pere/sami_parallel huggingface dataset:
8. avsnitt, 4. setning endres til: Erfaring viser derimot at kommuner med samisk befolkning har varierende bevissthet og kunnskap om kommunens samiske befolkning.
8. teakstaoassi, 4. cealkka: Sámegielteaksta ii rievdda.
8. avsnitt, 6. setning endres til: Når kommuner får mer ansvar og autonomi innenfor barnevern er det viktig å sikre at kunnskap…
8. teakstaoasi 6. cealkka: Sámegielteaksta ii rievdda.
Tillegg til avsnitt 8: Etter setning: ”Når kommuner får mer ansvar og autonomi innenfor barnevern er det viktig å sikre at kunnskap om samiske barns rettigheter og behov er tilstede i kommunene”"Cultural support plan for an Aboriginal or Torres Strait Islander child", hvor det kan hentes inspirasjon fra.
Lasáhus 8. teakstaoassái: Maŋábeallai cealkaga: “Go suohkanat ožžot eanet ovddasvástádusa ja iešmearrideami mánáidsuodjalussuorggis, de lea dehálaš sihkkarastit ahte sámi mánáid rievttit ja dárbbut leat oassin suohkanis”.
Og før setning: “Sametinget mener derfor at det er nødvendig å få etablert et samisk nasjonalt veiledningsorgan som har veiledningsansvar ovenfor kommunale barneverntjenester” legges følgende til: Herunder også samisk kulturforståelse.
Ja ovddabeallái cealkaga mii álgá ná: “Dan dihte oaivvilda Sámediggi ahte lea dárbbašláš hukset našunála sámi...
Sametinget er bekymret for at forståelsen for kulturelle forskjeller mangler i undersøkelser eller vurderinger av tiltak i barnevernssaker som omhandler samiske barn.
” lasihuvvo vel ná: Dása gullá maid sámi kulturipmárdus, Sámediggi fuolastuvvá ahte kultuvrralaš iešvuođaid ipmárdus váilu guorahallamiin dahje árvvoštallamiin doaibmabijuin mánáidsuodjalusáššiin main lea sáhka sámi mánáid birra.
Avsnitt 8, 7. setning endres til: Sametinget mener derfor at det er nødvendig å få etablert et samisk nasjonalt veiledningsorgan som har veiledningsansvar ovenfor kommunale barneverntjenester og at Fylkesmannens tilsynsfunksjon og myndighet styrkes på dette området.
8. teakstaoasi 7. cealkka rievdaduvvo dánin: Dan dihte oaivvilda Sámediggi ahte lea dárbba š láš hukset našunála sámi bagadallanorgána mas lea ovddasvástádus bagadallat suohkaniid mánáidsuodjalusbálvalusa ja ahte fylkkamánni bearráigeahččandoaibma ja váldi nannejuvvo dán suorggis.
Nytt 9. avsnitt: Sametinget viser til at det er nødvendig å få plass et språklig og kulturelt tilbud i Barnehusene for alle samiske barn i Norge, uavhengig av bosted.
Ođđa 9. teakstaoassi: Sámediggi čujuha dasa ahte lea dárbbašlaš oažžut sadjái gielalaš ja kultuvrralaš fálaldaga Mánáidviesuin buot sámi mánáid várás Norggas, gos ihkinassii sii oroš.
I tillegg ønsker Sametinget at det etableres et nasjonalt samisk Barnehus for å ivareta rettssikkerheten til samiske barn.
Dasa lassin háliida Sámediggi ahte ásahuvvo nationála sámi mánáidviessu vai sámi mánáid riektesihkarvuohta vuhtiiváldojuvvo.
Avsnitt 9, 5. setning endres til: Sametinget mener at det er nødvendig å implementer e kunnskap om samiske barns rettigheter og behov i relevante utdanninger for barnevernsarbeid, og det må gis tilbud om kompetanseheving blant de som allerede er i jobb.
9. teakstaoasi 5. cealkka rievdaduvvo dánin: Sámediggi oaivvilda ahte lea dárbbašlaš implementeret máhtu sámi mánáid rivttid ja dárbbuid birra áigeguovdilis oahpahusain mánáidsuodjalussuorggis, ja ferte addot fálaldat gelbbolašvuođaloktemii sidjiide geat leat juo barggus.
Avsnitt 11, siste setning endres til: Sametinget mener derfor at det er nødvendig med særskilte tiltak for å sikre samiske barns rettsvern, herunder å styrke samiskspråklig og kulturell kompetanse i eksisterende barnevernsinstitusjoner som har ansvar for samiske barn.
11. teakstaoasi maŋimus cealkka rievdaduvvo dánin: Dan dihte oaivvilda Sámediggi ahte lea dárbbašlaš sierra doaimmaide sihkkarastin dihte sámi mánáid riektesuodjaleami, dása gullá maid nannet sámegielat ja kultuvrralaš gelbbolašvuođa dálá mánáidsuodjalusinstitušuvnnain main lea ovddasvástádus sámi mánáide.
Alternativt å vurdere egne samiske barnevernsinstitusjoner.
Molssaeaktun árvvoštallat sierra sámi mánáidsuodjalusinstitušuvnnaid.
Siste avsnitt, siste setning endres til: Med bakgrunn i Sametingets konsultasjonsrett, og samiske barns rettigheter jf. Barnekonvensjonen, ber Sametinget om konsultasjoner på endringer i Barnevernsloven.
Maŋimus teakstaoasi maŋimus cealkka: Sámegielteaksta ii rievdda.
Komiteens tilrådning Komiteen har ikke flere merknader eller forslag og råder Sametinget til å vedta følgende: Sametinget støtter for øvrig Sametingsrådets forslag til innstilling.
Lávdegotti ráva Lávdegottis eai leat eanet mearkkašumit dahje evttohusat ja rávve Sámedikki mearridit čuovvovaččat: Muđui doarju Sámediggi Sámediggeráđi árvalusa.
Sametingets plenum - 033/16
Sámedikki dievasčoahkkin - 033/16
Forslag 2 - Representant Geir Are Winther - Fremskrittspartiets sametingsgruppe
Árja Laila Susanne Vars bokte, doarju lávdegotti eanetlogu mearkkašumi. Evttohus 2 - Áirras Geir Are Winther - Ovddádusbellodat
Ivaretakelse av samiske barns rettigheter og behov ved kvalitet- og strukturendringer i barnevernet
Sámi mánáid rivttiid ja dárbbuid áimahuššan mánáidsuodjalusa kvalitehta- ja struktuvrarievdadeamis
Sametinget har vurdert Regjeringens endringsforslag av barnevernets struktur, med medfølgende endringer i barnevernsloven, i sammenheng med hvilke utfordringer i samiske barn møter i barnevernet.
