pere/sami_parallel huggingface dataset:
For å legge best mulig til rette for den enkelte , er det viktig at foreldrene gir skolen informasjon om barnet .
Láhčin dihtii dili buoremus lági mielde juohkehažžii , de lea deaŧalaš ahte váhnemat addet skuvlii dieđuid máná birra .
Mens noen barn har spesielle problemer når det g jelder fag , kan andre ha problemer når det g jelder å fungere sosialt .
Muhtun mánáin sáhttet leat erenoamáš váttisvuođat fágaid dáfus , ja earáin gis váttisvuođat doaibmat sosiálalaččat .
Det å ha nedsatt hørsel eller dårlig syn , kan også være til hinder for trivsel , læring og utvikling .
Go oahppis lea heajos gullu dahje heajos oaidnu , de dat sáhttá dagahit ahte ii loavtte , oahpa iige ovdán .
God informasjon og dialog mellom hjem og skole kan forebygge dette .
Buorre gulahallan ja dialoga ruovttu ja skuvlla gaskka sáhttá eastadit dán dáhpáhuvvamis .
Skolen har plikt til å gi alle elever tilpasset opplæring .
Skuvla lea geatnegas heivehit oahpahusa juohke oahppái .
Får for eksempel selvstendige og lesesterke barn nok utfordringer i skolehverdagen ?
Ožžot go ovdamearkka dihtii searalaš ja čeahpeslohkki mánát doarvái hástalusaid skuvllas ?
Konflikter og konflikthåndtering Utviklingssamtalen skal være en positiv dialog mellom elev , lærer og foreldre der hovedfokuset er elevens mestring og utvikling .
Soahpameahttunvuođat ja daid čoavdin Ovdánanságastallan galggašii leat positiivvalaš dáhpáhus oahppái , oahpaheaddjái ja váhnemiidda ja mas váldoáššin lea oahppi máhttin ja ovdáneapmi .
Det betyr ikke at man skal unngå å diskutere problemer , men konflikter bør løses i egne møter .
Ii dat mearkkaš ahte ii galgga ságastallat váttisvuođaid birra , muhto soahpameahttunvuođaid berre čoavdit sierra deaivvademiin .
Noen konflikter er likevel slik at de må drøftes der og da .
Datte leat muhtun soahpameahttunvuođat dakkárat ahte daid dárbbaša aiddo dalle čoavdit .
Utviklingssamtalen må da utsettes til en annen gang .
Ovdánanságastallama ferte dalle maŋidit eará hávvái .
Eleven og foreldrene skal ikke grue seg for å møte til utviklingssamtale , men komme dit med positive forventninger .
Oahppi ja váhnemat eai galgga dárbbašit atnit issorassan boahtit ovdánanságastallamii , muhto boahtit dohko buriid vuordámušaiguin .
Utviklingssamtalen og minoritetsspråklige elever Til skolen kommer det barn fra ulike land og kulturer .
Ovdánanságastallan ja unnitlogugielat mánát Skuvlii álget iešguđege riikka ja kultuvrra mánát .
Et flerkulturelt samfunn har gitt oss en flerkulturell skole og på mange måter en rikere skolehverdag .
Máŋggakultuvrrat servodat lea addán midjiide máŋggakultuvrrat skuvlla ja nu maiddái riggásat skuvlabeaivvi .
I samarbeidet mellom skole og hjem har det oppstått nye utfordringer .
Skuvlla ja ruovttu ovttasbargui leat boahtán ođđa hástalusat .
Synet på skolen er svært ulikt fra kultur til kultur .
Skuvla gehččojuvvo iešguđetláhkai kultuvrras kultuvrii .
Mens det i Norge etter hvert er tradisjon for et nært samarbeid mellom foreldre og lærer , er det i andre kulturer stor avstand mellom skole og hjem .
Norggas lea šaddagoahtán dáhpin ahte lea lagas ovttasbargu váhnemiid ja skuvlla gaskka , muhto eará kultuvrrain eai leat skuvllas ja ruovttus lagaš oktavuođat .
I noen kulturer er det ingen tradisjon for møte mellom skole og hjem , og foreldrene har stor respekt for læreren .
Muhtun kultuvrrain eai leat hárjánan deaivvadit skuvllain , ja váhnemat dovdet iežaset oahpaheaddji vuollásažžan .
Da kan det være vanskelig å skape en god dialog .
Dalle sáhttá leat váttis duddjot buori gulahallama .
Å skape trygge rammer rundt møtet , blir derfor svært viktig .
Danne šaddáge dárbbašlaš geavahit vugiid oadjudit sin dánlágan deaivvademiide .
Å være vennlig , åpen og imøtekommende er en forutsetning for å lykkes i samtalen .
Go olmmoš lea smáđáhkes ja olmmošaddjái , de dalle leat buorit eavttut ahte ságastallan lihkostuvvá .
Noen ganger må man kanskje akseptere at det blir mer informasjon enn dialog .
Muhtun háviid ferte dušše dohkkehit ahte šaddá eambbo diehtojuohkin go ságastallan .
Å komme fra et annet land eller en annen kultur , kan innebære språkvansker som er til hinder for dialogen .
Eará riikii dahje eará kultuvrii gullevaš olbmos sáhttet leat giellaváttisvuođat mat sáhttet goazahit gulahallama .
Barn og foreldre som nettopp har kommet til Norge , har selvsagt større problemer med å orientere seg enn dem som har bodd her noen år .
Mánáin ja váhnemiin geat aiddo leat fárren Norgii , leat dieđusge stuorát váttisvuođat áddet buot mii dáhpáhuvvá birrasis go sidjiide geat leat orron dáppe moadde jagi .
Skolen må ta ansvar for å skaffe tolk til foreldre som trenger dette .
Skuvla ferte váldit ovddasvástádusa ja háhkat dulkka váhnemiidda geat dan dárbbašit .
Erfaring viser at det kan være fornuftig å bruke tolk både i samtaler med dem som har bodd her kort og dem som har bodd her lenge .
Vásáhusat čájehit ahte lea jierpmálaš geavahit dulkkaid ságastaladettiin sihke singuin geat leat oanehis áigge ássan riikkas ja singuin geat leat ássan dáppe guhká .
Det er viktig at alle foreldre får den informasjonen de har krav på , og at de får anledning til å stille spørsmål og gi skolen informasjon .
Deaŧalaš lea ahte buot váhnemat ožžot daid dieđuid maid galget , ja ahte sis lea vejolašvuohta jearahit ja addit skuvlii dieđuid .
En morsmålslærer kan være en ressurs og samarbeidspartner for læreren , eleven og foreldrene , men bør likevel ikke brukes som tolk i utviklingssamtaler .
Eatnigielaoahpaheaddji sáhttá leat resursan ja ovttasbargoguoibmin oahpaheaddjái , oahppái ja váhnemiidda , muhto son datte ii galggašii geavahuvvot dulkan ovdánanságastallamis .
Også mellom skoler kan det være forskjeller .
Maiddái skuvllaid gaskkas sáhttet leat erohusat .
Uavhengig av klasse eller skoler skal hjem og skole samarbeide om utviklingssamtalene .
