pere/sami_parallel huggingface dataset:
Drøftingen av språkbruk på offentlige veiskilt tar utgangspunkt i to forhold: på den ene side kan man undersøke, hvilke stedsnavn og hvilket språk som benyttes på skilt og på den andre side om samiskspråklig terminologi er godtatt på offentlige skilt på lik linje med norsk.
Go almmolaš galbbaid giellaanu guorahallá, de leat das guokte beali: nuppe dáfus sáhttá guorahallat, makkár báikenamat ja man gillii adnojuvvojit galbbain, ja nuppe dáfus lea maiddái jearaldat, leago sámegiela terminologiija dohkkehuvvon almmolaš galbbaide buohtalagaid dárogiel tearpmaiguin.
Skilt som Statens vegvesen kaller ikke-geografiske skilt, serviceskilt og opplysningstavler er typiske skilt som kan inneholde språklige termer.
Galbbat, maid luoddaeiseválddit gohčodit ii-geográfalaš galban, bálvalusgalban ja diehtotávvalin, leat dakkárat, main leat gielalaš tearpmat.
Språkbruken på slike skilt hører derfor også inn under samelovens språkregler.
Danin dakkár galbbaid giellaatnui váikkuhit maiddái sámelága giellanjuolggadusat.
Bilde 1. Eksempler på sk. ikke-geografiske skilt, som viser at noen ganger er samiske termer
Govva 1. Ovdamearkan ng. ii-geográfalaš galbbat, mat čájehit ahte muhtumin
tatt med, men ikke alltid.
sámegiel tearbma lea váldojuvvon vuhtii galbemis, muhto ii álo.
Bildene til venstre og i midten er fra Kautokeino og skiltene til høyre fra Nesseby kommune.
Govat gurutbealde ja gasku leat Guovdageainnu suohkanis ja olgešbeale galbbat leat Unjárgga gielddas.
Bilde 2. Eksempler på serviceskilt, hvor samisk term noen ganger er godtatt parallelt med den
Govva 2. Ovdamearkkat ng. bálvalusgalbbain, main muhtumin lea sámegiella tearbma
norske termen, men ikke alltid.
dohkkehuvvon buohtalagaid dárogiel tearpmain, muhto ii álo.
Til venstre er et eksempel fra Porsanger, i midten fra Nesseby og til høyre fra Karasjok.
Ovdamearkkat leat gurutbealde Porsáŋggus, gasku Unjárggas ja olgešbealde Kárášjogas.
Bruken av stedsnavn på serviceskilt reguleres etter reglene i stedsnavnloven.
Bálvalusgalbbaid báikenamaid atnu mearriduvvo báikenammalága mielde.
5.2.2 Samiske stedsnavn og stedsnavnloven
5.2.2 Sámi báikenamat ja báikenammaláhka
I tillegg til samelovens språkregler har vi i Norge også stedsnavnloven som trådte i kraft 1991 (Stadnamnlova 1990).
Sámelága giellanjuolggadusaid lassin Norggas lea maiddái báikenammaláhka, mii bođii fápmui jagi 1991 (Stadnamnlova 1990).
Norge er det eneste landet i Norden som har en stedsnavnlov.
Norga lea áidna riika Davviriikkain, gos lea báikenammaláhka.
Det er viktig å legge merke til at denne loven gjelder for hele landet.
Fuomášan veara lea dat, ahte báikenammaláhka guoská olles Norgii.
Med grunnlag i denne loven har samiske stedsnavn lovbeskyttelse ikke bare i det samiske forvaltningsområdet, men alle steder der samiske stedsnavn er i bruk (jf. stedsnavnloven § 9-2).
Danin sámi báikenamaid láhkasuodji ii fátmmas dušše fal sámegiela hálddašanguovllu suohkaniid, muhto buot guovlluid, gos sámi báikenamat leat anus (gč. báikenammalága § 9-2).
I det samiske forvaltningsområdet har samiske stedsnavn dobbelt lovvern, fordi både samelovens språkregler og stedsnavnloven lovbeskytter bruk av samiske stedsnavn i det offentlige.
Sámegiela hálddašanguovllus lea sámi báikenamain rievtti mielde duppal láhkasuodji, daningo sihke sámelága giellanjuolggadusat ja báikenammaláhka nannejit sámi báikenamaid virggálaš anu.
Ifølge stedsnavnlovens § 9-2 skal:
Báikenammalága § 9-2 celko báikenamaid anu birra ná:
samiske og kvenske stadnamn som blir nytta blant folk som bur fast på eller har næringsmessig tilknyting til staden, til vanleg brukast av det offentlege t.d. på kart, skilt, i register saman med eventuelt norsk namn.
Almmolaš orgánat galget geavahit omd. kárttain, galbbain ja registariin dárogiel namaid lassin maiddái dakkár sámi ja kveana namaid, maid guovllu olbmot, geat orrot fásta dahje geain lea ealáhusa vuođul oktavuohta dan báikái, geavahit.
Ifølge § 7-3 i forskrifter til stedsnavnloven skal «i forvaltningsområdet for samisk språk rekkjefølgja vere samisk, norsk, kvensk».
Báikenammalága láhkaásahusaid § 7-3 mielde sámegiela hálddašanguovllus galget báikenamat merkejuvvot dán ortnegis: sáme-, dáro-, kveanagiella.
I vegmyndighetenes egne retningslinjer, i den såkalte skiltnormalen er denne rekkefølgen gjentatt som hovedregel i forvaltningsområdet for samisk språk (se f.eks. Trafikkskilt 2012a, 57).
Luoddaeiseválddiid iežaset rávvagiin, ng. galbanormálas geardduhuvvo dát seamma ortnet váldonjuolggadussan sámegiela hálddašanguovllus (omd. Trafikkskilt 2012a, 57).
Når man drøfter navnebruk på skilt og om samiske navn er akseptert på veiskilt, er det også relevant å huske på, at stedsnavnene i undersøkelsesområdet noen ganger er i bruk enten på et, to eller tre språk.
Go galbbaid báikenammaanu guorahallá ja dan, leatgo sámi namat váldon mielde galbbaide, de lea relevánta muitit, ahte báikenamat sáhttet leat guorahallanguovllus anus muhtumin ovtta, guovtti dahje golmma gillii.
Ifølge forskrifter § 6 til stedsnavnloven står det følgende: «Når eit namneobjekt har berre eit samisk namn, eit kvensk namn eller eit norsk namn, skal dette namnet brukast utan omsetjing eller tilpassingar.
Jus báikkis lea namma dušše fal sámegillii, de báikenammalága láhkaásahusaid § 6 mielde dan nama galgá atnit virggálaš oktavuođain iige nama galgga jorgalit dahje heivehit eará gillii.
» I praksis betyr det, at hvis et veiskilt bare har samisk navn, så mangler ikke norsk navn, fordi stedet ikke har et norsk navn.
Geavadis dat mearkkaša dan, ahte jus omd. Luoddagalbbas lea sámegiel namma, de das ii dábálaččat váillo dárogiel namma, daningo dan báikkis ii dalle leat dárogiel namma.
Bilde 3. Eksempler på samiske stedsnavn i Karasjok, Kautokeino og Tana.
Govva 3. Ovdamearkkat sámi báikenamain Kárášjogas, Guovdageainnus ja Deanus.
Disse stedene har ingen parallelle norske eller kvenske navn.
báikkiin eai leat buohtalasnamat dáro- ja/dahje kveanagillii.
Skiltene er satt opp etter stedsnavnlovens forskrifter § 6.
Báikenamat leat galbejuvvon báikenammalága láhkaásahusaid § 6 mielde.
