pere/sami_parallel huggingface dataset:
Kontantstøtte til småbarnsforeldre
Reaidadoarjja unnamánášváhnemiidda
Kan gis for barn mellom ett og tre år og for adoptivbarn som ikke har begynt på skolen.
Dat sáhttá addot mánáid ovddas geat leat gaskal jagi ja golmma jagi ja adoptiivamánáide geat eai leat álgán skuvlii.
Støtten gis maksimalt i 23 måneder og barnet må ikke ha heltidsplass i barnehage med offentlig driftstilskudd.
Doarjja addo guhkimusat 23 mánu ja mánás ii galgga leat ollesáiggesadji mánáidgárddis, ja ii galgga leat mánáidgárddis mii oažžu almmolaš doaibmadoarjaga.
Hvem kan få kontantstøtte
Geat ožžot reaidadoarjaga?
Har du barn mellom ett og tre år som ikke bruker barnehage med offentlig driftstilskudd, kan du få full kontantstøtte.
Jos dus leat mánát jagi ja golmma jagi gaskkas ja eai leat mánáidgárddis mii oažžu almmolaš doaibmadoarjaga, de oaččut olles reaidadoarjaga.
Har barnet deltidsplass i barnehage, kan du få delvis kontantstøtte.
Jos mánás lea oassesadji mánáidgárddis, de sáhtát oažžut oassedoarjaga.
For adopterte barn kan du få kontantstøtte i inntil 23 måneder etter at stønadsperioden for fulle adopsjonspenger er utløpt, selv om barnet har fylt eller fyller tre år i løpet av denne perioden, forutsatt at barnet ikke har begynt på skolen.
Adoptiivamánáid ovddas sáhtát oažžut reaidadoarjaga 23 mánu rádjái maŋŋá go doarjjaáigodat olles adopšuvdnaruđaidmáksu lea loahppan, vaikko vel mánná lea deavdán dahje deavdá golbma jagi dan áigodagas, ja ahte mánná ii leat álgán skuvlii.
Det gis ikke kontantstøtte:
Reaidadoarjja ii addo go:
for barn i fosterhjem eller institusjon etter lov om barneverntjenester. samtidig med fulle adopsjonspenger.
mánát geat leat biebmoruovttuin dahje institušuvnnain, mat gusket mánáidsuodjalusbálvalusa lága vuolde, seammás go ožžot olles adopšuvdnaruđaid.
I slike tilfeller gis støtten tidligst fra måneden etter at perioden for fulle adopsjonspenger utløper.
Dakkár oktavuođain addo doarjja áramusat mánu maŋŋá. go ollislaš adopšuvdnaruđaid áigodat lea loahppan.
Samme tidsbegrensning gjelder også hvis du i stedet for adopsjonspenger har fått engangsstønad ved adopsjon.
Seammá áigegáržžidus guoská maiddái jos adopšuvdnaruđaid sadjái leat ožžon ovttahávedoarjaga adopšuvnna oktavuođas.
Barnet må som hovedregel være bosatt i Norge.
Mánná ferte váldoáššálaččat orrut Norggas.
Barnet regnes som hovedregel som bosatt dersom det skal oppholde seg i Norge i mer enn 12 måneder.
Mánná lohkko ássin go lea orron Norggas guhkit go 12 mánu.
Kontantstøtte kan i enkelte tilfeller gis ved et midlertidig utenlandsopphold på opptil tre måneder.
Reaidadoarjja sáhttá muhtun oktavuođain addot gaskaáigásaččat olgoriikkaorrumis golmma mánu rádjái.
Det kan også i enkelte tilfeller gis kontantstøtte for barn som er bosatt i et annet EØS-land dersom forsørgeren arbeider i Norge, på norsk skip eller på norsk kontinentalsokkel, eller mottar pensjon fra Norge på grunnlag av yrkesaktivitet eller er utsendt arbeidstaker fra Norge.
Muhtun oktavuođain addo reaidadoarjja mánáide geat orrot EEO-riikkas jos fuolaheaddji bargá Norggas, norgga skiippa alde dahje norgga kontinentaaládagas, dahje oažžu penšuvnna Norggas dahje bargá Norgga ovddas.
Riktig søknad gir raskere svar
Rivttes ohcan addá johtilis vástádusa.
Bor foreldrene sammen, søker en av dere.
Jos váhnemat orrot ovttas, de nubbi ohcá.
Bor foreldrene hver for seg, er det den barnet bor fast sammen med, som kan søke om kontantstøtte.
Jos váhnemat orruba sierralagaid, de lea son gean luhtte mánná orru fásta, gii sáhttá ohcat reaidadoarjaga.
Foreldre som har inngått skriftlig avtale om delt bosted for barnet, kan velge å dele kontantstøtten.
Váhnemat geat leat čálalaččat soahpan vuorroássama mánnái, sáhttiba válljet juogadit reaidadoarjaga.
Ingen av foreldrene kan i slike tilfeller benytte barnehageplass med offentlig støtte, og begge må sette fram søknad.
Dakkár oktavuođain ii sáhte goabbáge váhnen geavahit mánáidgárdesaji mii oažžu almmolaš doiabmadoarjaga, ja guktot ferteba lágidit ohcama.
Søknaden sendes til NAV-kontoret der du bor.
Ohcan lágiduvvo NAV báikkálaš kántuvrii.
Hva kan du få utbetalt
Maid oaččut máksot?
Det er den tildelte tiden i barnehagen som avgjør hvor mye du får i kontantstøtte.
Lea dat áigi man guhká mánná lea mánáidgárddis mii mearrida man ollu reaidadoarjaga oaččut.
Det har ingen betydning om barnet er mindre i barnehagen enn den tildelte tiden.
Ii mearkkaš maidige jos mánná lea oanehat áiggi mánáidgárddis go galgá leat.
Det er viktig at du melder fra dersom barnet begynner i barnehage.
Lea deaŧalaš ahte dieđihat jos mánná álgá mánáidgárdái.
Feilutbetalt kontantstøtte må betales tilbake.
Boastutmákson reaidadoarjja galgá máksot ruovttoluotta.
Når blir pengene utbetalt
Goas ruđat máksojit?
Kontantstøtten er skattefri og utbetales en gang per måned.
Reaidadoarjja lea vearrokeahttá ja mákso oktii mánus.
Kontantstøtte kan ikke etterbetales for mer enn tre måneder før den kalendermåneden du søker.
Reaidadoarjja ii addo guhkit áigái ruovttoluotta go golbma mánu ovdal dan kaleanddarmánus go ohcama lágida.
Kulturministeren besøkte Norsk Teknisk Museum - regjeringen.no
Kulturministtar finai Norgga teknihkalaš museas - regjeringen.no
Kulturminister Thorhild Widvey og statssekretær Knut Olav Åmås besøkte torsdag 23. januar Norsk Teknisk Museum.
Kulturministtar Thorhild Widvey ja stáhtačálli Knut Olav Åmås finaiga duorastaga ođđajagemánu 23. beaivve Norgga teknihkalaš museas.
Kulturministeren fikk omvisning på museet og fikk se både vitensenteret og museets faste utstillinger.
Kulturministarii čájehedje musea ja son beasai oaidnit sihke dieđaguovddáža ja musea bissovaš čájáhusaid.
Statsråden fikk også et innblikk i museets planer for jubileumsutstilling om teknologi og demokrati som åpnes i april.
Stáhtaráđđi beasai maid gullat makkár plánat museas leat teknologiija ja demokratiija ávvudančájáhusa hárrái, mii rahppojuvvo cuoŋománus.
Museet holdt også en presentasjon om sin virksomhet og framtidige ambisjoner.
Musea maid ovdanbuvttii iežas dálá doaimmaid ja boahtteáiggi áigumušaid.
