pere/sami_parallel huggingface dataset:
Anna moret seg da hun fortalte oss dette .
Ánná mielas lei dát somás muitalus .
Kl. 8.30 startet undervisningen .
Beal ovcci áigge iđđedis álggii oahpahus .
Vi hadde som vanlig i norsk skole tre timer med 10 minutters friminutt imellom .
Mis lei seamma oahpahusjuohku go dábálaš dáža skuvllas , namalassii golbma diimmu logi minuhtasaš bottuiguin gaskkahagaid .
Kl. 11 var det matpause .
Diibmu 11.00 lei boradanboddu .
Som regel besto frokost og formiddagsmat av brød , pålegg og melk , men av og til ble det servert kakao .
Dábálaččat ledje iđđedažžan ja ovdalgaskabeaiborramuššan láibi , suvli ja mielki , ja muhtumin ožžo kakao .
Etter måltidene en kålrotskive eller en gulrotbit .
Maŋŋá boradeami ožžo gállaruohtas- dahje rušpebihtá .
Kl. 11.30 var det tre nye undervisningstimer .
Diibmu 11.30 álge golbma velá oahpahusdiimmu .
Kl. 14.30 ble det servert middag .
Diibmu 14.30 ledje mállásat .
Etter middagen hadde elevene skiftevis enkelte plikter .
Maŋŋá mállásiid ledje ohppiin vurohagaid muhtun doaimmat .
Noen måtte hente melk , andre måtte til Tapio og hente varer , enkelte ryddet av middagsbordet , noen tørket kopper og ryddet serviset inn .
Muhtumat galge viežžat mielkki , earát fas manne Tapioi viežžat gálvvuid , muhtumat fas čorgejedje beavddi maŋŋá mállásiid , nuppit fas sihkko gohpaid ja rádje lihtiid .
Disse småjobbene var populære , det vanket alltid et eller annet etter endt arbeid , og når kulde og regn satte inn , var det deilig å kunne være litt lenger i kjøkkenregionen .
Dáidda smávvadoaimmaide liikojedje oahppit , go álo ožžo juoidá maŋŋá barggu , ja go ledje buollašat ja arvedálkkit , de lei vuogas beassat leat veaháš guhkit gievkkanossodagas .
Tiden inntil lekselesing ble ellers benyttet på forskjellig vis .
Áiggi bihtáidlohkamii golahedje máŋgga láhkai .
Enkelte elever gikk til sine slektninger i Sirma , andre lekte utendørs , mens andre igjen lekte i klasserommet .
Muhtun oahppit gallestalle fulkkiid Sirpmás , muhtumat duhkoradde olgun , ja nuppit fas duhkoradde klássalanjas .
Kl. 16 ble alle samlet .
Diibmu 16.00 čohkkiimet buohkaid .
De elevene som bodde i Sirma , var da gått hjem , slik at vi kunne klare oss med ett klasserom for lekselesing .
Ohppit geat orro Sirpmás , ledje mannan ruoktot , nu ahte dál birgiimet ovttain klássalanjain leaksolohkamii .
Fra første dag var en av oss tilstede under lekselesingen .
Álggu rájes juo lei álo nubbi munnos lanjas leaksolohkamis .
Da vår datter Anne Marie ble født 26.12.1950 , ble det Bill som tok denne del av jobben fast .
Go munno nieida , Ánne Márjá , riegádii 26.12.1950 , de dan rájes Bill doaimmahii dán barggu .
Hensikten med å være tilstede var tosidig : 1 .
Ulbmil leat lanjas lei guovtti sivas : 1 .
Det skulle være arbeidsro , og 2 .
Galggai leat bargoráfi , ja 2 .
Det skulle ydes hjelp
Galge veahki sáhttit bivdit
Etter hvert som barna følte seg ferdige med leksene sine , gikk de ut .
Dađistaga go mánát gerge bihtáiguin , de manne olggos .
Det var imidlertid bemerkelsesverdig hvor mange det var som satt og arbeidet like til kveldsmaten kl. 18 .
Ledje dattetge mearkkašahtti ollosat geat čohkkájedje ja barge gitta eahketborranáigái dii. 18.00 .
Ikke alt var pålagt arbeid , men de leste ekstra og de tegnet .
Eai buot barggut lean geatnegahtton barggut , muhto sii lohke viidáseappot ja sárgo .
Kveldsmaten vekslet mellom smørbrød og grøt to ganger pr. uke . ...
Eahketborramuššan lei jogo láibi dahje suohkat guktii vahkkus . ...
For å få ro om kvelden begynte Bill og jeg å lese for elevene .
Vai jaskkodit eahkedis , de álggiime moai Billiin lohkat ohppiide .
Vi skaffet oss endel barnebøker sørfra , mange av disse var klassikere , som vi kjente fra vår egen barndom , men vi kjøpte også inn nyere litteratur og forsøkte å lage elevbibliotek .
Moai fidniime moanat mánáidgirjjiid máddin , máŋggat ledje klassihkkarat , maid moai dovddaime iežame mánnávuođas , muhto moai osttiime maiddái ođđasut girjjiid ja geahččaleimme ohppiidgirjerádjosa ráhkadit .
De elevene som ikke forsto hva vi leste , sovnet ganske fort , mens andre lyttet intenst .
Ohppit geat eai ádden maid moai logaime , nohkke oalle fargga , ja earát fas guldaledje dárkilit .
Til slutt lukket øynene seg på de fleste , vi kunne si godnatt og liste oss ut .
Viimmat de eai šat bisson mánáid čalmmit rabasin , ja moai sáhtiimet sávvat buori ija ja njáhkalit olggos .
Sovesalene til barna ville nok ikke ha blitt godkjent i dag , hverken av helsemessige eller sikkerhetsmessige grunner .
Mánáid oađđensálaid gal eai livčče dán áigge dohkkehan , eai dearvvasvuođa eaige sihkkarvuođa sivaid geažil .
Selv tenkte vi ikke den gangen på kubikkmeter pr elev eller allergifremkallende stoffer , men dette med sikkerhet opptok oss svært .
Moai ieža gal ean dalle ádden smiehttat galle kubihkkamehtera juohke oahppi dárbbaša dahje allergiijašaddadeaddji ávdnasiid váruhit , muhto sihkkarvuođa moai gal goziheimme .
Det måtte fyres adskillige måneder av året .
Dola fertii boaldit eanaš mánuid jagis .
Veden lå stablet inne på sovesalene .
Muorat ledje bardojuvvon oađđensálaide .
Rundt ovnen måtte elevene også legge sennegraset som skulle bli tørt til neste dag .
Uvnna birra oahppit maiddái bidje gámasuinniid goikat nuppe beaivái .
Hvor lett kunne det ikke ha tatt fyr !
Lei stuorra várra ahte sáhtte buollát !
Det var strengt forbudt å leke med varmen , men vi vågde aldri å stole på at elevene etterkom dette .
Lei álfárot gildojuvvon dolain duhkoraddamis , muhto moai ean goassege duostan luohttit dasa ahte oahppit čuvvo dán gildosa .
Når 12 smågutter herjer som verst før leggetid , kan egentlig hva som helst skje . ...
Go 12 smávvagánddaža rigerejedje eahkedis ovdal nohkkanáigge , de sáhtii duođai vaikko mii dáhpáhuvvat . ...
Hushjelpenes faste jobb om morgenen var å legge i ovnene .
Biiggáid álgobargu iđđedis lei dola bidjat .
På internatet ble det raskt varmt , men oppe i brakka var det verre .
Internáhtta oalle fargga liegganii , muhto bráhka lei vearrát fidnet liegganit .
Der frøs blekkhusene i perioder hver eneste natt , og vi måtte tine dem på ovnen .