På den annen side når et veiskilt bare har et norsk navn, er dette navnet nødvendigvis ikke det eneste navnet stedet har, men i mange tilfeller er det samiske navnet ennå ikke godkjent som parallellnavn på skiltet.
Go fas luoddagalbbas lea dušše fal dárogiel namma, de lea dávjá sáhka dan birra, ahte sámi namma ii leat dohkkehuvvon vel buohtalasnamman galbbaide.
Bilde 4. Norske navn i Nesseby, Kåfjord og Porsanger.
Govva 4. Dárogiel namat Unjárggas, Gáivuonas ja Porsáŋggus.
Nyborg heter på samisk Rovvejohka, Skardalen er Skárfvággi og Stabbursnes er Rávttošnjárga.
Rovvejohka, Skardalen -nama buohtalasnamma lea Skárfvággi ja Stabbursnes lea Rávttošnjárga.
Før stedsnavnloven trådte i kraft, ble grender i samiske områder skiltet bare med norske navn.
Ovdal go báikenammaláhka bođii fápmui, de olles sámi guovllu gilinamat leat leamaš dohkkehuvvon almmolaš galbbaide dušše fal dárogillii.
Dette forholdet har en historisk, navnepolitisk bakgrunn, men i denne sammenhengen er det ikke mulig å drøfte dette nærmere (se jf. Helander 2008, 2009a, 2009b;
Dán dillái leat historjjálaš, nammapolitihkalaš sivat, muhto dán oktavuođas ii leat vejolaš vuodjut duogášdillái dárkileappot (gč. eanet omd. Helander 2008; 2009a, 2009b;
2013a;
2013a;
2013b).
2013b).
Denne språkpolitikken påvirker fortsatt valg av språk på veiskilt, som den kvantitative analysen i kapittel 5.4 viser.
Dát nammapolitihkalaš historjá váikkuha ain erenoamážit luoddagalbbaid giellaválljemii nugo kapihttala 5.4 kvantitatiivvalaš analysa čájeha.
I følge stedsnavnlovens § 9-1, skal offentlige organer benytte stedsnavnenes godkjente eller vedtatte skrivemåter.
Báikenammalága § 9-1 mielde almmolaš orgánat galget atnit báikenamaid mearriduvvon čállinvugiid.
Hvis noen stedsnavn ikke tidligere har fått fastsatt en godkjent skrivemåte for offentlig bruk, skal det etter reglene i stedsnavnloven først vedtas en skrivemåte og den vedtatte skrivemåte skal benyttes i offentlig sammenheng.
Jus man nu báikenammii ii leat ovddežis juo virggálaš anus dohkkehuvvon čállinvuohki, de báikenammalága § 5 mielde čállinvuohki galgá álggos mearriduvvot. Dat mearriduvvon čállinvuohki galgá dasto váldojuvvot almmolaš atnui.
Fremdeles er situasjonen den i de fleste kommuner i det samiske området, at kommunene må behandle navnesaker, slik at skrivemåter for grende- og bygdenavn på samisk blir vedtatt av kommunen.
Norgga beale Sámis lea ain dat dilli eanaš guovlluin, ahte suohkanat galget vuos gieđahallat báikenammalága § 5-2 mielde giliid ja eará ássanguovlluid sámegiel namaid ja mearridit daid čállinvugiid.
Derfor er det ofte slik, at hvis navnet på en grend eller bygd er skrevet på norsk på skiltet, har kommunen nødvendigvis ikke ennå vedtatt skrivemåten på det samiske grendenavnet.
Dan dihte jus luoddagalbbas lea dušše fal dárogiel namma, de sivvan sáhttá leat dat, ahte suohkan ii leat vel mearridan sámegiel gilinama čállinvuogi.
Navnene på bilde 4, Nyborg og Skardalen, er eksempler på at kommunene ikke har vedtatt den samiske skrivemåten Rovvejohka og Skárfvággi på grendene, selv om navnesakene er sendt til kommunene i henhold til stedsnavnloven.
Gova 4 namat Nyborg ja Skardalen leat dakkár ovdamearkkat, ahte suohkanat eai leat mearridan gilinamaid sámegiel čállinvugiid Rovvejohka ja Skárfvággi báikenammalága mielde, vaikko nammaáššit leat dan lága mielde sáddejuvvon daidda suohkaniidda máŋga jagi dassái juo mearrideapmái.
På den annen side kan det være at kommunen allerede har vedtatt den samiske skrivemåten på grendenavnet, men Statens veivesen har ikke tatt dette til etterretning ved skilting.
Nuppe dáfus fas sáhttá leat nu, ahte suohkan lea juo mearridan gilinammii buohtalas sámegiel nama čállinvuogi, muhto geaidnodoaimmahat ii leat váldán vuhtii dan sámegiela čállinvuogi almmolaš galbbain.
Et slikt eksempel er navnet Stabbursnes på bilde 4, der navnet Rávttošnjárga er vedtatt av Porsanger kommune som parallelt samisk navn allerede i 1993. Det er 20 år siden navnevedtaket ble fattet, men det samiske parallellnavnet er fortsatt ikke tatt hensyn til i skiltingen (Helander 2013a).
Dakkár ovdamearka lea govas 4 namma Stabbursnes, masa Porsáŋggu gielda lea mearridan juo jagi 1993 buohtalas sámi namman Rávttošnjárga. Nammamearrádusas leat gollan juo guoktelogi jagi, muhto dát sámegiel namma ii leat velge váldon vuhtii galbemis (vrd. maiddái Helander 2013a).
Det fins et sentralt stedsnavnregister (SSR) i Norge, som er opprettet etter kravene i stedsnavnloven (jf. stedsnavnloven § 12).
Norggas lea almmolaš báikenammaregisttar (ng. SSR), mii lea báikenammalága gáibádusaid mielde ásahuvvon (vrd. báikenammalága § 12).
I dette registret finner man godkjente og vedtatte skrivemåter av stedsnavn.
Dán registaris leat dohkkehuvvon ja mearriduvvon báikenamaid čállinvuogit.
SSR er åpen for alle brukere (se http://www.statkart.no/Kart/Stedsnavn/Sentralt-stadnamnregister-SSR/).
SSR lea rabas buohkaide (g č.http://www. statkart.no/Kart/Stedsnavn/Sentralt-stadnamnregister SSR).
Formålet med stedsnavnregistret er at alle offentlige organer og andre som skal bruke godkjente og vedtatte navneformer, skal undersøke stedsnavn i registret og bruke navn i tråd med stedsnavnloven.
Báikenammavuorkká ulbmilin lea, ahte buot almmolaš orgánat ja earát, geat galget atnit dohkkehuvvon ja mearriduvvon nammahámiid, galget dárkkistit báikenamaid dán registaris ja atnit namaid báikenammalága mielde.
I denne artikkelen er status på vedtak av navn undersøkt nettopp i SSR-registret.
Dán artihkkalis lea namaid mearrideami stáhtus dárkkistuvvon aiddo fal SSRregistaris.
5.2.3 Kommuneloven og to- og trespråklige navn på kommuner
5.2.3 Suohkanláhka ja suohkaniid guovtte- ja golmmagielat namat
I forvaltningsområdet for samisk språk har kommuner offentlige kommunenavn på to språk og i Porsanger kommune er kommunenavnet på tre språk.
Sámegiela hálddašanguovllu suohkaniin leat virggálaš namat guovtti gillii, ja Porsáŋggu gieldda namma lea golmma gillii.
Bilde 5. I forvaltningsområdet for samisk språk er de offisielle kommunenavnene på to eller tre
Govva 5. Sámegiela hálddašanguovllu suohkaniin leat virggálaš namat guovtti dahje golmma gillii.
Kommunenavnet vedtas ikke i henhold til reglene i stedsnavnsloven, men på grunnlag av kommuneloven (Kommuneloven 1992).