Kulturministeren gratulerer Tromsø - regjeringen.no
Almmustahtti: Kulturdepartemeanta
Bildet: Fra venstre Morten Sand, Jøran Aulin-Jansson, kulturminister Anniken Huitfeldt, ekspedisjonssjef Henning Gorholt, Herman Kristoffersen, Arild Hausberg, Børge Robertsen, Jan-Eirik Johnsen og Roar Dons.
Govva: Gurut ravddas Morten Sand, Jøran Aulin-Jansson, kulturministtar Anniken Huitfeldt, ekspedišuvdnahoavda Henning Gorholt, Herman Kristoffersen, Arild Hausberg, Børge Robertsen, Jan-Eirik Johnsen ja Roar Dons.
Foto: Kulturdepartementet / Kristine Wennberg
Govvideaddji: Kulturdepartemeanta / Kristine Wennberg
Kulturminister Anniken Huitfeldt gratulerer Tromsø som fikk tildelt oppdraget med å arrangere sjakk-OL i 2014.
Kulturministtar Anniken Huitfeldt sávvá lihku Romsii geasa juhkkojuvvui bargun lágidit Šáhkka-OG 2014:s.
- Jeg er strålende fornøyd med at generalforsamlingen i Det internasjonale sjakkforbundet FIDE har valgt Tromsø som arrangørby for Sjakk-OL i 2014, sier kulturminister Anniken Huitfeldt.
- Mun lea hui duhtavaš go riikkaidgaskasaš šáhkkalihttu, FIDE, lea válljen Romssa gávpoga 2014 šáhkka-OG lágideaddjin, dadjá kulturministtar Anniken Huitfeldt.
- Sjakk er en av verdens største idretter, sier kulturminister Huitfeldt.
- Šáhkka lea okta dain stuorimus falástallansurggiin máilmmis, lohka kulturministtar Huitfeldt.
- Det er høy prestisje å bli tildelt arrangementet av sjakk-OL og en stor anerkjennelse av Tromsø og det arbeidet som Selskapet Sjakk Tromsø 2014 AS har lagt ned.
– Lea alla gudnin go leat ožžon šáhkka-OG doaluid lágidit ja rápmin Romsii ja dan bargui maid fitnodat Sjakk Tromsø 2010 lea bargan.
Jeg er opptatt av effekten som et sjakk-OL i Tromsø kan få for spillets utbredelse i Norge og sjakkens betydning for læring og utvikling hos barn, unge og voksne, sier kulturminister Anniken Huitfeldt.
Dan maid anán dehálažžan lea dat movt šáhkka-OG Romssas sáhttá dagahit ahte šáhkka leavvá Norggas ja šáhka mearkkašumi oahppamii ja ovdáneapmái mánáin, nuorain ja rávisolbmuin, dadjá kulturministtar Anniken Huitfeldt.
Jeg tror sjakk-OL vil få en rekke positive ringvirkninger for Tromsø, Nord-Norge og Norge, ikke minst for reiseliv, eksportrettet næringsliv og omdømme generelt, sier kulturminister Anniken Huitfeldt.
Mun doaivvun ahte Šáhkka-OG buktá positiiva váikkuhusaid Romsii, Davvi-Norgii ja olles Norgii, iige unnimusat mátkeealáhusaide, olgoriikkagávppašan ealáhusaide ja muđui beaggimii, dadjá kulturministtar Anniken Huitfeldt.
Stortinget har vedtatt å gi tilsagn om statstilskudd på til sammen 70 millioner kroner til å arrangere sjakk-OL i Tromsø 2014.
Stuorradiggi lea lohpidan 70 miljovnna ruvnno stáhtadoarjaga šáhkka-OG lágodeapmái Romssas 2014:s.
Prop. 88 S Tilsagn om statstilskudd til å arrangere sjakk-OL i Tromsø 2014
Prop. 88 S Stáhtadoarjjalohpádus šáhkka-OG lágideapmái Romssas 2014:s
Innst. 239 S (2009–2010) (på Stortingets nettsider)
Evttoh. 239 S (2009–2010) (Stuorradikki neahttasiidduin)
Forsknings- og høyere utdanningsminister Tora Aasland - regjeringen.no
Tidligere forsknings- og høyere utdanningsminister Tora Aasland - regjeringen.no
Forsknings- og høyere utdanningsminister Tora Aasland har ansvar for politikken knyttet til universitet og høyskoler, forskning, studiefinansiering og fagskoleutdanning.
Forsknings- og høyere utdanningsminister Tora Aasland har ansvar for politikken knyttet til universitet og høyskoler, forskning, studiefinansiering og fagskoleutdanning.
Lenke til skjema: E-post til forsknings- og høyere utdanningsministeren
Send e-post til forsknings- og høyere utdanningsministeren
Rikspolitiske verv
Rikspolitiske verv
1989-1993 visepresident i Odelstinget
1989-1993 visepresident i Odelstinget
1985-1993 representant for Akershus på Stortinget
1985-1993 representant for Akershus på Stortinget
Kommunalpolitiske verv
Kommunalpolitiske verv
1975-1979, 1979-1983: Medlem Nesodden formannskap
1975-1979, 1979-1983: Medlem Nesodden formannskap
Tillitsverv i SV
Tillitsverv i SV
1975-1983: Medlem Styret for Nesodden SV
1975-1983: Medlem Styret for Nesodden SV
1983-1985: Leder Nesodden SV
1983-1985: Leder Nesodden SV
1983-1985: Leder SVs prinsipp-programkomite
1983-1985: Leder SVs prinsipp-programkomite
1983-1987: Politisk og organisatorisk nestleder Sosialistisk Venstreparti
1983-1987: Politisk og organisatorisk nestleder Sosialistisk Venstreparti
1990-1992: Leder Akershus SV
1990-1992: Leder Akershus SV
Utdanning
Utdanning
1973: Cand. sociol.
1973: Cand. sociol.
, Universitetet i Oslo
, Universitetet i Oslo
1965: Eksamen Norske Kvinners Nasjonalråds sosialskole
1965: Eksamen Norske Kvinners Nasjonalråds sosialskole
1962: Eksamen Colby Jr. College, N. Hampshire, USA
1962: Eksamen Colby Jr.. College, N. Hampshire, USA
Yrke
Yrke
Fylkesmann i Rogaland fra 1993 (utnevnt oktober 1991)
Fylkesmann i Rogaland fra 1993 (utnevnt oktober 1991)
Generalsekretær Norsk Faglitterær Forfatterforening 1983-1985
Generalsekretær Norsk Faglitterær Forfatterforening 1983-1985
Forsker ved Gruppen for ressursstudier 1982-1983
Forsker ved Gruppen for ressursstudier 1982-1983
Vikariat som instituttleder ved Institutt for samfunnsforskning 1980-1981
Vikariat som instituttleder ved Institutt for samfunnsforskning 1980-1981
Forsker ved Institutt for samfunnsforskning 1976-1982
Forsker ved Institutt for samfunnsforskning 1976-1982
Andre verv
Andre verv
Leder Styret for Språkrådet fra 2006
Leder Styret for Språkrådet fra 2006
Leder Utvalg som skal gjennomgå statlig tilsyn med kommunesektoren fra 2003
Leder Utvalg som skal gjennomgå statlig tilsyn med kommunesektoren fra 2003
Leder Klagenemnd for Eierskapstilsynets vedtak 1999-2002
Leder Klagenemnd for Eierskapstilsynets vedtak 1999-2002
Leder Styret for Kompetanseutviklingsprogrammet fra 2000
Leder Styret for Kompetanseutviklingsprogrammet fra 2000
Nestleder Utvalget for høgre utdanning 1998-2000 (Mjøs-utvalget)
Nestleder Utvalget for høgre utdanning 1998-2000 (Mjøs-utvalget)
Medlem Oppgavefordelingsutvalget 1998-2000
Medlem Oppgavefordelingsutvalget 1998-2000
Medlem Granskingsutvalget for å kartlegge de faktiske forhold i Lillehammer-saken 1998-2000
Medlem Granskingsutvalget for å kartlegge de faktiske forhold i Lillehammer-saken 1998-2000
Leder Arkeologisk museum i Stavangers styre fra 1996
Leder Arkeologisk museum i Stavangers styre fra 1996
Medlem Rådet for Skriftkulturs styre 1985-1987
Medlem Rådet for Skriftkulturs styre 1985-1987
Varamedlem Styret for Kopinor 1984-1986
Varamedlem Styret for Kopinor 1984-1986
Medlem Tempoutvalget om petroleumsvirksomhetens framtid 1982-1983
Medlem Tempoutvalget om petroleumsvirksomhetens framtid 1982-1983
Medlem Rådgivende komite for energiforskning (REF) 1980-1986
Medlem Rådgivende komite for energiforskning (REF) 1980-1986
Medlem Rådet for forskning for samfunnsplanlegging 1978-1983, leder 1983-1984
Medlem Rådet for forskning for samfunnsplanlegging 1978-1983, leder 1983-1984
Medlem Forbrukertvistutvalget 1978-1981
Medlem Forbrukertvistutvalget 1978-1981
Medlem Levekårsutvalget 1978-1980
Medlem Levekårsutvalget 1978-1980
Varamedlem Markedsrådet 1975-1985
Varamedlem Markedsrådet 1975-1985
Medlem Prisreguleringsutvalget på fast eiendom 1975-1981
Medlem Prisreguleringsutvalget på fast eiendom 1975-1981
Kommandør av St. Olavs Orden 2005
Kommandør av St. Olavs Orden 2005
I denne avhandlingen er det to samisktalende nordmenns lingvistiske variasjoner på internett som blir undersøkt.