Doppe galbmojedje bleahkkaglásat muhtumin juohke ija , ja moai fertiime sakŋadit daid uvnna alde .
Når kulden var som verst , måtte elevene sitte med votter på .
Go lei buollašeamos áigi , de fertejedje ohppiid siste čohkkát fáhccagieđaid .
Første vinteren var verst .
Vuosttaš dálvi lei vearrámus .
Sommeren 1951 ble klasserommet i brakka isolert og pusset opp .
1951 ’ geasi isolerejedje ja ođasmahtte bráhka .
Vi valgte en lys gulfarge på veggene , og vi fikk gardiner , og jeg syntes rommet etter hvert ble riktig trivelig .
Moai válljiime čuvges fiskesivnni seinniide , ja glássaliinniid maid fidniime , ja mu mielas latnja šattai oalle guoibmái .
Uten mat og drikke ... Å være husmor ved en internatskole var ingen enkel jobb .
Borramuša ja juhkamuša haga ... Leat dálueamit internáhttaskuvllas ii lean mihkkege álkes bargguid .
Det var hennes ansvar at vi til enhver tid hadde nok av mat i hus , at sengetøyet ble vasket , at samtlige rom ble holdt rene .
Lei su ovddasvástádus ahte mis álohii ledje doarvái borramušat dálus , ahte seaŋgagávnnit bassojuvvojedje ja ahte buot lanjat ledje buhttásat .
Selv i 1950-årene var forholdene dårlige for mange familier langs Tanaelva , og metervarer og klær var det vanskelig å få tak i .
Ain 1950-logus lei ollu Deatnogátti bearrašiin heajos dilli , ja bivttasdiŋggaid ja biktasiid lei váttis fidnet .
Anna kjøpte flanell fra Finland , og av disse rullene sydde hun trøyer og bukser til elevene .
Ánná osttii flánealla Suomas , ja dáin gearuin son goarui báiddiid ja buvssaid ohppiide .
Når vi badet om fredagene , fikk de elevene som trengte det , bruke dette tøyet .
Go mis lei lávggodanbeaivi bearjadagaid , de oahppit geat dan dárbbašedje , ožžo dáid coggat .
De små kalte plaggene for " statsbukser " og " statstrøyer " .
Smávimusat gohčodedje dáid gárvvuid " stáhtabuksan " ja " stáhtabáidin " .
Det var godt for dem å skifte til rent etter en hel uke . ...
Sii liikojedje molsut buhtes biktasiidda go olles vahkku ledje seamma gárvvuid geavahan .
Vinterforsyning av mat kjøpte Anna inn i stort .
Dálveborramušaid Ánná osttii ollu háválassii .
Det daglige fikk vi hos Tapio , som etter hvert fikk et rikholdig vareutvalg .
Beaivválaš dárbašiid oaččuimet Tapios , gii dađistaga fidnii máŋggalágan gálvvuid .
Mel , sukker , gryn , etc ble kjøpt sekkevis hos grossist i Vadsø , poteter og grønnsaker kom fra Tromsø , torsk og kveite bestilte hun i Varangerbotn , laks , saue- og reinkjøtt ble kjøpt i Sirma .
Jáffuid , sohkkariid , rivnniid jna. osttii seahkaid mielde grossisttas Čáhcesullos , buđehiid ja ruotnasiid fidnii Romssas , dorski ja báldá son fas diŋgui Vuonnabađas ja luosa , sávzza- ja bohccobierggu fas osttii Sirpmás .
Saft og syltetøy kjøpte hun i 5-liters spann , molter ble plukket på myrene innenfor Sirma .
Sáhpi ja muorjemeasttu osttii 5-lihterspánnjain , luopmániid olbmot čogge Sirpmá birrasa jekkiin .
Melk fikk vi fra naboene .
Mielkki fidniimet kránnjáin .
Hilsen Rivgomáret
Dearvvuođat Rivgo-Márehis
Når elevene skulle hjem , var det gjerne med hest på vinteren og elvebåt på sommeren
Go oahppit galge ruoktut , de vulge heasttain dálvet ja johkafatnasiin geasset .
Utdrag av brev hjem
Oasit breavain ruoktot
Sirma , 9. august 1950 .
Breava Billas : Sirbmá , borgemánu 9. beaivi 1950 Ráhkis eadni ja áhčči
Ja , her sitter vi da , endelig .
Na , dása de letne viimmat joavdan .
Varmt og fint ute , men det er greit å ta det litt med ro innendørs .
Liehmu ja buorre dálki olgun , muhto lea vuogas veaháš gulul váldit siste .
Vi kom hit mandag 7. august ved 11-tiden om formiddagen , så nå begynner jeg å få kikk på det som trengs å gjøres .
Moai olliime borgemánu 7. beaivve 11-áigge beaivet , nu ahte dál dieđán maid lea dárbu bargat . Veaháš mála siskko- ja olggobealde lea vuogas .
Litt maling inn- og utvendig vil ikke være av veien .
Spánnja ja kusta leat fargga gárvásat , nu ahte fargga málegoađán .
Pøs og kost er snart klare , så det blir vel sving på det snart .
Ieš skuvla lea stuorra visti , dimbarat ja siskkobealde skoađastuvvon .
På loftet er det også innredet et rom for en .
Lovttas lea okta latnja orrunláhkai .
Nede ligger så kjøkken , spiserom , stue og klasseværelse .
Vuollin leat gievkkan , boradanlatnja , stohpu ja klássalatnja .
Kjeller 4x4 m ser bra ut .
Geallir mii lea 4x4 m orru buorre .
I brakka vår har vi tatt det meste av den ene langsiden . ...
Munno bráhkas moai geavahetne eanaš guhkodatbeali oasi .
Et rom for seg bruker vi til soverom .
Ovtta lanja geavahetne oađđinlatnjan .
Det ser nokså nytt ut , panelt .
Dat orru oalle ođas , skoađastuvvon maiddái lea .
Skal olje gulvet der idag .
Áiggun oljet doppe láhtti odne .
Så er det to sammenhengende rom uten dør mellom , ca 4x3 og 3x3 .
De leat guokte bálddalas lanja main ii leat uksa gaskkas , su. 4x3 ja 3x3 .
Ovnene ser gode ut , og det er grunnmur under .
Uvnnat orrot buorit , ja bráhkka lea geađgejuolggi alde .
Innbo er det brukbart med .
Stohpogálvvut leat buorit .
Brakka er 15 m lang og 7,8 m bred .
Bráhkka lea 15 m guhku ja 7,8 mehter govddu .
Over gangen har vi et soverom , to rom til vask og badstue , og i enden ligger det klasserommet som Marit får .
Nuppi bealde feaskára lea munnos oađđinlatnja , guokte lanja leat oaivvilduvvon basadanlatnjan ja sávdnin , ja geažis lea klássalatnja man Máret oažžu .
Vi håper å komme i gang 28. august , men vi får se .
Moai doivo skuvlla álgit borgemánu 28. beaivve , muhto oaidnit leš .
Som jeg regnet med , får vi ca. 50 unger i alt , hvorav ca 40 skal interneres .
Nugo mun doivon , de mis galget leat su. 50 máná oktiibuot , ja dain galget su. 40:s orrut internáhtas .
Fra høsten kommer småskolen , 1. og 2. avdeling i 7 uker , så Marit får nykomlingene , og jeg 2. og 3. klasse .
Čakčat bohtet smávvaskuvllalaččat , 1. ja 2. ossodat čieža vahkkui , nu ahte Máret oažžu álgoálgiid ja mun 2. ja 3. luohká .
Etterpå kommer storskolen og blir sine 20 uker , og over påske kommer så småskolen for 2. gang .