Suohkaniid namat eai mearriduvvo báikenammalága mielde, muhto suohkanlága mielde (Kommuneloven 1992).
Ifølge § 3-3 i kommuneloven avgjøres endring i en kommunes navn av Kongen.
Suohkanlága § 3-3 mielde suohkana nama rievdadeami mearrida Gonagas.
I praksis har Kommunaldepartementet vedtatt to- og trespråklige kommunenavn.
Geavadis suohkaniid guovtte- ja golmmagielat namaid lea mearridan Gielddadepartemeanta.
Før navnene på kommunen vedtas skal uttalelser innhentes fra den eller de berørte kommunene.
Ovdal go suohkana namat mearriduvvojit, de berre viežžat cealkámušaid dan suohkanis dahje dain suohkaniin, maidda ášši guoská.
Offentlig bruk av kommunenavn reguleres av samelovens språkregler (jf. også Helander 2001).
Suohkannamaid virggálaš atnui váikkuhit sámelága giellanjuolggadusat (vrd. maiddái Helander 2001).
5.2.4 Veimyndighetenes retningslinjer: skiltnormalen
5.2.4 Luoddaeiseválddiid rávvehusat: galbanormála
I tillegg til stedsnavnloven og språklover reguleres språkbruk på trafikkskilt av veiloven og dens forskrifter.
Báikenamma- ja giellalágaid lassin johtolatgalbbaid giellaatnui váikkuhit ng. luoddaláhka ja dan láhkaásahusat.
Med hjemmel i skiltforskriften er det samlet tekniske bestemmelser og retningslinjer i skiltnormalen. Den fastsettes av Vegdirektoratet.
Luoddaláhkaásahusaid vuođul ráhkaduvvon njuolggadusat leat čohkkejuvvon ng. galbanormálii (dár. skiltnormalen), man Luoddadirektoráhtta mearrida.
Bestemmelsene skal følges av alle skiltmyndigheter, også kommunene og politiet (Trafikkskilt 2012a, 3).
Galbanormála galget luoddaeiseválddit, suohkanat ja politiija čuovvut (Trafikkskilt 2012a, 3).
I denne sammenhengen drøfter vi kort hvilke retningslinjer som fins i skiltnormalen angående samisk språk og samiske stedsnavn.
Dán oktavuođas guorahallat oanehaččat, makkár njuolggadusat leat sámegiela ja sámi báikenamaid ektui galbanormálas.
Klare instrukser på hvilken måten samelovens språkregler må tas hensyn til spesielt ved trafikkskilt, som inneholder språklige termer eller informasjon, mangler i veiloven og retningslinjene.
Čielga rávvagat, mo sámelága giellanjuolggadusat berrešedje váldojuvvot vuhtii erenoamážit dakkár johtolatgalbbain, main leat gielalaš tearpmat dahje makkár nu dieđut, orrot váilume luoddaláhkateavsttas ja rávvehusain.
I de generelle bestemmelsene i skiltnormalen drøftes språkbruk på skiltene, men det legges vekt på bruken av bokmål og nynorsk (Trafikkskilt 2012b, 37–38).
Galbanormála oppalaš mearrádusain guorahallojuvvo galbbaid giellaatnu, muhto das giddejuvvo fuomášupmi girje- ja ođđadárogiela atnui (Trafikkskilt 2012b, 37–38).
Tospråklig termbruk på grunnlag av samelovens språkregler i kommunene i forvaltningsområdet for samisk språk er ikke nevnt i skiltnormalen.
Guovttegielat tearbmaatnu sámegiela hálddašanguovllu suohkaniin sámi giellalága vuođul ii oba namuhuvvoge galbanormálas.
Bruk av flerspråklige stedsnavn er nevnt i veimyndighetenes bestemmelser.
Máŋggagielat báikenamaid atnu gal lea váldon vuhtii luoddaeiseválddiid rávvehusain.
Det gis klare regler og begrensninger for bruk av flerspråklige stedsnavn.
Galbanormálas addojuvvojit sihke rávvagat ja ráddjehusat máŋggagielat báikenamaid anu birra.
Bestemmelsene er basert på stedsnavnloven (Trafikkskilt 2012a, 54–57).
Dat mearrádusat leat báikenammalága vuođul ráhkaduvvon (Trafikkskilt 2012a, 54–57).
Ifølge skilnormalen kan det benyttes tre språk på stedsnavnskilt, men det bør ikke benyttes mer enn to språk på orienteringstavler, vegvisere og avstandsskilt. (Trafikkskilt 2012a, 57).
Galbanormála rávvehusaid mielde báikenammagalbbain sáhttá atnit golbma giela, muhto diehtotávvaliin, luodda- ja gaskačujuhangalbbain ii galgga atnit eambbo go guokte giela (Trafikkskilt 2012a, 57).
Ifølge § 7-4 i forskrifter til stedsnavnloven heter det: “Der det av praktiske årsaker er særskilt vanskeleg å bruke fleire namn, skal det ved valet mellom norsk, samisk og kvensk leggjast vekt på kva for eit namn som har lengst tradisjon og er best kjent på staden.
Báikenammalága láhkaásahusain § 7-4 celko, ahte jus praktihkalaš sivaid geažil lea erenoamáš váttis atnit máŋga nama, de sáme-, dáro- ja kveanagiela gaskkas nama válljedettiin galgá deattuhit, guđemuš namas lea guhkimus árbevierru ja guđemuš nama dovdet buoremusat dan báikkis.
” Språkvalgprinsippet i forskriftene er også nevnt i skiltnormalen, men presiseringen “av praktiske årsaker er særskilt vanskeleg ” i § 7-4 i forskriftene, er ikke nevnt i skiltnormalen.
Dát láhkaparagráfa giellaválljenprisihppa lea namuhuvvon maiddái galbanormálas, muhto láhkaásahusaid § 7–4 deattuhus “ praktihkalaš sivaid geažil erenoamáš váttis ” ii leat galbanormálas namuhuvvon.
Der er det endret til: Når det er nødvendig å velge mellom norsk, samisk og kvensk navn, skal det legges vekt på hvilket navn som har lengst tradisjon og er best kjent på stedet.
Das celko baicce ná: Go lea dárbbašlaš válljet dáro-, sáme- ja kveanagiela nama gaskkas, de galgá deattuhit, guđemuš namas lea guhkimus árbevierru ja guđemuš nama dovdet buoremusat dan báikkis.
(Trafikkskilt 2012a, 57).
(Trafikkskilt 2012a, 57).
Denne regelen er derfor klart svakere enn det som er regelen i § 7-4 i forskrifter til stedsnavnloven.
Dát njuolggadus lea dan dihte čielgasit láivvit go mii lea báikenammalága láhkaásahusaid § 7-4.
I skiltnormalen er det også tatt hensyn til § 7 fjerde ledd i forskrifter til stedsnavnloven. Ifølge denne paragrafen behøver det norske navnet ikke være med dersom det er en fornorsket form av det samiske eller kvenske navnet, skiller seg lite fra det, og ikke er i vanlig bruk i den norske formen, f.eks. norsk Skaidi av samisk Skáidi.
Galbanormálas čuvvojuvvo maiddái báikenammalága láhkaásahusaid § 7 njealját oasi njuolggadus, man mielde dárogiela namanai sáhttá guođđit eret virggálaš anus čuovvovaš dáhpáhusain: dárogiel namma ii dárbbaš leat mielde, jus dat namma lea sámi dahje kveana namas dáruiduhttojuvvon hápmi, earrána unnán das iige leat dábálaš anus dárogiel hámis, omd. dárogiel Skaidi sámi namas Skáidi.
