pere/sami_parallel huggingface dataset:
Dessuten slår man klart fast at « Sametinget vil uttrykkelig motsette seg all overføring av eierbeføyelser til organer med et samisk mindretall , eller organer som Sametinget av andre grunner ikke kan akseptere .
Dasto celkojuvvo ahte " Sámediggi garrasit vuostálastá eaiggátvuoigatvuođaid , makkár ihkinassii dat ležžet , sirdojuvvomis dakkár orgánaide main lea sámi unnitlohku , dahje dakkár orgánaide maid Sámediggi ii sáhte dohkkehit eará sivaid geažil . "
š ( s.20 ) .
( s. 20 ) .
Arbeiderpartiets gruppe finner det til dels graverende når en slik samisk avgjørende innflytelse over grunnforvaltningsorganene i hele Finnmark , begrunnes med følgende sitat fra Folkerettsgruppas arbeid - nemlig « ... at det rettssubjekt som rettighetene blir lagt til har et styre hvor flertallet av styremedlemmene blir oppnevnt av samiske organerš ( NOU .
Bargiidbellodaga joavku atná dan viehka muddui fuonášahtti áššin , go ágga dakkár sámi mearrideaddji váikkuhanválddi bidjat eananhálddašanorgánaid badjelii miehtá Finnmárkku boahtá sitáhtan mii lea váldojuvvon Álbmotriektejoavkku barggus - nammalassii " ... ahte dan riektesubjeavttas masa vuoigatvuođat mieđihuvvojit , lea stivra man lahtuid sámi orgánat leat eanaš nammadan . "
1997:5 , s.52 ) .
1997:5 , s. 52 ) .
Det graverende ligger i at Folkerettsgruppa ikke omtaler hele Finnmark , men kun det området hvor det vil foreligge en samisk eiendoms- og besittelsesrett etter ILO 169 , artikkel 14.1 .
Fuonášahtti lea dat , go Álbmotriektejoavku ii namat oppa Finnmárkku , muhto duššefal dan guovllu mas lea sámi eaiggáduššan- ja háldovuoigatvuohta ILO soahpamuša 169 artihkkala 14.1 mielde .
I omtalen av Finnmark grunnforvaltning ( FG ) foreslåes det i innstillingen at det skal være to grunnforvaltningsorganer , og at man støtter forslaget om opprettelse av FG etter en 4-4 modell for det området som ikke omfattes av Samisk grunnforvaltning .
Finnmárkku eananhálddašeami ( FE ) gieđahalli oasis árvalus ovddida ahte galget leat guokte eananhálddašanorgána , ja dat doarju dan eavttuhusa ahte FE ásahuvvo 4-4-málle mielde dan guovllu várás maid Sámi eananhálddašeapmi ii govčča .
Når det gjelder sammensettingen av årsmøtet for FG , foreslår Sametingsrådet at dette skal bestå av to representanter for Sametinget , én for Kommunaldepartementet og en for Finnmark fylkesting .
FE jahkečoahkkima čoahkádusa dáfus Sámediggeráđđi árvala ahte jahkečoahkkimis galget leat guovttis guđet ovddastit Sámedikki , okta guhte ovddasta Gielddadepartemeantta ja okta guhte ovddasta Finnmárkku fylkkadikki .
Problemet er imidlertid at Folkerettsgruppa har uttalt dette i forhold til en situasjon hvor FG forvalter hele Finnmark , inklusive det samiske eiendoms- og besittelsesområdet .
Muhto váttisvuohtan gártá dat , go Álbmotriektejoavku lea cealkán ná dan dili hárrái mii čuožžila jos FE hálddaša oppa Finnmárkku , maiddái sámi eaiggáduššan- ja háldoguovllu .
Folkeretts-gruppa har med andre ord ikke gått inn for en sametingsovervekt i styret for FG , hvis SG også opprettes , slik Sametingsrådet forutsettter .
Álbmotriektejoavku ii leat nappo dalle ovddidan , jos SE ásahuvvo nugo Sámediggeráđđi bidjá eaktun , ahte Sámedikkis dallege galgá leat eanemus váldi FE stivrras .
Innstillingens misforståelse av Folkerettsgruppas vurderinger fortsetter når man i innstillingen også hevder at utredningen derfra har vist at « ... det er usikkert om opprettelsen av Finnmark grunnforvaltning oppfyller ILO-konvensjonens krav .
Álbmotriektejoavkku árvvoštallamiidda guoski boasttu ipmárdusat joatkašuvvet árvalusas go das čuoččuhuvvo ahte joavkku čielggadeapmi čájeha ahte " ... ii leat vissis ahte Finnmárkku eananhálddašanorgána ásaheapmi ollašuhttá ILO-soahpamuša gáibádusaid . "
Denne vurderingen fra Folkerettsgruppa har ingen relevans for FG hvis SG opprettes ved siden av , og har et samisk styreflertall .
Dat ii moge guoskka Finnmárkku eananhálddašanorgánii maid Álbmotriektejoavku lea árvvoštallan dákko , vaikko SE ásahuvvošiige dan báldii ja stivrii šattašii sámi eanetlohku .
Hva angår eieransvar for grunnen er Sametingsrådets oppfatning at hvis det ikke er en lik fordeling av styremedlemmene mellom Sametinget og fylkestinget , « ... kan det under ingen omstendigheter komme på tale å overføre eierbeføyelser til Finnmark grunnforvaltning .
Eatnamiid eaiggátovddasvástádusa hárrái Sámediggeráđđi oaivvilda ahte jos stivrralahtut eai juohkás dássidit Sámediggái ja Fylkkadiggái , de " ... ii mange dáhpáhusas sáhte šaddat sáhka das , ahte eaiggátvuoigatvuođat galget sirdojuvvot Finnmárkku eananhálddašanorgánii . "
Spørsmålet man her må stille seg er om Sametingsrådet virkelig mener at selv om Samisk grunnforvaltning opprettes - slik man selv forutsetter - skal man likevel ha et avgjørende ord med i laget når det gjelder eierbeføyelsene for den øvrige grunnen i Finnmark .
( s. 22 ) . Dás lea dárbu jearrat , oaivvildago Sámediggeráđđi duođas ahte vaikko Sámi eananhálddašanorgána ásahuvvo - nugo ráđđi iešge ovdeha - de sis dattetge lea Finnmárkku eará eatnamiid eaiggátvuoigatvuođaid hárrái mearrideaddji sátni .
Men det gjelder en FG som forvalter hele Finnmark , også det samiske eiendoms- og besittelsesområdet etter art. 14.1 .
Dattetge - dat gusto dakkár Finnmárkku eananhálddašanorgánii mii hálddaša oppa Finnmárkku , maiddái dakkár sámi eaiggáduššan- ja háldoguovllu mii lea art. 14.1 mielde .
Blir det en deling av grunnforvaltningen stiller saken seg annerledes .
Jos eananhálddašeapmi juohkása , de ášši lea áibbas nuppelágan .
I et slikt tilfelle antar vi at det vil bli svært vanskelig å hevde lik representasjon i FG .
Dan dáhpáhusas mii jáhkkit leat váddása doaladit das , ahte Finnmárkku eananhálddašanorgánas galget leat ovttamahtosaš ovddasteamit .
Man vil da ha en situasjon hvor Sametinget oppnevner flertallet i SG , og Fylkestinget oppnevner flertallet i FG.
Dalle lea dakkár dilli , mas Sámediggi nammada eanetlogu Sámi eananhálddašanorgánii ja Fylkkadiggi eanetlogu Finnmárkku eananhálddašanorgánii .