Sámediggi lea árvvoštallan Ráđđehusa mánáidgárdestruktuvrra rievdadusevttohusa, oktan rievdadusaiguin mánáidsuodjaluslágas, daid hástalusaid ektui mat sámi mánáin leat go sii deaivvadit mánáidsuodjalusain.
Gjennom strukturendringene ønsker Regjeringen som følger:
Strukturrievdadusaid bokte háliida Ráđđehus:
· Gi kommunene større faglig og økonomisk ansvar for barnevernet, ved at kommunene gis rett til fritt å velge barnevernstiltak, etter en vurdering av kvalitet, pris og hva som gir best hjelp til det enkelte barn, uavhengig av hvem som leverer tiltaket.
· Addit gielddaide stuorát fágalaš ja ekonomalaš ovddasvástádusa mánáidsuodjalusas dakko bokte ahte gielddat ožžot friija válljet mánáidsuodjalusdoaibmabijuid, maŋŋágo sii leat árvvoštallan kvalitehta ja hatti ja dan mii sáhttá leat buoremus ovttaskas mánnái, beroškeahttá gii dat lágida doaibmabiju (Sundvollen-julggaštus) · Buorebut oktiiheivehit ruhtadeami ja bargamušovddasvástádusa mánáidsuodjalusas · Oažžut čielgasat rájáid gaskal stáhta ja gieldda ovddasvástádussurggiid.
· Redusere omfanget av statlig barnevernsbyråkrati.
· Uhcidit stáhta mánáidsuodjalusbyrokratiija viidodaga.
· Gjennom et mer helhetlig kommunalt ansvar skal det gis en bedre sammenheng mellom tjenester, og et mer tilpasset tjenestetilbud til barn i barnevernet.
· Dievasleappo gielddalaš ovddasvástádusa bokte galget bálvalusat heivet buorebut oktii, ja bálvalusfálaldat heive buorebut mánáidsuodjalusa mánáide.
· En endret ansvarsdeling skal gi bedre grunnlag for tverrfaglig samarbeid og sterkere satsing på tidlig innsats overfor utsatte barn og familier.
· Rievdaduvvon ovddasvástádusjuohku galgá addit buoret vuođu fágaidrasttideaddji ovttasbargui ja nannosat árra áŋgiruššama uhkiduvvon mánáid ja bearrašiid ektui.
· Valg av tiltak skal i større grad baseres på nærhet og bred kjennskap til barnets og familiens situasjon.
· Doaibmabijuid válljen galgá eanet vuođđuduvvot lagašvuhtii ja buori máhttui máná ja bearraša dili birra.
· Kommunene skal alltid ha ansvar for å vurdere om barnets slekt og nære nettverk kan velges som fosterhjem.
· Gielddain galgá álo leat ovddasvástádus das ahte árvvoštallat sáhttá go mánáid bearaš ja lagaš fierpmádat válljejuvvot biebmoruoktun.
Sametinget mener disse endringene samlet sett vil styrke alle barns rettigheter og tjenestetilbud i barnevernet, og støtter regjeringens forslag.
Sámediggi oaivvilda ahte dát rievdadusat oktiibuot nannešedje buot mánáid vuoigatvuođaid ja bálvalusfálaldaga mánáidsuodjalusas, ja doarju ráđđehusa evttohusa.
Saken påbegynt 30.09.16 kl. 09.00
Ášši meannudeapmi álggahuvvui 30. 0 9.
Votering Av 39 representanter var 32 til stede.
1 6 dii. 09.00 Jienasteapmi 39 áirasis ledje 3 2 čoahkis.
Forslag 2 ble forkastet med 31 mot 1 stemmer
Evttohus 2 hilgojuvvui 31 jienain 1 jiena vuostá.
Forslag 1 ble vedtatt med 31 mot 1 stemmer
Evttohus 1 mearriduvvui 31 jienain 1 jiena vuostá.
Komiteens tilrådning ble vedtatt med 31 mot 1 stemme
Bajásšaddan-, fuolahus- ja oahppolávdegotti ráva mearriduvvui 31 jienain 1 jiena vuostá.
Lars Filip Paulsen, saksordfører
Lars Filip Paulsen, áššejođiheaddji
Sametinget viser til Barnekonvensjonen art. 30 som fastslår følgende: I stater hvor det finnes etniske, religiøse eller språklige minoriteter eller personer som tilhører en urbefolkning, skal et barn som tilhører en slik minoritet eller urbefolkningen, ikke nektet retten til sammen med andre medlemmer av sin egen gruppe å leve i pakt med sin kultur, bekjenne seg til og utøve sin religion, eller bruke sitt eget språk.”
Sámediggi čujuha Mánáidkonvenšuvdnii 30. artihkkalii mas čuožžu ná: Riikai gos leat čearddalaš, oskkoldatlaš dahje gielalaš unnitlogut dahje olbmot geat gullet eamiálbmogii, de mánás, gii gullá dáidda unnitloguide dahje eamiálbmogii, ii galgga gieldit vuoigatvuođa ovttas eará miellahtuiguin geat gullet su jovkui, eallit nu ahte dat dávista sin kultuvrii, dovddastit gullevašvuođa iežaset oskkoldahkii, eallit oskkoldaga mielde dahke geavahit iežaset giela.
Denne retten tilhører også barn som er under barnevernets omsorg.
Dát riekti gullá maid mánáide geat lea mánáidsuodjalusa fuolahusas.
Artikkelen uttrykker klart at det skal tas hensyn til etnisk, kulturell og språklig bakgrunn ved valg av alternative omsorgsformer for barn.
Artihkal čielgasit muitala ahte go vállje molssaevttolaš fuolahusa mánnái, de galgá vuhtiiváldit máná čearddalaš, kultuvrralaš ja gielalaš duogáža.
Sametinget mener der er beklagelig at regjeringen ikke har gjort en vurdering av hvordan forslagene til strukturendringer påvirker ivaretakelsen av samiske barns rettigheter og behov når de er under barnevernets omsorg.
Sámedikki mielas lea váidalahtti go ráđđehus ii leat árvvoštallan dan moht dat evttohuvvon struktuvrrarievdadeapmi váikkuha vuhtiiváldima sámi mánáid rivttiin ja dárbbuin go sii leat mánáidsuodjalusa fuolahusas.
Sametinget mener det må etableres en kulturell støtteplan for samiske barn i barnevernssaker.
Sámediggi oaivvilda ahte ferte ásahuvvot kultuvrralaš doarjjaplána sámi mánáid várás mánáidsuodjalusáššiin.
Samiske barns rettigheter og behov må etterspørres og ivaretas i alle prosesser, og ivaretas i sentrale utredninger og styringsdokumenter.
Sámi mánáid rivttiid ja dárbbuid ferte vuhtiiváldit ja ohcalit buot proseassain, ja vuhtiiváldit guovddáš čielggademiin ja stivrendokumeanttain.
