pere/sami_parallel huggingface dataset:
Sametinget ber Stortinget om å utrede og fremme de nødvendige forslag , slik at Sametinget nedlegges .
Sámediggi bivdá Stuorradikki čielggadit ja ovddidit daid dárbbašlaš evttohusaid vai Sámediggi sáhttá heaittihuvvot .
Sametinget ber Stortinget oppheve finnmarksloven .
Sámediggi bivdá Stuorradikki heaittihit Finnmárkkulága .
Sametinget ber Stortinget om å utrede og fremme de nødvendige forslag , slik at alt tettstedsrelatert areal i Finnmark overføres fra Finnmarkseiendommen til kommunene umiddelbart .
Sámediggi bivdá Stuorradikki čielggadit ja ovddidit daid dárbbašlaš evttohusaid vai buot čoahkkebáikeareálat Finnmárkkus dalán sirdojuvvojit Finnmárkkuopmodagas gielddaide .
Sametinget ber Stortinget utrede og fremme de nødvendige forslag som medfører at dagens umatrikulerte grunn i Finnmark blir matrikulert som fast eiendom , og at festegrunn under denne blir lovlig fradelt som fast eiendom og gjenstand for direkte salg .
Sámediggi bivdá Stuorradikki čielggadit ja ovddidit daid dárbbašlaš evttohusaid vai dat eatnamat mat dál leat matrikulerekeahttá Finnmárkkus matrikulerejuvvojit giddodahkan , ja ahte láigoeatnama das šaddá lobálaš sirret giddodahkan ja maid njuolga sáhttá vuovdit .
Sametinget ber Stortinget si opp ILO-konvensjon nr. 169 ved første og beste anledning .
Sámediggi bivdá Stuorradikki cealkit eret ILO-konvenšuvnna nr. 169 vuosttaš ja buoremus oktavuođas .
Saksfremlegg .
Áššeovddidus .
Finnmarkseiendommen har ført til forskjellsbehandling mellom samer og Finnmarks øvrige befolkning .
Finnmárkkuopmodaga geažil lea šaddan nu ahte sámit ja eará Finnmárkku álbmot meannuduvvojit sierraláhkai .
Før Finnmarkseiendommen ble opprettet , hadde alle innbyggere i Finnmark de samme rettighetene til områdets naturressurser , mens det i dag er slik at området kontrolleres av samiske interesser .
Ovdalgo Finnmárkkuopmodat ásahuvvui , de ledje buot ássiin Finnmárkkus ovttalágan vuoigatvuođat guovllu luondduriggodagaide , go fas dál lea nu ahte guovllu stivrejit sámi beroštumit .
Dette er betenkelig , særlig med tanke på at samene bare utgjør en liten andel av Finnmarks befolkning , og at det verken arkeologisk eller på annen måte er dokumentert at samene tok land og vann i besittelse før nordmenn og kvener .
Dát lea eahpidahtti , erenoamážit go jurddašit ahte sámit lea dušše uhca oasáš Finnmárkku álbmogis , ja ahte ii leat arkeologalaččat dahje eará láhkai duođaštuvvon ahte sámit geavahedje eatnamiid ja čáziid ovdal dážaid ja kveanaid .
Konfliktene mellom ulike etniske og kulturelle grupper øker , og dagens lov bidrar mer til å fremme konflikter enn til å løse dem .
Vuostálasvuođat sierra etnihkalaš ja kultuvrralaš joavkkuid gaskka lassánit , ja otnáš láhka váikkuha vuostálasvuođaid ahtanuššama eanet go daid čoavdima .
Finnmarkseiendommen kom som en konsekvens av finnmarksloven som ble vedtatt i juni 2005 , mot Fremskrittspartiets stemmer .
Finnmárkkuopmodat lea Finnmárkkulága boađus mii mearriduvvui geassemánus 2005 , Ovddádusbellodat jienastii vuostá .
Prosessen som ledet frem til Finnmarkseiendommen , startet imidlertid da Samerettsutvalget ble oppnevnt ved kronprinsregentens resolusjon 10. oktober 1980 , som et ledd i arbeidet for å skape forsoning etter konflikten om Alta-vassdraget .
Proseassa mii buvttihii Finnmárkkuopmodaga , álggii dattetge dalle go Sámi vuoigatvuođalávdegoddi nammaduvvui kruvdnaprinsaresolušuvnna bokte golggotmánu 10. b. 1980 , oassin barggus buvttihit soabadeami maŋŋá Álttá-joga giccuid .
Prosessene som senere har gitt samer en rekke særrettigheter , ble med andre ord satt i gang for å skape innenrikspolitisk ro , og ikke nødvendigvis for å styrke såkalte urfolks rettigheter , eller leve opp til internasjonale konvensjoner .
Proseassat mat leat addán sámiide ollu sierra vuoigatvuođaid , álggahuvvojedje nuppiiguin sániiguin go dadjá oažžun dihte sisriikkas politihkalaš ráfi , iige vealtameahttumit nannet nu gohčoduvvon álgoálbmotvuoigatvuođaid , dahje doahttalit riikkaidgaskasaš konvenšuvnnaid .
Området dekker omtrent 46 000 km , dvs. et areal større enn Sveits .
Guovllu viidodat lea sullii 46 000 km² , mii lea stuorát areálaid dáfus go Sveitsa .
Finnmarksloven sikrer samiske interesser kontroll over arealene som inngår i Finnmarkseiendommen .
Finnmárkkuláhka sihkkarastá ahte sámiid beroštumit stivrejit areálaid mat gullet Finnmárkkuopmodahkii .
I finnmarksloven § 5 første ledd finner vi begrunnelsen for at samene skal ha særrettigheter til områdene det er snakk om : " Samene har kollektivt og individuelt gjennom langvarig bruk av land og vann opparbeidet rettigheter til grunn i Finnmark . "
Finnmárkkulága § 5 vuosttaš lađđasis gávdnat mii ákkaid manne sámiin galget leat sierra vuoigatvuođat guovlluide maid birra lea sáhka : " Sámit leat oktasaččat ja oktagaslaččat bistilis eanaja čahceguovlluid geavahemiin rabidan vuoigatvuođaid eatnamiidda Finnmárkkus . "
Loven sier videre at ved identifisering av kollektiv og individuell eiendomsrett hvor det er motstrid , skal ILOs konvensjon nr. 169 ha forrang før finnmarksloven .
Dasto daddjojuvvo lágas ahte oktasaš ja individuála eaiggáduššanrievtti identifiserema oktavuođas dalle go leat vuostálasvuođat , galgá ILO konvenšuvdna nr. 169 mannat ovddabeallái Finnmárkkulága .
Side 55 av 104
56 siidu 106 siiddus
Finnmarksloven begrunnes ofte med Norges forpliktelser i henhold til ILOs konvensjon nr. 169 om urfolk og stammefolk i selvstendige stater , blant annet i finnmarksloven § 3 .
Finnmárkkuláhka vuođustuvvo dávjá Norgga geatnegasvuođaiguin ILO konvenšuvnna nr. 169 ektui álgoálbmogiid ja čearddalaš álbmogiid hárrái iešmearrideaddji riikkain , earret eará Finnmárkkulága paragráfas 3 .
Verken Sverige , Finland eller Russland har knyttet seg til denne konvensjonen .
Ruoŧŧa , Suopma dahje Ruošša eai leat guorrasan dán konvenšuvdnii .
Per 19. april 2007 er denne konvensjonen kun ratifisert av 18 land , hvorav de fleste i Sør- eller Mellom-Amerika , for å sikre indianernes rettigheter slik konvensjonen i utgangspunktet var ment .
