pere/sami_parallel huggingface dataset:
På bakgrunn av to rapporter framlagt av Samerettsutvalget II , om den nye sameretten og samisk ressursbruk og rettssituasjon fra Hedmark til Troms , skal Regjeringen konsultere Sametinget .
Guovtti raportta vuođul , maid Sámi vuoigatvuođalávdegotti II lea ovddidan ođđa sámevuoigatvuođa birra ja sámi resursageavaheami ja riektedili birra Hedmárkku rájes Romssa fylkka rádjai , lea Ráđđehus bovden Sámedikki konsultašuvnnaide .
Sametinget har avholdt en rekke folkemøter for å høre på folkes innspill i forkant av konsultasjonene .
Vuosttaš konsultašuvnnat galget čađahuvvot giđa mielde ja Sámediggi lea ovdal konsultašuvnnaid doallan máŋga álbmotčoahkkima gullan dihtii olbmuid oainnuid .
Retten til fiske i havet utenfor Finnmark
Guolástanvuoigatvuohta mearas olggobealde Finnmárkku
Konsultasjonene om Kystfiskeutvalgets forslag mellom Sametinget og Fiskeridepartementet startet opp mandag 22.03.10. - Kystfikseutvalget er utgangspunktet for at vi finner løsninger på fiskerilovgivning og fiskeriforvaltningen som udiskutabelt er innenfor folkeretten , sier sametingspresident Egil Olli .
Guolástusdepartemeanta lea bovden Sámedikki konsultašuvnnaide Riddoguolástanlávdegotti evttohusa birra vuossárgga 22.03.10 Oslo s . - Riddoguolástuslávdegotti evttohus lea vuođđun das ahte oažžut dakkár guolástuslágaid ja guolástushálddašeami , mat eahpitkeahttá leat álbmotrievtti siskkobealde , dadjá sámediggepresideanta Egil Olli .
Samiske barn i møte med barnevernet
Sámi mánáid deaivvadeapmi mánáidsuodjalusain
Tirsdag 2. mars er det møte mellom Sametinget og fylkesmenn i Nordland , Troms og Finnmark samt Bufetat i Karasjok , hvor temaet er " Samisk barnevern " .
Disdaga njukčamánu 2. beaivvi lea Sámedikkis čoahkkin Nordlándda- , Romssa- ja Finnmárkku fylkkamánniguin ja Bufetahtain Kárášjogas , gos fádda lea sámi mánáidsuoddjalus .
Her er et leserinnlegg fra rådsmedlem Marianne Balto .
Dá lea lohkkiidreive ráđđelahttu Marianne Balto ´s .
Barna våre er det mest dyrebare vi har , og få ting smerter oss mer enn når barn ikke får den omsorg og kjærlighet de trenger .
Mánát leat dat divrasepmosat mat mis leat , ja unnán eará bávččagahttá min eanet go dat ahte mánát eai oaččo dan fuolahusa ja ráhkisvuođa maid sii dárbbašit .
De aller fleste barn har gode voksenpersoner rundt seg , som kan gi dem en god og trygg barndom .
Eanaš mánáin leat buorit fuolahusolbmot sin birra , geat sáhttet addit sidjiide buori ja oadjebas mánnávuođa .
Sametingsrådet er opptatt av at samiske barn skal ha trygge oppvekstforhold .
Sámediggeráđđái lea deaŧalaš ahte sámi mánát ožžot oadjebas bajásšaddaneavttuid .
Barna er fremtiden for det samiske samfunn , og det er de som skal bringe den samiske kulturen og språket videre .
Mánát leat sámi servodaga boahtteáigi , ja sii han dat galget doalvut viidáseappot sámi kultuvrra ja giela .
Samtidig vet vi at ikke alle barn har det godt .
Seammás diehtit mii ahte buot mánáin ii leat buorre dilli .
Det er noen barn som av ulike grunner ikke kan vokse opp hos sine biologiske foreldre .
Muhtun mánát sierranas sivaid geažil eai dattetge beasa šaddat bajás sin biologalaš vánhemiid luhtte .
Noen foreldre er ikke i stand til å ivareta sine barn på grunn av sykdom , eller på grunn av egne problemer .
Muhtun vánhemat eai sáhte fuolahit iežaset mánáid buozalmasvuođa geažil , dahje iežas váttisvuođaid geažil .
Dette medfører at barna ikke får den omsorg og oppfølging de trenger .
Dat dagaha dan ahte mánát eai oaččo dan fuolahusa ja čuovvoleami maid sii dárbbašit .
Dette er vonde erkjennelser vi som samfunn må ta inn over oss , og være villig til å bistå for å løse .
Dát leat rašis áššit main mii servodagas fertet beroštit , ja háliidit veahkehit čoavdit .
I det samiske samfunn er det sterke familiebånd , og man har tradisjon for å løse problemer internt .
Sámi servodagas leat nana bearašoktavuođat , ja dáhpin lea leamaš čoavdit váttisvuođaid siskkobealde bearraša .
Samtidig vet vi at noen ganger må man ha bistand utenfra for å finne gode omsorgsløsninger for barn .
Dasto diehtit mii ahte muhtumin lea dárbu oažžut veahki olggobealde gávdnan dihte buriid fuolahusčovdosiid mánáide .
Det er i slike situasjoner barnevernet skal tre til , og ha barnets beste for øyet .
Dákkár oktavuođain dat mánáidsuodjalus ferte boahtit veahkkin , ja fuolahit dan mii lea buoremus mánnái .
Sametingsrådet vet at hvis samiske barn skal få bistand fra barnevernet til å løse sin vanskelige omsorgssituasjon , må denne tjenesten ha kompetanse i samisk språk og kultur .
Sámediggeráđđi diehtá ahte jos sámi mánát galget oažžut veahki mánáidsuodjalusas čoavdit váttis fuolahusdiliid , de ferte dan bálvalusas leat gelbbolašvuohta sámi gielas ja kultuvrras .
Det er dessverre også tilbakemeldinger om at samiske barn ofte møter en tjeneste som ikke har kompetanse og ikke tar innover seg at barnet har en samisk identitet .
Šállošahtti lea go mii leat maiddái ožžon dakkár dieđuid ahte sámi mánát dávjá deaivvadit bálvalusain mas ii leat gelbbolašvuohta eaige ane muittus ahte mánás lea sámi identitehta .
Å bevare og utvikle sin samiske identitet og kultur , er en rett samiske barn har .
Sámi identitehta ja kultuvrra suodjaleapmi ja ovddideapmi , lea riekti mii sámi mánáin lea .
Nasjonale lover og internasjonale konvensjoner forteller at urfolks barn har krav på særskilt vern av sin kultur og språk .
Nationála lágat ja riikkaidgaskasaš konvenšuvnnat muitalit ahte álgoálbmogiid mánáin leat erenoamáš rievttit sin kultuvrra ja giela ektui .
Barnevernsloven sier at kultur , språk og etnisitet skal vektlegges ved valg av alternative omsorgsformer for barn .
Mánáidsuodjaluslágas daddjojuvvo ahte kultuvra , giella ja etnalašvuohta galget deattuhuvvot go mánáide válljejuvvojit molssaektosaš fuolahusvuogit .
Sameloven forteller at barn fra forvaltningsområdet for samisk språk har rett til å bli betjent på samisk i en barnevernsinstitusjon utenfor forvaltningsområdet .
Sámelágas daddjojuvvo ahte sámegiela hálddašanguovllu mánáin lea vuoigatvuohta oažžut bálvalusa sámegillii dakkár mánáid ­suodjalanásahusas mii lea olggobealde hálddašanguovllus .