Dette gjelder også ved prosess angående omsorgsovertakelse gjennom Fylkesnemnda for barnevernssaker der rettssikkerheten skal være spesielt prioritert for alle parter og at Fylkesnemnda er spesielt klar over at tolkebehovet mellom samisk og norsk er nemndas ansvar.
Dát guoská maid proseassaide mánáidsuodjalusáššiid Fylkkalávdegotti bokte go lea fuolahussirdin main riektesihkarvuohta galgá leat earenoamážit vuoruhuvvon buot beliide ja ahte fylkkalávdegoddi lea earenoamáš diehttevaš ahte dulkadárbu gaskal sámi ja dárogiela lea lávdegotti ovddasvástádus.
Sametinget påpeker følgende. Samiske barns møte med barnevernet har lenge vært lite tilfredsstillende.
Sámediggi cuiggoda čuovvovaččat: Sámi mánáid deaivvadeapmi mánáidsuodjalusain lea guhka leamaš duhtatmeahttun.
Samiske barns rettigheter som urfolksbarn er ikke tilstrekkelig kjent innenfor hele barnevernsystemet, og følges ikke opp i tilstrekkelig grad.
Sámi mánáid rievttit mat sis leat go leat eamiálbmotmánát eai leat doarvái dovddus olles mánáidsuodjalussystemas, ja dat eai čuovvoluvvo doarvái bures.
Erfaring viser derimot at kommuner med samisk befolkning har varierende bevissthet og kunnskap om kommunens samiske befolkning.
Muhto vásáhusat čájehit baicca ahte suohkaniin gos sápmelaččat orrot, de sin dihtomielalašvuohta ja máhttu suohkana sámiid birra lea nuo ja ná.
Når kommuner får mer ansvar og autonomi innenfor barnevern er det viktig å sikre at kunnskap om samiske barns rettigheter og behov er tilstede i kommunene.
Go suohkanat ožžot eanet ovddasvástádusa ja iešmearrideami mánáidsuodjalussuorggis, de lea dehálaš sihkkarastit ahte sámi mánáid rievttit ja dárbbut leat oassin suohkanis.
Herunder også samisk kulturforståelse. Sametinget er bekymret for at forståelsen for kulturelle forskjeller mangler i undersøkelser eller vurderinger av tiltak i barnevernssaker som omhandler samiske barn.
Dása gullá maid sámi kulturipmárdus, Sámediggi fuolastuvvá ahte kultuvrralaš iešvuođaid ipmárdus váilu guorahallamiin dahje árvvoštallamiin doaibmabijuin mánáidsuodjalusáššiin main lea sáhka sámi mánáid birra.
Sametinget mener derfor at det er nødvendig å få etablert et samisk nasjonalt veiledningsorgan som har veiledningsansvar ovenfor kommunale barneverntjenester og at Fylkesmannens tilsynsfunksjon og myndighet styrkes på dette område.
Dan dihte oaivvilda Sámediggi ahte lea dárbba š láš hukset našunála sámi bagadallanorgána mas lea ovddasvástádus bagadallat suohkaniid mánáidsuodjalusbálvalusa ja ahte fylkkamánni bearráigeahččandoaibma ja váldi nannejuvvo dán suorggis.
Sametinget viser til at det er nødvendig å få plass et språklig og kulturelt tilbud i Barnehusene for alle samiske barn i Norge, uavhengig av bosted.
Sámediggi čujuha dasa ahte lea dárbbašlaš oažžut sadjái gielalaš ja kultuvrralaš fálaldaga Mánáidviesuin buot sámi mánáid várás Norggas, gos ihkinassii sii oroš.
I tillegg ønsker Sametinget at det vurderes etablert nasjonalt samisk Barnehus for å ivareta rettssikkerheten til samiske barn.
Dasa lassin háliida Sámediggi ahte ásahuvvo nationála sámi mánáidviessu vai sámi mánáid riektesihkarvuohta vuhtiiváldojuvvo.
Det er også utfordrende å skape forståelse for samiske barns rettigheter og behov.
Lea maid hástalus oažžut ipmárdusa sámi mánáid rivttiid ja dárbbuid birra.
Sametinget mener at det er nødvendig å implementer kunnskap om samiske barns rettigheter og behov i relevante utdanninger for barnevernsarbeid, og det må gis tilbud om kompetanseheving blant de som allerede er i jobb.
Sámediggi oaivvilda ahte lea dárbbašlaš implementeret máhtu sámi mánáid rivttid ja dárbbuid birra áigeguovdilis oahpahusain mánáidsuodjalussuorggis, ja ferte addot fálaldat gelbbolašvuođaloktemii sidjiide geat leat juo barggus.
Statlig barneverninstitusjoner som tar imot samiske barn fra kommuner i forvaltningsområdet for samisk språk, er en offentlig helse- og sosialinstitusjoner som faller innenfor Samelovens bestemmelser.
Stáhta mánáidsuodjalusinstitušuvnnat mat váldet vuostá sámi mánáid suohkaniin sámegiela hálddašanguovllus, leat almmolaš dearvvašvuođa – ja sosiálainstitušuvnnat ja daidda gustojit Sámelága mearrádusat.
Sametinget mener derfor at det er nødvendig med særskilte tiltak for å sikre samiske barns rettsvern, herunder å styrke samiskspråklig og kulturell kompetanse i eksisterende barnevernsinstitusjoner som har ansvar for samiske barn.
Dan dihte oaivvilda Sámediggi ahte lea dárbbašlaš sierra doaimmaide sihkkarastin dihte sámi mánáid riektesuodjaleami, dása gullá maid nannet sámegielat ja kultuvrralaš gelbbolašvuođa dálá mánáidsuodjalusinstitušuvnnain main lea ovddasvástádus sámi mánáide.
Med bakgrunn i Sametingets konsultasjonsrett, og samiske barns rettigheter jf. Barnekonvensjonen, ber Sametinget om konsultasjoner på endringer i Barnevernsloven.
Sámedikki konsulterenrievtti vuođul ja sámi mánáid rivttiid vuođul nu go dat leat Mánáidkonvenšuvnnas, bivdá Sámediggi konsultašuvnna Mánáidsuodjaluslága rievdadeami birra.
Saken avsluttet 30.0.916 kl. 10.20
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 30.
Ášši/Sak 034/16
Ášši 034/16
16/2975
16/2975
SR 125/16
SR 125/16
Oppvekst-, omsorg- og utdanningskomiteen
Bajášaddan-., fuolahus- ja oahppolávdegoddi
SP 34/16
DC 34/16
Sametinget er opptatt av at samiske barns oppvekstvilkår skal være trygge og gode, samt imøtekommes og bygges på deres språk- og kulturbakgrunn.
Sámediggái lea deaŧalaš ahte sámi mánáid bajásšaddaneavttut galget leat oadjebasat ja buorit, ja ahte dat ollašuhttojuvvojit ja vuođđuduvvojit sin giella- ja kulturduogážii.
