pere/sami_parallel huggingface dataset:
Vi er i dag enige om at en fjordfiskenemnd etableres med lik representasjon fra fylkeskommunene og Sametinget , slik at samene ikke er i mindretall og at denne kan foreslå lokale reguleringer i Finnmark , Troms og Nordland samt foreslå fordelingen av tilleggskvoter .
Mii leat dál soahpan ahte vuotnaguolástuslávdegoddi galgá ásahuvvot mas fylkkagielddas ja Sámedikkis galgá leat ovttadássásaš ovddasteapmi , nu ahte sápmelaččat eai leat unnitlogus ja ahte dat galgá sáhttit evttohit báikkálaš muddemiid Finnmárkku , Romssa ja Nordlándda fylkkain ja evttohit lasseeriid juogadeami .
Side 114 av 147
115 siidu 149 siiddus
Sametinget legger i denne forbindelse til grunn at et slikt organ i kraft av sin kompetanse om lokale forhold skal ha en mulighet til å utvikle seg over tid .
Sámediggi bidjá dán oktavuođas vuođđun ahte dakkár orgána dan vuođul go das lea gelbbolašvuohta báikkálaš dilálašvuođaid birra , galgá oažžut vejolašvuođa ovdánit áiggi mielde .
Organet vil uansett være en tungt faglig og politisk aktør og en helt sentral premissleverandør for fiskeriforvaltningen .
Aŋkke šaddá orgána dehálaš fágalaš ja politihkalaš oassálastin ja hui deaŧalaš eaktudeaddji guollehálddašeapmái .
Sametinget har hele tiden ment at man skal tillegge beslutningsmyndighet til et slikt organ for eksempel når det gjelder redskapsbegrensninger , kvotefordeling , fastsettelse av fjordlinjer og dispensasjon fra forbudet mot større båter .
Sámediggi lea čađat oaivvildan ahte diekkáraš orgána galggašii oažžut mearridanválddi ovdamearkka dihte go guoská bivdoneavvogáržžidemiide , bivdoearrejuogademiide , vuotnalinjjáid mearrideapmái ja dispensašuvnnaide beassat stuorát fatnasiid gildosis .
Sametinget har flere ganger understreket og understreker igjen at en løsning som ikke medfører beslutningsmyndighet vil være under de folkerettslige minstestandarder , da med tanke på retten til medbestemmelse i den offentligrettslige ressursforvaltningen samene har etter ILO konvensjon 169 art 15 .
Sámediggi lea máŋgii deattuhan , ja deattuhan ain , ahte dakkár čoavddus mii ii mielddisbuvtte mearridanválddi , lea álbmotrievttálaš unnimusstandárda vuostá , go guoská mearridanvuoigatvuhtii dan almmolašrievttálaš resursahálddašeamis mii sápmelaččain lea ILO soahpamuša 169 art 15 mielde .
Det må videre være klart at den konsultasjonspraksis man har i Norge etter konsultasjonsavtalen er en gjennomføring av ILO konvensjon art 6 som ikke går like langt som art 15 .
Viidásit ferte leat čielggasin ahte dat konsultašuvdnabargovuohki mii lea Norggas konsultašuvdnašiehtadusa mielde , lea ILO soahpamuša art 6 čađaheapmi , mii ii mana nu guhkás go art 15 .
Sametinget oppnådde ikke det maksimale resultat denne gang og det er ikke alle deler av løsningen som ligger innenfor udiskutable folkerettslige rammer .
Sámediggi ii olahan buoremus bohtosa dán háve , eai ge buot oasit čovdosis leat digaštalakeahtes álbmotrievttálaš rámmaid siskkobealde .
Dette skal også følges opp nærmere gjennom utarbeidelsen av en egen rammeavtale om konsultasjoner i fiskerispørsmål mellom fiskeridepartementet og Sametinget .
Ja dat galgá maiddái čuovvoluvvot lagabut go galget ráhkadit sierra rámmašiehtadusa guolástanáššiid konsultašuvnnaide gaskal guolástusdepartemeantta ja Sámedikki .
Rammeavtalen skal styrke Sametingets stilling i fiskerisaker utover den generelle konsultasjonsretten .
Rámmašiehtadus galgá nannet Sámedikki saji guolástusáššiin viidábut go oppalaš konsultašuvdnarievtti .
For Sametinget vil det være avgjørende at en løsning vil ivareta retten til medbestemmelse i ILO konvensjonen 169 art 15 .
Sámediggái lea hui dehálaš ahte čoavddus goziha ILO soahpamuša 169 art 15 mielmearridanrievtti .
Det vil også være helt sentralt for Sametinget å sikre at også rettighetshaverne selv har en arena der deres stemme høres .
Livččii maiddái áibbas dehálaš Sámediggái sihkkarastit ahte maiddái riektelaččain lea arena gos sin jietna váldo vuhtii .
Sametinget konstaterer at ikke alle deler av de løsninger som nå ligger på bordet er over de folkerettslige minstestandarder og særlig gjelder dette samenes rett til deltakelse i den offentligrettslige forvaltningen av fiskeressursene .
Sámediggi mearkkaša ahte eai buot oasit dain čovdosiin mat dál leat beavddi alde gokčet álbmotrievttálaš unnimusstandárdda , ja dat guoská earenoamážit sápmelaččaid riektái oassálastit guolástanresurssaid almmolašrievttálaš hálddašeamis .
Sametinget kan derfor ikke anse disse tiltakene som et endelig punktum for dialogen om oppfølgning av Kystfiskeutvalgets forslag .
Danne ii sáhte Sámediggi dohkkehit dáid doaimmaid loahpalaš boađusin dialogas Riddoguolástuslávdegotti evttohusa čuovvoleami birra .
Side 115 av 147 2 .
116 siidu 149 siiddus
Det er dette Geir Ulfstein og Hans Petter Graver legger til grunn når de i sin rapport om de folkerettslige vurderingene av forslag til Finnmarkslov fastslår at artikkel 15(1 ) innebærer en rett for samene til deltakelse i den offentligrettslige forvaltningen av naturressursene 1. En lignende konklusjon er trukket i Rapport fra en administrativ arbeidsgruppe med medlemmer fra Arbeids- og inkluderingsdepartementet , Justisdepartementet , Utenriksdepartementet og Sametinget som har gjennomgått utkastet til Nordisk samekonvensjon som konkluderer med at samene har rett
Dán dat bidjaba Geir Ulfstein ja Hans Petter Graver vuođđun go soai raporttas Finnmárkkuláhkaevttohusa álbmotrievttálaš árvvoštallamiid vuođul deattasteaba ahte artihkal 15(1 ) mearkkaša vuoigatvuođa sápmelaččaide beassat searvat luondduresurssaid almmolašrievttálaš hálddašeapmái . Sullasaš lohppajurdda boahtá ovdan dan hálddahuslaš bargojoavkku raporttas mas lea lahtut Bargo- ja searvadahttindeapartemeanttas , Justiisadepartemeanttas , Olgoriikadepartemeanttas ja Sámedikkis ja mii lea guorahallan Davviriikkalaš sámekonvenšuvdnaevttohusa man loahppajurdda lea ahte sápmelaččain lea vuoigatvuohta beassat searvat árjjalaččat luondduresurssaid almmolaš hálddašeapmái dihto guovlluin .
