pere/sami_parallel huggingface dataset:
Queer brukes som en samlebetegnelse for de som ikke ønsker å bli plassert i en bestemt identitetskategori basert på hvilken seksuell orientering de har eller hvilket kjønn de tilhører.
Queer geavahuvvo čoahkkedoaban daidda geat eai hálit biddjojuvvot dihto identitehtakategoriija vuollái dan vuođul makkár seksuála sodju sis lea dahje makkár sohkabeallái gullet.
Cisperson/ciskjønnet/cis: Å være cisperson/ciskjønnet/cis betyr at du identifiserer deg med det biologiske kjønnet du ble tildelt ved fødsel.
Cisolmmoš/cissohkabealli/cis: Ahte leat cisolmmoš/cissohkabealát/cis mearkkaša ahte identifisere iežat dainna biologalaš sohkabeliin maid riegádusas oaččui.
En ciskvinne ble tildelt kjønn som kvinne ved fødsel og identifiserer seg som kvinne, og en cismann ble tildelt kjønn som mann ved fødsel og identifiserer seg som mann.
Cisnisu oaččui nissonsohkabeali riegádusas ja identifisere iežas nissonin, ja cisalmmái oaččui almmáisohkabeali riegádusas ja identifisere iežas almmájin.
Begrepet er tatt i bruk som en motsats til transperson/transkjønnet/trans, og tydeliggjør at alle har en kjønnsidentitet.
Doaba lea geavahuvvogoahtán nuppegeahčin transperson/transkjønnet/trans doahpagii ja čielggasmahttá ahte juohkehaččas lea sohkabealleidentitehta.
Både heterofile, bifile, homofile, lesbiske og interkjønnpersoner kan være cispersoner.
Sihke heterofiila, bifiila, homofiila, lesba ja intersohkabealleolbmot sáhttet leat cisolbmot.
Sámi Giellagaldu har normert termer på dette fagfeltet i februar 2018:
Sámi Giellagaldu lea 2018:s normeren doahpagiid dán fágasuorggis:
Framtidige utfordringer
Boahttevaš hástalusat
Forskning og litteratur
Dutkan ja girjjálašvuohta
Intervjuer med lesbiske og homofile samer viser at dette er en gruppe som har opplevd avvisning og diskriminering, men som samtidig er stolte av å være både samer og lesbiske eller homofile.
Lesba ja homofiila sápmelaččaid jearahallamat čájehit ahte dat lea joavku mii lea vásihan olggušteami ja vealaheami, muhto mii liikká lea rámis sihke dainna go leat sápmelaččat ja go leat lesbat ja homofiillat.
Felles for livsfortellingene til lesbiske og homofile samer er erfaringer med taushet om homoseksualitet, problemstillinger knyttet til identitet og det å leve i små tette samfunn, samt psykiske belastninger.
Dat mii lea oktasaš lesbaid ja homofiillaid muitalusain iežaset eallimis leat vásihusat nugo jávohisvuohta homoseksualitehta birra, čuolmmat mat gusket identitehtii, eallin smávva ja lávges servodagain, ja psyhkalaš noađit.
Samtidig vet vi at det er mange samer som ikke føler seg velkommen eller hjemme i det samiske fellesskapet på grunn av sin kjønnsidentitet, og de blir møtt med taushet.
Seammás mii diehtit ahte leat ollu sápmelaččat geat iežaset sohkabealleidentitehta geažil eai dovdda ahte leat buresboahtin dahje ruovttus sámi searvevuođas, ja ahte váldojuvvojit vuostá jávohisvuođain.
Dette kan vi som fellesskap ikke akseptere.
Searvevuohtan mii eat sáhte dan dohkkehit.
Vi må tørre å snakke om kjønnsidentitet i samisk samfunn.
Mii fertet duostat sohkabealleidentitehta birra hállat sámi servodagas.
Både om det å være mann, om det å være kvinne og det å ikke føle seg helt hjemme i noen av de to kjønnskategoriene – eller å føle seg hjemme i begge.
Sihke dan birra mo lea leat almmájin ja mo lea leat nissonin, ja mo lea go ii dovdda iežas ruovttus goappáge sohkabeallekategoriijas – dahje dovdá iežas ruovttus goappašiin.
Sosiolog Merethe Giertsens artikkel fra 2002 «En minoritet i minoriteten.
Sosiologa Merethe Giertsen artihkkal 2002 «En minoritet i minoriteten.
Homofile i samiske miljø og samer i homofile miljø» var det eneste som var skrevet om temaet før rapporten ”Lesbiske og homofile i Sápmi.
Homofile i samiske miljø og samer i homofile miljø» lei áidna mii lei čállojuvvon fáttá birra ovdal go raporta ”Lesbiske og homofile i Sápmi.
En narrativ levekårsundersøkelse” kom i 2009.
En narrativ levekårsundersøkelse” bođii 2009:s.
I rapporten går det fram at fire fenomener er gjennomgående i intervjuene med lesbiske og homofile i samiske samfunn.
Raporttas oidno ahte leat njeallja dábálaš fenomena lesbaid ja homofiillaid jearahallamiin sámi servodagain.
Dette er tausheten om homoseksualitet, det sterke religiøse innslaget, identitet og tilhørighet til flere minoriteter, og utstøting og sosial ekskludering.
Dat leat jávohisvuohta homoseksualitehta birra, garra oskkolaš bealli, identitehta ja gullevašvuohta máŋgga minoritehtii, ja olggušteapmi ja sosiálalaš ekskluderen.
I undersøkelsen framgår det også at det er mindre vanskelig å være åpen som lesbisk enn som homofil.
Iskamuš čájeha maid ahte ii leat nu váttis leat rabaš lesban go homofiilan.
Dette kan skyldes at mannsrollen i samiske samfunn kan oppleves å være smal.
Sivvan dasa sáhttá leat ahte olmmoš dovdá almmáirolla sámi servodagas hui baskin.
Det er vanskelig å si sikkert hvor mange homofile og lesbiske samer som lever i Norge i dag, men ifølge studien kan det anslagsvis dreie seg om mellom 1 000 og 1 500 personer.
Lea hui váttis sihkkarit dadjat galle homofiila ja lesba sápmelaččat Norggas leat otne, muhto studiat orru čájeheamen ahte leat gaskal 1000 ja 1500 olbmo.
Studien viser til at det samiske lesbiske og homofile miljøet i nord er lite, og at det er få som lever åpent.
Studia čájeha ahte sámi lesba ja homofiila biras davvin lea smávis, ja ahte leat unnánat geat rahpasit ellet lesban dahje homofiilan.
Prosjektet ”Queering Sapmi” fra 2013 er et viktig tiltak for større åpenhet.
”Queering Sapmi” prošeakta 2013 lea deaŧalaš doaibmabidju eanet rabasvuhtii.
I dette prosjektet har lesbiske, homofile, bifile og transpersoner i samiske samfunn fått komme til ordet og fått fortelle sin historie både i en bok og i en utstilling.
Dán prošeavttas leat lesbat, homofiillat, bifiillat ja transolbmot sámi servodagain ožžon sáni saji ja beassan muitalit sin historjjá sihke girjjis ja čájálmasas.
De samme fenomenene som levekårsundersøkelsen fra 2009 viser til går igjen i «Queering Sápmi»-prosjektet.
Seamma fenomenat go maid birgenlági iskkadeapmi mii bođii 2009:s čájeha oidnojit maid «Queering Sápmi»-prošeavttas.
Sametinget har også støttet prosjektet økonomisk.
Sámediggi lea maid dorjon prošeavtta ruđalaččat.
I Ane Hedvig Heidrunsdotter Løvolds mastergradsavhandling «The silence in Sápmi - and the queer Sami breaking it» fra 2014 blir årsakene bak tausheten utforsket.