Samtidig sier konvensjonen at barn som blir plassert utenfor sitt familiemiljø har rett til særlig beskyttelse og bistand fra staten .
Mánáidkonvenšuvnnas daddjojuvvo , mii lea oassi norgga rievttis , ahte mánáin mat biddjojuvvojit olggobeallái sin bearašoktavuođa lea vuoigatvuohta erenoamáš suodjalussii ja veahkkái stáhta bealis .
Sametingsrådet ser det som sin oppgave å snakke høyt om disse rettighetene i fora vi opptrer i .
Sámediggeráđđi oaidná iežas bargun ságastallat jitnosit dáid rivttiid birra dain forain gos mis lea dahkamuš .
Vi skal være talspersoner for samiske barns rettigheter , også for de samiske barna som har behov for bistand fra barnevernet .
Mii fertet leat sámi mánáid vuoigatvuođaid sáhkaguoddit , maiddái daid sámi mánáid ektui geat dárbbašit veahki mánáidsuodjalusas .
Vi ser det som vår oppgave , i dialog med sentrale myndigheter , å arbeide for en barnevernstjeneste som er rustet til å gi samiske barn det tilbudet de har krav på .
Mii oaidnit iežamet bargun dan , guovddáš eiseválddiiguin gulahallama bokte , bargat dan ala ahte mánáidsuodjalusas lea gelbbolašvuohta addit sámi mánáide dan fálaldaga masa sis lea riekti .
Samtidig ser vi at dette arbeidet er stort og krever kompetanseheving på flere plan i barnevernstjenesten .
Dasto oaidnit mii ahte dát bargu lea viiddis ja gáibida gelbbolašvuođa buorideami máŋgga dásis mánáidsuodjalusas .
Sametinget har over flere år ytt økonomisk bistand til metodeutviklingsarbeid i samisk barnevern .
Sámediggi lea ollu jagiid addán ekonomalaš veahki metodaovddidanbargui sámi mánáidsuodjalusas .
Dette fordi vi mener at det er viktig å utvikle nødvendige verktøy som barnevernstjenesten kan bruke i sitt arbeid med samiske barn .
Danne go mii oaivvildit ahte lea deaŧalaš ovddidit dárbbašlaš gaskaomiid maid mánáidsuodjalus sáhttá geavahit barggustis sámi mánáiguin .
Sametingsrådet har også konsultasjoner med Regjeringen for å bedre tilsynsfunksjonene i barnevernet .
Sámedikkis leat maiddái konsultašuvnnat Ráđđehusain bearráigeahččandoaimma buorideami ektui mánáidsuodjalusas .
Vi vil at i tilsynet som føres med samiske barn , som er under barnevernets omsorg , skal det sikres at barnets rettigheter til sitt språk og sin kultur ivaretas .
Mii háliidit ahte bearráigeahčus daid sámi mánáid ektui , geat leat mánáidsuodjalusa fuolahusas , galgá sihkkarastojuvvo ahte máná gielalaš ja kultuvrralaš vuoigatvuođat gozihuvvojit .
Vi vet at det er et mye ugjort for samiske barn i møte med barnevernet , men vi vil fortsette dette arbeidet .
Mii diehtit ahte ollu lea dagakeahttá sámi mánáid ektui mánáidsuodjalusa oktavuođas , muhto mii áigut joatkit dáinna bargguin .
Det sies at kvaliteten på et samfunn måles etter hvordan man ivaretar de mest forsvarsløse menneskene .
Daddjojuvvo ahte servodaga kvalitehta mihtiduvvo mainna lágiin dat goziha daid buot geahnoheamos olbmuid .
Vi vil fortsette vårt arbeid for at samiske barn i møte med barnevernet , skal møte en tjeneste som har kompetanse og tar deres rettigheter på alvor .
Mii áigut joatkit bargat dan ala ahte sámi mánát mánáidsuodjalusas galget oažžut bálvalusa mas lea gelbbolašvuohta ja mii váldá sin rivttiid duođalaččat .
Slik kan vi være med å bidra til en god barndom , også for disse samiske barna .
Dieinna lágiin sáhttit mii váikkuhit buori mánnávuođa , maiddái dáid sámi mánáide .
Hagbart Grønmo overtar som rådgiver etter Josef Vedhugnes som fratrådte sin stilling ved årsskiftet .
Hagbart Grønmo joatká dan virggis maid Josef Vedhugnes doaimmahii mannan jagi lohppii .
Grønmo er i dag sekretariatsleder for Arbeiderpartiets sametingsgruppe med kontorsted i Karasjok .
Grønmo bargá dál jođiheddjiin ja čállin Bargiidbellodaga sámediggejoavkku kantuvrras Kárášjogas .
- Vi har gjort et grundig arbeid for å finne den riktige personen til denne viktige stillingen , sier sametingspresident Egil Olli .
- Mii leat dárkilit bargan gávdnandihti rivttes olbmo dán dehálaš virgái , lohká sámediggepresideanta Egil Olli .
Hagbart Grønmo har i knapt 10 år hatt stillingen som sekretariatsleder for Arbeiderpartiets sametingsgruppe .
Hagbart Grønmo lea bargan Bargiidbellodaga sámediggejoavkku kantuvrra jođiheaddjin váili 10 jagi .
Han har derfor en solid bakgrunn i Sametingets arbeid og ikke minst dette har hatt betydning for utnevningen .
Nu leage sus nana duogáš Sámediggi barggus ja dát leamaš lean nana ággan nammadit su ráđđeaddin .
I tre perioder har han også hatt plass i kommunestyret i hjemkommunen Karasjok .
Son lea maiddái golbma áigodagas leamaš lean gielddastivrra áirasiin Kárášjogas .
Grønmo er utdannet fra høyskole som kandidat i økonomi og administrasjon .
Grønmo lea lohkan allaskuvlla kandidáhtan ekonomiijas ja hálddašeames .
Han tiltrer sin nye stilling fra førstkommende mandag .
Son álgá ođđa virgái boahtte vuossárgga .
Birøkter Birøkteren på Rolvsøy
Birøkter Birøkteren på Rolvsøy
Det er tredje gang Sametinget arrangerer et utmarksseminar .
Sámediggi doallá dál goalmmát gearddi meahcástanseminára .
Sametinget opplever en økende interesse for utmarksbruk som grunnlag for næringsutvikling .
Sámediggi vásiha lassáneaddji beroštumi mehciin ávkkástallamii vuođđun ealáhusovddideapmái .
Deltakere er både næringsaktører og andre interesserte .
Oasseváldit leat sihke ealáhusaktevrrat ja eará berošteaddjit .
- Denne økende interessen viser at det er grunnlag for øke verdiskapingen i utmarka , sier rådsmedlem Marianne Balto .
- Lassánan beroštupmi čájeha ahte lea vuođđu buoridit árvoháhkama meahci ektui , dadjá ráđđelahttu Marianne Balto .
Fokuset på seminaret vil være på verdiskaping , sier Balto .
Semináras lea guovddážis árvoháhkan , dadjá Balto .
Sametinget har hentet inn forelesere med kompetanse innen utmarksbruk fra Finland og Sverige .
Sámediggi lea viežžan logaldalliid geain lea gelbbolašvuohta mehciin ávkkástallamis Suomas ja Ruoŧas .
Teuvo Niva , fiskeribiolog , skal snakke om erfaringer fra næringsfiske i Nord-Finland .
Teuvo Niva , guolástusbiologa , áigu hállat ealáhusguolástusa vásihusaid birra Davvi-Suomas .
- Det er viktig å hente inn slik kompetanse , slik at vi kan trekke veksler på erfaringene fra Nord-Finland , sier Balto .