1 Geir Ulfstein og Hans Petter Graver : Rapport med folkerettslig vurdering av forslag til ny Finnmarkslov , Artikkel 15 Møtesekretærer : Ellen Aina Eira , Tove Anti og Dina Somby
Lávegoddi čujuha viidáseappot dasa ahte vaikke vel konsultašuvnnat gieđahallet almmolašrievttálaš áššiid , de ii várra sáhte dadjat ahte konsultašuvnnat mearkkašit oassálastima almmolašrievttálaš Čoahkkingirjji čállit : Ellen Aina Eira , Tove Anti ja Dina Somby
Side 116 av 147
hálddašeapmái .
/ SfP ) Gunn-Britt Retter og medlemmet fra Flyttsamelista ( Fsl ) Per A. Bæhr kom med følgende merknad : SAMISKE RETTIGHETER TIL BRUK AV SJØAREALER , SALTVANNSFISKE OG LEVENDE MARINE RESSURSER Disse medlemmene i komiteen tar utgangspunkt i at sak 27/11 Retten til fiske i sjøsamiske områder fremmes som et ” forlik ” basert på konsultasjoner mellom Sametingsrådet og Fiskeri- og kystdepartementet om NOU 2008:5 – Retten til fiske i havet utenfor Finnmark .
/ SfP lahtus Gunn-Britt Retter ja Johttisápmelaččaid listu ( JsL ) lahttu Per A. Bæhr ovddidedje čuovvovaš mearkkašumi : SÁMI VUOIGATVUOĐAT BEASSAT GEAVAHIT MEARRAAREÁLAID , BIVDIT MEARA JA EALLI MARIIDNA RESURSSAID Dát lávdegoddelahtut bidjet vuođđun ahte ášši 27/11 Guolástanriekti mearrasámi guovlluin , ovddiduvvon " soabaheapmin " Sámediggeráđi ja Guolástus- ja riddodepartemeantta gaskasaš konsultašuvnnaid vuođul guolástánrievtti birra mearas Finnmárkku olggobealde , NOU 2008:5 Retten til fiske i havet utenfor Finnmark .
BAKGRUNN 2 Rapport fra arbeidsgruppen som har gjennomgått utkastet til Nordisk samekonvensjon , 03.10.07s. 26 Møtesekretærer : Ellen Aina Eira , Tove Anti og Dina Somby
Lávdegotti mandáhta lei earret eará čielggadit sápmelaččaid ja earáid Čoahkkingirjji čállit : Ellen Aina Eira , Tove Anti ja Dina Somby
Side 117 av 147
118 siidu 149 siiddus
Fiskeri- og kystdepartementet høringsbrev ble publisert 11.04.2008 : « NOU .
guolástanrievtti mearas olggobealde Finnmárkku , prinsihpalaš vuođul .
Høyringsfristen er sett til 1. desember 2008 .
Gulaskuddanáigemearri lea juovlamánu 1. b. 2008 . "
š Sametingets plenum har i sak 23/08 avgitt høringsuttalelse til disse innstillingene der Sametinget støtter Kystfiskeutvalget fullt ut og viser til at denne løsningen også må gjelde i de sjøsamiske områdene sør for Finnmark .
Sámedikki dievasčoahkkin lea áššis 23/08 ovddidan gulaskuddancealkámušaid dáid evttohusaide , mas Sámediggi doarju Riddoguolástuslávdegotti ollásit ja čujuha dasa ahte dát čoavddus maiddái ferte gustot mearrasámi guovlluide máttabealde Finnmárkku .
Norske Samers Riksforbund krever derfor at samiske rettigheter må behandles under ett .
Norgga Sámiid Riikkasearvi gáibida danne ahte sámi rievttit galget gieđahallojuvvot oktanaga .
š NSR sier i sitt vedtak om kystfiskeutvalget at mandatet er mangelfullt , både når det gjelder geografi og innhold .
š NSR dadjá mearrádusastis riddoguolástuslávdegotti birra ahte mandáhta lea váilevaš , sihke geográfiija ja sisdoalu dáfus .
Det vil for å realisere dette blant annet være viktig at både Sametinget og andre samiske og lokale fiskeriinteresser gis en rolle i de aktuelle beslutningsprosessene .
go dán galgá duohtan dahkat de lea deaŧalaš ahte sihke Sámediggi ja eará sámi ja báikkálaš guolástusberoštusat besset searvat guovdilis mearridanproseassaide .
Samtidig er det på det rene at fjord- og kystfiske er en viktig næring i sjøsamiske områder ikke bare i Finnmark , men også i deler av Troms og Nordland .
Seammás lea čielggas ahte vuotna- ja riddoguolásteapmi lea deaŧalaš ealáhus mearrasámi guovlluin ii dušše Finnmárkkus , muhto maiddái osiin Romssas ja Nordlánddas .
Side 118 av 147
119 siidu 149 siiddus
De løsninger som foreslås for Finnmark , vil derfor trolig kunne være aktuelle også for sjøsamiske områder , eventuelt med tilgrensende områder ellers i landet .
Čovdosat mat evttohuvvojit Finnmárkui , leat várra heivvolaččat maiddái mearrasámi guovlluide , vejolaččat daid rádjeguovlluide muđuige riikkas .
š ( Vår understrekning ) .
š ( Min vuolláisárgga ) .
Samerettsutvalget II uttaler i sin utredning NOU . :
Sámi vuoigatvuođalávdegoddi II cealká čielggadusastis NOU . :
Det ville imidlertid gi dårlig mening å avgrense det geografiske virkeområdet for eventuelle forslag fra Samerettsutvalget for å styrke kyst- og fjordfisket i sjøsamiske områder , slik at de ikke også omfatter Finnmark .
Dattetge ii leat jierpmálaš ráddjet geográfalaš doaibmaguovllu Sámi vuoigatvuođalávdegotti vejolaš evttohusaide nannen dihtii riddo- ja vuotnabivddu mearrasámi guovlluin , nu ahte ii ge Finnmárku gula dasa .
š Forholdet til andre utredninger og politiske prosesser I tillegg er det avgitt rekke utredninger om samiske rettigheter til marine ressurser , disse har vørt både grundig og omfattende , og Sametinget har ved en rekke anledninger behandlet fiskerispørsmål .
š Gaskavuohta eará čielggadusaide ja politihkalaš proseassaide Leat vel čađahuvvon máŋga čielggadusa sámi vuoigatvuođaid birra mariidna resurssaide , dát leat sihke vuđolaččat ja viidát , ja Sámediggi lea máŋgii meannudan guolástusáššiid .
Side 119 av 147
120 siidu 149 siiddus
I proposisjonen til havessurslov hadde Sametinget følgende merknad under kapittel 10.4 : " Sametinget har gjennom sin høringsuttalelse og gjennom hele konsultasjonsprosessen gjort det klart at havressursloven må være innenfor udiskutable folkerettslige rammer .
Mearraresursalága proposišuvnnas lei Sámedikkis čuovvovaš mearkkašupmi kapihttalis 10.4 : " Sámediggi leat gulaskuddancealkámušas bokte ja olles konsultašuvdnaproseassas dadjan čielgasit ahte mearraresursaláhka ferte leat čielga álbmorievttálaš rámmaid siskkobealde .
Sametinget har understreket at de samiske rettigheter til havressursene følger av grunnlov , av sedvane og av folkeretten og følgelig ikke kan marginaliseres .
Sámediggi lea deattuhan ahte sámi vuoigatvuođat mearraresurssaide čuovvu vuođđolágas , dološ vieruin ja álbotrievttis ja danne dat ii sáhte duššin dahkkojuvvot .
Side 120 av 147
121 siidu 149 siiddus
Samene et opprinnelig folk i de gjeldende områder noe som i seg selv er grunnlag for rettigheter .
Sápmelaččat leat álgovuđolaš álbmot dain guovlluin , mii iešalddis dahká vuođu vuoigatvuođaide .