De skal oppleve å bli ivaretatt og få muligheten til utvikling på deres egne vilkår.
Sii galget vásihit dan ahte sii fuolahuvvojit ja ožžot ovdánanvejolašvuođa iežaset eavttuid vuođul.
På bakgrunn av Sametingets vurdering om at disse rettighetene ikke er godt nok ivaretatt, oversender Sametinget en supplerende rapport til FNs barnekomité.
dan geažil go Sámedikki mielas eai fuolahuvvo dát vuoigatvuođat doarvái bures, de sádde Sámediggi lasseraportta ON mánáidlávdegoddái.
Følgende standpunkt inntas i rapporten: - Samiske barn må få lovfestet rett til et barnehagetilbud med basis i samisk språk og kultur uansett hvor i landet de er bosatt.
Čuovvovaš oainnut váldojuvvojit mielde raportii: - Sámi mánát galget lága bokte oažžut vuoigatvuođa mánáidgárdefálaldahkii mii lea vuođđuduvvon sámi gillii ja kultuvrii beroškeahttá ássanbáikkis.
- Det skal utarbeides en egen samisk rammeplan for barnehager.
- Galgá ráhkaduvvot sierra sámi rámmaplána mánáidgárddiid várás.
Dette vil sikre at det gis et tilbud som bygger på samisk språk, verdier, kultur og danning, og at barnehagen skal styrke barns identitet som samer.
Dat sihkkarasttášii dan ahte addojuvvo fálaldat mii lea vuođđuduvvon sámi gillii, árvvuide, kultuvrii ja bajásgeassimii, ja ahte mánáidgárdi galgá nannet mánáid identitehta sápmelažžan.
- Det må iverksettes tiltak for å øke rekrutteringen av personer med kompetanse i samisk språk og kultur i barnehagene.
- Ferte čađahit doaibmabijuid mat buoridit dakkár olbmuid rekrutterema mánáidgárddiide, geain lea gelbbolašvuohta sámi gielas ja kultuvrras.
- Alle samiske barn og unge skal ha en individuell rett til å få opplæring i og på samisk, uavhengig av hvor de er bosatt og hvor mange andre som ønsker tilsvarende opplæring.
- Buot sámi mánáin ja nuorain galgá leat oktagaslaš vuoigatvuohta oahpahussii sámegielas ja sámegillii, beroškeahttá ássanbáikkis ja gallis vel háliidit dakkár oahpahusa.
- Tilgangen til samiske læremidler må sikres i opplæringsloven og friskoleloven, slik tilgangen til undervisningsmateriell på norsk og sidemål er sikret i dag.
- Oahpahuslága ja friddjaskuvlalága bokte ferte sihkkarastit ahte sámi oahpponeavvut leat fidnemis, seamma láhkai go oahpponeavvuid fidnen dárogillii ja siidogillii lea sihkkarastojuvvon dál.
- Det må iverksettes tiltak for å øke rekrutteringen av personer med kompetanse i samisk språk og kultur til disse utdanningene.
- Ferte čađahit doaibmabijuid mat buoridit dakkár olbmuid rekrutterema dáidda oahpuide, geain lea gelbbolašvuohta sámi gielas ja kultuvrras.
- Det er særlig viktig å arbeide for å ivareta det helhetlige tilbudet for samiske elever med spesielle behov/funksjonsnedsettelser.
- Lea erenoamáš deaŧalaš bargat dan ala ahte fuolahit ollislaš fálaldaga daidda sámi ohppiide geain leat sierra dárbbut/doaibmanhehttejumit.
Foresatte for barn med særskilte behov melder ofte om at skoleeiere har utfordringer med å tilrettelegge et spesialpedagogisk tilrettelagt opplæringstilbud, som også er på samisk og på grunnlag av samisk kultur.
Daid mánáid fuolaheaddjit geaid mánáin leat sierra dárbbut, muitalit dávjá ahte skuvlaeaiggádiin leat hástalusat láhčit sierrapedagogalaččat láhččojuvvon oahpahusfálaldaga, mii maid lea sámegillii sámi kultuvrra vuođul.
Disse elevene utgjør en sårbar gruppe, som er avhengig av å få et opplæringstilbud på grunnlag av sitt språk, sine kulturverdier og hvor opplæringstilbudet samtidig er tilpasset dem. - Nasjonale satsinger og strategier i skolen må alltid inkludere også samisk som fag.
Dát oahppit leat rašis dilis ja sorjájit das ahte oažžut oahpahusfálaldaga iežaset giela ja kulturárvvuid vuođul ja mas oahpahusfálaldat seammás lea heivehuvvon sidjiide. - Nationála áŋgiruššamat ja strategiijat skuvllas fertejit álo váldit mielde sámegiela fágan.
- Det er nødvendig at lover og forskrifter endres slik at samiske elevers rett til opplæring i samisk ivaretas.
- Lágaid ja láhkaásahusaid ferte rievdadit nu ahte sámi ohppiid vuoigatvuohta oahpahussii sámegielas fuolahuvvo.
Friskoleloven skal gi minimum de samme rettigheter til samiske elever som opplæringsloven gir.
Friddjaskuvlaláhka galgá addit uhcimusat seamma vuoigatvuođaid sámi ohppiide go dan maid oahpahusláhka addá.
- Nedlegging av samiske skoler i distriktene medfører en systematisk nedbygging av undervisningstilbudet for samiske barn.
- Báikegottiid sámi skuvllaid heaittiheapmi dagaha ahte oahpahusfálaldat sámi mánáide hedjonahttojuvvo systemáhtalaččat.
- Nasjonale program for bedre gjennomføring i videregående opplæring bør også inneholde tiltak som tar hensyn til kultur og kulturforskjellers mulige innvirkning på unge menns bortvalg av videregående opplæring.
- Nationála prográmmain buoret čađaheami várás joatkkaoahpus berrejit maid leat doaibmabijut mat váldet vuhtii kultuvrra ja kulturerohusaid vejolaš váikkuhusa dasa ahte nuorra almmáiolbmot válljejit eret joatkkaoahpu.
- Identitetsskapende forskning vedrørende mobbing i den samiske skole og barnehage er nødvendig for å få kunnskap om temaet, og sikre at de rette tiltak tilpasset samiske skolemiljøer/barnehager iverksettes.
- Identitehta duddjojeaddji dutkan givssideami birra sámi skuvllas ja mánáidgárddis dárbbašuvvo vai mii oažžut máhtu dán fáttá birra, ja ferte sihkkarastit ahte rivttes doaibmabijut heivehuvvon sámi skuvlabirrasiidda/mánáidgárddiide čađahuvvojit.
Sametinget mener at det må sikres nødvendige økonomiske rammer til forskningsmiljøer som kan bringe frem kunnskap om temaet.
Sámediggi oaivvilda ahte ferte sihkkarastit dárbbašlaš ekonomalaš rámmaid dakkár dutkanbirrasiidda mat sáhttet háhkat máhtu dán fáttá birra.