Gruppa vil for øvrig bemerke at selv om Sametingsrådet i pkt. 2.1. , har argumentert for at det må være lik representasjon i FG selv om SG også opprettes , deler man likevel i pkt. 2.2 , s.23 , sjette avsnitt , vår vurdering av at resultatet av en delt forvaltning vil kunne bli to styrer hvor Sametinget og fylkestinget oppnevner hver sine flertall .
Joavku dáhttu muđui vel fuomášahttit dan , ahte vaikko Sámediggeráđđi leage ákkastallan čuoggás 2.1 , s. 22 , ahte Finnmárkku eananhálddašanorgánas ferte leat ovttamáhtosaš ovddasteamit beroškeahttá das ahte Sámi eananhálddašanorgána ásahuvvo , de dat dattetge 23. siiddu 6. teakstaoasis , mii lea čuokkis 2.2 , doalada seammá oaivilis go mii , nammalassii das ahte hálddašeami juogadeapmi sáhttá buktit áigái guokte stivrra , ja Sámediggi ja Fylkkadiggi nammadeaba goabbáge nubbái eanetlogu .
Vi noterer det som positivt , men Sametingsrådet må avklare hvilket syn man ønsker å stå på med hensyn til styresammensetningen av FG , hvis det blir en delt forvaltning .
Dan mii mearkkašit positiiva áššin , muhto Sámediggeráđđi ferte gávnnahit maid oaiviliid dat oamasta Finnmárkku eananhálddašanorgána stivrra čoahkádusa hárrái , jos hálddašeapmi juohkása .
Sametingsrådet retter også kraftig kritikk mot SRU for at utvalget skal ha gått inn for at SG kan opprettes ved frivillig tilslutning fra kommuner og bygder .
Sámediggeráđđi maid moaitá SVL garrasit go lávdegoddi lea dan oaivilis ahte Sámi eananhálddašeami lea vejolaš ásahit dainna lágiin ahte gielddat ja gilit servet iešdáhtolaččat .
Dette sies å være en så alvorlig mangel ved utredningen i forhold til mandatet at Sametinget ikke kan akseptere det , da det ikke er noen garanti for at samiske hensyn ivaretas i forhold til kravene i ILO- 169.
Dan oaivila sii celket čielggadeamis leat nu stuorra váilin lávdegotti bargomearrádusa ektui ahte Sámediggi ii sáhte dan dohkkehit , go dat ii dáhkit moge ahte sámit dainna lágiin vuhtii váldojuvvojit nugo ILO-soahpamuš 169 gáibida .
I innstillingen går man derfor inn for at fem finnmarkskommuner allerede i utgangspunktet skal danne SG.
Árvalusas danne dorjojuvvo dat jurdda , ahte vihtta finnmárkolaš gieldda galget jo álggos gullat Sámi eananhálddašeapmái .
Det er to forhold vi vil gjøre oppmerksom på når det gjelder opprettelse av en eventuell SG.
Guokte beali leat maid mii fertet fuopmášuhttit , mat gusket Sámi eananhálddašanorgána ásaheapmái .
For det første treffer ikke kritikken målet fordi flertallet i SRU ikke foreslår opprettelse av SG. Det er et mindretall i utvalget som gjør det - og da ved at organet opprettes ved frivillig tilslutning .
Vuos dat go moaitta ii deaivva , go SVL eanetlohku ii árval SE ásaheami . Dan lávdegotti unnitlohku dat árvala nu - ja nammalassii ahte Sámi hálddašanorgána ásaheami vuođđu galgá leat iešdáhtolaš searvan .
For det andre bryter Sametingsrådet her et prinsipp som man har holdt strengt på frem til nå , nemlig at Folkerettsgruppas fortolkninger av ILO- 169 skal tillegges bindende vekt ved utformingen av nye eierskaps- og forvaltningsordninger , blant annet at SG må opprettes .
Nuppádassii , de Sámediggeráđđi dákko rihkku vuođđoprinsihpa mas dássážii lea čavga doaladan , nammalassii ahte ođđa eaiggáduššan- ja hálddašanortnegiid ásaheami olis galgá rihkokeahtes deaddu leat das mo Álbmotriektejoavku lea dulkon ILO-soahpamuša 169 , e.e. go čuoččuha ahte SE galgá ásahuvvot .
Folkerettsgruppa har nemlig vurdert også holdbarheten ved en frivillig tilslutningsordning , og er kommet frem til at et slikt prinsipp ikke er i strid med bestemmelsene i ILO- 169 ( NOU . 1997:5 , s. 44 ) .
Álbmotjoavku lea nammalassii árvvoštallan maiddái ortnega mas lea vejolaš searvat hálddašeapmái iešdáhtolaččat , ja dat lea gávnnahan dakkár prinsihppa vuostálagaid ILO-soahpamuša 169 mearrádusaiguin ( NOU:5 , s. 44 ) .
Arbeiderpartiets gruppe kan ikke gi sin tilslutning til at SG opprettes på den måten som Sametingsrådet foreslår , nemlig ved å utpeke fem kommuner som deltakere .
Bargiidbellodaga joavku ii sáhte doarjut dan ahte SE ásahuvvo dainna lágiin mo Sámediggeráđđi árvala , nammalassii dainna lágiin ahte vihtta gieldda nammaduvvojit oasálažžan .
Imidlertid mener også vi at SRU burde ha utredet forholdene omkring et samisk eiendoms- og besittelsesområde bedre , og støtter derfor forslaget om å opprette en bredt sammensatt kommisjon som får til oppgave å identifisere et slikt område etter bestemmelsene ILO-konvensjon nr. 169 , artikkel 14.1 .
Mii maid dattetge oaivvildit ahte SVL livččii galgan čielggadit sámi eaiggáduššan- ja háldoguvlui guoski dilálašvuođaid buorebut , ja danne doarjutge árvalusa , ahte viidát ovddasteaddji lávdegoddi ( kommišuvna ) vuođđuduvvo , ja bargunis dat galgá identifiseret dakkár guovllu ILO-soahpamuša 169 , artihkkala 14.1 , mearrádusaid vuođul .
Den naturlige saksgangen er derfor at en slik kommisjon først gjør seg ferdig med sitt arbeid før man eventuelt begynner å utpeke de angjeldende områdene .
Lunddolaš áššemeannudeapmi lea danne nu , ahte dakkár lávdegoddi vuos čađaha barggus ovdalgo dakkár guovlluid álgit mearridit .
K. Merknader til « III .
K. Mearkkašumit : " III .
2.3 . Felles forvaltningsorgan for hele Finnmarkš .
2.3 Oktasaš hálddašanorgána oppa Finnmárkku várás " .
Arbeiderpartiets gruppe ser positivt på at Sametingsrådet til tross for sitt prinsipale utgangspunkt om at det skal være to grunnforvaltninger i Finnmark , likevel , på visse vilkår gir sin tilslutning til at det kan opprettes ett forvaltningsorgan ( FG ) med lik representasjon fra Sametinget og fylkestinget .
Bargiidbellodaga joavku atná dan positiiva áššin , go Sámediggeráđđi dattetge , vaikko dan prinsihpalaš vuođđo-oaidnu doarju guokte eananhálddašeami Finnmárkku várás , muhtun dihto eavttuid mielde sáhtášii doarjut ovtta oktasaš hálddašanorgána ásaheami ( FE ) , mas Sámedikkis ja Fylkkadikkis leat ovttamahtosaš ovddasteamit ( s. 25 ) .
Ett av hovedvilkårene som oppstilles er , slik Folkerettsgruppa vurderer det , at Sametinget gir sin tilslutning til dette .
Okta váldoeaktu lea , nugo Álbmotriektejoavku árvvoštallá dili , ahte Sámediggi ferte doarjut dakkár hálddašeami .