Innarbeidede norske navn, som f.eks. Kautokeino og Karasjok, kan ikke velges bort.
Sajáiduvvan dárogiel namaid, nugo omd. Kautokeino ja Karasjok, ii sáhte válljet eret.
Det fins også regler om mengden og rekkefølgen av navnene i skiltnormalen (Trafikkskilt 2012a, 57).
Galbanormálas leat maiddái njuolggadusat namaid meari ja ortnega birra (Trafikkskilt 2012a, 57).
I områder med flerspråklig skilting og hvor det er fastsatt både fjern- og regionalmål, bør vanligvis bare ett av disse målene benyttes.
Go adnojuvvojit máŋggagielat galbbat ja dain leat mearriduvvon atnit sihke doppit ja lagat guovllu báikkiid namat, de berre dábálaččat dušše juoppá goappá guovllu namma adnojuvvot.
På skilt der det blir brukt mer enn ett navn, skal vedtaksmyndigheten fastsette rekkefølgen av navnene.
Go galbbas adnojuvvo eanet go okta namma, de mearridanorgána mearrida namaid ortnega.
Ved fastsetting av rekkefølgen skal en ta hensyn til språkbruken på stedet.
Báikki giellaatnu berre váldot dás vuhtii.
I forvaltningsområdet for samisk språk skal rekkefølgen være samisk – norsk – kvensk.
Sámegiela hálddašanguovllus galget namat leat dán ortnegis: sáme-, dáro- ja kveanagiella.
Regelen angående rekkefølgen av navnene følger § 7-3 i forskrifter til stedsnavnloven.
Báikenamaid ortnegii guoskevaš njuolggadus čuovvu báikenammalága láhkaásahusaid § 7-3.
Det er verdt å legge merke til at det ikke nevnes i skiltnormalen at flerspråklig stedsnavnbruk gjelder ikke bare kommuner i forvaltingsområdet for samisk språk, men at dette gjelder også andre områder, der navnebruken oppfyller kriteriene i § 9-2 i stedsnavnloven (jf. også kapittel 5.2.2).
Lea mearkkašan veara, ahte galbanormálas ii namuhuvvo, ahte máŋggagielat báikenamaid atnu ii guoskka dušše fal sámegiela hálddašanguovllu suohkaniidda, muhto buot eará guovlluide maiddái, gos nammaatnu deavdá báikenammalága § 9-2 eavttuid (gč. maiddái kapihttala 5.2.2).
5.3 Kategorisering av veiskilt i følge Statens vegvesens instrukser
5.3 Luoddagalbbaid luohkkájuohku Statens Vegvesen galbameroštallama mielde
I den kvantitative analysen av trafikkskilt undersøker vi på hvilke skilt og på hvor mange skilt samisk språk og samiske stedsnavn er benyttet.
Dán artihkkala kvantitatiivvalaš analysas guorahallojuvvo, makkár galbbain ja man máŋga galbbas adnojuvvojit sámegiella ja sámi báikenamat.
Klassifiseringen av skilt bygger på Statens vegvesens interne retningslinjer (Trafikkskilt 2012a og b).
Galbbaid klassifiserema vuođđun leat Stáda geaidnodoaimmahaga siskkáldas rávvehusat (Trafikkskilt 2012a ja b).
Nedenfor forklares kort klassifiseringen som analysen er basert på.
Dás vuollelis čilgejuvvo oanehaččat galbajoavkkuid juohku, mii lea analysa vuođđun.
En annen tilnærmingsmetode ville være å analysere, hvilke samiske termer og stedsnavn som benyttes, og hvor mange ganger hver term og hvert navn er brukt i skiltingen.
Nubbi vuohki lahkonit dán fáttá livččii analyseret, makkár sámegiel tearpmat ja báikenamat leat adnon ja man gallii guhtege tearbma ja báikenamma lea biddjon galbii.
Denne tilnærmingsmåten ville kreve en mer omfattende undersøkelse enn hva som er mulig i denne sammenheng.
Dát lahkonanvuohki gáibidivččii mihá viidát suokkardallama, go masa dán oktavuođas lea vejolaš vuoddjut.
Figur 5.1 i kapittel 5.4.9 viser et eksempel på kvantitativ analyse som er basert på kombinasjon av stedsnavn og forskjellige skilttyper.
Dan lassin govus 5.1 kapihttalis 5.4.9 lea ráhkaduvvon ovdamearkan, mo galbbaid kvantitatiivvalaš guorahallama sáhttá lahkonit maiddái nu, ahte ovttaskas báikenamat leat vuolggasadjin ja daid atnu guorahallojuvvo iešguđegelágan galbajoavkkuin.
I skiltgruppen ikke-geografiske skilt, er analysen begrenset til å berøre termbruk.
Ii-geográfalaš galbbaid guorahallan lea ráddjejuvvon nu, ahte analyseret tearmaanu.
Bruken av stedsnavn analyseres ikke i denne gruppen.
Báikenamaid guorahallan lea dan joavkkus guđđojuvvon eret.
I serviceskilt-gruppen er tabellene differensiert slik, at bruk av stedsnavn og språklige termer analyseres hver for seg.
Bálvalusgalbbain leat tabeallat sirrejuvvon nu, ahte báikenamaid atnu ja gielalaš tearpmaid atnu guorahallojuvvojit sierra.
Skilt som viser til private bedrifter, er ikke tatt med i analysen fordi navn på bedrifter velges av private rettsubjekter.
Analysas leat čuldojuvvon eret galbbat, mat čujuhit priváhtta fitnodagaide, daningo fitnodagaid namaid vállje priváhta riektesubjeakta.
Et slikt term- og navnevalg reguleres ikke med språk- eller stedsnavnloven.
Dakkár tearbma- ja nammaválljen ja maiddái giellaatnu ii gula giellalága iige báikenammalága njuolggadusaide.
Skiltene blir analysert på bakgrunn av følgende inndeling, og en kort beskrivelse av de ulike skiltgruppene nevnes her:
Analysas leat mielde čuovvovaš galbajoavkkut, ja dás leat daid galbbaid váldodovdomearkkat namuhuvvon oanehaččat:
5.4 Skiltspråk – analyse av språkvalg på veiskilt
5.4 Galbagiella – galbbaid giellaanu analysa
5.4.1 Skilt på administrative grenser: riks-, fylkes- og kommunegrenseskilt
5.4.1 Hálddahuslaš rájiid galbbat: riikka-, fylkka- ja suohkanrádjegalbbat
I analysen drøfter vi tre typer grenseskilt: riks-, fylkes- og kommunegrenseskilt.
Analysas guorahallojuvvojit golmmalágan hálddahusrádjegalbbat: riikka-, fylkka- ja suohkanrádjegalbbat.
I kommunene som er med i analysen, er det til sammen 5 skilt som viser til riksgrensen.
Guorahallanguovllu suohkaniin leat oktii buot 5 riikkarádjegalbba.
På alle skilt er rikets navn bare på norsk.
Buot galbbain lea riikka namma dušše fal dárogillii.
For riksgrenseskiltene i undersøkelsesområdet er det typisk, at skiltene ikke er enhetlige.
Dutkanguovllu riikkarádjegalbbaide lea mihtilmas, ahte dat eai leat galbejuvvon ovttalágan vuogi mielde.
I Kautokeino kommune er det et blått-hvitt skilt som ligner på fylkes- og kommunegrenseskilt og to skilt som ligner på vanlige stedsnavnskilt.
Guovdageainnu suohkanis lea fylkka- ja suohkanrádjegalbbaid lágan alit-vilges galba ja guokte dábálaš báikenammagalbba málle mielde ráhkaduvvon galbba.
I Karasjok kommune er det to gult-svart skilt.