Cuoŋománu 19. b. 2007 nammii leat dán konvenšuvnna dohkkehan dušše 18 riikka , maid gaskkas eanaš riikkat leat Mátta- dahje Gaska-Amerihkás , sihkkarastin dihte indiánaid vuoigatvuođaid , nugo konvenšuvdna vuolggasajistis lei oaivvilduvvon .
Fremskrittspartiet er imot at Norge tar del i denne ILO-konvensjonen , og viser til Innst. O. nr. 80 ( 2004-2005 ) der Fremskrittspartiet varslet at Norge bør trekke seg fra konvensjonen ved første anledning .
Ovddádusbellodat lea vuostá Norgga searvama dán ILOkonvenšuvdnii , ja čujuha Árvalussii O nr 80 ( 2004-2005 ) mas Ovddádusbellodat dieđihii ahte Norga berre geassádit konvenšuvnnas vuosttaš vejolašvuođa oktavuođas .
Fremskrittspartiet er dessuten negative til en eventuell ny nordisk samekonvensjon .
Dasto lea Ovddádusbellodat negatiivvalaš vejolaš ođđa davviriikkalaš sámekonvenšuvdnii .
Enkelte kommuner har erklært seg samiske , og ILOs konvensjon nr. 169 forholder seg til andre minoriteter i disse kommunene .
Muhtun gielddat leat julggaštan iežaset sámi gieldan , ja ILO-konvenšuvdna guoská eará minoritehtaide dáin gielddain .
Finnmarksloven uthuler derfor konvensjonens innhold .
Danne billista Finnmárkkuláhka konvenšuvnna sisdoalu .
Fremskrittspartiet stemte imot hele loven , og ble nedstemt av samtlige andre partier da Fremskrittspartiet i Innst. O. nr. 80 ( 2004-2005 ) fremmet forslag om at det skulle avholdes folkeavstemning i Finnmark om finnmarksloven .
Ovddádusbellodat jienastii vuostá olles lága , ja buot eará bellodagat jienastedje min vuostá , ja Ovddádusbellodat ovddidii Árvalusas O nr 80 ( 2004-2005 ) evttohusa ahte galggai čađahuvvot álbmotjienasteapmi Finnmárkkus Finnmárkkulága ektui .
Folk flest i Finnmark ble med andre ord aldri spurt , og det var allerede fra starten klart at finnmarksloven og Finnmarkseiendommen ville føre til forskjellsbehandling på bakgrunn av minoritetstilhørighet .
Nuppiid sániiguin daddjojuvvon de ii leat goassige jerrojuvvon eanaš olbmuin Finnmárkkus , ja ahte álggu rájes lei čielggas ahte Finnmárkkuláhka ja Finnmárkkuopmodat buvttihit sierra meannudeami minoritehta gullevašvuođa vuođul .
Fremskrittspartiet er prinsipielt imot at samene skal ha sitt eget folkevalgte organ , og mener derfor at Sametinget bør nedlegges .
Ovddádusbellodat lea prinsihpalaččat vuostá ahte sámiin galgá leat sierra álbmotválljen orgána , ja oaivvilda danne ahte Sámediggi berre heaittihuvvot .
Praktisering av prinsippet om full likeverdighet i samfunnet kan vanskelig forenes med at utvalgte grupper i det norske samfunn ytes særbehandling fra den norske stat .
Prinsihpa ollislaš ovttaárvosašvuođa geavaheamis servodagas lea váttis ovttastahttit dainna ahte válljejuvvon joavkkut norgga servodagas ožžot sierrameannudeami norgga stáhta beales .
Evalueringen av rettigheter om land og vann i Finnmark har pågått i over 25 år og hindret etablering av ulike typer arealkrevende næringer .
Eana- ja čáhcevuoigatvuođaid evalueren Finnmárkkus lea bistán badjel 25 jagi ja lea hehtten sierralágan areálagáibideaddji ealáhusaid ásaheami .
Finnmarkseiendommen vil gjennom sitt arbeid med gjennomføring av individuell og kollektiv eiendomsrett videreføre dette , og det kan vises til Canada hvor en identifisering av individuell og kollektiv eiendomsrett har pågått i over 30 år uten at arbeidet er ferdigstilt .
Finnmárkkuopmodat áigu barggus bokte individuála ja oktasaš eaiggádanrievtti identifiserema bokte joatkit dáinna , ja sáhttit čujuhit Canádai gos individuála ja oktasaš eaiggádanrievtti identifiseren lea bistán 30 jagi almmá ahte bargu lea gárvvistuvvon .
Finnmark kan risikere at det kan gå over 50 år med uavklarte juridiske rettigheter for befolkningen og næringslivet , noe som er uholdbart .
Finnmárkku ektui sáhttá leat riska ahte manná badjel 50 jagi almmá čilgekeahtes juridihkalaš vuoigatvuođaid álbmogii ja ealáhuseallimii , mii lea dohkketmeahttun .
Slik Finnmarkseiendommen er organisert som en kommersiell grunneier i Finnmark , sier det seg selv at kommunenes rolle gjennom juridisk bindende arealplaner blir svært vanskelig .
Nugo Finnmárkkuopmodat lea organiserejuvvon gávppálaš eanaeaiggádin Finnmárkkus , de daddjo iešalddis ahte gielddaid rolla juridihkalaččat čadni areálaplánaid bokte šaddá hui váttisin .
En kommunal arealplan går over 12 år og er juridisk bindende for kommunen .
Okta gielddalaš areálaplána manná 12 jagi badjel ja lea juridihkalaččat čadni gieldda ektui .
I dette ligger likevel at Finnmarkseiendommen kan fremme søknader betinget av dispensasjon fra plan , men har vedtatt at søknader i strid med arealdelen ikke fremmes overfor kommunene .
Das lea dattetge dat ahte Finnmárkkuopmodat sáhttá ovddidit ohcamiid mat eaktudit dispensašuvnna plánas , muhto leat mearridan ahte ohcamat mat leat vuostá areálaoasi eai ovddiduvvo gielddaid guovdu .
Dette er en skremmende uthuling av plan- og bygningsloven .
Dát lea balddihahtti plána- ja huksenlága guohpan .
Avsetting av næringsareal og regulering gjennom boligfelter , hytteutbygging , veitraseer og annet som er arealkrevende , blir med Finnmarkseiendommen som forvalter nærmest umuliggjort .
Ealáhusareálaid várren ja reguleren ásodatfealttaid , bartahuksemiid , geainnuid ja eará bokte mat gáibidit ollu areálaid šaddá dan olis go Finnmárkkuopmodat daid hálddaša , measta veadjemeahttumin .
Sett fra et lokaldemokratisk ståsted er dette tragisk og fratar kommunene muligheten både til å planlegge over tid og å kunne gi juridiske forpliktelser overfor ulike aktører i en arealplan .
Go dán geahččá báikkálaš demokráhtalaš vuolggasajis , de lea dat surgat ja dat váldá gielddain eret sihke plánen vejolašvuođa áiggi badjel ja vejolašvuođa sáhttit addit juridihkalaš geatnegasvuođaid sierra aktevrraide areálaplánas .
Finnmarkseiendommen har bestemt at utmark av umatrikulert grunn ( = gnr ) / bnr. 1 ikke skal selges , mens den oppdyrkede og bebygde delen av leid areal kan vurderes solgt .
Finnmárkkuopmodat lea mearridan ahte meahcci matrikulerekeahtes eatnamis ( = gnr ) / bnr. 1 ii galgga vuvdojuvvot , go fas beldejuvvon ja ássanoassi láigohuvvon areálain sáhttá árvvoštallojuvvot vuvdojuvvot .
Boligtomter kan ikke selges før de er bebygd og tatt i bruk i samsvar med plan og satte vilkår .
Ásodatduktasajiid ii sáhte vuovdit ovdal go doppe leat ássit ja lea váldojuvvon atnui plána ja biddjojuvvon eavttuid mielde .
