pere/sami_parallel huggingface dataset:
Jeg har dårlig motorikk , både fin- og grovmotorikk .
Mus lea heitot motorihkka , sihke fiinna- ja roavvamotorihkka .
Jeg har ikke språk , sies det .
Mus ii leat giella , nu dadjet .
Jeg har bare høge skrik .
Mun dušše huikkán garrasit .
Når jeg skulle eller skal si noe , tar jeg i for å få det ut .
Go áigon dahje áiggun dadjat maide , de ferten ražastit vai boahtá olggos .
Jeg lærte etter hvert at det jeg sa kom ut som høge skrik selv om jeg i mitt hode hørte hva jeg sa .
Áiggi mielde ohppen ahte dat maid dadjen , bođii olggos dušše čuorvvasin vaikko iežan oaivvis gullen maid dadjen .
Svaret på det jeg sa , pleide bli : Ikke skrik sånn , Magne !
Vástádussan ožžon dábálaččat : Ale čearggo nie , Magne !
Slutt å rope , Magne !
Heaitte čeargume , Magne !
Noen og hver kan tenke seg at det ikke ble noen fruktbar kommunikasjon av dette .
Juohkehaš ipmirda ahte dás ii boahtán makkárge gulahallan .
Siden jeg ikke hadde språk ut , regnet man vel med at jeg ikke kunne ta noe inn heller .
Go mus ii lean giella olggos , de jáhkke várra ahte in sáhte maide váldit sisa ge .
Men akkurat det henger ikke på greip .
Muhto juste dat gal ii doala deaivása .
Veiene inn til hjernen er de fem sansene , og jeg tok inn via ører , øyne , lukt , smak og følelse .
Geaidnu jierbmái manná dan viđa áiccu čađa , ja mun gullen , oidnen , haksen , smáhkejin ja mus ledje dovddut .
Jeg som andre .
Mus nu go earáin .
Men når det gjaldt å få ut noe av det jeg hadde tatt inn og bearbeidet , da var jeg ikke som andre .
Muhto go galgen oažžut olggos maidege maid ledjen ožžon sisa ja mii lei láddan mu siste , de gal in lean nu go earát .
Så jeg gikk gjennom mitt skoleløp uten språk og uten at utdanningssystemet forventet noe særlig innabords som man kunne få ut med kommunikasjon .
Nu ahte mu skuvlavázzin lei giela haga ja mas oahpahusvuogádat ii vuordán maide mus siste maid sáhtáše oažžut olggos gulahallama bokte .
Jeg gikk gjennom mine skoleår uten å få formidle meg mer enn det jeg klarte gjennom kroppsspråk og ved å protestere ved å være vrang på det jeg ikke likte .
Mun vázzen skuvlajagiid nu ahte in sáhttán gaskkustit eanet go dan maid nagodin gorutgielain ja go vuostálasten ja ledjen váttis go lei juoga masa in liikon .
Faktisk ble dette etter hvert gjennom livet min sterkeste kommunikasjon generelt , å være vrang og signalisere at jeg gav faen i det som skulle skje .
Duođai šattai dát mu buoremus gulahallan muđuige eallimis , ahte leat váttis ja nu dieđihit ahte adden jalgadasa dasa mii galggai dáhpáhuvvat .
Prøv et sånt skoleløp noen og enhver , og jeg tror flere enn jeg ville blitt vrang !
Geahččal dákkár skuvlavázzima , de jáhkán earát ge ledje šaddat váddásat !
Slik er min hjerneskade .
Diekkár lea mu vuoiŋŋašvihki .
Andre hjerneskader arter seg ulikt .
Eará vuoiŋŋašvigit leat eará ládje .
Men min hjerneskade er neppe så spesiell at jeg er den eneste i Sápmi med den .
Muhto mu vuoiŋŋašvihki ii leat nu erenoamáš ahte mun lean áidna Sámis geas dat lea .
Det betyr at det sitter og har sittet barn og unge som jeg har sittet .
Dát mearkkaša ahte leat leamaš ja leat ain mánát ja nuorat geat čohkkájit nu go mun dahken .
For meg synes det som unødig bruk av diagnoser på symptomer til en i beste fall symptomrettet opplæring med de ekstra minustegn jeg opplevde i min skoletid .
Mu mielas orru leame dárbbašmeahttun geavahit symptomaid ráhkadit diagnosa ja buoremus lági mielde ráhkadit oahpaheami dáiguin liige minusbeliiguin maid mun vásihin mu skuvlaáiggis .
Sitter det fremdeles midthjerneskadde barn i Sápmi slik jeg satt ? Ingen forsto at jeg lærte
Gávdnojit go Sámis ain mánát geain lea sivva gaskavuoiŋŋamaččain ja geat čohkkájit seamma ládje go mun dahken ?
Fra barneskolen er de positive minner de gangene jeg var på klasserommet sammen med de andre .
Mánáidskuvllas leat buoremus muittut dalle go bessen leat luohkkálanjas eará mánáiguin ovttas .
Det var der jeg helst ville være .
Lei doppe gos eanemusat háliidin leat .
Et år hadde jeg faste timer på klasserommet og en egen tilpasset pult .
Ovtta jagi ledje mus fásta diimmut luohkkálanjas ja mus lei alccen heivehuvvon beavdi .
Jeg satt ved pulten min og skulle pusle med mitt der , noe jeg ikke gjorde .
Mun čohkkájin iežan beavdeguoras ja galgen buđaldit iežan bargguiguin das , muhto dan in dahkan .
Jeg fulgte intenst med i det som foregikk oppe ved tavla . Jeg sugde til meg som en tørr svamp .
Mun čuvvon baicca dárkilit mielde mii dáhpáhuvai távvala luhtte , ja njammen alccen oahpu dego goike guopparas .
Jeg lærte fort å ikke spørre om det jeg ikke forstod . Da ble jeg nødt til å forlate klasserommet .
Ohppen jođánit ahte in ábut jearrat jus lei juoga maid in ipmirdan , go de šadden guođđit luohkkálanja .
Jeg forstyrret med mine høge skrik , ble det sagt .
Mun muosehuhtten iežan čuorvumiin , nu lohke .
Jo da , jeg husker mye fra barneskolen , men de virkelig positive minnene er fra klasserommet .
Juo , muittán ollu mánáidskuvllas , muhto buoremus muittut leat báhcán luohkkálanjas .
Så orker jeg ikke huske skidagene og utedagene der jeg måtte bli igjen på skolen mens de andre dro ut , unntatt de gangene mine foreldre i forkant klarte forhindre at jeg ble igjen på skolen alene .
Ja de in háliit muitit čuoiganbeivviid ja olgobeivviid goas fertejin báhcit skuvlii go earát manne olggos , earret daid háviid go mu váhnemat ovdagihtii nagodedje hehttet ahte mun báhcen skuvlii akto .
Jeg orker heller ikke huske de lettvinte og tilfeldige løsningene , ei heller at en-til-en-opplegget var avhengig av hvem jeg hadde en-til-en med .
In háliit ge muitit daid álkis ja soaittáhatlaš čovdosiid , in ge dan ahte nuppis nubbái oahpahus lei sorjavaš das geainna ledjen ovttas .
Med noen fungerte det godt .
Soapmásiiguin doaimmai bures .
Med andre ble det ofte slik at jeg småsov , mens den en-til-en-voksne leste avisa eller gjorde andre ting .
Earáiguin fas šattai nu ahte oađestuvven , ja rávis olbmot lohke aviissaid dahje buđaldedje eará ládje .
Slike opplegg krever beinhard yrkesetikk fra de voksne .
Dákkár oahpahus gáibida garra bargoetihka rávis olbmuin .
Jeg var med mine autistiske trekk nattevandrer i perioder .