Dasto bohtet stuorraskuvlalaččat ja sii leat skuvllas 20 vahkku , ja beassážiid maŋŋá bohtet fas smávvaskuvlalaččat nuppi gearddi .
En ganske pussig ordning , men visstnok sånn fordi de store barna gjerne skal være hjemme og hjelpe til i sommertida .
Oalle imašlaš ortnet , muhto vissásit lea daningo stuorit mánát galget leat ruovttus veahkkin geasset .
Det ser ut til at vi skal få litt materiell , jeg har snakket med skoledirektøren i dag .
Orru ahte mii oažžut veaháš ávdnasiid , mun lean odne hállan skuvladirektevrrain .
Det skal bl.a. komme fint nytt sløydutstyr , så til våren skal vi komme i gang med sløyd . ...
Earret eará sáddejit fiinna ođđa duodjeávdnasiid , nu ahte giđđat sáhttit duddjogoahtit . ...
Fredag kveld kom ho Anna som er et grepa kvinnemenneske .
Bearjadateahket bođii Ánná gii lea albma gába .
Hun hadde den ene hushjelpen med seg , så nå har Marit og jeg riktig gode dager .
Sus lei nubbi biigá mielde , nu ahte dál munnos Márehiin leat albma buorit beaivvit .
Brakka har fått et strøk rødmaling , og på rommene begynner det å komme seg .
Bráhkka lea ruoksadin málejuvvon , ja lanjat leat ordnašuvvagoahtán .
En dag ruslet vi oppover i fjellet , det var praktfulle farger , men innover var det ganske kaldt .
Dá muhtun beaivve moai finaime váccašeamen duoddaris , ledje čáppa ivnnit , muhto badjelis lei oalle galmmas .
Kan hende det blir slutt på godværet vi har hatt så mye av . ...
Soaitá ahte buorit dálkkit mat mis leat leamaš , dál leat nohkan . ...
Det neste er datert 25. august . Takk for brev .
Nubbi breava lea beaiváduvvon borgemánu 25. beaivve .
Det er hyggelig å få post , ellers føler vi ikke ensomheten det minste trykkende noen av oss .
Giitu breava ovddas . Lei hávski poastta oažžut , muhto muđui moai gal ean láittastuva veahášge .
Idag begynte vi så smått på skolen , da .
Odne álggaheimmet skuvlla sivvadit .
Men , de kommer sånn smått om senn , og først onsdag får vi alle i hus .
Muhto , sii bohtet ain duos dás , ja easka gaskavahkku galget buohkat leat dás .
Marits klasse er på 6 og min 2. og 3. på 17 .
Máreha luohkás leat guđas ja mu nuppi ja goalmmát luohkás fas 17 oahppi .
Ungene ser greie ut , men vi forstår hverandre heller lite .
Orrot leamen siivománát , muhto mii unnán áddehallat gaskaneamet gielalaččat .
Ellers er alt klart til dem nå .
Muđui lea buot dál lágiduvvon sidjiide gárvvisin .
18 skal bo her denne skoleturen .
18:s galget orrut dán oahpahusvuorus dáppe .
17. september : Så har vi drevet skole i 14 dager alt .
Čakčamánu 17. beaivve : ... De moai letne oahpahan 14 beaivvi juo .
Ungene er ganske som sørpå , synes vi , og de vi har nå , er greie og hyggelige .
Mánát leat nugo máddinge , munno mielas , ja sii geat dáppe leat dál , leat buorremenolaččat ja smádáhkkásat .
Men - det er ikke den fjerneste tvil om at ungene skulle hatt samisk på skolen minst de første tre årene .
Muhto - ean eahpit veahášge ahte oahppit livčče galgan oažžut sámegiela oahpahusa unnimusat golbma vuosttaš jagi .
Det er heller trist mange ganger når en tenker på at bare en av ti har noen glede av å høre eventyr .
Lea oalle váivi máŋgii smiehttat ahte dušše okta lohkásis ádde máidnasiid maid moai lohke daidda .
Det er vanskelig med religion , det blir på samme måten som med eventyr .
Maiddái religiuvdna lea váttis , lea seamma dilli go máinnastemiin .
De fleste er normale hva intelligens angår , men vi har også flere som er meget godt begavet , dessuten et par svake , som trenger litt mere hjelp enn de øvrige .
Eatnašat leat dábálaš čeahpit , muhto mis leat maiddái máŋga geat lea eanetgo dábálaš čeahpit , ja de leat velá moattis geat leat návccaheamit ja dárbbašit eanet veahki go earát .
6. oktober : På skolen går det heller smått , men det går da .
Golggotmánu 6. beaivve : Skuvllas lea unnán ovdáneapmi , muhto gal fertet birget .
Stakkars unger som ikke har lærere som snakker deres eget språk .
Vuoi mánnariebut , geain eai leat oahpaheaddjit geat hállet gielaset .
Det er en forbrytelse mot dem .
Dát lea vearredahku sin vuostá .
Om Marit og jeg aldri så gjerne vil , så klarer vi ikke å gi elevene våre fullgod undervisning .
Vaikko mo de moai Márehiin háliidivččiime , de ean nákce ohppiide addit dohkálaš oahpahusa .
25. oktober : Nå er vi kommet inn i siste uken med de små .
Golggotmánu 25. beaivve : Dál moai letne maŋimuš vahkku oahpaheamen smávibuid .
Det er ikke stort de har lært , dessverre .
Šállošahtti lea go sii eai leat olus maidige oahppan .
Det er dette evige språket som stenger .
Lea dát agálaš giella mii hehtte .
Selv har vi ikke lært stort samisk heller , vi faller liksom mellom to stoler når en må lære ungene norsk .
Ieža moai ean leat olus sámegiela oahppan , ja moai ean birgehala go fertejetne mánáide oahpahit dárogiela .
Til neste år kommer det ut en samisk ABC , det skal bli spennende , da kan kanhende vi også lære samtidig med elevene .
Boahtte jagi almmustuvvá sámegiela áppes , ja de leaš oaidnit ohppego , moaige sámegiela oktan ohppiiguin .
Igår kom han Storpedar med skaller til meg .
Ikte buvttii Stuorra-Peđar munnje nuvttohiid .
Det er vanskelig å få nr 46 i den varen , men heldigvis har Pedar like store føtter som meg , så jeg fikk kjøpt et par førsteklasses skaller som egentlig var sydd til ham selv .
Lea váttis fidnet nuvttohiid nummar 46 ’ sturrodagas , muhto lihkus leat Peđaris seamma stuorra juolggit go mus , nu ahte mun fidnejin oastit buriid nuvttohiid ja mat álgoálggus ledje sutnje gorrojuvvon .
De tar seg praktfullt ut med røde og gule band og dusker , men de sporene jeg setter , minner mest om bjørnelabber .
Dát leat hirbmat čábbát rukses ja fiskes báttiiguin ja dihpiiguin , muhto mu luottat muittuhit guovžžaluottaid .
5. november : Nå er kulda kommet , -19 grader idag .
Skábmamánu 5. beaivve : Dál lea buolaštan , - 19 gráđa odne .
Vi har det fortsatt meget bra .
Munnos lea buot ain bures .
Fredag opptrådte jeg som prest .
Bearjadaga ledjen báhppan .
Ja , virkelig , ettersom jeg døpte en liten gutt etter alle salmebokens regler .
Na , duođai , go mun gásttašin unna gánddaža buot vejolaš sálbmagirjji njuolggadusaid mielde .
Det var han Pavel Varsi som fikk sin 7. gutt , og som rimelig var , fikk han navnet Håkon . ...
Bávval Varsi dat oaččui iežas čihččet gándda , ja nugo áddehahtti lea , de su gohčodedje Håkonin . ...
