pere/sami_parallel huggingface dataset:
Bidrag fra nasjonalt nivå g Gi kommunene bedre rammebetingelser for å ta ansvar for biologisk mangfold .
Riikkalaš dási oasáluš Addit suohkaniidda buoret rápmaeavttuid vai váldet badjelasaset ovttasvástádusa biologalaš šláddjiivuođas .
Styrke forskning , undervisning og kartlegging av biologisk mangfold slik at kommunene kan bedre sin forvaltning av det biologiske mangfoldet .
Nannet dutkama , oahpahusa ja biologalaš šláddjiivuođa kártema , vai suohkanat buorebut sáhttet hálddašit biologalaš šláddjiivuođa .
6.2 Marine ressurser Nasjonale mål for bruk og vern av marine ressurser er knyttet til helhetlig forvaltning av kystnære sjø- og fjordområder ihht EUs rammedirektiv for vann og ” Helhetlig forvaltningsplan for Barentshavet ” .
6.2 Mariidna resurssat Riikkalaš ulbmil mariidna resurssaid geavaheamis ja suodjaleamis lea gittalagaid mearra- ja vuotnaguovlluid hálddašemiin EU rápmadirektiivva mielde , mii lea čáziid ja " Barents-ábi ollislaš hálddašanplána " várás .
Innenfor rammene av nasjonale forvaltningsplaner er det viktig å ivareta regionale forhold og bærekraftig utnytting av våre marine ressurser .
Riikkalaš hálddašanplánaid rámaid siskkobealde lea deaŧalaš seailluhit guvllo- laš dilálašvuođaid ja min mariidna resurssaid ealanávččalaš geavaheami .
Innsatsområder g Det må legges til rette for en bærekraftig utvikling av havbruksnæringen .
Ulbmilsuorggit Dárbu lea láhčit dilálašvuođaid vai mearradoalloealáhusas lea ealanávččalaš ovdáneapmi .
Dette vil gi merverdi for produktene og virke positivt for næringsaktørene og lokalsamfunnet .
Dat lokte buktagiid árvvu ja váikkuha positiivvalaččat ealáhusoasálaččaide ja báikkálaš servodahkii .
g Det må legges til rette for at fiskeriene i størst mulig grad kan utvikle og bruke de mest ressursvennlige og skånsomme redskapstyper og høstingsformer .
g Dilálašvuođaid lea dárbu lágidit nu ahte guolástus buoremus lági mielde sáhttá ovdánit ja geavahit bivdosiid mat unnimusat vahágahttet resurssaid .
Bidrag fra nasjonalt nivå g Sterkere satsing på miljørettet FoU knyttet til havbruk og strenge miljøkrav for næringer i kystsonen .
Riikkalaš dási oasáluš Bidjat eambbo deattu birasjurddat dutkamii ja oahpahussii ( DjO ) mii čalmmusta mearradoalu , ja bidjat garraseabbo gáibádusaid riddoavvádaga ealáhusaide .
g Større regional innflytelse på nasjonale forvaltningsplaner for hav og kystsone .
g Stuorit guvllolaš váikkuheapmi riikkalaš hálddašanplánaide mat leat ábi ja mearragátti várás .
6.3 Rovvilt Nasjonal målsetting er å sikre levedyktige bestander av bjørn , gaupe , jerv og ulv , samlokalisert med aktivt jordbruk og utnytting av beiteressursene i utmarka .
6.3 Boraspiret Riikkalaš ulbmil lea sihkkarastit ealasis bierdna- , albbas- , geatke- ja gumpenáliid , mat sturrodaga dáfus dattetge heivejit vaikko leat meahččeguohtumat geavahusas ja aktiiva eanandoallu .
Sikring av levedyktige bestander av store rovdyr er viktig , men forvaltningen må være slik at landbruksdrift og reindriftsnæring kan drives økonomisk forsvarlig .
Deaŧalaš lea sihkkarastit ealasis boraspirenáliid , muhto daid hálddašeapmi ferte leat nu ahte dattetge lea gánnáhahtti eanandoallu ja boazodoallu .
Nye prosjekter og næringsvirksomhet basert på nye fornybare energiressurser bør stimuleres .
Go ovtta guovllus leat boraspiret ja dát ealáhusat , de čuožžilit riiddut mat šaddet hástalussan sihke stáhtii ja fylkkasuohkanii .
Innsatsområder g Fremme samarbeid regionalt mellom næringslivet og det offentlige for å utnytte utviklingspotensialet for energibærere som biobrensel , vind , varmepumpe , biogass og spillvarme .
Ulbmilsuorggit Ovttasbargu ealáhusaiguin ja suohkaniiguin diehtojuohkimis ja doaibmabijuin mat galggašedje geahpedit borespiriid guoridit šibihiid logu ja earáge sivaid man geažil sávzzat ja bohččot jápmet , ja ovddidit dáid doaibmabijuid .
g Regionalisere virkemidler innen klima– og energifeltet .
g Borespirenálit fertejit unniduvvot ( geatki ja albbas ) .
g Rovdyrstammen må reduseres ( jerv og gaupe ) .
Riikkalaš dási oasáluš Boraspiriid guvllolaš beaktilis hálddašeapmi .
6.4 Klima og energi Som ledd i en nasjonal målsetting om å redusere forurensning og utslipp av klimagasser , må Troms fylke ha regionale målsettinger , strategier og tiltak .
6.4 Dálkkádat ja energiija Riikkalaš ulbmila oassin , ahte unnidit nuoskkideami ja dálkkádatgássaid luoitimiid lundui , Romssa fylkkas fertejit leat guvllolaš áigumušat , strategiijat ja doaibmabijut .
Løsningene ligger i overgang fra fossile til fornybare energibærere og redusert forbruk .
Čoavddus lea geahpedit fossiila energiija doalli ávdnasiid geavaheami ja baičče sirdit dain eret ođasmuvvi energiija doalli ávdnasiid geavaheapmái .
Det bør ses på muligheten for å basere nye fartøy i hurtigbåt – fylkesfergesamband samt bybusser på naturgass og / eller biogass som drivstoff .
Berret geahčadit makkár vejolašvuođat leat geavahišgoahtit ođđa johtilis fatnasiid , fylkkafierpmádatfearggaid ja gávpotbussiid mat atnet boaldámuššan luonddugássa ja/dahje biogássaid .
Gjennom innkjøpsavtaler og oppdrag kan det offentlige øke miljøbevisstheten i privat sektor .
doaimmaide berrejit leat movttiidahttin , mat geavahit ođasmahtti energiijaresurssaid .
Befolkningens rett til miljøinformasjon gjør at arbeidet med forsvarlig og dokumenterbar avfallshåndtering blir stadig viktigere , dette området bør styrkes faglig og økonomisk .
g Ásahit luonddugássa dahje biogássa guvllolaš distribušuvdnasystema , ja leat mielde oččodeamen geavaheddjiid baičče geavahit luonddugássa ja biogássa boaldámuššan .
Produksjon av kvalitetsmat forutsetter at jordsmonn og grunnvann er fri for miljøgifter og helsefarlig avfall , dette må kunne dokumenteres .
g Bargat dan badjelii ahte fylkkasuohkana viesuin sestojuvvo energiija , ja ahte lea earáiguin energiijaseasti ovttasbargu .
