eatnit , náittosguoimmit irggit , / moarsit mánát , oappát ja vieljat
Jeg har møtt mange av dere i løpet av det vonde året som har gått .
Mun lean deaivan ollugiid dis lossa vássán jagis .
Dette skal dere vite :
Dán galgabehtet dii diehtit :
Ingen går uberørt fra en mor eller far som har mistet sitt barn .
Dat čuohcá juohkehačča dovdduide mannat eatni dahje áhčči luhtte gii lea massán iežas máná .
Jeg er far selv .
Mun lean ieš áhčči .
Jeg har sett fortvilelsens byrde som dere er tvunget å bære .
Lean oaidnán morraša noađi maid dii fertebehtet bákkus guoddit .
Fått et gløtt inn i et bunnløst mørke jeg ikke visste om .
Ožžon geahčestaga botnihis seavdnjadassii man birra in diehtán .
Ant skriket som ikke når ut .
Navdán bárgasa mii ii olat olggos .
Hørt gråten .
Gullan čierruma .
Nå vet jeg at sorgen over et barn kan slite ut både hjerte og sjel .
Mun dieđán ahte moraš máná dihte sáhttá váibadahttit sihke váimmu ja sielu .
I dag stopper Norge opp for å minnes de 77 som ble drept .
Odne bisána Norga muittašit dan 77 geat gottáhalle .
Det er et uttrykk for hele nasjonens medfølelse .
Dát čájeha olles našuvnna oktavuođadovddu .
Det fjerner ikke sorgen .
Dat ii jávkat morraša .
Savnet vil alltid være der .
Ohcaleapmi boahtá álohii leat doppe .
Men omsorg kan lindre smerte .
Muhto fuolla sáhttá geahpedit bákčasa .
Dempe bølgene .
Ložžet báruid .
Ta imot varmen som så mange vil by dere .
Váldibehtet vuostá lieggasa maid nu ollugat háliidat fállat didjiide .
Døden framstår like meningsløs i dag som for ett år siden .
Jápmin orru odne liikká ulmmeheapme go jagi dás ovdal .
Alle som ble revet bort ønsket å leve .
Buohkat geat masse heakka háliidedje eallit .
I ett år har dere bare hatt minnene igjen .
Ovtta jagi dis leat dušše muittut leamašan .
De har dere til gjengjeld for alltid .
Dat dis gal fas dattetge leat agibeaivái .
Levde liv kan ikke viskes ut .
Ellojuvvon eallimiid ii sáhte sihkastit eret .
Minnene er våre dyrebare skatter .
Muittut leat min mávssolaš ártnat .
Som kan pleies og deles .
Maid sáhttá dikšut ja juogadit .
Om og om igjen .
Fas ja fas ain .
Ett år etter har jeg all forståelse i verden for at følelsene svinger .
Jagi maŋŋel mun áibbas bures ipmirdan ahte dovddut rievddadit .
Fra håpløshet til håp .
Eahpedoaivvus doivui .
Fra savn til vemod .
Ohcaleamis vemod .
Fra medfølelse til sinne .
Miehtemielas suhttui .
For oss andre er det viktig å være til stede for dere .
Midjiide earáide lea dehálaš leat didjiide doarjjan .
Nær når dere ønsker det .
Lahka go dii dan háliidehpet .
Lengre unna når det føles riktigst .
Dobbelis eret go dat dovdo eanemus riekta .
Vi forstår at sorgen er like mangfoldig som dere er individer .
Mii áddet ahte moraš lea liikká máŋggabealat go dan maid dii lehpet indiviidan .
Vi deler gjerne minner om dere vil .
Mii áinnas juogadit muittuid jus dii dan háliidehpet .
Og bidrar til håp hvis vi kan .
Ja veahkehit buktime doaivaga jus mii sáhttit .
En av myndighetenes viktigste oppgaver er å ivareta borgernes sikkerhet .
Eiseválddiid deháleamos bargguin okta lea áimmahuššat boargáriid sihkarvuođa .
Det klarte vi ikke 22. juli i fjor .
Dan eat nagodan diibmá suoidnemánu 22 .
Siden har vi jobbet med to mål for øye .
Dan rájes leat bargan guovtti mihttomeari guvlui .
Å hindre at noe slikt skjer igjen , Å være best mulig rustet hvis det likevel skjer .
Hehttet ahte diekkár fas dáhpáhuvvá , Buoremusat ráhkkanan jus dat liikká dáhpáhuvvá .
Mye er allerede iverksatt .
Ollu lea juo čađahuvvon .
Mer vil komme .
Eambbo boahtá .
Blant annet som følge av 22. julikommisjonen .
Earret eará suoidnemánu 22. b. - kommišuvnna geažil .
Den kommer med sine råd i høst .
Dat buktá iežas rávvagiid čakčat .
Oppdraget vi ga dem var å skrive en usminket og ærlig rapport .
Mii attiimet sidjiide bargun čállit duohta ja vuoiggalaš raportta .
Vi må vite for å lære .
Mii fertet diehtit vai oahppat .
For å kunne fatte mest mulig presise beslutninger .