Festekontrakter fra Finnmarkseiendommen er i dag ikke tidsbegrenset .
Láigošiehtadusat Finnmárkkuopmodagas eai dál leat áigái ráddjejuvvon .
Den private råderetten er ikke-eksisterende for dem som fester grunn av Finnmarkseiendommen , og tidligere vice versa under Statskog SF .
Priváhta ráđđenriekti ii gávdno sidjiide geat láigohit eatnama Finnmárkkuopmodagas , ja nu ii lean nu Stáhtavuvddiid vuolde .
Situasjonen i Troms under Statskog SF er langt på vei den samme .
Dilli Romssas stáhtavuvddiid vuolde lea guhkás seammalágan .
De eldre skjøteklausuler i skjøter fra Finnmark jordsalgskontor og Statskog SF bør av Stortinget en gang for alle vedtas opphevet og for ettertiden ansees som uskrevne .
Boarráset laktinklausulaid laktimiin Finnmárkku eanavuovdinkantuvrras ja Stáhtavuvddiin berre Stuorradiggi loahpalaččat mearridit heaittihuvvot ja maŋit áigái cealkit ahte dát ledje čálekeahttá .
Stortinget har alltid tatt på alvor slike eldre urimelige forbehold ved ny lovgivning , og burde ha gjort dette også ved opprettelsen av Finnmarkseiendommen .
Stuorradiggi lea álohii váldán duođas dán lágan boarráset eahpegovttolaš beliid ođđa láhkaaddima bokte , ja livččii berren dahkat dan maiddái Finnmárkkuopmodaga ásaheami oktavuođas .
Fremskrittspartiet ønsker å oppheve finnmarksloven og fjerne Finnmarkseiendommen , men ser at dette arbeidet vil ta noe tid .
Ovddádusbellodat háliida ahte Finnmárkkuláhka ja Finnmárkkuopmodat heaittihuvvojit , muhto oaidná ahte dát bargu ádjána veaháš .
Det er imidlertid viktig at dette arbeidet startes umiddelbart .
Dattetge lea deaŧalaš álggahit dán barggu dallánaga .
Forslag 3 , representant Miriam Paulsen , NSRs sametingsgruppe Sikring av drift av Infonourra.no
Evttohus 3 , Áirras Miriam Paulsen , NSR:a sámediggejoavku Infonourra.no doaimma sihkkarastin
NSR sametingsgruppe er kjent med av driften av Infonuorra vil bli lagt ned allerede fra oktober dette år dersom det ikke finnens en annen finansieringsordning .
NSR sámediggejovkui lea oahpis ahte Infonuorra doaibma heaittihuvvo juo golggotmánu rájes boahtte jagi jus ii čovdoš ruhtadeapmi earaláhkai .
Nordland fylkeskommune finansierer nettstedet i dag .
Nordlándda fylkkasuohkan ruhtada dál neahttabáikki .
Infonuorra er viktig tilbud til samiske ungdommer i hele det samiske området , nettstedet tilbyr også god informasjon for og av ungdommer .
Infonuorra lea deaŧalaš fálaldat sámi nuoraide miehtá Sámi , nuorat fállet maiddái buori diehtojuohkima neahttabáikkis nuoraide .
Samiske språkarenaer og unge samiske språkbrukerne er viktige for fremtiden for de samisk språkene .
Sámi gielladeaivvadanbáikkit ja nuorra sámi giellageavaheaddjit leat deaŧalaččat sámegielaid boahtteáigái .
Slike arenaer kan være identitetsfremmende samtidig som det er naturlig at ungdommer bruker internett som møtested NSR ber derfor at Sametinget må umiddelbart ta ansvar for at ansvarlige myndigheter finner løsninger for videre finansiering og drift av nettstedet Infonuorra .
Dakkár deaivvadanbáikkit sáhttet ovddidit identitehta seammás go lea lunddolaš ahte nuorat geavahit interneahta deaivvadanbáikin . Danne bivdá NSR Sámedikki dalán váldit ovddasvástádusa das ahte ovddasvástideaddji eiseválddit gávdnet čovdosa Infonuorra viidáset ruhtadeapmái ja doibmii .
Forslag 4 , representant Silje Karine Muotka , NSRs sametingsgruppe Verdighetsgaranti for samiske eldre
Evttohus 4 , áirras Silje Karine Muotka , NSR:a sámediggejoavku Árvodáhkádus sámi boarrásidda
I forbindelse med endringer i kommunehelsetjenesteloven har regjeringen foreslått å stadfeste en verdighetsgaranti for eldre i form av ny forskrift i medhold av khl § 1-3 femte ledd og sotjl .
Suohkandearvvašvuođabálvaluslága rievdademiid oktavuođas lea ráđđehus árvalan nannet árvodáhkádusa boarrásiidda ođđa láhkaásahusain sdl § 1-3 viđat lađđasis ja sotjil § 4- vuođul 6 .
Vi ber om at Sametinget sikrer at det i denne sammenhengen etableres en verdighetsgaranti for samiske eldre hvor samiske eldre sikres forbedrede rettigheter .
Mii dáhttut Sámedikki sihkarastit ahte dán oktavuođas ásahuvvo árvodáhkádus sámi boarrásiidda gos sihkkarastojuvvo ahte sámi boarrásiid vuoigatvuođat buoriduvvojit .
Med dette vil rettstilstanden for samiske eldre styrkes og dermed føre til et forsterket tjenestetilbud for denne brukergruppen .
Sámi boarrásiid riektedilli nannejuvvo ja dat fas mielddisbuktá ahte bálvalusfálaldat nannejuvvo dán geavahanjovkui .
Ett eksempel på uttrykk for en verdighetsgaranti vil blant annet kunne være å sikre at den livsanskuelse samiske eldre har ivaretas i omsorgstilbudene .
Eará ovdamearka livččii ahte borramuš fuolahusfálaldagas maid vuođđuduvvošii kultuvrii nu ahte sámi boarrásiidda fállojuvvo sámi árbevirolaš borramuš dehálaš oassin fuolahusfálaldagas .
Forslag 5 , representant Ann Mari Thomassen , NSRs sametingsgruppe Sametinget bør bidra i utredningsprosjektet om nyoppretting av Skånland VGS der samisk språk og kultur er grunnpilaren
Evttohus 5 , áirras Ann-Mari Thomassen , NSR:a sámediggejoavku Sámediggi berre váikkuhit čielggadanprošeavttas Skániid joatkkaskuvlla ođđasis ásaheami birra , gos sámi giella ja kultuvra leat vuođđun
Etter at Arbeiderpartiet med sine samarbeidspartnere la ned Skånland videregående skole , har mange av elevene i Skånland og Evenes flyttet til byene Harstad og Narvik .
Maŋŋel go Bargiidbellodat oktan ovttasbargoguimmiiguin heaittihedje Skániid joatkkaskuvlla , de leat olu Skániid ja Evenáši oahppit fárren Harstad ja Narviika gávpogiidda .
Den samiske befolkningen og særlig samiske ungdommer i kommunene Evenes , Skånland og Tjeldsund mistet en sentral utdanningsinstitusjon som over tid bygde opp viktig kompetanse på samisk språk og kultur .
Sámi álbmot , ja earenoamážit sámi nuorat Evenáši , Skániid ja Dielddanuori suohkaniin masse guovddáš oahppoásahusa mii áiggiid čađa huksii dehálaš gelbbolašvuođa sámegielas ja sámi kultuvrras .
NSR har i alle år både lokalt , regionalt og i Sametinget arbeidet for bevaring og styrking av Skånland vgs både før og etter at Arbeiderpartiet med samarbeidspartnere vedtok nedlegging av skolen .