Ane Hedvig Heidrunsdotter Løvolda masterdutkamušas «The silence in Sápmi - and the queer Sami breaking it» mii bođii 2014:s leat sivat jávohisvuhtii suokkarduvvon.
Årsakene til at det har vært så taust rundt det å være skeiv same, finner Løvold i tre forhold: Læstadianismens sterke posisjon, en særlig sterk heteronormativitet – ideen om at alle er heterofile og at man er mann og kvinne på bestemte måter, samt en ikke-konfronterende kultur.
Løvold lea gávdnan golbma siva jávohisvuhtii: Lestadianismma nana sadji, earenoamáš garra heteronormativitehta – jurddan dan birra ahte buohkat leat heterofiillat ja ahte olmmoš lea almmái dahje nisu dihto vugiiguin, ja kultuvra mas ii galgga konfronteret.
Berit Margrethe Oskal beskriver i forordet til sin mastergradsavhandling «Garra boját ja fiinna nieiddat Heteronormativitehta sámi čáppagirjjálašvuođas» fra 2015 hvordan flesteparten av dem hun snakket med om masteroppgaven ikke visste hva heteronormativitet er.
Berit Margrethe Oskal čilge iežas masterdutkamuša ovdasániin «Garra boját ja fiinna nieiddat Heteronormativitehta sámi čáppagirjjálašvuođas» mii bođii 2015:s ahte eatnašat sis geaguin son háleštii masterbarggu birra eai diehtán mii heteronormativitehta lea.
Det er så innarbeidet at de fleste ikke tenker over det.
Lea nu garrasit cieggan ahte eatnašat eai oppa jurdilge dan birra.
Avslutningsvis viser hun til at et heteronormativt samfunn ikke er like selvsagt for LHBTQ-personer.
Loahpas son čujuha dasa ahte heteronormatiiva servodat ii leat LHBTQ-olbmuide seamma diehttelas.
Av Oskals analyse fremgår det at LHBTQ-personer blir usynliggjort og diskriminert og at slik forblir samfunnet uvitende om alternative livsstiler.
Oskala analysa čájeha ahte LHBTQ-olbmot dahkkojuvvojit oaidnemeahttumin ja vealahuvvojit, ja danne servodat bissu diehtemeahttumin alternatiiva eallinvugiid birra.
Hun viser også til at det er nødvendig å synliggjøre og forske mer på heteronormativitet fordi det er den beste måten å hindre diskriminering av LHBTQ-personer.
Son čujuha maid dasa ahte lea dárbu heteronormativitehta oainnusmahttit ja eanet dutkat dan danne go dat lea buoremus vuohki eastadit LHBTQ-olbmuid vealaheami.
Fornorskning og sannhetskommisjonen
Dáruiduhttin ja seanadankommišuvdna
Ofte blir homofili møtt med en stilletiende aksept, og det snakkes ikke åpent om dette.
Homofiillat dávjá váldojuvvojit vuostá jávohis dohkkehemiin, ja dan birra ii hállojuvvo rahpasit.
Og nettopp denne tausheten kan være vanskelig å forholde seg til når man er lesbisk, homofil eller bifil i samiske samfunn.
Justa dán jávohisvuođa ii dieđe mo galgá hálddašit go lea lesba, homofiila dahje bifiila sámi servodagain.
I fornorskningstida var det å være same noe vi ikke snakket om.
Dáruiduhttináigodagas lei dáruiduhttin juoga man birra ii galgan hállat.
Alle har imidlertid behov for å synliggjøre og snakke om hvem vi er, og å få aksept for det.
Dattege lea buohkain dárbu oainnusmahttit ja hállat dan birra geat leat, ja oažžut dohkkeheami dasa.
En av informantene i Løvolds masteroppgave snakket om at fornorskingen som samene har blitt utsatt for har skapt en kultur der det er lite rom for annerledeshet.
Okta informánta Løvold masterbarggus muitalii mo dáruiduhttin maid sápmelaččat leat vásihan lea ráhkadan kultuvrra gos ii leat sadji leat earalágan.
Han mener den lærte samene å underkommunisere og ikke konfrontere andre med annerledeshet.
Son oaivvilda ahte dat oahpahii sápmelaččaide ahte eai galgga hállat nu ollu dan birra ja ahte eai galgga earáid konfronteret earaláganvuođa birra.
Arbeidet med sannhets- og forsoningskommisjon er det store forventninger til i det samiske samfunn.
Sámi servodagas leat stuorra vuordámušat duohtavuođa- ja seanadankommišuvnna bargui.
Mange ser frem til å få anledning til å fortelle sin historie og hva fornorskningen har betydd for dem.
Ollugat mielas vurdet vejolašvuođa beassat muitalit iežaset historjjá ja dan maid dáruiduhttin lea sidjiide mearkkašan.
Vi vet at denne saken er sårbar og vekker til live mange følelser.
Mii diehtit ahte dát ášši lea rašši ja boktá ollu dovdduid.
Men vi har tro på at gjennom gjensidig respekt og toleranse for hverandres opplevelser og erfaringer vil denne prosessen være med på å bringe oss videre som enkeltmennesker og folk.
Muhto mii oskut ahte goabbatbeallásaš áktemiin ja gierdevašvuođain nuppi fearániidda ja vásihusaide proseassa lea mielde min doalvumin viidásabbot ovttaskas olmmožin ja álbmogin.
Fornorskningspolitikken var omfattende og preget oss som folk og enkeltpersoner på mange områder.
Dáruiduhttinpolitihkka lei viiddis ja ollu surggiin dat váikkuhii min álbmogin ja ovttaskas olmmožin.
Historiefortelling er viktig, men også hvilke konsekvenser vi i dag opplever.
Historjámuitaleapmi lea deaŧalaš, muhto deaŧalaččat leat maiddái váikkuhusat maid dál vásihit.
Religion og maskulinitetsnormer
Osku ja maskulinitehtanorpmat
I Grønningsæter og Nuland (2009) beskriver forskerne også religionen som et hinder for frigjøring, og at det å skulle stå frem som lesbisk eller homofil same har et religiøst innslag.
Grønningsæter ja Nuland (2009) dutkamušaš dutkit čilgeba maiddái oskku hehttehussan friijan beassamii, ja ahte dovddasteamis lesba dahje homofiila sápmelažžan lea oskkolaš bealli.
Løvold (2014) finner at maskulinitetsnormer står sterkt, og særlig i Indre Finnmark, hvor det forventes at man skal være maskulin på en bestemt måte, mens den samme barrieren ikke eksisterer i samme grad for lesbiske samer.
Løvold (2014) lea gávdnan ahte maskulinitehtanorpmat leat nannosat, earenoamážit Sis-Finnmárkkus, gos vurdojuvvo ahte galgá leat maskuliina dihto vugiin, go fas seamma barrieara ii leat seamma garas lesba sápmelaččaide.
De som har stått frem med sin seksuelle orientering har beskrevet det som en belastning, men en erfaring de har kommet styrket ut av og som oppleves som en personlig seier (Grønningsæter og Nuland, 2009).
Sii geat leat dovddasta iežaset seksuála soju leat čilgen dan noađđin, muhto maid vásihussan mii leat gievrudan sin ja man atnet persovnnalaš vuoitun (Grønningsæter ja Nuland, 2009).
Det internasjonale rettighetsarbeidet
Riikkaidgaskasaš vuoigatvuođabargu
Situasjonen for lesbiske, homofile, bifile og transpersoner tilhørende urfolkssamfunn, er knapt nevnt i det internasjonale rettighetsarbeidet for urfolk.
Lesbaid, homofiillaid, bifiillaid ja transolbmuid dilli geat gullet eamiálbmotservodagaide leat illá namuhuvvon riikkaidgaskasaš vuoigatvuođabargguin eamiálbmogiid ovddas.