Høsting av havets ressurser har i uminnelige tider vært en kulturbærer og en av hovednæringene for den samiske befolkning .
Meara resurssaid ávkkástallan lea áiggiid čađa leamaš kulturguoddi ja okta sámi álbmoga váldoealáhusain .
Samene som gruppe har gjennom sin bruk av sjøen ervervet seg rettigheter i forhold til de marine ressursene og til bruken av saltvannsområdene .
Sápmelaččat joavkun leat áiggiid čađa iežas geavaheami bokte háhkan alcceseaset vuoigatvuođaid mariidna resurssaide ja sáltečáhceguovlluid geavaheapmái .
Det samiske folk har i samiske områder en historisk , sedvanemessig og urfolksbasert rett i forhold til marine ressurser og til disponeringen av saltvannsområdene .
Sámi álbmogis lea sámi guovlluin historjjálaš , árbevirolaš ja álgoálbmotlaš riekti mariidna resurssaid ektui ja sáltečáhceguovlluid geavaheapmái .
Sametinget må også sikres en rolle som selvstendige politiske aktører som har reel medbestemmelse og innflytelse over utviklingen .
Sámediggi ferte maid oažžut sihkkarastojuvvot rolla iešheanalaš politihkalaš aktevran mas lea duohta váldi leat mielde mearridit ja mas lea váikkuhanfápmu ovdáneapmái .
Side 121 av 147
122 siidu 149 siiddus
Målsetningen er å sikre samenes rettigheter til fiske , marine ressurser og bruken av sjøarealene , og bidra til helhetlige løsninger der de overordnede rettighetsprinsippene er på plass .
Ulbmil lea sihkkarastit sápmelaččaid vuoigatvuođaid guolásteapmái , mariidna resurssaide ja mearraareála geavaheapmái , ja váikkuhit dasa ahte ásahuvvojit obbalaš čovdosat mas bajimus vuoigatvuođaprinsihpat leat mielde .
Samiske rettigheter bygger på historisk bruk av alle samiske sjøarealer , høsting av marine ressurser , lokal sedvanerettsdannelse og folkerettslige forpliktelser .
Sámiid vuoigatvuođat leat huksejuvvon historjjálaš geavaheami nala buot mearraareálaide , mariidna resurssaid ávkkástallama nala , báikkálaš virolašvuođahábmema ja álbmotrievttalaš geatnegasvuođaid nala .
Disse medlemmene i komiteen vil på denne bakgrunn anbefale Sametinget at samenes rettigheter til marine ressurser og – områder utredes i forhold til folkeretten med sikte på å bringe saken videre i folkerettesystemet .
Komitéa miellahtut áigot dán vuođul ávžžuhit Sámediggái ahte sápmelaččaid vuoigatvuođat mariidna resurssaide ja – guovlluide galget guorahallojuvvot álbmotrievtti ektui dainna ulbmilin ahte oažžut ášši viidáseappot álbmotriektevuogádahkii .
Sametinget viser til at norske myndigheter vant frem i fiskerigrensesaken mot Storbritannia 3 i Haag med den begrunnelse at læren om « fritt fiskeš aldri hadde fått fotfeste langs Norges kyst .
Sámediggi čujuha ahte norgga eiseválddit vuite guolástusrádjeáššis Stuorra brittánnia vuostá Haagas dainna ákkain go oahppa “ friija bivdu ” ii goassige lean cieggan Norgga rittus .
Dette er et uomtvistelig faktum , og støttes blant annet opp av Kystfiskeutvalgets innstilling og av internasjonal rett .
Dát lea eavttutkeahtes duohtavuohta , ja dan dorjot earret eará Riddoguolástuslávdegotti evttohus ja riikkaidgaskasaš riekti .
Sametinget og departementet har gjennom konsultasjonsprosessen om oppfølgning av Kystfiskeutvalgets innstilling drøftet en rekke tiltak som partene anser nødvendig å gjennomføre for å revitalisere og styrke sjøsamisk kultur og sikre sjøsamenes rettigheter gjennom konkrete lovtiltak .
Sámediggi ja departemeanta leat konsultašuvdnaproseassa bokte Riddoguolástuslávdegotti árvalusa čuovvoleami ektui ságaškuššan ollu doaibmabijuid birra maid beliid mielas livččii dárbu čađahit ealáskuhttin ja nannen dihte mearrasámi kultuvrra ja sihkkarastin dihte mearrasámiid vuoigatvuođaid konkrehta láhkadoaibmabijuid bokte .
Sametinget presiserer at ingen av de lovmessige tiltak gjør inngrep i disse allerede eksisterende rettighetene .
Sámediggi aiddostahttá ahte ii oktage dain lágalaš doaibmabijuin rihko vuoigatvuođaid mat juo leat leamaš ja leat .
Norge er en rettsstat .
Norga lea riektestáhta .
Side 122 av 147
123 siidu 149 siiddus
Det vil derfor være av betydning at Finnmarkskommisjonen skal lovfeste gjennom finnmarksloven og identifisere og anerkjenne bruks- og eiendomsrettigheter på land .
Danne lea deaŧalaš ahte Finnmárkkukommišuvdna galgá finnmárkkulága bokte nannet ja identifiseret ja dohkkehit geavahan- ja eaiggáduššanvuoigatvuođaid nannámis .
Dette bør gjelde også i sjøen utenfor Finnmark .
Dát ferte guoskat maiddái merrii olggobealde Finnmárkku .
For områdene sør for Finnmark fylke vil dette bli gjenstand for en oppfølgende prosess i forbindelse med oppfølgningen av forslaget til Samerettsutvalget II .
Guovlluin máttabealde Finnmárkku fylkka šaddá dan ektui čuovvu proseassa Sámi vuoigatvuođalávdegotti II evttohusa čuovvoleami oktavuođas .
Sametinget påpeker i denne sammenheng at Finnmarkskommisjonen skal bygge sine avgjørelser på gjeldende rett , hvor spesielt samiske sedvaner og rettsoppfatninger og folkeretten er viktige rettskilder .
Sámediggi čujuha dán oktavuođas ahte Finnmárkkukommišuvdna galgá vuođđudit mearrádusaidis gustovaš riektái , mas erenoamážit sámi boaresvierut ja riekteáddejupmi ja álbmotriekti leat deaŧalaš riektegáldut .
En slik anerkjennelse av samisk sedvanemessig bruk vil bidra til at kommende generasjoner samer sikres en trygg framtid med bakgrunn i deres forfedres bruk av deres tradisjonelle områder .
Sámi boaresvieruid geavaheami dohkkeheapmi dáinna lágiin váikkuha dan ahte boahttevaš buolvva sámiide sihkkarastojuvvo oadjebas boahtteáigi sin máttuid guovlluid árbevirolaš geavaheami vuođul .
Sametinget vil gjøre oppmerksom på at Finnmarkskommisjonen allerede i dag er sterkt underfinansiert ved at de midler som er gitt over statsbudsjettet ikke i tilstrekkelig grad kanaliseres videre av Domstolsadministrasjonen .
Sámediggi áigu fuomášuhttit ahte Finnmárkkukommišuvdna lea juo dál oažžu menddo unnán ruhtadeami , go ruđat mat leat addojuvvon stáhtabušeahta bokte eai doarvái bures kanaliserejuvvo viidáseappot Duopmostuollohálddahussii .
Kommisjonen har derfor ikke mulighet til å arbeide etter det tidsperspektivet som finnmarkslovens intensjoner tilsier .
Danne ii leat kommišuvnnas vejolašvuohta bargat dan áigetávvala mielde maid finnmárkkulága áigumušat gáibidivčče .