Mun ledjen iežan autistalaš dovdomearkkaiguin áiggiid idjagohcálas .
Da sov jeg ut på skolen mens mine foreldre fortvilt prøvde å snu søvnvanene .
Dalle ođđen bures skuvllas dan botta go mu váhnemat garrasit geahččaleigga oažžut mus jorggihit oađđima .
Ganske umulig og vanskelig .
Lei veadjemeahttun ja váttis .
Jeg husker at jeg i de periodene pleide ligge på et mørkt rom – våken – med en av foreldrene mine .
Muittán ahte muhtin áiggiid lávejin veallát sevdnjes lanjas – gozuid nalde – nuppiin mu váhnemiin .
Når de ble morgen , dro jeg på skolen for å sove ut , og de på jobb .
Go šattai iđit , de vulgen skuvlii nohkkat , ja soai bargui .
Om skolen ikke kunne prøve å snu dette ?
Ii go skuvla geahččalan dán rievdadit ?
Jo , jeg husker så godt at da jeg ble ungdomsskoleelev på Skånland skole , ble det andre boller på mange måter .
Juo , muittán bures ahte go álgen nuoraidskuvlii Skániid skuvllas , de rievddai dilli máŋgga ládje .
Straks en slik periode startet , la de om opplegget på skolen .
Dakkaviđe go dákkár áigodat álggii , de rievdadedje bargovugiid skuvllas .
Jeg var mye ute , og sovnet jeg , var det for 5–10 minutter og ikke for hele skoledagen eller deler av den .
Ledjen ollu olgun , ja jus ribahin nahkáriid , de lei dušše 5–10 minuhttii , ii ge olles skuvlabeaivái dahje osiide das .
Heime fulgte de opp om ettermiddagen , og ganske snart var en slik periode over takket være godt samarbeide mellom ungdomsskolen og heimen , det ser jeg nå i ettertid .
Ruovttus čuovvoledje dán bargovuogi maŋŋil skuvlla , ja fargga lei dát áigodat nohkan , giitun ovttasbargui gaskal nuoraidskuvlla ja ruovttu , dan oainnán dál maŋit áiggis .
Da syntes jeg det var et mas , men et mas som totalt avskaffet vandreperiodene , det vil si nattevåkinga .
Dalle lávii dát mu mielas vuorjan , muhto vuorjan mii oalát heaittihii mu idjagohcima .
Jeg får si til mitt forsvar – jeg våkte ikke om natta for å være ekkel !
Ferten gal beassat lohkat , iežan bealuštussan – in gohcán gal dan dihte háliidin leat bahánihkkán !
Jeg klarte bare ikke sove .
Mun dušše in nagodan oađđit .
Faktisk er det ungdomsskolen jeg husker som det mest positive i mitt løp fra barnehage ( der jeg ikke husker noe , tror jeg ) og til og med videregående .
Lea nuoraidskuvla maid muittán buoremus vásihussan buot mu skuvlavázzimiin dan rájis go álgen mánáidgárdái ( mas juo in várra muitte maidege ) , ja gitta dassái gergen joatkkaskuvllas .
Jeg hadde mitt eget rom på ungdomsskolen også , men jeg kan ikke huske at jeg følte meg så alene der .
Mus lei sierra latnja nuoraidskuvllas maid , muhto orun muitime ahte in dovdan iežan nu akto doppe .
Jeg tror det skyldes teamet rundt meg som var aktive og på en underlig måte fikk meg til å føle meg som en av teamet og som sådan ikke alene , samt at jeg prøvde å gjøre mitt beste der .
Mun jáhkán ahte dasa lei sivvan bargojoavku geat muinna barge , sii ožžo mu dovdat dego oassin dán joavkkus , ja dainna lágiin in dovdan iežan akto , ja dasa lei maid sivvan ahte duođas geahččalin bargat iežan buoremusa doppe .
Teamet var kreative i sine opplegg , og jeg husker med glede mange av de ting vi gjorde der .
Bargojoavkkus ledje hutkát iežaset bargovugiiguin , ja muittán iluin ollu maid doppe barggaimet .
På Grovfjorden våren 1992 i sjekta til Asbjørn Pedersen .
Roabáhis 1992 giđa Asbjørn Pedersena fatnasis .
Ragnhild Sørlie og Elsa Pedersen Skogstad på bildet .
Ragnhild Sørlie ja Elsa Pedersen Skogstad leaba maid govas .
På ungdomsskolen følte jeg meg som en av teamet .
Nuoraidskuvllas dovden ahte ledjen oassin joavkkus .
Siste dag på ungdomsskolen .
Maŋimuš beaivi nuoraidskuvllas .
Arne Iversen var teamlederen min på ungdomsskolen .
Arne Iversen lei mu joavkojođiheaddji nuoraidskuvllas .
4-gruppe fungerte ikke for meg
Njelješjoavku ii doaibman munnje
Skoleadministrasjonen var positiv .
Skuvlla hálddahus lei positiiva .
Rektor følte jeg var min rektor også .
Skuvlla rektora dovden maid dego iežan rektorin .
Men dette nedfelte seg ikke i dynamikk rundt mitt opplegg .
Muhto dát ii dovdon makkárge movttiidahttimiin mu bargovugiide .
Jeg husker enkelte ansatte som aktive og etiske i forhold til meg og mitt opplegg .
Muittán ahte muhtin bargit ledje aktiiva ja ehtalaččat mu vuostá ja mu bargovugiid vuostá .
Men jeg husker også andre som sløve og rimelig ikke-etiske .
Muhto muittán maid earáid geat ledje duipát ja unnán ehtalaččat .
Russeforberedelsene er et vagt minne om et plutselig styr her heime da man oppdaget at russekort , russenavn og den prosessen gikk uten meg .
Ruoššaráhkkanemiin muittán unnán , dušše dan go fáhkkestaga šattai issoras riedja ja hušša dáppe ruovttus go fuobmáje ahte ruoššakoarttat , ruoššanamma ja diet proseassa manai mu meattá .
Foreldrene mine ringte en av de andre elevene , som heiv seg rundt og ordnet opp i det i siste liten .
Mu váhnemat riŋgejedje muhtin eará oahppái , gii ovttatmano álggii bargat mu ovddas ja nu nagodii ordnet buot maŋimus áigemearis .
I ettertid ser jeg hvor sårbart et skoleopplegg er for elever som meg og hvor avhengig det er av en dyktig og engasjert teamleder og yrkesetiske og engasjerte medarbeidere .
Maŋŋil oainnán man rašši skuvlavuogádat lea dákkár ohppiide dego mun ledjen , ja man sorjavaš dat lea čeahpes ja áŋgiris joavkojođiheddjiin ja bargoehtalaš ja áŋgiris mielbargiin .
Det blir lett subb og unnaluring i slike en til en opplegg og misbruk av B-timer [ 2 ] til for eksempel å løse øyeblikkets vikarproblem – likeså gjerne som det blir effektiv opplæring .
Šaddá jođánit bargguid eretduvdin ja garvin dákkár nuppis nubbái bargovugiin ja B-diimmuid [ 2 ] boasttugeavaheapmi , go atnet dáid diimmuid čoavdit sadjásašoahpaheddjiid dárbbuid go fáhkka čuožžila dat dárbu , seamma leahtuin go ahte šaddá beaktilis oahpaheapmi .
Ulike reaksjoner da jeg begynte å fasilitere
Iešguđetlágan oainnut go álgen fasiliteret
Da jeg begynte å fasilitere i april 2005 og verden rundt meg fikk vite at jeg forstod , fulgte med og alltid hadde forstått og fulgt med , sa en av mine tidligere lærere at hun nå virkelig var glad for at hun trygt kunne møte meg og se meg i øynene . Hun visste at hun ikke hadde slumset med meg , behandlet meg stygt , snakket nedsettende om meg eller kommentert mine foreldre som kravstore og vanskelige .