I Nord-Amerika snakkes det om two-spirited people.
Davvi-Amerihkás hállojuvvo two-spirited people birra.
Sametinget bør gå foran som et godt eksempel i arbeidet med å inkludere kjønnsidentitet og seksuell legning i vårt internasjonale arbeid.
Sámediggi galggašii leat ovdamearkan dasa ahte siskkildit sohkabealleidentitehta ja seksuála soju min riikkaidgaskasaš bargui.
Og da ikke som en samlebetegnelse over spesielt utsatte grupper i urfolkssamfunn (kvinner, barn, unge, funksjonshemmede, lesbiske, homofile osv), men som ulike grupper med sine egne spesielle utfordringer som arbeides med separat.
Ii fal čoahkkedoaban eamiálbmotservodagaid earenoamážit áitojuvvon joavkkuide (nissonat, mánát, doaimmashehttejuvvon olbmot, lesbat, homofiillat jna), muhto iešguđetlágan joavkun main leat iežaset sierralágan hástalusat maiguin sierra barget.
Veien fremover
Geaidnu ovddosguvlui
En ny organisasjon for lesbiske, homofile, bifile og transpersoner, Queering sámit, ble etablert i 2014.
Ođđa organisašuvdna lesba, homofiila, bifiila ja transolbmuid várás, Queering sámit, ásahuvvui 2014:s.
Den ble dessverre lagt ned etter kort tid, men det er tatt initiativ til å starte opp en ny organisasjon samt at en norsk organisasjon har opprettet kontakt med skeiv samisk ungdom.
Dađi bahábut dat heaittihuvvui oanehis áiggi maŋŋá, muhto lea áigumuš cegget ođđa organisašuvnna, ja muhtun norgalaš organisašuvdna lea ásahan oktavuođa bonju sápmelaš nuoraiguin.
Det er blitt arrangert flere Sápmi pride med politisk deltagelse fra Sametinget.
Leat lágiduvvon máŋga Sápmi prida maidda Sámediggi lea searvan.
Sametinget arrangerte i 2015 en fagdag.
Sámediggi lágidii 2015:s fágabeaivvi.
Det blir flagget med regnbueflagget utenfor sametingsbygningen i Karasjok.
Sámediggevistti olggobealde Kárášjogas levgejuvvo arvedávgeleavggain.
Sametinget ønsker å bidra til en fortsatt positiv utvikling for lesbiske, homofile og bifile i samiske samfunn.
Sámediggi háliida leat mielde váikkuheamen nu ahte positiivvalaš ovdáneami sámi servodagain joatkašuvvá lesbaide, homofiillaide ja bifiillaide buorrin.
Sametingsrådet har hatt gode erfaringer med Sametingets handlingsplan for likestilling 2009-2013 og sametingsrådets likestillingspolitiske redegjørelse 2012.
Sámediggeráđis leat leamaš buori vásihusat Sámedikki dásseárvvu doaibmaplánain 2009-2013 ja sámediggeráđi dásseárvopolitihkalaš čilgehusain 2012.
Vi vil at det skal utarbeides en sametingsmelding for likestilling for inneværende valgperiode.
Mii háliidit ahte galgá ráhkaduvvot sámediggedieđáhus dásseárvvu birra dán áigodahkii.
Vi ønsker også å fortsette arbeidet med likestilling på den internasjonale arenaen.
Mii háliidit maid joatkit dásseárvobarggu riikkaidgaskasaš arenas.
Sametingsrådet foreslår å følge opp redegjørelsen med en egen sametingsmelding om likestilling, der seksuell orientering og kjønnsidentitet er et av innsatsområdene.
Sámediggeráđđi evttoha čuovvulit čilgehusa sierra sámediggedieđáhusain dásseárvvu birra, gos seksuála sodju ja sohkabealleidentitehta lea okta áŋgiruššansurggiin.
Øvrige innsatsområder er kjønnslikestilling, vold i nære relasjoner og funksjonsnedettelser.
Eará áŋgiruššansuorggit leat sohkabealledásseárvu, veahkaváldi lagas oktavuođain ja doaimmashehttejumit.
Arbeidet påbegynnes i 2019.
Bargu álggahuvvo 2019:s.
Visjon:
Višuvdna:
Et likestilt samisk samfunn med like rettigheter og muligheter for alle.
Dásseárvosaš sámi servodat gos buohkain leat seamma vuoigatvuođat ja vejolašvuođat.
Bidra til større åpenhet og aksept om ulike seksuelle orienteringer og kjønnsidentiteter gjennom holdningsskapende arbeid.
Bargguiguin mat guottuid ráhkadit váikkuhit eanet rabasvuođa ja dohkkeheami iešguđetlágan seksuála sojuid ja sohkabealleidentitehtaid birra.
Bidra til økt kunnskap om ulike seksuelle orienteringer og kjønnsidentiteter gjennom utvikling av læremidler.
Oahpponeavvuid ovddidemiin váikkuhit dan ahte máhttu iešguđetlágan seksuála sojuid ja sohkabealleidentitehtaid birra lassána.
Bidra til at det kan etableres arenaer og organisasjoner som kan ivareta samiske LHBTQs rettigheter.
Váikkuhit ásahit arenaid ja organisašuvnnaid mat várejit sámi LHBTQ:aid vuoigatvuođaid.
De framtidige innsatsområdene i Sametingets likestillingsarbeid kommer i ny sametingsmelding for likestilling og i Sametingets budsjett.
Sámedikki dásseárvobarggu boahttevaš áŋgiruššansuorggit bohtet ođđa sámediggedieđáhusas dásseárvvu birra ja Sámedikki bušeahtas.
Sametingets plenum - 059/18 Saken fremlagt 04.12.18 kl. 16.05. Debatt 07.12.18 kl. 10.45
Sámedikki dievasčoahkkin - 059/18 Ášši álggahuvvui 04.12.18 dii. 16.05. Debáhtta 07.12.18 dii. 10.45
SP - vedtak: Sametinget har drøftet Sametingsrådets redegjørelse om seksuell orientering og kjønnsidentitet.
DC - Mearrádus: Sámediggi lea digaštallan Sámediggeráđi čilgehusa dásseárvopolitihkalaš čilgehus seksuála soju ja sohkabealleidentitehta birra.
Levekår Forskningsrapporter forteller om bedre levekår for lesbiske og homofile i dag enn for ti og tjue år siden, og holdningene overfor LHBTQ-personer blir stadig mer positive.
Dutkanraporttat muitalit ahte lesbain ja homofiillain lea buoret birgenláhki dál go logi ja guoktelogi jagi dás ovdal, ja guottut LHBTQ-olbmuide šaddá dađistaga eanet positiiva.
Sosiolog Merethe Giertsens artikkel fra 2002 «En minoritet i minoriteten. Homofile i samiske miljø og samer i homofile miljø» var det eneste som var skrevet om temaet før rapporten ”Lesbiske og homofile i Sápmi.
Sosiologa Merethe Giertsen artihkkal 2002 «En minoritet i minoriteten. Homofile i samiske miljø og samer i homofile miljø» lei áidna mii lei čállojuvvon fáttá birra ovdal go raporta ”Lesbiske og homofile i Sápmi.
Avslutning Sametingsrådet har hatt gode erfaringer med Sametingets handlingsplan for likestilling 2009-2013 og sametingsrådets likestillingspolitiske redegjørelse 2012.
Loahpaheapmi Sámediggeráđis leat leamaš buori vásihusat Sámedikki dásseárvvu doaibmaplánain 2009-2013 ja sámediggeráđi dásseárvopolitihkalaš čilgehusain 2012.