( Fordi FG i et slikt tilfelle også skal bestyre et samisk eiendoms- og besittelsesområde ) .
( Dannego FE dan dáhpáhusas galgá hálddašit maiddái sámi eaiggáduššan- ja háldoguovllu ) .
Gruppa er av den formening at Sametinget allerede nå må gi et klart signal om at man ønsker en felles forvaltning , men at en forutsetning for det er lik representasjon i grunnforvaltnings-styret - slik at man unngår en todeling av forvaltninga av de ikke-fornybare ressursene .
Joavku oaivvilda ahte Sámediggi dál jo ferte addit diehttevassii maid dat dáhttu , oktasaš hálddašeami vai ii , muhto ahte oktasaš hálddašeami eaktun lea dat ahte oasálaččain leat ovttamahtosaš ovddasteamet eananhálddašanstivrras - vai ii šatta nu ahte nohkavaš resurssaid hálddašeapmi juohkása .
Etter vår oppfatning bør Sametinget strekke seg langt i dette spørsmålet og selv bidra aktivt slik at det ikke trekkes nye skillelinjer mellom kyst- og innland , og mellom samene i dette området .
Mii oaivvildit ahte Sámediggi berre vanahit iežas guhkás dán áššis ja ieš váikkuhit árjjálaččat bargat dan badjelii ahte eai galggaše čuožžilit ođđa sirrejeaddji ráját siseatnama ja riddoguovlluid gaskii , eaige dáid guovlluid sámiid gaskii .
De fem kommunene som Sametingsrådet har foreslått skal ligge innenfor SG er nemlig også de hvor samisk språklov og samisk læreplan gjelder , som danner et eget prosti , osv. .
Dat vihtta gieldda maid Sámediggeráđđi lea árvalan Sámi hálddašanorgána vuollái , dat gielddathan maiddái gullet sámi giellalága ja sámi oahppoplána doaibmaguvlui , ja dat leat okta proavás-suohkan , jna. .
Opprettelse av SG , uten at man har forsøkt en felles grunnforvaltningsløsning , kan lett bidra til en oppfatning av at dette er « det samiske områdetš .
Jos SE ásahuvvo geahččalkeahttá oktasaš eananhálddašeami , de dat álkit sáhttá cieggadit olbmuide dan oaivila , ahte dát de lea " sámi guovlu " .
Vi tror ikke at det vil ha noen gunstig statusmessig virkning for størstedelen av de samiske distriktene som jo faktisk ligger utenfor de fem kommunene .
Mii eat jáhke ahte dat loktešii daid sámi guovlluid árvodási , mat báhcet olggobeallái dan viđa gieldda .
Man skal også ha for øye at reindriften som nytter arealene over hele Finnmark , har uttalt en generell skepsis til innføringen av nye forvaltningsnivåer og - grenser som kan skape mer uoversiktlige forhold for næringen .
Mii fertet maid atnit muittus ahte boazodoallu , mii ávkašuvvá eatnamiiguin miehtá Finnmárkku , lea dovddahan váilevaš luohttámuša ođđa hálddašandásiid ja hálddašanrájáid ásaheami ávkái , go dat sáhttá baicce váttásmahttit dilálašvuođaid ealáhusa ovdii .
For vår del har vi dette som en viktig del av begrunnelsen for å gå inn for én forvaltning etter likevektsprinsippet .
Bealisteamet mii atnit dán dovddahusa dehálaš ággan go doarjut baicce ovtta hálddašeami , mii doaibmá dásseárvoprinsihpa mielde .
L. « Demokratiargumenterš mot sametingsdeltakelse i FG.
L. " Demokratiija-ákkat " Sámedikki searvama vuostá Finnmárkku eananhálddašanorgánii .
Det har også vært hevdet at likevektsprinsippet i Finnmark Grunnforvaltning vil være i strid med demokratiske prinsipper , eller at Sametinget overhodet ikke kan ha noen representasjon i et slikt styre .
Dakkár čuoččuhus maid lea gullon , ahte Finnmárkku eananhálddašanorgánas dásseárvoprinsihppa boađášii vuostálagaid demokráhtalaš prinsihpaiguin , dahje ahte Sámedikkis ii oppanassiige galgga leat ovddasteapmi dakkár stivrras .
Årsaken hevdes å være at Sametinget har et betydelig lavere velgergrunnlag enn fylkestinget , og at alle ikke kan skrive seg inn som sametingsvelgere .
Sivvan celkojuvvo , ahte Sámedikkis lea ollu vánit jienasteaddjit go Fylkkadikkis , ja ahte eai buohkat sáhte iežaset čálihit sámediggejienasteaddjin .
Den demokratiske underbalansen er etter dette resonnementet at én sametingsstemme vil telle mer enn en stemme til fylkestinget .
Dán jurddašeami mielde demokráhtalaš váili lea dat , ahte okta sámediggejienastat deaddá eambbo go okta fylkkadiggejienastat .
Det grunnleggende spørsmålet er om et slikt argument er demokratisk når det gjelder å ivareta minoritets- og urfolksrettigheter ?
Dehálaš lea diehtit leažžágo dat ágga demokráhtalaš unnitloguid ja álgoálbmogiid vuoigatvuođaid dáfus .
Faktisk er det et anerkjent prinsipp at urfolk og minoriteter også må gis praktiske og reelle muligheter til å fremme sine egne interesser - slik blant annet FNŠs rasediskrimineringskomite foreskriver .
Dat vuođđojurdda lea duođaid dohkkehuvvon , ahte álgoálbmogiidda ja unnitloguide lea dárbu addit geavatlaš ja albma vejolašvuođaid ovddidit iežaset beroštumiid - nugo ON nállevealaheami eastadeaddji lávdegoddi gohčču .
I forhold til ILO-konvensjon nr. 169 dreier dette seg dessuten konkret om samenes rett til å være med på å forvalte naturgodene i sine egne bosettingsområder .
Go mii ILO-soahpamuša 169 váldit vuhtii , de midjiide maid čuožžila áššin dat gažaldat , leago sámiin vuoigatvuohta beassat leat mielde hálddašeamen iežaset guovlluid luondduriggodagaid .
M. Merknader til « III .
M. Mearkkašumit : " III .
Andre forholdš .
Eará bealit " .
Under dette punktet omtales også hyttebygging .
Dán čuoggás lea sáhka bartahuksemis .
Vi er enig med innstillingen i at kommunale reguleringsplaner skal danne rammen for slik bygging .
Mii doarjut árvalusas dan , ahte gielddaid regulerenplánat galget leat dakkár huksemiid rápman .
Derimot finner vi grunn til å kommentere utsagnet om at « Eventuell hyttebygging i reindriftsområde eller i bygde-bruksområde , forutsetter samtykke fra henholdsvis reinbeitedistriktets styre eller bygde-bruksstyreš .
Fertet dattetge kommentet dan , go celkojuvvo ahte " Jos barttat galget huksejuvvot boazodoalloguvlui dahje gillefidnoguvlui , de eaktun dasa galgá leat jogo orohatstivrra dahje gillefidnostivrra addin dohkkehus " ( s. 25 ) .
Etter vårt syn vil mye være vunnet hvis bygdebruksstyrene iallfall oppnår samme status innenfor bygdebruksstyrene , som reindriftens organer har i dag når det gjelder uttalerett i forhold til blant annet hyttebygging og andre tiltak .
Min oaivil lea , ahte ollu álkit livččii jos joppa gillegeavahusstivrratge ožžot dan seammá árvodási mii boazodoalu orgánain lea otne , go dain lea vuoigatvuohta cealkit maid oaivvildit e.e. bartahuksemiid ja eará doaibmabijuid birra .