Go álgen fasiliteret cuoŋománu 2005 ja máilbmi mu birra beasai diehtit ahte ipmirdin , čuvvon mielde ja ahte álo ledjen ipmirdan ja čuvvon mielde , de dajai okta mu ovddeš oahpaheddjiin ahte son dál lei ilus go bures duosttai deaivvadit muinna ja geahččat mu čalmmiide , Son diđii ahte son lei čábbát láhtten muinna , ii lean meannudan fasttit mu vuostá , ii ge hupman fasttiid mu birra dahje gohčodan mu váhnemiid badjelmearálaš gáibideaddjin ja váttisin .
Hun kunne trygt møte meg , sa hun , og det har hun gjort mange ganger – møtt meg , mener jeg .
Son duosttai duođas muinna deaivvadit , logai son , ja dan son lea máŋgii dahkan – deaivvadan muinna .
Andre unngår meg og behandler meg som luft .
Earát fas garvet mu ja atnet mu áibmun .
De ser meg ikke .
Sii eai oainne mu .
Kanskje lurer de på hva jeg kan huske både å ha opplevd og ha hørt .
Soaitá ahte sii jurddašit maid mun muittán das maid lean vásihan ja gullan .
Grovt sett kan jeg dele denne gruppen i tre . 1 ) De som møter meg med glede , spør og gler seg over min framgang .
Roavvásit sáhtán juohkit dáid olbmuid golmma jovkui : 1 ) sii geat deaivvadit muinna iluin , jearahit ja illudit mu ovdánemiin .
Dette er en promille , men de er der , og jeg treffer dem ender nu og da .
Dát lea dušše unna oasáš olbmuin , muhto sii leat dás , ja mun deaivvadan duollet dálle singuin .
Rakrygget rektor
Ceaggás rektor
Jeg husker mange spesielle episoder gjennom skoleløpet og vil avslutningsvis ta med en jeg husker med glede .
Muittán máŋga erenoamáš vásihusa skuvlaáiggis ja áiggun loahpas váldit mielde ovtta maid muittán iluin .
Rektor på skolen på videregående husker jeg som en rakrygget skoleleder for også meg .
Joatkkaskuvlla rektor lei maiddái mu ovddas ceaggás skuvlajođiheaddji .
I mange situasjoner følte jeg ham virkelig som min rektor også .
Máŋgga dáfus dovden mun su iežan rektorin maid .
Jeg kan nevne en av dem .
Sáhtán dás namuhit ovtta dáhpáhusa .
Jeg reiste til og fra skolen med skolebussen hver dag , jeg som de andre .
Mun mannen ja bohten bussiin skuvlii juohke beaivvi , nu go earát ge .
I bussen satt jeg helt fremst . Jeg hadde min faste plass , men det var ikke der jeg ville sitte .
Lei gudnin mu váhnemiidda ahte bessen busse čuovvut , in ge lean nu erenoamáš ahte dárbbašin drošše váldit .
Jeg ville sitte bak i bussen sammen med den tøffe gjengen som hoiet og styrte der .
Busses čohkkájin ovddemusas , mus lei iežan fásta sadji , muhto in han mun háliidan doppe čohkkát .
Men slik ble det jo ikke .
Muhto nu han mun in beassan .
I blant hoiet og styrte jeg på min plass i bussen , ble ivrig og sparket med beina .
Muhtumin huiken ja stivrejin iežan sajis ovddageahčen , vilden ja čikčen julggiiguin .
De mente jeg skremte førsteklassingene som var med skolebussen .
Ovtta beaivvi ožžo mu váhnemat telefovnna bussefitnodagas .
De hadde fått klage , sa de , fra foreldrene til en av disse førsteklassingene .
Sii oaivvildedje ahte mun balddán vuosttašluohkahasaid geat čuvvot busse .
Nå mente busselskapet at jeg kunne kjøre drosje .
Sii leat ožžon váidagiid , lohke , muhtin dáid mánáid váhnemiin .
Og dett var dett !
Ja de lei dahkkon !
Mine foreldre ble rasende , det tror jeg er det rette ordet , og nektet .
Mu váhnemat suhtaiga issorasat , nie jáhkán rievttamus dadjat , ja hilgguiga árvalusa .
De ville ha et møte med busselskapet og skolen , videregående , om saken .
Soai áigguiga čoahkkima bussefitnodagain ja joatkkaskuvllain dán ášši birra .
Det ble et belivet møte på mange måter , tror jeg .
Jáhkán ahte šattai issoras ságastallan máŋgga ládje .
Jeg var ikke med der , og egentlig var jeg ikke spent på utfallet .
In lean ieš dan čoahkkimis , in ge lean duođas nu gealdagasas ge gullat bohtosa dán čoahkkimis .
Jeg hadde etter hvert lært å vite i hvilke situasjoner mine foreldre ikke bøyde av , og dette var en av dem , det følte jeg .
Ledjen áiggiid čađa oahppan makkár áššiin mu váhnemat eaba vuollánan ja dá lei okta dain , dan gal dovden .
Den store overraskelsen var ikke at de ikke bøyde seg for busselskapet . Overraskelsen var rektor som ikke bøyde av seg og hadde sagt noe sånt som at han ikke aksepterte denne trakasseringa av en av hans elever .
Dat mii duođas hirpmástuhtti mu , ii lean gal ahte mu váhnemat eaba vuollánan , muhto rektor gii maid ii vuollánan ja lei dadjan juoga ládje de go ahte son ii dohkket ahte ná skuhččejit su oahppi .
For annet enn trakassering var det ikke .
Go eará go skuhččen ii lean dát .
Rektor på Skånland videregående skole hadde ringt rektor på Skånland skole ( som jeg følte var min rektor også mens jeg var ungdomsskoleelev der ) og snakket med ham om saken .
Skániid joatkkaskuvlla rektor lei čuojaldahttán Skániid skuvlla rektorii ( gean ledjen maid dovdan iežan rektorin dalle go vázzen nuoraidskuvlla doppe ) ja hupman suinna dán ášši birra .
Rektor på Skånland skole heiv seg rundt og kontaktet foreldrene til de førsteklassingene som reiste med samme skolebuss som jeg , og han fikk bekreftet at ingen hadde redde barn – og ingen hadde klaget til busselskapet !
Skániid skuvlla rektor lei álgán bargat áššiin ja lei jearran dáid vuosttašluohká mánáid váhnemiin geat čuvvo busse , ja de gulai ahte ii oktage mánná lean balddáskan – ja ahte ii oktage váhnen lean váidán bussefitnodahkii !
Nå ville rektor på videregående vite hva dette egentlig var !
Dál háliidii joatkkaskuvlla rektor duođas boahtit diehtit mii lei dáhpáhuvvan !
Han bad busselskapet redegjøre for sine egentlige motiver for at de ville hive meg av bussen .
Son bivddii bussefitnodaga albma ládje čilget man vuođul sii háliidit mu eret busses .
Det hele kokte ned til at plutselig en dag kjørte en annen sjåfør denne skolebussen , og flere bussreisende enn jeg var glad for det skiftet .
Boađusin dás lei ahte ovtta beaivvi lei eará olmmoš gii vujii busse , ja oallut eará mátkkošteaddjit go mun liikoje go lotnašuvai bussevuoddji .
Jeg vet ikke om jeg og mine foreldre noen gang fikk den unnskyldninga rektor sa busselskapet nå burde komme med til oss !
In dieđe lean go mun dahje mu váhnemat ožžon ándagassii bivdima bussefitnodagas maid rektor gáibidii dál galget addit midjiide !