Beroškeahttá luohkás dahje skuvllas , de galgá ruoktu ja skuvla ovttasbargat ovdánanságastallamiid dáfus .
I samtalene er det naturlig å legge vekt på ulike emner alt etter hvilket årstrinn eleven er på .
Ságastallamis lea lunddolaš deattuhit iešguđetlágan fáttáid dan mielde man luohkás oahppi lea .
Samtalene vil også endre seg når eleven går over på ungdomsskolen .
Ságastallamat rivdet maiddái go oahppi álgá nuoraidskuvlii .
I tillegg til områder man har vektlagt tidligere , blir vurdering med karakterer et nytt tema i samtalene .
Lassin daidda osiide mat ovdal leat deattuhuvvon , de ođđa ságastallanfáddán šaddá árvvoštallat maiddái árvosániiguin .
Ulike varianter Tradisjonen i skolen er at sosial fungering får mye oppmerksomhet i barneskolen , mens den faglige utviklingen er viktigst i ungdomsskolen .
Iešguđetlágan vuogit Skuvllas lea dáhpin ahte sosiálalaš doaibman lea guovddážis mánáidskuvllas , ja fágalaš ovdáneapmi lea gis deaŧalaš nuoraidskuvllas .
Et hovedpoeng med utviklingssamtalene er at hele mennesket skal være i fokus .
Ovdánanságastallamiid váldoášši lea ahte olmmoš ieš galgá leat guovddážis .
For å få til dette , må en legge vekt på hvordan eleven fungerer både sosialt og faglig .
Go dan galgá oažžut áigái , de ferte deattuhit mo oahppi doaibmá sihke sosiálalaččat ja fágalaččat .
En trenger likevel ikke å ta opp alle temaene i hver samtale , men legge særlig vekt på det som er naturlig i en bestemt periode .
Ii datte dárbbaš buot fáttáid guoskkahit juohke ságastallamis , muhto deattuhit daid fáttáid mat leat lunddolaččat aiddo dan áigodahkii .
Mens det i én samtale er kjernefagene norsk og matematikk som er tema , kan det i en annen legges mer vekt på de praktiske og estetiske fagene .
Ovtta ságastallamis sáhttet guovddášfágat nugo sámegiella ja matematihkka leat fáddán , eará háve gis sáhttá deattuhit geavatlaš ja estehtalaš fágaid .
Arbeidsmåter kan også være et tema for utviklingssamtalen .
Bargovuogit sáhttet maiddái leat ovdánanságastallama fáddán .
Hvordan eleven fungerer sosialt , bør være et tema i alle utviklingssamtaler .
Mo oahppi doaibmá sosiálalaččat , galggašii leat juohke ovdánanságastallama fáddá .
Selv om temaene kan og bør endres fra én samtale til den neste , er det viktig at elev og foreldre opplever at det de er mest opptatt av , kommer på dagsordenen i den aktuelle samtalen .
Vaikko vel fáttát sáhttet ja galggašedje molsašuvvat ságastallamis ságastallamii , de lea deaŧalaš ahte oahppi ja váhnemat dovdet ahte dat mii sin mielas lea deaŧaleamos , lea maiddái áššin ságastallamis .
Gode forberedelser og dialog mellom partene sikrer et godt utbytte for alle .
Go ságastallamii lea bures ráhkkanahtton ja gulahallan doaibmá bures , de dat sihkkarastá ahte buohkaide dahká ságastallan buori .
Visste du at det står i lovverket at foreldrene har hovedansvar for barnas opplæring , og at de derfor har medansvar i skolen ?
Dihtet go • ahte lágain celko ahte váhnemiin lea váldoovddasvástádus máná oahppamii , ja ahte maiddái sis lea ovddasvástádus skuvllas ?
at du kan påvirke barnas opplæring og skolegang som foreldrekontakt , som medlem av foreldrerådet , FAU eller av samarbeidsutvalget/styret ?
• ahte don sáhtát váikkuhit máná oahppamii ja skuvlavázzimii go doaimmat váhnenovddasteaddjin , váhnenráđi lahttun , FAU dahje ovttasbargolávdegotti / stivrra lahttun ?
at alle elever har rett til tilpasset opplæring etter evner og forutsetninger ?
• ahte buot ohppiin lea vuoigatvuohta oažžut heivehuvvon oahpahusa iežaset návccaid ja eavttuid mielde ?
at elever som ikke har tilfredsstillende utbytte av det ordinære skoletilbudet , har rett til spesialundervisning ?
• ahte oahppit geat eai nákce čuovvut dohkálaččat dábálaš skuvlafálaldaga , ožžot sierraoahpahusa ?
at alle elever har rett til et godt fysisk og psykososialt miljø som fremmer helse , trivsel og læring ?
• ahte buot ohppiin lea vuoigatvuohta oažžut fysihkalaš ja psykososiálalaš birrasa mii nanne veaju , loaktima ja oahppama ?
at foreldre har rett til å klage ?
• ahte váhnemiin lea vuoigatvuohta váidalit ?
FUG - Foreldreutvalget for grunnskolen - er et utvalg av foreldre , oppnevnt av Kongen i statsråd for fire år av gangen .
FUG - Vuođđoskuvlla váhnenlávdegoddi ( VVL . ) - lea lávdegoddi váhnemiid várás , ja man Gonagas stáhtaráđis lea nammadan njealji jahkái hávil .
Utvalget er et rådgivende organ for Utdannings- og forskningsdepartementet .
Lávdegoddi lea Oahpahus- ja dutkandepartemeantta ráđđeaddi orgána .
Utvalget skal ivareta foreldrenes og elevenes interesser i skolesamfunnet og arbeide for å fremme et godt samarbeid mellom hjem og skole .
Lávdegoddi galgá gozihit váhnemiid ja ohppiid beroštumiid skuvlaservodagas ja bargat nannet buori ovttasbarggu ruovttu ja skuvlla gaskii .
Foreldreutvalget for grunnskolen Postboks 8119 Dep . 0032 Oslo www.fug.no www.foreldrenettet.no bestilling@fug.no post@fug.no Tlf. : 22 24 75 63 Faks : 22 24 75 90
Vuođđoskuvlla váhnenlávdegoddi Poastaboksa 8119 Dep. 0032 Oslo www.fug.no www.foreldrenettet.no bestilling@fug.no post@fug.no Tel. : 22 24 75 63 Fáksa : 22 24 75 90
REGIONALT UTVIKLINGSPROGRAM FOR TROMS 2008-2009 Utgiver : Troms fylkeskommune , Næringsetaten , 9296 Tromsø Telefon 77 78 80 00 .
ROMSSA GUVLLOLAŠ OVDDIDANPROGRÁMMA ÁIGODAGA 2008-2009 Almmuheaddji : Romssa fylkkasuohkan , Ealáhusetáhtta , 9296 Romsa Telefovdna 77 78 80 00 .
Telefax 77 78 80 01 .
Telefáksa 77 78 80 01 .
Internett : http://www.tromsfylke.no Grafisk produksjon : Troms fylkeskommune Omslagsbilder : Maarit Markussen , Kaja Baardsen , Gunnar Davidsson , Rune Lejon , Erling Svensen Regionalt utviklingsprogram for Troms er trykket på miljøvennlig papir .