Dán dutkosis guorahallojit guovtti sámegielhálli norgalačča lingvistihkalaš erohusat Interneahtas.
Alt i alt danner 30 statusoppdateringer og samtaletråder fra nettsamfunnet Facebook empirien.
Oktiibuot dagahit 30 stáhtusčállosa ja ságastallanráiddu Facebookneahttaservodagas empiriija.
Jeg har en sosiolingvistisk tilnærming til tekstene, med et fokus på kodeveksling som fremkommer mellom samisk og norsk.
Mus lea sosiolingvistihkalaš lahkaneapmi teavsttaide, ja mus lea fokus dárogiela ja sámegiela kodalonohallamii mii boahtá ovdan.
I innsamlingen og analysen av materialet har jeg benyttet en kvalitativ forskningsmetode og tolkningen av tekstene bygger på en hermeneutisk tradisjon.
Materiálaid čohkkemii ja analyseremii lean geavahan kvalitatiivvalaš dutkanmetoda.
Teoretisk tilnærming til temaet er på flerspråklighetsforskning, identitet og språkbruk i datamediert kommunikasjon.
Teorehtalaš lahkaneapmi fáddái lea máŋggagielatvuođadutkan, identitehta ja giellageavaheapmi dihtorvuđot gulahallamis.
Jeg ønsker å forklare hva som foregår i diskursen, på hvilken måte og hvorfor.
Mun háliidan čilget mii dáhpáhuvvá diskurssas, man láhkai ja manne.
For å gjøre dette ser jeg på språk som en identitetshandling, og på talerne som sosiale aktører i et flerspråklig nettsamfunn.
Vai sáhtán dán dahkat, de mun anán giela identitehtadahkun ja geavaheddjiid sosiála aktevran máŋggagielat servodagas.
For å forklare fenomenet grundig er jeg også innom språk som form og struktur.
Čilgen dihtii fenomena vuđolaččat, de guoskkahan maiddái giela hápmin ja ráhkadussan.
Jeg har kommet frem til at kodeveksling mellom språkparene samisk/norsk er svært komplekst og variert.
Lean gávnnahan ahte giellapáraid sámegiela/dárogiela kodalonohallan lea hirbmat kompleaksa ja molsašuddi.
Ikke bare oppstår individuelle forskjeller mellom informantene, men også innad i hvordan individene benytter språk, er det store forskjeller.
Eai leat dušše oktagaslaš erohusat informánttaid gaskkas, muhto leat maiddái stuorra erohusat das mo soai geavaheaba giela.
For å forklare disse forskjellene analyserer jeg teksteksemplene fra tre ulike nivå: Individnivå, trådnivå og ytringsnivå.
Čilgen dihtii dáid erohusaid, de analyseren teakstaovdamearkkaid golmma iešguđet dásis: Indiviidadásis, ságastallanráidodásis ja ovdanbuktindásis.
På individnivå ser jeg på hvordan de to informantene forholder seg til kodene sine i denne konteksten.
Indiviidadásis geahčan mo dat guokte informántta láhtteba kodaid ektui dán konteavsttas.
På trådnivå er det samtalene som er fokus.
Ságastallanráidodásis leat ságastallamat guovddážis.
Faktorer som deltakere og tema anses her som noe som kan påvirke kode.
Bealit nugo oassálastit ja fáttát adnojuvvojit dás juonin mat sáhttet váikkuhit kodii.
På ytringsnivå ser jeg på enkeltytringer for å forklare spesifikke lingvistiske tendenser i denne konteksten.
Ovdanbuktindásis geahčan ovttaskas ovdanbuktimiid čilgen dihtii dihto lingvistihkalaš tendeanssaid dán konteavsttas.
Flere av kodevekslingene som forekommer, er mulig å kategorisere, mens andre igjen fremstår som mer spontane og ubevisste, og er dermed vanskeligere å kategorisere.
Gávnnahin ahte máŋggalágan kodalonohallamiid, mat bohte ovdan, sáhtii rátkit, ja eará kodalonohallamat fas orrot leamen spontána ja smiehtakeahttá, ja nu leat váddáset rátkit.
Jeg konkluderer med at informantenes valg av kode er med på å posisjonere dem som flerspråklige i nettdiskursen, og at de aktivt bruker språk for å oppnå spesifikke diskursive mål.
Konkluderejuvvo maiddái ahte informánttaid kodaválljen lea mielde sajáidahttimin sin máŋggagielagin neahttadiskurssas, ja ahte sii aktiivvalaččat geavahit giela olahan dihtii dihto diskursaulbmiliid.
I tillegg er bruken av samisk her en måte å markere samisk identitet og etnisk tilhørighet på.
Dasa lassin lea sámegiela geavaheapmi dás mielde čájeheamen sámi identitehta ja čearddalaš gullevašvuođa.
Sammendrag.
Čoahkkáigeassu.
I 2010 ble det vedtatt å etablere en ny forvaltningsmodell i forvaltningen av større vernede områder i Norge.
2010 mearriduvvui ásahuvvot ođđa hálddašanvuogádat álbmotmehciid hálddašeamis Norggas.
Tanken bak denne forvaltningsmodellen var å bedre forvaltningen ved å flytte forvaltningsmyndighet fra Fylkesmennene til lokale forvaltningsstyrer.
Jurdda dáinna ođđa halddašan vugiin lei buoridit hálddašeami, dainna lágiin ahte hálddašeapmi sirdojuvvon Fylkkamánnis báikkálaš stivrraide.
De som er representert i disse styrene er folk fra kommunene, fylkeskommunen og der hvor det er relevant oppnevnes det representanter fra Sametinget.
Dáid stivraide nammaduvvot olbmot gielddai, Fylkagielddas ja dain guovlluin gos lea lunddolas, nammaduvvojit olbmot Sámedikkis.
Det skal også etableres rådgivende utvalg hvor lokale aktører og brukere skal være representert.
Galget maid ásahuvvot joavkkut masa galget nammaduvvot olbmot álbmotmeahci geavaheaddjiid gaskka ja eará berošteaddjit, dán joavkkus lea ráđđeaddin ámmát álbmotmeahccistivrii.
Et av målene med denne forvaltningsmodellen er å styrke den lokale kunnskapen i forvaltningen og gi mer plass til den lokale befolkningen i styrene.