EUs rammedirektiv for vann setter nye krav til vannkvalitet og behandling av miljøgifter og spesialavfall .
g Čuovvolit ja ođasmahttit " Handlingsplan for klima &amp; energi i Troms " nammasaš plána .
mulighet for aktiv kulturutfoldelse gode og varierte kulturopplevelser muligheter for et fysisk aktivt liv ivaretakelse av felles kulturarv muligheter for nyskaping og utvikling økt kunnskap og forståelse
6.5 Doabbarat ja nuoskkideapmi Vai sáhttit čađahit ulbmila oažžut ealanávččalaš ovdáneami , de ferte doabbariid oppalaš mearri geahpeduvvot , birrasa ja dearvvašvuođa vahágahtti ávdnasiid luoitin lundui hehttejuvvot , ja ávnnasmáhčahanmearri stuoriduvvot .
Kulturell infrastruktur er en vesentlig bostedsfaktor .
Dán suorggi berret nannet fágalaččat ja ekonomalaččat .
I sentrene på nivå 1 , 2 og 3 skal det også finnes et profesjonelt kulturtilbud med regionale funksjoner og større kulturanlegg .
Áivaniid buvttadeapmi eaktuda ahte eatnamis ja čázis eai leat birrasa ja dearvvašvuođa vahágahtti mirkkot , ja dan ferte leat vejolaš duođaštit .
Kommunene må gis mulighet til å utvikle et bredt og variert kultur- og fritidstilbud til befolkningen .
EU rápmadirektiiva čázi várás buktá ođđa gáibádusaid čázi ja birasmirkkuid ja sierradoabbariid gieđahallamii .
Dette er et felt som er godt egnet for interkommunalt og regionalt samarbeid .
g Doarjut suohkaniid vai dávistit EO gáibádusaide maid rápmadirektiiva bidjá čáhcái .
Lokalt må det finnes gode møteplasser for kulturelt og sosialt samvær .
Riikkalaš dási oasáluš Ásahit Davvi-Norgii sierradoabbariid lohppii gieđahalli rusttega .
Det skal stimuleres til etablering av gode faglige og
Eanebuš fylkkaplána bajimus ulbmilat gusket kultursuorgái .
Kultur Kulturpolitikken i Troms skal bygge på vår felles kulturarv hvor både den norske , samiske og kvenske inngår , og som er blitt til i et samspill mellom det lokale og nasjonale og impulser fra verden utenfor .
Deatáleamos vuolggabáikkiin lea čuovvovaš áigumuš : Sihkkarastin dihte ássamis ja eallinvuogis guvllolaš šláddjiivuođa , de galgá min oktasaš kulturárbi , sihke norgalaš , sámi ja kvenalaš árbi biddjojuvvot vuođđun buot servodatsurggiid ovdáneapmái .
Kulturområdet er egnet for regional utvikling og styring – på dette feltet kan man finne regionale løsninger innen rammene av en overordnet nasjonal kulturpolitikk .
laš čovdosiid bajimus riikkalaš kulturpolitihka rámaid siskkobealde . Fylkkasuohkan ferte oažžut stuorit ekonomalaš ja politihkalaš doaibmanvejolašvuođa , ja oktasaš ruhtademiid , mii lea kultursuorggis , ferte stuorit oassi čuovvut guvllolaš vuoruhemiid .
Fylkeskommunen må gis større økonomisk og politisk
Kultuvrralaš siskkáldas struktuvra lea deaŧalaš ássanfáktor .
handlingsrom , og den økonomiske samfinansieringen på kulturfeltet må i større grad underlegges regionale prioriteringer .
Miehtá kultur- ja valáštallansuorggi fertejit dilálašvuođat lágiduvvot friddjadáhtolaš olbmuid searvamii organisašuvnnaide .
De fleste kulturinstitusjonene i NordNorge har et regionalt / lokalt eierskap , og også den reelle politiske styringen av institusjonene må legges til det regionale politiske nivå .
Fylkkas ásset dál olbmot mat gullet badjel čuođi riikii , ja go mii eambbo searaid vel bidjat Barents-guovllu ovttasbargui , de Romssa álbmogis lea erenoamáš buorre vejolašvuohta vásihit ja ovddidit sierralágan dáidda- ja kulturilbmagiid .
kulturelle nettverk som basis for utvikling av regionalt samarbeid , kompetanseheving og bedre utnytting av eksisterende ressurser .
Olbmot galget movttiidahttojuvvot ásahit buriid fágalaš ja kultuvrralaš fierpmádagaid vuođđun guvllolaš ovttasbarggu huksemii , máhttobuorideapmái ja dáláš resurssaid buoret geavaheapmái .
For å sikre et mangfold og representativt utvalg av kulturminner og kulturmiljøer må det legges økt vekt på formidling og kompetanseheving både i kommunene og i befolkningen generelt .
Vai šláddjiivuohta sihkkarastojuvvo ja bures ovddasteaddji oassi kulturmuittuin ja kulturbirrasiin seailu , de lea dárbu eambbo deattu bidjat gaskkusteapmái ja máhttobuorideapmái sihke suohkaniin ja álbmogis muđui .
Det skal etableres en kraftfull museumsstruktur med basis i regionale og nasjonale kompetanseområder , med særlig vekt på middelalder , kystkultur og fartøyvern , polarhistorie , bergverkshistorie , forsvarshistorie og tre stammers møte .
Ásahuvvot galget fámolaš museastruktuvrrat main lea ruohttasat guvllolaš ja riikkalaš máhttosurggiin , ja erenoamáš deaddu galgá leat gaskaáiggis , mearragátti kultuvrras , fanasgáhttemis , buollahistorjjás , bákteruvkehistorjjás , suodjalushistorjjás ja golmma čeardda deaivvadeamis .
De fysiske samlingene , nettjenestene og den kompetansen som finnes ved bibliotekene er en felles ressurs .
Museat galget váldit báikkálaš ja guvllolaš ovddasvástádusa , ja leat mielde riikkaviidosaš museafierpmádagas .
Skolebibliotekene i fylket må rustes opp i samsvar med handlingsplan for skolebibliotek .
Fysalaš čoakkáldagat , fierpmádatbálvalusat ja
Det skal utvikles nettbaserte løsninger for formidling av kultur og kulturkunnskap .
Ráhkaduvvot galget fierpmádatvuđot čovdosat kultuvrra ja kulturmáhtuid gaskkusteami várás .
Museer og bibliotek må gis mulighet til å ta ny formidlingsteknologi i bruk .
Museat ja girjerájut fertejit oažžut vejolašvuođa váldit atnui ođđa gulahallanteknologiija .
Det er behov for å etablere arkiv i Troms for å ivareta viktige dokumenter og samlinger , spesielt av privatog lokalhistorisk karakter , som ellers vil gå tapt .
Dárbu lea ásahit arkiivva Romsii mii seailluha deaŧalaš dokumeanttaid ja čoakkáldagaid , erenoamážit daid mat leat priváhta ja báikegoddehistorjjálaččat , muđui vahágahttit dáid .
Alle elever i grunnskole og videregående skoler i Troms skal sikres et godt kulturtilbud med opplevelse , skaping og læring i møte med profesjonelle kunstnere og kulturinstitusjoner gjennom satsingen ” Kultur i skolen ” .
Romssas vuođđoskuvlla ja joatkkaskuvllaid buot ohppiide galgá sihkkarastojuvvot buorre kulturfálaldat mas vásihit , ráhkadit ja ohppet fidnomáhtolaš dáiddáriin ja kulturlágádusain " Kultur i skolen " doaimma olis .
Den ” kulturelle skolesekken ” i Troms bør også få utviklet en regional modell som fokuserer på den regionale identiteten .
Romssas " kultuvrralaš skuvlalávka " berre maid siskkildit guvllolaš málle mii čalmmusta guvllolaš identitehta .
Det skal legges vekt på helsefremmende , forebyggende og rehabiliterende tiltak gjennom en satsing på folkehelsearbeid i Troms med en spesiell vekt på fysisk aktivitet .
dideaddji , dávddaid áiddasteaddji ja buorideaddji doaibmabijuin dainna lágiin ahte searat biddjojuvvojit álbmotdearvvašvuođa bargguide ja erenoamážit rumašlaš hárjehallamiidda .