- Deaŧalaš lea viežžat dán lágan gelbbolašvuođa , nu ahte mii sáhttit lonuhallat vásihusaid Davvi-Suomain , dadjá Balto .
- Vi har også vært heldige og fått inn Laila Spik fra Jokkmokk , som skal snakke om urter og planter som mat og helsekost i samisk kultur .
- Mis lea maiddái leamaš lihkku go leat ožžon Laila Spik , Johkamohkis hállat urtasiid ja šattuid birra borramuššan ja dearvvašvuođabiebmun sámi kultuvrras .
Et spennende tema og et felt med stort utviklingspotensial , særlig i forhold til opplevelsesbasert reiseliv , sier Marianne Balto .
Gelddolaš fáddá mas lea stuorra ovdánanvejolašvuohta , erenoamážit vásihusvuđot mátkeealáhusaid ektui , cealká Marianne Balto .
Pressen inviteres til å delta på seminaret
Preassa bovdejuvvo searvat seminárii .
Seminarprogram
Semináraprográmma
Sametinget feirer kvinnedagen 8. mars
Sámediggi ávvuda nissonbeaivvi njukčamánu 8. b. .
Sametinget inviterer til åpent seminar om likestillingsutfordringer i samiske samfunn på kvinnedagen 8. mars .
Sámediggi bovde rabas seminárii dásseárvohástalusaid birra sámi servodagas nissonbeaivvi njukčamánu 8. b. .
- Sametinget vil med dette sette særlig fokus på kvinnenes plass i samiske samfunn .
- Sámediggi áigu dáinna bidjat erenoamážit guovddážii nissonolbmuid saji sámi servodagas .
Politisk rådgiver for sametingsrådet Hagbart Grønmo åpner seminaret , appeller for dagen holdes av Kirsti Bergstø og Ragnhild Dahlheim Eriksen , henholdsvis nestleder og medlem i det nye Kvinnepanelet .
Politihkalaš ráđđeaddi Hagbart Grønmo rahpá seminára , ođđa Nissonpanela nubbinjođiheaddji Kirsti Bergstø ja Nissonpanela lahttu Ragnhild Dahlheim Eriksen doallaba appellašuvnna goabbáge .
Seminaret blir avsluttet med en åpen debatt om likestillingsutfordringer i samiske samfunn .
Seminára loahpahuvvo rabas ságastallamiin dásseárvohástalusaid birra sámi servodagas .
Tid : Mandag 8 . Mars kl. 18.00 - 20.00
Áigi : Vuossárgga njukčamánu 8. b. dii 18.00 - 20.00 .
Sted : Karasjok , auditoriet i Sametinget
Báiki : Kárášjohka , Sámedikki auditoriija .
Kl. 1800-1815 Åpning ved politisk rådgiver Hagbart Grønmo
Dii. 1800 - 1815 Politihkalaš ráđđeaddi Hagbart Grønmo rahpá seminára
Kl. 1815-1825 Appell ved nestleder i Kvinnepanelet Kirsti Bergstø
Dii. 1815 - 1825 Nissonpanela nubbinjođiheaddji Kirsti Bergstø appellašuvdna
Kl. 1825-1835 Appell ved medlem i Kvinnepanelet Ragnhild Dahlheim Eriksen
1825 - 1835 Nissonpanela lahtu Ragnhild Dahlheim Eriksen appellašuvdna
Kl. 1835-1900 Kaffe og kaker
Dii. 1835 - 1900 Gáffe ja gáhkut
Kl. 1900-2000 Åpen debatt : Likestillingsutfordringer i samiske samfunn
Dii. 1900 - 2000 Rabas ságastallan : Dásseárvohástalusat sámi servodagas
Klart for de 21. arktiske vinterlekene !
Gearggus 21. árktalaš dálvegilvvohallamiidda !
Arctic Winter Games starter til helgen i Grande Prairie i Alberta-regionen i Canada .
Arctic Winter Games álggahuvvojit dán vahkkoloahpa Grande Prairie:s Alberta-regiovnnas Kanadas .
Fra 6.-13. mars vil ungdommer fra de arktiske områdene drømme , prestere og inspirere hverandre i tråd med de 21. lekenes hederlige tema : Dream , Achieve , Inspire .
Njukčamánu 6.-13. b. háliidit árktalaš guovlluid nuorat ollašuhttit nieguideaset ja oaivadit guhtet guimmiideaset 21. gilvvohallamiid rehálaš fáttáid vuođul : Dream , Achieve , Inspire .
Sametingspresident Egil Olli deltar på lekene for sametingene i Norge , Sverige og Finland .
Sámedikki presideanta Egil Olli oassálastá gilvvohallamiidda Norgga , Ruoŧa ja Suoma beale sámedikkiid bealis .
Sametingspresident Egil Olli deltar i AWG Jan Roger Østby
Sámediggepresideanta Egil Olli oasálastá ÁWG gilvvuid Jan Roger Østby
Samisk ungdom har siden 2004 deltatt i Arctic Winter Games .
Sámi nuorat leat 2004 rájes oassálastán Arctic Winter Games:ii .
Viktig kulturformidler . Sametingene i Norge , Sverige og Finland er opptatt av å motivere unge samer til å satse på idrett på et høyt nivå , både nasjonalt og internasjonalt .
Deaŧalaš kulturgaskkusteaddjit Norgga , Ruoŧa ja Suoma beale sámedikkiide lea deaŧalaš movttiidahttit nuorra sápmelaččaid áŋgiruššat valáštallamiin alla dásis , sihke riikkalaččat ja riikkaidgaskasaččat .
Gjennom motiveringstiltak , gode rammebetingelser og styrking av dialogen mellom sametingene og samiske idrettslag og organisasjoner , vil sametingene vise at den samiske idrettsbevegelsen er en viktig kulturformidler på tvers av landegrensene og også internasjonalt i konkurranser som de arktiske vinterlekene .
Movttiidahttindoaibmabijuid bokte , buriid rámmaeavttuid bokte ja gulahallama nannema bokte gaskal sámedikkiid ja sámi valástallanservviid ja organisašuvnnaid , áigot sámedikkit čájehit ahte sámi valáštallanlihkadus lea deaŧalaš riikkarádjerasttideaddji ja maiddái riikkaidgaskasaš kulturgaskkusteaddji dakkár gilvvohallamiin go árktalaš dálvegilvvohallamiin .
Fremragende ambassadører
Báras ovddasteaddjit
Sametingspresident Egil Olli vil representere Samisk parlamentarisk råd under lekene i Canada .
Sámediggepresideanta Egil Olli ovddasta Sámi parlamentáralaš ráđi Kanada gilvvohallamiin .
Her vil han overvære de samiske ungdommene i konkurransesammenheng , dele ut medaljer , og møte representanter for lekene .
Doppe son ovttastallá sámi nuoraiguin gilvvohallamiid oktavuođas , geige medáljaid , ja deaivvada gilvvohallamiid ovddasteddjiiguin .
- Jeg er veldig glad for at jeg for andre gang får representere Samisk parlamentarisk råd i den viktige begivenheten som Arctic Winter Games er .
- Lean hui ilus go nuppádis beasan ovddastit Sámi parlamentáralaš ráđi dan deaŧalaš dáhpáhusas mii Arctic Winter Games lea .
De samiske ungdommene som deltar i lekene er fremragende ambassadører for sitt folk og for den samiske idrettsbevegelsen , sier sametingspresident Egil Olli .
Dat sámi nuorat geat oassálastet gilvvohallamiidda , leat sin álbmoga ja sámi valáštallanlihkadusa báras ovddasteaddjit , dadjá sámediggepresideanta Egil Olli .