Okta jurdda dáinna ođđa hálddašanvugiin lea nannet báikkálašmáhtu saji hálddašeamis, ja láhččit saji báikkálaš geavaheddjiide hálddašeamis.
I denne masteroppgaven utforsker jeg kompleksiteten av forvaltningen av naturressurser.
Dán masterčállosis mus guorahalan manggábealálašvuođa luondduresuššaid hálddašeamis.
Jeg gransker hvordan to ulike kunnskapstradisjoner, tradisjonell og vitenskapskunnskap, kan gi utfordringer i forvaltningen av nasjonalparker, og hvilken plass reindrifta får i forvaltningen av verneområdene.
Mun guorahalan mo guokte máhttovuogádaga, árbevirolašmáhttu ja dieđalašmáhttu dahkadba hálddašeami eambbo hástleapmin ja makkár sáji boazodoallu oažžu álbmotmeahcci hálddašeamis.
Videre ser jeg på hvordan forvaltningspraksisen kan etablere seg ulikt i to nasjonalparker, til tross for lik rammeverk i form av lovverk og styringsform.
Viidásat mun guorahalan mo hálddašeapmi guovtti álbmotmeahcis sáhttá ásahuvvot goabbat láhkai, váikko leatge lágat ja stivrenvuogádat seammaláganat.
De teoretiske verktøyene jeg har latt meg inspirere av er tradisjonell kunnskap og co-management eller medforvaltning.
Teorehtalaš veahkkeneavvut maid geavahan leat árbevirolašmáhttu ja co-management, dahje searvehálddašeami.
Hovedtanken bak medforvaltning er å dele forvaltningsmyndigheten mellom lokale brukere og myndigheter, og på denne måten styrke legitimiteten.
Dán searevhálddašeami jurdda lea juohkit hálddašeami báikkálašolbmuid ja eiseváldiid gaskka ja dákko bokte nannet hálddašeami legitimitehta geavaheddjiid gaskka.
I medforvaltning skal også lokal kunnskap eller tradisjonell kunnskap få mer plass i forvaltningen.
Hálddašanválddi juohkimis maid galgá addot báikkálaš dahje árbevirolaš máhttui stuorát sadji.
Jeg har sett på to områder hvor det er nasjonalpark og som samtidig er sommerbeiteområde for samisk reindrift.
Lean geahččan guovtti álbmotmeahci mat leat geasseorohagat boazodoalus.
Områdene jeg har sett på er Stabbursdalen nasjonalpark og Láhtin siida i VestFinnmark, og Reisa nasjonalpark og Cohkolat &amp; Biertavárri reinbeitedistrikt i Nord-Troms.
Guovllut maid lean duŧkkan leat Rávttošvuomi álbmotmeahcci ja Láhtin siida Oarje-Finnmárkkus, ja Ráissa álbmotmeahcci ja Cohkolat &amp; Biertavárri orohat Davvi-Romssas.
Jeg har brukt kvalitativ forskningsmetode hvor jeg har intervjuet folk, feltobservasjon og brukt dokumentanalyse.
Lean geavahan kvalitativa metoda ja lean jearhallan olbmuid, oasálasttin ja geahččan, ja geahčadan dokumenttaid.
Jeg har intervjuet reineiere og jeg har intervjuet folk fra nasjonalparkstyrene og fra fylkesmennene.
Lean jearahallan badjeolbmuid guktot guovlluin ja lean maid jearahallan olbmuid geat čohkkájit álbmotmeahcci stivrrain ja Fylkamánnis.
Funnene min viser at selv om det er lagt opp til lik forvaltning av nasjonalparkene gjennom lovverk og styringform, så har forvaltningen i praksis etablertseg seg på ulike måter i nasjonalparkene.
Mu duŧkkan čájeha ahte vaikko hálddašeamis lea seamma eavttut lágáid ja stivrejumi bokte, de hálddašeapmi áiggiid čađa lea praktihkkálaččat dahkojuvvon goabbatge láhkai dán guovtti guovllus.
I Reisa/Cohkolat &amp; Biertavárri har det vært mer dialog mellom reindrifta og forvaltningen enn i Stabbursdalen/Láhtin.
Ráissas/Cohkolagas &amp; Biertaváris lea leamaš eambbo oktavuohta boazodoalu ja hálddaši gaskka go Rávttošvuomis/Láhtinis.
Samtidig viser funnene min at aktørene i forvaltningen og reindrifta i Stabbursdalen/Láhtin har lite kjennskap om hverandres virksomhet.
Seammás čájeha mu duŧkkan ahte olbmot hálddašeamis ja badjeolbmot Rávttošvuomis/Láhtinis eai dieđe áktánasat goabbat guimmiideaset birra.
Reineierne i Stabbursdalen/Láhtin har også mer mistillit og er mer mistenksomme til forvaltningen enn i Reisa/Cohkolat &amp; Biertavárri.
Badjeolbmuin Rávttošvuomis/Láhtinis lea maid ollu eanet eahpeluohttámuš ja ballu álbmotmeahcci hálddašeapmái go Ráissa/Cohkolaga &amp; Biertavári badjeolbmuin.
Funnene tyder også på at tidligere forvaltningspraksis påvirker dagens dialog mellom partene ved at tidligere neglisjering huskes fortsatt av reindrifta.
Mu duŧkkanbohtosat maid čájehit ahte ovddeš hálddašanvuogit váikkuhit dálá gaskkavuhtii hálddašeami ja boazodoalu gaskka dainna lágiin ahte ovddeš badjelgeahččan lea ain muittus boazodoalus.
Å ta tiden til hjelp er viktig i medforvaltning, og når forvaltningen i Reisa/Cohkolat &amp; Biertavárri tidligere har invitert reindrifta mer med i forvaltningen har de en bedre forutsetning til å lykkes med medforvaltning.
Áigi lea dehálaš reaidu searvehálddašeamis, ja go hálddašaneiseváldit lea ovdal váldán oalle muddui vuhtii Ráissa/Cohkolat &amp; Biertavári boazodoalu dárbbuid de lea álkit sidjiide lihkostuvvat ođđa hálddašanvugiin.
Jeg har også sett på forskjellene mellom ulike kunnskapstradisjoner, tradisjonell kunnskap og vitenskaps kunnskap.
Seammás lean guorhallan goabbatláganvuođain árbevirolašmáhtus ja dieđalašmáhtus dahje hálddašeamis.
Jeg har redegjort for hvordan aktører i de ulike kunnskapsregimene beskriver områder i nasjonalparken, og hvordan disse beskrivelsene er ulike.
Lean geahčadan mo olbmot goabbatge máhttovuogádagat govvideaba ja praktisereba guovlluid álbmotmeahccis ja mo dát govvideapmi ja praktiseren leaba goabbatlágánat.
Jeg argumenterer for at reindrifta har en videre forståelse av naturen og at de beskriver landskapet med fire kriterier;
Ággastalan ahte boazodoalus lea viidábut oaidnu lundui, ja sii čilgejit eatnamiid njelljii kriteriaid vuođul;
1) kvalitehtene til stedene; 2) hvem som vandrer der, alt fra turister, dyr og reineiere; 3) historier om stedene; 4) og til en viss grad hvor det er vernet.
1)eatnamiid kvalitehta, 2) makkár olbmot ja eallit vádjolit guovlluin, 3) vásáhusat ja historjá guovlluin ja 4) guovlluid suodjalanárvu.
Videre ser jeg på hvordan begreper som reindrift og forvaltning blir definert og forstått hos partene.
Guoskkahalan maid mo goabbatge máhttovuogádagat ipmirdeaba dahpagiid nugo boazodoallu ja hálddašeapmi.
Samtidig er det visse forskjeller på hvordan reindrifta tradisjonelt samtaler, samhandler og forhandler i sammenligningen med forvaltningen.