Kárášjoga gielddas leat fas guokte fiskes-čáhppes galbba.
I Tana kommune er det to grenseoverganger, men det mangler riksgrenseskilt på disse stedene.
Deanu gielddas leat guokte riikarastildanbáikki, muhto dain eai leat makkárge riikkarádjegalbbat.
Ifølge skiltnormalen skal riksgrenseskiltet gjengi riksvåpenet og to navneformer – bokmål og nynorsk eller bokmål og samisk. (Trafikkskilt 2012c, 96).
Galbanormála mielde berrešii riikkarádjegalbbas leat riikka vearjogovva ja namma goappáge dárogillii dahje girjedárogillii ja sámegillii (Trafikkskilt 2012c, 96).
Bilde 6. Riksgrenseskilt i Kautokeino kommune.
Govva 6. Riikkarádjegalba Guovdageainnu suohkanis.
Navnet er både på bokmål og nynorsk, mens
Galbbas lea riikka namma sihke girje-
det samiske navnet Norga ikke er akseptert.
ja ođđadárogillii, muhto sámegiel riikkanamma Norga ii leat dohkkehuvvon mielde.
Utformingen av riksgrenseskiltet i Kautokeino kommune på bilde 6 følger retningslinjene i skiltnormalen.
Govas 6 čájehuvvon galba Guovdageainnu suohkanis čuovvu hámi dáfus luoddaeiseválddiid rávvehusaid.
Likevel følger ikke navnevalget rådet i skiltnormalen, fordi riksnavnet ikke er skrevet på samisk men på nynorsk.
Nammaválljen ii leat dattetge dán galbbasge rávvehusaid mielde, daningo riikkanamma ii leat čállon sámegillii muhto ođđadárogillii.
I forskningsområdets andre riksgrenseskilt er riksnavnet skrevet bare på bokmål.
Analysaguovllu eará riikkarádjegalbbain lea riikka namma čállojuvvon dušše fal girjedárogillii.
Det er således inkonsekvens både i utformingen og navnebruk på analyseområdets riksgrenseskilt.
Dutkanguovllu suohkaniid riikkarádjegalbbain lea ain dievaslaš eahpesystemáhtalašvuohta sihke galbbaid hámis ja nammaanus.
I undersøkelsesområdet er det fylkesgrenseskilt i tre kommuner. Alle skiltene ligger ved grensepassering fra Finland til Norge.
Buot dát galbbat leat seammás maiddái riikkarájiid alde, namalassii go Suomas boahtá Norgga beallái dán golmma suohkanii.
I denne analysen hører også Kåfjord kommune i Troms fylke med, men det fins ikke fylkesgrense i denne kommunen.
Dán analysii gullá maiddái Gáivuona suohkan Romssa fylkkas, muhto dan suohkanis ii leat fylkkarádji.
Derfor er ikke Troms fylkes grenseskilt med i analysen.
Danin Romssa fylkkarádjegalba ii leat mielde analysas.
Totalt er det fire skilt som viser til Finnmark fylke.
Finnmárkku fylkka namma namuhuvvo oktii buot njealji galbbas.
På alle skiltene er fylkesnavnet skrevet bare på norsk, og det samiske parallellnavnet på fylket er ikke tatt med.
Buot galbbain lea fylkka namma dušše fal dárogillii iige ovttage fylkkarádjegalbbas leat sámegiel buohtalasnamma dohkkehuvvon mielde.
Bilde 7. Navnet på Finnmark fylke er bare på norsk på fylkesgrenseskiltene i kommuner som
Govva 7. Finnmárkku fylkka namma lea guorahallanguovllu almmolaš fylkkarádjegalbbain dušše
er med i analysen
dárogillii.
Etter samelovens språkregler hører de fire nordligste fylkeskommunene, Finnmark, Troms, Nordland og Nord-Trøndelag under forvaltningsområdet for samisk språk (FAK 2013).
Sámelága giellanjuolggadusaid mielde gullet njeallje davimus fylkkasuohkana, Finnmárku, Romsa, Nordlánda ja Davvi-Trøndelága, sámegiela hálddašanguvlui (FAK 2013).
Verd å merke seg er at Finnmark fylkeskommune benytter parallelle navn på f.eks. sin logo, brevpapir og fylkeskommunens hjemmeside på internett som bilde 8 viser.
Lea mearkkašan veara, ahte omd. Finnmárkku fylkkagielda geavaha sámi buohtalasnama iežas logoin omd. reiveárkkain ja Finnmárkku fylkkagieldda ruovttusiiddus interneahtas nugo govas 8 čájehuvvo.
På trafikkskilt er ikke det samiske parallellnavnet på fylket tatt hensyn til.
Johtolatgalbbain ii leat sámi buohtalasnamma váldon vel atnui.
Bilde 8. Navn på Finnmark fylkeskommune på to språk
Govva 8. Finnmárkku fylkkagieldda namma guovtti gillii.
Den tredje skiltgruppen for administrative grenser, som er med i analysen, er kommunegrenseskilt.
Goalmmát hálddahuslaš rájiid galbajoavku, mii lea mielde dutkamušas, leat suohkanrájiid galbbat.
I undersøkelsesområdet er det til sammen 25 kommunegrenseskilt, og 18 av skiltene er på to språk, tre skilt er på tre språk og på fire skilt er kommunenavnet skrevet bare på norsk.
Guorahallanguovllu suohkaniin leat oktii buot 25 suohkanrádjegalbba, ja 18 dain galbbain leat guovtti gillii, golbma (3) galbba leat golmma gillii ja njealji (4) galbbas lea suohkana namma merkejuvvon dušše dárogillii.
Porsanger kommune er den eneste av de seks kommunene som har kommunenavn offisielt på tre språk (se bilde 5).
Porsáŋggu gielda lea áidna gielda dán guđa suohkanis, mas lea suohkannamma virggálaččat golmma gillii (gč. gova 5).
Allikevel fordeler kommunegrenseskiltene i Porsanger seg slik, at halvparten (3/6) av skiltene er på tre språk og de andre tre (3/6) skiltene har kommunenavn bare på norsk.
Dattetge suohkanrádjegalbbaid atnu juohkása Porsáŋggus nu, ahte bealli (3/6) galbbain leat galbejuvvon golmma gillii, ja bealli (3/6) leat ain dušše dárogillii.
Porsanger kommune er også den eneste av disse kommunene som har det norske kommunenavnet øverst.
Porsáŋgu lea maiddái áidna suohkan, gos dárogiel namma lea bajimusas suohkanrádjegalbbain.
I de andre kommunene er det samiske kommunenavnet øverst.
Eará suohkaniin lea sámegiela suohkannamma bajimusas.
Praksisen med samisk navn øverst følger reglene i stedsnavnlovens forskrifter § 7-3, der det står at rekkefølgen av navnene i forvaltningsområdet for samisk språk skal være: samisk, norsk og kvensk.
Galbenvuohki, mas sámegiela namma lea bajimusas, čuovvu báikenammalága láhkaásahusaid § 7-3, man mielde sámegiela hálddašanguovllus galget báikenamat merkejuvvot dán ortnegis: sáme-, dáro-, kveanagiella.
Ifølge skiltnormalen bør denne rekkefølgen brukes (Trafikkskilt 2012a, 57).
Galbanormála mieldenai dát ortnet berre čuvvojuvvot (Trafikkskilt 2012a, 57).
I Kåfjord, Kautokeino, Karasjok og Nesseby er alle kommunegrenseskilt på to språk, slik at kommunenes offentlige tospråklige navn er tatt hensyn til på disse skiltene.