Vai sáhttit dahkat eanemus aiddolaš mearrádusaid .
I respekt for de som døde skal vi gjøre alt for å unngå at noe tilsvarende skjer igjen .
Árvvusatnima dihte sin geat jápme mii galgat hehttet ahte sullásaš ii fas dáhpáhuva .
22. juli har lært oss hvor umistelig livet er .
Suoidnemánu 22. b. lea oahpahan midjiide man earenoamáš mávssolaš eallin lea .
Brått er selv et ungt liv over .
Fáhkka lea nai nuorraolbmo eallin nohkan .
Vi vet ikke når det skjer .
Mii eat dieđe goas dat dáhpáhuvvá .
Vi forstår ikke hvorfor .
Mii eat ipmir manin .
Det gjelder å være til stede i livet mens vi kan .
Eallima galgá eallit dan botta go mii dan sáhttit dahkat .
Også mens dere sørger håper jeg dere kan nyte duften av sommer .
Maiddái dan botta go dii moraštehpet sávan ahte dii sáhttibehtet návddašit geasi hája .
Og hygge i gode venners lag .
Dola lieggasis gávdnat vuoiŋŋasteami .
La oss ære de døde ved å glede oss over livet .
Ja suohtastallat ovttas buriid olbmáiguin .
Tale / artikkel , 24.07.2011
Sárdni / artihkal , 08.11.2011
Tale ved Statsminister Jens Stoltenberg i Oslo Domkirke
Stáhtaministara Jens Stoltenberg sárdni Oslo Duopmogirkus
Kontrolleres mot framføring
Dárkkistuvvo ovdanbuktima ektui
Deres majesteter ,
Majestehtat ,
kjære Eskil ,
Ráhkis Eskil ,
kjære alle sammen ,
Ráhkis buohkat ,
Det er nå snart to døgn siden Norge ble rammet av den største ugjerningen siden krigen .
Dál lea váile guokte jándora áigi go Norga vásihii stuorimus vearredagu soađi rájes .
På Utøya og i Oslo .
Utøyas ja Oslos .
Det føles som en evighet .
Dat orru dego agálaš áigi .
Det har vært timer , dager og netter fylt av sjokk , fortvilelse , sinne og gråt .
Leat leamašan diimmut , beaivvit ja ijat ja olbmot lea vásihan hirbmatvuođaid , morrašiid ja čierrumiid .
I dag er det tid for sorg .
Odne lea moraštanáigi .
I dag skal vi tillate oss å stoppe litt opp .
Odne mii galgat veaháš bisánastit .
Minnes de døde .
Muittašit sin geat jápme .
Sørge over dem som ikke er mer .
Moraštit sin badjel geat eai leat šat .
92 menneskeliv er gått tapt .
92 olbmoheakka eai leat šat .
Flere er fortsatt savnet .
Oallugat eai leat vel gávdnon .
Hver og en av de som er gått bort er en tragedie .
Juohke áidna dain geat leat duššan lea surgadis dáhpáhus .
Til sammen utgjør tapet en nasjonal tragedie .
Oktiibuot data dagaha našunála tragedia .
Fortsatt strever vi med å begripe omfanget .
Álggos mii rahčat ipmirdeames viidodaga .
Mange av oss kjente noen som er borte .
Máŋggas mis dovddaimet soapmása daid geat dušše .
Enda flere vet om noen .
Vel eanet dihtet duššan olbmuid birra .
Jeg kjente flere .
Mun dovden máŋgasa .
En av dem var Monica .
Okta dain lei Monica .
I rundt 20 år jobbet hun på Utøya .
Sullii 20 jagi son barggai Utøyas .
For mange av oss var hun Utøya .
Midjiide máŋgasiidda son lei Utøya .
Nå er hun død .
Dál son lea jápmán .
Skutt og drept mens hun skapte omsorg og trygghet for ungdom fra hele landet .
Báhččon ja goddon seammás go son barggai ásaheames fuolahusa ja dorvvolašvuođa nuoraide geat miehta riikkas ledje čoagganan sullui .
Hennes mann John og døtrene Victoria og Helene er i Drammen kirke i dag .
Su isit ja nieiddat Victoria ja Helene leat odne Drammen girkus .
Det er så urettferdig .
Dat lea nu vuoigatmeahttun .
Dere skal vite at vi gråter med dere .
Dii galgabehtet diehtit ahte mii dinguin ovttas čierrut .
En annen som er borte er Tore Eikeland .
Nubbi eará gii maid lea duššan lea Tore Eikeland .
Leder av AUF i Hordaland og en av våre aller mest talentfulle ungdomspolitikere .
Hordaland AUF jođiheaddji ja okta dain čeahpimus nuoraidpolitihkkariin mat mis ledje .
Jeg husker at han fikk hele landsmøtet i Arbeiderpartiet til å juble da han holdt et engasjert innlegg mot EUs postdirektiv , og vant .
Mun muittán go son Bargiidbellodaga riikkačoahkkimis ságastalai EO poastadirektiivva vuostá ja oaččui olles riikkačoahkkima illudit su geasuheaddji sáhkavuorus , ja vuittii .
Nå er han død .
Dál son lea jápmán .