N. Merknader til « III .
N. Mearkkašumit : III .
Om Samerettsutvalgets konkrete forslag .
Sámi vuoigatvuođalávdegotti konkrehta árvalus .
Eiendomsretten og annen rett til grunnš .
Eaiggáduššanvuoigatvuohta ja eará eananvuoigatvuođat " .
Mange av de forholdene som taes opp i dette kapitlet er også omtalt andre steder i innstillingen , hvor de er kommentert fra vår side .
Ollu bealit mat dán kapihttalis váldojuvvojit ovdan , leat earáge sajiin árvalusas , ja minge mearkkašumit leat dain sajiin .
I Sametingsrådets innstilling omtales imidlertid Samerettsutvalgets rettsgruppe som i NOU 1993:34 avviser både samisk eiendomsrett og langt på vei også at det fins allmennings-rettigheter i Finnmark , på grunn av at staten i så lang tid skal ha hevdet å være grunneier .
Siiddus 19 , goalmmát teakstaoasis , lea sáhka Sámi vuoigatvuođalávdegotti riektejoavkku birra , mii NOU 1993:34 mielde hilgu sihke sámi eaiggáduššanvuoigatvuođa ja mealgadii dange ahte Finnmárkkus leat oktasaš eatnamiid geavahanvuoigatvuođat , go stáhta nu guhká lea čuoččuhan iežas leat dáid eatnamiid eaiggát .
Det er i den forbindelse riktig som Sametingsrådet sier , at det tidligere har vært ført en kolonipolitikk og en politikk som har tatt sikte på å utslette samisk kultur og å assimilere samene .
Dan oktavuođas lea riekta , maid Sámediggeráđđi cealká , ahte ovddeš áiggiid lea fievrriduvvon koloniijapolitihkka ja dakkár politihkka man ulbmil lea leamaš duššadit sámi kultuvrra ja assimileret sámiid .
Arbeiderpartiets gruppe har i flere sammenhenger stilt seg kritisk til de kriteriene dette utvalget la til grunn , blant annet gjennom å se bort fra et mulig samisk rettsgrunnlag ved ikke å vurdere samiske sedvaner og rettsoppfatninger .
Bargiidbellodaga joavku lea máŋgga ášši oktavuođas leamaš kritihkalaš dasa maid dát lávdegoddi lea atná vuođđunis , e.e. go árvvoštalakeahttá sámiid árbevieruid ja riekteoaiveliid vajálduhttá ahte sámiin veadjá leat riektevuođu .
Likevel ville vi nok brukt en annen uttrykksmåte når det gjelder å beskrive sammenhengen mellom utvalgets begrunnelse for statlig eiendomsrett og den tidligere koloni- og assimileringspolitikken .
Mii dattetge geavahivččiimet eará sániid go galggašeimmet govvidit daid oktavuođaid mat leat ovddeš koloniija- ja assimilerenpolitihkas lávdegotti ákkastallamiidda stáhtalaš eaiggáduššanvuoigatvuođa beale .
Men vi er enige med Sametingsrådet i at dette ikke kan bli stående som staten Norges endelige utredning av forholdet mellom eldgammel samisk bruk og rettsvirkningene av en slik bruk .
Muhto - mii doarjut Sámediggeráđi dakko , ahte dakkár čielggadeapmi ii šáhte leat Norgga loahpalaš čielggadeapmi , dat mii čuvge dološ sámi geavahemiid ja daid geavahemiid lágalaš váikkuhusaid .
O. Merknader til « III .
O. Mearkkašumit : " III .
Rett til og forvaltning av utmarksressurser på bygde- og kommunenivåš
Giliid ja gielddaid vuoigatvuohta meahcceresurssaide ja daid hálddašeapmi " ( s. 26 ) .
Når det gjelder de fornybare ressursene - utmarksgodene - går Samerettsutvalgets flertallsforslag ut på at innbyggerne i den enkelte kommune i utgangspunktet er rettighetsbærere .
Ođasmuvvi resurssaid dahje meahcceburiid dáfus Sámi vuoigatvuođalávdegotti eanetlohku árvala ahte vuođđodilli galgá leat nu , ahte guđege gieldda ássiin leat vuoigatvuođat .
Kommunene skal etter forslaget forestå den daglige forvaltningen av utmarksressursene , herunder forestå en rimelig fordeling mellom kommunens innbyggere og andre .
Árvalusa lea , ahte gielddat galget hálddašit meahcceresurssaid , ja maiddái juogadit govttolaččat gieldda ássiid ja eará geavaheddjiid gaskka .
Men - innlandsfiske med stang og håndsnøre , småviltjakt og multeplukking , skal etter forslaget tilligge fylkets , ikke kommunens innbyggere .
Muhto - árvalusa mielde sisguovlluid stággobivddu ja siibmabivddu , unnafuođđuid bivddu ja luomečoaggimiid galgá fylka mearredit , eaige gieldda ássit .
Arbeiderpartiets sametingsgruppe er tilfreds med forslagene om mer lokalt tilpassede forvaltningsordninger , og et regelverk for bruken av utmarka som i større grad tar hensyn til lokale og regionale brukstradisjoner .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku lea duhtavaš daidda árvalusaide , ahte galget leat hálddašanortnegat mat eambbo váldet báikegottiid vuhtii , ja ahte láhkaortnegat meahcceguovlluid geavaheami várás galget eambbo váldit vuhtii báikkálaš ja guvllolaš geavahanárbevieruid .
Gruppa er også tilfreds med at Samerettsutvalget tar tilbørlig hensyn til allmennhetens interesser .
Joavku lea maid duhtavaš go Sámi vuoigatvuođalávdegoddi váldá govttolaččat vuhtii almmolašvuođa beroštumiid .
Vi vil særlig understreke det verdifulle aspektet som ligger i at finnmarkingene skal tillegges rett til innlandsfiske med stang og håndsnøre , småviltjakt og multeplukking , og støtter dette prinsippet .
Mii dáhttut deattuhit dan mávssolaš beali árvalusas , ahte finnmárkolaččain galgá leat vuoigatvuohta bivdit stákkuin ja siimmain siseatnamis , bivdit unnafuođđuid ja čoaggit luopmániid , ja mii dorjut dan prinsihpa .
Gruppa vil imidlertid gjøre oppmerksom på en faktisk feil under dette punktet i innstillingen .
Joavku dáhttu dattetge fuomášuhttit ahte dán čuoggás lea árvalusas fáktalaš meaddádus .
Det er ikke korrekt .
Dat gal ii doala deaivása .
Etter flertallsforslaget fra SRU tilligger naturgodene i vedkommende bygdebruksområde innbyggerne i bygda ( jf. § 4-2 i lovforslaget , NOU 1997:4 , s. 552 ) , men det kan likevel åpnes for andres bruk ( jf. § 4-4 , sm. st. )
SVL eanetlohkoárvalus cealká ahte gillefidnoguovllu luonddubuorit gullet dan gili olbmuide ( vrd. láhkaeavttuhusa § 4-2 , NOU 1997:4 , s. 552 ) , muhto vejolaš lea dattetge rahpat guovllu eará geavaheaddjiidege ( vrd. § 4-4 , seammá báiki ) .
Det er en reform som gjør forvaltningen mer i overensstemmelse med forvaltningen av naturgodene ellers i landet .
Dat lea muktin ( reforbma ) mii dahká hálddašeami eambbo dan hálddašeami láhkásažžan mii muđui lea riikkas luondduriggodagaid várás .