Tilbudet til barn og unge skal videreutvikles med en spesiell vekt på barn- og unges egenaktivitet .
Fálaldagat galget viiddiduvvot mánáide ja nuoraide ja vuhtii váldit erenoamážit mánáid ja nuoraid iežaset virkuivuođa .
Det er viktig å skape kulturelle møteplasser der barn og unge kan utvikle kjennskap til og toleranse for hverandres ulike uttrykksformer .
Deaŧalaš lea ráhkadit kultuvrralaš deaivvadanbáikkiid main mánát ja nuorat sáhttet ovdánit dovdat ja gierdat guđet guimmiideaset ilbmadanvugiid .
Frivillige organisasjoner , lag og foreninger skal få bedre økonomi gjennom økt støtte .
Friddjadáhtolaš organisašuvnnat , searvvit ja searvvážat galget oažžut buoret ruhtadili stuorit juolludemiid geažil .
Barn og ungdomsarbeid skal prioriteres .
Mánáid- ja nuoraidbarggut galget vuoruhuvvot .
Arbeidsforholdene for skapende kunstnere i Troms må bedres slik at de kan få utvikle seg til beste for befolkningen og seg selv .
Bargi dáiddáriid bargodilálašvuođat galget buoriduvvot Romssas , vai sii sáhttet ovdánit alččeseaset ja álbmogiid ávkin .
Fylkeskommunen skal bidra til bevaring og formidling av tradisjonsmusikk og støtte aktiviteter innen moderne rytmisk musikk .
Fylkkasuohkan galgá leat mielde seailluheamen ja gaskkusteamen árbevirolaš musihka ja doarjut doaimmaid maidda gullá ođđaáigásaš rytmalaš musihkka .
Kulturinstitusjonene i Troms må sikres en fortsatt utvikling .
Kulturlágádusat fertejit sihkkarastojuvvot joatkevaš ovdáneami Romssas .
Bidrag fra nasjonalt nivå g Fylkeskommunen må gis større økonomisk og politisk handlingsrom ved at statlige tilskuddsordninger innen kulturfeltet i større grad underlegges regionale prioriteringer .
Riikkalaš dási oasáluš Fylkkasuohkanii ferte addojuvvot stuorit ekonomalaš ja politihkalaš doaibmanviidodat dainna lágiin ahte kultursuorggi stáhtalaš doarjjaortnegat eambbo biddjojuvvojit guvllolaš vuoruhemiid háldui .
g Det forutsettes en fortsatt utbygging av de profesjonelle kulturinstitusjonene som Festspillene i Nord-Norge , landsdelsmusikerordningen , Tromsø Symfoniorkester , Hålogaland Teater , Nordnorsk
sejuvvojit ain eambbo , nugo " Davvi-Norgga feastaspealut " , " riikkaoassemusihkárortnet " , " Romssa symfoniijaorkeasttar " , " Hålogalándda teáhter " , " Davvinorgalaš dáiddamusea " ja museat .
Det må etableres et tilbud innen billedkunst , Nordnorsk kunstakademi i Tromsø .
Ásahuvvot ferte fálaldat govvadáidaga suorggis , " Nordnorsk kunstakademi " , Romssas .
Staten må øke sin innsats med hensyn til samisk kultur og utbygging av samiske sentra .
Stáhta ferte stuorrudit iežas oasi maid bidjá sámi kultuvrii ja sámi guovddážiid huksemii .
7.1 Samiske interesser Troms fylke omfatter områder med stor samisk befolkning .
7.1 Sámi beroštumit Romssa fylkka siskkilda guovlluid main stuorra oassi álbmogis leat sápmelaččat .
Utfordringene i planperioden er knyttet til gjennomføringen av samarbeidsavtalen 20 mellom Sametinget og Troms fylkeskommune , som hver for seg og i fellesskap har ansvar for samiske samfunn og samfunnsutvikling i Troms .
Plánaáigodaga hástalusat leat Sámedikki ja Romssa fylkkasuohkana ovttasbargošiehtadusa 20 čađaheapmi , go goappašat ovttasvástidit sihke sierra ja ovttas sámi servodagas ja dan ovdáneamis Romssas .
Samene er ett folk med felles historie , kultur , språk og tradisjoner .
Sámit leat okta álbmot mas leat oktasaš historjá , kultuvra , giella ja árbevierut .
Jf Troms fylkestings vedtak i des. 2002 sak 58/02. 31
Jf Romssa fylkkadikki mearrádus juovlamánus 2002 ášši 58/02 . 31
Det er avtalt satsinger innenfor følgende sentrale områder : ➤ Kultur og språk g
Šiehtadusas lea áigumuš bidjat searaid dáidda guovdilis surggiide : ➤ Kultuvra ja giella g
Gjennomføring av tiltak , inkludert satsing på samiske senter ; Ája Samiske Senter og Várdobáiki , ønske om å realisere Ullsfjord og Senja språksenter , opplæring i samisk språk og kultur , inkludert bruken av samiske stedsnavn .
Doaibmabijuid čađaheapmi , maiddái sámi guovddáža dáfus , Ája Sámi Guovddáš ja Várdobáiki , sávaldat oažžut áigái Moskavuona ja Sáčča giellaguovddážiid , sámegiela ja kultuvrra oahpaheapmi , ja maiddái sámi báikenamaid geavaheapmi .
Det skal samarbeides nærmere om museumsvirksomhet og bibliotektilbud .
Ovttasbargu galgá maid fátmmastit museadoaimmaid ja girjerádjofálaldagaid .
Partene skal inngå et mer forpliktende samarbeid i forvaltningen av kulturminner .
Šiehtadusbealit áigot dahkat šiehtadusa mii eambbo geatnegahttá kulturmuittuid hálddašeapmái .
Partene vil styrke formidlingen av samisk kultur og kulturforståelse , og vil legge forholdene til rette for levedyktige samiske foreninger i Troms .
Šiehtadusbealit áigot nannet sámi kultuvrra ja kulturipmárdusa gaskkusteami , ja áigot lágidit nu ahte leat ealli sámi searvvit Romssas .
7.2 Kvenene – en nasjonal minoritet Kvenene er en nasjonal minoritet med lang historie i Troms .
7.2 Kvenat - riikka unnitlohkosaš álbmot Kvenat leat riikka unnitlohkosaš álbmot mas lea guhkes historjá Romssas .
Den nasjonale ressursinnsatsen for dokumentasjon og synliggjøring av kvensk kultur gir ikke gode nok rammebetingelser for kvenske kultursatsinger i Troms .
Riikkalaš resurssat mat biddjojuvvojit kvenalaš kultuvrra dokumentašuvdnii ja oidnosiibuktimii , eai leat doarvái buorit rápmaeavttut kvenalaš kultuvrra ovddideapmái Romssas .
➤ Regional utvikling
➤ Guvllolaš ovdáneapmi
Sametinget vil delta i regionale utviklingsprosesser og partene vil inngå forpliktende samarbeidsavtaler knyttet til utvikling av samiske samfunn i Troms .
Sámediggi áigo searvat guvllolaš ovddidanproseassaide ja šiehtadusbealit áigot dahkat geatnegahtti ovttasbargošiehtadusa man ulbmil lea ovddidit sámi servodagaid Romssas .
➤ Nordområdeutvikling
➤ Davveguovloovdáneapmi
Norge har behov for å utvikle en mer aktiv nordområdepolitikk .
Norggas lea dárbu ovddidit davveguovlopolitihka mii buorebut doaibmá .