Dán guovtti máhttovuogádagas leat maid muhtunerohusat mo gulahallat, ja dát erohusat sáhttet dagahit ahte
Legger til rette for næringsutvikling og verdiskapning i samiske områder - regjeringen.no
Lotnolasealáhusaid árvoháhkanprográmma lea dehálaš doaibmabidju go áigumuš lea álggahit ođđa ealáhusdoaimma man vuođđu lea sámi árbevierut, dadjá bargo- ja searvadahttinministtar Bjarne Håkon Hanssen.
– I samiske områder og i samisk kultur er bruken av naturen, naturressursene og landskapet sentral.
– Sámi guovlluin ja sámi kultruvrras leat luonddu, luondduresurssaid ja eanadaga geavaheapmi guovddáš ášši.
Verdiskapningsprogrammet for næringskombinasjoner er et viktig tiltak for å skape ny næringsvirksomhet basert på samiske tradisjoner, sier arbeids- og inkluderingsminister Bjarne Håkon Hanssen.
Lotnolasealáhusaid árvoháhkanprográmma lea dehálaš doaibmabidju go áigumuš lea álggahit ođđa ealáhusdoaimma man vuođđu lea sámi árbevierut, dadjá bargo- ja searvadahttinministtar Bjarne Håkon Hanssen.
Regjeringen har i 2008 satt av 6,5 millioner kroner til et verdiskapingsprogram for næringskombinasjoner.
Ráđđehus lea jagi 2008 várren 6,5 milj. ruvnnu lotnolasealáhusaid árvoháhkanprográmmii.
Programmet omfatter blant annet samisk reiselivsutvikling.
Prográmma lea earret eará sámi mátkeealáhusaid várás.
– Målet er å fremme levedyktige virksomheter, og bidra til en bærekraftig utvikling i samiske samfunn.
– Ulbmil lea ovddidit eallinnávccalaš doaimmahusaid ja ceavzilis ovdáneami sámi servodagain.
Vi ønsker å diskutere med Sametinget blant annet strategier for utvikling av utmarksnæringer i samiske strøk og bedring av rammebetingelsene for duodjinæringen (samisk håndverk), sier Hanssen.
Mii háliidit Sámedikkiin digaštallat earret eará strategiijaid mo livččii vejolaš ovddidit meahcceealáhusaid sámi guovlluin ja mo sáhtášii buoridit duodjeealáhusa rámmaeavttuid, dadjá Hanssen.
En viktig del av næringsstrukturen i samiske områder er basert på produksjon innenfor jordbruk, fiske, reindrift, utmarksvirksomhet, duodji.
Sámi guovlluid ealáhusstruktuvrra dehálaš oassi vuođđuduvvá eanadoalu, guolásteami, boazodoalu, meahcásteami ja duoji buvttadeapmái.
Kombinasjoner av disse har dannet grunnlag for bosetting og sysselsetting.
Lotnolassii dat leat leamaš ássama ja barggaheami vuođđu.
– Kombinasjoner av både tradisjonelle og nye næringer gir muligheter for bedre utnyttelse av ressursene, jevn inntekt og muligheter for inntektsøkninger, sier arbeids- og inkluderingsministeren
– Go olbmot ávkkástallet sihke árbevirolaš ja ođđa ealáhusaiguin veahkkálagaid, de dat addá resurssaid buoret ávkkástallama, jeavddalet sisaboađu ja vejolašvuođaid lasi dinet, dadjá bargo- ja searvadahttinministtar.
I reindriftspolitikken vil gjennomføringen av den nye reindriftsloven ha høy prioritet i tiden framover.
Boazodoallopolitihkas vuoruhuvvo ođđa boazodoallolága čađaheapmi sakka boahttevaš áiggi.
Utforming av bruksregler vil være viktig.
Doallonjuolggadusaid hábmen lea dehálaš.
For å sikre en fremtidig livskraftig reindrift er det behov for en bedre sikring av reindriftens arealer.
Sihkkarastin dihtii ceavzilis boazodoalu lea dárbu buorebut sihkkarastit boazodollui eatnamiid.
Dette gjelder særlig de arealene som er nødvendige for en bærekraftig reindrift.
Dát guoská erenoamážit daidda areálaide mat dárbbašuvvojit sihkkarastit ceavzilis boazodoalu.
Det vil derfor fortsatt arbeides aktivt med arealspørsmål i forhold til reindriftsnæringen.
Danne lea áigumuš ain bargat árjjalaččat boazoealáhusa areálagažaldagaiguin.
For å styrke denne innsatsen er det satt i gang et interdepartementalt samarbeid med sikte på bl.a. å få en større grad av helhetstenkning i arealforvaltningen.
Nannen dihtii dán áŋgiruššama lea álggahuvvon departemeanttaid gaskasaš ovttasbargu man ulbmil earret eará lea oaččohit buoret ollisvuođajurddašeami areálahálddašeapmái.
I mange samiske distrikter er fiske av stor betydning, og da ofte i kombinasjon med andre næringer.
Máŋgga sámi guovllus lea guolásteapmi hui mávssolaš, dávjá eará ealáhusaid lassin.
Det samiske fisket er i det alt vesentlige et fjord- og kystfiske.
Sámi guolásteapmi lea eanaš vuotna- ja riddoguolásteapmi.
På bakgrunn av fiskets sentrale betydning for det materielle grunnlaget for samisk kultur, omfattes en rekke fiskerispørsmål av konsultasjonsavtalen mellom Sametinget og regjeringen.
Danne go guolásteapmi lea hui dehálaš sámi kultuvrra ávnnaslaš vuđđui, de gullet muhtun guolástusgažaldagat Sámedikki ja ráđđehusa gaskasaš konsultašuvdnasoahpamuššii.
Det viktigste samepolitiske spørsmål på marin sektor vil være oppfølging av innstillingen fra Kystfiskeutvalget for Finnmark.
Mariidna suorggi deháleamos sámepolitihkalaš ášši lea Finnmárkku riddoguolástanlávdegotti čuovvoleapmi.
Litt, mye eller helt avstand?
Veahá dahje guhkes gaska, dahje oalát sierra?
Ved å holde avstand bremser vi korona (covid-19)
Mii goazahat korona (covid-19) go doalahat gaskka
1) Råd for befolkningen generelt
1) Rávvagat álbmogii oppalaččat
 Dere som bor sammen kan være sammen som normalt.
 Dii geat orrubehtet ovtta dálus sáhttibehtet leat ovttas nu mo dábálaččat.
 Du kan ha besøk, men få personer av gangen.
 Dus sáhttet fitnat guossit, muhto dušše moadde olbmo ain hávális.
 Du kan gå ut, men hold avstand til andre mennesker.
 Sáhtát mannat olggos, muhto doalat gaskka eará olbmuide.
 Friske barn kan være sammen i små grupper.
 Dearvvas mánát sáhttet ovttastallat smávva joavkkuin.
 Husk god hånd- og hostehygiene!
 Muitte buori giehta- ja gossanbuhtisvuođa!
 Ikke håndhils eller klem andre enn de du bor sammen med
 Ale buorástahte dahje buorres earáid go sin geaiguin orut
 Vis omsorg, ikke stigmatiser eller steng noen ute
 Ane fuola, ale stigmatisere dahje olgguš geange
2) Til deg som er i risikogruppen
2) Dutnje guhte gulat riskajovkui
 Tiltakene mot covid-19 handler først og fremst om å beskytte risikogruppen fra smitte.
 Covid-19 doaibmabijut leat vuosttažettiin ráhkaduvvon suddjen dihte riskajoavkku njoammumis.
 Du er i risikogruppen hvis du o er over 65 år eller o er voksen og har hjertesykdom, lungesykdom, diabetes, kreft eller høyt blodtrykk.