- Gjennom deltakelse i et slikt stort idrettsarrangement bidrar de til større forståelse for andre kulturer , større forståelse for sin egen identitet og de får knyttet vennskapsbånd til annen ungdom fra andre urfolkskulturer .
- Dákkár stuorra gilvvohallanlágideapmái oassálastima bokte sii leat mielde duddjomin stuorát áddejumi eará kultuvrraide , stuorát áddejumi iežaset identitehtii ja sii čatnet ustitvuođabáttiid eará álgoálbmotkultuvrraid nuoraide .
- Vi håper på nyetableringer
- Mii háliidit ođđa vuođđudemiid
Nærmere 60 personer deltok på Sametingets utmarksseminar onsdag og torsdag 3. og 4. mars . - Vi er kjempe fornøyd med oppmøtet , sier rådsmedlem Marianne Balto .
Lagabui 60 olbmo oassálaste Sámedikki meahcástanseminárii gaskavahku ja duorastaga njukčamánu 3. ja 4. b. - Mii leat hui duhtavaččat oassálastimiin , dadjá ráđđelahttu Marianne Balto .
Nå håper vi på nyetableringer , sier Balto
Dál mii vuorddašat ođđa vuođđudemiid , dadjá Balto
Nærmere 60 personer deltok på utmarksseminar
60 olbmo oassálaste Sámedikki meahcástanseminárii
Det er tredje gang Sametinget arrangerer et utmarksseminar .
Dát lei goalmmát gearddi go Sámediggi lágida meahcástanseminára .
Sametinget opplever en økende interesse for utmarksbruk som grunnlag for næringsutvikling .
Sámediggi vásiha stuorát ja stuorát beroštumi meahcceávkkástallamii vuođđun ealáhusovddideapmái .
- Denne økende interessen viser at det er grunnlag for øke verdiskapingen i utmarka , sier rådsmedlem Marianne Balto .
- Dát lassánan beroštupmi čájeha ahte lea vuođđu lasihit árvoháhkama meahcis , dadjá ráđđelahttu Marianne Balto .
Gode tilbakemeldinger Tilbakemeldingen fra deltakerne har vært bra .
Oassálastiid dieđut ruovttoluotta leat leamaš buorit .
Mange fra næringen sier det har vært lærerikt å møte forskere , andre utmarksutøvere og myndigheter til felles seminar om bruk av utmarka i samiske områder .
Ollugat ealáhusa bealis dadjet ahte sii leat oahppan ollu go leat deaivvadan dutkiiguin , eará meahcásteddjiiguin ja eiseválddiiguin oktasaš semináras sámi guovlluid meahcceávkkástallama birra .
- Spesielt vil jeg trekke fram innledere fra Finland og Sverige som kunne berette at det lar seg gjøre å bruke utmarksressurser for å skape nye arbeidsplasser , sier Balto
- Erenoamážit háliidan namuhit álggaheddjiid Suomas ja Ruoŧaš , geat muitaledje ahte lea vejolaš meahcceresurssaid vuođul fidnet ođđa bargosajiid , dadjá Balto .
- Vi håper at seminaret motiverer flere til å etablere utmarksbedrifter , sier rådsmedlem Marianne Balto .
- Mii doaivut ahte seminára movttiidahttá eanebui vuođđudit meahcástanfitnodagaid , dadjá ráđđelahttu Marianne Balto .
På seminaret deltok det forskere , kommunepolitikere , representanter fra departementene , utmarksutøvere fra Norge , Finland og Sverige .
Seminárii oassálaste dutkit , gielddapolitihkkarat , departemeanttaid ovddasteaddjit , meahcásteaddjit Norggas , Suomas ja Ruoŧas .
Offentlig søkerliste til stillinger i Sametinget
Almmolaš ohcanlistu virggiide Sámedikkis
Sametinget hadde utlyst en fast stilling med søknadsfrist 17.02.2010 .
Sámediggi almmuhii rabas bistevaš virggi mas ohcanáigi lei 17.02.2010 .
Her er liste over de som har søkt på stillingen .
Čuovvovaččat leat ohcan virgái :
1408 Førstekonsulent / 1434 Rådgiver - Fast - Ref. 10/647
1408 Vuosttaškonsuleanta / 1434 Ráđđeaddi - bistevaš virgi - ref. 10/647
Svenn-Egil Knutsen Duolljá , Førstekonsulent , Mann , TROMSØ 2 .
Svenn-Egil Knutsen Duolljá , Vuosttaškonsuleanta , dievdu , ROMSA 2 .
Aimo West , Lærer , Mann , 50 , SAMUELSBERG
Aimo West , Oahpaheaddji , dievdu , 50 , OLMMÁIVÁGGI
Tradisjonell kunnskap og opplæring i reindrift
Árbediehtu ja oahpahus boazodoalus
Her innlegget til rådsmedlem Ellinor Marita Jåma på seminaret om tradisjonell kunnskap og opplæring i reindrift .
Dá lea ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma sáhkavuorru semináras árbedieđuid ja oahpahusa birra boazodoalus .
Rådsmedlem Ellinor Marita Jåma Hanne Holmgren
Ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma Hanne Holmgren
Mitt navn er Ellinor Marita Jåma , jeg sitter i sametingsrådet og har det daglige politiske ansvaret for reindriftssakene som behandles i Sametinget .
Buorre beaivi buohkaide mu namma lea Ellinor Marita Jåma , ja mun lean sámediggeráđi lahttu ja mus lea beaivválaš politihkalaš ovddasvástádus dain boazodoalloáššiin maid Sámediggi meannuda .
På vegne av Sametinget vil jeg få takke vertskapet- Det internasjonale fagsenteret for reindrift og Nettverk for reindriftskvinner - for invitasjonen !
Sámedikki ovddas giittán - Riikkaidgaskasaš Fága- ja Gaskkustanguovddáža ja boazodoallonissoniid fierpmádaga - bovdejumi ovddas !
Jeg setter stor pris på at dere med dette seminaret setter søkelys på viktige reindriftspolitiske utfordringer som tradisjonell kunnskap og opplæring , knyttet opp mot kvinners plass i reindriftsnæringen .
Mun anán árvvus dan go dii dán seminára bokte bidjabehtet guovddážii deaŧalaš boazodoallu ­politihkalaš hástalusaid nugo árbediehtu ja oahpahus leat , čatnašumiiguin nissoniid sadjái boazodoalus .
Det har de siste tiårene vært utredet og skrevet mange rapporter om nettopp kvinner i reindrift .
Maŋimuš jagiin leat čielggaduvvon ja čállojuvvon máŋga raportta juste nissoniid birra boazodoalus .
Jeg har selv vært med å skrevet en utredning for NRL , men jeg håper at vi nå har kommet så langt at rapportene som ligger og støver ned blir tatt i bruk og at vi går fra utredning til handling .
Mun lean ieš leamaš mielde čállimin čielggadusa NBR ovddas , muhto mun doaivvun ahte mii dál leat joavdan nu guhkás ahte raporttat mat leat vuordán ja gavjaluvvan váldojuvvojit geavahussii ja ahte mii joavdat čielggadusdásis doaibmadássái .
Dette gjelder reindriftsnæringen selv , men også sentrale myndigheter .
Dát guoská boazodollui alccesis , muhto maiddái guovddáš eiseválddiide .
Jeg har blitt bedt om å si noe om Sametingets reindriftsmelding og likestilling i reindriften .
Mu leat bivdán dadjat juoga juoidá Sámedikki boazodoallodieđáhusa birra ja dásseárvvu birra boazodoalus .
Når deg gjelder likestilling så tror jeg det er på tide å kvele likestillingsbegrepet litt , og heller fokusere på likeverdsbegrepet .