Mer om samisk språk
Eambbo sámegiela birra
Jeg har sitert fra enkelte brev som gir uttrykk for vår frustrasjon over ikke å kunne yde fullgod undervisning på grunn av språkproblemer .
Mun lean bájuhan osiid breavain mat muitalit man heađis moai leimme go ean máhttán čađahit ollislaš oahpahusa giellaváttisvuođaid geažil .
Foranledningen til følgende artikkel skrevet av Bill var et utklipp fra ei av hovedstadsavisene , som ble sendt av hans mor .
Dán artihkkala álggahat man Bill čálii , lei oaivegávpotaviissa čálus man su eadni sutnje sáddii .
Han - skribenten - har tydeligvis skrevet at samisk språk vil dø ut , og at barneskolen er på rett veg med sin fornorskning .
Dát čálli lea gul čállán ahte sámegiella boahtá jávkat , ja ahte mánáidskuvla lea riektagis go dáruiduhttá ohppiid .
I dag er oppfatningen av disse tingene en helt annen enn den var på 50-tallet .
Mu mielas Bill čájeha ahte son lea ovddabealde áiggistis sámepolitihkas .
Jeg synes Bill viser at han har vært forut for sin tid med hensyn til samepolitikken .
Oassi Bill Finnmárkku breavas 06.09.1952:s Aviisačállosiin mun in leat ovttaoaivilis .
Det samiske Finnmark er nok ikke avgått ved døden ennå , selv om ikke " kulturen " står så høyt for tiden .
Sámi Finnmárku gal ii leat jávkan , vaikko " kultuvra " ii leat nu badjin justa dál .
All den stund mangfoldige tusen ( også ute ved kysten , f.eks. Nesseby ) bruker samisk hjemme , kan jeg ikke skjønne at det kan skade å ha litt undervisning i samisk på ungdomsskolen i Karasjok .
Nu guhká go duháhiid mielde ( maiddái rittus , omd. Unjárggas ) geavahit sámegiela ruovttus , de mun in ádde ahte veaháš oahpahus sámegillii galggašii leat vahágin Kárášjoga nuoraidskuvllas .
Temmelig sikkert kommer samisk tale til å bli brukt i minst 100 år fremover — hvorfor da ikke lære språket bedre enn de gjør hjemme ?
Áibbas sihkkarit boahtá sámegiella čuodjat unnimusat 100 jagi ovddasguvlui - manin de ii galggašii oahppat giela buorebut go ruovttus dahket ?
Samisk er ikke noe egentlig primitivt språk .
Sámegiella ii leat mihkkege primitiivvalaš gielaid .
En kan gi uttrykk for alt en måtte ønske på det , og da tror jeg ikke det dør ut så forferdelig fort .
Olmmoš sáhttá čielggadit dán gillii buot maid háliida , ja dalle gal in jáhke ahte giella jávká nu farggabále .
Selvfølgelig betyr ungdomsskolen i Karasjok at det blir et skille mellom norske og samer .
Dieđusge nuoraidskuvlla ásaheapmi Kárášjohkii mearkkaša ahte šaddá erohus dážaid ja sámiid gaskkas .
At det skulle føre til nedvurdering av samene , kan jeg ikke skjønne er annet enn å sette saken på hodet .
Ahte dát galggašii lea sámiid heajušeapmin , dan in gal jáhke ja orru ahte ášši leat botnjamin vulos oivviid .
All den tid reindrift skal fortsette i Finnmark , kommer også den husfliden som er knyttet til den , til å fortsette .
Nu guhká go boazodoallu joatkašuvvá Finnmárkkus , de joatkašuvvá maiddái duodji mii dasa lea gullevaš .
Mange av de klærne og redskapene som er uteksperimentert gjennom mange hundre år , vil opplagt fortsette å være de beste .
Ollu dáin bivuin ja reaidduin mat leat hutkojuvvon čuđiid jagiid áigge , dieđusge ain leat buoremusat .
I artikkelen sto det også noen ord om at i folkeskolen var en på rett vei — der ble norske og samer blandet sammen , og bare dyktigheten spilte noen rolle for deres anseelse .
Artihkkalis ledje maiddái muhtun sánit dan birra ahte mánáidskuvllas ledje rivttes bálgá alde - doppe seaguhedje dážaid ja sámiid , ja dušše čehppodat bajidii sin máinnolmasvuođa .
Dette må også være helt galt , etter hva jeg kan skjønne .
Dáthan gal maiddái lea áibbas boastut , mu mielas .
I en klasse der norsk er opplæringsspråk , kanskje med lærer som ikke kan samisk , er det innlysende at selv svakt begavete norsktalende barn har et veldig forsprang for samisktalende .
Luohkás gos dárogiella lea oahpahusgiellan , ja soaitá velá oahpaheddjiin dakkár gii ii máhte sámegiela , lea čábočielggas ahte velá čuorbbes dárogielahálli mánáin lea ovdamunni sámegielagiid ektui .
En regel som er grunnsteinen i alt som har med undervisning å gjøre : at en skal gå fra det kjente til det ukjente , osv - ser en helt bort fra når det gjelder samene .
Njuolggadus mii lea duohtavuohtan buot dasa mii oahpahussii gullá : ahte galgá álgit dáinna mii lea oahpis ja das mannat apmasii , jna. - dán orrot hilgumin go guoská sámiide .
De skal vær så god begynne med det vanskeligste : et fremmed språk .
Sii galget dalán álgit dainna mii lea váddáseamos : amasgielain .
Noen egen skoleplan for språkblandete distrikter fins jo ikke og er selvfølgelig en svært innviklet historie .
Sierra giellaseaguhusguovlluid skuvlaplánahan ii gávdno ja lea dieđusge váttis ášši .
`en og samisklinjen på lærerskolen i Tromsø , og med tid og stunder må det komme mer i samme retning .
Buorre álgu lea áppes ja sámi suorgi Romssa oahpaheaddjiskuvllas , ja áiggiid mielde berre eanet dán guvlui bargat .
Alle her oppe ønsker å oppnå norsk levestandard .
Buohkat dáppe davvin háliidit juksat Norgga eallindási .
Det kan de ikke gjøre før her blir veier , osv , og før de har like utdannelsesmuligheter med andre .
Dán eai sáhte juksat ovdalgo dáppe leat geainnut jna. , eaige ovdalgo leat ožžon seammadásat oahppanvejolašvuođaid go earáinge leat .
Den som ikke kan gi uttrykk for tankene sine på sitt eget språk , tror jeg umulig kan lære et fremmed språk ordentlig som ikke brukes i det daglige .
Su , gii ii máhte jurdagiiddis iežas gillii čielggadit , in jáhke máhttit oahppat amasgiela albmaláhkai ja dan sáhttit beaivválaččat geavahit .
Avdeling for forsvarspolitikk og langtidsplanlegging
Suodjaluspolitihka ja guhkesáiggiplánema ossodat
Kontreadmiral Arne Røksund
Vuolimusadmirála Jørgen Berggrav
Avdeling for forsvarspolitikk og langtidsplanlegging har ansvar for strategisk analyse , overordnet langsiktig policyutvikling og planlegging for forsvarssektoren .
Suodjaluspolitihka ja guhkesáiggiplánema ossodagas lea ovddasvástádus strategalaš guorahallamiin , bajimuš guhkesáiggepolitihka ovddideames ja suodjalussuorggi plánemis .
Dette innebærer blant annet ansvar for å følge opp og analysere grunnleggende utviklingstrekk av betydning for forsvarssektoren , utvikling av helhetlig , overordnet og langsiktig policy på saksfelt av betydning for forsvarets utvikling , ivareta overordnet styring av IKT-utviklingen samt utvikling av forsvarspolitiske mål og oppgaver .