- Når barneverntjenesten overtar omsorgen for et samisk barn, skal ikke dette medføre at barnet mister sine rettigheter til opplæring i og på samisk i skolen.
- Go mánáidsuodjalusbálvalus váldá fuolahusa sámi mánás, de dat ii galgga mielddisbuktit ahte mánná massá iežas vuoigatvuođaid oahpahussii sámegielas ja sámegillii skuvllas.
Videre skal samiske barn så langt det er mulig plasseres i samiske fosterhjem.
Viidáseappot galget sámi mánát nu guhkás go vejolaš lágiduvvot sámi sadjásašruovttuide.
- Det er nødvendig å etablere et samisk nasjonalt veiledningsorgan som har ansvar for veiledning ovenfor kommunale barnevernstjenester.
- Dárbbašuvvo ásahit sámi nationála bagadanorgána mas lea ovddasvástádus bagadeamis gielddaid mánáidsuodjalusbálvalusaid.
Kommuner bør også ha en formalisert forpliktelse til å kontakte samisk veiledningsorgan når omsorgsovertakelse av samiske barn vurderes. - For å kunne sikre samiske barn og unge en god psykisk og fysisk helse er det påkrevd at forskningsbasert kunnskap på feltet styrkes.
Gielddain berre maid leat formaliserejuvvon geatnegasvuohta váldit oktavuođa sámi bagadanorgánain go árvvoštallet váldit fuolahusa sámi mánáin - Sihkkarastin dihtii sámi mánáide ja nuoraide buori silolaš ja rumašlaš dearvvašvuođa ferte nannet dutkanvuđot máhtu dán suorggis.
Dette er særlig viktig for samiske barn under barnevernets omsorg.
Dat lea erenoamáš deaŧalaš daidda mánáide geat leat mánáidsuodjalusa fuolahusas.
- Det må etableres et eget samisk barneombud, jf. vedtak i sak 028/15 i Sametingets plenum.
- Ferte ásahit sierra sámi mánáidáittardeaddji, geahča Sámedikki dievasčoahkkima ášši 028/15 mearrádusa.
- Statistisk materiale om samiske barn og vold er nødvendig for å fortsette kampen mot vold i den samiske befolkning.
- Dárbbašuvvo statistihkka sámi mánáid ja veahkaválddi birra vai sáhttá joatkit rahčama veahkaválddi vuostá sámi álbmoga guovdu.
- Det er nødvendig å få på plass et språklig og kulturelt tilbud i Barnehusene for alle samiske barn i Norge, uavhengig av bosted.
- Dárbbašuvvo oažžut sadjái gielalaš ja kultuvrralaš fálaldaga Mánáidvisttiin buot sámi mánáid várás Norggas, beroškeahttá ássanbáikkis.
- Barnets språklige og kulturelle identitet skal være en del av begrepet «barnets beste», og at dette skal innarbeides i retningslinjene.
- Máná gielalaš ja kultuvrralaš identitehta galgá leat oassi doahpagis “mánnái buoremussan”, ja ahte dat galgá váldojuvvot mielde njuolggadusaide.
- Økt kunnskap om urbefolkningen bør inkluderes i undervisningen i skolen.
- Eanet máhttu álgoálbmoga birra berre leat mielde oahpahusas skuvllas.
Lærere må inneha denne kunnskapen, og det må sikres at lærebøker har riktig og tilstrekkelig informasjon om samene.
Oahpaheddjiin galgá leat dát máhttu, ja ferte sihkkarastit ahte oahppogirjjiin lea rivttes ja doarvái dieđut sápmelaččaid birra.
Det eksisterer i dag svært lite og nesten ingen forskning om mobbing og diskriminering i samiske samfunn, barnehager og skoler.
Dál leat hui uhccán, measta ii mihkkege dutkan givssideami ja vealaheami birra sámi servodagas, mánáidgárddiin ja skuvllain.
Forskning på dette området må prioriteres.
Ferte vuoruhit dutkama dán suorggis.
Sametingets supplerende rapport til FNs barnekomité vil ha sitt grunnlag i Sametingets vedtak i denne saken, og vil bygge på artiklene i barnekonvensjonen.
Sámedikki lasseraporta ON mánáidlávdegoddái lea vuođđuduvvon Sámedikki mearrádussii dán áššis, ja vuođđun leat mánáidkonvenšuvnna artihkkalat.
Oppvekst-, omsorg- og utdanningskomiteen - 006/16
Bajásšaddan- fuolahus- ja oahppolávdegoddi - 006/16
Innledning Oppvekst-, omsorg- og utdanningskomite har behandlet sak 34/16 - Barnekonvensjonen og samiske barns rettigheter.
Álggahus Bajásšaddan-, fuolahus- ja oahppolávdegoddi lea meannudan ášši 34/16 Mánáidkonvenšuvdna ja sámi mánáid vuoigatvuođat, ja ovddida čuovvovaš árvalusa.
Komiteens innstilling er følgende: Merknader Merknad fra Arbeiderpartiet (AP) Vibeke Larsen, Jørn Are Gaski og John Kappfjell: Vi registrerer at sametingsrådet sender en arbeidsdisposisjon til behandling i oppvekst-, omsorg- og utdanningskomiteen i denne saken, og vi merker oss at sametingsrådet mener at tiden fra 17.juni til starten av september har vært for knapp til å utforme et dokument som presiserer hvilke eventuelle brudd på Barnekonvensjonen statens politikk og forvaltning har bidratt til med henhold til samiske barns rettigheter.
Mearkkašupmi Mearkkašupmi Bargiidbellodagas (BB) Vibeke Larsen, Jørn Are Gaski ja John Kappfjell: Dát lahtut ahte sámediggeráđđi sádde belohatbarggu meannudeapmái bajásšaddan-. fuolahus- ja oahpahuslávdegoddái dán áššis, ja mii oaidnit ahte sámediggeráđđi oaivvilda ahte áigi gaskal geassemánu 17.b. ja gitta álggogeahčai čakčamánu lea beare oanehis áigi hábmet dokumeantta mii čilge dárkilit makkár vejolaš rihkkumiid Mánáidkonvenšuvnnas stáhta politihkka ja hálddašeapmi leat dahkan sámi mánáid vuoigatvuođaid ektui.
Disse medlemmene vil påpeke at det er sametingsrådet som disponerer en administrasjon med kompetanse og kapasitet til å utrede brudd på Barnekonvensjonens ulike artikler.
Dát lahtut áigot deattuhit ahte lea sámediggeráđđi mas lea hálddahus mas lea gelbbolašvuohta ja návccat guorahallat mánáidkonvenšuvnna rihkkumiid iešguđet artihkkaliin.
Komiteen innehar ikke slike administrative ressurser.
Lávdegottis eai leat dákkár hálddahuslaš resurssat.