Utfordringen er å utvikle en nordområdestrategi i et grenseoverskridende perspektiv der urfolksinteressene integreres .
Hástalus lea ovddidit davveguovlostrategiija rádjerasttideaddji perspektiivvas , mas álgoálbmotberoštumit leat mielde .
Sametinget og Troms fylkeskommune har forpliktet seg til å holde øye med hverandres interesser i de aktuelle fora .
Sámediggi ja Romssa fylkkasuohkan leat geatnegahttán iežaset atnit čalmmis goabbat guoimmiska beroštumiid áigeguovdilis forain .
g Strategien bør omfatte både nasjonale og grenseoverskridende tiltak .
g Strategiija berre siskkildit riikkalaš ja rádjerasttideaddji doaibmabijuid .
`s nordlige dimensjon og arktiske vindu , Nordkalottsamarbeidet og arbeidet i Northern Forum , inkluderes .
g Sámediggi ja Romssa fylkkasuohkan fertejit bargat ovttasráđiid vai sáhttet váikkuhit riikkalaš rápmaeavttuide nu ahte lea vejolaš hukset ealasis báikkálaš servodagaid Romssas .
Innsatsområder g Fylkeskommunen må være politisk pådriver for å få etablert statlige virkemidler som gjør det mulig å realisere kvenske kultursatsinger i et regionalt samarbeid .
Ulbmilsuorggit Fylkkasuohkan ferte leat politihkalaš álššaiduhtti vai ásahuvvojit stáhtalaš váikkuhangaskaoamit mat dahket vejolažžan čađahit kvenalaš kultuvrabargguid guvllolaš ovttasbargguin .
Fylkeskommunen vil bidra til å realisere Kvenkultursenteret i Nordreisa .
Fylkkasuohkan áigu leat mielde Ráissa kvenalaš kulturguovddáža ásaheamis .
g Gjennom samarbeid med kvenene og deres organisasjoner må fylkeskommunen bidra til å finne frem til tiltak som kan styrke den kvenske revitaliseringen .
g Ovttasráđiid kvenaiguin ja sin organisašuvnnaiguin fylkkasuohkan ferte gávdnat doaibmabijuid maiguin sáhttet nannet kvenalaš revitaliserema .
g Arbeidet med å styrke det finske språkets stilling i skoleverket må videreføres .
Maiddái lea deaŧalaš seailluhit kvenalaš beliid museadoaimmain , ja maiddái dutkandoaimmain .
Samtidig er det viktig å støtte de levende kvenske kulturytringer av i dag innen bl.a. media , kunst , litteratur og musikk .
Seammás lea deaŧalaš doarjut otnáš ealli kvenalaš kulturilbmagiid , ee. media , dáidaga , girjjálašvuođa ja musihka .
Fylkesplanen legger til grunn følgende overordna mål for tjenesteyting : Opprettholde og utvikle samfunnsservice og gode levevilkår til innbyggerne i alle deler av fylket .
Fylkkaplána bidjá vuođđunis čuovvovaš bajimus bálvalanulbmiliid : Bisuhit ja buoridit servodatbálvalusaid ja buriid eallineavttuid buot ássiide fylkkas ja juohke oasis .
En realisering av målsettingen betinger innsats på flere nivåer .
Jos ulbmiliid galggaš leat vejolaš čađahit , de fertejit searat biddjojuvvot máŋgga dássái .
Fylkeskommunen har viktige utviklings- og tjenesteoppgaver som det må forutsettes at den gis et økonomisk grunnlag og et nødvendig handlingsrom for å løse .
Fylkkasuohkanis leat deaŧalaš ovddádus- ja bálvalusdoaimmat maidda fertet jáhkkimis juolluduvvot ekonomalaš vuođu ja dárbbašlaš doaibmanfriddjavuođa .
Også statlige ansvarsområder må ivaretas på en helhetlig måte ut fra innbyggernes behov .
Maiddái stáhtalaš ovddasvástádussuorggit fertejit bisuhuvvot ássiid dárbbuid mielde oppalaččat ja dohkálaččat .
Eventuelle endringer i virkemidler som differensiert arbeidsgiveravgift og tiltakssonen vil , i tillegg til de konsekvenser det får for næringsutvikling ( se kap 4 ) , også kunne få stor betydning for muligheten for å opprettholde samfunnsservice / levevilkår .
Jos bohtet nuppástusat dakkár váikkuhangaskaomiide go differensierejuvvon barggaheaddjidivdadii ja doaibmabidjoguvlui , de dat lassin dasa maid váikkuhit ealáhusovdáneapmái ( geahča kap. 4 ) , maiddái čuhčet vejolašvuođaide bisuhit servodatbálvalusaid / eallindási .
Fram til høsten 2002 er ti kommuner i Troms innmeldt til Kommunal- og regionaldepartementets register over kommuner som har for høye akkumulerte regnskapsmessige underskudd .
Jagi 2002 čavčča rájis leat Romssas logi suohkana váidojuvvon Gieldda- ja guovllodepartemeantta registarii dakkár suohkanin mas leat čoagganan menddo stuorra vuollebáhčagat rehketdoallui .
De ti registerkommunene er underlagt Fylkesmannens kontroll og må bl.a. ha godkjenning av alle låneopptak .
Duot logi registtarsuohkana leat biddjojuvvon Fylkkamánni bearráigeahču vuollái ja fertejit ohčat dohkkeheami buot loatnaváldimiidda .
Fra distriktskommuner kommer det klare signaler om at utviklingsoppgaver for tiden må nedprioriteres , og at kommunene sliter med ressurser og delvis også kompe-
Dainnago vuollebáhčagat galget gokčojuvvot boahttevaš jagiid doaibmabušehtas , de dáidda suohkaniidda dat lea erenoamáš hástalus go rápmaeavttut nuppástuvvet , omd. go dinestuslassáneapmi unnu .
Grunnleggende forutsetninger for offentlig sektor 8.1 Kommuner Kommunene har i årene forut for fylkesplanperioden fått redusert handlefrihet og økt gjeldsbyrde .
Almmolas suorggi vuoddudeaddji eavttut 8.1 Suohkanat Suohkaniin lea ovddeš jagiid , ovdal fylkaplánaáigodaga , ožžon unnit doaibmanfriddjavuođa , ja vealgenoađđi lea dain sturron .
Tromskommunene har et betydelig svakere netto driftsresultat i prosent av driftsinntektene enn landsgjennomsnittet 21. Aktivitetsveksten har vært høyere enn inntektsveksten og rente- og avdragsutgiftene har økt .
Romssa suohkaniin lea doaibmandinestusain viehka ollu heajut netto doaibmaboađus proseanttaid mielde go dat mii lea riikka gaskamearri 21. Doaibmalassánaeapmi lea leamaš stuorit go dinestuslassáneapmi , ja reanto- ja máksoearregolut leat sturron .
Aktivitetsveksten henger bl.a. sammen med statlige reformer , og kommunene gir uttrykk for at de statlige overføringene til reformene ikke dekker de faktiske utgiftene .
Doaibmalassáneapmi vuolgá ee. stáhtalaš reforpmain , ja suohkanat addet diehttevassii ahte ruđat maid stáhta juolluda reforpmaide , eai govčča duohta goluid .
Til tross for politiske intensjoner om at rammefinansiering skal være hovedfinansieringsformen for kommunesektoren , opplever ikke kommunene en større sjølråderett .
Vaikko politihkalaš áigumušat leat dakkárat , ahte rápmajuolludeapmi dat galgá leat suohkansuorggi váldoruhtadanvuohki , de eai vásit suohkanat alddiineaset stuorit doaibmanfriddjavuođa .