NSR lea buot jagiid sihke báikkálaččat , regiovnnalaččat ja Sámedikkis bargan Skániid joatkkaskuvlla seailluhemiin ja nannemiin , sihke ovdal ja maŋŋel go Bargiidbellodat oktan ovttasbargoguimmiiguin mearridedje heaittihit skuvlla .
NSR foreslo under ny sak i mai 2010 at staten burde overta forvaltningen av Skånland vgs i en overgangsfase inntil forvaltningen av de statlige samiske vgs blir avklart .
Miessemánu 2010 evttohii NSR ođđa áššin ahte stáhta berre váldit badjelasas Skániid joatkkaskuvlla hálddašeami dassážii go stáhta sámi joatkkaskuvllaid hálddašeapmi lea čielggaduvvon .
Skånland kommune har en målsetting om nyoppretting av Skånland vgs fra høsten 2011 der samisk språk og kultur skal være grunnpilaren i utdanningstilbudet .
Skániid suohkanis lea mihttomearrin ođđasit ásahit Skániid joatkkaskuvlla 2011 čavčča rájes , ja sámegiella ja sámi kultuvra galget leat oahpahusfálaldaga vuođđun .
Skånland har som mål å få utredet dette og har vært i møter med Kunnskapsdepartementet .
Skániid suohkan háliidivččii oažžut dán čielggaduvvot ja lea čoahkkinastán Máhttodepartemeanttain .
Det er nå avklart at Kunnskapsdepartementet vil være med å bidra i et utredningsprosjekt om en samisk vgs er realiserbart i det markasamiske området .
Dál lea čielggaduvvon ahte Máhttodepartemeanta áigu leat mielde váikkuheame prošeavttas mii galgá čielggadit ahte lea go realisttalaš ásahit sámi joatkkaskuvlla márkosámi guvlui .
NSR er kjent med at Skånland kommune ønsker møter med Sametingsrådet om saka .
NSR diehtá ahte Skániid suohkan háliidivččii čoahkkinastit sámediggeráđiin ášši birra .
NSR mener det er naturlig at også Sametinget er med og bidrar både fagpolitisk og finansielt i utredningsprosjektet , og ber Sametingsrådet bidra som samarbeidspart sammen med Skånland kommune , Troms fylkeskommune , Kunnskapsdepartementet og eventuelt også Samisk Høgskole .
NSR oaivvilda ahte livččii lunddolaš ahte maiddái Sámediggi searvá dán čielggadanprošektii sihke politihkalaččat ja ruđalaččat , ja bivdá sámediggeráđi searvat ovttasbargoguoibmin ovttas Skániid suohkaniin , Romssa fylkkasuohkaniin , Máhttodepartemeanttain ja vejolaččat maiddái Sámi allaskuvllain .
Forslag 6 , representant Ann Mari Thomassen , NSRs sametingsgruppe Oljefritt Lofoten , Vesterålen og Senja
Evttohus 6 , áirras Ann-Mari Thomassen , NSR:a sámediggejoavku Oljokeahtes Lofuohta , Viestterálas ja Senja
Havområdet utenfor Lofoten , Vesterålen og Senja er unikt , verdifullt og viktig å ta vare på .
Mearraguovllut olggobealde Lofuohta , Viestterállasa ja Senja leat earenoamážat , mávssolaččat ja dain lea dehálaš váldit vára .
Her gyter den siste store torskebestanden i verden .
Doppe lea máilmmi maŋemus , stuora dorskemáddodagas gođđu .
Kombinasjonen næringsrikt atlanterhavsvann og smal kontinentalsokkel gjør havområdene her spesielt rike på naturverdier , og derfor også spesielt sårbare for forurensning .
Dat seaguhus , álbmás Atlánta-áhpi ja seakka nannánjuolgi , dahká ahte dáin mearraguovlluin leat earenoamáš olu luondduriggodagat , ja nu maiddái earenoamáš hearkkit nuoskideami vuostá .
Ei oljeulykke kan få dramatiske konsekvenser .
Oljolihkohisvuođas sáhttet leat hirbmadis váikkuhusat .
NSR ønsker å videreutvikle regionen med utgangspunkt i de fornybare verdiene som har dannet grunnlaget for bosetning .
NSR áigu ovdánahttit guovllu nu ahte vuolggasadjin leat ođasmáhtti riggodagat mat leat leamaš ássama vuođđun .
Verden står overfor dramatiske klimaendringer .
Máilmmis leat vuordimis hirbmadis dálkkádatrievdamat .
Oljeindustrien er Norges største klimaforurenser og har , siden 1990 , nesten doblet sine klimagassutslipp .
Oljoindustriija lea Norgga stuorámus klimánuoskideaddji , ja dat lea , 1990 rájes , measta duppalasttán klimagássaluoitima .
Forurensning rammer de fattigste over hele kloden , og spesielt rammes urfolk i arktiske områder hardt , blant annet ved forverring av tilgjengeligheten til arter som er viktige i utøvelsen av tradisjonelle næringer .
Nuoskkideapmi čuohcá geafimusaide miehtá máilmmi , ja earenoamáš garrasit čuohcá árktalaš guovlluid eamiálbmogiidda , ee. go šaddá váddáset gávdnat daid šlájaid mat leat dehálaččat árbevirolaš ealáhusaid doaimmaheamis .
I Lofoten og Vesterålen har fiskeriene alltid vært , og er en betydningsfull tradisjonell næring som er viktig å opprettholde for fremtiden , for den lokale samiske og kystnære befolkningen .
Lofuohtas ja Viestterállasis lea guolásteapmi álo leamaš , ja lea ain mávssolaš árbevirolaš ealáhus maid lea dehálaš bisuhit boahtte áigái , báikkálaš sámi ja riddolagaš álbmogii .
NSR krever at staten Norge viser ansvar og tar konsekvenser av at økt oljeutvinning og bruk av fossil energi skaper negative klimaforandringer .
NSR gáibida ahte Norgga stáhta čájeha ovddasvástádusa ja váldá váikkuhusaid das ahte lassi oljobohkan ja fossiila energiija geavaheapmi dagaha heajos dálkkádatrievdamiid .
I tillegg utgjør petroleumsutvinning en direkte trussel i arktiske områder .
Dasa lassin dagaha petroleuma háhkan njuolggo áitaga árktalaš guovlluin .
Lofoten , Vesterålen og Senja må derfor ikke åpnes for petroleumsutvinning .
Danne ii ábut rahpat Lofuohta , Viestterállasa ja Senja petroleuma háhkama várás .
NSR ber om at Sametingsrådet fremmer dette som ny sak for plenum .
NSR bivdá ahte Sámediggeráđđi ovddida dán ođđa áššin plenumii .
Forslag 7 , representant Leif Aksel Renfjell , Åarjel-Saemiej Gïelh Sametingets nettsider
Evttohus 7,áirras Leif Aksel Renfjell , Åarjel-Saemiej Gielh Sámedikki neahttasiiddut .
På Sametingets nettsider er informasjon tilgjengelig på norsk og nordsamisk .
Sámedikki neahttasiidduin gávdnojit dieđut dárogillii ja davvisámegillii .
Sametinget er opptatt av at sør- og lulesamisk språk skal styrkes og synliggjøres .
Sámediggái lea dehálaš ahte lulli- ja julevsámegiella nannejuvvo ja biddjo oidnosii .
Sametinget bør også selv synliggjøre viktigheten av at sør- og lulesamisk språk kan leses på nettsidene .
Sámediggi berre maid ieš čalmmustahttit man dehálaš lea ahte lulli- ja julevsámegiela sáhttá lohkat neahttasiidduin .
Åarjel-saemiej Gïelh ber om at Sametingsrådet sørger for at Sametingets egne nettsider også oversettes til sør- og lulesamisk .