På dette området legges konsultasjonsresultatet til grunn , Møtesekretærer : Ellen Aina Eira , Tove Anti og Dina Somby
Čoahkkingirjji čállit : Ellen Aina Eira , Tove Anti ja Dina Somby
Side 123 av 147
124 siidu 149 siiddus
Sametinget forutsetter at denne løsningen som her skisseres som et første skritt i oppfølgningen av Kystfiskeutvalgets innstilling må ses i sammenheng med den videre prosessen angående Samerettsutvalget II .
Sámediggi vuordá ahte čoavddus mii dás govviduvvo vuosttaš lávkin Riddoguolástuslávdegotti evttohusa čuovvoleamis , ferte árvvoštallot ovttas Sámi vuoigatvuođalávdegotti II viidásit proseassain .
Sametingets rolle og andre spørsmål knyttet til forvaltningen av marine ressurser i de tradisjonelle sjøsamiske områdene , må avklares i det videre arbeidet med Samerettsutvalget II .
Sámedikki rolla ja eará gažaldagat mariidna resurssaid hálddašeamis mearrasámi guovlluin , fertejit čielggaduvvot Sámi vuoigatvuođalávdegotti II viidásit barggus .
Sametinget anser derfor ikke disse tiltakene som et endelig punktum for oppfølgningen av Kystfiskeutvalgets forslag .
Namuhuvvon lávdegotti bargu čuvge olu čuolmmaid dán guovllu mearraareála hálddašeami ja geavaheami ektui .
Tiltakene som er fremforhandlet er sårt tiltrengte strakstiltak som skal bidra til å avhjelpe den kritiske situasjon sjøsamiske lokalsamfunn befinner seg i .
Sámediggi dovdá stuora ovddasvástádusa eará álgoálbmogiid ektui geat vurdet daid čovdosiid maid Sámediggi ja norgga stáhta sohpet .
For Sametinget er det avgjørende at forslagene til dels er tuftet på de samme vurderingene som tiltakene til Kystfiskeutvalget , blant annet ønsket om å rette opp uretten fra 90 tallets fiskeripolitikk .
Danne ii oainne Sámediggi daid doaibmabijuid loahpalažžan Riddoguolástuslávdegotti evttohusa čuovvoleamis . Doaimmat maid leat soabadan leat hoahppodoaibmabijut maidda lea stuora dárbu , mat galget buoridit mearrasámi báikkálašservodagaid duođalaš dili .
Videre tar Sametinget forbehold om at de oppfølgende prosesser man har blitt enige om , skal resultere i en løsning som er innenfor udiskutable folkerettslige Møtesekretærer : Ellen Aina Eira , Tove Anti og Dina Somby
Sámediggái lea mearrideaddjin ahte evttohusat muhtun muddui leat dahkkon daid seamma árvvoštallamiid vuođul go Riddoguolástuslávdegotti doaibmabijut , earret eará sávaldat njulget 90-logu guolástuspolitihka rievttihisvuođa . Čoahkkingirjji čállit : Ellen Aina Eira , Tove Anti ja Dina Somby
Side 124 av 147 rammer .
125 siidu 149 siiddus
Retten til fiske i sjøsamiske områder Sametinget kan ikke slutte seg til rådets innstilling .
Guolástanriekti mearrasámi guovlluin Sámediggi ii sáhte miehtat ráđi evttohussii .
Sametinget er opptatt av at det legges opp til et fiskeri i samsvar med en forsvarlig ressursforvaltning og høsting av fiskebestandene i norsk territorialfarvann .
Sámediggái lea deaŧalaš oččodit dakkár guolásteami mii lea vuođđuduvvon dohkálaš resursahálddašeapmái ja guollemáddagiiguin ávkkástallamii Norgga territoriálmearas .
Fra Arbeiderpartiets sametingsgruppe , Árja , Nordkalottfolket , Samer bosatt i sør og ÅSG v / representant Willy Ørnebakk
Lávdegottis eai leat eanet mearkkašumit dahje evttohusat ja rávve Sámedikki mearridit čuovvovačča :
Side 125 av 147
126 siidu 149 siiddus
Kyst og fjordbefolkningen mangler et klart og tydelig rettsvern mot at denne negative utviklingen fortsetter .
Riddo- ja vuotnaálbmogis váilo čielga ja dárkilis riektesuodjalus dán heajos ovdáneami vuostá .
Sametinget kan ikke gi sitt informerte forhåndssamtykke til at sjøsamenes historiske rettigheter fratas ved lov eller på annen måte .
Sámediggi ii sáhte daid dieđuid vuođul maid lea ožžon , miehtat ahte mearrasámiid historjjálaš vuoigatvuođat váldojit sis eret lága bokte dahje eará ládje .
Det vises til at Sametinget ikke kan tilslutte seg departementets grunnlag , begrunnelse , forståelse og rettsgrunnlaget for de foreslåtte tiltakene .
Čujuhit dasa ahte Sámediggi ii sáhte doarjut departemeantta vuođu , ákkastallama , ipmárdusa ja rievttálaš vuođu dain evttohuvvon doaibmabijuin .
Ressursene i kyst og fjordstrøkene er under et enormt press blant annet fra oppdrett , for at kyst og fjordbefolkningen skal kunne nyttiggjøre seg disse ressursene også i framtiden krever Sametinget reell innflytelse i henhold til folkeretten .
Riddo- ja vuotnaguovlluid resurssat leat hui garra dilis earret eará guollebiebmanealáhusa dihte . Vai riddo- ja vuotnaálbmot galgá beassat ávkkástallat daid resurssaid maiddái boahtteáiggis , de gáibida Sámediggi álbmotrievtti mielde ahte duođas beassá mielde váikkuhit .
Sametinget legger til grunn at de endelige merknader til de foreslåtte lovbestemmelser som Sametingets plenum har fått forelagt seg ikke er ferdig utarbeidet .
Sámediggi atná vuođđun ahte evttohuvvon láhkamearrádusaid loahpalaš mearkkašumit , maid Sámedikki dievasčoahkkin lea ožžon , eai leat gárvásat .
Sametinget har på konsultasjonsmøtet 09.05.11 lagt til grunn at merknadene til lovbestemmelsene skal være nøytrale beskrivelser av lovbestemmelsenes innhold og formål .
Sámediggi mearkkašahtii konsultašuvdnačoahkkimis 09.05.11 ahte láhkamearrádusaid mearkkašumit galget leat bealátkeahtes čilgejumit láhkamearrádusa sisdoalu ja ulbmila birra .
Sametinget understreker i denne sammenheng nok en gang at Sametingets utgangspunkt er Kystfiskeutvalgets innstilling som Sametinget støtter fullt ut .
Sámediggi deattuha dán oktavuođas vel oktii , ahte Sámedikki vuolggasadji lea Riddoguolástuslávdegotti evttohus maid Sámediggi oalát doarju .
Sametinget og departementet har i konsultasjonsprosessen konstatert at det ikke foreligger enighet mellom Sametinget og departementet når det gjelder tolkningen av rettsgrunnlagene for sjøsamers og andres rett til fiske i sjøsamiske områder , dette beklager Sametinget .
Sámediggi ja departemeanta leat konsultašuvdnaproseassas oaidnán ahte Sámediggi ja departemeanta eai leat ovttaoaivilis bivdinvuoigatvuođaid riektevuođu dulkojumi ektui mearrasámiid ja earáid várás mearrasámi guovlluin , ja Sámediggi šálloša dan .
Sametinget støtter fullt ut Kystfiskeutvalgets konklusjon som legger til grunn at grunnlaget for sjøsamers og andres rett til fiske i sjøsamiske områder bygger på historiske rettigheter og folkerettens regler .