 Gulat riskajovkui jus o leat badjel 65 jagi dahje o leat rávisolmmoš ja dus lea váibmosivva, geahpesdávda, diabetes, borasdávda dahje alla varradeaddu.
o Kanskje også hvis du er voksen med fedme eller røyker.
o Soaitá maiddá jus leat rávisolmmoš geas lea buidodat dahje jus borgguhat.
 Du som er i risikogruppen må være særlig nøye med hygiene og holde særlig god avstand til andre.
 Don guhte gulat riskajovkui fertet leat erenoamáš dárkil buhtisvuođain ja doalahit guhkes gaskka earáide.
3) Til deg som føler deg frisk, men er satt i HJEMMEKARANTENE etter reise, eller fordi du er nærkontakt til en med påvist covid-19
3) Dutnje guhte dovddat iežat dearvvasin, muhto leat biddjon RUOVTTUERREMII go leat boahtán mátkis, dahje go dus leamaš lagaš oktavuohta ovttain geas lea duođaštuvvon covid-19
 Dere som bor sammen kan omgås normalt, men unngå besøk.
 Dii geat orrubehtet ovtta dálus sáhttibehtet leat ovttas nu mo dábálaččat, muhto garvet gallestallama.
 Ikke gå på skole eller jobb.
 Ale mana skuvlii dahje bargui.
 Ikke ta offentlig transport.
 Ale jođe almmolaš sáhtuiguin.
 Du kan gå tur med god avstand til andre mennesker.
 Sáhtát olgun váccašit, muhto doalat gaskka eará olbmuide.
 Du kan gjøre helt nødvendige ærender i matbutikk eller apotek.
 Sáhtát áibbas dárbbašlaš earániid galgat borramušgávppis dahje apotehkas.
 De du bor sammen med er ikke i karantene.
 Sii geat orrot seamma dálus go don eai leat erremis.
 Negativ test vil ikke forkorte karantene.
 Negatiiva iskkus ii oanit errenáiggi.
 Hvis du har en samfunnskritisk stilling er det mulig å bli delvis fritatt.
 Jus dus lea servodatkritihkalaš doaibma lea vejolaš belohahkii luvvejuvvot erremis.
 Hvis du som er nærkontakt får symptomer på luftveisinfeksjon, skal du med en gang over i hjemmeisolering.
 Jus don, geas lea lagaš oktavuohta olbmuin geas lea covid-19, dovdagoađát vuoiŋŋahatvuolšši dávdamearkkaid, galggat dalán ruovttuisolašuvdnii.
4) Til deg som har LUFTVEISINFEKSJON men ikke påvist covid-19
4) Dutnje geas lea VUOIŊŊAHATVUOLŠI muhto ii leat duođaštuvvon covid-19
 Hold deg hjemme fra du merker symptomer på luftveisinfeksjon, til minst ett døgn etter at du er helt frisk.
 Biso ruovttus dan rájes go dovdagoađát vuoiŋŋahatvuolšši dávdamearkkaid, dassá go leat jándora leamaš ruovttus dan rájes go oalát dearvvasmuvvet.
 Hold avstand til andre i hjemmet.
 Doalat gaskka earáide ruovttus.
 De du bor med er ikke i karantene, men de skal følge med på egen helse.
 Sii geaiguin orut eai leat erremis, muhto sii galget iežaset dearvvašvuođa atnit čalmmis.
Hvis de får symptomer, skal de holde seg hjemme.
Jus sii dovdagohtet dávdamearkkaid, galget sii bissot ruovttus.
5) Til deg som har påvist covid-19 og er satt i HJEMMEISOLERING
5) Dutnje geas lea duođaštuvvon covid-19 ja leat biddjon RUOVTTUISOLAŠUVDNII
 Du skal ikke gå ut av hjemmet.
 Don it galgga mannat olggos ruovttus.
 Hold helt avstand til de andre i hjemmet.
 Doalat oalát gaskka earáide ruovttus.
 Hvis mulig, bruk eget rom og bad.  Vask overflater ofte.
 Jus vejolaš, oru sierra lanjas ja geavat sierra basadanlanja. Basa olggožiid (láhttiid, bevddiid, uksageavjjaid jna) dávjá.
 Noen må hjelpe deg å handle.
 Soamis ferte du veahkehit gávppašit.
 Avtal med legen din hvordan du skal følge med på helsetilstanden din.
 Šiehtat doaktáriinnát mo galggat fáktet iežat dearvvašvuođadili.
 De du bor sammen med skal være i karantene.
 Sii geat orrot seamma dálus go don galget leat erremis.
Mer oversatt informasjon om Covid-19 finner du her:
Eanet jorgaluvvon dieđut Covid-19 birra dáppe:
Lønnsgarantiordningen
Bálkádáhkádusortnet
Ordningen dekker utestående lønnskrav med videre ved arbeidsgivers konkurs.
Ortnet gokčá bálkágáibádusa ja dan mii dus lea buorrin go bargoaddi reastaluvvá.
Likestilt med konkurs er offentlig skifte av insolvent dødsbo, tvangsavvikling og offentlig administrasjon av forsikringsselskap eller bank.
Seammá eavttut leat maiddái go árbeoami juohkin hálddašuvvo almmolaččat, go dáhkádusfitnodaga dahje báŋkku bággoheaittiheapmi hálddašuvvo almmolaččat.
Hvem kan få?
Gii sáhttá oažžut?
Ordningen omfatter arbeidsforhold der man skal betale arbeidsgiveravgift til folketrygden.
Ortnet gullá bargodillái mas máksojuvvo bargoaddidivat álbmotoadjui.
Unntatt fra dekning er:
Ortnet ii gula dáidda:
selvstendig næringsdrivende og oppdragsmottagere
Iešheanalis ealáhusdoalli ja iešheanalis bargovuostáiváldit
aksjeeier med minst 20 prosent eierandel i virksomheten, med mindre vedkommende kan sannsynliggjøre at han/hun ikke har hatt vesentlig innflytelse over driften.
Oasuseaiggát gii oamasta unnimusat 20 % fitnodagas, earret jus sáhttá duođaštit ahte ii leat olus váikkuhan doaimma.
Du må melde deg som arbeidssøkende på NAV-kontoret dersom du ikke er i jobb etter konkursåpning.
Galggat dieđihit iežat bargoohccin NAV- kantuvrii, jus it leat barggus maŋŋel konkursarahpama.
Dette må du gjøre innen 14 dager etter at du har fått melding fra bostyrer om at boet ikke trer inn i arbeidsavtalen, dersom du søker å få dekket krav for denne perioden.
Dán galggat dahkat maŋemusat 14 beaivvi maŋŋel go árbeoami hálddašeaddji dieđiha ahte árbeoapmi ii váldde vuhtii bargošiehtadusa, jus ozat gokčat gáibádusa dán áigodahkii.
Du må stå tilmeldt NAV i hele søknadsperioden.
Ii gáibiduvvo ahte don oaččut beaiveruđaid.
Forutsatt at du har et utestående krav mot arbeidsgiver vil du kunne få dekket:
Jus dus lea buorrin gáibádus bargoaddis, de sáhttá gokčojuvvot:
Lønn og annet arbeidsvederlag for maksimalt seks måneder.
Bálká ja eará bargomávssut guhkimusat guđa mánnui.
Lønnskravet må som hovedregel ikke være forfalt lenger tilbake enn fire måneder før fristdagen
Bálkágáibádusa máksinbeaivi ii galgga dábálaččat leat boarráset go njeallje mánu ovdal áigemearrebeaivvi
Feriepenger for maksimalt 30 måneder.
Luopmoruhta eanemusat 30 mánnui.
Feriepengekravet må som hovedregel ikke være opptjent lenger tilbake enn 24 måneder før fristdagen
Luopmoruhtagáibádus ii galgga dábálaččat leat dinejuvvon árabut go 24 mánu ovdal áigemearrebeaivvi.
Pensjonsytelser for maksimalt seks måneder.