Når det gjelder den konkrete forvaltningen har Arbeiderpartiets gruppe med interesse merket seg at SRU går inn for at Finnmark Grunnforvaltning også skal kunne gi forskrifter om kommunenes forvaltning av utmarksgodene ( jf. § 2-11 , NOU 1997:4 , s.549 . )
Ieš konkrehta hálddahusorgána dáfus , de Bargiidbellodaga joavku dárko beroštumiin ahte SVL árvalusa mielde Finnmárkku eananhálddahusorgána maid galgá sáhttit ráhkadit njuolggadusaid gieldda meahcceburiid hálddašeami várás ( vrd. 2-11 . NOU 1997:4 , s. 549 . )
Allerede i det ligger det en sterk føring i retning av at kommunene bør komme frem til mest mulig likeartete ordninger .
Das jo lea čujuhus dasa , ahte gielddat berrejit gávnnahit nu ovttalágan ortnegiid go vejolaš .
Arbeiderpartiets gruppe er også kjent med mange høringsorganers engstelse for at det kan bli veldig store forskjeller når det gjelder forvaltningen av de fornybare utmarksgodene .
Bargiidbellodaga joavku diehtá maid ahte ollu gulaskuddanorgánat ballet ahte šaddet leat viehka stuorra erohusat ođasmuvvi resurssaid hálddašanortnegiid gaskka .
Ikke minst har reindriftens organer vært opptatt av dette .
Erenoamážit leat boazodoalu orgánat vuorjašuvvan dainna .
Gruppa mener at dette langt på vei kan imøtekommes gjennom at det nedfelles i lovverket at Finnmark Grunnforvaltning skal gi veiledende retningslinjer for den kommunale utmarksforvaltningen .
Joavku oaivvilda ahte dan lea vejolaš viehka muddui čoavdit dainna lágiin ahte láhkaortnegii mearriduvvo ahte Finnmárkku hálddašanorgána galgá addit oahpisteaddji njuolggadusaid gielddalaš meahccehálddašanorgánaide .
For øvrig ser man det også som positivt at Finnmark Grunnforvaltning er foreslått som klageorgan for vedtak fattet i kommunene .
Muđui lea datge positiiva ášši , go árvaluvvo ahte Finnmárkku eananhálddašanorgána galgá leat váidalanorgána daid mearrádusaid várás maid gielddat dahket .
Deri ligger det også en sikkerhet for at det ikke blir helt urimelige ordninger kommunene i mellom .
Dakko bokte lea dáhkádus das , ahte eai šatta dohkkemeahttun máŋggalágan ortnegat gielddaid gaskka .
Man har også merket seg at fem kommuner har søkt sentrale myndigheter om å få gjennomføre et forsøksprosjekt for kommunal forvaltning av utmarksressursene .
Mii oaidnit ahte vihtta gieldda leat ohcan bajimuš eiseválddiin ruđaid čađahit geahččalanprošeavtta das mo gielddat sáhtášedje hálddašit meahcceresurssaid .
Disse kommunene har også i sin høringsuttalelse støttet Samerettsutvalgets forslag når det gjelder forvaltningen av de fornybare utmarksgodene .
Dát gielddat leat gulaskuddancealkámušaineaset maid dorjon dan maid Sámi vuoigatvuođalávdegoddi lea árvalan ođasmuvvi meahcceresurssaid hálddašeami dáfus .
P. Merknader til « 3.2.1 .
P. Mearkkašumit : " 3.2.1 .
Bygdebruksområderš .
Gillefidnoguovllut " .
Det vil si i det området bygdefolk tradisjonelt brukte før man begynte med motoriserte fremkomstmidler .
Dat mearkkaša ahte guovlu lea dakkár maid gili olbmot geavahedje árbevieruset mielde ovdalgo mohtorfievrrut bohte .
Respekt for lokale sedvaner og rettsoppfatninger , og formalisering av alders tids bruk har vært bærende elementer i norsk ressursbrukslovgivning for bygdene sør i landet , mens staten for Finnmarks vedkommende systematisk har fornektet at bygdefolk har noen rettigheter som burde beskyttes gjennom lovverket .
Norgga resursageavahusa mearrideaddji láhkaortnet lea riikka máttaosiin atnán vuođđunis dan , ahte olbmuid báikkálaš árbevierut ja riekteoaivilat galget váldojuvvot vuhtii , ja dološ geavahusat galget formaliserejuvvot , muhto Finnmárkkus stáhta lea dáttetge systemáhtalaččat biehttalan gili olbmuin dakkár vuoigatvuođaid maid dat baicce livččii galgan suodjalit lágaiguin .
Arbeiderpartiets gruppe gir derfor sin prinsipielle støtte til opprettelse av bygde-bruksområder .
Bargiidbellodaga joavku danne doarju prinsihpalaččat gillifidnoguovlluid ásaheami .
Der finnes nemlig ingen holdbare argumenter for at der skal være så store ulikheter i bygdefolks rettigheter til sine nære naturområder sør og nord i landet .
Eai leat nammalassii doallevaš ákkat manne eiseválddit galggašedje bisuhit dakkár erohusaid , ahte máddin riikkas gili olbmuin leat eanet vuoigatvuođat lagašguovlluset luondduburiide go gili olbmuin davvin riikkas .
Gruppa ser det også som positivt at Sametingsgsrådet har pekt på at etablering av slike bygdebruksområder også bør vurderes ut fra at de kan være med på å holde oppe bosetningen i utkantene .
Joavku atná dan positiiva áššin go Sámediggeráđđi lea čujuhan dasa , ahte dakkár gillifidnoguovlluid ásaheami eiseválddit maid berrejit árvvoštallat gaskaoapmin mainna sáhttet bisuhit boaittobeal guovlluid ássamiid .
Det vil også være helt i tråd med den måten inntektene forvaltes innenfor statsallmenningssystemet - til beste for lokale fellestiltak .
Dat maid heivešii bures dan vuohkái mo dinestusaiguin meannuduvvo stáhta almmolaš eatnamiid systemas - ja ovddidivččii oktasaš báikkálaš doaibmabijuid .
Arbeiderpartiets gruppe har merket seg at Sametingsrådet ikke går inn for opprettelse av bygdebruksområder i den absolutte form som Samerettsutvalget har foreslått .
Bargiidbellodaga joavku lea fuomášan ahte Sámediggeráđđi ii doarjjo gillifidnoguovlluid ásaheami dan dárkilis hápmái maid Sámi vuoigatvuođalávdegoddi lea árvalan ( s. 27 ) .
Vi er enige i at man bør søke å komme frem til mer fleksible ordninger for opprettelsen og innholdet i slike , og at kommunene bør få en sterkere stilling .
Mii leat ovtta mielas das , ahte buoret livččii gávdnat njuovžilis ortnegiid gillifidnoguovlluid ásaheami ja sisdoalu várás , ja ahte gielddain berre leat eambbo dadjamuš daid olis .
Det vil heller ikke være unaturlig at FG ( evt. SG ) får større innflytelse over prosessen med å etablere bygdebruksområder , enn det flertallet i Samerettsutvalget har gått inn for .
Ii datge livčče eahpelunddolaš , jos Finnmárkku eananhálddašanorgánas ( vejolaččat Sámi eananhálddašanorgánas ) livččii gillifidnoguovlluid ásahanproseassas eambbo dadjamuš go maid Sámi vuoigatvuođalávdegoddi eanetlohku árvala .
Det kan for eksempel skje gjennom at FG ( SG ) gir veiledende forskrifter .
Dakkár dadjamuš lea vejolaš omd. dainna lágiin ahte FE ( SE ) mearrida oahpisteaddji njuolggadusaid .
Dette vil sikre en mer enhetlig praksis , noe som også har vært et ønskemål fra svært mange høringsorganer .