Saken avsluttet 07.12.18 kl. 11.55
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 07.12.2018 dii. 11.55
Ášši/Sak 060/18
Ášši 060/18
Oppvekst-, omsorg- og utdanningskomiteen Dato: 20.11.2018-22.11.2018
Bajásšaddan- fuolahus- ja oahppolávdegoddi 20.11.2018-22.11.2018
Språkløftet - Sametingets strategier for samiske språk
Giellalokten – Sámedikki strategiijaplána sámegielaid varas
Arkivsaknr. 18/5346
Áššenr. 18/5346 Mildosat
Sametingsrådet godkjenner strategidokument for samiske språk- Språkløftet
Sámediggeráđđi dohkkeha strategiijadokumeantta sámegielaid várás - Giellalokten
Oppvekst-, omsorg- og utdanningskomiteen - 009/18 Forslag 1.1
Bajásšaddan- fuolahus- ja oahppolávdegoddi - 009/18 Evttohus1.
1) 1.1, ny setning på slutten av 4 avsnitt: Det er også viktig at alle elever opplever en reell utvikling i språket.
1 1) 1.1, ođđa cealkka njealját teakstaoasi lohppii: Deaŧalaš lea maiddái ahte buot ohppiid giella ovdána.
2) 1.1, nytt kulepunkt: Arbeide for at nasjonalstatene må ta ansvar for de nasjonale formalitetene som må på plass for etablering av to- eller flerstatlige skoler og barnehager
2) 1.1, ođđa kuvlačuokkis: Bargat dan ala ahte nationála stáhtat váldet ovddasvástádusa nationála formalitehtain mat fertejit sadjái guovtti dahje mángastáhtaid gaskasaš skuvllaid ja mánáidgárddiid ásaheamis.
3) 1.3, erstatte 3. setning med: Den digitale verden er i rask utvikling.
3) 1.3, goalmmát cealkaga sadjái: Digitála máilbmi ovdána johtilit.
Sametinget må derfor til enhver tid etterstrebe et godt samiskspråklig medietilbud, tilpasset etterspørselen, slik at unge mediebrukere får et forhold til samiske medier.
Danne ferte Sámediggi áiggis áigái rahčat dan ala ahte lea buorre sámegielat mediafálaldat, heivehuvvon ohcaleapmái, vai nuorra mediageavaheaddjit ožžot oktavuođa sámi mediain.
4) 1.3, Nytt kulepunkt som erstatter kulepunkt nummer 9: Være pådriver for å opprette flere samiske spill, applikasjoner og youtubekanaler.
4) 1.3, Ođđa kuvlačuokkis, mii boahtá 9. kuvlačuoggá sadjái Fuolahit ahte ásahuvvojit eanet sámi spealut, applikašuvnnat ja youtube-kanálat.
5) 2.3. Setning 1, 1.avsnitt.
5) 2.3. Vuosttaš cealkka, vuosttaš teakstaoasis.
Avslutningen endres til: …
Loahppa rievdaduvvo leat ná: …
og offentlig informasjon må også gis digitalt på samiske språk.
ja almmolaš diehtojuohkin ferte addojuvvot maiddái sámegielaide digitála.
6) 2.3, endret slutten på kulepunkt 1 …
6) 2.3, loahppa vuosttaš kuvlačuoggás rievdaduvvo …
de samiske språkene, og lanseres også digitalt.
sámegielat, ja almmuhuvvojit maiddái digitála.
7) 2.4, 3. Avsnitt.
7) 2.4, goalmmát teakstaoassi.
Ny 2. Setning som tillegg: Samisk litteratur bør alltid også utgis digitalt.
Ođđa nubbi cealkka lasáhussan: Sámi girjjálašvuohta berre álohii addojuvvot maiddái digitála hámis.
8) 2.5, Kulepunkunkt 4 …
8) 2.5, njealját kuvlačuokkis …
og alle nasjonale bygg
ja buot nationála visttit
9) 2.10, Nytt kulepunkt: Arbeide for at nasjonale institusjoner: Operaen, Nasjonalmuseet, Nasjonalbiblioteket, Nasjonalarkivet og andre som får statlig driftsstøtte programmerer samisk kunst og kultur.
9) 2.10, Ođđa kuvlačuokkis: Bargat dan ala ahte nationála ásahusat: Opera, Nationálamusea, Nationálabibliotehka, Nationála arkiiva ja earát mat ožžot stáhtas doaibmadoarjaga prográmmerejit sámi dáidaga ja kultuvrra.
Dette bør nedfelles i institusjonenes vedtekter jmf. NRKs vedtekter (NRK-plakaten §16 og §22) vedtatt av Stortinget.
Dat berre biddjojuvvot ásahusaid mearrádusaide gč. NRK mearrádusaid (NRK-plakáhta §16 ja §22 maid Stuorradiggi lea mearridan.
10) 2.11 Nytt 4. Avsnitt som tillegg: De samiske språksentrene er ofte samlokalisert med samiske museer.
10) 2.11 Ođđa njealját teakstaoassái lasáhussan: Sámi giellaguovddážat leat dávjá oktii lokaliserejuvvon sámi museaiguin.
Museene har en essensiell rolle i utviklingen av kultur-, språk- og samfunnskunnskap.
Museain lea deaŧalaš rolla giella-, kultur- ja servodatmáhtu ovddideamis.
De har derfor en naturlig rolle i arbeidet med å løfte de samiske språkene.
Danne lea dain lunddolaš rolla sámegielaid ahtanuššanbarggus.
11) 3.2 Nytt kulepunkt Sikre at samiske barns rett til kulturell- og språklig oppfølging sikres under omsorg av barnevernet, eksempelvis gjennom plassering i samisk fosterhjem.
11) 3.2 Ođđa kuvlačuokkis Sihkkarastit ahte sámi mánáid vuoigatvuohta kultuvrralaš ja gielalaš čuovvuleapmái sihkkarastojuvvo, go leat mánáidsuodjalusa divššus, ovdamearkka dihtii go leat biddjojuvvon sámi biebmoruktui.
12) 3.4, Nye kulepunkt Legge til rette for at det finnes flere tolker med kompetanse innen de samiske språk som blir snakket av de berørte parter.
12) 3.4, Ođđa kuvlačuokkis Láhčit diliid nu ahte gávdnojit eanet dulkkat geain lea gelbbolašvuohta sámegielain maid guoskevaš bealit hállet.
13) 3.6, Nytt kulepunkt Arbeide for at det opprettes flere nettstudier i enkeltemner.
13) 3.6, Ođđa kuvlačuokkis Bargat dan ala ahte ásahuvvojit eanet neahttaoahput ovttaskas fáttáin.
14) 3.7, Nytt kulepunkt Arbeide for at det opprettes flere nettstudier i enkeltemner.
14) 3.7, Ođđa kuvlačuokkis Bargat dan ala ahte ásahuvvojit eanet neahttaoahput ovttaskas fáttáin.
Forslag til ny tekst i forord, erstatter to siste avsnitt: Gïelelutnjeme - Giellalåpptim - Giellalokten er Sametingets langsiktige satsning på samiske språk, og er tenkt gjennomført over flere år.
Evttohus 2.1 Evttohus ođđa teakstan ovdasániin, guovtti maŋimuš teakstaoasi sadjái: Gïelelutnjeme - Giellalåpptim - Giellalokten lea Sámedikki guhkes áiggi áŋgiruššan sámegielain, ja lea jurddašuvvon čađahuvvot máŋgga jagi badjel.
Strategiene er omfattende, og viser Sametingets helhetlige og sektorovergripende språkpolitikk for de kommende år.
Strategiijat leat viidát, ja čájehit Sámedikki ollislaš ja surggiid gaskasaš giellapolitihka boahttevaš jagiide.
Den inneholder en rekke konkrete tiltak på ulike samfunnsområder, og vil følges opp av de ulike avdelingene i Sametinget.
Dat sisdoallá ollu konkrehta doaibmabijuid sierra servodatsurggiin, ja maid Sámedikki sierra ossodagat čuovvulit.