Dasa gullá earret eará ovddasvástádus čuovvut ja guorahallat váldorávnnjiid , mat mearkkašit ollu suodjalussuorgái , ovddidit oppalaš , bajimuš dási guhkesáiggi politihka dakkár surggiin , main lea mearkkašupmi suodjalusa ovdáneapmái , fuolahit DGT ( IKT . ) - ovdáneami bajimuš dási stivremis ja ovddidit suodjaluspolitihka ulbmiliid ja bargguid .
Avdelingen ivaretar også ansvaret for Forsvarets investeringer frem til det tidspunkt beslutning fattes .
Ossodat fuolaha maid Suodjalusa háhkamiin dassážii , go mearrádusat dahkkojuvvojit .
Seksjoner
Sekšuvdna
Avdeling for havbruk , sjømat og marked
Mearradoalu , mearrabiepmu ja márkana ossodat
Avdeling for havbruk , sjømat og marked forvalter havbruksnæringen medregnet fiskehelse og miljøpåvirkning , gjennom akvakulturloven og lov om matproduksjon og mattrygghet .
Mearradoallu , mearrabiebmu ja márkanastin ossodat láhčá ja hálddaša áhpedoalu biebmanlága ja áhpeguohtunlága ektui .
Under avdelingens ansvarsområde ligger også kvalitetskontroll av og tilsyn med sjømatprodukter gjennom hele produksjonskjeden , inkludert fiskefôr .
Ossodat bargá sihkkarastin dihte oadjebas mearrabiebmu » vuonas beavdái ” , lágaid ja mearrabiebmubearráigeahčču olles buvttadanproseassas , dasa gullevaš guollebiebmu ja – dearvvasvuohta .
Ekspedisjonssjef Magnor Nerheim
Ekspedišuvdnahoavda – Mearraávkkástallan , mearrabiebmu ja márkan Magnor Nerheim
Avdeling for økonomi og styring
Ekonomiija- ja stivrenossodat
Ekspedisjonssjef Fridthjof Søgaard
Ekspedisuvdnahoavda Fridthjof Søgaard
Avdeling for økonomi og styring har hovedansvaret for planlegging og utvikling av Forsvarets virksomhet , organisasjon og struktur innenfor den enkelte langtidsplanperiode .
Ekonomiija- ja stivrenossodagas lea váldoovddasvástádus plánet ja ovddidit Suodjalusa doaimmaid , organisašuvnna ja struktuvrra iešguđege guhkesáiggeplánema áigodagas .
Videre skal avdelingen drive overordnet styring og kontroll av virksomheten i underlagte etater .
Ossodat galgá maid bajimuš dásis stivret ja gozihit dan vuollásaš ossodagaid doaimmaid .
Dette innebærer blant annet ansvar for å konkretisere planer og budsjetter på tiltaksnivå for hele langtidsperioden , utarbeide forslag til budsjettprofil , kostnadsanalyser for det kortere og lenge perspektiv , moderniserings- og effektiviseringstiltak innenfor hver enkelt planperiode , utarbeide de årlige budsjetter med tilhørende iverksettingsdokumenter , styre Forsvarets investeringsvirksomhet fra beslutning om anskaffelsen er fattet , samt overordet styringsansvar for materiell- og EBA-forvaltning .
Dat mearkkaša earret eará ovddasvástádusa konkretiseret olles guhkes áigodaga plánaid ja bušeahtaid doaimmaid dásis , evttohit bušeahttaprofiillaid , golloanaliissaid oanehis ja guhkes áigodagaide , ođasmahttin- ja beavttálmahttindoaimmaid iešguđet plánaáigodagaide , ráhkadit jahkebušeahtaid ja daidda gullevaš ollašuhttindokumeanttaid , stivret Suodjalusa investerendoaimmaid dan rájes go háhkamat leat mearriduvvon , ja materiála- ja opmodat- , huksen- ja rusttethálddašeami bajimuš stivrenovddasvástádusa .
Arbeids- og inkluderingdepartementet har 9 avdelinger .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanttas leat ovcci ossodaga .
Presse- og kommunikasjonsseksjonen tilhører departementsrådens stab .
Preassa- ja gulahallanossodat gullá departemeantaráđi bargovehkii .
Administrasjons- og utviklingsavdelingen
Preassa- ja gulahallansekšuvdna
Avdelingen har ansvaret for oppgaver knyttet til personalforvaltning og - utvikling , organisasjonsutvikling og planleggingsarbeid .
Sekšuvdna veahkeha maiddái gávdnat rivttes ossodaga dahje áššemeannudeaddji go duogášdieđut ja áššedieđut ohcaluvvojit .
Arbeidsmarkedsavdelingen
Čálgopolitihkalaš ossodat
Avdelingen har ansvaret for oppgaver knyttet til å fremme et velfungerende arbeidsmarked , og har ansvaret for politikken og virkemidler for tilgang til arbeidskraft , arbeidsledige , arbeidssøkere med nedsatt arbeidsevne og personer med nedsatt funksjonsevne .
Čálgopolitihkalaš ossodagas lea ovddasvástádus dan politihkas mii čatnasa sisaboahtosihkkarastimii buohcuvuođaruđa , veajuidahttinruđa , barguimáhcahandoarjaga , áiggi dáfus ráddjejuvvon bargonávccahisvuođaruđa ja álbmotoaju bargonávccahisvuođaealáhaga olis , ja vel ekonomalaš sosiálaveahki olis .
Arbeidsmiljø- og sikkerhetsavdelingen
Ealáhatossodat
Budsjett- og økonomiavdelingen
Bušeahtta- ja ekonomiijaossodat
Avdelingen har ansvaret for å tilrettelegge , støtte , kvalitetssikre og koordinere departementets arbeid med statsbudsjettet , økonomi , styring og resultatoppfølging .
Ossodagas lea ovddasvástádus departemeantta ekonomiija- ja bušeahttabarggu oktiiordnemis , kvalitehtasihkkarastimis ja ráđđeaddimis departemeantta ekonomiija- ja bušeahttabarggu oktavuođas .
Videre har avdelingen et ansvar for statsregnskapet , forholdet til Riksrevisjonen , generelle økonomispørsmål , økonomiregelverket , intern økonomiforvaltning og regnskap .
ssodagas lea ovddasvástádus bargamušain mat čatnasit bures doaibmi bargomárkana ovddideapmái , ja das lea maiddái ovddasvástádus politihkas ja váikkuhangaskaomiin barggohemiid várás ja doaibmabijuid osiin bargonávccahemiid várás .
Pensjonsavdelingen
Bargomárkanossodat
Velferdspolitisk avdeling ( VPA ) har ansvaret for politikken knyttet til inntektssikring gjennom sykepenger , arbeidsavklaringspenger og uførepensjon i folketrygden , samt økonomisk sosialhjelp .
Ossodagas lea ovddasvástádus bargamušain mat čatnasit bures doaibmi bargomárkana ovddideapmái , ja das lea maiddái ovddasvástádus politihkas ja váikkuhangaskaomiin barggohemiid várás ja doaibmabijuid osiin bargonávccahemiid várás .
Presse- og kommunikasjonsseksjonen
Hálddahus- ja ovddádusossodat
Seksjonen hjelper også til med å finne rette avdeling eller saksbehandler for bakgrunnsstoff og saksopplysninger .
Ossodagas lea ovddasvástádus bargamušain mat čatnasit bargiidhálddašeapmái ja - ovddideapmái , organisašuvdnaovddideapmái ja plánenbargui .
Avdelinger
Departemeantta ossodagat
Kommunikasjonsenheten ( FKD )
Gulahallanovttadat
Administrasjonsavdelingen
Ossodagat Hálddahusossodat
Ledelsens sekretariat
Jođihangotti čállingoddi
Ledelsens sekretariat koordinerer og prioriterer saker som forelegges statsråden og har et helhetlig ansvar for statsrådens aktiviteter .