Skolen fant ikke vegen
Skuvla ii gávdnan geainnu
Faktisk kan jeg ikke huske at hjernen var tema i det hele tatt før vi begynte domantreningsforberedelsene i 2004 .
Duođas in sáhte muitit ahte vuoiŋŋamaččat ledje áigeguovdilis áššin ovdal go álggiimet domanhárjehallama ráhkkanemiiguin 2004:s .
På Domaninstituttet ser jeg barn i skolealderen utvikle seg på det helhetlige hjerneutviklingsprogrammet de får .
Domaninstituhtas oainnán mánáid geat ovdánit ollislaš vuoiŋŋamašovdánahttinprográmmain maid sii ožžot .
I dette programmet inngår fysisk trening , fysiologisk program , intellektuelt program og ernæringsprogram , samt grundig legesjekk to ganger i året .
Dán prográmmas lea fysalaš hárjehallan , fysiologalaš prográmma , intellektuála ovddidanprográmma ja biebmanprográmma , ja maid vuđolaš doavtteriskkus guovtti háve jagis .
Fagfolk på de ulike felt samarbeider , og det blir et helhetlig program som retter seg mot hjerneutvikling og evalueres og videreutvikles to ganger i året .
Fágaolbmot dán suorggis ovttasbarget , ja buktet ovtta ollislaš prográmma mii lea vuoiŋŋamašovdáneami várás ja mii evaluerejuvvo ja viidáset ovdánahttojuvvo guovtti háve jagis .
Det ligger en helhetlig plan bak , og denne helhetlige planen bygger på et bilde av og en forståelse av hjernens funksjoner .
Dás lea ollislaš plánen duogábealde , ja dát ollislaš plána lea huksejuvvon govvii ja ipmárdussii vuoiŋŋamaččaid doaibmamis .
Sammenligner jeg dette med mitt program i den obligatoriske skolen , det staten Norge tilbyr slike som meg , virker det skoleløpet jeg gjennomgikk fragmentert og tafatt .
Jus buohtastahtán dán iežan prográmmain maid ožžon geatnegahtton skuvllas , dainna fálaldagain maid Norgga stáhta fálai dákkáriidda go mun lean , de orro skuvlavázzin maid mun vázzen hádjánan ja váilevaš .
Ikke på grunn av enkeltmennesket eller skoleadministrasjonen i kommunen , men på grunn av den viten eller manglende viten om hjerneutvikling som lå til grunn for den veiledningen opplæringa fikk .
Ii fal ovttaskas olbmuid dahje suohkana skuvlahálddahusa dihte , muhto dan ipmárdusa dihte dahje ipmárdusa váilevašvuođa dihte vuoiŋŋašvigiid birra mii lei vuođđun dan bagadussii maid oahpahus oaččui .
Mange år etter skiene og håpet om diagonaltrening , la Domaninstituttet patterning som program .
Máŋga jagi maŋŋá go rassen sabehiiguin ja diagonála-hárjehallamiin , bijai Domaninstituhtta munnje « patterning » prográmman .
Dette var blant annet diagonaltrening .
Dás lei earret eará diagonála-hárjehallan .
Anne Oppholt leder patterning .
Anne Oppholt jođiha « patterning » - hárjehallama .
Maren Anne Nygård og Katya Tverfjeld beveger armene , og foreldrene mine beina .
Maren Anne Nygård ja Katya Tverfjeld lihkaheaba mu gieđaid , ja eadni ja áhčči lihkaheaba mu julggiid .
Alt i et rytmisk og avstemt mønster .
Buot dáhpáhuvvá ritmmalaš , ovddalgihtii mearriduvvon minstara mielde .
Jeg vet ikke hvor mange patterning jeg hadde i de fire åra det varte , men mellom 30-40 frivillige vekslet på å gå her hver dag i fire år .
In dieđe man galle háve čađahin dakkár hárjehallama dan njealji jagis maid prográmma bisttii , muhto ledje eaktodáhtolaš veahkit mat johte dáppe beaivválaččat . Oktiibuot ledje 30-40 veahki .
Ikke en patterning ble avlyst av mangel på hjelpere .
Eat dárbbašan goassege šluhttet ovttage hárjehallama danin go eai lean veahkit .
Lærte samisk likevel
Ohppen almmátge sámegiela
Mine besteforeldre brukte samisk seg i mellom , men norsk til sine barn . Mine besteforeldre holdt den samiske fanen oppe , og deres barn fortsatte i samme løp , men på andre og utvidede grunnlag .
Láŋtdievvá lea sámi gilli , mu áhkku ja áddjá humaiga sámegiela gaskaneaskka , muhto dárogiela iežaska mánáide , mu áhkku ja áddjá doalaiga sámivuođa badjin , ja mánát jotke seamma ládje , muhto eará ja viiddiduvvon vuođu nalde .
De forstod alle samisk , og i dag er alle samisktalende mer på tross av enn på grunn av ...
Sii buohkat ipmirdedje sámegiela , ja odne leat sii buohkat sámegielagat buorebutge das fuolakeahttá go danin .
Min mor og en tante ble lærere i den samiskundervisningen som etter hvert eksploderte i Skånland .
Mu eadni ja muoŧŧá álggiiga oahpaheaddjin sámegieloahpus mii áiggi mielde laskkai garrasit Skániin .
Men ved oppstart var der « familiens barn » som leste samisk .
Muhto álggus ledje « bearraša mánát » geat lohke sámegiela .
Jeg gjorde det ikke .
Mun in dahkan dan .
Tross min usle diagnose visste mine foreldre at jeg forstod det som skjedde på norsk .
Dan vearrás diagnosa geažil mii mus lei de dihte mu váhnemat ahte mun ipmirdan mii dáhpáhuvvá dárogillii .
Det ble slik at norsk ble heimespråket hos oss .
De šattai nu ahte dárogiella lei min ruovttugiella .
Ingen ville at jeg skulle falle utenfor .
Ii oktage dáhtton ahte mun galgen dovdat iežan olggobealde .
Men jeg vet at min mor brukte samisk til mine søsken når hun var alene med dem .
Muhto dieđán ahte mu eadni humai sámegiela mu oappáiguin ja vieljaiguin go son lei akto singuin .
Jeg hadde ingen måter å melde fra at hun kunne bruke samisk til meg også , ei heller at jeg glødende ville være med på samiskundervisningen generelt .
Mus ii lean makkárge vejolašvuohta dieđihit eadnái ahte sáhtii hupmat sámegiela muinna maid , ii ge dan ahte mus livččii leamaš miella čuovvut earáge sámegieloahpahusa .
Jeg var med på en god del aktiviteter og faktisk også på et mange dagers språkbad .
Ledjen mielde ollu doaimmain , ja maiddái ovtta máŋggabeaivásaš giellalávgumis .
Men jeg var ikke elev i undervisninga .
Muhto mun in lean oahppin oahpahusas .
Hvordan jeg lærte samisk ?
Movt mun ohppen sámegiela ?
Aner ikke .
In dieđe .
Antagelig på samme måte som andre lærer et språk passivt .
Várra seamma ládje go earát ohppet ovtta giela passiivvalaččat .
Man hører det mye og forstår etter hvert .
Go gullá dan ollu , de álgá maid ipmirdit dan .
Min mor og bestemor brukte samisk seg i mellom .
Mu eadni ja áhkku humaiga sámegiela gaskaneaskka .
Dessuten pleide jeg henge litt der Sigbjørn , min litt eldre bror , og Emma Margret , min lillesøster , gjorde lekser .
Dasto lávejin mun doppe gos Sigbjørn , mus boarrásit viellja , ja Emma Margret , mu nuorat oabbá , barggaiga leavssuid .
Alle monner drar , antar jeg , og er interessen der , lærer man .
Juohke diŋggas ávki , jáhkán mun , ja go beroštupmi gávdno , de gal oahppá .