Go guoská dásseárvui , de jáhkán mun ahte lea áigi vajálduhttit dásseárvodoahpaga veaháš , ja baicce fokuseret ovttaárvosašvuođadoahpaga .
Vi kvinner må ta inn over oss at vi aldri kommer til å oppnå likestilling i reindriftsnæringen fordi vi rett og slett er forskjellig bygd , men likeverd kan vi få .
Mii nissonolbmot fertet dovddastit ahte mii eat goassige juvssa dásseárvvu boazodoalus danne go mii duođai eat leat ovttaláganat , muhto ovttaárvosašvuođa sáhttit mii gal juksat .
Og jeg tror det er viktig at fokuset ligger der , og da kanskje mennene blir medgjørlige også .
Ja mun jáhkán ahte lea deaŧalaš bidjat dan guovddážii , ja dalle várra albmát ge eanet mieđašedje .
De har gått lei av vårt uendelige mas om likestilling . Men samtidig er det viktig at vi snakker om likestilling når det gjelder virkemiddelordninger , rettigheter og plikter , fordi det er der den største og mest utfordrende skjevheten ligger .
Sii leat dolkan gullamis min geažohis ságaid dásseárvvu birra J Muhto seammás lea deaŧalaš ahte mii hállat dásseárvvu birra váikkuhangaskaoapmeortnegiid , vuoigatvuođaid ja geatnegasvuođaid oktavuođas , danne go dieid oktavuođas dat leat dat stuorámus ja eanemus hástaleaddji bonjuvuođat .
Så likeverd når vi snakker om arbeidet med reindrift og likeverd når vi snakker om rammene for arbeidet med reindrifta . "
Ovttaárvosašvuohta , dalle go mii hállat barggu birra boazodoaluin ja ovttaárvosašvuohta dalle go mii hállat boazodoalu bargorámmaid birra . "
Er det bruk for kvinnene i reindriftsnæringen ? "
Dárbbašago boazodoallu nissonolbmuid ? "
spør dere .
jearan dis .
Hvis svaret er JA , så må vi definere hvilken reindrift vi vil ha og hvordan oppnå dette .
Jos vástádus lea JUO , de fertet mii meroštallat dan makkár boazodoalu mii háliidit ja mainna lágiin dan juksat .
Likestilling mellom kvinne og mann handler om selvbestemmelse , rettferdighet og likeverd , både kollektivt og individuelt .
Dásseárvvu oktavuođas nissonolbmuid ja albmáid gaskkas lea sáhka iešmearrideamis , rievttalašvuođas ja ovttadássásašvuođas , sihke oktasaččat ja individuála dásis .
Kvinner og menn skal ha de samme rettighetene , pliktene og mulighetene på alle samfunnsområder .
Nissonolbmuin ja albmáin galget leat ovttalágan vuoigatvuođat , geatnegas ­vuođat ja vejolašvuođat buot servodatsurggiin .
Respekt for individet og for hverandre er viktig i denne sammenhengen ( Kilde : Sametingets handlingsplan for likestilling ) .
Indiviida árvvus atnin ja guđet guimmiideamet árvvus atnin leat deaŧalaččat dán oktavuođas ( Gáldu : Sámedikki dásseárvodoaibmaplána ) .
Jeg synes det er viktig å ta for seg to forhold : 1 ) Reell likestilling handler om å iverksette ulike tiltak for kvinner og menn .
Mu mielas lea deaŧalaš válddahallat dás guokte beali : 1 ) Duohta dásseárvvu oktavuođas lea sáhka sierra doaibmabijuid bidjamis nissonolbmuide ja almmáiolbmuide .
Og 2 ) målet bør ikke være at kvinner skal bli så lik mennene som mulig , men at kvinners egenverd skal løftes på kvinners egne premisser .
Ja 2 ) mihttomearrin berre leat ahte nissonolbmot šaddet nu seamma dássái albmáiguin go lea vejolaš , muhto ahte nissoniid iešárvu loktejuvvo nissonolbmuid iežaset eavttuid mielde .
I mitt innlegg vil jeg fokusere på to ting :
Mun áiggun fokuseret dán sáhkavuorus guokte ášši :
- Presentere Sametingsrådet melding om samisk reindrift - med fokus på likestilling .
- Čalmmustit Sámediggeráđi boazodoallodieđáhusa - dásseárvofokusiin .
- Likestillingspolitiske utfordringer i forhold til reindriftsavtalen og reindriftslovginingen .
- Dásseárvopolitihkalaš hástalusaid boazodoallošiehtadusa ja boazodoalloláhkaaddima ektui .
Sametingsrådets melding om samisk reindrift ble behandlet i Sametingets plenum i mai i fjor .
Sámedikki dievasčoahkkin lea meannudan Sámediggeráđi sámi boazodoallodieđáhusa miessemánus diibmá .
I meldingen finner dere ikke et eget kapittel om likestilling .
Dieđáhusas ii gávdno sierra kapihtal dásseárvvu birra .
Det er ikke fordi likestilling eller likeverd i reindrifta ikke er viktig for Sametinget .
Ii danne ahte dásseárvu dahje ovttadássásašvuohta boazodoalus ii livččii deaŧalaš Sámediggái .
I stedet for å definere likestillingsutfordringer særskilt , tar hele meldingen utgangspunkt i at samisk reindrift er
Dan sadjái go meroštallat dásseárvohástalusaid sierra , de lea olles dieđáhusas váldojuvvon vuolggasadjin dat ahte sámi boazodoallu lea
- en viktig familiebasert næring og
- deaŧalaš bearašvuđot ealáhus ja
- at den er en essensiell språk- og kulturbærer .
- ahte dat lea mearkkašahtti deaŧalaš giella- ja kulturguoddi .
Dette helhetlige perspektivet inkluderer kvinner i næringen !
Dát ollislaš perspektiivva siskkilda nissonolbmuid ealáhusas !
Sametinget ser nødvendigheten av å ha fokus på disse hovedelementene for å oppnå en helhetlig og overordnet politisk tilnærming i utformingen av reindriftspolitikken .
Sámediggi oaidná dárbbašlažžan bidjat fokusa dáid váldoosiide juksan dihte ollislaš ja bajimuš politihkalaš lagadeami boazodoallopolitihka hábmemis .
Dette innebærer et fokus på den familiebaserte reindrifta , der familier i kraft av sijte-institusjonen deltar i det daglige arbeidet med reindrifta .
Dát mearkkaša bearašvuđot boazodoalu fokuserema , man oktavuođas bearrašat siida-ásahusa vuođul servet boazodoalu beaivválaš bargguide .
Reindriftas kunnskap er tradisjonskunnskap som tilegnes gjennom et liv i reindriften .
Boazodoalu máhttu lea árbediehtu maid olbmot ohppet eallima bokte boazodoalus .
Kunnskapen i reindrifta kan man forenklet sagt dele opp i siidadoallu og báikedoallu .
Boazodoalu máhtu sáhttá eaŋkalastojuvvon juohkit siidadoallun ja báikedoallun .
Arbeid i siidadoallu omhandler kunnskap tilegnet gjennom det konkrete arbeidet med flokken , herunder gjeting , skilling , kalvemerking , flytting etc. .
Barggus siidadoalus lea sáhka máhtu birra maid leat ožžon konkrehta barggu bokte ealuiguin , guođoheami , rátkima , miessemearkuma , johtima jna. oktavuođas .
Til báikedoallu hører arbeidsoppgaver som blant annet opplæring av barn og unge , innhenting av råvarer til bruk i duodji , produksjon av duodji , matlaging og ervervelse av råvarer til matproduksjon .