Stadig innføres nye ordninger som innskrenker selvbestemmelsen , jf eksempelvis føringer som er lagt på barnehagesektoren .
Dađistaga álggahuvvojit ođđa ortnegat mat ráddjejit iešmearrideami , vrd. omd. daid njuolggadusaid mat leat mearriduvvon mánáidgárdesuorgái .
Utviklingen viser en statlig innstramming av kommunenes økonomi .
Ovdáneapmi čájeha ahte stáhta gáržžida suohkaniid ruhtadili .
For mange kommuners vedkommende handler det også om nedbygging av tjenester , og debatten om kommunesammenslåinger aktualiseres .
Máŋgga suohkana dáfus lea maid nu ahte bálvalusat fertejit heaittihuvvot , ja áigeguovdilis divaštallan lea galgetgo suohkanat biddjojuvvot oktii .
Samtidig vil disse utfordringene kunne føre til økt regionalt samarbeid om tjenesteyting , som mange steder vil være rasjonelt .
Seammás dát hástalusat sáhttet buktit áigái eambbo guvllolaš ovttasbarggu bálvalusaiguin , mii máŋgga báikkis livččii jearggalaš dahku .
Fylkeskommunen gjennomførte høsten 2002 en kartlegging av kompetansebehov innen bl.a. planlegging , arealforvaltning , miljø , energi og innkjøp , som bekreftet et omfattende behov for satsing på kompetanseoppbygging / formidling på disse områdene .
Fylkkasuohkan kártehii čakčat 2002 máhttodárbbuid ee. plánenbargguin , viidodathálddašeamis , birrasis , energiijas ja oastimis , ja dat kárten duođašta ahte lea viidát dárbu bidjat searaid máhttobuorideapmái / gaskkusteapmái dáin surggiin .
Vanskeligheter med å rekruttere faglig kompetanse på spesielle fagområder har sammenheng med flere faktorer .
Váttisvuođat fidnet máhtolaš olbmuid dihto fágasurggiide vulget máŋgga áššis .
Samarbeid mellom kommunene vil kunne bidra til mer attraktive fagmiljø og styrket kvalitet på tjenestene , i tillegg til at større befolkningsgrunnlag i mange tilfeller gjør samarbeid om tjenesteproduksjon og kompetanse økonomisk rasjonelt .
Jos suohkanat barget ovttasráđiid , de dat sáhtášii buktit áigái fágabirrasiid mat eambbo geasuhit , ja dat nannešii bálvalusaid kvalitehta , ja go lea stuoribuš olmmošlogus sáhka , de dakkár ovttasbargu bálvalusbuvttadeamis ja máhttobuorideamis dávjá livččii ruđalaččat jierpmálaš dahku .
Utviklingen innenfor IKT bidrar til å styrke forutsetningene for nye og stadig mer effektive samarbeidsløsninger .
IKT ovdáneapmi veahkeha nannet vejolašvuođaid oažžut ođđa ja njuovžileabbo ovttasbargančovdosiid .
Som et hjelpemiddel i arbeidet med omstrukturering og effektivisering har staten fra 2001 innført KOSTRA , som er et elektronisk rapporteringssystem fra kommune til stat .
Veahkkeneavvun ođđasishábmemii ja njuovžžálmahttinbargui stáhta lea 2001 rájis álggahan KOSTRA , mii lea dakkár elektronalaš dieđihansystema , mas
Tall fra Fylkesmannen i Troms viser at netto driftsresultat i prosent av driftsinntektene for landsgjennomsnittet ( ekskl. Oslo ) var 4,9 prosent i 1997 og 3,1 prosent i 2001 .
Romssa fylkkamánni logut čájehit ahte netto doaibmaboađus proseanttaid mielde riikka gaskamearálaš doaibmadinestusain ( ekskl . Oslo ) lei 4,9 proseantta 1997 ja 3,1 proseantta 2001 .
For Tromskommunene ( ekskl. Tromsø ) ble netto driftsresultat redusert fra 2,2 prosent av driftsinntektene i 1997 til 1,2 prosent i 2001 .
Romssa suohkaniin ( earret Romssa gávpot ) lei netto doaibmaboađus unnon doaibmadinestusain jagi 1997 2,2 proseanttas gitta jagi 2001 1,2 proseantta rádjai .
Det ligger en utfordring i at alle kommunene skal bli i stand til å nyttiggjøre seg dette verktøyet .
Dás lea hástalussan ahte buot suohkanat galget máhttigoahtit geavahit ávkin dán bargoreaiddu .
8.2 Fylkeskommunen Troms fylkeskommune har over mange år gjennomført betydelige kostnadsreduserende tiltak som har medført kutt i tjenestetilbud til befolkningen i Troms .
8.2 Fylkkasuohkan Romssa fylkkasuohkan lea máŋga jagi čađahan arvat goluid unnideaddji doaibmabijuid , mat leat dagahan dan ahte Romssas bálvalusfálaldagat leat unnon álbmogii .
Etter at fylkeskommunens rolle innenfor helsesektoren ble redusert , er imidlertid rollen som regional utviklingsaktør satt sterkere i fokus .
Maŋŋilgo fylkkasuohkana rolla dearvvašvuođa suorggis unniduvvui , de guvllolaš ovddideaddji rolla lea boahtán eambbo ovdan .
Fylkeskommunene har fått økt myndighet i forvaltningen av de distrikts- og regionalpolitiske virkemidlene .
Fylkkasuohkaniidda lea addojuvvon eambbo váldi hálddašit guovlo- ja guovlopolitihkalaš váikkuhangaskaomiiguin .
I denne sammenheng vil bevilgningsnivået til ulike typer virkemidler være av betydning også for fylkeskommunens styrke som utviklingsaktør i et regionalt partnerskap , jf hovedtema 2 - Næringsutvikling .
Dán oktavuođas iešguđetlágan váikkuhangaskaomiid juolludandássi šaddá leat deaŧalaš maiddái fylkkasuohkana váldái doaibmat ovddideaddjin guvllolaš bargoguoibmevuođas , vrd. váldofáttá 2 Ealáhusovddideapmi .
Innsatsområder ( kommuner og fylkeskommuner ) Offentlige tjenester og infrastruktur , både mht lokalisering og kvalitet , er en kritisk faktor for sysselsetting , bosetting og levevilkår .
Ulbmilsuorggit ( suohkanat ja fylkkasuohkanat ) Almmolaš bálvalusat ja siskkáldas struktuvra , sihke báikkiid ja kvalitehta dáfus , leat krihtalaš bealit bargosadjedillái , ássamiidda ja eallindillái .
Det vil være viktig å finne strategier for å sikre tjenestetilbudet .
Deaŧalaš lea gávdnat strategiijaid maiguin sáhttit sihkkarastit bálvalusfálaldagaid .
g Det må iverksettes utviklingsarbeid omkring nye samarbeidsformer og stimuleres til ytterligere utvikling av interkommunale / regionale samarbeid om tjenesteproduksjon , herunder også samarbeid om kompetanseressurser på ulike områder .
g Johtui ferte biddjojuvvot bargu mii ovddida ođđa ovttasbarganvugiid ja mii movttiidahttá suohkaniid eambbo ovddidit iežaset suohkaniidgaskasaš / guvllolaš ovttasbarggu bálvalusbuvttadeamis , ja dás maid iešguđetlágan surggiid máhttoresurssaid geavaheamis .
Kommuner som må planlegge med avtakende folketall som ramme møter sterke utfordringer knyttet til tjenesteproduksjonen , samtidig som inntektsgrunnlaget svekkes .
said bálvalusbuvttadeamis , ja seammás dainna ahte dinestusvuođđu hedjona . Maiddái dainge suohkaniin main olmmošlohku stuorru , nuppástuvvet gollodárbbut , maid fertejit buhttejuvvot .