Åarjel-saemien Giehl dáhttu Sámediggeráđi fuolahit ahte Sámedikki iežas neahttasiiddut maid jorgaluvvojit lulli- ja julevsámegillii .
Forslag 8 , representant Silje Karine Muotka , NSRs sametingsgruppe Sametinget bør vedta en anti-mobbeplakat
Evttohus 8,áirras Silje Karine Muotka , NSR:a sámediggejoavku Sámediggi berre mearridit pláhkáhta givssideami vuostá
Det er viktig å føre en nulltoleranselinje når det gjelder mobbing og i denne sammenhengen bør Sametinget ta aktivt stilling til dette som et sentralt verdispørsmål .
Lea dehálaš ovddastit oainnu mii ii dohkket givssideami ja Sámediggi berre dan aktiivvalaččat čájehit ja atnit dan guovddáš árvojearaldahkan .
I forbindelse med nyttårstalen 2010 tok sametingspresident Egil Olli opp saken om mobbing av samiske barn og han uttrykte bekymring i den forbindelse .
2010 ođđajagisártni oktavuođas loktii Sámedikki presideantta Egil Olli ášši sámi mánáid givssideami birra ja son attii diehttevassii balu dan oktavuođas .
I den sammenheng er det av betydning at Sametinget begynner et konkret arbeid for å vise at man tar problemstillingene på alvor .
Danne lea mávssolaš ahte Sámediggi álggaha konkrehta barggu mii čájeha ahte váttisvuođat váldojit duođalažžan .
Det er viktig å ta stilling til saken i plenum fordi dette vil gi et sterkt signal til samfunnet om at vi ikke aksepterer mobbing .
Lea dehálaš ahte ášši meannuduvvo dievasčoahkkimis danne go dat attášii nanu signála servvodahkii ahte mii eat dohkket givssideami .
Forslag 9 , representant Gunn-Britt Retter , NSR .
Evttohus 9,áirras Gunn-Britt Retter , NSR ja NSR .
/ SáB sametingsgruppe Informasjon om samenes rettigheter
/ SáB Diehtojuohkin sámiid vuoigatvuođaid birra
FNs spesialrapportør for urfolks rettigheter , James Anaya , besøkte Sápmi i april i år .
Cuoŋománus dán jagi galledii ONa erenoamáš raportevrra eamiálbmot vuoigatvuođain , James Anaya , Sámi .
Av diskusjonen mellom statsrepresentantene fra Norge , Finland og Sverige , representantene fra Sametingene og Anaya , kom det blant annet fram at det er store forskjeller mellom urfolks rettigheter som er internasjonalt oppfylt , statenes implementering og majoritetens forståelse av disse rettighetene .
Digaštallamis mii leai gaskkal Norgga , Suoma , Ruoŧa stáhtaid ovddasteddjiid , Sámedikkiid ja Anaya , čujuhuvvui earret eará dasa ahte lea stuorra gaska eamiálbmot vuoigatvuođaid mat leat internašuvnnalaččat olahuvvon , stáhtaid implementerema ja majoritehta álbmoga áddejumi dáid vuoigatvuođaide gaskkal .
NSRs sametingsgruppe er kjent med at Norge har etablert Gáldu informasjonssentral om urbefolkning , nettopp for å dele ut informasjon om urfolks rettigheter både nasjonalt og internasjonalt .
NSR Sámediggejoavku diehtá ahte Norga lea ásahan Gáldu eamiálbmot diehtojuohkinguovddáža aiddo dasa ahte juohkit dieđuid álgoálbmot vuoigatvuođaid birra sihka nášunálalaččat ja riikkaidgaskasaččat .
På Gáldus hjemmeside opplyses det at deres målgruppe er alle som selv søker etter informasjon .
Gálddu ruovttosiidduin boahtá ovdán ahte sin ulbmiljoavku leat sii geat ieža ohcet dieđuid .
I tillegg bør Sametinget selv , eller enda bedre ; oppfordre myndighetene om å spre ut informasjon om urfolks og samenes rettigheter .
Dasa lassin galggašii Sámediggi čađahit iežaset , dahje vel buoret , ávžžuhit eiseválddiid čađahit diehtojuohkima álbmogii eamiálbmot ja sámi vuoigatvuođaid birra .
Det har den siste tiden blitt påpekt at rypestanden i Finnmark er på et historisk lavt nivå .
Maŋimus áiggi lea cuiggoduvvon ahte rievssatmáddodat Finnmárkkus lea historjjálaš vuollegis dásis .
Problemstillingen diskuteres heftig i media og det hersker flere syn saken .
Ášši digaštallojuvvo garrasit medias ja áššis leat máŋga oainnu .
Jeg ønsker at Sametingsrådet gjennom sin kontakt med FeFo er med på å sikre løsninger som lokalbefolkningen i Finnmark kan godta .
Mu háliidat ahte Sámediggeráđđi iežas oktavuođa bokte FeFo:in lea mielde sihkkarastimin čovdosiid maid Finnmárkku báikkálaš álbmot sáhttá dohkkehit .
Forslag 11 , representant Heidi Persdatter Greiner Haaker , Arbeiderpartiets sametingsgruppe Gamle samiske tradisjoner
Evttohus 11 , áirras Heidi Persdatter G. Haaker , BB:a sámediggejoavku Boares sámi árbevierut
Jeg ønsker å sette fokus på gamle samiske tradisjoner .
Mun háliidan čalmmustahttit boares sámi árbevieruid .
Det omhandler den muntlige fortellerkunsten , noaidens arbeid , lesere og helbredere .
Das gullet njálmmálaš muitalandáidda , noaiddi bargu , lohkkit ja guvhllárat .
Det er et område som det nesten ikke finnes noe skriftlig materiale på .
Dán suorggis buori muddui eai oppa gávdno ge čálalaš gáldut .
Jeg mener at hvis vi ikke snart begynner å samle skriftlig materiale om dette , er det noe som om noen år kommer til å forsvinne , eller vi får historiske beretninger fortalt i annen eller tredjehånds erfaringer .
Mun oaivvildan ahte jus mii eat fargga čoaggigoađe čálalaš ávdnasiid dan birra , de dat moatti jagi geahčen jávket oalát , dahje mii oažžut historjjálaš muitalusat maid earát muitalit midjiide dahje bohtet midjiide earáid vásáhusaid bokte .
De gamle som har praktisert rundt omkring i sameland , begynner å bli borte .
Ollu nuorat leat beroštišgoahtán das , almmá čálalaš ávdnasiid vehkiin .
Mange unge har begynt å intressere seg for dette , uten noe skriftlig matriale å forholde seg til .
Dat boarrásat geat livčče sáhttán muitalit dan birra , dáidet leat jávkan go nuorat viimmat ožžot beroštumi .
Denne delen av gammel samisk tradisjon må vi ikke miste .
60 siidu 106 siiddus Mii eat galgga massit dán oasi sámi árbevieruin .
Blir denne delen av samisk tradisjon borte , er det som om vi visker bort en del av vår fortid .
Jus dát oassi sámi árbevieruin jávká , de lea dego mii sihkkut eret muhtun oasi iežamet vássánáiggis .
Vi trenger noen som kan samle skriftlig matriale og dokumentere denne gamle kulturen , det bør skje fort .
Mii dárbbašit muhtumiid geat sáhttet čohkket čálalaš ávdnasiid ja duođaštit dán boares kultuvrra , dat berre dáhpáhuvvat oalle johtilit .
Forslag 12 , representant Gunn-Britt Retter , NSR .
Evttohus 12 , áirras Gunn-Britt Retter , NSR ja NSR .
/ SáB sametingsgruppe Begrensninger for seinotsnurpere i Varangerfjorden
/ SáB Gáržžidusat sáidesoaikonuohttumis Várjjatvuonas
Saken om utestengelse av seinotsnurpere fra Varangerfjorden har vært løftet for Sametinget tidligere .