Báikedollui gullet barggut nugo earret eará mánáid ja nuoraid oahpahus , duodjeávdnasiid viežžan , duddjon , málesteapmi ja ávdnasiid viežžan borramušbuvttadeapmái . Dáid doaimmaid bokte boazodoalus servet sámi stuorrabearrašat árbevirolaš bearašvuđot boazodollui .
Gjennom alle virksomhetene i reindrifta inkluderes de samiske storfamiliene i den tradisjonelle familiebaserte reindriften .
Mánáin , nissonolbmuin ja almmáiolbmuin buohkain lea lunddolaš sadji doppe ja sii barget latnjalagaid .
Kunnskap i og om siida- og báikedoallu representerer selve grunnlaget for en vellykket familiebasert reindrift .
Máhttu siida- ja báikedoalus ja daid birra lea lihkostuvvan bearašvuđot boazodoalu dovdomearka .
Jeg vil understreke at det selvfølgelig er mange kvinner som beveger seg i siidadoallu og menn i báikedoallu , og disse to arbeidsenhetene er heller ikke så klart adskilt i det virkelige liv som fremstilt her .
Mun áiggun deattuhit ahte dieđusge leat ollu nissonolbmot mat leat mielde siidadoalus , ja albmát fas báikedoalus , ja dát guokte doalu eai maid leat nu čielgasit sirrejuvvon duohta eallimis nugo dás čalmmustuvvo .
Poenget er å gi en fremstilling av de tradisjonelle arbeidssfærene .
Dás lea deaŧalaš válddahallat daid árbevirolaš bargguid .
Dette bekrefter vel det jeg sa innledningsvis om at det er viktig at vi snakker om likeverd .
Dát duođašta ge dan maid mun dadjen álggus ahte lea deaŧalaš hállat ovttaárvosašvuođa birra .
I den samiske reindriftskulturen har reinslakting lange tradisjoner for å utnytte alle reinens ressurser .
Sámi boazodoallokultuvrras leat bohccuid njuovvamis guhkes árbevierut ávkkástallat bohccuin ollásit .
Bestemmelsene for slakteprosessene gjør det vanskelig og kostbart dersom reineierne selv skulle røyke og tørke kjøtt for salg .
Mearrádusat njuovvanproseassaid várás váttásmahttet ja divrudit , dalle go boazodoallit ieža áiggošedje suovastit ja goikadit bierggu vuovdima várás .
Sametinget er av den oppfatning at det må legges til rette for kommersiell feltslakt slik at kjøtt og råvarer kan produseres for markedet på måter som muliggjør en bredere ressursutnytting av rein .
Sámedikkis lea dat oaidnu ahte gávpenjuovvamiid fertešii láhčit nu ahte bierggu ja eará ávdnasiid sáhttá buvttadit vuovdimii nie ahte lea buoret vejolašvuohta ávkkástallat bohccoresurssaiguin .
Sametinget mener disse utfordringene bør løses slik at det åpnes for arbeidsplasser og inntjening av alle medlemmene i familiene .
Sámediggi oaivvilda ahte dáid hástalusaid berre čoavdit nie ahte bearašlahtuide rahppojuvvojit bargosajit ja dienasvejolašvuođat .
Dette ville sannsynligvis medført et økonomisk løft for næringa , og det viktigste av alt - at verdifull tradisjonell slakte- og foredlingsmetoder av mat , samt råstoff til duodji bevares og videreutvikles .
Dát livččii várra buoridan ealáhusa ekonomiija , ja buot deaŧaleamos livččii - ahte mávssolaš árbevirolaš njuovvan- ja nállašuhttin ­vuogit borramuša ektui , ja duoji ráhkadanávdnasat suodjaluvvošedje ja viidáset ovddiduvvošedje .
Sametinget er også opptatt av at slakteriene håndterer slakteprosessen på en slik måte at all nødvendig råstoff til duodji .
Sámediggi oaivvilda maiddái ahte njuovahagat galggašedje čađahit njuovvanproseassa nu ahte buot dárbbašlaš ávdnasat duodjái váldojuvvošedje .
Dette er bare et av mange eksempler på at dagens slaktestrukturer ikke ivaretar kvinners arbeidsplass i reindrifta .
Dát lea dušše okta ovdamearka máŋgga ovdamearkka gaskkas dasa ahte otnáš njuovvanvuohki ii gozit nissonolbmuid bargosajiid boazodoalus .
Gode markedsføringstiltak er viktig .
Buorit vuovdalandoaibmabijut leat deaŧalaččat .
De er også svært kostbare .
Dát šaddet maiddái hui divrrasin .
De senere årene har reindriftsavtalene avsatt midler til markedsføringstiltak for reinkjøtt .
Maŋimuš jagiin leat boazodoallošiehtadusa bokte várrejuvvon ruđat bohccobierggu vuovdalandoaibmabijuide .
I den forbindelse har sametingsrådet etterlyst markedsføringstiltak også rettet mot andre reinprodukter enn kjøttet .
Dien oktavuođas lea Sámediggeráđđi váillahan vuovdalandoaibmabijuid maiddái earáge boazobuktagiid go dušše bierggu várás .
En sterkere satsing på for eksempel duodji vil både bidra til å rekruttere kvinner til reindrifta samtidig som kunnskapen om bearbeiding av råstoff fra reinen og duodji ivaretas og nyttiggjøres .
Nannoset áŋgiruššan ovdamearkka dihte duoji ektui rekrutterešii nissonolbmuid boazodollui dan seammás go máhttu ráhkadanávdnasiid ektui bohccos ja duojis gozihuvvošii ja šattašii ávkin .
Å skape et bærekraftig inntektsgunnlag for duodji , bør være et relevant tiltak i likestillingsdebatten .
Nana ceavzilis dienasvuođu háhkan duodjái berrešii leat lunddolaš doaibmabidju dásseárvoságastallama oktavuođas .
Vi er også opptatt av at produsent- og grossistleddet ansvarliggjøres i dette arbeidet .
Mis lea maiddái beroštupmi oččodit buvttadeddjiid ja grossagávpelađđasa váldit ovddasvástádusa dán barggus .
Dette realiserer vi gjennom å gi støtte til markedsføring innenfor rammen av investerings- og utviklingstilskudd .
Dán duohtan dahkat mii dan bokte go addit doarjaga vuovdaleapmái investeren- ja ovddidandoarjjarámmaid siskkobealde .
Vi har også mange andre utfordringer når det gjelder duodji .
Mis leat maiddái ollu eará hástalusat duoji ektui .
Sametinget gir i underkant av 14 mill støtte til duodjitiltak i året .
Sámediggi addá masá 14 miljon ru doarjagiid duodji ­doaibmabijuide jahkái .
Vi synes det er viktig med gode duodji-opplæringsarenaer , samt etableringer- og utvikling av eksiterende duodjivirksomheter .
Min mielas lea deaŧalaš ahte livčče buorit duodjeoahpahusarenat , ja dasto ahte dálá duodjedoaimmat evaluerešuvvosedje ja ovddiduvvošedje .
Sametinget har fått innspill om at det er nødvendig med felles regionale duodjiverksteder , og jeg kan godt forstå at dette ønskes av mange .
Sámediggi lea ožžon rávvagiid das ahte dárbbašuvvošedje oktasaš regionála duodjebájit , ja mun sáhtán bures áddet ahte máŋgasat daid sávvet .
Utfordringen er ikke å investere i slike verksteder .
Hástalussan ii leat dán lágan bájiid investeren .
Utfordringen per i dag er at vi ikke har midler til driftskostnadene for slike verksteder .
Hástalussan odne lea dat go mis eai leat ruđat dán lágan bájiid doaibmagoluid várás .
Jeg er veldig opptatt av at rekrutteringen til reindrifta er god .