Det vil igangsette en rekke tiltak mot aktører, og utarbeides virkemidler for å synligjøre samiske språk i det offentlige rom.
Dat álggaha ollu doaibmabijuid aktevrraid ektui, ja ráhkaduvvojit váikkuhangaskaoamit mat oainnusmahttet sámegielaid almmolaččat.
Samtidig vil det være viktig å sette i gang større prosesser som blant annet utviklingsprogrammer for de samiske språkene, etablering av samisk språkombud og konkrete språktiltak.
Dasto lea deaŧalaš álggahit stuorát proseassaid nugo earret eará ovddidandoaibmabijuid sámegielaide, ásahit sámi giellaáittardeaddji ja konkrehta gielladoaibmabijuid.
Sametinget har som mål at tiltakene er i gangsatt innen 2022.
Sámedikki mihttomearrin lea ahte doaibmabijut álggahuvvojit ovdal jagi 2022.
Sametinget vil parallelt med dette arbeidet følge opp regjeringens arbeid med lovproposisjon og tilhørende meldingsdel.
Sámediggi áigu bálddalagaid dáinna bargguin čuovvulit ráđđehusa barggu láhkaproposišuvnnain ja guoskevaš dieđáhusosiin.
Merknad 1.1 Giellalokten er et løfte om å løfte de samiske språkene, og så henseende er det digitale perspektivet så vesentlig at det burde ligge som grunnmur i alle underkapitler.
Mearkkašupmi 1.1 Giellaloktemis lohpiduvvo sámegielaid lokten, ja dieinna lágiin lea digitála perspektiiva nu deaŧalaš ahte dat berrešii leat vuođđogeađgin buot vuolitkapihttaliin.
Sett i sammenheng med digitaliseringsstrategien vi også behandler under plenum, ser vi at i nær fremtid bør det digitale perspektivet være en selvfølge i all samisk offentlighet, og for metadata å regne i Sametingets strategier.
Go geahččá fárrolaga digitaliserenstrategiijain maid mii maiddái meannudit dievasčoahkkimis, oaidnit mii ahte lagaš boahtteáiggis berre digitála perspektiiva leat iešalddis čielggas buot sámi almmolašvuođas, ja metadiehtun lohkkojuvvon Sámedikki strategiijain.
Merknad 2.1 Vi har de største forventninger til at den store språkkonferansen arrangeres på en slik måte at den vekker nasjonal oppmerksomhet, vekker arrangementsstedets samiske bevissthet og fremstår som nyskapende.
Mearkkašupmi 2.1 Mis leat stuorámus vuordámušat dasa ahte dat stuorra giellakonferánsa lágiduvvo dainna lágiin ahte dat boktá nationála fuomášumi, boktá lágidanbáikki sámi dihtomielalašvuođa ja doaibmá ođđa hutkin.
Programmet bør være av slik karakter at den holder internasjonal og innovativ høy standard.
Prográmma berre leat nu ahte das lea riikkaidgaskasaš ja innovatiivvalaččat alla standárda.
Utad kommunikasjon om konferansen må intensiveres.
Ferte hoahpuhit olggos guvlui dieđiheami konferánssa birra.
Forslag 3.1 3.2 Kompetanseheving innenfor helsesektoren
Evttohus 3.1 3.2 Gealbolokten dearvvašvuođasuorggis
Påpeke viktigheten av kontinuerlig informasjon til brukere om rettighetene i språkloven og hvordan de fungerer i praksis Innledning
Ođđa kuvlačuokkis: Čujuhit man deaŧalaš lea oktilaččat juohkit dieđuid geavaheddjiide vuoigatvuođaid birra sámelága giellanjuolggadusain ja movt dat doaibmá geavahusas.
Sametingets oppvekst-, omsorg- og utdanningskomité har behandlet sak 009/18 Språkløftet - Sametingets strategier for samiske språk.
Álggahus Sámedikki Bajásšaddan-, fuolahus- ja oahppolávdegoddi lea meannudan ášši 009/18 Giellalokten – Sámedikki strategiijaplána sámegielaid varas.
Forslag 4.1 Endre ordlyden i Forslag til innstilling fra Sametingsrådet:
Evttohus 4.1 Rievdadit sátnehámi Sámediggeráđi mearrádusárvalusas:
Sametinget godkjenner strategidokument for samiske språk- Språkløftet
Sámediggi dohkkeha sámegielaid strategiijadokumeantta – Giellalokten.
Evttohus 5.1 Under Forord, nytt avsnitt etter første avsnitt:
Evttohus 5.1 Lasáhus Álggahus kapihttalii, ođđa teakstaoassi vuosttaš teakstaoasi maŋŋel
Sametinget viser vei til bruk og utvikling av samisk språk.
Sámediggi láidesta sámegiela geavaheami ja ovdáneami.
Sametinget har et særskilt ansvar til å fremme samisk språk og likestillingen mellom de samiske språkene.
Sámedikkis lea erenoamáš ovddasfástádus ovddidit sámegiela ja sámegielaid dássearvu.
Forslag 6.1 Under 2.13 Samarbeid med regjeringen er det ny tekst som erstatter de tre første avsnittene under overskrift "Statlig tolke- og oversettingstjenester for de samiske språkene":
Evttohus 6.1 Čuoggái 2.13 Ovttasbargu ráđđehusain biddjojuvvo ođđa teaksta mii boahtá golmma vuosttamuš teakstaosiid sadjái “Stáhta dulkon- ja jorgalanbálvalusat sámegielaide” vuolde.
Sametinget ser behov for en forbedring i oversetting og tolketjenester for de samiske språkene.
Sámediggi oaidná ahte lea dárbu buoridit jorgalemiid ja dulkonbálvalusaid sámegielaide.
Vår erfaring er at behovet for tolk i mange sammenhenger ses på som pasienten eller brukerens behov.
Min vásihus lea ahte dulkadárbu ollu oktavuođain gehččojuvvo pasieantta dahje geavaheaddji dárbbu mielde.
Vi understreker imidlertid at behovet for tolking er like mye tjenesteyters behov for å forstå og blir forstått.
Mii deattuhat dattetge ahte dulkondárbu lea seamma ollu bálvalusaddiid dárbu vai áddehallá ja áddejuvvo.
Dette innebærer at staten i mye større grad må ta ansvar for fungerende og tilfredsstillende tolkeordninger innenfor kommunal og offentlig tjenesteyting.
Dat mearkkaša dan ahte stáhta ollu eanet ferte váldit ovddasvástádusa doaibmi ja dohkálaš dulkaortnegiin gieldda ja almmolaš bálvalusaddima siskkobealde.
Det bør etableres en statlig institusjon for oversetting og tolketjenester.
Berre ásahuvvot stáhta ásahus jorgalemiid ja dulkonbálvalusaid várás.
Institusjonen skal ha ansvar for at offentlig informasjon oversettes til de samiske språkene, og bistå ulike sektorer med tilrettelegging for tolking.
Ásahusain galgá leat ovddasvástádus das ahte almmolaš diehtojuohkin jorgaluvvo sámegielaide, ja veahkehit sierra surggiid dulkoma láhčimiin.
Det understrekes at det er den enkelte tjenesteyters ansvar å legge til rette for bruk av tolk, ha tilfredsstillende tolkeutstyr og at tolkingen gjennomføres på en forsvarlig måte.
Deattuhit ahte lea ovttaskas bálvalusaddi ovddasvástádus láhčit vejolašvuođa geavahit dulkka, galget leat dohkálaš dulkonrusttegat ja ahte dulkon čađahuvvo dohkálaš vuogi mielde.
Institusjonen skal bistå tolketjenestene i de ulike fagsektorene, være utviklings- og kompetansesenter for skjermtolker, ha koordineringsansvar for oversetting- og tolketjenester til offentlige myndigheter og bistå faginstitusjoner.