Jođihangotti čállingoddi ráhkkanahttá , kvaliteahtasihkkarastá , buohtalastá ja vuoruha departemeantaráđi ovddas áššiid , mat ovddiduvvojit stáhtaráđđái , ja oppalaččat ovddasvástidit stáhtaráđi doaimmain .
Kommunikasjonsenhet
Gulahallanovttadat
Kommunikasjonsenheten i Forsvarsdepartementet er organisert som eget stabselement under departementsråden .
Suodjalusdepartemeantta gulahallanovttadat lea organiserejuvvon sierra ovttadahkan departemeanttaráđi vuolábeallái .
Enheten har ansvaret for faglig koordinering i forhold til det øvrige kommunikasjonsarbeidet i Forsvaret inklusiv Forsvarets mediesenter og bladet F.
Ovttadaga ovddasvástádus lea fágalaš koordineren Suodjalusa eará gulahallanbarggu ektui , ja Suodjalusa mediaguovddáža ja F-bláđi ektui .
Internrevisjon
Siskkáldas dárkkisteapmi
Internrevisjonen skal bidra til at Forsvaret når sine mål , gjennom å gi ledelsen støtte i Forsvarsdepartementets styring og kontroll med underlagte ledd .
Siskkáldas dárkkisteapmi galgá veahkehit Suodjalusa juksat ulbmiliiddis . Dat veahkeha stivret Suodjalusdepartemeantta ja gozihit dan vuollásaš ossodagaid .
Avdeling for personell og fellestjenester
Bargiid ja oktasašbálvalusaid ossodat
Avdeling for personell og fellestjenester omfatter en rekke forskjellige fagområder , så vel administrative som mer utviklingspregede .
Bargiid ja oktasašbálvalusaid ossodat fátmmasta máŋga fágasuorggi , sihke hálddahusa ja daid surggiid dáfus , mat laktásit ovdánahttimii .
Avdeling for sikkerhetspolitikk
Sihkkarvuođapolitihka ossodat
Avdeling for sikkerhetspolitikk har ansvaret for håndteringen av sikkerhetspolitiske spørsmål , samt for departementets internasjonale virksomhet og relasjoner på det sikkerhetspolitiske området .
Sihkkarvuođapolitihka ossodagas lea ovddasvástádus sihkkarvuođapolitihkalaš gažaldagain , ja departemeantta riikkaidgaskasaš doaimmain ja oktavuođain sihkkarvuođapolitihka suorggis .
Luft- , post- og teleavdelingen ( LPT )
Áibmo- , poasta- ja teleossodat
Kommunikasjonsavdelingen
Dieđihanovttadat
Transportavdelingen ( TA )
Fievrredanossodat
Plan- , økonomi- og administrasjonsavdelingen ( PØA )
Plána- , ja ekonomija- , ja hálddahusossodat
Veg- og baneavdelingen ( VB )
Luodda- ja bána- ossodat
Retningslinje , 31.01.2007
Láidestusat , 31.01.2007
Avtale mellom Sametinget og Miljøverndepartementet om retningslinjer for verneplanarbeid etter naturvernloven i samiske områder
Šiehtadus Sámedikki ja Birasgáhttendepartemeantta gaskka suodjalan ­plána njuolggadusaid hárrái luonddusuodjalanlága mielde sámi guovlluin
Dokumentet i pdf
Njuolggadusat PDF
Som urfolk har samene rett til å bli konsultert i saker som kan få direkte betydning for dem .
Sámiin go lea eamiálbmot lea vuoigatvuohta konsulteret áššiin main sáhttá šaddat njuolga mearkkašupmi sidjiide .
For å sikre at arbeidet med vernesaker etter naturvernloven som berører samiske områder gjennomføres på en tilfredsstillende måte , er Miljøverndepartementet og Sametinget enige om å legge vedlagte retningslinjer for saksbehandling til grunn ved konsultasjoner mellom statlige myndigheter og Sametinget .
Vai sihkkarasto ahte bargu suodjalanáššiiguin mat gusket sámi guovlluide čađahuvvojit dohkálaš vugiin , lea Birasgáhttendepartemeanta ja Sámediggi šaddan ovttaoaivilii ahte njuolggadusat mat leat mildosis biddjojuvvojit áššemeannudeami vuođđun konsultašuvnnaide stáhtalaš eiseválddiid ja Sámedikki gaskka .
Oslo , 31. januar 2007
Oslo , ođđajagimánu 31. b. 2007
Helen Bjørnøy miljøvernminister
Helen Bjørnøy birasgáhttenministtar
Aili Keskitalo sametingspresident
Aili Keskitalo Sámedikki presideanta
Angjeldende retningslinjer for saksbehandling etter naturvernloven i samiske områder legger til grunn følgende :
Dáid áššemeannudannjuolggadusaide vuođđun luonddusuodjalanlága mielde sámi guovlluin , leat :
Naturvernloven
Luonddusuodjalanláhka
Rundskriv T-3 99 / Saksbehandlingsregler etter naturvernloven
Johtočálus T-3 99 / Áššemeannudannjuolggadusat luonddusuodjalanlága mielde
Avtale om konsultasjonsprosedyrer mellom statlige myndigheter og Sametinget fastsatt ved kongelig resolusjon av 1. juli 2005
Stáhtalaš eiseválddiid ja Sámedikki gaskasaš konsultašuvdnaprosedyra , ­šiehtadus mearriduvvon gonagaslaš resolušuvnnain suoidnemánu 1. b. 2005
Gjeldende veileder til avtalen om konsultasjonsprosedyrer .
Gustovaš oaivadus konsultašuvdnaprosedyrašiehtadussii
Internasjonale avtaler og forpliktelser [ 1 ]
Riikkaidgaskasaš šiehtadusat ja geatnegasvuođat [ 1 ]
§1 Formål :
§1 Ulbmil :
Retningslinjenes formål er å sikre at konsultasjoner i forbindelse med alle forslag om vern etter naturvernloven i samiske områder skal foregå i god tro og med målsetting om å oppnå enighet mellom staten og Sametinget / samiske interesseorganisasjoner / samiske rettighetshavere .
Njuolggadusaid ulbmilin lea sihkkarastit ahte konsultašuvnnat buot suodjalanevttohusaid oktavuođas luonddusuodjalanlága mielde sámi guovlluin čađahuvvojit buriin jáhkuin ja dainna ulbmilin ahte juksat ovttaoaivilvuođa stáhta ja Sámedikki / sámi beroštupmiorganisa šuvnnaid / sámi riekteoamasteaddjiid gaskka .
§2 Virkeområde :
§2 Doaibmaguovlu :
Retningslinjene gjelder for alle typer vern etter naturvernloven i fylkene Finnmark , Troms , Nordland og Nord-Trøndelag , samt kommunene Osen , Roan , Åfjord , Bjugn , Rissa , Selbu , Meldal , Rennebu , Oppdal , Midtre Gauldal , Tydal , Holtålen og Røros i Sør-Trøndelag fylke , og Engerdal og Rendalen , Os , Tolga , Tynset og Folldal kommuner i Hedmark fylke og Surnadal og Rindal kommuner i Møre og Romsdal fylke .
Njuolggadusat gusket buotlágan suodjalemiide luonddusuodjalanlága mielde Finnmárkku , Romssa , Norlándda ja Davvi-Trøndelága fylkkain , ja dasto Osen , Roan , Åfjord , Bjugn , Rissa , Selbu , Meldal , Rennebu , Oppdal , Midtre Gauldal , Tydal , Holtålen ja Røros gielddain Mátta-Trøndelága fylkkas , ja Engerdal ja Rendalen , Os , Tolga , Tynset ja Folldal gielddain Hedmárkku fylkkas ja Surnadal ja Rindal gielddain Møre og Romsdal fylkkas .