Interneahtta : http://www.tromsfylke.no Gráfalaš buvttadeapmi : Romssa fylkkasuohkan Ovdasiidogovat : Maarit Markussen , Kaja Baardsen , Gunnar Davidsson , Rune Lejon , Erling Svensen Romssa guvllolaš ovddidanprográmma leat prentejuvvon birasseasti báhpára ala .
INNHOLDSFORTEGNELSE 1 .
SISDOALLU 1 .
FYLKESTINGETS VEDTAK ... 1 1.1 Forord ... 2 1.2 Regionalt Samarbeidsforum Troms ( RST . ) ...
FYLKKADIGGEMEARRÁDUS ... 1 1.1 Ovdasánit ... 2 1.2 Romssa Guvllulaš Ovttasbargoforum (RGO ) ... 2 2 .
KOMPETANSE ... 8 1.1 FoU / høyere utdanning / forutsetninger for regionalt forankret kompetanseutvikling ... 8 1.2 Videregående opplæring – utfordringer mht arbeidsmarkedsutvikling ... 9 PROGRAM 2 .
MÁHTTU ... 8 1.1 DjO / alit oahppu / eavttut guvllolaš laktásan máhttoovddidemiide ... 8 1.2 Joatkkaoahpahus – hástalusat bargomárkanovddideami ektui ... 9 PROGRÁMMA 2 .
NÆRINGSUTVIKLING ... 11 2.1 Rammebetingelser og generelle virkemidler næringsliv ... 11 2.2 Landbruk ... 12 2.3 Fiskeri- og havbruk ... 13 2.4 Kombinasjons / kulturbaserte næringer ... 14 2.5 Petroleum ... 14 2.6 Øvrig industri og tjenesteytende næringer ... 15 2.7 Reiseliv ... 16 PROGRAM 3 .
EALÁHUSOVDÁNEAPMI ... 11 2.1 Rápmaeavttut ja dábálaš váikkuhangaskaoamit ealáhusas ... 11 2.2 Eanandoallu ... 12 2.3 Guolástus ja mearradoallu ... 13 2.4 Lotnolas / kulturvuđot ealáhusat ... 14 2.5 Petroleum ... 14 2.6 Industriija muđui ja bálvalusaddi ealáhusat ... 15 2.7 Mátkeealáhus ... 16 PROGRÁMMA 3 .
LOGISTIKK OG INFRASTRUKTUR ... 18 3.1 Innledning ... 18 3.2 Transportinfrastruktur ... 18 3.3 Kystovervåking ... 18 3.4 Bredbånd ... 18 PROGRAM 4 .
LOGISTIHKKA JA INFRASTRUKTUVRA ... 18 3.1 Álggaheapmi ... 18 3.2 Fievrrádusinfrastruktuvra ... 18 3.3 Riddobearráigeahčču ... 18 3.4 Govdabáddi ... 19 PROGRÁMMA 4 .
Fylkestingets vedtak Fylkesrådets forslag til Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 ble behandlet av fylkestinget 5. desember 2007 .
FYLKKADIGGEMEARRÁDUS Fylkkaráđi evttohus Romssa Guvllolaš ovddidanprográmma gieđahallojuvvui fylkkadikkis juovlamánu 5. b. 2007 .
Fylkestinget i Troms fattet her følgende vedtak : ” 1. 2. 3 .
Fylkkadiggi Romssas mearridii dás čuovvovaš mearrádusa : ” 1. 2. 3 .
Fylkestinget har behandlet ” Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 ” .
Fylkkadiggi lea gieđahallan ” Romssa Guvllolaš ovddidanprográmma áigodahkii 20082009 ” .
Fylkestinget ønsker gjennomføring av en politisk prosess i fylkestingskomiteene med sikte på strammere strategiske føringer innenfor eksisterende innsatsområder og program .
Fylkkadiggi háliida čađahit politihkalaš proseassa fylkkadiggelávdegottiin dan ulbmiliin čavggadat strategalaš njuolggadusat guvllolaš ovddidanprográmma bidjuid siskkabealde .
Innenfor rammen av tilretteleggende tiltak over regionalt utviklingsprogram fordeles bruken av kap. 551 post 60 midlene i henhold til eksisterende komitestruktur som følger : a ) Kultur og næring : 50% b ) Utdanning og helse : 20% c ) Miljø- og samferdsel : 20% d ) Plan- og økonomi : 10% Regionalt Samarbeidsforum Troms avvikles og erstattes med mindre , fagspesifikke samarbeidsfora relevant for de ulike fylkestingskomiteene .
Rápmaid siskkabealde daid láhčojuvvon bijuid badjel guvllolaš ovddidanprográmmas juohkojuvvo geavaheapmi kap. 551 poastta 60 čuovvovaš lávdegottistruktuvrii : a ) Kultur ja ealáhus : 50% b . ) Oahppu ja dearvvašvuohta 20% c ) Biras- ja johtolat : 20% d ) Plána- ja ekonomiija : 10% Romssa Guvllulaš Ovddidanprográmma loahpahuvvo ja buhttaduvvo uhcit , fágaerenoamáš ovttasbargoforumain mat leat áššáigullevaččat daid máŋggalágán fylkkadiggelávdegottiide .
Fylkestinget vedtar ” Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 ” .
Fylkkadiggi mearrida ” Romssa Guvllulaš ovddidanprográmma áigodahkii 2008-2009 ” .
f.t. oppnådde resultatmål / effekt av tildelte RUP-midler .
Fylkkadiggi sihtá fylkkaráđi bidjat listtu daid boađusulbmiliid / beavttu daid juhkkojuvvon GOP .
Fylkestinget vil særlig understreke viktigheten av et nært samarbeid med kommunene .
Fylkkadiggi háliida erenoamážit deadduhit ovddimussii lagaš ovttabarggu suohkaniiguin .
Fylkestinget legger til grunn en fortsatt styrking av rammen til kommunale næringsfond .
Fylkkadiggi bidjá vuođđun ain nannet rápmáid suohkanlaš ealáhusfoanddaide .
Fylkestinget ber fylkesrådet legge fram en årlig rapport om bruken av regionale utviklingsmidler i Troms .
Fylkkadiggi sihtá fylkkaráđi ovddidit jahkásaččat raporta guvllolaš ovddidanruđaid geavaheami badjel Romssas .
Det utvikles en ” innlandssoneplan ” som i hovedsak omhandler innlandets muligheter og utfordringer innenfor næringsutvikling , kompetanseutvikling og forsvarsvirksomhet , samt avveier disse mot vernekrav . ”
Ovddiduvvo ” siseatnanavádatplána ” mii vuosttamužžain galgá leat siseatnama vejolašvuođat ja hástalusat ealáhusovdáneamis , máhttoovddáneamis ja suodjalusdoaimmain , ja vihkkedallat daid gáhttengáibádusaid vuostá . ”
Troms fylkeskommune 05.12.2007
Romssa fylkkasuohkan 05.12.2007
Terje Olsen Fylkesordfører
Terje Olsen Fylkkasátnejođiheaddji
1.1 Forord Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 er utarbeidet i samarbeid mellom Troms fylkeskommune ( TFK ) og Regionalt Samarbeidsforum Troms ( RST ) .