Nu ovttalágan geavatlaš meannudeapmi boahtá áigái , ja nu leatge ollu gulaskuddanorgánat doivot .
I de tilfeller bygdefolk ikke finner det nødvendig eller riktig å gå veien om å opprette egne bygdebruksområder , bør man likevel kunne prioritere lokale bygdefolks bruk av naturgodene gjennom indirekte ordninger .
Jos gili olbmot eai oainne dárbbu dahje ane riektan ásahit gillifidnoguovlluid , de berrejit earalágan ortnegat addit báikegottiid olbmuide ovdamuni , go dáhttot geavahit luondduriggodagaid .
Det kan blant annet være sterkere regulering av utenforståendes ferdsel med motoriserte kjøretøyer i de enkelte bygdenes tradisjonelle ressursområder .
Nu sáhttet omd. ortnegat mat regulerejit olggobealde guovlluide gullevaš olbmuid mohtorfievrruid geavaheami gili árbevirolaš resursaguovlluin .
Bygdefolk bør også kunne gis førsteretten til garnfiske i fjellvatna , og man må kunne legge avgjørende vekt på bygdefolks syn på bruk av hund i forbindelse med småviltjakt , vise større tilbakeholdenhet med å tillate hyttebygging i ressursområdet , o.l. .
Gili olbmot berrejit maid beassat nuppiid ovddabeallai go lea sáhka jávrefierpmástallamis , ja gili olbmuid oaivilat berrejit váldojuvvot vuhtii , go lea sáhka unnafuođđuid bivdiid beanageavaheamis , eai bartahuksemiid galgga leat menddo álki dohkkehit resursaguvlui , jna. .
Når det gjelder Sametingsrådets anførsel om at tradisjonell utmarksbruk ikke nødvendigvis skal ligge til grunn for opprettelse av bygdebruksområder , mener gruppa derimot at det må være det viktigste kriteriet .
Sámediggeráđđi lea mearkkašan ahte árbevirolaš meahccegeavaheami dihtii ii leat dárbu ásahit gillefidnoguovllu , muhto joavkku mielas dakkár geavaheapmi ferte leat deháleamos eaktu .
Q. Merknader til « 3.2.3 .
Q. Mearkkašumit : " 3.2.3 .
Forpaktning og lokale interesserš .
Lihttoláigu ja priváhta beršotumit mat eai leat báikkálaččat " .
I innstillingen sies det at landsomfattende private organisasjoners adgang til å forpakte utmarksressurser bør begrenses .
Árvalusas celkojuvvo ahte riikkaviidosaš priváhta organisašuvnnaid vejolašvuođa láigohit meahcceriggodagaid geavaheami , berre ráddjejuvvot .
Arbeiderpartiets gruppe har forsåvidt ingen merknader til det .
Bargiidbellodaga joavkkus ii leat rievtti mielde olus dadjamuššan dasa .
Likevel vil man bemerke at en del av den forpaktningspraksis man har hatt i Finnmark , særlig når det gjelder lakseelvene , hvor jeger- og fiskerforeninger ofte har stått som forpaktere , har fungert godt .
Dattetge áigut mearkkašit ahte oassi dain láigohanvieruin mat leat leamaš Finnmárkkus , erenoamážit luossajogaid dáfus , maid bivdo- ja guolástussearvvit dávjá leat láigohan , leat doaibman bures .
Laksebestandene er holdt oppe , og det har vært en god adgang for allmennheten til å drive laksefiske .
Luossanálit leat bisson , ja dábálaš olbmuide maid lea leamaš álki oažžut bivdolobi .
R. Merknader til « 3.2.4 .
R. Mearkkašumit : 3.2.4 .
Reindriftsnæringen og jordbruketš .
Boazodoalloealáhus ja eanadoallu " .
Arbeiderpartiet kan ikke dele Sametingsrådets vurdering av at heller ikke når det gjelder lovforslagene om utmarksgodene , har utvalget « ... vært oppmerksom på at reindriftens særlige behov og bruksrettigheter setter klare grenser for hvordan utmarksgodene kan forvaltesš .
Bargiidbellodat ii sáhte doarjut Sámediggeráđis dan árvvoštallama , ahte ii meahcceburiid vástesaš árvaluvvon lágaidge dáfus leat lávdegoddi " ... leamaš diđolaš das , ahte boazodoalu sierra dárbbut ja geavahanvuoigatvuođat ráddjejit meahcceriggodagaid hálddášanvugiid . "
Etter vårt beste skjønn har Samerettsutvalget meget klart også hatt reindriftens behov for øyet , og ivaretatt reindriftens behov og rettigheter - slik Sametingsrådet påpeker bør gjøres .
Mii eat sáhte earágo jáhkkit ahte Sámi vuoigatvuođalávdegoddi erenomán čielgasit leat váldán vuhtii maiddái boazodoalu dárbbuid , ja atnán fuola boazodoalu dárbbuin ja vuoigatvuođain - nugo Sámediggeráđđi cealká dárbbu dahkat .
S. Merknader til « 4 .
S. Mearkkašumit : " 4 .
Tanavassdraget og Kautokeino-Alta elva .
Deanučázádat ja Guovdageainnueatnu-Álttájohka .
Tanavassdraget .
Deanu čážádat .
Kautokeino-Altaelvaš .
Guovdageainnu- Álaheaju eatnu " .
I forbindelse med omtalen av disse to vassdragene heter det i innstillingen at for å sikre tradisjonell samisk bruk av fiskeressursene er det påkrevd med nye regler for fiske i de store lakseelvene i Finnmark .
Go dán guovtti čázádagas lea sáhka , de celkojuvvo árvalusas ahte sihkkarastin dihtii sámiid guolleresurssaid geavaheami dárbbašuvvojit ođđa njuolggadusat Finnmárkku stuorra luossajogaid várás ( s. 28 ) .
Arbeiderpartiets gruppe finner det imidlertid ikke riktig med mer omfattende endringer enn det som ligger i forslagene fra Samerettsutvalget , og støtter disse når det gjelder laksefiske i de store elvene .
Bargiidbellodaga joavku ii gávnnat riektan čađahit viidát nuppástusaid go daid maid Sámi vuoigatvuođalávdegoddi lea árvalan , ja doarju baicce daid nuppástusaid stuorra luossajogaid várás .
T. Altaelva .
T. Álttájohka .
På grunnlag av ovenstående avvises derfor Sametingsrådets forslag om gjeninnføring av garnfiske i Altaelva . .
Bajábeal namahuvvon sivaid dihtii mii hilgut Sámediggeráđi árvalusa , ahte fierbmebivdu galgá fas álggahuvvot Álttájogas ( s. 28 ) .
Selv om Arbeiderpartiets gruppe til en viss grad kan følge argumentasjonen fra Sametingsrådet om tap av rettigheter , vil det likevel være et uakseptabelt rettsinngrep å frata Interessentskapet fiskeretten gjennom å opprette et helt nytt forvaltningsorgan hvor Interessentskapet bare har forslagsrett .
Vaikko Bargiidbellodaga joavku muhtun muddui čuovvola Sámediggeráđi ákkastallama vuoigatvuođaid massimis ( s. 29 ) , de dat dattetge livččii dohkketmeahttun riektedahku , jos Interesseantagottis váldojuvvošii bivdovuoigatvuohta eret vuođđudan dihtii ođđa hálddašanorgána , mas Interesseantagoddi dušše sáhttá ovddidit árvalusas .
Arbeiderpartiets gruppe støtter imidlertid fullt ut forslaget fra Samerettsutvalget om at innbyggerne i Alta og Kautokeino skal få lovfestet sin stangfiskerett i Altaelva før St. Hans .