Sámediggi doarju ollislaččat Riddoguolástuslávdegotti konklušuvnna mii atná vuođđun dan ahte mearrasámiid ja earáid riektevuođđu guolásteapmái mearrasámi guovlluin lea vuođđuduvvon historjjálaš vuoigatvuođain ja álbmotrievtti njuolggadusain .
For Sametinget er det avgjørende at denne prinsipielle uenigheten , fra departementets side ikke trekkes inn gjennom markeringer i merknadene til bestemmelsene , og at de således blir en del av løsningen .
Sámediggái lea hui dehálaš ahte departemeanta ii váldde dáid prinsihpalaš sierramielalašvuođaid mielde mearrádusaid mearkkašumiide , ja ahte dat de dainna lágiin šaddet oassin čovdosis .
Sametinget fastholder at de delene av merknadene som viser til departementets syn på rettsgrunnlagene skal flyttes fra merknadene over til den generelle omtalen av rettsgrunnlagene i proposisjonen .
Sámediggi doalaha ahte dat oasit mearkkašumis mat čujuhit departemeantta oidnui riektevuođu ektui , galget sirdojuvvot mearkkašumiin eret ja biddjot riektevuođu oppalaš čilgejupmái proposišuvnnas .
Det forutsettes at Sametinget skal få komme med sitt syn på og sin juridiske argumentasjon for forståelsen av rettsgrunnlaget for sjøsamers og andres rett til fiske , og at dette gjenspeiles i proposisjonens omtale av forståelse av rettsgrunnlagene .
Eaktun lea ahte Sámediggi galgá beassat buktit iežas oainnu ja iežas juridihkalaš ákkastallama riektevuođu ipmárdussii mearrasámiid ja earáid guolástanvuoigatvuođaid ektui , ja ahte dat vuhtto proposišuvnna čilgejumis riektevuođu ipmárdusa birra .
Fra NSRs sametingsgruppe , NSR .
NSR:a sámediggejoavku , NSR .
Flyttsamelista v / representant Geir Tommy Pedersen SAMISKE RETTIGHETER TIL BRUK AV SJØAREALER , SALTVANNSFISKE OG LEVENDE MARINE RESSURSER
/ SáB ja JsL , áirras Geir Tommy Pedersen bokte SÁMI VUOIGATVUOĐAT BEASSAT GEAVAHIT MEARRAAREÁLAID , BIVDIT MEARA JA EALLI MARIIDNA RESURSSAID
Vi viser til Sametingets vedtak i sak 23/08 og konstaterer at Fiskeri- og kystdepartementet har avvist Sametingets vedtak .
Mii čujuhit Sámedikki mearrádussii áššis 23/08 ja gávnnahit ahte Guolástus- ja riddodepartemeantta lea hilgon Sámedikki mearrádusa .
Vi konstaterer at fiskeri- og kystdepartementet ( FKD ) har avvist Kystfiskeutvalgets ulike anbefalinger nærmest i sin helhet og NSR .
Mii gávnnahit ahte Guolástus- ja riddodepartemeanta GRD ) lea hilgon Riddolávdegotti sierranas evttohusaid dadjat juo ollásit ja NSR .
Side 126 av 147
127 siidu 149 siiddus
Retten til fiske i havet NSR .
Guolástanvuoigatvuohta mearas NSR .
/ SFP og FSL mener at de enstemmige forslagene til kystfiskeutvalget ville langt på vei være med på sikre samenes rettigheter til fiske , marine ressurser og bruken av sjøarealene .
/ SáB ja JsL oaivvildit ahte riddoguolástuslávdegotti ovttajienalaš evttohusat livčče buori muddui sihkkarastán sápmelaččaid vuoigatvuođaid guolásteapmái , mariidna resurssaide ja mearraareála geavaheapmái .
Vårt syn har hele tiden vært at grunnleggende for å sikre retten til fisket er helhetlige løsninger der de overordnede rettighetsprinsippene er på plass .
Min oaidnu lea čađat leamaš ahte áibbas deaŧalaš guolástanvuoigatvuođa sihkkarastimii leat dievaslaš čovdosat mat leat vuođđuduvvon bajimus vuoigatvuođaprinsihpaide .
Konsultasjonsresultatet sikrer heller ikke samisk deltakelse og medbestemmelse i ressursforvaltningen og sikrer heller ikke i det materielle kulturgrunnlag for fjord- og kystbefolkningen ved tilbakeføring av historiske rettigheter .
Ii ge konsultašuvdnaboađus sihkkarastte sámi oassálastima ja mielmearrideami resursahálddašeapmái ii ge sihkkarastte riddo- ja vuotnaálbmoga ávnnaslaš kulturvuđđosa dainna lágiin ahte máhcahit historjjálaš vuoigatvuođaid .
/ SFP og FSL konstaterer at fiskeri- og kystdepartementet ikke vil anerkjenne kystbefolkningens historiske rett til utnyttelse av de marine ressurser .
/ SáB ja JsL gávnnahit ahte Guolástus- ja riddodepartemeanta ii háliit dohkkehit riddoálbmoga historjjálaš vuoigatvuođa ávkkástallat mariidna resurssaiguin .
/ SFP og FSL konstaterer at kyst- og fiskeridepartementet ikke ønsker å ivareta Norges folkerettslige forpliktelser , men derimot har som utgangspunkt at dagens fiskeriforvaltning ligger innenfor folkeretten NSR .
/ SáB ja JsL gávnnahit ahte Guolástus- ja riddodepartemeanta ii háliit fuolahit Norgga álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid , muhto baicce bidjá vuođđun ahte dálá guolástushálddašeapmi lea siskkabealde álbmotrievtti .
Side 127 av 147
128 siidu 149 siiddus
/ SFP og FSL finner det uakseptabelt at Fiskeri- og kystdepartementet har avvist kystbefolknings historiske rett til fiske og at FKD legger til grunn at dagens fiskeriforvaltning er innenfor Norges folkerettslige forpliktelser ovenfor urfolk .
/ SáB ja JsL gávnnahit eahpedohkálažžan ahte Guolástus- ja riddodepartemeanta lea hilgon riddoálbmoga historjjálaš guolástanvuoigatvuođa ja ahte GRD bidjá vuođđun ahte dále guolástushálddašeapmi lea Norgga álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid siskkobealde álgoálbmogiid ektui .
Nærmere utdyping av merknaden Kystfiskeutvalget for Finnmark ble oppnevnt ved kongelig resolusjon 30. juni 2006 og har avlevert NOU 2008 : 5 Retten til fiske i havet utenfor Finnmark .
Mearkkašumi dárkilet čilgehus Finnmárkku riddoguolástuslávdegoddi nammaduvvui geassemánu 30. b. gonagaslaš resolušuvnnain ja dat lea geigen NOU 2008 : 5 Guolástanvuoigatvuohta mearas olggobealde Finnmárkku .
NOU 2007 : 13 Den nye sameretten inneheld i kapittel 22 ulike synspunkt og vurderinger knyttet til kyst- og fjordfiske i sjøsamiske område .
NOU 2007 : 13 Ođđa sámerievtti 22 . Kapihttalis leat iešguđet oainnut ja árvvoštallamat mearrasámi guovllu riddo- ja vuotnaguolásteami birra .
Sametingets plenum har i sak 23/08 avgitt høringsuttalelse til disse innstillingene der Sametinget støtter Kystfiskeutvalget fullt ut og viser til at denne løsningen også må gjelde i de sjøsamiske områdene sør for Finnmark .