Oppvekst-, omsorg- og utdanningskomiteen skal heller ikke brukes som et seminarium for innspill, men er et politisk verksted i forkant av endelig vedtaksbehandling i Sametingets plenum.
Bajásšaddan-, fuolahus- ja oahppolávdegoddi ii ge galgga geavahuvvot dakkárin mii buktá cealkámušaid, muhto lea politihkalaš reaidu ovdal loahpalaš mearrádusmeannudeami Sámedikki dievasčoahkkimis.
Disse medlemmene forventer at sametingsrådet for ettertiden verken gjemmer seg bak innspills- eller tidsargumentet og leverer saker som er gjennomarbeidet og gjenkjennbart for et folkevalgt organ.
Dát lahtut vurdet ahte sámediggeráđđi boahtteáiggis ii čiehkát cealkámuš- dahje áigeákkaid duohkai, ja geige áššiid mat leat vuđolaččat doaimmahuvvon ja maid álbmotválljejuvvon orgána sáhttá dovdát.
Forslag Forslag fra Norske Samers Riksforbund (NSR) Beaska Niillas, Sandra Márjá West, Yvonne-Marie Miniggio og Olof Anders Kuhmunen, fra Arbeiderpartiet (AP) Vibeke Larsen, John Kappfjell og Jørn Are Gaski, fra Árja Torbjørg Haldis Leirbakken og Hartvik Hansen, fra Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen, fra Åarjel-Saemiej Gielh Eva Maria Fjellheim og fra Høyre Lars Filip Paulsen: Forslag 1 Følgende legges til mellom første og siste avsnitt i sametingsrådets forslag til innstilling, og erstatter avsnittene imellom i riktig nummerrekkefølge: Følgende standpunkt tas inn i rapporten: 3. Sametinget ber Regjeringen om å iverksette tiltak for å øke rekrutteringen av personer med kompetanse i samisk språk og kultur i barnehagene, for å sikre bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
Evttohusat Evttohus Norgga Sámiid Riikkasearvi (NSR) Beaska Niillas, Sandra Márjá West, Yvonne-Marie Miniggio ja Olof Anders Kuhmunen, Bargiidbellodat Vibeke Larsen, John Kappfjell ja Jørn Are Gaski, Árja Torbjørg Haldis Leirbakken ja Hartvik Hansen, Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen, Åarjel-Saemiej Gielh Eva Maria Fjellheim ja Olgešbellodat Lars Filip Paulsen bokte: Evttohus 1 Čuovvovaš teaksta biddjojuvvo vuosttaš ja maŋimus teakstaoasi gaskii sámediggeráđi mearrádusárvalusas, ja boahtá teakstaosiid sadjái rivttes nummirvuoruhemiin: Čuovvovaš oainnut váldojuvvojit mielde raportii: 3. Sámediggi bivdá Ráđđehusa čađahit doaibmabijuid mat eanedit dakkár olbmuid rekrutterema mánáidgárddiide geain lea gelbbolašvuohta sámi gielas ja kultuvrras, sihkkarastin dihtii ahte buorebut čađahuvvo mánáidkonvenšuvnna artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
5. Sametinget ber om at Regjeringen sikrer tilgangen til samiske læremidler i opplæringsloven og friskoleloven, slik tilgangen til undervisningsmateriell på norsk og sidemål er sikret i dag.
5. Sámediggi bivdá Ráđđehusa sihkkarastit oahpahuslága ja friijaskuvlalága bokte ahte sámi oahpponeavvut leat fidnemis, seamma láhkai go oahpponeavvut dárogillii ja siidogillii leat fidnemis dál.
Dette vil føre til en bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 29 om formålet med utdanningen og artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
Dat dagahivččii ahte buorebut čađahuvvošii mánáidkonvenšuvnna artihkal 29 oahpu mihttomeari birra ja artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
6. Sametinget ber Regjeringen om å iverksette tiltak for å øke rekrutteringen av personer med kompetanse i samisk språk og kultur til fagutdanningene for lærere, spesialpedagogikk og øvrig personale i den samiske skolen, for å sikre bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 29 om formålet med utdanningen og artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
6. Sámediggi bivdá Ráđđehusa čađahit doaibmabijuid mat eanedit dakkár olbmuid rekrutterema fágaoahpuide oahpaheddjiid várás, erenoamášpedagogihkkii ja eará bargiid várás sámi skuvllas geain lea gelbbolašvuohta sámi gielas ja kultuvrras, sihkkarastin dihtii ahte buorebut čađahuvvo mánáidkonvenšuvnna artihkal 29 oahpu mihttomeari birra ja artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
7. Sametinget ber Regjeringen om å arbeide for å ivareta det helhetlige tilbudet for samiske elever med spesielle behov/funksjonsnedsettelser, for å sikre bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 23 om rettighetene til barn med funksjonsnedsettelser, artikkel 29 om formålet med utdanningen og artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
7. Sámediggi bivdá Ráđđehusa bargat dan ala ahte fuolahit ollislaš fálaldaga daidda sámi ohppiide geain leat erenoamáš dárbbut/doaibmavádjitvuođat, sihkkarastin dihtii ahte buorebut čađahuvvo mánáidkonvenšuvnna artihkal 23 daid mánáid vuoigatvuođaid birra geain leat doaibmavádjitvuođat, artihkal 29 oahpu mihttomeari birra ja artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
Samiske elever med særskilte behov er en sårbar gruppe i utdanningssystemet.
Sámi oahppit geain leat erenoamáš dárbbut, lea rašis joavku oahppovuogádagas.
Foresatte for barn med særskilte behov melder ofte om at skoleeiere har utfordringer med å tilrettelegge et spesialpedagogisk opplæringstilbud som er tilpasset samisk språk og kultur.
Daid mánáid fuolaheaddjit geain leat erenoamáš dárbbut, dieđihit dávjá ahte skuvlaeaiggádis leat hástalusat go galget láhčit dakkár erenoamášpedagogalaš oahppofálaldaga mii lea heivehuvvon sámi gillii ja kultuvrii.
10. Nedlegging av samiske skoler i distriktene medfører en systematisk nedbygging av undervisningstilbudet for samiske barn og svekker gjennomføringen av artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
10. Sámi skuvllaid heaittiheapmi báikegottiin mielddisbuktá ahte systemáhtalaččat goariduvvo oahppofálaldat sámi mánáide ja hedjonahttá artihkkala 30 čađaheami dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
Sametinget ber Regjeringen om å sørge for tilstrekkelige budsjettmessige overføringer til skoleeierne slik at samiske skoler kan opprettholdes.
Sámediggi bivdá Ráđđehusa fuolahit doarvái ruđaid skuvlaeaiggádiid bušeahtaide amas sámi skuvllaid dárbbašit heaittihit.
11. Sametinget ber Regjeringen sørge for at nasjonale program for bedre gjennomføring i videregående opplæring inneholder tiltak som tar hensyn til kultur og kulturforskjellers mulige innvirkning på unge menns bortvalg av videregående opplæring.