Munnje lea hui deaŧalaš ahte rekrutteren boazodollui livččii buorre .
Hvis rekrutteringsgrunnlaget svekkes , svekkes hele næringen .
Jos rekrutterenvuođđu fuotnána , de goarránivččii olles ealáhus .
Til nå har rekrutteringen i reindrifta vært god , men dette gjelder ikke alle områder .
Dán rádjai lea rekrutteren boazodollui leamaš buorre , muhto visot ii leat buorre .
Sametinget er bekymret for rekrutteringen til reindrift på lengre sikt .
Sámediggi lea fuolas go geahččá rekrutterema boazodollui guhkkit áiggi vuollái .
Reindrifta trenger ung og kompetent arbeidskraft .
Boazodoallu dárbbaša nuorra ja gelbbolaš bargonávccaid .
Uten planmessige tiltak vil det i enkelte distrikter kunne utvikles en situasjon med manglende kulturell kontinuitet og manglende kompetanse .
Almmá doaibmabidjoplánaid haga sáhttet muhtin orohagat gártat dakkár dillái ahte dain váilugoahtá kultuvrralaš oktilašvuohta ja gelbbolašvuohta .
Et tiltak vil være tilrettelegging av generasjonsoverganger .
Okta doaibmabidju livččii láhčit sohkabuolvamolsunortnegiid .
Reindriftsloven har åpnet muligheten til å etablere en rekrutteringsandel i tilknytning til en sijteandel .
Boazodoalloláhka addá vejolašvuođa ásahit rekrutterenoasi siidaoasi oktavuhtii .
Sametinget er opptatt av at den nye bestemmelsen i reindriftsloven følges opp gjennom virkemiddelordningene i reindriftsavtalen .
Sámediggái lea deaŧalaš ahte dat ođđa mearrádus boazodoallolágas čuovvoluvvo váikkuhangaskaoapmeortnegiid bokte boazodoallošiehtadusas .
Den største andelen av dagens reindriftskvinner er i fulltids- eller deltidsarbeid utenfor reindrifta .
Stuorámus oassi otná boazodoallonissonolbmuin lea ollesáigge- dahje oasseáiggebarggus olggobealde boazodoalu .
I de fleste tilfellene er familiene blitt avhengig av denne faste inntekten .
Eanaš dáhpáhusain lea bearaš sorjavaš dán bistevaš dietnasis .
Sametinget mener at virkemiddelordningene må tilrettelegges for at også disse kvinnene får muligheten til i perioder å delta i reindrifta uten å miste inntekt .
Sámediggi oaivvilda ahte váikkuhangaskaoapmeortnegat fertejit láhččojuvvo dasa ahte dát nissonolbmot ožžot vejolašvuođa muhtumin leat mielde boazodoalus almmá massit dietnasa .
Sametinget mener at staten er medansvarlig for at kvinners posisjon er svekket i reindriften .
Sámediggi oaivvilda ahte stáhtas maiddái lea ovddasvástádus das ahte nissonolbmuid sadji boazodoalus lea hedjonan .
Det bør derfor tilføres friske midler til reindriftsavtalen for å løse utfordringene med å få reindriftskvinner tilbake til næringen .
Danne fertejit boahtit ođđa ruđat boazodoallošiehtadussii dusten dihtii daid hástalusaid mat čuožžilit go galgá oažžut boazodoallonissonolbmuid ruovttoluotta ealáhussii .
Dersom dette ikke gjøres vil verdifull tradisjonell reindriftskunnskap som kvinner besitter stå i fare for å svekkes og i verste fall gå tapt , og rekruttering av unge til næringa likeså .
Jus dat ii dahkkojuvvo , de sáhttá hedjonit ja vel jávkat ge dat árvvolaš árbediehtu boazodoalu birra , mii nissonolbmuin lea , ja sáhttá maiddái šaddat váttis oažžut nuoraid álgit boazodollui .
Det er viktig å understreke at en satsing på báikedoallu ikke må gå på bekostning av den eksisterende virkemiddelordningen i reindrifta , og heller ikke bidra til en stereotypifisering av kvinnerollen .
Lea deaŧalaš deattuhit ahte áŋgiruššan báikedoaluin ii galgga duvdet eret dálá váikkuhangaskaoapmeortnegiid boazodoalu várás , ii ge galgga váikkuhit dasa ahte nissonolbmuid rolla stereotiipejuvvo .
Ordningene må gi kvinner og barn stor grad av valgfrihet .
Ortnegat galget addit nissonolbmuide ja mánáide stuorra válljenmuni .
I Sametingets årlige innspill til reindriftsavtalen har vi som mål å påpeke viktigheten av å finne mulige finansieringsløsninger som kan bidra til å rekruttere flere kvinner og barn til reindriften .
Sámedikki jahkásaš evttohusain boazodoallošiehtadussii lea min mihttomearri čujuhit man dat lea deaŧalaš ahte gávdnat vejolaš ruhtadančovdosiid mat sáhttet váikkuhit dasa ahte eanet nissonolbmot ja mánát álget boazodollui .
Det er nødvendig å arbeide planmessig med likestillingsutfordringer i reindriftsnæringen .
Ferte bargat ulbmillaččat boazodoalu dásseárvohástalusaiguin .
Det vil derfor være avgjørende for en helhetlig reindriftspolitikk at reindriftskvinner også er synlig i tillitsverv og i arenaer der beslutninger om reindriften tas .
Danne lea vealtameahttun ollislaš boazodoallopolitihkkii ahte boazodoalu nissonolbmot maiddái oidnojit luohttámušdoaimmain ja eará sajiin gos mearrádusat boazodoalu ektui dahkkojuvvojit .
I denne sammenheng er det naturlig å måtte vurdere å integrere begrepene báikedoallu og siidadoallu ved en revidering av reindriftsloven .
Dán oktavuođas lea lunddolaš fertet árvvoštallat oažžut mielde doahpagiid báikedoallu ja siidadoallu go boazodoalloláhka ođasmahttojuvvo .
Sametingsrådet understreker at det er viktig at begrepet hjemles i lov i sin hele og fulle mening .
Sámediggeráđđi deattuha deaŧalažžan ahte doaba oažžu vuoigatvuođavuođu láhkii ollislaš áddejumis .
Dette var noe av det du vil finne om likestilling i " sametingsrådets melding om samisk reindrift " .
Dát lea oassi das mii boahtá ovdan dásseárvvu birra sámediggeráđi dieđáhusas sámi boazodoalu birra .
Så over til : Andre fremtidige politiske utfordringer . Reindriftsavtalen er viktig instrument for å iverksette politiske prioriteringer .
Ja de : Boahtteáiggi eará politihkalaš hástalusat Boazodoallošiehtadus lea deaŧalaš reaidun politihkalaš vuoruhemiid čađaheamis .
Avtalen har gjennom årenes løp støttet mange gode formål særlig i forhold til produksjon og infrastrukturelle ( gjerder , reindriftsanlegg , gjeterhytter osv ) tiltak .
Šiehtadus lea máŋggaid jagiid dorjon ollu buriid áigumušaid earenoamážit buvttadeami ja vuođđostruktuvrralaš ( áiddiid , boazodoallorusttegiid , guođohanbarttaid jna. ) doaibmabijuid ektui .
Reindriftsavtalens økonomiske rammer har imidlertid ikke inkludert kvinner og unge i reindrifta på en god nok måte .
Boazodoallošiehtadusa ekonomalaš rámmat eai leat dattetge searvvahan boazodoalu nissonolbmuid ja nuoraid doarvái bures .
Blant annet er jeg skuffet over at barnehagetilskuddet og utdanningsstipendet er avviklet .