Sámediggi lea ovdal váldán ovdan ášši ahte gieldit sáidesoaikonuohttuma Várjjatvuonas .
Sametinget har ikke nådd fram med saken , siden seinotsnurperne fortsetter sitt fiske helt innerst inne i Varangerfjorden i flere uker hver sensommer .
Sámediggi ii lea bastán áššái go sáidesoaikonuohttun ain dáhpáhuvvá siskkimus osiin Várjjatvuonas máŋga vahku juohke maŋŋitgeasi .
Sametingsrådet må sette inn større ressurser for å få stoppet dette seinotfisket i sjøsamiske områder .
Sámediggeráđđi ferte geavahit eanet návccaid oažžut bissehuvvot dán sáidesoaikonuohttuma mearrasámi guovlluin .
Forslag 13 , representant Gunn-Britt Retter , NSR .
Evttohus 13,áirras Gunn-Britt Retter , NSR ja NSR .
/ SáB sametingsgruppe Samisk jubileumsseddel 2017 – Det første samiske riksmøtet 100 år
/ SáB Sámi ávvuruhta 2017 – vuosttaš sámi riikačoahkkin 100 jagi
I 2017 er det 100 år siden det samiske forbildet Elsa Laula Renberg sto i spissen for arrangementet av det første samiske riksmøtet i Trondheim .
2017is lea 100 jagi dan rájes go sámi sáŋgár Elsa Laula Renberg lei njunnošis lágideamen vuosttaš sámi riikačoahkkima Troandimis .
Denne historiske begivenheten er også grunnlaget for markering av samenes nasjonaldag 6 .
Dát historjjálaš dáhpáhus lea ge maid vuođđun sámi álbmotbeaivvi ávvudeapmái guovvamánu 6. beaivvi .
I forbindelse med 100-års jubileumet burde Sametinget utfordre myndighetene om å få på plass en pengeseddel der den samiske historien kommer fram .
100 jagi ávvudeami oktavuođas galggašii Sámediggi hástalit eiseválddiid čorget saji muhtun ruhtaseattalii gos sámi historjjá muitaluvvošii .
Man kunne arrangere en kunstkonkurranse der man inviterer kunstnere om å illustrere den samiske historien med symboler og bilder som skildrer viktige hendelser i samisk historie .
Sáhtášii lágidit dáiddagilvvu gos bovde dáiddáriid tevdnet sámi historjjá symbolaiguin ja govain mii muitala dehálaš dáhpáhusaid sámi historjjás .
Elsa Laula Renberg bør også være avbildet på seddelen .
Else Laula Renberg govva vel galggašii ruhtaseattalii .
Hvis dette ikke er mulig å få til , så burde det lages en jubileumsmynt ( feks 20-kroning ) til 2017 , som et minne om det første samiske Riksmøtet .
Jos dákkár jurdda ii meinnestuva , de galggašii oččodit ávvuruđa ( omd 20 ruvdnui ) 2017 jahkelohkái , sámi vuosttaš Riikačoahkkima muitun .
Samisk skulle også vært synlig på vanlige mynter , både sør- , lule- og nordsamisk på de forskjellige myntene , og nynorsk og bokmål på de øvrige .
Sámegiella maid jollošii oidnot dábálaš ruđain , sihke mátta- , julev - ja davvi sámegiella iešguhtege ruđas , ja ođđadárogiella ja girjedárogiella fas earáin .
Derfor bør 50-øringen fortsatt være en del av Norges mynter .
Dan dihte berrešii 50 evrre bissot Norgga ruhtaráiddus .
Forslag 14 , representant Kirsti Guvsám , NSRs sametingsgruppe Samisk hus i Bergen
Evttohus 14 , áirras Kirsti Guvsám , NSR:a sámediggejoavku Sámi viessu Bergenii
NSRs sametingsgruppe mener Sametinget må støtte opprettelse av et samisk hus i Bergen .
NSR sámediggejoavku oaivvilda ahte Sámediggi galgá doarjut sámi viesu ásaheami Bergenii .
Samiske møteplasser er av stor betydning for å bevare og styrke samisk identitet og samisk språk for barn , ungdom og voksne .
Sámi deaivvadanbáikkit leat hui dehálaččat vai seailluha ja nanne sámi identitehta ja sámegiela mánáin , nuorain ja rávisolbmuin .
Et samisk hus i Bergen vil være viktig for nettopp dette .
Sámi viessu Bergenis livččii hui dehálaš juste dasa .
Bergen Sámiid Searvi ønsker å bygge et samisk hus i Bergen .
Bergena Sámiid Searvi háliida hukset sámi viesu Bergenii .
Dette huset er ment å romme samisk barnehage , utstillingslokaler / samisk museum , kafe , møtelokaler , verksted samt undervisning om samisk språk , kultur og levesett .
Dán vissui galget čáhkat sámi mánáidgárdi , čájáhuslanjat / sámi musea , kafea , čoahkkinlanjat , divohat ja maiddái oahpahus sámegiela , sámi kultuvrra ja eallinvugiid birra .
Bergen kommune og omkringliggende kommuner har mange innbyggere med samisk bakgrunn , både fastboende og studenter .
Bergena suohkanis ja dan lagašsuohkaniin leat olu ássit geain lea sámi duogáš , sihke fásta ássit ja studeanttat .
NSR mener at samiske møteplasser er svært viktige , og vil derfor at Sametinget bidrar i prosessen med å etablere et samisk hus i Bergen .
NSR oaivvilda ahte sámi deaivvadanbáikkit leat hui dehálaččat , ja háliida dan dihti ahte Sámediggi veahkeha proseassas álggahit sámi viesu Bergenii .
Forslag 15 , representant Trond Are Anti , NSR .
Evttohus 15,áirras Trond Are Anti , NSR ja NSR .
/ SáB sametingsgruppe Kartlegge og evaluere opplæringstilbudet i grunnskolen og videregående opplæring for samiske elever
/ SáB Kártet ja evalueret sámi ohppiid vuođđooahppu- ja joatkkaskuvlla oahppu fálaldaga
Samiske elever i grunnskole og videregående skole har krav på å få likeverdig tilbud i og på samisk som norske elever grunnskole og videregående skole har i og på norsk .
Sámi vuođđoskuvlla- ja Sámi joatkkaskuvllas ohppiin lea vuoigatvuohta oažžut seamma fálaldaga sámegielas ja sámegillii go dáža vuođđoskuvlla- ja joatkkaskuvlla oahppit ožžot dárogielas ja dárogillii .
NSRs og NSR .
NSR- ja NSR .
Side 60 av 104
61 siidu 106 siiddus
denne måten får vi vite hvor manglene finns og hva som må gjøres for å få på plass et likeverdig tilbud .
Dát galgá leat vuođđun diehtit gokko lea váilevašvuohta ja mii galgá dahkkot vai ožžot dan seamma fálaldaga .
Ifølge opplæringsloven § 6-2 har grunnskoleelever i samiske områder krav på å få opplæring i og på samisk .
Oahpahuslága § 6-2 lea ohppiin sámi guovllu vuođđoskuvllain vuoigatvuohta oažžut oahpahusa sámegielas ja sámegillii .
I høst er det 4 år siden læreplanverket Kunnskapsløftet – Samisk trådde i kraft .
Dán čavčča lea 4 jagi áigi máhtolokten sámi oahppoplánabuvttus doaibmagođii .
Hvis elevene skal få en kvalitativ opplæring etter Kunnskapsløftet , så kreves det at både elever og lærere har det materialet som trengs .
Jos oahppit galget oažžut kvalitatiivalaš oahpahusa máhtolokten mielde , de gáibiduvvo ahte reaiddut leat sajis sihke ohppiide ja oahpaheddjiide .