Også kommuner med befolkningsvekst får endringer i utgiftsbehov som må kompenseres .
Davvi-Norgga juolludeapmi ferte juohke stáhtabušeahtas heivehuvvot haddegoarŋuma mielde .
Det må arbeides for en utvikling som ikke medfører at statlige reformer , handlingsplaner , øremerking mv legger for sterke føringer på fylkeskommunale og kommunale prioriteringer slik at den lokaldemokratiske handlefriheten blir illusorisk .
Dárbu lea oččodit dakkár ovdáneami mas stáhtalaš reforpmat , doaibmaplánat , ulbmilruđat jna. eai čana menddo nannosit fylkkasuohkana ja suohkaniid vuoruhusaid , nu ahte báikkálaš demokráhtalaš doaibmanfriddjavuohta dušše lea suoivva .
Videre må overføringene økes tilsvarende når kommunesektoren pålegges nye oppgaver .
Dasto fertejit juolluduvvon ruhtasumit stuorrut heivvolaččat go suohkansuorgái biddjojuvvojit ođđa doaimmat .
Kommunesektoren må gis økt handlingsrom ved at statlig detaljstyring gjennom regelverk og rapporteringskrav blir reelt redusert .
Suohkansuorgái ferte addojuvvot eambbo doaibmanfriddjavuohta dainna lágiin ahte stáhtalaš stivren láhkaásahusa unnimus čuoggáid mielde ja dieđihangáibádus duođaid geahpeduvvo .
8.3 Statlige arbeidsplasser Statlige virksomheter er inne i og står ventelig overfor ytterligere omstruktureringer .
8.3 Stáhtalaš bargosajit Stáhtalaš doaimmat leat struktuvrralaččat nuppástuvvame ja nuppástuvvet várra ain eambbo vel .
Blant annet foreslår regjeringen å slå sammen trygdekontorene , Aetat og sosialtjenesten ute i kommunene i felles lokale kontorer med en felles førstelinjetjeneste .
Ráđđehus árvala ee. časkit oktii oadjokantuvrraid , Aetat ja sosiálabálvalusaid suohkaniin , nu ahte leat oktasaš kantuvrrat ja oktasaš vuosttašlinnjábálvalus .
Med målsetting om større formåls- og kostnadseffektivitet har regjeringen lagt opp til sterkere grad av utlokalisering av statlige oppgaver .
Dainna áigumušain ahte njuovžilvuohta buorrána ulbmiliid ja goluid dáfus , ráđđehus lea bidjan johtui eambbo stáhtalaš doaimmaid sirdima guovlluide .
Dette er i prinsippet positivt .
Dát vuođđojurdda lea buorre .
Geografisk fordeling av statlige oppgaver vil blant annet kunne bidra til å styrke kompetansemiljø i regionene og regional vekstkraft .
Stáhtalaš doaimmaid geográfalaš juogadeapmi lea ee. mielde nanneme guovlluid máhttobirrasiid ja guovlluid šaddanfámu .
Videre viser erfaringer fra Norge og utlandet at lokalisering av statlige tilsyn utenfor hovedstaden gir mer stabil arbeidskraft og senkede driftskostnader .
Dasto oidno vásáhusain mat lea leamaš Norggas ja olgoriikkas , ahte stáhtalaš bearráigeahču sirdimat eret oaivegávpogis addet bissovaččat bargoveaga ja unnidit doaibmagoluid .
Innspill fra regionrådene i fylket viser klare forventninger hva gjelder muligheter til å få utlokalisert statlig virksomhet til egen region .
Fylkka guovloráđiid ilbmadeamit čájehit ahte dain leat čielga vuordámušat oažžut stáhtalaš doaimma sirdojuvvot iežaset guvlui .
Det vises til stedegne fortrinn og strategiske fordeler knyttet til eventuell utlokalisering av ulike statlige virksomheter 22. Regionrådene er også opptatt av å sikre tjenestenivå og tilgjengelighet tilknyttet statlige serviceoppgaver .
Dat čujuhit báikkiset ovdamuniide ja strategalaš beliide mat leat ávkin jos dohko sirdojuvvo dakkár stáhtalaš doaibma 22. Guovloráđit ledje maid áŋgirat sihkkarastit bálvalusdási ja beaivválaš bálvalusdoaimmaid olahahttivuođa .
Innsatsområde g Kommuner , regionråd og fylkeskommunen må samarbeide om valg av strategier med siktemål å få utlokalisert statlige arbeidsplasser til Troms fylke .
Ulbmilsuorggit Suohkanat , guovloráđit ja fylkkasuohkan fertejit bargat ovttasráđiid strátegiijaid válljemis dainna ulbmiliin ahte oažžut stáhtalaš bargosajiid sirdit Romssa fylkii .
Samarbeidet må tuftes på en objektiv gjennomgang av ulike lokaliteters fortrinn fulgt opp lojalt med bakgrunn i et felles landsdelsperspektiv , jf kap 3.4 .
Ovttasbarggu vuođđu ferte leat objektiiva geahčadeapmi mas iešguđetge báikki ovdamunit váldojuvvojit ovdán ja dorjojuvvojit oskkáldasat oktasaš riikkaoasseperspektiivvas , vrd. kap 3.4 .
Bidrag fra nasjonalt nivå g Fortsette arbeidet med utlokalisering av statlige arbeidsplasser .
Suohkanat mat fertejit plánet dan vuođul ahte olmmošlohku unnu , mii deaividit garra hástalu-
Jf bakgrunnsnotat 06/02 fylkesplan for Troms 2004-2007 , ” Regionrådsinnspill ” Regional inndeling , regionale funksjoner og senterstrategi ” ” 35
Vrd. duogášnotáhta 06/02 Romssa fylkkaplána 2004-2007 , ” Regionrådsinnspill ” Regional inndeling , regionale funksjoner og senterstrategi ” ” 35
forventes det at det også vil skje etableringer i Troms fylke .
Riikkalaš dási oasáluš Joatkit stáhtalaš bargosajiid sirdimiid barggu .
Ved kommende statlige utlokaliseringer forventes det at arbeidsplasser også legges til de kommunene i Troms som har tapt mange offentlige / statlige arbeidsplasser .
Go stáhtalaš bargosajit boahtteáiggis sirdojuvvojit , de vurdojuvvo maid ahte bargosajit ásahuvvojit daidda Romssa suohkaniidda mat leat massán ollu almmolaš / stáhtalaš bargosajiid .
Ved omstillinger av statlig virksomhet må brukernes tilgjengelighet til tjenestene ivaretas .
g Go stáhtalaš doaibma nuppástuvvá , de ferte vuhtii váldojuvvot ahte dan bálvalusat leat geavaheddjiid olámuttos .
Ved omlegginger av offentlige og halvoffentlige tilbud må det utarbeides regnskap over totalkostnadene23 , bl.a. for å unngå at økte transportkostnader for befolkning og næringsliv nøytraliserer en eventuell effektiviseringsgevinst for en gitt etat eller et foretak .
g Go almmolaš ja beallealmmolaš fálaldagat nuppástuvvet , de fertejit buot golut meroštallojuvvot rehketdoaluin23 , ee. eastadan dihte ahte dihto etáhta dahje doaimma nuppástus buktá olbmuide ja ealáhusdoaimmaide stuorit fievrrádusgoluid , mat dasto leat duššadan vejolaš njuovžžálmahttinovdamuniid .
Sentrale myndigheter må påse at slike regnskap offentliggjøres og legges til grunn når beslutninger om omstruktureringer innen ulike statlige virksomheter fattes .