Sámedikki dievasčoahkkin lea áššis 23/08 addán gulaskuddancealkámuša dáid evttohusaide mas Sámediggi doarju Riddoguolástuslávdegotti ollásit ja čujuha dasa ahte dát čoavddus maid ferte gustot mearrasámi guovlluid máttabealde Finnmárkku .
Mandatet til kystfiskeutvalget ( KFU . ) NSR .
Riddoguolástuslávdegotti ( RGL ) mandáhta NSR .
/ SFP og FSL understreker at kystfiskeutvalgets mandat er mangelfullt , blant annet fordi samene bor langs og utnytter marine ressurser i et sammenhengende kystfarvann fra russisk side og langs hele kysten ned til Trøndelag .
/ SFP ja FSL deattuhit ahte riddoguolástuslávdegotti mandáhta lea váilevaš , earret eará go sámit ásset ja ávkkástallet mariidna resurssaiguin boatkankeahtes riddoguovlluin Ruošša ráji rájes gitta Trøndelága rádjai .
Videre er bruken av sjøarealer og retten til genetisk materiale og bioprospektering utelatt i utvalgets mandat Selv om en rekke temaer ikke er beskrevet i mandatet , velger KFU å uttale seg om feks .
Ii ge leat mearraareálaid geavaheapmi ja vuoigatvuohta genetihkalaš ávdnasiidda ja bioprospekteremii mielde mandáhtas . Vaikke vel ollu fáttát eai leat válddahuvvon mandáhtas , de vállje riddoguolástuslávdegoddi addit cealkámuša earret eará gonagasreappá ja biebmama birra .
SRU II sier i kap. 22.5.5.2 bla . følgende : Vi vil også understreke at bruken av de marine områdene må ses i sammenheng .
Sámi vuoigatvuođalávdegoddi II dadjá kapihttalis 22.5.5.2 ee. čuovvovačča : Mii deattuhit maiddái ahte mariidna guovlluid geavaheami ferte geahččat oktanaga .
š « Selv om Kystfiskeutvalgets mandat er begrenset til fjorder i og kystområder utenfor Finnmark , og utvalget derfor ikke kommer med noen tilrådninger for områder utenfor , vil utvalget likevel anta at forholdene i sjøsamiske områder i Nordland og Troms neppe er vesentlig forskjellige fra forholdene i Møtesekretærer : Ellen Aina Eira , Tove Anti og Dina Somby
Doaimmaid main sáhttá leat váikkuha guolásteapmái mearrasámi vuonain ja rittuin , ovdamearkka dihtii biebmamat , ja dakkár bistevaš rusttegiid huksen ja doaimmaheapmi go mearrafápmorusttegiid , ođđasislástenterminálaid ja oljju ja gássa gáddáibuktinresttegiid , ferte plánet ja doaimmahit dakkár vugiin ahte doaibma ii áitte báikkálaš guollenáliid dahje biologalaš šláddjivuođa . Čoahkkingirjji čállit : Ellen Aina Eira , Tove Anti ja Dina Somby
Side 128 av 147
129 siidu 149 siiddus
š « Det vil derfor i det videre arbeid kunne være gunstig å se de to utvalgs utredninger og tilrådninger om fjord- og kystfiske i sammenheng .
š « Danne livččii viidáset barggus heivvolaš geahččat dien guovtti lávdegotti čielggadusaid ja rávvagiid vuotna- ja riddoguolástusa oktavuođas .
š Behandlingsform NSR .
š Meannudanvuohki NSR .
/ SFP og FSL er kritisk til en behandlingsform der tiltak og lovforslag bygger på ufullstendige premisser og heller ikke er tilstrekkelig vurdert og uten at dette settes inn i en helhetlig behandling .
/ SFP ja FSL mielas ii leat heivvolaš dakkár meannudanvuohki mas doaibmabijut ja láhkaevttohusat leat vuođđuduvvon eahpedievaslaš eavttuide eai ge leat doarvái bures árvvoštallojuvvon eai ge ožžon ollislaš meannudeami .
Det naturlige ville være at man også avventer med å fremme proposisjonen som sådan , slik at urfolksrettighetene kan innarbeides slik statlige myndigheter er forpliktet til .
Lunddolaš livččii ahte maiddái vuordit ovddideamis proposišuvnna daninassii , vai álgoálbmotvuoigatvuođat sáhttet váldojuvvot mielde nu mo stáhta eiseválddit leat geatnegahttojuvvon .
Vi frykter at hvis Sametinget gir sitt informerte samtykke til konsultasjonsresultat på dette stadiet i prosessen vil det kunne vanskeliggjøre en eventuell fremtidig folkerettslig prosess .
Mii ballat ahte jus Sámediggi mieđiha konsultašuvdnabohtosii addojuvvon dieđuid vuođul dán muttus proseassas , de dat sáhttá váttásmahttit vejolaš boahttevaš álbmotrievttálaš proseassa .
Samtykket kan oppfattes som om at Sametinget har godkjent resultatet som et oppgjør for tap av sjøsamiske rettigheter , slik som utfallet av fiskerisaken for Maoriene på New Zealand ble .
Mieđáhus sáhttá áddejuvvot dan láhkai ahte Sámediggi lea dohkkehan bohtosa buhtadussan mearrasámi vuoigatvuođaid massima ovddas , nu mo šattai boađusin Maoriid guolástusáššis Ođđa Selánddas .
En slik behandlingsform det her legges opp til innebærer at departementet fremmer en proposisjon hvor Kystfiskeutvalgets omfattende arbeid ikke er blitt fulgt vil nærmest være bortkastet arbeid .
Dakkár meannudanvuohki mii dás lea jurddašuvvon mearkkaša ahte departemeanta ovddida evttohusa mas Riddoguolástuslávdegotti bargu ii čuvvojuvvo , lea dadjat juo dušši bargu .
Side 129 av 147
130 siidu 149 siiddus
annen i dag enn i 2005 da Finnmarksloven ble vedtatt .
Jus ii čuovvolan proseassa ii dáhkiduvvo , de dát sierramielalašvuohta bissu .
Den fremste ekspertise har i forhold til det enstemmige forslaget maktet å legge frem et forslag med utgangspunkt i samiske fiskerirettigheter .
Sámedikki loahpalaš oidnui ferte leat mearrideaddjin dat ahte lea go lága ollislašvuohta dalle siskkobealde čielga álbmotrievttálaš rámmaid .
Vi viser til at kystfiskeutvalgets forslag er en anerkjennelse av samiske fiskerirettigheter .
Mii čujuhit dasa ahte Riddoguolástuslávdegotti evttohus lea sámi guolástusvuoigatvuođaid dohkkeheapmi .
Utvalget har fastslått at de samiske fiskerirettighetene eksisterer og at rettighetene må anerkjennes i form av lover .
Lávdegoddi lea deattastan ahte sámi guolástusvuoigatvuođat gávdnojit ja ahte vuoigatvuođat fertejit dohkkehuvvot lága bokte .
Utvalget har videre foreslått områdebaserte forvaltningsordninger .
Lávdegoddi lea viidáseappot evttohan hálddašanortnegiid guovlluid vuođul .
Vi vil understreke at Kystfiskeutvalgets forslag er et resultat av grundige og omfattende fiskerifaglige og juridiske vurderinger og vil foregå innefor rammen av en bærekraftig forvaltning .
Mii deattuhit ahte Riddoguolástuslávdegotti evttohus lea boađus vuđolaš ja viiddes guolástusfágalaš ja juridihkalaš árvvoštallamiin ja čađahuvvojit ceavzilis hálddašeami rámmaid siskkobealde .