Blant annet kan nevnes materiell som samiske bøker etter Kunnskapsløftet – Samisk læreplanverk , lærerveiledninger og særskilt tilrettelagte læremidler og materiell .
Sáhttá namuhit reaidduid nugo girjjit sámegillii Máhttolokten sámi oahppoplánabuvttadusa mielde , oahpaheaddjibagadusat ja erenomaš oahpponeavvut ja - materiálat .
Kartleggingen og evalueringen bør inneholde følgende sentrale problemstillinger : Har elevene lærebøker på samisk i alle fag etter kunnskapsløftets formål ?
Čuovvovaččat muhtin guovddáš gažaldagat maid kárten ja evalueren galgá iskat : Leat go ohppiide oahppogirjjit sámegillii buot fágain máhtolokten ulbmiliid mielde ?
Har samiske elever med f.eks. skrive- og lesevansker samme tilbud og materiell som norske elever ?
Lea go sámi ohppiin geat rahčet omd. čállin- ja lohkanváttisvuođain seamma fálaldagat ja reaiddut go dáža ohppiin ?
Har lærere i samiske grunnskoler samme vilkår og samisk materiell som lærere i norske skoler ?
Leago oahpaheddjiin sámi vuođđoskuvllain seamma eavttut ja reaiddut sámegillii go oahpaheddjiin dáža skuvllain ?
Plenumledelsens innstilling :
Dievasčoahkkinjođihangotti evttohus :
Nye saker 2-3 avvises Nye saker 1 , 4-15 oversendes sametingsrådet for videre behandling
Ođđa áššit 2-3 hilgojuvvot Ođđa áššit 1 , 4-15 sáddejuvvojit Sámediggeráđđái meannudeapmái
III Votering Av 39 representanter var 35 til stede .
III Jienasteapmi 39 áirasis ledje 35 čoahkis .
Voteringen ble gjennomført i følgende rekkefølge : · · · · ·
Jienasteapmi dahkkojuvvui čuovvovaš vuogi mielde : · · · · ·
V Taleliste og replikkordskifte Innlegg 1 Rolf Fjellstad 2 Miriam Paulsen Miriam Paulsen 3 Hans J. Eriksen
V Sáhkavuorrolistu ja replihkat Sáhkavuorru 1 Rolf Fjellstad 2 Miriam Paulsen
Hans J. Eriksen 4 Silje Karine Muotka 5 Åge Nordkild 6 Åge Nordkild
4 5 Hans J. Eriksen Silje Karine Muotka Åge Nordkild
Replikk Anders Somby jr. .
Replihkka Anders Somby jr. .
Mariann Wollmann Magga Bjørn Inge Mo Willy Ørnebakk Silje Karine Muotka Gunn-Britt Retter Willy Ørnebakk Aili Keskitalo Bjørn Inge Mo Anders Somby jr. .
Mariann Wollmann Magga Bjørn Inge Mo Willy Ørnebakk Silje Karine Muotka Gunn-Britt Retter Willy Ørnebakk Aili Keskitalo Bjørn Inge Mo Anders Somby jr. .
Side 61 av 104
Åge Nordkild 7
Åge Nordkild 7 Leif Aksel Renfjell 8 9 10 11
Åge Nordkild Leif Aksel Renfjell 8 9 10 11
Silje Karine Muotka Gunn-Britt Retter Ronny Wilhelmsen Heidi Persdatter Greiner Haaker
Silje Karine Muotka Gunn-Britt Retter Ronny Wilhelmsen Heidi Persdatter Greiner Haaker
12 Gunn-Britt Retter
12 Gunn-Britt Retter
Toril Bakken Kåven Gunn-Britt Retter Bjørn Inge Mo Olaf Eliassen Ragnhild Melleby Aslaksen Geir Tommy Pedersen Willy Ørnebakk Bjørn Inge Mo Geir Tommy Pedersen
Toril Bakken Kåven Gunn-Britt Retter Bjørn Inge Mo Olaf Eliassen Ragnhild Melleby Aslaksen Geir Tommy Pedersen Willy Ørnebakk Bjørn Inge Mo Geir Tommy Pedersen
VI Sametingets vedtak · ·
VI Sámedikki mearrádus · ·
Nye saker 2-3 avvises Nye saker 1 , 4-15 oversendes sametingsrådet for videre behandling
Ođđa áššit 2-3 hilgojuvvo . Ođđa áššit 1 , 4 - 15 sáddejuvvojit Sámediggeráđđái meannudeapmái .
Behandlingen av saken ble avsluttet 28.09.10 kl. 18:45 .
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 28.09.10 dii. 18:45 .
Side 62 av 104
63 siidu 106 siiddus
Ášši / Sak NKK 009/10 Ášši / Sak SP 031/10
Ášši / Sak EKL Ášši / Sak DC 009/10 031/10
Sametingets innspill til reindriftsavtale for 2011/2012 Arkivsaknr .
Sámedikki cealkámuš 2011/2012 boazodoallošiehtadussii Arkiivaáššenr . .
Behandlinger Politisk nivå Sametingsrådet Nærings- og kulturkomiteen Sametingets plenum
Meannudeamit Politihkalaš dássi Sámediggeráđđi Ealáhus- ja kulturlávdegoddi Sámedikki dievasčoahkkin
Møtedato 26.08.10 14. – 16.09.10 28. – 30.09.10
Beaivi 26.08.10 14. – 16.09.10 28. – 30.09.10
Saksnr. SR 131/10 NKK 009/10 SP 31/10
Áššenr. R 131/10 EKL 009/10 DC 031/10
Saken påbegynt onsdag 29. september 2010 kl. 13.30 .
Ášši meannudeapmi álggahuvvui gaskavahkku čačkamánu 29. b. 2010 dii. 13.30 .
I Vedlegg Nr. .
I Mildosat Nr. .
Sametingsrådet
Sámedikkeráđđi
SR 131/10
SR 131/10
II Forslag og merknader Sametingsrådets forslag til innstilling :
II Evttohusat ja mearkkašumit Sámediggeráđi mearrádusárvalus :
Hovedavtalen for reindriften § 4 gir Sametinget anledning til å uttale seg om reindriftsavtalen før denne behandles i Stortingen i mai 2011 .
Boazodoalu váldošiehtadusa § 4 addá Sámediggái vejolašvuođa ovddidit cealkámuša boazodoallošiehtadussii ovdalgo dat meannuduvvo Stuorradikkis miessemánus 2011 .
Sametinget velger å gi sitt innspill til ny reindriftsavtale i forkant av forhandlingene .
Sámediggi vállje buktit árvalusa ovdal šiehtadallamiid .
Sametingsrådet vil presentere Sametingets innspill over for partene , Staten ved Landbruks- og matdepartementet og Norske Reindriftssamers Landsforbund , før de reelle forhandlingene innledes .
Sámediggeráđđi ovddida Sámedikki árvalusa oasálaččaide , Stáhtii Eanadoallo- ja biebmodepartemeantta bokte , ja Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvái , ovdalgo duohta šiehtadallamat álggahuvvojit .
Sametinget vil komme med innspill få følgende områder : · Konsultasjoner om statens tilbud til reindriftsnæringa · Slaktesituasjonen · Likestilling · Virkemiddelordningene i avtalen · Verdiskapingsprogrammet for rein · Arealsituasjonen · Rovvilt · Avgifter i reindriften
Sámediggi áigu ovddidit árvalusaid čuovvovaš surggiide : · Konsultašuvnnat stáhta fálaldagaid birra boazodoalloealáhussii · Njuovvandilli · Dásseárvu · Šiehtadusa váikkuhangaskaoamit · Boazodoalu árvoháhkanprográmma · Areáladilli · Boraspiret · Divadat boazodoalus KONSULTAŠUVNNAT STÁHTA FÁLALDAGAID BIRRA BOAZODOALLOEALÁHUSSII
I den forbindelse bør Sametinget og departementet konsultere om statens tilbud om reindriftsavtalen .