Bargiidbellodaga joavku doarju dattetge ollásit dan , go Sámediggeráđđi árvala ahte Álttá ja Guovdageainnu ássiin galgá leat lágain nannejuvvon lohpi bivdit stákkuin Álttájogas ovdal mihcamáraid .
U. Tanavassdraget .
U. Deanučázádat .
Når det gjelder Tanavassdraget kan gruppa heller ikke se noen god begrunnelse for Sametingsrådets forslag om at høyproduksjon ikke lenger skal være en betingelse for fiskerett ( med garn ) .
Ii joavku sáhte Deanuge čázádaga dáfus oaidnit maidge buriid ákkaid manne dorjjošii Sámediggeráđi árvalusa , ahte suoidnešaddadeapmi ii šat galgga leat guolástanrievtti ( fierbmebivddu ) eaktun .
Der foreligger ingen åpenbare grunner som tilsier at man endrer på en ordning som har stått ved lag i en hundreårsperiode .
Eai leat diehttalas sivat manne livččii dárbu nuppástahttit ortnega mii lea bisson jo čuođi jagi .
Likevel er vi enige i at det bør være en dispensasjonsmulighet for kombinasjons-næringsutøvere , slik som det er foreslått fra SRUŠs side ( Jf. lovforslagets § 3-3 .
Mii dattetge doarjut dan , ahte lotnolasealáhusdolliin berre leat vejolašvuohta oažžut dispensašuvnna , nugo SVL lea árvalan ( vrd. eavttuhuvvon lága § 3-3 .
NOU 1997:4 , s. 564 ) .
NOU 1997:4 , s. 564 ) .
I forbindelse med Tanavassdraget vil gruppa fremheve forslaget om å lovfeste stangfiske-retten for innbyggerne som sokner til Tanavassdraget .
Deanu čázádaga dáfus joavku deattuha dan árvalusa , ahte Deanu čázádaga ássiid stággobivdolohpi galgá nannejuvvot lágain .
Det er et eksempel på at man ønsker å formalisere en gammel sedvanerett og innarbeidet praksis , noe som viser at Samerettsutvalget har hatt syn for stadfestelse av gamle rettigheter .
Dát ovdamearka ilbmada sávaldaga formaliseret boares árbevirolaš rievtti ja cieggan vieru , ja dat duođašta ahte Sámi vuoigatvuođalávdegoddi lea atnán muittus boares vuoigatvuođaid nannejumi .
Når det gjelder det foreslåtte forvaltningsorganet for vassdraget , mener gruppa at det der bør være like mange representanter fra Karasjok og Tana kommuner .
Joavku oaivvilda ahte dan hálddašanorgánas , mii lea árvaluvvon čázádaga várás , berrejit Kárášjoga gielddas ja Deanu gielddas leat ovtta mađe áirasat .
V. Merknader til « 5 .
V. Mearkkašumit : " 5 .
Kyst- og fjordfiskeš .
Riddo- ja vuotnabivdu " .
Arbeiderpartiets gruppe er enig med Sametingsrådet i at den fiskeripolitikken som har vært ført overfor småskalafiskerne særlig i fjordene i samiske områder trolig er ett av de aller mest graverende anslagene mot samisk materiell kultur .
Bargiidbellodaga joavku lea ovtta mielas Sámediggeráđiin das , ahte dat guolástuspolitihkka maid Norga lea jođihan erenoamážit sámi guovlluid vuonain , lea okta dain fasttimus rihkkumiin mat ležžet dahkkojuvvon sámiid ávnnaslaš kultuvrra vuostái ( s. 29 ) .
Folk er langt på vei blitt fratatt retten til å fiske i sin egen fjord , mens andre med kvoterettigheter og sterkt subsidierte store fartøyer har rett til å komme andre steder fra og ta den fisken som alltid tidligere har vært , og stadig skulle være livbergingsgrunnlaget for fjordbefolkningen .
Olbmuin lea njulgestaga rivvejuvvon vuoigatvuohta bivdit guliid sin iežaset vuonain , muhto earát , geain ledje sálašvuoigatvuođat ja juolludemiiguin nannosit dorjojuvvon bivdofatnasat , besse boahtit olggobealde guovlluin ja váldit daid guliid mat ovddežis ledje leamaš ja ain dálge livčče galgan leat vuotnaássi álbmoga birgenláhki .
I store deler av etterkrigstiden har det rådd en eneyrke- og stordriftsideologi innen offentlig planlegging , med definering av kombinasjonsnæringsvirksomhet som mindre produktiv , satsing på store og " rasjonelle " enheter i fiskeflåten , og sterk motstand mot å trekke samiske hensyn inn i fiskeripolitikken .
Maŋŋá soađi lea ovttafitnu ja stuorrafitnu doarju ideologiija eanaš ráđđen almmolaš plánemis . Dat ideologiija jáhkku lei ahte lotnolasealáhusat unnán gánnáhit , ja dat doarjjui guolástusas stuorra ja " jearggalaš " fanasčohkiid , iige dáhtton mange láhkai dohkkehit sámiid beroštumiid guolástuspolitihkkii .
Det alvorligste inngrepet i forhold til småskalafiskerne skjedde likevel i forbindelse med torskekrisen mot slutten av 80-tallet , og begynnelsen av 90-tallet .
Unnaguolásteaddjiid vuostái dáhpáhuvai bahámus rihkkun dattetge dorskebivddu roahpi olis loahpageahčen 80-logu ja álgogeahčen 90-logu .
Da ble en meget stor del av dem pressa over i en svært usikker maksimalkvoteordning .
Dalle eatnagat sis bággejuvvojedje hirbmat eahpesihkkaris eanemussálašortnegii .
Vilkåret for å få såkalt ( garantert ) fartøykvote var at man skulle ha fisket et visst kvantum torsk de tre foregående årene frem til 1989 .
Eaktu , mii biddjojuvvui sutnje guhte siđai nugohčoduvvon ( dáhkiduvvon ) fanaseari , lei ahte son gitta jahkái 1989 lei bivdán dihto dorskemeari maŋimuš golmma jagis .
Det er utrolig at myndighetene brukte denne naturkatastrofen som påskudd for å frata folk livbergingsgrunnlaget , og at dette skjedde i Norge for ikke mer enn ti år siden .
Illá lea jáhkehahtti , ahte eiseválddit geavahedje dán luonddu dahkan roahpi ággan rivvet olbmuin sin birgenlági , ja ahte nu dat dahke Norggas dušše logi jagi dás ovdalis .
Etter vårt syn er det helt nødvendig at sentralmyndighetene i det videre arbeidet med Samerettsutvalgets innstilling er seg denne dype urettferdigheten bevisst , og bringer småskalafiskernes stilling i overensstemmelse med Norges forpliktelser til å videreføre samisk kultur .
Min oaidnu lea , ahte riikka eiseválddit fertejit muittus atnit dán issoras vearredagu go jotket Sámi vuoigatvuođalávdegotti árvalusa gieđahallama , ja ahte sii njulgejit unnaguolásteaddjiid dili nu , ahte dat sohpet Norgga geatnegasvuođaide seailluhit sámi kultuvrra .
I klare ord betyr det at folk igjen må få tilbake retten til å fiske seg en årsinntekt i sin egen fjord .
Čielga sániiguin cealkki dat mearkkaša , ahte Norga ferte olbmuide addit ruovttoluotta vuoigatvuođa guolástit alcceseaset jahkedietnasa iežaset vuonain .
Garanterte personkvoter kan her være en vei å gå .
Dáhkiduvvon persovdnaearit sáhttet dákko leat vejolaš veahkkegaskaoamit .