1.1 Ovdasánit Romssa guvllolaš ovddidanprográmma áigodahkii 2008-2009 lea ráhkaduvvon ovttas Romssa fylkkasuohkaniin ja Guvllulaš Ovttasbargoforumain Romsa .
Forumet består av representanter fra fylkeskommunen , kommuner , regionale statsetater og næringslivsorganisasjoner .
Forumas leat mielde áirasat fylkkasuohkanis , suohkaniin , guvllolaš stáhtaetáhtain ja ealáhusorganisašuvnnain .
I tillegg har representanter for næringshager , inkubatorer og kunnskapsparker deltatt i prosessen .
Lassiáirasat leamaš ealáhusgárddiin , Inkubatorain ja máhttopárkkain mielde proseassas .
Plan- og næringsetaten i TFK har koordinert og ledet prosessen med utformingen av Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 .
Plána- ja ealáhusetáhtta Romssa fylkkasuohkanis ( RFS ) lea koordineren ja jođihan proseassa hábmen dihte Romssa guvllolaš ovddidanprográmma áigodaga 2008-2009 .
Utviklingsprogrammet er et strategisk program for årene 2008 og 2009 .
Ovddidanprográmma lea okta strategiija prográmma áigodahkii 2008 ja 2009 .
Det utarbeides i tillegg årlige utviklingsprogram med budsjett for det enkelte år .
Ferte maiddái lassin ráhkadit jahkásaš ovddidanprográmma budjeahtta juohke jahkái .
Regionalt Samarbeidsforum Troms forplikter seg til å følge de prioriteringer som ligger i mål , innsatsområder og strategier som presenteres i Regionalt utviklingsprogram for Troms 20082009. 1.2 Regionalt Samarbeidsforum Troms ( RST . )
Romssa Guvllulaš Ovttasbargoforum geatnegahttá čuovvut daid vuoruhemiid mat leat ulbmiliin , bijuin ja stratgeiijain mat ovdanbuktojit Romssa guvllolaš ovddidanprográmma áigodaga 2008-2009. 1.2 Romssa Guvllulaš Ovttasbargoforum ( RGO . )
• Knut Werner Hansen , Nærings og samferdselskomiteen , TFK • Britt Skinstad Nordlund , Nærings og samferdselskomiteen , TFK • Irene Lange Nordahl , Fylkesråd for næring , TFK • Plan- og næringsetaten , TFK • Midt-Troms Regionråd • Sør-Troms Regionråd • Nord-Troms Regionråd • Balsfjord , Karlsøy og Tromsø Regionråd • Sametinget • NHO Troms • LO Troms • Statens vegvesen Region Nord • Innovasjon Norge Troms • NAV Troms • Fiskeridirektoratet i Troms • Fylkesmannen i Troms • Fiskeflåteorganisasjonene i Troms : o Troms Fiskarfylking o Kystfiskarlaget o Nord-Norsk rederiforening • Landbruksorganisasjonene i Troms : o Troms Bonde- og Småbrukarlag o Troms Bondelag • Høgskolen i Tromsø • Høgskolen i Harstad • Universitetet i Tromsø • Norut • NorInnova
• Knut Werner Hansen , Ealáhus- ja johtolatlávdegoddi , RGO • Britt Skinstad Nordlund , Ealáhus- ja johtolatlávdegoddi , RGO • Irene Lange Nordahl , Ealáhusfylkkaráđđi , RGO • Plána- ja ealáhusetáhtta , RGO • Gaska-Romssa Guovloráđđi • Lulli-Romssa Guovloráđđi • Davvi-Romssa Guovloráđđi • Báhccavuotna , Gálsa ja Romssa gávpoga Guvlloráđđi • Sámediggi • NHO Troms • LO Troms • Statens vegvesen Region Nord • Innovasjon Norge Troms • NAV Troms • Romssa guolástandirektoráhta • Romssa Fylkkamánni • Romssa guolástanfatnasiidorganisašuvnnat : o Troms Fiskarfylking o Kystfiskarlaget o Nord-Norsk rederiforening • Romssa eanandoalloorganisašuvnnat : o Romssa Boanddaid- ja smávvadálolaččaidsearvi o Romssa Boanddaidsearvi • Romssa Allaskuvla • Hárštá Allaskuvla • Romssa Universitehta • Norut • NorInnova
REGIONALT UTVIKLINGSPROGRAM FOR TROMS 2008-2009 2.1 Fylkeskommunes rolle , partnerskapsarbeid og samarbeidsavtaler I stortingsmelding nr 12 ( 2006–2007 ) Regionale fortrinn – Regional fremtid , legges rammer for den videre prosess der dagens fylkeskommune fra 1. januar 2010 skal erstattes av et fornyet og styrket regionalt forvaltningsnivå som den sentrale aktøren for regional utvikling .
ROMSSA GUVLLULAŠ OVDDIDANPROGRÁMMA 2008-2009 2.1 Fylkkasuohkana rolla , bargoguoimmit ja ovttasbargošiehtadusat Juovlamánus 2006 bijai Ráđđehus Sd.dieđ. nr 12 ( 2006-2007 ) Guvllolaš ovddamunit – Guvllolaš boahtteáigi , mii bidjá rápmáid joatkka proseassii gos otnáš fylkkasuohkan ođđajagimánu 1. b. 2010 galgá molsujuvvot ođđasat ja nannosat hálddašandásiin gos lea guovddáš aktevra guvllolaš ovddideapmái .
Geografisk inndeling for det nye regionnivået ble i juni 2007 behandlet som egen sak i fylkestinget .
Geografálaš juohkin dan ođđa guvllolašdássái meannuduvvui geassemánus 2007 sierra áššiin fylkkadikkis .
Det skal i desember 2007 fattes endelig vedtak om dette i det nyvalgte fylkestinget .
Loahpalaš mearrádusa dan birra galgá dat ođđasit válljejuvvon fylkkadiggi dahkat juovlamánus 2007 .
Regjeringen forventes å legge frem sitt forslag til regioninndeling våren 2008 .
Ráđđehus vuorddujuvvo bidjat iežaset evttohusa guovlojuohkimiid giđđat 2008:s .
Fylkeskommunens rolle som regional utviklingsaktør vektlegges sterkere enn tidligere .
Fylkkasuohkana rolla guvllolaš ovdáneami oččodeaddjin deattuhuvvo dál eambbo go ovdal .
Med blant annet dette som bakgrunn er et av fylkesplanens overordnede mål innenfor regional utvikling at : Troms fylke skal utvikles gjennom å styrke det regionale demokratiet .
Earret eará dáinna duogážiin fylkkaplána bajimuš ulbmil lea ahte guvllolaš ovdáneamis ahte : Romssa fylka galgá ovdánit guvllolaš demokratiija nannemiin .
Fylkeskommunens samordnende og regionalpolitiske rolle skal bli mer synlig og tydelig .
Fylkkasuohkana oktiiheiveheaddji ja guovlopolitihkalaš rolla galgá leat eambbo oidnosis ja čielggas .
Fylkestinget ser det som ønskelig og hensiktsmessig å samarbeide med andre i det regionale utviklingsarbeidet .