Gáivuonas, Guovdageainnus, Kárášjogas ja Unjárggas leat suohkaniid virggálaš guovttegielat namat váldon vuhtii suohkanrádjegalbbain daningo buot suohkanrádjegalbbat leat galbejuvvon guovtti gillii.
Kommunenes offisielle navn er også skiltet i forhold til rekkefølgen av navnene slik som nevnt i forskrifter § 7-3, med det samiske navnet øverst.
Suohkana namat leat maiddái merkejuvvon galbbaide báikenammalága láhkaásahusain ja galbanormálas namuhuvvon ortnega mielde.
Tana kommune har seks kommunegrenseskilt, og fem av disse (5/6) har samisk og norsk kommunenavn, mens et skilt fortsatt bare har norsk kommunenavn.
Deanu gielddas leat guhtta suohkanrádjegalbba, ja viđa galbbas (5/6) lea suohkana namma guovtti gillii, muhto ovtta galbbas (1/6) lea Deanu gieldda namma ain dušše dárogillii.
5.4.2 Tunellnavneskilt
5.4.2 Tuneallaid galbbat
I undersøkelsesområdet er det både i Kåfjord og Porsanger to tuneller.
Dutkanguovllus leat Gáivuonas ja Porsáŋggus guokte tunealla.
Disse stedene har til sammen fire skilt.
Dain tuneallain leat oktii buot njeallje galbba.
Fordelingen av tunellnavnene er slik at begge tunellene i Kåfjord har navn på to språk, men i Porsanger har begge tunellene bare norsk navn.
Tuneallaid namaid merken juohkása nu, ahte Gáivuonas lea goappáge tunealla namma guovtti gillii ja fas Porsáŋggus lea goappáge tuneallas namma dušše dárogillii.
Halvparten (4/8 eller 50 %) av tunellnavneskiltene følger dermed samelovens språkregler og stedsnavnloven.
Bealli (4/8 dahje 50 %) tuneallanamain, namalassii Gáivuona suohkana tuneallanammagalbbat, čuvvot danin sámelága giellanjuolggadusaid ja báikenammalága.
Den andre halvdelen, som er satt opp i Porsanger kommune gjør ikke det.
Nubbi bealli, namalassii Porsáŋggu gieldda tuneallanammagalbbat, eai čuovo báikenammalága njuolggadusaid.
5.4.3 Vanlige stedsnavnskilt
5.4.3 Dábálaš báikenammagalbbat
Under kategorien vanlige stedsnavnskilt er den største gruppen skilt som viser til grender eller bygder.
Dábálaš báikenammagalbbaid joavkkus leat stuorámus oassi galbbain dakkárat, mat čujuhit giliide, ja danin dain galbbain leat gilinamat.
I tillegg er i kategorien vanlige stedsnavnskilt også skilt, som viser til f.eks. naturlokaliteter som elver og fjellområder eller artefakter som f.eks. bruer.
Dábálaš báikenammagalbbaid jovkui gullet maiddái galbbat, mat čujuhit omd. luonddubáikkiide nugo johkii, várreguvlui dahje artefávttaide nugo šaldái.
Bilde 9. Vanlige stedsnavnskilt i Nesseby, Karasjok og Tana.
Govva 9. Dábálaš báikenammagalbbat Unjárggas, Kárášjogas ja Deanus.
Til venstre er parallelle
Gurutbealde govas
bygdenavn, i midten et elvenavn og til høyre parallelle navn på en bru.
lea galbejuvvon gilli, gaskamuš govas johka ja olgešbealde lea šaldi.
Ifølge opplysninger fra veimyndigheter hører også skilt med f.eks. informasjon om hvor mange meter over havet lokaliteten ligger, til kategorien vanlige stedsnavnskilt.
Stáda geaidnodoaimmahaga dieđuid mielde maiddái galbbat, main lea omd. diehtu, man máŋga metera meara bajábealde mii nu báikkiid lea, gullet dábálaš báikenammagalbbaid jovkui.
Derfor er stedsnavn på slike skilt regnet med i denne gruppen.
Danin dakkár galbbaid báikenamat leat dán analysas rehkenastojuvvon mielde dán jovkui.
I Tana kommune er et skilt med informasjon Riksgrense Finland 300 m. Dette skiltet ligner på serviceskilt og opplysningstavler, men ifølge opplysninger fra veimyndighetene hører dette skiltet også til vanlige stedsnavnskilt.
Dutkanguovllu galbbain lea maiddái okta galba Deanu gielddas, mas lea diehtun Riksgrense Finland 300 m. Dát galba muittuha bálvalusgalbbaid ja diehtotávvaliid, muhto geaidnodoaimmahaga dieđuid mielde dát galbanai meroštallojuvvo dábálaš báikenammagalban.
Derfor er riksnavnet Finland regnet med i tabellen 5.4.
Dán galbbas leat rehkenastán riikkanama Finland mielde tabellii 5.4.
Tall i denne tabellen viser hvor mange vanlige stedsnavnskilt det totalt er i disse seks kommunene.
Tabealla logut čájehit, man galle dábálaš báikenammagalbba leat oktii buot dan guđa suohkanis.
Disse tallene forteller ikke direkte hvor mange navn man finner på skiltene, fordi det samme navnet kan være skrevet på flere skilt hvis f.eks. en bygd er skiltet fra to eller flere retninger.
Dát logut eai njuolga muital dan, galle nama leat dain galbbain, daningo muhtumin sáhttá leat seamma namma máŋgga galbbas, jus omd. gilli lea galbejuvvon guovtti dahje máŋgga guovllus.
Man skulle forvente, at navnebruk ville være likt skiltet hvis samme stedsnavn er på flere skilt. Men det er ikke alltid
Vuorddehahtti livččii, ahte jus seamma báikenamma lea biddjon máŋgga galbii, de daid galbbaid nammaatnu livččii merkejuvvon ovtta vuogi mielde.
tilfelle, fordi f.eks. i Tana kommune er det fire vanlige stedsnavnskilt, som viser til bygda som har samisk navn Deanušaldi og norsk navn Tana bru. På tre skilt er bygdenavnet bare på norsk og på ét skilt forekommer begge parallellnavnene.
Ná ii dattetge álo leat, go omd. Deanu gielddas leat njeallje dábálaš báikenammagalbba, mat čujuhit gillái, man sámi namma lea Deanušaldi ja dárogiel namma Tana bru. Golmma galbbas lea gilinamma dušše fal dárogillii, ja ovtta galbbas lea gili goabbáge buohtalasnamma dohkkehuvvon mielde.
Således finner man fortsatt denne typen usystematisk skilting i denne kategorien.
Danin dán galbajoavkku galbendilis leat ain eahpesystemáhtalašvuođat.
I Kåfjord og Nesseby kommuner er det ingen vanlige stedsnavnskilt som har navn bare på samisk.
Gáivuona suohkanis ja Unjárgga gielddas ii leat oktage dábálaš báikenammagalba, mas lea namma čállojuvvon dušše sámegillii.
I disse kommunene er det enspråklige skilt, der stedsnavnet er på norsk.
Dáin suohkaniin leat ovttagielat galbbat, main lea namma čállojuvvon dárogillii.
I Nesseby kommune er det to skilt eller 13 % av skilt av denne gruppen på norsk.
Unjárgga gielddas leat guokte galbba dahje 13 % dán joavkku galbbain dárogillii.
Grendenavnet Nyborg (bilde 4) er det eneste i denne skiltkategorien som fortsatt ikke er skiltet på to språk. Dette fordi Nesseby kommune ennå ikke har vedtatt det samiske parallellnavnet Rovvejohka som offentlig skrivemåte.
Giláža namma Nyborg (gč. gova 4) lea áidna namma dán galbajoavkkus, mii ii leat vel guovtti gillii galbejuvvon, daningo Unjárgga gielda ii leat vel mearridan buohtalasnama Rovvejohka giláža virggálaš čállinvuohkin.