Bajimus eiseválddit fertejit geahččat bearrái ahte dakkár rehketdoalut almmuhuvvojit ja biddjojuvvojit mearrádusvuođđun iešguđetlágan stáhtalaš doaimmaid nuppástuhttimii .
Staten har tatt over eierskapet av spesialisthelsetjenesten , og omdannet tidligere fylkeskommunale tjenester til det statlige foretaket Helse Nord .
8.4 Spesialistadearvvašvuođabálvalus Stáhta lea váldán badjelasas spesialistadearvvašvuodabálvalusa eaiggátvuođa , ja nuppástahttán ovddeš fylkkasuohkanlaš bálvalusaid " Helse Nord " nammasaš stáhtalaš doaibman .
Sykehusene har betydelig underfinansiering , og reduksjoner i behandlingstilbudet er satt på den nasjonale dagsorden .
Buohččeviesuin lea viehka muddui váilevaš ruhtadeapmi , ja dikšunfálaldagat leat biddjojuvvon riikkalaš áššelistui .
Spørsmålet som stilles i Troms er om dette er starten på en nedbygging av vår velfungerende desentraliserte spesialisthelsetjeneste , bl.a fødestuene som er en nødvendig infrastruktur for bosetting 24. Bidrag fra nasjonalt nivå g UNN må videreutvikles som fullverdig universitetsklinikk , som kompetansegrunnlag for helsetjenesten i hele landsdelen .
Gažaldat mii jerrojuvvo Romssas , lea ahte juogo dát lea min buresdoaibmi lávdaduvvon spesialistadearvvašvuođabálvalusa unnideami álgu , ee. riegádahttinbáikkiid logu geahpedeapmi , daid mat leat ássamiid siskkáldas struktuvrii deaŧalaččat 24. Riikkalaš dási oasáluš UNN ferte huksejuvvot ain eambbo vai lea dievas universitehtaklinihkka ja olles riikkaoasi dearvvašvuođabálvalusa máhttovuođđu .
g Staten må videreføre den velfungerende og desentraliserte spesialisthelsetjenesten i Troms .
g Stáhta ferte joatkit buresdoaibmi ja lávdaduvvon spesialistadearvvašvuođabálvalusain Romssas .
Psykiatrisk avdeling UNN ( Åsgård ) og de psykiatriske poliklinikkene i fylket må styrkes .
Psykiátralaš ossodat UNN ( Åsgård ) ja psykiátralaš poliklinihkat fertejit nannejuvvot fylkkas .
Viken senter for psykiatri og sjelesorg er en Modum Bad modell i nord , som vil styrke en nasjonal kapasitet innen området psykiatri .
Viken " - guovddáš psykiatriija ja siellodivššu várás davvin lea Modum Bad málle mielde , ja dat nanne riikkalaš searaid psykiatriijas .
Troms militære sykehus skal fortsatt utgjøre en viktig del av spesialisthelsetjenesten , denne tjenesten bør utvikles og styrkes .
Romssa militearabuohččeviessu galgá joatkit spesialistadearvvašvuođa deaŧalaš oassin , dát bálvalus berre viiddiduvvot ja nannejuvvot .
Ta lokale sykestuer i bruk som en del av spesialisthelsetjenestens beredskap .
Váldit báikkálaš buohččeviesu atnui dego spesialistadearvvašvuodabálvalusa válmmašvuođa oassin . "
Nasjonalt Senter for Telemedisin må gis vekstmuligheter slik at man ved hjelp av telemedisinske tjenester kan gi bedre tilgjengelighet til helsetjenester i distriktene på en kostnadseffektiv måte .
Nasjonalt Senter for Telemedisin " ferte oažžut vejolašvuođaid šaddat , nu ahte telemedisiidnalaš bálvalusaiguin lea guovlluin álkit olahit dearvvašvuođabálvalusaid uhcit goluid vuogi mielde . "
Plan- og beslutningsprosesser i Helse Nord må foregå i offentlighet .
Helse Nord " plána- ja mearridanproseassat fertejit leat almmolaččat .
I Forsvarets nye struktur skal Indre Troms fungere som et tyngdepunkt for Hæren , og Sjøforsvaret skal være representert i Harstad og Tromsø .
Suodjalusa ođđa struktuvrras siskkit Romssas galgá doaibmat soahteveaga deaŧaleamos guovlun , ja Mearrasuodjalus galgá leat Háršttás ja Romssas .
Luftforsvaret vil fortsatt være sentral i Midt-Troms gjennom det nasjonale maritime luftovervåkningssenteret i Sørreisa og ved Bardufoss flystasjon .
Áibmosuodjalus áigu ain leat Gaska-Romssas , go das lea riikkalaš maritiibma áibmobearráigeahččanguovddáš Ráisavuonas ja Bearddu girdihámmanis .
I Troms er sivil og militær infrastruktur bygd opp for å gi Forsvaret gode rammebetingelser .
Romsii lea huksejuvvon siviila ja militeara siskkáldas struktuvra , vai Suodjalusas leat buorit rápmaeavttut .
Forsvarets fokus dreies nå i større grad mot et kapitalintensivt forsvar .
Suodjalus čalmmusta dál eambbo dasa ahte galgá leat kapitálaintensiiva suodjalus .
Derfor må Forsvarets omstilling innebære en breiere satsing på sivil-militært samarbeid .
Danne Suodjalusa nuppástusat fertejit fátmmastit buoret siviila-militeara ovttasbarggu .
Dette får store konsekvenser for Troms .
Dat váikkuha ollu Romsii .
Forsvarspolitisk er det også høye ambisjoner for alliert trening i NordNorge og Troms .
Suodjaluspolitihkas lea maid garra háliidus oažžut Davvi-Norgii ja Romsii min vearjolihtolaččaid hárjehallat .
Innsatsområder g Det må arbeides for positive regionale effekter av Forsvarets tilstedeværelse .
Ulbmilsuorggit Dárbu lea bargat dan badjelii ahte Suodjalusas šaddet positiiva váikkuhusat guovlluide .
g Det sivil-militære samarbeidet i Troms må sees i et regionalt perspektiv .
g Siviilamilitearalaš ovttasbargu Romssas ferte vuhtiiváldojuvvot guvllolaš perspektiivvas .
For å oppnå en mer kostnadseffektiv offentlig sektor ” vil regjeringen innføre krav om totalkostnadsberegninger ved offentlige anbud , investeringer og større omlegninger i tjenestetilbud .
Vai oažžut eambbo ealanávccalaš almmolaš suorggi , de ” ráđđehus áigu bidjat gáibádussan ahte leat buohkanasgollomerošteamit almmolaš bargofálaldagaid , ruhtademiid ja bálvalusfálaldagaid stuoribuš nuppástusaid olis .
Med totalkostnad mener vi summen av kostnadene for den som yter tjenesten , kostnadene eller besparelsene som følger for andre deler av offentlig sektor , og kostnadene som brukerne selv må påta seg for å dra nytte av tilbudet . ”
Buohkanasgollu mearkkaša ahte sumis leat buot golut mat sus leat guhte dahká bálvalusa , ja datge golut dahje seastimat mat čuvvot eará almmolaš surggiin , ja dat golut maid geavaheaddjit ieža fertejit guoddit go atnet ávkki fálaldagas . ”
Arbeids- og administrasjonsministerens redegjørelse for Stortinget i 2002 ” Fra ord til handling .
Bargo- ja hálddahusministara čilgehus Stuorradiggái 2002 ” Sánis dahkui .
Modernisering , effektivisering og forenkling i offentlig sektor ” .
Ođasmahttin , njuovžžálmahttin ja álkkásmahttin almmolaš suorggis ” .