Fylkkadiggi atná sávahahttin ja heivvolažžan bargat ovttas earáiguin guvllolaš ovddidanbarggus .
Fylkeskommunens bidrag eller ” innsatspott ” vil være forankret i regionalt utviklingsprogram og fylkeskommunens økonomiplan .
Fylkkasuohkana oasáluš dahje ” searveruhta ” sorjá guvllolaš ovddidanprográmmas ja ekonomiijaplánas .
Disse plandokumentene er utarbeidet med basis i mål og innsatsområder i fylkesplanen , som er utformet i dialog med samarbeidspartnere og vedtatt av fylkestinget .
Vuođđun dáidda plánadokumeanttaide leat fylkkaplána ulbmilat ja vuoruhansuorggit , mat leat boahtán áigái ságastallamiid vuođul mielde ovttasbargoguimmiiguin ja dasto mearriduvvon fylkkadikkis .
Aktuelle samarbeidspartnere er blant annet fylkets kommuner , Sametinget , regionale statsetater , FoU-miljøer , høyere utdanningsinstitusjoner , næringsliv og arbeidslivsorganisasjoner .
Áigeguovdilis mielbargit leat ee. suohkanat , Sámediggi , guvllolaš stáhtaetáhtat , DjObirrasat , alit oahpahuslágádusat , ealáhusdoaimmat , bargodilleorganisašuvnnat .
Samarbeidsavtalene som inngås er av svært ulik karakter avhengig av hvilke mål og temaområder avtalene omfatter , og hva partene kan bidra med av forpliktelser , samt økonomiske og kompetansemessige virkemidler .
Ovttasbargošiehtadusat mat dahkkojuvvojit leat máŋggalágánat vuos makkárat leat ulbmilat ja fáddásuorggit , ja maid oasálaččat sáhttet geatnegahttit , ja ekonomalaš ja máhtolašvuođa gaskaoamit .
Troms fylkeskommune har en omfattende samarbeidsavtale med Sametinget som også er forankret i fylkesplanens følgende overordnede mål : For å sikre det regionale mangfoldet i bosetting og levemåte skal vår felles kulturarv , både den norske , samiske og kvenske , legges til grunn for utvikling av alle samfunnsområder .
Lea juo ovttasbargošiehtadus gaskal Sámedikki ja Romssa fylkkasuohkana mii leat maiddái laktášuvvon fylkkaplána čuovvovaš bajit ulbmilii : Sihkarastin dihte guvllolaš girjáivuođa ássama ja eallinvuogi dáfus , galgá min oktasaš kulturárbi , sihke dáža , sámi ja kveana , biddjot vuođđun ovdánahttimiin buot servodatsurggiin .
Kulturpolitikk og folkehelsearbeid skal bidra til økt livskvalitet for befolkningen .
Kulturpolitihkka ja álbmotdearvvašvuođabargu galgá leat veahkkin lasihit eallinkvalitehta álbmogiid .
Innsatsområdene i avtalen er knyttet til kultur og språk , regional utvikling og nordområdeutvikling .
Vuoruhansuorggit šiehtadusas leat laktásan kultuvrii ja gillii , guvllolaš ovdáneapmái ja davviguovloovdáneapmái .
Fokus rettes bl.a. på samisk språk , opplæring , kulturminneforvaltning , museer , bibliotek , kultursentra , regionalpolitikk m.v. .
Bidjat fuomášumi ee. sámi gillii , oahpahussii , kulturmuitohálddašeapmái , museaide , girjerádjosiidda , kulturguovddážiidda , guovlopolitihkkii jna. .
Når det gjelder utvikling av samiske samfunn og næringer vil oppfølging av avtalen framgå i det årlige regionale utviklingsprogrammet .
Dat mii guoská sámi servodagaid ja ealáhusaid ovddidemiide , boahtá šiehtadusčuovvoleapmi boahtit ovdán jahkásaš guvllolaš ovddidanprográmmas .
Troms fylkeskommune har også samarbeidsavtale med Innovasjon Norge Troms , reiselivsselskaper og næringshager i fylket .
Romssa fylkkasuohkanis lea maiddái ovttasbargošiehtadus Innovasjon Norge Troms , ealáhusservviin ja ealáhusgárddiin .
Det foreligger også en avtale mellom fylkeskommunen og kommunene i Troms om bredbåndutbygging .
Lea maiddái šiehtadus gaskal fylkkasuohkana ja suohkaniiguin Romssas govdabáddehuksema birra .
Det vil i perioden være aktuelt å inngå avtaler med nasjonale og regionale aktører som Forskningsrådet , SIVA og Husbanken .
Áigodagas lea maid áigeguovdil dahkat šiehtadusa riikkalaš ja guvllolaš oasálaččaiguin nugo Dutkanráđiin , SIVA:in ja Viessobáŋkkuin .
Avtalene vil regulere virkemiddelinnsats og samarbeid omkring regionale satsinger innenfor de respektive parters virkeområder .
Šiehtadusat bohtet ásahallat reaiddoulbmiliid ja ovttasbarggu guvllolaš vuoruhemiid siskkabealde daid árvvusatnojuvvon ovttasbargoguimmiid doaibmaguovlluin .
2.2 Forankring og avgrensing Fylkestinget fattet i juni 2006 vedtak om prolongering av ” Kompetansesamfunnet Troms Fylkesplan for perioden 2004-07 ” .
2.2 Čanastat ja ráddjen Fylkkadiggi mearridii geassemánus 2006 mearrádusa guhkiduvvon ” Máhttoservodat Romsa – fylkkapláná áigodaga 2004-2007 ” .
Prolongert fylkesplan for Troms 2008-2009 ble lagt frem for fylkestinget i juni 2007 .
Guhkiduvvo Fylkkaplána 2008-2009 biddjui fylkkadikki ovddii geassemánus 2007 .
Fylkesplanen består av en overordnet del ” og en handlingsdel som igjen er todelt ; den ene delen utgjøres av Regionalt utviklingsprogram for Troms 20082009 mens den andre utgjøres av fylkeskommunens økonomiplan for 2008-2011 .
Fylkkaplánas lea bajit oassi ja okta doaibmaoassi mii fas lea guovttioasis ; dat vuosttaš oassi Romssa Guvllolaš ovddidanprográmma áigodahkii 2008-2009 josgo dan nubbi oassi ekonomiijaplána 2008-2011 .
Fylkesplanens handlingsdel er rettet inn mot å realisere fylkesplanens visjon , mål og innsatsområder .
Fylkkaplána doaibmaoassi lea njulgejuvvon duohtadahkat fylkkaplána višuvnnaid , ulbmiliid ja ulbmilsurggiid .
Fylkesplanens mål og innsatsområder vil også bli fulgt opp gjennom relevante sektorplaner , virksomhetsplaner og fylkeskommunens økonomiplan og budsjett , i tilegg til de virkemidler som vil være hovedfinansieringskilder for Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 .
Fylkkaplána ulbmilat ja ulbmilsuorggit bohtet maiddái čuvvolit áššáigullevaš oasseplánaid , doaibmaplánaid ja fylkkasuohkana ekonomiijaplánaid ja budjeahtaid , lassin daid reaidduide mat leat váldoruhtadangáldduin Romssa Guvllulaš ovddidanprográmma áigodaga 2008-2009 .