I Kåfjord kommune er den største andelen av vanlige stedsnavnskilt fortsatt bare på norsk, nemlig 92 % eller 11 skilt.
Gáivuona suohkanis lea stuorámus oassi dábálaš báikenammagalbbain ain dušše fal dárogillii, namalassii 92 % dahje 11 galbba.
I denne kommunen er ikke stedsnavnloven tatt hensyn til i navnebruk i denne kategorien. Etter reglene i loven skal kommunen vedta skrivemåten av samiske navn, og etter dette skal veimyndigheter bruke også samiske parallellnavn i skiltingen.
Dán suohkanis ii leat dáid galbbaid nammaanus vel váldon vuhtii báikenammaláhka, mii geatnegahttá suohkana mearridit maiddái sámi báikenamaid čállinvugiid ja dan maŋŋá luoddaeiseválddiid atnit maiddái sámi buohtalasnamaid galbemis.
Både i Nesseby og Kåfjord er det tospråklige skilt med samisk og norsk navn.
Sihke Unjárggas ja Gáivuonas leat guovttegielat galbbat, main leat namat sihke sáme- ja dárogillii.
I Kåfjord kommune er det bare et tospråklig, vanlig stedsnavnskilt (navneparet Olmmáivággi og Manndalen). Dette utgjør 8 % av denne skilttypen i kommunen.
Gáivuona suohkanis lea dattetge dušše fal okta guovttegielat, dábálaš báikenammagalba (nammabárra Olmmáivággi ja Manndalen), mii lea 8 % suohkana dán joavkku galbbain.
I Nesseby er de fleste stedene skiltet på to språk (87 %), slik at disse skiltene følger stedsnavnloven.
Unjárggas fas eanaš oassi dán joavkku galbbain (87 %) leat juo galbejuvvon guovtti gillii, mii čuovvu báikenammalága njuolggadusaid.
I Nesseby kommune følger rekkefølgen av navnene på skilt § 7-3 i forskrifter til stedsnavnloven og skiltnormalen.
Dáin galbbain nammaortnet čuovvu báikenammalága láhkaásahusaid § 7-3 ja galbanormála.
I fire kommuner, Kautokeino, Karasjok, Porsanger og Tana finner man vanlige stedsnavnskilt som har stedsnavn bare på samisk.
Njealji suohkanis, namalassii Guovdageainnus, Kárášjogas, Porsáŋggus ja Deanus, leat dábálaš báikenammagalbbat, main báikenamma lea čállojuvvon dušše fal sámegillii.
Som forklart i kapittel 5.2.2, representerer stedsnavn som er skiltet bare på samisk, steder som ikke har noen navn på norsk eller på kvensk (se på bilde 3).
Nugo juo kapihttalis 5.2.2 čilgejuvvui, de dat báikenamat, mat leat biddjon galbbaide dušše fal sámegillii, leat dakkár namat, maidda eai leat buohtalasnamat dáro- dahje kveanagillii (gč. gova 3).
Største parten av slike samiskspråklige skilt er satt opp i løpet av de siste årene, etter at både samelovens språkregler og stedsnavnloven har vært i kraft i 20 år.
Eanaš oassi dain ovttagielat sámegiel galbbain leat biddjon dál maŋimuš jagiid áigge, go sihke sámelága giellanjuolggadusat ja maiddái báikenammaláhka leat juo leamaš fámus moaddelogi jagi.
I Kautokeino kommune finner man 20 skilt med samisk navn. Dette er 91 % av skiltene i kommunen i denne kategorien.
Guovdageainnu suohkanis lea 20 galbbas báikenamma sámegillii, mii lea 91 % dán joavkku galbbain dan suohkanis.
På to skilt (9 %) er stedsnavnet på to språk.
Guovtti galbbas (9 %) lea báikenamma guovtti gillii.
Dette er navnet på den sentrale bygda i kommunen, Guovdageaidnu som også er skrevet med det norske navnet Kautokeino.
Dát lea guovddášgili Guovdageainnu namma, mas lea dárogiel nammahápmi Kautokeino maiddái mielde.
I Karasjok kommune er 9 skilt eller 69 % av skiltene i denne kategorien satt opp med samisk navn.
Kárášjogas leat 9 galbbas dahje 69 % dán joavkku galbbain sámegiel namma.
I tillegg er fire skilt eller 31 % av skiltene tospråklige.
Dan lassin leat njeallje galbba dahje 31 % galbbain guovtti gillii.
På disse fire skiltene er det et og samme navnepar, nemlig bygdenavnet Kárášjohka og Karasjok.
Dán njealji galbbas lea okta ja seamma nammabárra, namalassii gilinamma Kárášjohka ja Karasjok.
I Tana kommune er nesten halvparten, nemlig 27 skilt eller 46 % av vanlige stedsnavnskilt skiltet på samisk.
Deanu gielddas lea measta bealli, namalassii 27 galbba dahje 46 % dábálaš báikenammagalbbain dakkárat, main lea báikenamma sámegillii.
I Porsanger kommune er ét vanlig stedsnavnskilt eller 4 % av alle skiltene i denne gruppen skiltet bare på samisk.
Porsáŋggu gielddas lea okta dábálaš báikenammagalba dahje 4 % buot dán joavkku galbbain dušše sámegillii.
Porsanger kommune er den eneste kommunen i undersøkelsesområdet, der man finner vanlige stedsnavnskilt på tre språk.
Porsáŋggu gielda lea áidna dán guorahallanguovllu gielddain, gos dábálaš báikenammagalbbat leat golmma gillii.
I kommunen er 16 skilt eller 55 % av skiltene på tre språk.
Gielddas leat 16 galbba dahje 55 % galbbain golmma gillii.
På disse skiltene er alle tre vedtatte navn godkjent for offentlig bruk. Dette er i tråd med stedsnavnloven og skiltnormalen.
Dáin galbbain leat dohkkehuvvon buot golbma, mearriduvvon nama almmolaš atnui, mii čuovvu sihke báikenammalága ja galbanormála njuolggadusaid.
I Porsanger kommune er fortsatt 12 skilt eller 41 % av skiltene bare på norsk.
Porsáŋggus lea vel 12 galbbas dahje 41 % galbbain báikenamma dušše dárogillii.
I den gruppen fins det navn, som har vedtatte skrivemåter også på samisk og kvensk, men disse parallellnavnene er ennå ikke tatt hensyn til i skiltingen.
Dán joavkkus leat namat, maid čállinvuogit leat mearriduvvon sihke sáme- ja kveanagillii, muhto dát buohtalasnamat eai leat vel váldon vuhtii báikenammagalbbain.
I Tana kommune er fortsatt 20 skilt eller 34 % av vanlige stedsnavnskilt på norsk.
Deanu gielddas leat ain 20 galbba dahje 34 % buot dábálaš báikenammagalbbain dárogillii.
Samiske parallellnavn er ikke skiltet.
Sámi buohtalasnamat eai leat váldojuvvon daidda galbbaide.
En nærmere undersøkelse av vanlige stedsnavnskilt i Tana kommune viser, at det fins fortsatt en klar geografisk forskjell i kommunen i hvilke områder samiske stedsnavn er tatt med i denne skiltgruppen og i hvilke områder de ikke er akseptert.
Deanu gieldda dábálaš báikenammagalbbaid dárkilis guorahallan čájeha, ahte gielddas lea ain čielga geográfalaš erohus, gos sámi báikenamat leat váldojuvvon vuhtii dán joavkku galbbain ja gos fas eai.