Ásahus galgá veahkehit dulkonbálvalusaid sierra fágasurggiin, doaibmat ovddidan- ja gealboguovddážin šearbmadulkkaide, váldit ovddasvástádusa jorgalan- ja dulkonbálvalusaid oktiiordnemis almmolaš eiseválddiid ektui ja veahkehit fágaásahusaid.
Staten bør styrke tilsynet med at rettighetene i henhold til samelovens språkregler oppfylles.
Stáhta berre nannet bearráigeahččama das ahte vuoigatvuođat sámelága giellanjuolggadusain ollašuhttojuvvojit.
Sametingets oppvekst-, omsorg- og utdanningskomité har behandlet sak 009/18 Språkløftet - Sametingets strategier for samiske språk.
Sámedikki Bajásšaddan-, fuolahus- ja oahppolávdegoddi lea meannudan ášši 009/18 Giellalokten – Sámedikki strategiijaplána sámegielaid varas.
Merknad fremmet av Norske Samers Riksforbund/Samefolkets parti (NSR/SáB) Márjá-Liissá Partapuoli.
Mearkkašupmi ovddiduvvon Norgga Sámiid Riikkasearvvi / Sámeálbmot bellodaga (NSR/SáB) MárjáLiissá Partapuoli bokte.
Komiteens medlemmer fra Norske Samers Riksforbund (NSR) Ann Karin Kvernmo, Jon Isak Lyngman Gælok, Anne Henriette Reinås Nilut, Niko Valkeapää, Nils Mikkelsen Utsi og Gunn Anita Jacobsen, fra Åarjel-Saemiej Gielh Ingo Meehte Danielsen, fra Senterpartiet Elisabeth Erke, fra Arbeiderpartiet (AP) Jørn Are Gaski, fra uavhengig parti Kåre Ivar Olli, fra Samefolkets parti Ann-Elise Finbog, og fra Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen stiller seg bak:
Lávdegotti miellahtut Norgga Sámiid Riikkasearvvi (NSR) Ann Karin Kvernmo, Jon Isak Lyngman Gælok, Anne Henriette Reinås Nilut, Niko Valkeapää, Nils Mikkelsen Utsi ja Gunn Anita Jacobsen, Åarjel-Saemiej Gielh Ingo Meehte Danielsen, Guovddášbellodaga Elisabeth Erke, Bargiidbellodaga (BB) Jørn Are Gaski, soarjjasmeahttun áirras Kåre Ivar Olli, Sámeálbmotbellodaga Ann-Elise Finbog ja Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen dorjot:
Giellalokten er et løfte om å løfte de samiske språkene, og så henseende er det digitale perspektivet så vesentlig at det burde ligge som grunnmur i alle underkapitler.
Giellaloktemis lohpiduvvo sámegielaid lokten, ja dieinna lágiin lea digitála perspektiiva nu deaŧalaš ahte dat berrešii leat vuođđogeađgin buot vuolitkapihttaliin.
Merknad fremmet av Norske Samers Riksforbund/Samefolkets parti (NSR/SáB) Márjá-Liissá Partapuoli.
Mearkkašupmi ovddiduvvon Norgga Sámiid Riikkasearvvi / Sámeálbmot bellodaga (NSR/SáB) Márjá Liissá Partapuoli bokte.
Vi har de største forventninger til at den store språkkonferansen arrangeres på en slik måte at den vekker nasjonal oppmerksomhet, vekker arrangementsstedets samiske bevissthet og fremstår som nyskapende.
Mis leat stuorámus vuordámušat dasa ahte dat stuorra giellakonferánsa lágiduvvo dainna lágiin ahte dat boktá nationála fuomášumi, boktá lágidanbáikki sámi dihtomielalašvuođa ja doaibmá ođđa hutkin.
Forslag fremmet av Norske Samers Riksforbund/Samefolkets parti (NSR/SáB) Márjá-Liissá Partapuoli.
Evttohus ovddiduvvon Norgga Sámiid Riikkasearvvi / Sámeálbmot bellodaga (NSR/SáB) Márjá-Liissá Partapuoli bokte.
1) 1.1, ny setning på slutten av 4 avsnitt: Det er også viktig at alle elever opplever en reell utvikling i språket.
1) 1.1, ođđa cealkka njealját teakstaoasi lohppii: Deaŧalaš lea maiddái ahte buot ohppiid giella ovdána.
8) 2.5, Kulepunkt 4 …
8) 2.5, njealját kuvlačuokkis …
12) 3.4, Nytt kulepunkt Legge til rette for at det finnes flere tolker med kompetanse innen de samiske språk som blir snakket av de berørte parter.
12) 3.4, Ođđa kuvlačuokkis Láhčit diliid nu ahte gávdnojit eanet dulkkat geain lea gelbbolašvuohta sámegielain maid guoskevaš bealit hállet.
Forslag til ny tekst i forord, erstatter to siste avsnitt:
Evttohus ođđa teakstan ovdasániin, guovtti maŋimuš teakstaoasi sadjái:
Gïelelutnjeme - Giellalåpptim - Giellalokten er Sametingets langsiktige satsning på samiske språk, og er tenkt gjennomført over flere år.
Gïelelutnjeme - Giellalåpptim - Giellalokten lea Sámedikki guhkes áiggi áŋgiruššan sámegielain, ja lea jurddašuvvon čađahuvvot máŋgga jagi badjel.
Sametinget har som mål at tiltakene er igangsatt innen 2022.
Sámedikki mihttomearrin lea ahte doaibmabijut álggahuvvojit ovdal jagi 2022.
Forslag fremmet av Senterpartiet Elisabeth Erke.
Evttohus ovddiduvvon Guovddášbellodaga Elisabeth Erke bokte.
Komiteens medlemmer fra Norske Samers Riksforbund (NSR) Ann Karin Kvernmo, Jon Isak Lyngman Gælok, Anne Henriette Reinås Nilut, Niko Valkeapää, Nils Mikkelsen Utsi og Gunn Anita Jacobsen, fra Norske Samers Riksforbund/Samefolkets parti (NSR/SáB) Márjá-Liissá Partapuoli, fra Åarjel-Saemiej Gielh Ingo Meehte Danielsen, fra Arbeiderpartiet (AP) Jørn Are Gaski, fra uavhengig parti Kåre Ivar Olli, fra Samefolkets parti Ann-Elise Finbog, og fra Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen stiller seg bak:
Lávdegotti miellahtut Norgga Sámiid Riikkasearvvi (NSR) Ann Karin Kvernmo, Jon Isak Lyngman Gælok, Anne Henriette Reinås Nilut, Niko Valkeapää, Nils Mikkelsen Utsi ja Gunn Anita Jacobsen, Norgga Sámiid Riikkasearvvi / Sámeálbmot bellodaga (NSR/SáB) Márjá-Liissá Partapuoli, Åarjel-Saemiej Gielh Ingo Meehte Danielsen, Bargiidbellodaga (BB) Jørn Are Gaski, soarjjasmeahttun áirras Kåre Ivar Olli, Sámeálbmotbellodaga Ann-Elise Finbog ja Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen dorjot:
3.2 Kompetanseheving innenfor helsesektoren
3.2 Gealbolokten dearvvašvuođasuorggis
Et nytt kulepunkt: Påpeke viktigheten av kontinuerlig informasjon til brukere om rettighetene i språkloven og hvordan de fungerer i praksis
Ođđa kuvlačuokkis: Čujuhit man deaŧalaš lea oktilaččat juohkit dieđuid geavaheddjiide vuoigatvuođaid birra sámelága giellanjuolggadusain ja movt dat doaibmá geavahusas.
Forslag fremmet av Norske Samers Riksforbund Anne Henriette Reinås Nilut.