For naturområder der det er enighet om at vern ikke får direkte betydning for samiske interesser trenger ikke disse retningslinjene følges .
Ii leat dárbu čuovvut dáid njuolggadusaid dakkár luondduguovlluid ektui gos lea ovtta ­mielalašvuohta ahte suodjaleames ii leat njuolga mearkkašupmi sámi beroštumiide .
§3 Informasjon :
§3 Diehtojuohkin :
Statlige myndigheter og Sametinget plikter å gi full informasjon om alle relevante forhold på alle stadier i behandlingen av verneplansaken .
Stáhtalaš eiseválddit ja Sámediggi leat geatnegasat addit ollislaš dieđuid buot áššái guoski beliin buot dásiin suodjalanplánaáššiid meannudeames .
Informasjon skal gis på en slik måte at det sikrer fremdriften i saken .
Diehtojuohkin galgá addojuvvot dainna lágiin ahte ášši ovddosjohtu sihkkarastojuvvo .
§4 Protokoll
§4 Beavdegirji :
Det skal føres protokoll fra alle konsultasjonsmøter mellom statlige myndigheter og Sametinget / samiske interesseorganisasjoner / samiske rettighetshavere på alle stadier i en verneplansak .
Buot konsultašuvdnačoahkkimiin stáhtalaš eiseválddiid ja Sámedikki / sámi beroštupmi organisa šuvnnaid / sámi riekteoamasteaddjiid gaskka suodjalanplánašši buot dásiin galgá fievrriduvvot beavdegirji .
I protokollen skal det gis en kort redegjørelse for hva saken gjelder , synspunkter og konklusjon .
Beavdegirjjis galgá oanehaččat čilgejuvvot masa ášši guoská , oainnut ja konklušuvdna .
Utkast til protokoll skrives av statlig myndighet , og protokollen skal godkjennes både av statlig myndighet og Sametinget / samiske interesseorganisasjoner / samiske rettighetshavere .
Beavdegirjeevttohusa čállá stáhtalaš eiseváldi , ja beavdegirjji galget dohkkehit sihke stáhtalaš eiseválddit ja Sámediggi / sámi beroštupmiorganisa šuvnnat / sámi riekte oamas ­teaddjit .
Unntaksvis kan partene bli enige om å ikke føre særskilt protokoll for rene informasjonsmøter .
Áššeoasálaččat sáhttet spiehkastit jos leat ovttaoaivilis ahte ii fievrriduvvo beavdegirji seiva diehtojuohkinčoahkkimiin .
§5 Behandlingsprosess :
§5 Meannudanproseassa :
Det er fylkesmannen , Direktoratet for naturforvaltning og Miljøverndepartementet som er ansvarlige planmyndigheter for arbeidet med forberedelse av verneforslag etter naturvernloven .
Fylkkamánnis , Luondduhálddašan direktoráhtas ja Birasgáhttendepartemeanttas dat lea ovddas ­vástádus plánaáššiiguin bargat ja ráhkkanahttit suodjalanevttohusa luonddusuodjalan ­lága mielde .
§ 5.1 Saksbehandling på lokalt- / regionalt nivå .
§ 5.1 Áššemeannudeapmi báikkálaš- / guovlulaš dásis .
Staten v / vedkommende fylkesmann skal så tidlig som mulig informere Sametinget om planer om oppstart av verneplanarbeid .
Stáhta guoskevaš fylkkamánni bokte galgá nu árrat go vejolaš dieđihit Sámediggái plánaid birra suodjalanplánabarggu álggaheames .
Sametinget skal deretter så raskt som mulig innenfor en ramme på 3 uker gi tilbakemelding til vedkommende fylkesmann om det er ønskelig å gjennomføre konsultasjoner .
Dan maŋŋá galgá Sámediggi nu johtilit go vejolaš golmma vahku áigerámma siste dieđihit guoskevaš fylkkamánnii leago sávaldat čađahit konsultašuvnnaid .
Fylkesmannen skal deretter drøfte og søke å komme til enighet med Sametinget om en hensiktsmessig , praktisk organisering av verneplanprosessen på lokal- / regionalt nivå slik at samiske interesser blir ivaretatt på en praktisk og konstruktiv måte .
Fylkkamánni galgá dan maŋŋá guorahallat ja geahččalit boahtit ovtta ­oaivilii Sámedikkiin movt lea ulbmillaš ja movt geavatlaččat organiseret suodjalanplána ­proseassa báikkálaš- / guovlulaš dásis nu ahte sámi beroštumit gozihuvvojit geavatlaš ja konstruktiiva vugiin .
Formell melding om oppstart av verneplanarbeidet skal først kunne foretas etter at disse drøftingene er avsluttet .
Formalalaččat sáhttá suodjalanplánabarggu álggaheames dieđihuvvot easkka maŋŋá go dát guorahallamat leat loahpahuvvon .
Dersom det ansees hensiktsmessig av en av partene skal fylkesmannen opprette et eget arbeidsutvalg som skal bistå fylkesmannen i verneplanarbeidet .
Jos muhtun áššeoasálačča mielas lea ulbmillaš , de galgá fylkkamánni ásahit sierra bargo ­lávdegotti mii galgá veahkehit fylkkamánni suodjalanplánabarggus .
Arbeidsutvalget skal sammensettes med bl.a. representanter fra berørte samiske interesseorganisasjoner / samiske rettighetshavere .
Bargolávdegotti čoahkádusas galget leat earret eará guoskevaš sámi beroštupmiorganisa šuvnnaid / sámi riekte oamas ­teaddjiid ovddasteaddjit .
Arbeidsutvalgets mandat og sammensetning fastsettes av fylkesmannen etter konsultasjoner med Sametinget .
Bargolávdegotti mandáhta ja čoahkádusa mearrida fylkka ­mánni konsultašuvnnaid maŋŋá Sámedikkiin .
Arbeidsutvalget skal kunne fremme forslag om særskilte utredninger for å sikre et best mulig beslutningsgrunnlag i spørsmålet om vern og andre spørsmål som trenger nærmere klargjøring på dette stadiet i saksbehandlingen , og som har betydning for vernespørsmålet .
Bargolávdegoddi galgá sáhttit ovddidit evttohusa sierranas čielggadusaid hárrái vai sihkkarastojuvvošii buoremus vejolaš mearrádus ­vuođđu gažaldagain mat gusket suodjalan ja eará áššiide maid lea dárbu lagabui čilget dien dási áššemeannu , ­deames ja main lea mearkkašupmi suodjalanáššái .
Dersom partene ikke blir enige om konsultasjonsprosedyren , herunder utredningsbehovet , skal fylkesmannen bringe saken inn for Direktoratet for naturforvaltning .
Jos áššeoasálaččat eai šatta ovttaoaivilii konsultašuvdnaprosedyra hárrái , maiddái čielggadus ­dárbbu hárrái , de galgá fylkkamánni doalvut ášši Luondduhálddašan direktoráhtii .
Om nødvendig kan Direktoratet bringe Miljøverndepartementet inn i saken .
Jos lea dárbu , de sáhttá Direktoráhta doalvut ášši Birasgáhttendepartementii .
Fylkesmannen skal i henhold til rundskriv T-3 99 / II Vernearbeidet pkt. 1 – 4 utarbeide et forslag til verneplan og gjennomføre konsultasjonsmøter mv. med Sametinget / samiske interesseorganisasjoner / samiske rettighetshavere etter de retningslinjer som statlige myndigheter og Sametinget er blitt enige om under pkt. 1 .