24 Jf rapport fra fylkesplanprosjektet ” Regionale kvinnebilder i Troms ” .
Vrd. ” Romssa guvllolaš nissongovat ” nammasaš fylkkaplánaprošeavtta raportta .
værelse i Troms må forsterkes , samtidig som det satses på nødvendige omstillinger i regioner som blir særlig berørt av personellreduksjoner .
Riikkalaš dási oasáluš Suodjalus ferte ollásit ja álo leat davvin iežas soalddátjoavkkuiguin , vai Romsa ii leat dušše guhkálmas hárjehallanguovlu .
Forsvarets kompetanse i Troms må i omstillingsarbeidet komme regionen til gode slik at effekten av nedskjæringer i Forsvaret reduserer omfanget i bortfall av lokal kompetanse .
g Nannet lea dárbu Suodjalusa lahkaorruma buriid váikkuhusaid Romssas , ja seammás bidjat searaid daidda nuppástusaide maid soalddátlogu unnideapmi dagaha guovllus .
Gjennom sivil-militært samarbeid innenfor alle forsvarsgrener videreutvikle Forsvarets kompetanse innenfor polare / arktiske forhold for å styrke det norske Forsvarets fortrinn .
g Áigumuš lea siviila-militeara ovttasbargguin , mii lea buot suodjalussurggiin , buoridit Suodjalusa máhtu buolalaš / árktalaš dilálašvuođaid birra , vai norgalaš Suodjalusa ovdamunit nannejuvvojit .
8.6 Lokalsamfunnsutvikling Bosetting og fungerende samfunn langs kysten og på innlandet er en forutsetning for næringsutvikling og for samfunnssikkerhet .
8.6 Báikkálaš servodaga ovdáneapmi Ealáhusovdáneami ja servodatodjebasvuođa eavttut leat ahte miehtá mearragátti ja siseatnamiin ásset olbmot ja leat doaibmi servodagat .
Nasjonalt 25 brukes begrepet småsamfunn om områder ” med store avstander til regionale sentra , med problematisk næringsstruktur og nedgang i folketallet ” .
Riikka dásis 25 geavahit unnaservodatdoahpaga daidda guovlluide " main leat guhkes gaskkat guvllolaš guovddážiidda , váttis ealáhusstruktuvra ja olmmošlohkonjiedjan " .
I slike områder er det spesielt viktig å sikre tilgang på tjenester , utnytte lokale muligheter og ta vare på de verdiene som er spesielt knyttet til samfunnet .
Dakkár guovlluin lea erenoamáš deaŧalaš sihkkarastit ahte bálvalusat leat olámuttos , geavahit báikkálaš vejolašvuođaid ja váldit vára dain árvvuin mat erenoamážit gullet dan servodahkii .
Kjønns- og livsfaseperspektivet er viktig .
Sohkabeal- ja ahkeoasseperspektiiva lea deaŧalaš .
De fleste kommuner i fylket har områder som kommer innenfor definisjonen av småsamfunn .
Fylkka eanaš suohkaniin leat guovllut mat heivejit unnaservodatdoahpagii .
I fylkesplanens overordna mål er begrepet lokalsamfunn brukt fordi det svarer til vanlig språkbruk i Troms og fordi dette ikke avgrenser innsatsen utelukkende til utkantene .
Fylkaplána bajimus ulbmiliin geavahuvvo unnaservodatdoaba dainnago dat soahpá dábálaš giellageavaheapmái Romssas , ja go dat ii ráddje rahčamušaid duššefal boaittobeal báikkiide .
Lokalsamfunn møter utfordringer på områder som bl.a. næringsutvikling , kompetanse , infrastruktur og tjenesteyting .
Báikkálaš servodat deaivida hástalusaid dakkár surggiin go ealáhusovddideapmi , máhttu , siskkáldas struktuvra ja bálvalusat .
Relevante strategier for lokalsamfunn vil derfor finnes også andre steder i fylkesplanen .
Báikkálaš servodahkii soahppevaš strategiijat danne gávdnojit earáge sajiin fylkkaplánas .
Denne type tiltak krever helhetstenking og innsats på flere sektorer .
Dákkár doaibmabijut gáibidit oppalašvuođa jurddašanvuogi ja searaid máŋgga suorgái .
Kommuner som over tid har drevet aktivt arbeid med lokalsamfunnsutvikling får resultater i form av løsninger på konkrete problemstillinger , / oppgaver økt læring og handlingskompetanse og dermed større omstillings- og utviklingsevne .
Dat suohkanat mat guhkibuš áiggi leat bargan aktiivvalaččat báikkálaš servodaga ovddidanbargguin , gávdnet čovdosiid dihto čuolmmaide , / bargobihtáide lasi máhtu ja čađahandáiddu , ja dan mielde maiddái njuovžilvuođa nuppástumiide ja ovddidemiide .
Innspill til fylkesplanen viser at den økonomiske situasjonen i mange kommuner gjør det vanskelig å ta initiativ til tiltaksarbeid .
Árvalusat fylkkaplánii čájehit ahte máŋgga suohkana ekonomalaš dilli váttásmahttá álgagiid dahkama .
For å imøtekomme kommunenes behov for utviklingsmidler har fylkeskommunen opprettet kommunale utviklingsfond .
Vai lea vejolaš veahkehit suohkaniid sin ovddidanruđa vátnivuođas eret , de lea fylkkasuohkan vuođđudan suohkanlaš ovddidanfoandda .
Innretningen på fondene skjer i dialog med kommunene .
Mákso foanddaide dáhpáhuvvá ovttasráđiid suohkaniiguin .
Innsatsområder g For å lykkes i tiltaks- og utviklingsprosjekter er lokal forankring , samarbeid , dialog og arenabygging mellom ulike aktører sentralt .
Ulbmilsuorggit Doaibmabidjo- ja ovddidanprošeavttaid lihkostuvvamii lea guovdilis ášši ahte dain lea báikkálaš gullevašvuohta ja oasálaččaid ovttasbargu , gulahallan ja arenahuksen .
Det er nødvendig med god prosjektplanlegging og oppfølging .
Dárbu lea plánet prošeavtta bures ja čuovvolit dan .
g Kompetanse i utviklingsrettet prosjekt- og programarbeid må vedlikeholdes og videreutvikles .
g Máhtu ferte bisuhuvvot ja buoriduvvot ovddideaddji prošeakta- ja prográmmabargguin .
Det må bygges på eksisterende og nye arenaer for erfaringsog kunnskapsformidling .
Dárbu lea hukset vásahus- ja máhttoarenaide mat juo leat , ja ođđa arenaide mat bohtet .
Fylkeskommunens rolle som nettverksbygger og initiativtaker er viktig .
Fylkkasuohkana fierpmádathuksejeaddji ja álgaga dahkki rolla lea deaŧalaš .
g Barn og ungdom er fylkets viktigste ressurs for å utvikle et livskraftig og nyskapende Troms .
g Mánát ja nuorat leat fylkka deaŧaleamos resurssat ealasis ja hutkás Romssa huksemii .
Deres behov må derfor bli synliggjort og ivaretatt og de må aktivt tas med og tas hensyn til i offentlige beslutningsprosesser .
Sin dárbbut fertejit danne boahtit oidnosii ja váldojuvvot vuhtii , ja sii fertejit beassat leat mielde almmolaš mearridanproseassaide , ja dain váldojuvvot vuhtii .
g Oppfølging av prosjekt ” Regionale kvinnebilder i Troms ” innenfor de ulike innsatsområder .
g Čuovvolit prošeavtta man namma lea " Regionale kvinnebilder i Troms " iešguđetge ulbmilsuorggis .
g Det må satses på kommunale utviklingsfond .
g Searat fertejit biddjojuvvot suohkanlaš ovddidanfondii .