Fra Tana bru og oppover elva i Tana kommune, nemlig i området som hører til tidligere Polmak kommune, har man i de siste årene skiltet flere bygder og samiske stedsnavn er tatt i offentlig bruk.
Deanu gielddas Deanušaldi gilis bajás, namalassii ovddeš Buolbmága gieldda hálddahusguovllus, leat maŋimuš jagiid áigge galbejuvvon olu gilážat ja sámi báikenamat leat váldon almmolaš atnui.
I andre områder i Tana kommune er ikke samiske parallellnavn på bygder tatt hensyn til i vanlige stedsnavnskilt, selv om skrivemåten av samiske navn kan være godkjent som f.eks. Vestertana ~ Deanodat eller vedtatt som f.eks. Torhop ~ Gohppi (1994).
Eará guovlluin Deanu gielddas eai leat gilážiid sámi báikenamat vel váldon vuhtii dábálaš báikenammagalbbain, vaikko sámi namaid čállinvuogit livččege juo dohkkehuvvon nugo omd. Vestertana ~ Deanodat dahje mearriduvvon nugo omd. Torhop ~ Gohppi (1994).
En del av skiltene er slike, der Tana kommune ennå ikke har vedtatt skrivemåter for samiske parallellnavn i henhold til reglene i stedsnavnloven.
Oassi dán joavkku galbbain leat dakkárat, ahte Deanu gielda ii leat vel mearridan sámi buohtalasnamaid čállinvugiid báikenammalága mielde.
I hele undersøkelsesområdet (unntatt Porsanger kommune) er det på vanlige stedsnavnskilt omtrent en femtedel eller 21 % av skiltene, som har navn på samisk og på norsk.
Olles guorahallanguovllus (earret Porsáŋggu gielddas) leat dábálaš báikenammagalbbain sullii viđadas dahje 21 % dakkár galbbat, mas lea sihke sámegiel ja dárogiel namma mielde galbbas.
Det er typisk for disse skiltene, at lokalitetenes opprinnelige navn er samiske navn. Som resultat av tidligere navnepolitiske tiltak er også norskspråklige navn blitt laget f.eks. ved at et samisk navn ble oversatt til norsk (som f.eks. Fanasgieddi &gt;Båteng i Tana kommune og Ođđajohka &gt;Nyelv i Nesseby kommune) eller at et navn, som brukes på norsk, er en eldre samisk skrivemåtetilpasning, som f.eks. Buolbmát &gt;Polmak (se nærmere i f.eks. Helander 2008;
Dáidda galbbaide lea mihtilmas, ahte báikkiid namat leat álgoálggus sámegillii ja ovddeš nammapolitihkalaš doaimmaid boađusin leat báikkiide dađistaga sajáidahttojuvvon maiddái dárogiel namat, omd. nu ahte sámi namma lea jorgaluvvon dárogillii (nugo omd. Fanasgieddi &gt; Båteng Deanu gielddas ja Ođđajohka &gt; Nyelv Unjárgga gielddas) dahje nu ahte namma, mii adnojuvvo dárogillii, lea rievtti mielde sámi nama boares čállinvuohkeheivehus, nugo omd. Buolbmát &gt; Polmak (eanet dán áššis omd. Helander 2008;
2009c;
2009c;
De norske navnene har lenge vært akseptert som de eneste navnene på trafikkskilt.
Dárogiel namat leat guhká leamaš dohkkehuvvon áidna namman johtolatgalbbaide.
Når de samiske navnene nå etterhvert blir akseptert i offentlig bruk, vil de språklige rettighetene til den samiske befolkningen bli tatt hensyn til og formålet med stedsnavnloven vil bli oppfylt.
Go sámi namat leat dál dohkkehuvvome virggálaš atnui, de váldojuvvojit sámiid gielalaš rievttit vuhtii ja báikenammalága ulbmilat leat ollašuvvame nugo dat galget.
På vanlige stedsnavnskilt utgjør samiske navn til sammen 57 skilt eller 38 % av skiltene, som er den største andelen i denne kategorien.
Dábálaš báikenammagalbbaid joavkkus leat sámegillii oktii buot 57 galbba dahje 38 %, mii lea stuorámus oassi dán joavkku galbbain.
Parallelle navn på samisk og norsk utgjør 32 skilt eller 21 % av skiltene, trespråklige navn på norsk, samisk og kvensk utgjør 16 skilt eller 11 % av skiltene og 45 skilt eller 30 % av skiltene er i disse kommunene bare på norsk.
Sámegillii ja dárogillii leat 32 galbba dahje 21 %, dáro-, sáme- ja kveanagillii leat 16 galbba dahje 11 % ja 45 galbba dahje 30 % galbbain leat dain suohkaniin dušše fal dárogillii.
Det er verdt å merke seg at det er betraktelige forskjeller mellom kommunene som tabell 5.4 viser.
Lea fuomášahtti, ahte suohkaniid mielde leat mearkkašahtti erohusat nugo tabealla 5.4 čájeha.
I Kåfjord kommune i Troms fylke er det bare på ét skilt eller i 8 % av skiltene, tatt hensyn til stedsnavnlovens krav om å akseptere også det samiske parallellnavnet i offentlig bruk.
Gáivuona suohkanis Romssa fylkkas lea dušše ovtta galbbas, mii vástida 8 % galbbain, váldojuvvon vuhtii báikenammalága gáibádus dohkkehit maiddái sámi buohtalasnama almmolaš atnui.
Totalt 92 % av skiltene i denne kategorien i Kåfjord kommune er fortsatt bare på norsk.
Oktii buot 92 % Gáivuona suohkana dán joavkku galbbain leat ain dušše fal dárogillii.
Situasjonen i kommunen ser også ut til å gjenspeile forskjellene mellom fylkene.
Dán suohkana dilli orošii čujuheame maiddái fylkkaid gaskasaš erohusaide.
Vegmyndighetene i Finnmark fylke har begynt å følge regelverket i stedsnavnloven ved språkvalg på vanlige stedsnavnskilt, men slik ser ikke ennå ut å være tilfelle i Troms fylke, ikke engang i Kåfjord kommune, som har hørt til forvaltningsområde for samisk språk siden 1992.
Finnmárkku fylkka geaidnodoaimmahat lea guorahallanguovllu suohkaniin váldigoahtán vuhtii báikenammalága njuolggadusaid dábálaš báikenammagalbbaid giellaanus, muhto nu ii oro dahkkon vel Romssa fylkkas, ii Gáivuona suohkanisge, mii lea gullan sámegiela hálddašanguvlui juo jagi 1992 rájes.
5.4.4 Veivisningsskilt
5.4.4 Luoddačujuhangalbbat
Veivisningsskilt forekommer vanligvis ved veikryss. I denne analysen er det to typer skilt i denne kategorien.
Luoddačujuhangalbbat leat dábálaččat luoddaearuin, ja dán analysa galbajoavkkus leat rievtti mielde guovttelágan galbbat.
Til den ene gruppen hører skilt, som lokalt viser til bygder i kommunen eller til andre nærliggende steder.
Nuppi jovkui gullet dat galbbat, mat čujuhit báikkálaččat suohkana giliide dahje eará lagašbirrasa báikkiide.
Slike skilt viser vanligvis til lokaliteter utenfor hovedveien.
Dat galbbat oahpistit dávjá váldoluottas earotbeallái.
Til den andre gruppen hører skilt, som viser til fjernmål og slike skilt viser derfor hvilken retning man bør følge.
Nuppi jovkui fas gullet galbbat, mat čujuhit dobbelii ja danin dat leat rávan luoddaearuin, guđe guvlui berre vuoddját dahje joatkit mátkki.
Det er laget tre tabeller av veivisningsskilt.
Luoddačujuhangalbbaid vuođul leat ráhkaduvvon golbma tabealla.