Mun lea earret eará beahtahallan go mánáidgárdedoarjja ja oahppostipeanda lea heaittihuvvon .
Reindriftsavtalen legger føringer for en næring , hvis kulturaspekt og næringsgrunnlag , er beskyttet gjennom nasjonal lovgivning og internasjonal konvensjoner .
Boazodoallošiehtadus bidjá láidestusaid dákkár ealáhussii , man kultuvrabealli ja ealáhusvuođđu lea suodjaluvvon nationála lágaid ja riikkaidgaskasaš konvenšuvnnaid bokte .
Reindrifta er en urfolksnæring .
Boazodoallu lea álgoálbmotealáhus .
Reindriftsretten er knyttet opp mot samisk etnisitet .
Boazodoallovuoigatvuohta čatnasa sámi čearddalašvuhtii .
Reindriftsavtalens rammer skal ivareta reindriftas bærekraft i dens fulle bredde , ikke bare ivareta reindrifta som en ren kjøttprodusent .
Boazodoallošiehtadusa rámmat galget fuolahit boazodoalu ceavzilvuođa ollislaččat , ii dušše fuolahit boazodoalu buhtes biergobuvttadeaddjin .
Sametinget ser nødvendigheten med en nær forestående revidering av reindriftsloven .
Sámediggi atná deaŧalažžan ahte boazodoalloláhka ođasmahttojuvvo fargga .
SRU II er ferdigstilt , vi har fått en ny plan- og bygningslov og ved siste revidering av reindriftsloven ble ikke en fremtidig reindriftsforvaltning vurdert slik det opprinnelige målet var .
Sámi vuoigatvuođalávdegotti II čielggadus lea gárvvis , ja mis lea dál ođđa plána- ja huksenláhka ja go boazodoalloláhka maŋimusat ođasmahttojuvvui , de ii árvvoštallojuvvon boahttevaš boazodoallohálddašeapmi nu mo álggos lei áigumuššan .
I arbeidet med en ny reindriftslov , ser jeg muligheten til å påvirke loven slik at den ivaretar kvinners rettsikkerhet i reindrifta bedre enn dagens lovgivning .
Ođđa boazodoallolága barggus oainnán vejolašvuođa váikkuhit lága nu ahte dat fuolaha nissonolbmuid riektesihkkarvuođa boazodoalus buorebut go dálá láhka .
Jeg ser i seminarprogrammet at det er lagt inn et eget innlegg om reindriftsloven i morgen .
Oainnán semináraprográmmas ahte ihttin galgá leat sáhkavuorru boazodoalu birra .
Det blir interessant .
Šadde miellagiddevaš .
Uten at jeg tror at jeg foregriper morgendagens innlegg for mye , vil jeg rette fokus på noen av utfordringene ved dagens lov .
Vaikke vel in jáhke gal ahte seaguhan menddo sakka ihttá sáhkavurrui , de áiggun čalmmustahttit muhtun hástalusaid dálá lága ektui .
Reindriftsloven av i dag er kjønnsnøytral .
Boazodoalloláhka lea dál neutrála sohkabeliid ektui .
Loven forskjellsbehandler ikke kvinner når det gjelder etablering i reindrifta .
Láhka ii vealat nissonolbmuid boazodollui álggaheami oktavuođas .
Jeg vil likevel peke på noen svakheter i reindriftsloven sett i forhold til likestilling mellom kjønn .
Dattetge háliidan čujuhit muhtun heajus beliid boazodoallolágas dásseárvvu ektui sohkabeliid gaskkas .
På mange vis kan man si at reindriftsretten er en fødselsrett .
Máŋgga dáfus sáhttá dadjat ahte boazodoallovuoigatvuohta lea riegádusvuoigatvuohta .
Retten til reinmerke har personer som har foreldre eller besteforeldre som eier rein og en sijteandel .
Vuoigatvuohta boazomerkii lea olbmuin geaid váhnemiin dahje ádjáin / áhkuin leat bohccot ja siidaoassi .
Videre er det et krav at reinen du eier skal være knyttet til en sijteandel eller en sideordnet rekrutteringsandel ( Reindriftslov § 32 Retten til reinmerke ) .
Viidáseappot gáibiduvvo ahte dat bohccot mat gullet dutnje , galget gullat siidaoassái dahje buohtalas rekrutterenoassái ( boazodoallolága § 32 vuoigatvuohta boazomerkii ) .
Ved ekteskapsinngåelse overføres ofte kvinners rein inn i ektefellens / samboers sijteandel .
Náitaleami oktavuođas sirdojuvvojit dávjá nissonolbmo bohccot náittosguoimmi / elošteaddji siidaoassái .
Ved et eventuelt ekteskapsopphør , sikres ikke kvinner rett til å eie rein , dersom tidligere ektefelle eller andre slektninger med sijteandel gir tillatelse til å ha kvinnens rein i sin sijteandel .
Vejolaš earráneami oktavuođas ii sihkkarastojuvvo nissonolbmo vuoigatvuohta beassat eaiggáduššat bohccuid , jus ovddeš náittosguoibmi dahje eará fuolkkit geain leat siidaoassi , suvvet nissonolbmo atnit bohccuid sin siidaoasis .
Det innebærer at ved ekteskapsbrudd mister kvinnen sin reindriftsrett , sin arv !
Dat mearkkaša ahte earráneami oktavuođas massá nissonolmmoš su boazodoallovuoigatvuođa , su árbbi !
Dette gjelder selvfølgelig begge kjønn , men etter dagens praksis rammer dette langt flere kvinner enn menn .
Dát guoská dieđusge goappašiid sohkabeliide , muhto dálá geavada geažil dát čuohcá mealgat eanet nissonolbmuide go almmáiolbmuide .
En ny reindriftslov bør sikre kvinner ( og menn ) som har fått reinmerke som barn , videre rett til å eie rein ved skillsmisse .
Ođđa boazodoalloláhka berre sihkkarastit nissonolbmuid ( ja almmáiolbmuid ) geat leat mánnán ožžon boazomearkka , viidáset vuoigatvuođa earráneami oktavuođas .
En annen svakhet vel loven er det faktum at det ikke gis utvidede rammer til de sijteandelene som eies av begge ektefellene i lag , versus de som eies av en person .
Lága nubbi heajos bealli lea dat duohtavuohta ahte eai addojuvvo viiddiduvvon rámmat daidda siidaosiide maid goappašat náittosguoimmit eaiggáduššet ovttas , dan ektui maid okta olmmoš eaiggáduššá .
Bestemmelsene for reinbeitedistriktets årsmøtet er et godt eksempel på at likestilling mellom kjønnene ikke blir ivaretatt .
Orohaga jahkečoahkkima mearrádusat leat buorre ovdamearkan dasa ahte dásseárvu sohkabeliid gaskka ii leat fuolahuvvon .
Årsmøtet behandler blant annet forvaltningen av distriktets resurser og er et sentralt internt styringsorgan for reindrifta .
Jahkečoahkkin meannuda earret eará orohaga resurssaid hálddašeami ja lea boazodoalu deaŧalaš stivrenásahus .
Hver sijteandel har 5 stemmer på årsmøtet , uavhengig om begge ektefellene er ansvarlige ledere av sijteandelen , eller om sijteandelen eies av en ansvarlig leder ( reindriftslov § 49 Distriksårsmøte ) .
Juohke siidaoasis leat 5 jiena jahkečoahkkimis , beroškeahttá das ležžet go goappašat náittosguoimmit siidaoasi ovddasvástideaddji jođiheaddjit , vai oamasta go ovddasvástideaddji jođiheaddji siidaoasi ( boazodoallolága § 49 orohatjahkečoahkkin ) .