Og interessert var jeg .
Ja mus lei beroštupmi .
I dag kan jeg skrive på samisk .
Odne máhtán čállit sámegillii .
I domanprogrammets leseprogram har jeg lest det jeg kom over av samiske bøker .
Domanprográmma lohkanprográmmas lean lohkan buot girjjiid maid gávdnen sámegillii .
Men norsk er det språket jeg lettest uttrykker meg på .
Muhto dárogiella lea goitge dat giella movt álkimusat máhtán ovdanbuktit iežan .
Sånn er det bare .
Dat lea dušše nu .
Et menneske i min situasjon er avhengig av en velfungerende administrasjon generelt .
« Hálddahus » Olmmoš mu dilis lea sorjavaš buori hálddahusas obbalaččat .
Fasilitator ?
Fasilitahtor ?
Tja , hvem som helst kan lære seg å fasilitere med en hjerneskadd .
Na , juohkehaš sáhttá oahppat fasiliteret vuoiŋŋašváttot olbmuin .
Det gjelder bare å ha tålmod til man har lært seg teknikken .
Lea dušše sáhka leat gierdavaš gitta dassái go oahppá teknihka .
Jeg fasiliterer også på data og på en lightwriter , et apparat som gjengir skift som tale .
Mun fasiliteren maid dihtoriin ja čuovgačálániin , apparáhtain mii dahká čállosa jietnan .
På Domaninstituttet har jeg sett små barn fasilitere på board .
Domaninstituhtas lean oaidnán unna mánážiid fasilitereme « bevddiin » ( board ) .
Fasilitering er så enkelt at ingen bør sitte uten den kommunikasjonsmuligheten bare fordi fagfolk ikke bruker , kjenner eller anerkjenner den .
Fasiliteren lea nu álki ahte ii oktage galggaše dárbbašit čohkkát dan gulahallanvejolašvuođa haga dušše dan dihte go fágaolbmot eai geavat , dovdda dahje dohkket dan .
Fagfolk anerkjente i sin tid ikke at jorda var rund .
Fágaolbmot eai ovdal ge dovddastan ahte máilbmi lea jorbbas .
Ettersom jorda i dag er rund , og det er en selvfølge , antar jeg at det vil gå slik med fasilitering som kommunikasjon også .
Go juo gearddi máilbmi lea odne jorbbas , ja dat lea diehttelas , de árvidan mun ahte maiddái fasiliteren šaddá dohkkehuvvot gulahallanreaidun áiggi mielde .
Det blir en selvfølge !
Dat šaddá maid diehttelassan !
Magne Skåden skriver med støtte av " administrasjonen " , i dette tilfellet mora , Asbjørg Skåden .
Magne Skåden čállá « hálddahusas » doarjagiin , mii dán háve lea su eadni , Asbjørg Skåden .
Men en velsmurt og velfungerende administrasjon – det er alfa og omega .
Muhto geabbilis ja bures doaibmi hálddahus – dat lea buot .
Når jeg for eksempel skal holde foredrag , fasiliterer jeg det .
Go mun áiggun omd. doallat logaldallamiid , de mun fasiliteren dan .
Administrasjonen legger det inn på Powerpoint [ 3 ] , og jeg leter etter høvelige bilder – sammen med administrasjonen – som så legger det inn på Powerpoint der jeg ønsker det eller handleder meg i innlegging av bildene .
Hálddahus bidjá dan Powerpointii [ 3 ] , ja ieš ozan heivvolaš govaid – ovttas hálddahusain – mii dasto bidjá daid prográmmii gokko mun háliidan dahje bagadallá mu go bijan daid govaid dohko .
På selve foredraget er vi tre .
Logaldallamiin leat mii golmmas fárrolaga .
Den ene av oss , min far , leser foredraget , mens den andre lar min tekst rulle parallelt .
Okta mis , mu áhčči , lohká logaldallama dan botta go nubbi joraha teavstta seammás .
Den siste av oss , jeg , sitter såre fornøyd der framme og gler meg stort , men det ser ingen sånn uten videre .
Mun fas čohkkán hui duhtavažžan doppe ovddageahčen , ja illudan sakka , muhto dan ii oainne oktage nie ovttatmano .
På samme måte med arbeid i Stuornjárgga Sámenuorak [ 4 ] , der jeg er nestleder .
Seamma ládje lea Stuornjárgga Sámenuorak [ 4 ] , searvvi bargguin , gos mun lean nubbinjođiheaddji .
Jeg fasiliterer på møter .
Mun fasiliteren čoahkkimiin .
Det er ingen hemmelighet at min administrasjon melder at de går til streik om jeg kommer heim fra et årsmøte som leder , en streik jeg faktisk forstår .
Ii leat mihkke čiegusvuođaid ahte mu hálddahus manná bargoheaitagii jus mun ovtta beaivvi boađán ruoktot jahkečoahkkimis jođiheaddjin , ja dán bargoheaitaga ipmirdivččen .
Som jeg sa : Et menneske som jeg trenger en velfungerende administrasjon , og det er nok å fungere på fra før for min administrasjon .
Nu go dadjen : olmmoš gii lea dákkár go mun , dárbbaša bures doaibmi hálddahusa , ja lea doarvái bargu ovdalaččas mu hálddahusas .
Om jeg i denne artikkelen har såret eller krenket noen , beklager jeg det .
Jus mun lean dán artihkkalis soardán dahje moaitán ovttage , de šállošan dan .
Jeg ønsker ikke å såre noen hva angår mitt tidligere skoletilbud , verken mine foreldre , skoleadministrasjonen i Skånland eller administrasjonen på daværende Skånland videregående skole eller de mennesker som stod på i skolehverdagen min .
In háliit ovttage soardit das mii guoská mu ovddeš skuvlafálaldahkii , in iežan váhnemiid , Skániid skuvlahálddahusa , dalá Skániid joatkkaskuvlla hálddahusa dahje sin geat rahče mu ovddas mu skuvlaárgabeaivvis .
Jeg forteller min historie , sett fra min vinkel og med den ballasten jeg har fått gjennom den kunnskapen om hjerneutvikling disse snart fem år med domantrening har gitt meg .
Mun muitalan iežan muitalusa , mu oaidninčiegas dainna nođiin maid lean ožžon dan máhtus maid domanhárjehallan maŋimus viđa jagis lea munnje addán .
[ 1 ] 4-grupper og 8-grupper er små klasser i videregående skole , beregna på elever med psykiske utviklingshemminger eller andre lærevansker .
[ 1 ] 4–joavkkut ja 8-joavkkut leat unna luohkážat joatkkaskuvllas , mat leat oaivvilduvvon psykalaš doaimmashehttejuvvon olbmuide dahje earáide geain leat oahppanváttisvuođat .
( red. ) [ 2 ] B-timer er ekstra lærertimer som skoler får tildelt for undervisning av elever med særskilte behov .
[ 2 ] B-diimmut leat liige oahpaheaddjidiimmut maid skuvllat ožžot oahpahan dihte ohppiid geain leat erenoamáš dárbbut .
( red. ) [ 3 ] Powerpoint er et presentasjonsprogram for datamaskiner , del av kontorprogrampakka Microsoft Office .
[ 3 ] Powerpoint lea čájehanprográmma dihtoriin , oassi kánturprográmmapáhkas Microsoft Office .
( red. ) [ 4 ] Stuornjárgga Sámenuorak er ei samisk ungdomsforening , tilslutta Norske Samers Riksforbund .
( doaim . ) [ 4 ] Stuornjárgga Sámenuorak lea sámi nuoraidsearvi , mii gullá Norgga Sámiid Riikkasearvái .