Fylkkamánni galgá johtočállosa T-3 99 / II Suodjalanbargu čk. 1 – 4 ektui ráhkadit suodjalan ­plánaevttohusa ja čađahit konsultašuvdnačoahkkimiid j.d. . Sámedikkiin / sámi beroštupmiorganisa šuvnnaiguin / sámi riekteoamasteaddjiiguin daid njuolggadusaid mielde maid hárrái stáhta eiseválddit ja Sámediggi leat šaddan ovttaoaivilii čuoggás 1 .
Dersom det oppstår uenighet mellom fylkesmannen og samiske interesser i arbeidsutvalget jf pkt.1 , skal fylkesmannen i høringsmaterialet redegjøre for de ulike standpunktene .
Jos šaddá sierramielalašvuohta fylkkamánni ja sámi beroštumiid gaskkas bargolávdegottis gč. čuoggá 1 , de galgá fylkkamánni gulaskuddanávdnasis selvehit daid iešguđet oainnuid .
Dersom flertallet i arbeidsutvalget krever det , eller at flertallet av de samiske representantene i arbeidsutvalget krever det , skal fylkesmannen sammen med sitt eget høringsforslag legge fram for høring alternativ ) ( e verneforslag .
Jos bargolávdegotti eanetlohku gáibida , dahje jos sámi ovddasteddjiid eanetlohku bargolávde ­gottis gáibida , de galgá fylkkamánni ovttas iežas gulaskuddanevttohusain ovddidit gulas ­kuddamii molssaevttolaš suodjalanevttohusa ( id ) .
Fylkesmannens faglige innstilling i vernesaken er offentlig og skal sendes videre til Direktoratet for naturforvaltning .
Fylkkamánni fágalaš árvalus suodjalanáššiin lea almmolaš ja dat galgá sáddejuvvot viidá ­seappot Luondduhálddašan direktoráhtii .
Av saksdokumentene skal det fremgå på hvilke punkter det er enighet mellom statlige myndigheter på regionalt nivå og samiske interesser og på hvilke punkter det er uenighet .
Áššebáhpiriin galgá oidnot makkár čuoggáin lea ovttamielalašvuohta guovlulaš dási stáhtalaš eiseválddiid ja sámi beroštumiid gaskka ja makkár čuoggáin lea sierramielalašvuohta .
Der det er uenighet skal Sametingets vurderinger og standpunkter framgå .
Dakko gokko lea sierramielalašvuohta galget Sámedikki árvvoštallamat ja oainnut leat ovddihuvvon .
Dersom det er lagt fram et eget alternativt forslag fra arbeidsutvalget under høringen , skal dette forslaget omtales nærmere sammen med innkomne merknader til forslaget .
Jos bargolávdegoddi lea ovddidan sierra molssaevttolaš evttohusa gulaskuddamis , de galgá dat evttohus válddahallojuvvot lagabui ovttas sisaboahtán mearkkašumiiguin evttohussii .
Enighet på dette stadiet i saksbehandlingen legges til grunn for den videre behandling av saken .
Ovttamielalašvuohta dán dási áššemeannudeames biddjojuvvo vuođđun ášši viidáseappot meannudeapmái .
I særskilte tilfeller kan det være grunnlag for at fylkesmannen ønsker justeringer i forhold til oppnådd enighet mellom fylkesmannen og samiske interesser .
Erenoamáš oktavuođain sáhttá leat ágga ahte fylkkamánni háliida muddet dan ovttamielalašvuođa mii lei šaddan fylkkamánni ja sámi beroštumiid gaskka .
Fylkesmannen skal da orientere Sametinget , slik at Sametinget kan få anledning til å respondere på endringer som foretas , og komme med sine merknader som skal tas inn i fylkesmannens endelige tilrådning .
Fylkkamánni galgá dalle dieđihit Sámediggái , vai Sámediggi sáhttá oažžut vejolašvuođa dávistit rievdadu ­saide mat dahkkojuvvojit , ja buktit mearkkašumiiddis mat galget váldojuvvot mielde fylkka ­mánni loahpalaš árvalussii .
§ 5.2 Saksbehandling på sentralt nivå .
§ 5.2 Áššemeannudeapmi guovddáš dásis .
Direktoratet for naturforvaltning forestår høring på sentralt nivå , jf rundskriv T-3/99 , II Vernearbeidet pkt. 5 .
Luondduhálddašan direktoráhta jođiha gulaskuddama guovddáš dásis , gč. johtočállosis T-3/99 , II Suodjalanbargu čk. 5 .
Direktoratet skal så tidlig som mulig kontakte Sametinget for avtale om konsultasjoner .
Direktoráhta galgá nu johtilit go vejolaš váldit oktavuođa Sámedikkiin ja šiehtadit konsultašuvnnaid .
I høringsmaterialet skal det redegjøres for Sametingets og direktoratets oppfatninger dersom det ikke oppnås enighet mellom partene i forkant av den sentrale høringen .
Gulaskuddanávdnasis galgá selvehuvvot Sámedikki ja direktoráhta oaidnu , jos ii leat šaddan ovttamielalašvuohta áššeoasálaččaid gaskka ovdal guovddáš gulaskuddama .
Dersom det i arbeidsutvalget fremmes flere forslag , jf § 5.1. punkt 3 , skal også disse sendes på sentral høring .
Jos bargolávdegoddi ovddida máŋga evttohusa , gč. § 5.1 , čk. 3 , de galget dat maiddái sáddejuvvot guovddáš gulaskuddamii .
Før endelig tilrådning sendes fra direktoratet til departementet skal direktoratet avklare med Sametinget om det er behov for ytterligere konsultasjoner .
Ovdalgo loahpalaš árvalus sáddejuvvo direktoráhtas departementii , de galgá direktoráhta čielggadit Sámedikkiin ahte leago dárbu eanet konsultašuvnnaide .
Uavhengig av om det gjennomføres egen konsultasjonsrunde eller ikke , skal det i direktoratets tilrådning redegjøres for på hvilke punkter det er enighet mellom direktoratet og Sametinget og på hvilke punkter det er uenighet .
Beroškeahttá das ahte čađahuvvogo sierra konsultašuvdnavuorru vai ii , de galgá direktoráhta árvalusas selvehuvvot makkár čuoggáin lea ovttamielalašvuohta direktoráhta ja Sámedikki gaskka ja makkár čuoggáin fas lea sierramielalašvuohta .
Der det er uenighet skal Sametingets vurderinger og standpunkter komme klart fram i innstillingen .
Dokko gokko lea sierramielalašvuohta galget Sámedikki árvvoštallamat ja oainnut boahtit čielgasit ovdan árvalusas .
§ 5.3 Behandlingen i Regjeringen
§ 5.3 Ráđđehusa meannudeamit
Miljøverndepartementet foretar klargjøring for den politiske behandling av vernesaken , jf rundskriv T-3/99 , II Vernearbeidet pkt. 6 .
Birasgáhttendepartemeanta čielggada suodjalanášši politihkalaš meannudeami , gč. johto ­čállosis T-3/99 , II Suodjalanbargu čk. 6 .
Vedtak om vern skal treffes av Kongen i statsråd .
Suodjalanmearrádusa galgá Gonagas stáhtaráđis dahkat .
Departementet skal som ledd i dette arbeidet ta kontakt med Sametinget og avklare nærmere spørsmålet om ytterligere konsultasjoner ; eventuelt avtale nærmere om hvordan slik konsultasjon skal skje .
Departemeanta galgá oassin dán barggus váldit oktavuođa Sámedikkiin ja čielggadit lagabui ášši eanet konsultašuvnnaid hárrái ; vejolaččat šiehtadit lagabui movt dákkár konsulta ­šuvdna galgá dahkkojuvvot .