Vi har i forhold til konsultasjonsprosessene forutsatt at de enstemmige vurderinger og forslag legges til grunn i det videre arbeidet .
Mii leat konsultašuvdnaproseassaid ektui eaktudan ahte dát ovttajienalaš árvvoštallamat ja evttohusat biddjojuvvojit vuođđun viidáset bargui .
I Sametingsrådets vedtak slås det fast i rapporten til ILO at Sametinget har flere eksempler på brudd på både på konsultasjonsavtalene og konsultasjonsplikten i forhold til ILO som gjelder rettigheter til marine ressurser .
Sámediggeráđi mearrádusas deattastuvvo raporttas ILO:ii ahte Sámedikkis leat máŋga ovdamearkka mat čájehit ahte sihke konsultašuvdnašiehtadusat ja konsultašuvdnageatnegasvuohta ILO ektui leat rihkkojuvvon go guoská vuoigatvuohta mariidna resurssaide .
I sak R 32/08 berøres også prosessene i forhold til stortingsmeldingene om kongekrabbe , strukturvirkemidler i fiskeflåten og ny havressurslov .
Áššis R 31/08 gieđahallojuvvojit maiddái proseassat stuorradiggemearrádusaid ektui gonagasreappá , bivdofatnasiid struktuvraváikkuhangaskaomiid ja ođđa mearraresursalága birra .
Sametingets syn har fulgt sakene og er referert i den siste av de tre prosessene , St.meld. nr. 40 ( 20062007 ) Forvaltning av kongekrabbe under punkt 5.3.2 som lyder : " Sametinget har gitt uttrykk for at urfolksperspektivet skulle vært inkludert i meldingen , slik regjeringen , etter Sametingets syn , er forpliktet til etter nasjonal rett og folkeretten .
Sámedikki oaidnu lea čuvvon áššiid ja lea referejuvvon dan golmma maŋimus proseassas , St.dieđ. nr. 40 ( 2006-2007 ) Gonagasreappáid hálddašeapmi čuoggás 5.3.2 mas daddjojuvvo : " Sámediggi lea dovddahan ahte álgoálbmotperspektiiva lei galgat leat mielde dieđáhusas , nu mo ráđđehus , Sámedikki oainnu mielde , lea geatnegahttojuvvon nationála rievtti ja álbmotrievtti vuođul .
For at staten Norge ikke skal Møtesekretærer : Ellen Aina Eira , Tove Anti og Dina Somby
Čoahkkingirjji čállit : Ellen Aina Eira , Tove Anti ja Dina Somby
Side 130 av 147
131 siidu 149 siiddus
Sametinget har framhevet at de deler av havressurslovutvalgets mandat som ikke ble oppfylt hva gjelder samiske rettigheter til havressursene , måtte følges opp i departementets arbeid og konsultasjoner med Sametinget om lovforslaget .
Sámediggi deattuha ahte Riddoguolástuslávdegoddi lea vuolgán eará láhkaproseassas , ja ahte lávdegotti mandáhta guoská sápmelaččaid ja earáid guolástanriektái mearas olggobealde Finnmárkkku ii ge das daddjojuvvo erenoamážit gonagasreabbábivddu birra .
Sametinget har klart gitt uttrykk for at det ikke er tilstrekkelig at dette løses ved at man henviser til parallelle eller etterfølgende prosesser .
Ii ge Sámediggi dieđe lea go Riddoguolástuslávdegoddi ožžon dieđuid dan birra ahte vel okta áššesuorgi galgá lasihuvvot lávdegotti bargui .
Historiske rettigheter Det sirkumpolare området har vært dominert av urfolk som historisk har bebodd området og utnyttet ressursene . Det er et område med årtusenlang bosetning , bruk og tilhørighet .
Sámediggi lea viidáseappot čujuhan dasa ahte Guolástus- ja riddodepartemeantta beroštupmi konsultašuvnnaid oktavuođas Riddoguolástuslávdegotti birra lei ráddjet lávdegotti mandáhta eanemusat , čujuhettiin čuovvovaš proseassaide .
Området har en rik kulturarv , og særegne tilpasninger basert på naturgrunnlaget og tradisjonelle kunnskaper om miljøet .
Departemeantta čielga oaidnu lei ahte galggai daddjojuvvot ahte mandáhta galggai ráddjejuvvot guolásteapmái , ii ge luođuealli mariidna resurssaide .
Territoriet omfatter land , såvel som sjø og havområder ( under og over jorden , under og over havoverflaten ) .
Sihke ovttaskas dáhpáhussan ja oktii buot dát lea Sámedikki oainnu mielde álbmotrievtti dihtomielalaš rihkkun departemeantta bealis . "
Samene et opprinnelig folk i de gjeldende områder noe som i seg selv er grunnlag for rettigheter . Høsting av havets ressurser har i uminnelige tider vært en kulturbærer og en av hovednæringene for den samiske befolkning .
Sámediggi dajai árrat juo proseassas ahte stáhta eiseválddiid geatnegasvuođat sápmelaččaid ektui álgoálbmogin lea guovddáš ja deaŧalaš oassi ollislašvuođas masa láhka gullá , mii dorjojuvvo sihke lága doaibmaguovllus ja mearraresursalágalávdegotti mandáhtas .
Samene har som folk og gjennom sin bruk av sjøen ervervet seg rettigheter i forhold til de marine ressursene og til bruken av saltvannsområdene .
Sámediggi lea deattuhan ahte sámi vuoigatvuođat mearraresurssaide čuvvot vuođđolágas , boares vieruin ja álbmotrievttis ja nu dat eai sáhte duššindahkkojuvvot .
Det samiske folk har i samiske områder en historisk , sedvanemessig og urfolksbasert rett i forhold til marine ressurser og til disponeringen av saltvannsområdene .
Historjjálaš vuoigatvuođat Eanasoassi olbmuin Sirkumpolára guovllus leat leamaš álgoálbmogat geat historjjálaččat leat orostaddan guovlluin ja ávkkástallan resurssain .
Vi viser videre til kystfiskeutvalgets del 5 ; Historisk fremstilling av retten til fiske i havet utenfor Finnmark .
Mii geahččat viidáseappot Riddoguolástuslávdegotti 5. oassái ; Guolástusvuoigatvuođaid historjjálaš čilgejupmi mearas olggobealde Finnmárkku .
En av de grunnleggende pilarene for utøvelse av norsk forvaltning av marine ressurser er fiskerigrensesaken mellom Norge og Storbritannia for den Internasjonale domstolen i Haag ( 2008:5 , 5.17 ) .
Okta vuođđo geađejulggiin norgga mariidna resurssaid hálddašeamis lea guolástusášši gaskal Norgga ja Stuorra Británnia riikkaidgaskasaš duopmostuolus Haagas ( 2008:5 , 5.17 ) .
Norge anførte en historisk hjemmel basert på kystbefolkningens eksklusive rett til å utnytte kysthavets rikdommer og at rettighetene er fra uminnelige tider , og at disse har vedvart .
Norge bijai vuođđun riddoálbmoga historjjálaš erenoamáš vuoigatvuođa ávkkástallat riddomeara riggodagaiguin ja ahte vuoigatvuođat leat don doloža rájes , ja ahte dát leat bistán .
Dette gjalt særlig Nord-Norge .
Dat gustui erenoamážit Davvi-Norgii .
Norge vant frem med sitt syn ovenfor Storbritannia .
Norga vuittii iežas oainnuiguin Stuorra Británnia ektui .