Dette gjelder spesielt fylkesplanens tema bærekraftig utvikling , kultur , videregående opplæring samt innenfor hovedtema logistikk og infrastruktur .
Dat guoská erenoamážit fylkkaplána fáddái čeavžilis ovddideami , kultuvrra , joatkka oahpahusa ja siskkabealde váldofáttáid logistihkka ja infrastruktuvra .
2.3 Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 - innhold Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 består av fire programområder .
2.3 Romssa Guvllulaš ovddidanprográmma áigodaga 2008-2009 - sisdoallu Romssa Guvllolaš ovddidanprográmma áigodaga 2008-2009 leat njeallje prográmmasuorggis .
Tre av dem er sammenfallende med fylkesplanens hovedtema : Kompetanse , Næringsutvikling samt Logistikk og infrastruktur .
Golmmas dain guorrasit fylkkaplána váldofáddái : Máhtto , Ealáhusovdáneapmi ja logistihkka ja infrastruktuvra .
Det fjerde programområdet , Robuste regioner , omfatter fylkesplanens øvrige tema .
Njealját prográmmasuorgi , Nana guovllut , sisttisdollet muđui fylkkaplána fáttáid .
Relevante innsatsområder er definert i forhold til den virkemiddelinnsatsen som skal styres gjennom handlingsprogrammet .
Guoski ulbmilsuorggit leat čielggaduvvon daid reaidduid ulbmiliid ektui mat galget stivrejuvvot guvllolaš ovddidanprográmma bokte .
Prosessen har tatt utgangspunkt i en gjennomgang av eksisterende felles strategier fra Regionalt utviklingsprogram 2004-2007 .
Proseassa váldá vuođu Guvllulaš ovddidanprográmmas 2004-2007 oktasaš strategiijain .
Regionalt Samarbeidsforum Troms ( RST ) har så kommet med skriftlige innspill til nye strategier
Romssa Guvllulaš Ovttasbargoforum ( RGO ) lea dál buktán čálalaš evttohusaid ođđa strategiijaide mat leat čatnon guhkkiduvvon
tilknyttet prolongert fylkesplans innsatsområder .
fylkkaplána ulbmilsurggiide .
Utviklingsprogramutkastet er blitt forelagt RST med anmodning om tilbakemelding .
Ovddidanprográmmaevttohus lea ovdandivvun RGO ávžžuhusain buktit ruovttoluottadieđáhusaid .
Alle strategier bygger på prolongert fylkesplans innsatsområder og overordnede mål .
Buot strategiijat huksejuvvojit guhkkiduvvon fylkkaplána ulbmilsurggiid ja bajit ulbmiliid vuođul .
Øvrige mål og innsatsområder følges opp i fylkeskommunens økonomiplan .
Eará ulbmilat ja ulbmilsuorggit čuovvoluvvojit fylkkasuohkana ekonomiijaplánas .
2.6 Virkemidler / forvaltning / regional merverdi Virkemidler og ressurser som samordnes gjennom Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 er regionale økonomiske utviklingsmidler , ressursinnsats fra ulike utviklingsaktører og politisk påvirkning for å endre rammebetingelser gjennom de fire programområdene samt fylkesplanens ” bidrag fra nasjonalt nivå ” .
2.6 Reaiddut / hálddašeapmi / guvllolaš lasseárvu Reaiddut ja resurssat mat oktiiordnejuvvojit Romssa Guvllulaš ovddidanprográmma 20082009 leat guvllolaš ekonomalaš reaiddut , resurssabijut sierranas ovddidanoasálaččain ja politihkalaš váikkuheamit nuppástuhttit rápmaeavttuid dan njealji prográmmasuorggis ja fylkkaplána ” oassi riikkalaš dásis ” .
Samarbeid innenfor rammene av utviklingsprogram-midlene mellom ulike aktører skal gi regional merverdi .
Ovttasbargu siskkabealde ovddidanprográmma rápmáid gaskal iešguđetge oasálaččaid galget lasihit guvllolaš lasseárvvu .
Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 fastlegger programområder og definerer aktører for de regionale utviklingsmidlene , videre synliggjøres økonomiske prioriteringer fra samarbeidende virkemiddelaktører .
Romssa guvllolaš ovddidanprográmma áigodaga 2008-2009 mearrida prográmmasurggiid ja čielggada oasálaččaid daid guvllolaš ovddidangaskaomiid , viidáseappot čálmmustuvvojit ekonomalaš vuoruheamit , ovttasbargu váikkuhanoasálaččain .
Som regional utviklingsaktør skal fylkeskommunen forvalte virkemidlene i forpliktende partnerskap med næringslivet , virkemiddelaktører , private organisasjoner , utdanningsinstitusjoner , kommuner og Sametinget .
Nugo guvllolaš ovddidanoasálaš galgá fylkkasuohkan hálddašit reaidduid geatnegahtti searválagaid ealáhuseallimiin , váikkuhanoasálaččaiguin , priváhta serviiguin , oahpahusásahusaiguin , suohkaniiguin ja Sámedikkiin .
Hoveddelen av økonomiske virkemidler som settes inn i det regionale utviklingsarbeidet er virkemidler fra statsbudsjettet , programkategori 13.50 regional- og distriktspolitikk , post 551.60 tilskudd til fylkeskommuner til regional utvikling .
Ekonomalaš reaidduid váldooassi mii biddjo guvllolaš ovddidanbargui leat reaiddut stáhtabudjeahtta , prográmmakategoriija 13.50 guovllu- ja biraspolitihkka , poasta 551.60 doarjja fylkkasuohkaniidda guvllolaš ovddidemiide .
Midlene skal bidra til å realisere regional utvikling , særlig innenfor kompetanseheving , omstilling , entreprenørskap , nyetablering , innovasjon og nyskaping i næringslivet , og tilrettelegging for dette .
Ruđat galget leat veahkkiin ollašuhttit guvllolaš ovddidemiid , erenomážit máhttoloktemis , nuppástuhttiimiid , entreprenevradoaimmain , álggahemiide , innovašuvnna ja ealáhuseallima ođđahutkamiidda ja heivehemiid dása .
I tillegg legger Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 føringer på Troms fylkeskommunes virkemidler fra økonomiplanen til næringsformål og tilrettelegging for dette ( næringsfond , fiskeflåtefond , bredbåndssatsing ) .
Lassiin bidjá Romssa Guvllulaš ovddidanprográmma 2008-2009 njuolggadusaid ekonomalaš Romssa fylkkasuohkana reaidduide ekonomiijaplánas ealáhusulbmiliidda ja láhčit dili dáidda ( Ealáhusfondii , guolástusfanasfondii ja guovdabáddivuoruheapmai ) .
Tabellen nedenfor gir en oversikt over ulike virkemidler og operatører .
Tabealla vulobealde čájeha iešguđetge reaidduid ja operatevrraid .
Tabellen er basert på gjeldende programkategorier , benevnelser og grupperinger for 2007 .
Tabealla lea vuođđuduvvon gustojeaddji programmakategoriijaid , namahusaid ja joavkkuid vuođul jagis 2007 .
I to-årsperioden for utviklingsprogrammet kan disse bli endret og / eller justert .