11. Sámediggi bivdá Ráđđehusa fuolahit ahte nationála prográmmain buoret čađaheami várás joatkkaskuvllain leat doaibmabijut mat váldet vuhtii kultuvrra ja kulturerohusaid vejolaš váikkuheami dasa ahte nuorra albmát válljejit eret joatkkaoahpahusa.
Dette for å sørge for at barnekonvensjonens artikkel 29 om formålet med utdanningen og artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering, gjennomføres.
Dat danne vai fuolahuvvo ahte buorebut čađahuvvo mánáidkonvenšuvnna artihkal 29 oahpu mihttomeari birra ja artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
12. Forskning vedrørende identitet og mobbing i den samiske skole og barnehage er nødvendig for å få kunnskap om temaet, og sikre at de rette tiltak tilpasset samiske skolemiljøer/barnehager iverksettes.
12. Dutkan identitehta ja givssideami birra sámi skuvllas ja mánáidgárddis dárbbašuvvo vai mii oažžut máhtu fáttá birra ja sáhttit sihkkarastit ahte rivttes doaibmabijut heivehuvvon sámi skuvlabirrasiidda/mánáidgárddiide čađahuvvojit.
Sametinget ber Regjeringen om å sikre nødvendige økonomiske rammer til forskningsmiljøer som kan bringe frem kunnskap om temaet.
Sámediggi bivdá Ráđđehusa sihkkarastit dárbbašlaš ekonomalaš rámmaid dakkár dutkanbirrasiidda mat sáhttet háhkat máhtu dán fáttá birra.
Dette vil sikre bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
Dát sihkkarasttášii ahte buorebut čađahuvvošii mánáidsuodjalusa artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
14. Sametinget forutsetter at Regjeringen sørger for at samiske barn så langt det er mulig plasseres i samiske fosterhjem.
14. Sámediggi eaktuda ahte Ráđđehus fuolaha dan ahte sámi mánát nu guhkás go lea vejolaš, lágiduvvojit sámi biebmoruovttuide.
Dette vil sikre bedre gjennomføring av artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
Dat sihkkarasttášii ahte buorebut čađahuvvo mánáidkonvenšuvnna artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
16. For å kunne sikre samiske barn og unge en god psykisk og fysisk helse er det påkrevd at forskningsbasert kunnskap på feltet styrkes.
16. Sihkkarastin dihtii sámi mánáide ja nuoraide buori silolaš ja rumašlaš dearvvašvuođa ferte nannet dutkanvuđot máhtu dán suorggis.
Dette vil føre til bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 24 om at alle barn har rett til et godt helsetilbud.
Dát sihkkarasttášii ahte buorebut čađahuvvošii mánáidsuodjalusa artihkal 2 dan birra ahte buot mánáin lea vuoigatvuohta buori dearvvašvuođafálaldahkii.
18. Statistisk materiale om samiske barn og vold er nødvendig for å fortsette kampen mot vold i den samiske befolkning.
18. Dárbbašuvvo statistihkka sámi mánáid ja veahkaválddi birra vai sáhttá joatkit rahčama veahkaválddi vuostá sámi álbmoga guovdu.
Dette vil sikre bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 19 om at alle barn har rett til at ingen skader eller misbruker dem. 20. Barnets språklige og kulturelle identitet er en del av begrepet «barnets beste».
Dát sihkkarasttášii ahte buorebut čađahuvvošii mánáidsuodjalusa artihkal 19 dan birra ahte buot mánáin lea dat vuoigatvuohta ahte ii oktage vahágahte dahje illás sin. 20. Máná gielalaš ja kultuvrralaš identitehta gullá doahpagii “máná buoremus”.
Sametinget ber Regjeringen sørge for at dette innarbeides i retningslinjene for hvordan prinsippet skal anvendes i praksis, i tråd med anbefaling fra FNs barnekomité til Norge.
Sámediggi bivdá Ráđđehusa fuolahit ahte dát váldojuvvo mielde njuolggadusaide dan birra mo prinsihppa galgá geavahuvvot geavadis, daid rávvagiid vuođul maid ON mánáidlávdegoddi lea evttohan Norgii.
Dette vil sikre bedre gjennomføring av artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe i alle saker som berører samiske barn.
Dat sihkkarasttášii ahte buorebut čađahuvvo mánáidkonvenšuvnna artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide buot áššiin mat gusket sámi mánáide.
21. I 2013 fikk Sametinget gehør for kravet om at fornorskingspolitikken skulle inn som læreplanmål i nasjonale læreplaner, slik at alle barn i Norge lærer om dette.
21. 2013:s oaččui Sámediggi mieđihuvvot dan gáibádusa ahte dáruiduhttinpolitihkka galgá váldojuvvot mielde oahppoplánamihttomearrin nationála oahppoplánaide, vai buot mánát Norggas ohppet dan birra.
Økt kunnskap om samer som urfolk bør inkluderes i undervisningen i skolen, og Sametinget ber Regjeringen sørge for at lærere innehar denne kunnskapen, og det må sikres at lærebøker har riktig og tilstrekkelig informasjon om samer.
Eanet máhttu sápmelaččaid birra álgoálbmogin berre leat mielde skuvllaid oahpahusas, ja ferte sihkkarastit ahte oahppogirjjiin leat rivttes ja doarvái dieđut sápmelaččaid birra.
Det eksisterer i dag svært lite forskning om mobbing og diskriminering i samiske samfunn, barnehager og skoler.
Dál lea uhccán dutkan givssideami ja vealaheami birra sámi servodagain, mánáidgárddiin ja skuvllain.
Forslag fra Norske Samers Riksforbund (NSR) Beaska Niillas, Sandra Márjá West, Yvonne-Marie Miniggio og Olof Anders Kuhmunen, fra Arbeiderpartiet (AP) Vibeke Larsen, John Kappfjell og Jørn Are Gaski, fra Árja Torbjørg Haldis Leirbakken og Hartvik Hansen, fra Åarjel-Saemiej Gielh Eva Maria Fjellheim og fra Høyre Lars Filip Paulsen: Forslag 2 Følgende legges til mellom første og siste avsnitt i riktig nummerrekkefølge: 1. Sametinget ber om at Regjeringen sørger for at samiske barn får lovfestet rett til et barnehagetilbud med basis i samisk språk og kultur uansett hvor i landet de er bosatt, for å sikre bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
Evttohus Norgga Sámiid Riikkasearvi (NSR) Beaska Niillas, Sandra Márjá West, Yvonne-Marie Miniggio ja Olof Anders Kuhmunen, Bargiidbellodat Vibeke Larsen, John Kappfjell ja Jørn Are Gaski, Árja Torbjørg Haldis Leirbakken ja Hartvik Hansen, Åarjel-Saemiej Gielh Eva Maria Fjellheim ja Olgešbellodat Lars Filip Paulsen bokte: Evttohus 2 Čuovvovaš teaksta biddjojuvvo vuosttaš ja maŋimus teakstaoasi gaskii rivttes nummirvuoruhemiin: 1. Sámediggi bivdá Ráđđehusa fuolahit ahte sámi mánát ožžot lága bokte vuoigatvuođa mánáidgárdefálaldahkii mii lea vuođđuduvvon sámi gillii ja kultuvrii beroškeahttá das gos sii orošedje, sihkkarastin dihtii ahte buorebut čađahuvvo mánáidkonvenšuvnna artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