W. Merknader til « 5.1 .
W. Mearkkašumit : " 5.1 .
Samisk fiskerisone .
Sámi guolástusávádat .
Særskilt kvote for samiske kyst- og fjordområdet .
Earenoamáš earri sámi riddo- ja vuotnaguovlluide .
Fiskeriforvaltning , regulering og andre tiltakš .
Guolástushálddašeapmi , reguleren ja eará doaibmabijut " .
Arbeiderpartiets gruppe er ikke uenig med intensjonene i Sametingsrådets fremlegg .
( s. 30/31 ) . Bargiidbellodaga joavku ii mana Sámediggeráđi árvalusa ulbmiliid vuostái .
Når det imidlertid gjelder begrepet « samisk fiskerisoneš , har det tidligere vært enighet i Sametinget om at det erstattes med « samisk fiskeripolitisk områdeš ( jf. sametingsplanen av nov. .
Mii guoská doahpagii " sámi guolástusávádat " , de dan hárrái lea ovdal leamaš ovttamielalašvuohta Sámidikkis , ahte dan sadjái boahtá " sámi guolástuspolitihkalaš guovlu " ( vrd. sámediggeplána , golgg .
98 , pkt. 5.4.4 . ) .
m. 98 , č. 5.4.4 . ) .
Vi ser det som mest hensiktsmessig at man bruker det begrepet .
Mii jáhkkit ahte dan doahpaga lea heivvoleamos geavahit .
For vår del ønsker vi å vektlegge at det blir en større regional forvaltning , i et samvirke mellom de folkevalgte organene i området , og vi støtter derfor i likhet med Sametings-rådet forslaget fra Samerettsutvalget om at det etableres et nytt organ på fylkesnivå - bestående av representanter for fylkeskommunen , kommunene og Sametinget - som skal stå for redskapsreguleringene .
Bealisteamet mii dáhttut deattuhit ahte dás šaddá stuoribuš guvllolaš hálddašeapmi , mas guovllu álbmotválljen orgánat doibmet ovttas , ja danne mii , nugo Sámediggeráđđige , doarjut Sámi vuoigatvuođalávdegotti árvalusa , ahte fylkkadássái galgá ásahuvvot ođđa orgána - mas leat fylkkagieldda , gielddaid ja Sámedikki áirasat - ja dat orgána dat galgá hálddašit bivddosreguleremiid .
For å sikre den mindre kyst- og fjordflåten et stabilt kvotegrunnlag , bør det også vurderes om det forannevnte redskapsreguleringsorganet for Finnmark kan tillegges oppgaver i en slik forbindelse .
Dáhkidan dihtii riddo- ja vuotnafatnasiidda bissovaš sálašmeari , de berrejit eiseválddit árvvoštallat sáhttágo ovdalis namahuvvon bivddosregulerejeaddji orgána doaibmat maiddái dan nammii .
Det kan blant annet gjøres gjennom at det også disponerer en romslig kvote for å tilgodese hensynet til samisk kultur , til den spredte bosetninga , og for å kompensere for det kvotetapet Finnmark er blitt utsatt for gjennom lang tid .
Nu lea vejolaš dahkat e.e. dainna lágiin ahte dakkár orgána hálddaša valljás sálašmeari maiddái sámi kultuvrra várás , bieđggos ássama várás , ja vai sáhttá buhttet dan sálašheavu maid Finnmárku lea gillán guhkes áiggiid .
Gruppa finner det meget interessant og konstruktivt at Finnmark fylkesting allerede har gått inn for en slik ordning , og et liknende forslag ligger i innstillingen fra Sametings-rådet .
Joavkku mielas dat lea positiiva ášši , go Finnmárkku fylkkagielda jo lea dorjon dakkár ortnega , ja Sámediggeráđi árvalusasge lea dan sullasaš eavttuhus .
Ut fra at det må finnes en effektiv sikring av småskalafiskernes mulighet til å skaffe seg et skikkelig utkomme , også i kombinasjon med andre næringer , støtter man fullt ut Samerettsutvalgets forslag om at det innføres fritt fiske for fartøyer under 7 meter .
Dainnago lea dárbu gávdnat dohkálaš vugiid mo sihkkarastit unnaguolásteaddjiide vejolašvuođa háhkat alcceseaset albma birgenlági , maiddái lotnolasealáhusaid bokte , de mii doarjut ollásit Sámi vuoigatvuođalávdegotti árvalusa , ahte daid fatnasiid várás mat leat 7 mehtera unnit , galgá leat vejolaš bivdit friddja .
Trolig kunne båtlengden også vært satt noe høyere , for eksempel inntil 35 fot .
Várra sáhtášedje fatnasat leat vel guhkibut , omd. 35 juolggi guhku .
Vern av fjordene mot aktive redskaper brukt av havgående fartøyer er også et svært viktig tiltak .
Dehálaš gáhttejeddji doaibmabidju livččii datge , go vuonain lea gildosis geavahit aktiiva bivdosiid .
Derfor må slike fredningstiltak komme så snart som mulig , samt at det også settes forbud mot bruk av autoline inne på fjordene .
Danne fertešedje dakkár ráfoheaddji doaibmabijut boahtit nu farga go vejolaš , ja vuonain galggašii autoliidná leat gildosis .
X. Merknader til « 7 .
X. Mearkkašumit : " 7 .
Reindrift .
Boazodoallu .
Reindriftens stilling i det samiske samfunnet .
Boazodoalu earenoamáš sadji sámi servodagas .
Reindriftens rettslige grunnlagš .
Boazodoalu rievttalaš vuođđu " .
Arbeiderpartiets gruppe er enig i vurderingen av at reindriften er en av de sentrale samiske næringene og dermed også blant de viktigste samiske kulturbærerne .
Bargiidbellodaga joavku doarju dan árvvoštallama , ahte boazodoallu lea guovdilis sámi ealáhus ja danne maid gullevaš sámi kultuvrra deháleamos cakkiid jovkui ( s. 32 ) .
Gruppa er like klar når det gjelder at reindriftens rettigheter ikke skal bli skadelidende i forbindelse med en mulig omlegging av areal- og ressursforvaltningen i Finnmark .
Joavku lea seamma čielgasánálaš boazodoalu vuoigatvuođaid hárrái , ahte dat eai galgá rihkkašuvvat vaikko vel Finnmárkku eanan- ja resursahálddašeapmi nuppástuvašii .
I den forbindelse viser man til Samerettsutvalgets meget klare forutsetning :
Dan dáfus mii čujuhit Sámi vuoigatvuođalávdegotti viehka čielga ektui :
« Det er lagt til grunn at reindriftssamenes rettigheter etter reindriftsloven til beite , flytting og ferdsel , til oppføring av gjeterhytter , gjerder og anlegg , og til trevirke , jakt , fangst og fiske , ikke påvirkes av forslagene .
" Dán vuođus lea nu , ahte boazosámiid vuoigatvuođat boazodoallolága mielde guohtumiidda , johtimii ja johtaleapmái , boazogeahččibarttaid huksemii , áiddiid ja rusttegiid ceggemii , muorraávdnasiid geavaheapmái , bivdui , meahcásteapmái ja guolásteapmái , eai galgga lihkkasit árvalusaid dihtii .
I den grad befolkningen i en kommune får sterkere rettigheter , skal dette gjelde også for reindriftssamene som har fast vinter- eller sommerbosted derš .
Mađe mielde gieldda ássiid vuoigatvuođat nanosmuvvet , dađe mielde maiddái boazosámiid vuoigatvuođatge , sin geain lea bissovaš dálve- dahje geasseorohat dan gielddas " .
( NOU .
( NOU .