Guovttejagi áigodagas ovddidanprográmma soaitá nuppástuvvot ja/dahje muddejuvvot .
Finansieringskilde Operatører Regionale utviklingsmidler Innovasjon Norge Troms ( 551.60 ) Troms fylkeskommune
Ruhtadangáldu Guvllulaš ovddidanruđat ( 551.60 )
Fylkeskommunens økonomiplan – drift / investering AID + andre dep .
Fylkkasuohkana ekonomiijaplána – doaibma / investeren BSD + andre dep .
AAD Jordbruksavtalen Avkastning / egne midler Flere dep .
AAD Eanandoallošiehtadus Buvttadus / oamijuogadas Eanet dep .
Troms fylkeskommune Sametinget NAV arbeid Fylkesmannen / Innovasjon Norge Troms Kommunene SIVA
Ealáhusnjuolgut ruđat guvllolaš ovddidemiide ( 551.61 ) Fylkkasuohkana ekonomiijaplána ovddidanbargu Operatevrrat Innovasjon Norge Troms
Andre operatører Næringshager , inkubatorer , forsknings- og kunnskapsparker .
Earát operatevrrat Ealáhusgárddit , inkubatorat , dutkan- ja máhttopárkkat .
2.6.1 Finansieringsandeler Den samlede regionale merverdi fra partnerskapet vil framkomme i årlige handlingsprogram .
2.6.1 Ruhtadanoasit Guvllulaš lassiárvu oktiibuot bargoguoibmevuođas boahtá ovdán jahkásaš doaibmaprográmmas .
Egenandelsgraden avhenger av type tiltak , men hovedregelen ved søknader om finansiering av prosjekter og tiltak gjennom utviklingsprogram-midler er minimum 50 % egenandel .
Oamijuogadasgráda sorjá makkár lágán bijut leat , muhto váldonjuolggadus ohcamis ruhtademiid prošeavttaide ja bijuide ovddidanprográmmaruđain leat uhčimusat 50 % oamijuogadas .
2.7 Føringer på operatører Program for næringsutvikling m / innsatsområder legges som strategiske føringer på Innovasjon Norge i perioden .
2.7 Bagadus operatevrraide Prográmma ealáhusovddideamis , oktan ulbmilsurggiiguin biddjujuvvo nugo strategalaš eavttuide Innovasjon Norgii dán áigodahkii .
Samtidig kan relevante innsatsområder som er nedfelt i øvrige program benyttes .
Seammás sáhttá áššáigullevaš ulbmilsuorggit mat leat čállon muđui prográmmain geavahuvvot .
2.8 Forholdet mellom Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 og de årlige handlingsprogrammene Prioriteringer av ressurser for gjennomføring av innsatsområder og strategier i Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 vil spesifiseres i de årlige handlingsprogrammenes innsatsområder , / strategier økonomiske virkemidler og operatører .
2.8 Gaskavuohta gaskal Romssa Guvllulaš ovddidanprográmma áigodaga 2008-2009 ja jahkásaš doaibmaprográmmaid Resurssavuoruheamit čađahemiide ovddidanprográmma ulbmilsurggiid ja strategiijaid Romssa Guvllulaš ovddidanprográmma áigodaga 2008-2009 aiddostahttojit jahkásaš doaibmaprográmmain ulbmilsurggiid , / strategiijaid ekonomalaš gaskaomiid ja operatevrraid .
2.9 Mål- og resultatstyringssystem Troms fylkeskommune har på oppdrag fra Kommunal- og regionaldepartementet utarbeidet et fullstendig mål- og resultatstyringssystem , herunder resultatkrav som svarer til fylkesplanens mål for regional utvikling .
2.9 Ulbmil- ja boađusstivrenvuogádat Romssa fylkkasuohkan lea ožžon doaimma Gielda- ja guovlodepartemeanttas ráhkadit ollislaš ulbmil- ja bohtosstivrenvuogádaga , dasttán boađusgáibádusain mii vástida fylkkaplána ulbmila guvllolaš ovddideamis .
Arbeidet er gjort med utgangspunkt i Fylkesplan for Troms 2004 – 2007 og i Regionalt utviklingsprogram 2004 - 2007 og i samarbeid med partnerskapet .
Vuođđuin bargui lea Máhttoservodat Romsa – áigodaga 20042007 fylkkaplána ja Guvllulaš ovddidanprográmma Romsii 2004-2007 ja searválagaid bargoguimmiin .
Systemet vil bli videreført i kommende periode .
Vuogádat jotkojuvvo boahtte áigodagas .
2.10 Vedrørende bidrag fra nasjonalt nivå Prolongert fylkesplan for Troms 2008 - 2009 har avslutningsvis for hvert enkelt tema formulert klare krav til sentrale myndigheters bidrag og regionale tilpasninger av statlig sektorpolitikk .
2.10 Oasáluš riikkalaš dási birra Máhttoservodat Romsa fylkkaplána 2008-2009 lea loahpaheapmi juohke eaŋkil fáttás ja leat hámuhan čielga gáibádusaid stáhtalaš surggiide guovddáš eiseválddiid oasáluša ja guvllolaš heivehallamiid dáfus .
Dette viser viktige områder for politisk påvirkning og dialog mellom regionale og nasjonale myndigheter .
Dát čájeha deaŧalaš birrasiid politihkalaš váikkuhusaide ja ságastallama gaskal guvllolaš ja riikalaš eiseválddiin .
I realiseringen av Regionalt utviklingsprogram for Troms 2008-2009 er det nødvendig å se de ulike mål , innsatsområder og strategier i sammenheng med fylkesplanens ” bidrag fra nasjonalt nivå ” .
Ollašuhttiin Romssa Guvllulaš ovddidanprográmma áigodaga 2008-2009 lea dárbbašlaš geahččat iešguđetge ulbmiliid , ulbmilsurggiid ja strategiijaid ovttas fylkkaplánain ” oassi riikkalaš dásis ” .
Fylkesrådet har i tillegg gjennomført en bred prosess med utarbeidelse av Fylkesplanmelding 2007 .
Fylkkaráđđi lea maiddái leamaš stuorra proseassas ráhkadit Fylkkaplánácealkámuša 2007 .
I fylkesplanmeldingen gir fylkesrådet Fylkestinget en status i forhold til gjeldende fylkesplan .
Fylkkaplánadieđáhusas addá fylkkaráđđi Fylkkadiggái stáhtusa gustojeaddji fylkkaplána ektui .
Fylkesplanmelding 2007 vektlegger særlig følgende satsingsområder som avgjørende for etablering , vekst og verdiskapning i nord : - Nytenkning , entreprenørskap og innovasjon - Kulturbaserte næringer - Ungdoms- og kjønnsperspektiv I arbeidet fremover vil tiltak og aktiviteter som fokuserer på disse , gis en ekstra oppmerksomhet .
Fylkkaplánadieđáhus 2007 deattuha erenomážit čuovvovaš áŋgiruššansurggiid mii lea mearrideaddji nugo ásaheapmai , šaddui ja árvvoháhkamii davvin : - Ođđaárvalusat , entreprenevradoaimmat ja innovašuvdna - Kulturvuđot ealáhusat - Nuoraid- ja sohkabealperspektiiva Barggus ovddasguvlui bohtet bijut ja doaimmat mat čalmmustit dáid , oažžut lassi fuomášumi .