Samferdselsminister Magnhild Meltveit Kleppa
Johtalusministtar Magnhild Meltveit Kleppa
Samferdselsminister Magnhild Meltveit Kleppa har ansvar for politikken knyttet til transport av personer og gods , telekommunikasjon og posttjenester .
Johtalusministaris Magnhild Meltveit Kleppas lea ovddasvástádus dan politihkas mii guoská olbmuid ja gálvvuid fievrrideapmái , telekommunikašuvdnii ja poastabálvalusaide .
Kleppa er født i 1948 i Fister i Rogaland , og har tidligere vært statsråd i Kommunal- og regionaldepartementet ( Stoltenberg II ) og i Sosialdepartementet ( Bondevik I ) .
Kleppa riegádii jagi 1948 ja lea ovdal leamaš Gielda- ja guovlodepartemeantta stáhtaráđđi ( Stoltenberg II-ráđđehusas ) ja Sosiáladepartemeantta stáhtaráđđi ( Bondevik I-ráđđehusas ) .
2009 Statsråd , Samferdselsdepartementet , Jens Stoltenbergs andre regjering 2007-2009 Statsråd , Kommunal- og regionaldepartementet , Jens Stoltenbergs andre regjering 2000-2007 Stortingsrepresentant for Rogaland 1997-2000 Statsråd , Sosialdepartementet , Kjell Magne Bondeviks første regjering 1993-1997 Stortingsrepresentant for Rogaland 1992-1993 Administrasjonsutvalget Rogaland 1991-1993 Rogaland fylkesutvalg 1988-1991 Samferdselsstyret Rogaland 1987-1993 Gulating Lagmannsrett 1984-1987 Helse- og sosialstyret , Hjelmeland kommune 1980-1983 Byggekomiteen , Hjelmeland kommune 1979-1987 Hjelmeland kommunestyre
2009 Stáhtaráđđi , Johtolatdepartemeanta , Jens Stoltenberga nuppi ráđđehusas 2007-2009 Gielda- ja guovlodepartemeantta stáhtaráđđi , Jens Stoltenberga nuppi ráđđehusas 2000-2007 Rogalándda stuorradiggeáirras 1997-2000 Sosiáladepartemeantta stáhtaráđđi , Kjell Magne Bondevika vuosttas ráđđehusas 1993-1997 Rogalándda stuorradiggeáirras 1992-1993 Rogalándda hálddahuslávdegotti lahttu 1991-1993 Rogalándda fylkkalávdegotti lahttu 1988-1991 Rogalándda johtaluslávdegotti lahttu 1987-1993 Gulatinga lágamánneriekti 1984-1987 Hjelmelándda suohkana dearvvašvuođa- ja sosiálastivrra lahttu 1980-1983 Hjelmelándda suohkana huksenlávdegotti lahttu 1979-1987 Hjelmelándda suohkanstivrra áirras
2005-2007 Kontroll- og konstitusjonskomiteen 2005-2007 Den utvidede utenrikskomité 1993-2007 Valgkomiteen 2001-2005 Kommunalkomiteen 1993-1997 Finanskomiteen 1996-1997 Utvalget for å vurdere styrking av Stortingets utredningskapasitet m.m. . 1996 Delegat til FNs generalforsamling
2005-2007 Dárkkistan- ja konstitušuvdnalávdegotti lahttu 2005-2007 Viiddiduvvon olgoriikalávdegotti lahttu 1993-2007 Válgalávdegotti lahttu 2001-2005 Gieldalávdegotti lahttu 1993-1997 Finánsalávdegotti lahttu 1996-1997 Lahttu lávdegottis mii árvvoštalai ee. Stuorradikki čielggadannávcca nannema 1996 Delegáhta ONa váldočoahkkimii
1982-1992 Rådgiver 1970-1992 Lærer , Hjelmeland skule 1970-1971 Lærer , Jørpeland ungdomsskole 1967-1968 Lærer , Jøsneset skule
1982-1992 Ráđđeaddi 1970-1992 Oahpaheaddji Hjelmelándda skuvllas 1970-1971 Oahpaheaddji Jørpelándda nuoraidskuvllas 1967-1968 Oahpaheaddji Jøsneseta skuvllas
1979-1985 Samfunnsfag , spesialpedagogikk og biologi , Stavanger lærerhøgskole 1979 Kristiansand lærerhøgskole 1967 Examen artium
1979-1985 Servodatfága , erenoamášpedagogihkka ja biologiija Stavangeraoahpaheaddjiallaskuvllas 1979 Kristiansándda oahpaheaddjiallaskuvla 1967 Examen artium
1992-1997 Representantskapet for Gjensidige Liv 1988-1996 Representantskapet for Gjensidige , Rogaland
1992-1997 Gjensidige Liv dáhkádussearvvi ovddastusgotti lahttu 1988-1996 Rogalándda Gjensidige dáhkádussearvvi ovddastusgotti lahttu
Mangel på samiske lærere og læremidler
Váilot sihke sámegielat oahpaheaddjit ja sámi oahpponeavvut
En fersk evaluering av Kunnskapsløftet Samisk viser at det fortsatt er betydelige utfordringer når det gjelder samiskopplæringen i norsk skole .
Máhttoloktema Sámi oahppoplána aiddo ilbman iskkadeapmi čájeha ahte ain leat arvat hástalusat dasa mii guoská sámegiela oahpahussii Norgga skuvllain .
Mangel på lærere og læremidler er to av de viktigste utfordringene .
Oahpaheddjiid ja oahpponeavvuid váilivuohta lea guokte deháleamos hástalusa .
Nordlandsforskning har evaluert Kunnskapsløftet Samisk .
Nordlandforskning lea evalueren Máhttoloktema Sámi oahppoplánaid .
Rapporten ” - Mot en likeverdig skole ?
Raporta » - Mot en likeverdig skole ?
Sluttrapport fra evalueringsarbeidet av Kunnskapsløftet Samisk ” viser utfordringer på det samiske feltet når det gjelder implementeringen av Kunnskapsløftet Samisk .
Sluttrapport fra evalueringsarbeidet av Kunnskapsløftet Samisk ” almmuha hástalusaid sámi suorggi ektui Máhttoloktema Sámi oahppoplánaid beavttálmahttimis .
Det er stor mangel på lærere som har kompetanse i samisk opplæring .
Oahpaheaddjiváili geainna lea gealbu oahpahit sámegillii lea stuoris .
For å bøte på dette har det siden 2010 vært ordninger med ettergivelse av studielån for samiske språk i lærerutdanningen .
Buoridan dihtii dán dili de leat jagi 2010 rájes biddjojuvvon johtui ortnegat nugo studieloatna vuolideapmi sidjiide geat lohket sámegiela oahpaheaddjioahpus .
Det er også vedtatt en nasjonal rekrutteringsstrategi for samisk høyere utdanning ( 2011 – 2014 ) , der rekruttering av lærerstudenter til de samiske språkene er hovedprioritet .
Našunála rekrutterenstrategiija sámi alit ohppui ( 2011 – 2014 ) lea maid mearriduvvon , gos váldovuoruheapmi lea rekruteret oahpaheaddjistudeanttaid sámegielat ohppuide .
Videre pekes det på at læremiddelsituasjonen er dårligere enn for majoritetselevene .
Maiddái čujuhuvvo ahte oahpponeavvodilli lea heittoheappot go majoritehtaohppiin .
Hun mener at den digitale læremiddelportalen , Ovttas , kan være et viktig bidrag når det gjelder utvikling og spredning av læremidler .
Son oaivvilda ahte digitála oahpponeavvoportála , Ovttas , soaitá leat dehálaš gaskaoapmin ovddidit ja čalmmustahttit oahpponeavvuid .
Innføringen av Kunnskapsløftet Samisk ble gjennomført på kortere tid enn innføringen av den norske læreplanen .