Dan oktavuođas berre Sámediggi ja departemeanta konsulteret stáhta boazodoallošiehtadusa fálaldaga birra .
Sametinget vurderer dette som en naturlig utvikling i statens praktiske gjennomføring av sine folkerettslige forpliktelser til å konsultere samene som urfolk . ”
Sámedikki mielas dát lea lunddolaš ovdáneapmi das mo stáhta geavatlaččat čađaha álbmotrievttálaš geatnegasvuođaidis konsulteret sápmelaččaid álgoálbmogin ” .
Dette kravet ble presentert i Sametingets innspill til reindriftsavtalen i forbindelse med fjorårets forhandlinger .
Dát gáibiduvvo Sámedikki árvalusas boazodoallošiehtadussii mannanjagi šiehtadallamiid oktavuođas .
Departementet tilbakemelding er at Statens tilbud er et budsjettmessig forhold og omfattes derfor ikke av konsultasjonsavtalen mellom Staten og Sametinget .
Departemeanta vástidii ahte Stáhta fálaldat guoská bušehttii ii ge gula Stáhta ja Sámedikki gaskasaš konsultašuvdnašiehtadussii .
Sametinget er samenes folkevalgte organ og har en forpliktelse til , samt bidra til å ivareta reindriftas rettigheter og interesser .
Sámediggi lea sámiid álbmotválljen orgána ja dat lea geatnegahttojuvvon leat mielde fuolahit boazodoalu vuoigatvuođaid ja beroštusaid .
Det innebærer at Sametinget må inkluderes i større grad enn i dag , i prosesser som har betydning – og / eller medfører endringer for reindriften .
Dat mearkkaša ahte Sámediggi ferte searvvahuvvot sakka eanet go dál daidda proseassaide mat leat deaŧalaččat – ja/dahje mat mielddisetbuktet rievdadusaid boazodollui .
For at Sametinget skal kunne ivareta vårt ansvar for reindriftsnæringen , må Sametinget kjenne til og inkluderes i planer og prosesser departementet til en hver tid vurderer som nødvendig for reindriftsnæringen .
Vai Sámediggi galgá sáhttit fuolahit ovddasvástádusas boazodollui , de ferte Sámediggi dovdat daid plánaid ja proseassaide ja searvvahuvvot daidda plánaide ja proseassaide , maid departemeanta ággis áigái árvvoštallá dárbbašlažžan boazodollui .
Dette ekskluderer ikke departementets plikt til å rådføre seg og samarbeide med reindriftsnæringen .
Dát i čoavdde departemeantta geatnegasvuođastis ahte ráđđádallat ja ovttasbargat boazodoalloealáhusain .
Sametinget ønsker en styrket politisk og forvaltningsmessig rolle i saker som angår reindriften .
Sámediggi háliida oažžut nannoset politihkalaš ja hálddahuslaš rolla dain áššiin mat gusket boazodollui .
SLAKTERISITUASJONEN HØSTEN 2010
NJUOVVANDILLI 2010 ČAVČČA
Sametinget er opptatt av at en fremtidig slakteristruktur , rammevilkår og markedsfremmende tiltak bedres og gir reinkjøttomsetningen forutsigbare og sikre økonomiske rammer .
Sámediggái lea deaŧalaš ahte boahtteáiggi njuovahatstruktuvra , rámmaeavttut ja vuovdima ovddideaddji doaibmabijut buoriduvvojit ja addet bohccobierggu vuovdimii einnostahtti ja sihkkaris ekonomalaš rámmaid .
Sametinget er også opptatt av at en fremtidig slakteri- og markedsstruktur , ivaretar samisk tradisjonell duodji og matproduksjon .
Sámedikki mielas lea maiddái deaŧalaš ahte boahtteáiggi njuovahat- ja vuovdalanstruktuvrrain gozihuvvošii sámi árbevirolaš duodji ja borramušbuvttadeapmi .
Enkelte slakteri får ikke omsetning for kjøtt de har på lager til en pris som gir tilstrekkelig fortjeneste .
Muhtin njuovahagat eai jođit dan bierggu mii lea rájuin , dakkár haddái mii lea gánnáhahtti .
Utfordringen er størst i Finnmark .
Hástalusat leat stuorámusat Finnmárkkus .
Dette medfører at reinslakteriene ikke tar i mot slakt i høstsesongen , og at det største slakteriet i Finnmark først og fremst tar i mot kjøtt fra Øst-Finnmark .
Dát mielddisbuktá dan ahte boazonjuovahagat eai váldde njuovvanbohccuid čakčat , ja ahte dat stuorámus njuovahat Finnmárkkus vuosttažettiin váldá vuostá bohccuid Nuorta-Finnmárkkus .
Reinbeitedistriktene i Vest-Finnmark , som ikke får levert kjøtt , må da slippe mye større reinflokker ut på vinterbeite .
Orohagat Oarje-Finnmárkkus , mat eai jođit bierggu vuovdimassii , fertejit dalle luoitit ollu stuorát ealuid dálveguohtoneatnamiidda .
I 2008 ble det utarbeidet en rapport om kjøp og omsetning av reinkjøtt i Finnmark : Rapport februar 2008 – Reindriftsforvaltningen ” Kartlegging av slakte- og videreforedlingsanlegg for rein i Finnmark ” : Isak Mathis Henriksen .
2008:s čállojuvvui raporta bohccobierggu gávppašeamis Finnmárkkus : Rapport februar 2008 – Reindriftsforvaltningen ” Kartlegging av slakte- og videreforedlingsanlegg for rein i Finnmark ” ( guovvamánu 2008 raporta boazodoallohálddahusas njuovahagaid ja bohccobierggu viidáset ráhkadeami rusttegiid birra ) : Isak Mathis Henriksen .
For å løse markedssituasjonen ble partene i reindriftsforhandlingene i februar i år enig om å etablere et eget markedsutvalg for reinkjøtt .
Čoavdin dihtii márkandili sohpe boazodoallošiehtadallit dán jagi guovvamánus ásahit sierra márkanlávdegotti bohccobierggu várás .
Markedsutvalget for reinkjøtt skal ha oversikt over markedet og legge til rette for nødvendige markedsføringstiltak .
Boazodoalu márkanlávdegoddi galgá dovdat márkana ja láhčit dilálašvuođaid dárbbašlaš vuovdalandoaibmabijuide .
Markedsutvalget har siden etableringen i juni dette år arbeidet kontinuerlig med utfordringene i reinkjøttmarkedet .
Márkanlávdegoddi lea dán jagi geassemánu ásaheami rájes bargan bohccobiergomárkana hástalusaiguin .
Blant annet har utvalget innledet et samarbeid med de fire store kjedene , Coop , Norgesgruppen , Rema 1000 og Ica , og gitt hver av kjedene et tilskudd på kr 250 000 til markedsfremmende tiltak .
Earret eará lea lávdegoddi álggahan ovttasbarggu njealji stuorra gávpeviđjjiin , Coop , Norgesgruppen , Rema 1000 ja Ica , ja lea addán juohke viđjái 250 000 ru vuovdalandoaimmaide .
I juni i år har statsråd Lars Peder Brekk hatt møte med reindriftsnæringen , slakterier , grossister og markedsutvalg for reinkjøtt for å drøfte omsetningsutfordringene .
Stáhtaráđđi Lars Peder Brekk doalai dán jagi geassemánus čoahkkima boazodoallohálddahusain , njuovahagaiguin , grossisttaigun ja bohccobierggu márkanlávdegottiin gávppašanhástalusaid birra .