Del 5 ( 5.20 ) omtaler videre Kåfjord saken i Høyesterett hvor retten finner at fjordfiskernes bruk hadde vært så konsentrert og særpreget at den langt på vei kunne betegnes som eksklusiv , og utad hadde fremtrådt på vesentlig samme måte som utøvelsen av en rettighet .
5. oassi ( 5.20 ) válddaha Gáivuona ášši Alimusrievttis mas riekti gávnnaha ahte vuotnabivdiid geavaheapmi lea leamaš nu nanus ja sierralunddot ahte dan buori muddui sáhttá gohčodit erenoamážin , ja olggošguvlui dat lei doaibman áibbas seamma láhkai go vuoigatvuođa čađaheapmi .
Dette finner vi også igjen i åpent brev .
Dat boahtá maid ovdan rabas reivves .
8 mars 1989 mottar en fisker , Aksel Trollvik fra Birtavarre i Kåfjord i Nord-Troms et brev fra Fiskeridirektoratets Kontrollverk med følgende avgjørelse : ” Fritidsfiske med garn må straks opphøre ” .
Njukčamánu 8 b 1989 oažžu guolásteaddji , Aksel Trollvik Birtaváris Gáivuonas Davvi-Romssas reivve Guolástus direktoráhta Bearráigeahččandoaimmahagas čuovvovaš mearrádusain : ” Fritidsfiske med garn må straks opphøre ” .
12 mars 1990 velger han å svare i form av et åpent brev i avisa Framtid i Nord ( vedlagt ) , siden ” innholdet i Deres brev angår mange flere enn meg ” som han sier .
Njukčamánu 12 b 1990 son vállje vástidit rabas reiven aviisii Framtid i Nord ( mielddus ) , go ” innholdet i Deres brev angår mange flere enn meg ” nu go son dadjá .
- For det første har De ikke juridisk grunnlag for å ta avgjørelse om hvordan befolkningen i sjøsamiske områder skal forvalte sine ressurser .
Reivves son čállá earret eará ” - For de første har De ikke juridisk grunnlag for å ta avgjørelse om hvordan befolkningen i sjøsamiske områder skal forvalte sine ressurser .
Både i norsk og internasjonal rettspraksis er samisk rett til land og vann fastsatt som prinsipp .
Både i norsk og internasjonal rettspraksis er samisk rett til land og vann fastsatt son prinsipp .
Internasjonal rett og retts-praksis i forhold til minoritets- og urbefolkningsrettigheter er helt klar .
Internasjonal rett og retts-praksis i forhold til minoritets- og urbefolkningsrettigheter er helt klar .
Når det gjelder ressursforvaltning må vi i de samiske områder støtte oss til gammel hevd , og de lokale , formelle regler – inntil Sametinget har begynt å utøve sin lovgivende myndighet . ”
Når de gjelder ressursforvaltning må vi i de samiske områder støtte oss til gammel hevd , og de lokale , formelle regler – inntil Sametinget har begynt å utøve sin lovgivende myndighet . ”
Videre avslutter han : ” Jeg akter å fiske som før med mine garn , hvis det passer seg slik .
Viidáseappot son loahpaha : ” Jeg akter å fiske son før med mine garn , hvis de passer seg slik .
Eller med line eller juksa hvis det passer seg slik .
Eller med line eller juksa hvis de passer seg slik .
Jeg vil fiske til eget forbruk , for å filetere eller henge til tørrfisk .
Jeg vil fiske til eget forbruk , for å filetere eller henge til tørrfisk .
Den fisken jeg bruker vil jeg gi bort eller selge ” .
Den fisken jeg bruker vil jeg gii bort eller selge ” .
/ SFP og FSL konstaterer at fiskeri- og kystdepartementet ikke vil anerkjenne kystbefolkningens historiske rett til utnyttelse av de marine ressurser .
/ SFP ja FSL gávnnahit ahte Guolástus- ja riddodepartemeanta ii háliit dohkkehit riddoálbmoga historjjálaš vuoigatvuođa beassat ávkkástallat mariidna resurssaiguin .
For de marine ressurser og områder vil det være det samlede resultatet av de ulike tiltak og lovprosesser sammenholdt med Norges folkerettslige forpliktelser som vil være avgjøre om samiske rettigheter blir tilstrekkelig ivaretatt .
Mariidna resurssaide ja guovlluide lea dat dievaslaš boađus dain iešguđet doaibmabijuin ja láhkaproseassain ovttas Norgga álbmotrievttálaš geatnegasvuođain mii mearrida ahte fuolahuvvojit sámi vuoigatvuođat doarvái bures .
Vi ser det derfor som viktig at de ulike anbefalingene sees på som en helhet , og at de samerettslige sidene fullt ut ivaretas .
Mii oaidnit danne deaŧalažžan ahte iešguđet rávvagat gehččojuvvojit ollislažžan , ja ahte sámerievttálaš bealit fuolahuvvojit ollásit .
Forut for Kystfiskeutvalget ferdigstillelse av sitt arbeid har Sametinget ovenfor regjeringen i andre prosesser relatert til marine saker klart gitt til kjenne at Sametinget ikke kan akseptere at urfolksspørsmålet skyves ut til parallelle og etterfølgende prosesser .
Ovdalgo Riddoguolástuslávdegoddi geige loahppabarggus lea Sámediggi ráđđehussii eará proseassain mat gusket mariidna áššiide , čielgasit dovddahan ahte Sámediggi ii sáhte dohkkehit ahte álgoálbmotgažaldagat duvdojuvvojit buohtalas ja čuovvovaš proseassaide .
/ SFP og FSL konstaterer at kyst- og fiskeridepartementet ikke ønsker å ivareta Norges folkerettslige forpliktelser , men derimot har som utgangspunkt at dagens fiskeriforvaltning ligger innenfor folkeretten .
/ SFP ja FSL gávnnahit ahte Guolástus- ja riddodepartemeanta ii háliit fuolahit Norgga álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid , muhto lea bidjan vuođđun ahte dálá guolástushálddašeapmi lea álbmotrievtti siskkobealde .
Kvoter Artikkel 27 i FNs konvensjon av 1966 om sivile og politiske rettigheter i forhold til samer som urfolk omfatter de materielle forutsetningene for samenes totale kulturutøvelse .
Artihkal 27 ON 1966 konvenšuvnnas siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid birra sápmelaččaid ektui álgoálbmogin gieđahallá ávnnaslaš eavttuid sápmelaččaid ollislaš kulturdoaibmamii .
Grunnleggende for fjord – og kystbefolkningen er utnyttelse ( og avhengigheten ) av de ressurser som finnes i de marine områdene til ulike tider .
Vuođđun vuotna- ja riddoálbmogii lea daid resurssaiguin ávkkástallan ( ja sorjavašvuohta ) mat leat mariidna guovlluin iešguđet áiggiid .
Det påhviler staten en plikt å sikre kystbefolkningens et tilstrekkelig kvotegrunnlag for å kunne ha fiske som levevei .
Stáhta lea geatnegahttojuvvon sihkkarastit riddoálbmogii doarvái eriid vai sii sáhttet eallit guolástemiin .
I sjøsamiske områder innebærer dette også at det må sikres et tilstrekkelig kvotegrunnlag for å begynne i forfedrenes yrke .
Mearrasámi guovlluin dat mearkkaša maiddái ahte fertejit sihkkarastojuvvot doarvái earit vai sáhttá álgit máttarváhnemiid fidnui .
I New Zeeland hvor Maoriene utgjør ca. 15% av landets befolkning , er rettigheter tilbakeført til Maoriene .
Ođđa Selándda álbmogis leat sullii 15 % Maorit ja Maorit leat ožžon ruovttoluotta iežaset vuoigatvuođaid .