Penšuvdnaaddosat eanemusat guđa mánnui.
Erstatning for tapt arbeidsvederlag for maksimalt seks måneder
Buhtadus bargomávssu massima ovddas eanemusat guđa mánnui
Renter inntil fristdagen av utestående lønnskrav, og inndrivelseskostnader
Reanttut bargomávssuin mat leat buorrin, gitta áigemearrebeaivvi rádjái, ja bearrangolut
Rimelige omkostninger ved fremme av konkursbegjæring
Govttolaš golut konkursagáibádusa oktavuođas
Maksimal dekning er begrenset til et bruttobeløp tilsvarende to ganger folketrygdens grunnbeløp på fristdagen.
Maksimagovčča ráddjejuvvo bruttosupmái mii lea guovttegeardde álbmotoaju vuođđosupmi (G) áigemearrebeaivvis.
Rimelige omkostninger ved fremme av konkursbegjæring kommer i tillegg.
Govttolaš goluid mákset lassin konkursagáibádusa ovddideami.
Det gjøres fradrag i kravet dersom du har hatt annen inntekt i søknadsperioden som kommer i stedet for inntekt hos tidligere arbeidsgiver.
Gáibádusas gesset, jus don leat dinen ohcanáigodagas ja dat buhtte dietnasa man dinejit ovddeš bargoaddis.
Forskutterte dagpenger trekkes fra før en eventuell utbetaling til deg.
Ovdal go olggosmákset dutnje, de gesset eret ovdamáksojuvvon beaiveruđa.
Hvor lenge kan du få?
Man guhká oažžu?
Du kan få dekket ut lovbestemt oppsigelsestid, med mindre lengre oppsigelsestid følger av tariffavtale inngått tidligere enn seks måneder før fristdagen.
Sáhttá gokčojuvvot miehtá láhkamearriduvvon eretcealkináiggi, jus fal tariffašiehtadusas ii leat mearriduvvon guhkit eretcealkináigi, man leat soahpan árabut go guhta mánu ovdal áigemearrebeaivvi.
Dersom virksomheten overdras til ny innehaver før konkursåpning, og du fortsetter å jobbe for den nye innehaveren, kan du bare få dekket lønnskrav frem til overdragelsestidspunktet.
Jus ásahus sirdojuvvo ođđa eaiggádii ovdal konkursarahpama, ja don joatkkát bargat ođđa eaiggáda ovddas, de gokčet bálkágáibádusa dušše sirdináigemeari rádjái. Eará bálvalusat
Dagpenger (forskutterte lønnsgarantimidler)
Beaiveruhta (ovdamáksojuvvon bálkádáhkádusruhta)
Hvordan søker du?
Movt ohcat addosa?
Du må fylle ut søknadsblankett A ”Melding av lønnskrav mv. til konkursboet”.
Don deavddát ohcanblankeahta A ”Bálkágáibádusa je. dieđáhus konkursaoapmái”.
Tingretten kan oppgi hvem som er bostyrer, og bostyrer plikter å hjelpe deg hvis du har spørsmål knyttet til utfyllingen.
Diggegoddi sáhttá almmuhit gii árbeoami hálddašeaddji lea, ja árbeoami hálddašeaddji lea geatnegahtton veahkehit du, jus dárbbašat veahki deavdit dieđáhusa.
Når må du søke?
Goas fertet ohcat?
Det er viktig å holde fristen tingretten har satt for å melde krav i boet.
Lea dehálaš doallat diggegotti áigemeari go ovddida gáibádusa árbeoapmái.
NAV Lønnsgaranti skal likevel behandle kravet dersom det er skriftlig meldt for bostyrer før bobehandlingen er avsluttet, eller dersom bobehandlingen er avsluttet, kravet er mottatt av bostyrer eller NAV innen seks måneder etter konkursåpning.
NAV Bálkádáhkádus galgá liikká gieđahallat gáibádusa, jus dat dieđihuvvo čálalaččat árbeoami hálddašeaddjái ovdal go árbeoapmegieđahallan lea loahpahuvvon, dahje jus árbeoami gieđahallan lea loahpahuvvon, árbeoami hálddašeaddji dahje NAV leat vuostáiváldán gáibádusa guđa mánu sisa maŋŋel konkursarahpama.
Hvor leverer du søknaden?
Gosa sáddet ohcama?
Blanketten skal sendes til bostyrer.
Blankeahta galgá sáddet árbeoami hálddašeaddjái.
Vedtak
Mearrádus
Bostyrer vurderer og kontrollerer kravene, herunder sender sin innstilling til NAV Lønnsgaranti for avgjørelse.
Árbeoami hálddašeaddji árvvoštallá ja dárkkista gáibádusa, ja sádde mearrádusárvalusa NAV Bálkádáhkádusa mearrideapmái.
Vårt resultatmål er at 80 prosent av sakene skal behandles innen to måneder.
Min boađusulbmil lea ahte guovtti mánus galget 80 % áššiin leat gieđahallojuvvon.
Behandling hos NAV Lønnsgaranti kan få tre utfall;
NAV Bálkádáhkádusa gieđahallamis sáhttet leat golbma bohtosa;
kravene kan bli godkjent eller avslått, eller vi kan avvente den videre behandlingen i påvente av ytterligere opplysninger fra bostyrer.
gáibádusat dohkkehuvvojit dahje hilgojuvvojit, dahje mii vuordit gieđahallamiin dassážii go oažžut eanet dieđuid árbeoami hálddašeaddjis.
Vi sender brev til bostyrer, som så informerer deg om utfallet av behandlingen.
Mii sáddet reivve árbeoami hálddašeaddjái, ja son dieđiha dutnje bohtosa.
Hvis du mottar et avslag, kan du klage.
Sáhtát váidit jus du ohcan hilgojuvvo.
Klagefristen er tre uker fra du har mottatt avslaget, og klagen sendes NAV Lønnsgaranti.
Váidináigemearri lea golbma vahku dan rájes go vuostáiválddát hilguma. Váidaga sáddet NAV Bálkádáhkádussii.
Dersom vedtaket opprettholdes sendes saken videre til Arbeidsdepartementet.
Ášši sáddejuvvo Bargodepartementii, jus mearrádus doalahuvvo.
Utbetaling skjer til
Olggosmáksin lea ná
Hvis kravene godkjennes, overføres lønnsgarantimidlene til bostyrer.
Jus dohkkehit ohcci gáibádusa, de sirdet bálkádáhkádusruđa árbeoami hálddašeaddjái.
Samene og skolen i Loppa
Sápmelaččat ja skuvla Láhpi suohkanis
Sámegillii
På norsk
Artikkel i boka Samisk skolehistorie 2.
Artihkal girjjis Sámi skuvlahistorjá 2.
Harald Samuelsberg og Leonhard Gamst:
Harald Samuelsberg ja Leonhard Gamst:
Hanna og Harald Samuelsberg
Hanna ja Harald Samuelsberg
(Foto: Schrøder / Loppas historie)
(Govva: Schrøder / Loppas historie)
Om det er lite samisk skolehistorie fra Loppa på 1900-tallet, er her desto mer på 1800-tallet.
Jus lea unnán skuvlahistorjá gávdnamis Láhpis 1900-logus, de lea goit valjit dieđut 1800-logus.
Den beste kilden til denne er Loppas historie – Bygdebok for Loppa kommune, skrevet av Harald Samuelsberg og Leonhard Gamst.
Buoremus gáldu dán oktavuođas lea Loppas historie – bygdebok for Loppa kommune (Láhpi historjá – Láhpi suohkana giligirji), maid Harald Samuelsberg ja Leonhard Gamst leaba čállán.
Mens de fleste bygdebøker fra kyst-Finnmark ofrer liten plass på samiske skoleforhold, har denne boka et 23 siders kapittel med tittelen «Samene og skolenš.