Evttohus ovddiduvvon Norgga Sámiid Riikkasearvvi (NSR) Anne Henriette Reinås Nilut bokte.
Komiteens medlemmer fra Norske Samers Riksforbund (NSR) Ann Karin Kvernmo, Jon Isak Lyngman Gælok, Niko Valkeapää, Nils Mikkelsen Utsi og Gunn Anita Jacobsen, fra Norske Samers Riksforbund/Samefolkets parti (NSR/SáB) Márjá-Liissá Partapuoli, fra Åarjel-Saemiej Gielh Ingo Meehte Danielsen, fra Senterpartiet Elisabeth Erke, fra Arbeiderpartiet (AP) Jørn Are Gaski, fra uavhengig parti Kåre Ivar Olli, fra Samefolkets parti Ann-Elise Finbog, og fra Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen stiller seg bak:
Lávdegotti miellahtut Norgga Sámiid Riikkasearvvi (NSR) Ann Karin Kvernmo, Jon Isak Lyngman Gælok, Niko Valkeapää, Nils Mikkelsen Utsi ja Gunn Anita Jacobsen, Norgga Sámiid Riikkasearvvi / Sámeálbmot bellodaga (NSR/SáB) Márjá-Liissá Partapuoli, Åarjel-Saemiej Gielh Ingo Meehte Danielsen, Guovddášbellodaga Elisabeth Erke, Bargiidbellodaga (BB) Jørn Are Gaski, soarjjasmeahttun áirras Kåre Ivar Olli, Sámeálbmotbellodaga Ann-Elise Finbog ja Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen dorjot:
Endre ordlyden i Forslag til innstilling fra Sametingsrådet:
Rievdadit sátnehámi Sámediggeráđi mearrádusárvalusas:
Forslag fremmet av uavhengig parti Kåre Ivar Olli.
Evttohus ovddiduvvon soarjjasmeahttun áirasa Kåre Ivar Olli bokte.
Komiteens medlemmer fra Norske Samers Riksforbund (NSR) Ann Karin Kvernmo, Jon Isak Lyngman Gælok, Anne Henriette Reinås Nilut, Niko Valkeapää, Nils Mikkelsen Utsi og Gunn Anita Jacobsen, fra Norske Samers Riksforbund/Samefolkets parti (NSR/SáB) Márjá-Liissá Partapuoli, fra Åarjel-Saemiej Gielh Ingo Meehte Danielsen, fra Senterpartiet Elisabeth Erke, fra Arbeiderpartiet (AP) Jørn Are Gaski, fra Samefolkets parti Ann-Elise Finbog, og fra Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen stiller seg bak:
Lávdegotti miellahtut Norgga Sámiid Riikkasearvvi (NSR) Ann Karin Kvernmo, Jon Isak Lyngman Gælok, Anne Henriette Reinås Nilut, Niko Valkeapää, Nils Mikkelsen Utsi ja Gunn Anita Jacobsen, Norgga Sámiid Riikkasearvvi / Sámeálbmot bellodaga (NSR/SáB) Márjá-Liissá Partapuoli, Åarjel-Saemiej Gielh Ingo Meehte Danielsen, Guovddášbellodaga Elisabeth Erke, Bargiidbellodaga (BB) Jørn Are Gaski, Sámeálbmotbellodaga Ann-Elise Finbog ja Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen dorjot:
Under Forord, nytt avsnitt etter første avsnitt:
Lasáhus Álggahus kapihttalii, ođđa teakstaoassi vuosttaš teakstaoasi maŋŋel
Under 2.13 Samarbeid med regjeringen er det ny tekst som erstatter de tre første avsnittene under overskrift "Statlig tolke- og oversettingstjenester for de samiske språkene":
Čuoggái 2.13 Ovttasbargu ráđđehusain biddjojuvvo ođđa teaksta mii boahtá golmma vuosttamuš teakstaosiid sadjái “Stáhta dulkon- ja jorgalanbálvalusat sámegielaide” vuolde.
Det understrekes at det er den enkelte tjenesteyters ansvar å legge til rette for bruk av tolk, ha tilfredsstillende tolkeutstyr og at tolkingen gjennomføres på en forsvarlig måte
Deattuhit ahte lea ovttaskas bálvalusaddi ovddasvástádus láhčit vejolašvuođa geavahit dulkka, galget leat dohkálaš dulkonrusttegat ja ahte dulkon čađahuvvo dohkálaš vuogi mielde.
Merknad 3 - Fremskrittspartiet v/ representant Arthur Johan Tørfoss Fremskrittspartiet støtter langt på vei rådets strategi for samiske språk, men mener samtidig at sametinget ikke er rette virkemiddel for å øke andelen samisktalende i Norge.
Sámedikki dievasčoahkkin - 060/18 Mearkkašupmi 3 - Ovddádusbellodat, áirras Arthur Tørfoss Ovddádusbellodat doarju buori muddui ráđi strategiija sámi gielaide, muhto oaivvilda seammás ahte sámediggi ii leat rievttes váikkuhangaskaoapmi lasihit sámegielagiid Norgii.
Norsk og samisk er likeverdige språk.
Dárogiella ja sámegiella leat ovttadássásaš gielat.
Likevel er det en forutsetning for en nasjon at folket har en felles språklig plattform.
Lihkká lea eaktun našuvdnii ahte álbmogis lea oktasaš gielalaš vuođđovuogádat.
Norsk må derfor være hovedspråket i den norske skolen.
Dárogiella ferte danin leat váldogiellan Norgga skuvllain.
Dagens modell for språkforvaltning virker ikke.
Dálá giellahálddašanmodealla ii doaimma.
Andelen som bruker samisk er på vei ned, og forvaltningsområdene for språk er feil virkemiddel.
Olbmuid lohku geat geavahit sámegiela, lea njiedjame, ja sámegielaid hálddašanguovlu lea boasttu váikkuhangaskaoapmi.
Fremskrittspartiet vil derfor avvikle forvaltningsområdet for samiske språk.
Ovddádusbellodat háliida danin heaittihit sámegielaid hálddašanguovlluid.
Samisk bør tilbys som valgfritt språk, og samisk bør kunne velges som erstatning for sidemålet.
Sámegiella galgá fállojuvvot eaktodáhtolaš giellan, ja sámegiela ferte sáhttit válljet siidogiela ovdii.
På den måten styrkes både norsk som hovedmål, og samisk.
Dáinna lágiin nannet mii sihke dárogiela, ja sámegiela.
Tilstrekkelig samisk undervisningsmateriell for slik opplæring skal være tilgjengelig.
Dákkár oahpahussii fertejit doarvái sámegielat oahpponeavvut leat olahanmuttus.
Tilgang på samisktalende undervisningspersonell er en forutsetning for at elevenes valgfrihet realiseres.
Fertejit gávdnot sámegielat oahpaheaddjit vai ohppiin lea duohta vejolašvuohta válljet sámegiela.
Sterk og vedvarende språkinnsats overfor barn er avgjørende for en god samisk språkutvikling.
Nanu ja bistevaš giellaáŋgiruššan mánáide lea vealtameahttun dasa ahte háhkat buori sámegielat giellaovddideami.
Barns språkopplæring er det klart viktigste bidraget for sikring og styrking av samiske språk.
Mánáid giellaoahpahus lea čielgasit deháleamos čoavdda sihkkarastit ja ovddidit sámi gielaid.
Det å aktivt legge til rette for språkinnlæring og språkbruk for barn er det mest effektive tiltaket for å sikre og vitalisere språkene.
Go aktiivvalaččat láhčá dili giellaoahppamii ja giellageavaheapmái mánáide, de lea dat dat beaktileamos doaibmabidju sihkkarastit ja ealáskahttit gielaid.
Mange samiske språkbrukere gir grunnlag for flere arenaer for språkbruk og bedre offentlig tjenestetilbud på samisk.