Máhttoloktema Sámi oahppoplánat čađahuvvojedje oaneheabbo áiggis go našunála oahppoplánat .
Innføringen har også vært mer krevende .
Čađaheapmi lea maid leamaš eanet gáibideaddji .
De samiske elevene har høyere timetall enn de norske .
Sámi ohppiin leat eanet oahppodiimmut go dáža ohppiin .
For samiske elever kan det også være vanskelig å praktisere språket i dagligtale på grunn av at språkarenaene ofte er begrenset .
Sámegielat ohppiide lea maid váddásat geavahit sámegiela beaivválaččat sivas go giellaarenat dávjá leat ráddjejuvvon .
Nordlandsforskning konkluderer likevel med at det gjøres et imponerende arbeid fra mange lærere .
Nordlandsforskning lea dattege gávnnahan ahte olu oahpaheaddjit dahket hirbmat vuđolaš ja mearkkašahtti barggu .
Rapporten fra Nordlandsforskning viser at mange kommuner ikke ivaretar sin informasjonsplikt om den individuelle retten til samiskopplæring .
Nordlandsforskning raporta almmuha ahte leat olu gielddat mat eai fuolat iežaset diehtojuohkingeatnegasvuođa dasa mii guoská ovttaskas oahppi vuoigatvuhtii oahpahussii sámegielas .
Det er skoleeiers ansvar å informere elever og foreldre om dette .
Lea skuvlaeaiggáda ovddasvástádus addit dieđuid sihke ohppiide ja váhnemiidda dán birra .
– Det må sees nærmere på hvordan elever og foreldre skal få kjennskap til den retten elevene faktisk har til slik opplæring .
- Ferte dárkileappot guorahallat movt gaskkustit dieđuid ohppiide ja váhnemiidda rivttiid birra mat ohppiin duođai leat dákkár oahpahussii .
Det trengs fortsatt økt innsats for at opplæringen i og på samisk kan sies å være likeverdig med den opplæringen majoritetselevene får , sier statssekretæren .
Ain lea dárbu buoridit árjjaid vai oahpahus sámegillii ja sámegielas šaddá ovttaárvosažžan majoritehtaohppiid oahpahusain , dadjá stáhtačálli .
– Det gode samarbeidet mellom Kunnskapsdepartementet og Sametinget , både på administrativt og politisk nivå , er helt avgjørende for en god utvikling videre , sier Dahle .
- Buorre ovttasbargu Máhttodepartemeantta ja Sámedikki gaskkas , sihke hálddahus ja politihkalaš dásis , lea áibbas mearrideaddjin viidásat ovdáneapmái , dadj ala Dahle .
Marion Palmer :
Marion Palmer :
Det lukta høytid , frihet og fengsel
Haksui ávvuáigi , veaidalas ja giddagas
Marion Palmer utafor huset sitt i Kvalsund , 2005 ( Foto : Svein Lund )
Marion Palmer iežas viesu olggobealde , Ráhkkerávjjus 2005 ( Govva : Svein Lund )
Marion Palmer er født i 1953 og oppvokst i Kvalsund , Hammerfest og Trondheim .
Marion Palmer lea riegádan 1953:s ja bajásšaddan Ráhkkerávjjus , Hámmárfeasttas ja Troandimis .
Hun arbeida i mange år i fiskeindustrien og var tillitsvalgt på Frionor i Trondheim .
Son barggai máŋga jagi guolleindustriijas ja lei luohttámušolmmoš Frionoras Troandimis .
Seinere har hun tatt kulturstudiet på Høgskolen i Telemark .
Maŋŋil son lea lohkan kulturfága Telemárkku allaskuvllas ja bargan Hålogaland amatørteaterselskapas Romssas .
Fra 1997 bor Marion igjen i Kvalsund , der hun ved sida av skjønn- og faglitterær skriving arbeider på sykehjemmet .
1997 rájes Marion orru fas Ráhkkerávjjus , gos čáppa- ja fágagirjjálaš čállima lassin lea bargan buohcceruovttus .
I artikkelen Forfall og fornorsking foran siterer vi lærer Johan Johansen som skreiv at « der i Halsen kreds kun er 5 norske børn , medens de øvrige børn enten er af lappisk ( 22 ) , kvænsk ( 7 ) eller blandet herkomst ( 6 ) .
Artihkkalis Goarráneapmi ja dáruiduhttin Fálesnuoris dás ovddabealde mii bájuhit oahpaheaddji Johan Johansena , gii čálii ahte « Čeaváhačča biirres leat dušše 5 dážamáná , eará mánáin fas lea sámi ( 22 ) , kveana ( 7 ) dahje seaguhuvvon duogáš ( 6 ) .
Trods dette foregaar dog undervisningen i denne kreds udelukkende paa norsk , da børnene er særdeles flinke til at tale og forstaa dette sprog . »
Dattetge oahpahuvvo dán biirres dušše fal dárogillii , go mánát leat hui čeahpit hupmat ja ipmirdit dan giela . »
Et av disse « lappiske børn » , som var flink å snakke norsk , var bestemor til Marion .
Dáid sámi mánáid gaskkas , geat ledje čeahpit dárostit , lei Mariona áhkku .
Ho var samtidig den siste i sin familie som snakka samisk .
Son lei seammás maŋimus iežas sogas gii máhtii sámegiela .
Marion Palmer har gitt ut 3 bøker med dikt og andre skjønnlitterære tekster , ei av dem er oversatt til samisk .
Marion Palmer lea almmuhan golbma girjji mas leat divttat ja eará čáppagirjjálaš teavsttat . Dáid gaskkas lea okta jorgaluvvon sámegillii .
Det lukta
Haksui
Det lukta kalde ganga med lysegrønne vegga , lakkerte trappetrinn med nedslettne kanta og gjenklang av bekksømsko mot golvbelegg som va malt grått .
Haksui galbma feaskkir ja šovkesruoná seainnit , jorbesravddat láhkkejuvvon ráidalasat ja bieksogápmagiid skájanas ránisin málejun láhtti vuostá
Det lukta bordvers .
Haksui biebmosálbma .
O du som metter liten fugl .
Ja don gii biepmat lottážiid
Lukta matboksa og smørpapir og hjembakt brød med Per margarin og Sunda . Grønne flaske med lunka melk og skrukork .
Haksui niesteboksa , vuostabábir ja láibi oktan Sundain ja Permargariiinnain Skruvagoarkkat ruoná boahtaliid siste loika mielki
Det lukta Fadervår og Alltid freidig når du går .
Haksui Áhččemin ja Roahkkadin Ipmil geainnuid alde
Det lukta klasserom med peikestokk og sur våt svamp .
Haksui skuvllalatnja , suvron svámpa ja čujussoabbi
ABC og grønne åttetallsborda og en stygg blekkflekk i leseboka .
Haksui dipmabábir ja bleahkkaboahtal ABC girji ja ruoná gávccešhearva .
Lukta kollbøtte attme svart ovn med døre som gnall og håndarbeid som aldri blei ferdig .
Haksui čáhppes koallaskállu sloaŋkkouvssat uvnna guoras ja gaskan báhcán giehtaduodji .
Det lukta husorgel .
Haksui viesso-orgel .
Kom mai du skjønne milde .
Boađe miessemánu šearuvuođainat .
Lukta høytid , frihet og fengsel på samme tid .
Haksui ávvuáigi , veaidalas ja giddagas seamma bottus .
Halsen skole 2. kl. 1958
Čeabehačča skuvlla 2. luohkká 1958
Nr. : 26/12
Nr. : 26/12
Markering av ettårsdagen for 22. juli 2011
Suoidnemánu 22. beaivvi 2011 jahkebeaivvi čalmmusteapmi
Ettårsdagen for angrepene mot Utøya og i regjeringskvartalet vil bli markert med ulike seremonier rundt om i landet .