Eanas giligirjjiin riddo-Finnmárkkus leat unnán dieđut sápmelaččaid skuvladilálašvuođaid birra, muhto dán girjjis gal lea 23-siidosaš artihkal man namma lea Samene og skolen (Sápmelaččat ja skuvla).
En del av dette er riktignok generelt stoff som gjelder for større områder, men her er også mye konkrete opplysninger om skolen for samene i Loppa.
Vaikko oassi dás lea ge oppalaš skuvlaáššiid birra, de das gávdná maid ollu konkrehtalaš dieđuid Láhpi sápmelaččaid skuvladili birra.
Fra dette kapitlet har vi her tatt med noen utdrag.
Moai letne dás váldán muhtun osiid mielde dien kapihttalis.
Harald Samuelsberg (1911–86) var oppvokst i Loppa.
Harald Samuelsberg (1911–86) bajásšattai Láhpis.
Av utdanning hadde han bare ungdomsskole (folkehøgskole), men han hadde ei rekke yrker, til dels samtidig.
Sus lei dušše vuođđoskuvla (álbmotskuvla), muhto barggai máŋggalágan bargguid, dávjá seamma áiggis.
Han var bl.a. fisker, betjent ved fiskerioppsynet, lærervikar, fabrikkarbeider og lensmannsbetjent, før han i 1948 overtok familiens småbruk.
Earet eará lei son guolásteaddji, guollebearráigeahču bálvá, sadjásaš oahpaheaddji, fabrihkkabargi ja leansmanbálvá ovdalgo son 1948:s válddii badjelasas iežas bearraša oapmedálu.
Seinere var han ei tid kontorsjef i Hasvik kommune.
Maŋŋil barggai son maid ovtta áiggi Ákŋoluovtta suohkana kánturhoavdan.
Samuelsberg satt i kommunestyret i Loppa for Arbeiderpartiet, ei tid som ordfører, før han blei stortingsrepresentant 1958–69.
Samuelsberg lei Bargiidbellodaga áirras Láhpi suohkanstivrras, ovtta áiggi lei son maid sátnejođiheaddjin, ovdalgo válljejuvvui stuoradiggeáirrasin 1958–69.
Han var også den første lederen av Norsk sameråd (1964–80).
Son lei maid Norgga sámeráđi vuosttaš jođiheaddji (1964–80).
Etter 11 år på Stortinget blei han ikke nominert igjen av Finnmark Arbeiderparti i 1969, og det har vært hevda at det var hans samepolitiske syn som gjorde at han ikke var ønska lenger.
Go lei leamaš 11 jagi Stuoradikkis, de ii evttohan Finnmárkku Bargiidbellodat su šat 1969:s, ja lea gullon ahte lei su sámepolitihkalaš oaidnu mii lei sivvan dasa go su eai šat hálidan áirrasin.
Han hadde et utall verv i parti og offentlige råd og utvalg, og var bl.a. medlem av Folkeskolekomiteen av 1963, Nordisk samarbeidsorgan for reindrifts- og samespørsmål 1964–1980 og Samerettsutvalget fra 1980.
Sus ledje ollu doaimmat bellodagas, almmolaš ráđiin ja lávdegottiin, ja lei earet eará miellahttun 1963 ' Álbmotskuvlalávdegottis, Boazodoalu- ja sámeáššiid davviriikkalaš lávdegottis 1964–1980 ja Sámi vuoigatvuođalávdegottis 1980 ' rájes.
Leonhard Gamst (1904–87) vokste opp på Loppa øy og hadde alt sitt virke der.
Leonhard Gamst (1904–87) bajásšattai Láhpi sullos ja barggai buot iežas doaimmaidis doppe.
Etter krigen var han konstituert lærer i flere år, seinere dreiv han forretning.
Maŋŋel soađi biddjojuvvui son oahpaheaddjivirgái mas barggai máŋga jagi, ja dan maŋŋel jođihii son gávppi.
Han var i mange år skolestyreformann i Loppa kommune.
Son lei ollu jagiid Láhpi suohkana skuvlastivrra ovdaolmmoš.
Gamst har også skrevet boka Slekten Gamst og Loppa øy.
Gamst lea maid čállán girjji: Slekten Gamst og Loppa øy.
Samene og skolen
Sápmelaččat ja skuvla
... Så lenge v. Westen levde, ble undervisning på samisk forsøkt innført for alle samebarn sålangt det var mulig.
... Nu guhká go v. Westen elii, de geahččaledje čađahit sámegiel oahpahusa buot sámi mánáide nu viidát go lei vejolaš.
Om situasjonen i Loppa skriver han, etter sitt besøk her i 1717: «Loppens finner som er kun 6 familier og deriblandt ingen Fieldfinner, har noch udi deris egen Præsts omhyggelighed, særdelis siden hands klocher kand temmelig Lappisk, en schickelig Person.
Láhpi dilálašvuođa birra čállá son ná, maŋŋel go lea finadan dáppe 1717:s: «Loppens finner som er kun 6 familier og deriblandt ingen Fieldfinner, har noch udi deris egen Præsts omhyggelighed, særdelis siden hands klocher kand temmelig Lappisk, en schickelig Person.
I en Underretning om den Beskaffenhed, der findes ved Loppens Kald udi West-Finmarken, datert Loppen 17. september 1746 skriver sogneprest Peder Krop bl.a.: «Finnerne i Loppens og Hasvik sogner ere temmelig vel oplyste så de eftergive ikke den anden almue udi oplysning.
Diehtun dilálašvuođa birra mii lea Láhpi báhpasuohkanis doppe Oarje-Finnmárkkus, beaiváduvvon čakčamánu 17. beaivvi 1746, čállá suohkanbáhppa Peder Krop earet eará: «Finnerne i Loppens og Hasvik sogner ere temmelig vel oplyste så de eftergive ikke den anden almue udi oplysning.
Det er en god attest sognepresten gir sine samiske sognebarn, men spørsmålet er om den opplysning han skriver om, gjelder kunnskaper i norsk, så de har forstått innholdet av den lærdom i «Kristendom på norsk målš som de har fått....
Suohkanbáhppa rámida iežas suohkana sámi mánáid, muhto sáhttá jearrat lea go dat máhttu man birra son čállá dárogiel máhttu, nu ahte sii leat ipmirdan dan dárogiel risttalašvuođamáhtu sisdoalu....
Biskop Schønheyder var på en visitasreise i Finnmark i 1790 og besøkte da også Loppa.
Biskop Schønheyder lei galledanmátkkis Finnmárkkus 1790:s ja finai dalle maid Láhpis.
I sin visitasberetning skriver han bl.a. om Loppa; «Ungdommens kundskab er meget fattig.
Mátkečállosis čállá son earet eará Láhpi birra ná: «Ungdommens kundskab er meget fattig.
Schønheyder er den første som forteller oss at det har vært en sameskolelærer i Loppa.
Schønheyder lea vuosttaš gii muitala midjiide ahte Láhpis lea leamaš sámeskuvlaoahpaheaddji.
Hvor lenge det har vært en slik lærer her, vet vi ikke.
Man guhká dáppe leamaš diekkár oahpaheaddji, dan eat dieđe.
Men uansett: En omgangslærer i Loppa med dens spredte samebosetning, og med den korte undervisningstid det var, kunne ikke gi noen resultater.
Muhto almmatge: Johtti oahpaheaddji doaibma Láhpis, gos olbmot orrot nu bieđgguid, dan áiggi go lei oanehis oahppanáigi, ii leat dákkár čoavddus mii sáhttá addit nu buriid bohtosiid.
Ennå så sent som i 1850 heter det at samebarna kun har 4 dagers skole i året.
Ain nu maŋŋit go 1850:s daddjo ahte sámemánáin lea dušše 4 beaivvi skuvla jagis..
Her fra Loppa har vi bare sparsomme opplysninger om forholdene ved skolen.
Dáppe Láhpis leat mis hui unnán dieđut skuvladilálašvuođaid birra.