Ollu sámegielat giellageavaheaddjit láhčet vuođu eanet arenaide gos giella geavahuvvo ja buoret almmolaš bálvalusfálaldahkii sámegillii.
Flere offentlige rom der samiske språk ses, høres og brukes synliggjør og letter bruken av samisk.
Eanet almmolaš báikkiin gos sámegiella oidno, gullo ja geavahuvvo, čalmmustahttá ja geahpida sámegiela geavaheami.
Det å legge til rette for at flest mulig som ønsker det kan lære og bruke samisk har en selvforsterkende effekt.
Dat ahte láhčit dili dasa ahte eanemus lági mielde olbmot geat háliidit, besset oahppat ja geavahit sámegiela, dat lea iežasnanusmahtti.
Sikringen av eget språk er en grunnverdi og et mål i seg selv.
Iežas giela sihkkarastimis lea vuođđoárvu ja lea mihttun iešalddis.
I tillegg har sikring og vitalisering av språkene betydning for bevaring og utvikling av samiske kultur og identitet.
Dasa lassin lea gielaid sihkkarastimis ja ealáskahttimis mearkkašupmi sámi kultuvrra ja identitehta seailluheapmái ja ovddideapmái.
Fremskrittspartiet mener primærkommunene er det rette forvaltningsnivå å legge dette arbeidet til, all den tid det er de som har ansvar for barnehage og grunnskolen.
Ovddádusbellodaga mielas váldosuohkanat leat rievttes hálddašandássi gosa bidjá dán barggu, go doppe han muđui lea ovddasvástádus mánáidgárddiide ja skuvllaide.
Frem til dette skjer og det samiske språkforvaltningsområdet avvikles og forvaltningsansvaret er overfør KMD og kommunene, støtter FrP i grove trekk den fremlagte strategien.
Dassážii go dat geavvá ja sámegielaid hálddašanguovlu loahpahuvvo ja hálddašanovddasvástádus sirdojuvvo GOD:i ja suohkaniidda, de doarju OB eanas oasi ovddiduvvon strategiijas.
Et grunnleggende og gjennomgående prinsipp i utvalgets arbeid med Hjertespråket er definert i kapittel 6;
Okta vuđolaš ja čađamanni prinsihppa lávdegotti Váibmogiella barggus lea definerejuvvon 6. kapihttalis;
Samiske språk som likestilte og likeverdige språk.
ja govvida sámegielaid dásseárvosaš ja seammaárvosaš giellan.
Sametingets strategier for samiske språk er et godt gjennomarbeidet dokument som kommer med en flere konkrete forslag til tiltak og målsetninger for de samiske språkene.
Sámedikki strategiijat sámegielaid várás lea bures bargojuvvon dokumeanta mas leat máŋga konkrehta evttohusa sámegielaid doaibmabijuide ja mihttomeriide.
Grunnet ulike språksituasjon, ulike behov og ulike behov for løsninger, så er det viktig å se på en helhetlig språkforvaltning for de ulike språkene, da gjerne gjennom konkrete utviklingsprogram.
Iešguđetlágan gielladili geažil, iešguđetlágan dárbbut ja dárbbut iešguđetlágan čovdosiid ektui, de lea dehálaš geahččat sámegielaid giellahálddašeami ollislaččat, ja áinnas konkrehta ovdánahttinprográmma ektui.
Sametingets plenum har i september 2018 behandlet sak om samisk språkområde.
Sámedikki dievasčoahkkin meannudii sámegiela giellaguovllu ášši čakčamánu 2018:s.
Ulike kommunekategorier er blitt foreslått, samt behovet for eventuelle språkressurssentre vil bli vurdert i denne sammenheng.
Iešguđetlágan suohkankategoriijat leat evttohuvvon, ja maid dán oktavuođas árvvoštallojuvvo dárbu vejolaš giellaresursaguovddážiidda.
Språkutvalget har sett på behovet for etablering av både samisk språkombud og klagefunksjon, samt statlige tolke- og oversettingstjenester.
Giellalávdegoddi lea geahčadan dárbbu ásahit sihke sámegiel giellaáittardeaddji ja váidinfunkšuvnna, ja maid stáhtalaš dulkon- ja jorgalanbálvalusaid.
I sammenheng med de ulike kommunekategorier vil det derfor være formålstjenlig å se om språkressurskommuner- og eventuelle språkressurssentre kan ivareta disse funksjonene.
Ovttas dáiguin iešguđetlágan suohkankategoriijaid ektui de lea ávkkálaš geahččat giellaresursasuohkaniid- ja vejolaš giellaresursaguovddážiid ahte sáhttet go áimmahuššat dáid funkšuvnnaid.
Eventuelt at funksjonene legges til disse ressursene.
Dahje maid ahte funkšuvnnat biddjojuvvojit dáidda resurssaide.
Saken påbegynt 05.12.2018 kl. 09.00
Ášši meannudeapmi álggahuvvui 05.12.18 dii. 09.00
Votering Av 39 representanter var 37 til stede.
Jienasteapmi 39 áirasis ledje 37 čoahkis.
· Forslag 1 ble enstemmig vedtatt · Forslag 2 ble enstemmig vedtatt · Forslag 3 ble enstemmig vedtatt · Forslag 4 ble enstemmig vedtatt · Forslag 5 ble enstemmig vedtatt · Forslag 6 ble enstemmig vedtatt · Komiteens tilrådning ble enstemmig vedtatt
· Evttohus 1 mearriduvvui ovttajienalaččat · Evttohus 2 mearriduvvui ovttajienalaččat · Evttohus 3 mearriduvvui ovttajienalaččat · Evttohus 4 mearriduvvui ovttajienalaččat · Evttohus 5 mearriduvvui ovttajienalaččat · Evttohus 6 mearriduvvui ovttajienalaččat · Bajásšaddan- fuolahus- ja oahppolávdegotti ráva mearriduvvui ovttajienalaččat
Forord
Álggahus
Alle språk har sitt individuelle særpreg og verdi, og alle er like tjenlige uttrykksmidler for dem som bruker dem.
Buot gielain lea sierra mihtilmasvuohta ja árvu, ja buot gielat heivejit seamma bures gulahallangaskaoapmin sidjiide geat daid geavahit.
Mellom halvparten og to tredjedeler av verdens befolkning er til en viss grad tospråklige, og et betydelig antall er flerspråklige.
Gaskal beali ja guokte goalmmádas máilmmi álbmogiin leat muhtun muddui guovttegielalaččat, ja ollugat leat máŋggagielalaččat.
I verdensmålestokk er derfor flerspråklighet et typisk trekk ved det å være menneske.
Danne lea olbmuide miehtá máilmmi hui dábálaš leat guovttegielalaš.
I likhet med biologisk mangfold er språklig og kulturelt mangfold et gode i seg selv.
Seamma láhkai go biologalaš šláddjiivuohta ge, de lea gielalaš ja kultuvrralaš šláddjiivuohta iešalddis buorre.
Språk er en grunnleggende ferdighet hos oss mennesker.
Giella lea olbmo vuođđogálga.
Språk utvikles fra vi blir født og følger oss gjennom hele livet.
Giella ovdána dan rájes go mii riegádit ja čuovvu min miehtá eallima.
Gjennom språk kan vi kommunisere med omverden, utrykke følelser, tanker og drømmer, skape samhandling og forstå verden omkring oss. Språket har betydning for vår identitetsutvikling og identitetsfølelse, og sier noe om hvem vi er som menneske.
Giela bokte mii gulahallat earáiguin, olggosbuktit dovdduid, jurdagiid ja nieguid, vuolggahit ovttasdoaibmama ja áddet dan máilmmi mii birastahttá min. Gielas lea mearkkašupmi min identitehtaovdáneapmái ja identitehtadovdui, ja muitala geat mii leat olmmožin.