Utøya ja ráđđehuskvartála fallehemiid jahkebeaivi čalmmustuvvo iešguđet lágan doaluiguin miehtá riikka .
Regjeringen har besluttet å legge til rette for nasjonale markeringer i forbindelse med ettårsdagen for 22. juli 2011 .
Ráđđehus lea mearridan láhčit dilálašvuođaid našunála čalmmustemiide suoidnemánu 22. beaivvi 2011 jahkebeaivvi oktavuođas .
Kransnedleggelse i Regjeringskvartalet
Lieđđebidjamat ráđđehuskvartálas
Utendørs kveldsarrangement på Rådhusplassen i Oslo med taler og musikk .
Eahketdoalut olgun Rådhusplassen nammasaš báikkis Oslos sártniiguin ja musihkain .
Arrangementet vil bli direktesendt på fjernsyn .
Doalut sáddejuvvojit njuolggosáttan TV bokte .
I tillegg vil det bli avholdt minnegudstjenester i Den norske kirke , blant annet i Oslo domkirke og Hole kirke .
Dasa lassin lágiduvvojit muitoipmilbálvalusat Norgga girkus , earret eará Oslo duopmogirkus ja Hole girkus .
Regjeringen kommer også til å bistå praktisk i forbindelse med et arrangement for etterlatte på Utøya om morgenen den 22. juli samt AUFs arrrangement på Utøya senere samme dag .
Ráđđehus áigu maid praktihkalaččat veahkehit doaluid oapmahaččaid lágidemiid oktavuođas Utøyas iđđedis suoidnemánu 22. beaivvi ja AUF doaluin Utøyas maŋŋelis seamma beaivvi .
- 22. juli har preget oss alle , og regjeringen ønsker å bidra til at hele folket får ta del i markeringen ett år etter , sier kulturminister Anniken Huitfeldt .
- Suoidnemánu 22. beaivvi dáhpáhusat leat čuohcan midjiide buohkaide , ja ráđđehus háliida veahkehit vai olles álbmot beassá searvat čalmmustemiide jagi maŋŋil , dadjala kulturministtar Anniken Huitfeldt .
Mat , makt og avmakt
Borramuš , fápmu ja fámuhisvuohta
Matkjedeutvalgets maktanalyse , ” Mat , Makt og avmakt – om styrkeforholdene i verdikjeden for mat ” , viser at de store matvarekjedene over tid har økt sin makt i forhold til de andre leddene i verdikjeden .
Borramušgávpeovttastusaid lávdegoddi čájeha fápmoguorahallamisttis ” Mat , Makt og avmakt – om styrkeforholdene i verdikjeden for mat ” ahte stuorra borramušgávpeovttastusaid fápmu lea áiggi mielde lassánan árvoviđjjiid eará lađđasiid ektui .
- Matkjedeutvalget har gjennomført en grundig utredning av styrkeforholdene i verdikjeden og påvist en sterk endring i styrkeforholdene i favør av handelen .
- Borramušgávpeovttastusaid lávdegoddi ( Matkjedeutvalget ) lea vuđolaččat guorahallan árvoviđjji fápmogaskavuođaid ja čájehan , ahte fápmogaskavuođat leat nannosit rievdan , nu ahte gávppi dilli lea sakka buorránan .
Funnene til Matkjedeutvalget er helt i tråd med tilsvarende undersøkelser som er gjennomført i andre land .
Lávdegotti bohtosat dollet deaivása eará riikkain dahkkojuvvon vástideaddji iskosiiguin .
De endringer utvalget påviser er av et slikt omfang og av en slik karakter at det vil være nødvendig med videre politisk oppfølging , sier landbruks- og matminister Lars Peder Brekk ( Sp ) .
Rievdadusat , maid lávdegoddi čájeha , leat dan muttus viidásat , ahte daid ferte čuovvulit viidáseappot politihkalaččat , eanadoallo- ja biebmodepartemeanta Lars Peder Brekk ( Gb ) dadjala .
På høring - Denne rapporten er et viktig bidrag til den videre debatten om hvordan produksjon og omsetning av maten vår kan ivareta forbrukernes interesser .
Gulaskuddamis - Dát raporta lea mávssolaš oassi viidásut ságastallamis dan birra , mo borramuša buvttadeamis ja vuovdimis sáhttet váldit vuhtii geavaheddjiid beroštumiid .
Rapporten vil skape fortsatt debatt om maktforholdene på matvareområdet , og det trenger vi , sier fornyings- , administrasjons- og kirkeminister Rigmor Aasrud ( Ap ) .
Raporta boktá viidásut digaštallama borramušgálvosuorggi fápmogaskavuođaid birra , dan mii dárbbašit , dadjá ođasmahttin- , hálddahus- ja girkoministtar Rigmor Aasrud ( Bb ) .
- Matkjedeutvalget har kommet med flere omfattende forslag som kan gripe inn i forholdet mellom leverandørene og dagligvarekjedene .
- Borramušgávpeovttastusaid lávdegoddi lea árvalan viiddis doaimmaid , maiguin sáhttá váikkuhit gálvolágideddjiid ja borramušgávpeovttastusaid gaskavuođa .
Det kan påvirke konkurranseforholdene mellom kjedene .
Dat sáhttá váikkuhit borramušgávpeovttastusaid gaskasaš gilvodillái .
De konkurransemessige virkningene av forslagene er ikke nødvendigvis entydige .
Ii leat dattetge čielggas , makkár váikkuhusat árvalusain lea gilvalandillái .
Rapporten skal nå ut på høring .
Raporta galgá dál gulaskuddamii .
Høringen vil ha betydning for arbeidet med å styrke konkurransen gjennom hele verdikjeden for mat , sier Aasrud .
Gulaskuddamis lea mearkkašupmi bargui , man olis nannet gilvaleami borramuša olles árvoviđjjis , Aasrud dadjala .
- Matkjedeutvalget peker på viktige utfordringer som vedrører maktforhold , åpenhet og informasjon om markedsmekanismer og produkter .
- Borramušgávpeovttastusaid lávdegoddi čujuha mávssolaš hástalusaide , mat gusket fápmogaskavuođaide , rabasvuhtii ja dieđuide márkanmekanismmaid ja buktagiid birra .
- Jeg ønsker at norske forbrukere skal få større utvalg og mangfold i butikkene i fremtiden .
– Mun sávan , ahte Norgga golaheaddjit galget oažžut stuorát válljenmuni ja máŋggabealatvuođa gávppiide boahtteáiggis .
I denne utredningen er det flere spennende forslag som peker i den retningen , sier barne- , likestillings og inkluderingsminister Audun Lysbakken ( SV ) .
Dán guorahallamis leat ollu gelddolaš evttohusat , mat čujuhit dan guvlui , mánáid- , dásseárvo- ja searvadahttinministtar Audun Lysbakken ( SG ) dadjá .
- Vi satte ned dette utvalget for å finne løsninger som kan skape økt tillit blant forbrukerne og vi er villige til å følge opp med politisk handling for å nå de målene , sier Lysbakken .
- Mii ásaheimmet lávdegotti , vai gávnnašeimmet čovdosiid , maiguin sáhttit buoridit geavaheddjiid luohttámuša suorgái , ja mis lea dáhttu čuovvulit ášši politihkalaš doaimmaiguin , vai juksat ulbmiliid , Lysbakken dadjala .
Sikre forbrukerne Utvalget foreslår en lov for å sikre redelighet i forhandlinger og god handelskikk .
Sihkkarastit geavaheddjiid beali Lávdegoddi árvala ásahit lága , mainna sihkkarastet čorgatvuođa ráđđádallamiidda ja buori gávpevieru .