2. Sametinget forutsetter at Regjeringen utarbeider en egen samisk rammeplan for barnehager.
2. Sámediggi eaktuda ahte Ráđđehus ráhkada sierra sámi rámmaplána mánáidgárddiid várás.
Dette vil sørge for at det gis et tilbud som bygger på samisk språk, verdier, kultur og danning, og at barnehagen skal styrke barns identitet som samer.
Dat sihkkarasttášii ahte addojuvvo fálaldat mii lea vuođđuduvvon sámi gillii, árvvuide, kultuvrii ja oahpahussii, ja ahte mánáidgárdi nannešii máná identitehta sápmelažžan.
Slik vil det sikres en bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
Nu sihkkarastošii ahte buorebut čađahuvvo mánáidkonvenšuvnna artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
4. Sametinget ber om at Regjeringen sørger for at samiske barn og unge har en individuell rett til å få opplæring i og på samisk, uavhengig av hvor de er bosatt og hvor mange andre som ønsker tilsvarende opplæring.
4. Sámediggi bivdá Ráđđehusa fuolahit ahte sámi mánáin ja nuorain lea oktagaslaš vuoigatvuohta oahpahussii sámegielas ja sámegillii, beroškeahttá das gos sii orošedje ja gallis earát háliidit dakkár oahpahusa.
Dette vil sikre bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 29 om formålet med utdanningen og artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
Dat sihkkarasttášii ahte buorebut čađahuvvo mánáidkonvenšuvnna artihkal 29 oahpu mihttomeari birra ja artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
8. Sametinget forutsetter at Regjeringen sørger for at nasjonale satsinger og strategier i skolen alltid inkluderer samisk som fag.
8. Sámediggi eaktuda ahte Ráđđehus fuolaha dan ahte nationála áŋgiruššamiin ja strategiijain skuvllas álo váldojuvvo mielde sámegiella fágan.
9. Sametinget ber Regjeringen om å endre lover og forskrifter slik at samiske elevers rett til opplæring i samisk ivaretas.
9. Sámediggi bivdá Ráđđehusa rievdadit lágaid ja láhkaásahusaid nu ahte sámi ohppiid vuoigatvuohta oahpahussii sámegielas fuolahuvvo.
Friskoleloven skal som et minstekrav sikre de samme rettigheter til samiske elever som det Opplæringsloven gjør.
Uhcimus gáibádussan lea ahte friijaskuvlaláhka sihkkarastá seamma vuoigatvuođaid sámi ohppiide go dan maid Oahpahusláhka dahká.
Dette for å sørge for bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 29 om formålet med utdanningen og artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
Dat danne vai sihkkarastojuvvo ahte buorebut čađahuvvo mánáidkonvenšuvnna artihkal 29 oahpu mihttomeari birra ja artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
13. Sametinget ber Regjeringen sørge for nødvendige lovendringer slik at samiske barn ikke mister sine rettigheter til opplæring i og på samisk når barneverntjenesten overtar omsorgen for barnet.
13. Sámediggi bivdá Ráđđehusa fuolahit dárbbašlaš láhkarievdadusaid amas sámi mánát massit iežaset vuoigatvuođaid oahpahussii sámegielas ja sámegilli go mánáidsuodjalusbálvalus váldá badjelasas fuolahusa mánás.
15. Sametinget ber Regjeringen om å etablere et samisk nasjonalt veiledningsorgan som har ansvar for veiledning ovenfor kommunale barnevernstjenester.
15. Sámediggi bivdá Ráđđehusa ásahit sámi nationála bagadanorgána mas lea ovddasvástádus bagadit gielddaid mánáidsuodjalusbálvalusaid ektui.
Kommuner bør også ha en formalisert forpliktelse til å kontakte samisk veiledningsorgan når omsorgsovertakelse av samiske barn vurderes.
Gielddain berre maid leat formaliserejuvvon geatnegasvuohta váldit oktavuođa sámi bagadanorgánain go árvvoštallojuvvo váldit fuola sámi mánás.
Dette vil sikre bedre gjennomføring av barnekonvensjonens artikkel 30 om at barn av minoriteter og urfolk ikke skal nektes retten til sin kultur, sitt språk og sin religion i samvær med andre medlemmer av sin gruppe, samt artikkel 2 om beskyttelse mot diskriminering.
Dat sihkkarasttášii ahte buorebut čađahuvvo mánáidkonvenšuvnna artihkal 30 dan birra ahte minoritehtaid ja álgoálbmogiid mánáide ii galgga biehttaluvvot vuoigatvuohta iežaset kultuvrii, gillii ja religiovdnii seamma láhkai go sin joavkku eará lahtuide, ja artihkal 2 suodjalus vealaheami vuostá.
17. Sametinget ber Regjeringen om å etablere et eget samisk barneombud, jf. vedtak i sak 028/15 i Sametingets plenum.
17. Sámediggi bivdá Ráđđehusa ásahit sierra sámi mánáidáittardeaddji, gč. Sámedikki dievasčoahkkima ášši 028/15 mearrádusa.
Et samisk barneombud vil styrke de samiske barnas rettssikkerhet, gi de bedre kjennskap til barnekonvensjonen i sin helhet og øke deres muligheter for å få oppfylt de rettigheter barnekonvensjonen gir dem. 19. Sametinget ber Regjeringen sørge for at det finnes et samiskspråklig og -kulturelt tilbud i Barnehusene for alle samiske barn i Norge, uavhengig av bosted.
Sámi mánáidáittardeaddji nannešii sámi mánáid riektesihkarvuođa, oahpásmahtášii buorebut mánáidkonvenšuvdnii oppalaččat ja lasihivččii sin vejolašvuođaid oažžut ollašuhttojuvvot daid vuoigatvuođaid maid mánáidkonvenšuvdna addá sidjiide. 19. Sámediggi bivdá Ráđđehusa fuolahit ahte gávdno sámegielat ja sámi kultuvrralaš fálaldat Mánáidvisttiin buot sámi mánáid várás Norggas, beroškeahttá das gos sii orošedje.
Etablering av eget samisk barnehus for å ivareta rettsikkerheten til samiske barn.
Sierra sámi mánáidviesu ásaheapmi fuolahivččii sámi mánáid riektesihkarvuođa.