Flere av strategiene innen Regionalt utviklingsprograms programområder ivaretar satsingen på entreprenørskap , kulturbasert næring og ungdoms / kjønnsperspektiv .
Máŋggat daid stratgiijain Guvllulaš ovddidanprográmma prográmmasurggiin mat váldet vuhtii áŋgiruššama entreprenevradoaimmain , kulturvuđot ealáhusain ja nuorain / sohkabealperspektiivain .
Det skal i perioden utarbeides en egen handlingsplan for kultur og næring .
Dán áigodagas galgá ráhkaduvvot sierra doaibmaplána kultuvrii ja ealáhussii .
Fylkesrådet vedtok i 2007 planen ” Omstillingsutfordringer i Troms - Plan for videre omstillingsarbeid og bruk av omstillingsbevilgning ” .
Fylkkaráđđi mearridii 2007 plána ” Nuppástuhttinhástalusat Romssas – Plána viidásat nuppástuhttinbarggus ja geavahit nuppástuhttinruhtajuolludeami ” .
Planen fokuserer på kommuner som er under omstilling og tar høyde for nye omstillingsområder .
Plána čalmmusta suohkaniid mat lea nuppástuhttima vuolde ja váldá vuhtii ođđa nuppástuhttinsurggiid .
Omstillingsplanen må oppdateres jevnlig ved videreutvikling og kvalitetssikring av arbeidet .
Nuppástuhttinplána ferte ođasmahttit dávjá joatkkaovddideamis ja kvalitehtasihkkarastit barggu .
PROGRAM 1 .
PROGRÁMMA 1 .
KOMPETANSE Fylkesplanmål : Infrastruktur skal fokuseres som grunnlag for regional utvikling i Troms : Konkurransedyktige utdannings- , forsknings- og utviklingsmiljøer skal videreutvikles 1.1 FoU / høyere utdanning / forutsetninger for regionalt forankret kompetanseutvikling Innsatsområder : 1 .
MÁHTTU Fylkkaplánaulbmil : Infrastruktuvrra galgá bidjat vuođđun Romssa guvllolaš ovddideami:Gilvovuoimmálaš oahpahus- , dutkan- ja ovddidanbirrasat galget ovddiduvvot ain eambbo . 1.1 DjO / alit oahppu / eavttut guvllolaš laktásan máhttoovddidemiide Ulbmilsuorggit 1 .
FoU-innsatsen i landsdelen må opp på nasjonalt nivå 2 .
DjO-rahčamušat riikkaoasis fertejit váldojuvvot ovdan riikka bajimuš dásis . 2 .
Rammebetingelsene for utvikling av nye arbeidsplasser innenfor kunnskapsintensive næringer må forbedres 3 .
Ođđa bargosajiid ovddideapmi máhttointensiiva ealáhusaid siskkobealde , ferte buoriduvvot . 3 .
Det må arbeides for at nordnorsk næringsliv i større grad enn i dag baserer seg på bruk av anvendt forskning .
Dan badjelii lea dárbu bargat , ahte davvinorgalaš ealáhuseallimis váldet eambbo atnui dutkamiid go odne .
Næringslivets kompetansesatsing og FoU-engasjement må heves 4 .
Ealáhusdoaimmaid máhttoáigumušat ja DjO-searvan ferte buoriduvvot . 4 .
Det må skapes større økonomiske ringvirkninger av FoU-arbeid i landsdelen 5 .
Riikkaoasis fertejit šaddat stuorit ekonomalaš bohtosat DjO-barggus . 5 .
Samarbeidet mellom næringsliv , kompetanseinstitusjoner og offentlige myndigheter på ulike nivå må utvikles for å sikre næringsmessig uttelling av regionens kunnskapsressurser 6 .
Ealáhusdoaimmaid , máhttolágádusaid ja almmolaš eiseválddiid ovttasbargu ferte buorránit guđege dásis vai guovllu máhttoresurssat šaddet ealáhuslaččat ávkin . 6 .
Fylkets FoU-institusjoner må utvikle sin kunnskapsformidling og sin eksterne kontaktflate 7 .
Fylkka DjO-lágádusat fertejit ovddidit iežaset máhttogaskkusteami ja viiddidit oktavuođaid olggobeallái . 7 .
Øke samarbeidet med FoU-miljøer i nabofylkene 8 .
Viiddidit ovttasbarggu ránnjáfylkkaid DjO-birrasiiguin . 8 .
Det må bli sterkere koblinger mellom realkompetanse – formell kompetanse 9 .
Nannoseabbo čatnasat fertejit leat reálamáhtu ja formála máhtu gaskka . 9 .
Det må arbeides for å styrke og komplettere høgskolene og de regionale FoU-miljøene 10 .
Dárbu lea nannet ja ollásmahttit allaskuvllaid ja guvllolaš DjO-birrasiid . 10 .
Fylkets desentraliserte studietilbud må videreutvikles 11 .
Fylkka lávdaduvvon lohkanfálaldagat fertejit buoriduvvot ain eambbo . 11 .
Realfaglig og teknologisk utdannelse ved Universitetet i Tromsø og høgskolene i fylket må styrkes
Realfágalaš ja teknologalaš oahpahus Romssa universtitehtas ja fylkka allaskuvllain ferte nannejuvvot .
Regionalt Samarbeidsforums felles strategier ; 1.1 FoU / høyere utdanning : Innsats- 1 ) Ved å arbeide for økt satsing på forskning blant annet innen områder som område bioteknologi , nye marine arter i oppdrett , rom-jord teknologi , kald-klima teknologi , telemedisin , energiteknologi og petroleumsteknologi i nordområdene .
Guvllulaš Ovttasbargoforuma oktasaš strategiijat ; 1.1 . DjO / alit oahppu : Ulbmil- 1 ) Deaŧalaš vuoruhit dutkama ee. surggiin nugo bioteknologiija , ođđa mearra suorgi šlájaid biebmana , ávus-eanan teknologiija , galbmadálkkádat-teknologiija , telemedisiidna , energiijateknologiija , ja petroleumteknologiija davviguovlluin .
1 ( Se også tema 2.6 , innsatsområde 7 ) 2 ) Ved å øke satsingen på utviklingsarbeid forankret i kunnskapsmiljøenes spisskompetanse .
1 ( Vrd. maiddái fáddá 2.6 , ulbmilsuorgi 7 ) 2 ) Fertet buoridit rápmaeavttuid ođđa bargosajiid ásaheami ektui máhttoárjjalaš ealáhusain .
3 ) Ved å opprette samarbeidsavtale med Norges Forskningsråd .
3 ) Ásahit ovttasbargošiehtadusa Norgga Dutkanráđiin .
4 ) Ved å styrke fylkets attraktivitet og tiltrekningskraft for internasjonalt ledende arbeidskraft og kunnskapsaktører .
4 ) Nannet fylkka geasuheaddjiid ja geasuheaddjifámuid riikkaidgaskasaš njunuš bargofámuide ja máhttooasálaččaide .
1 ) Ved å legge til rette for praktisk formidlingsarbeid mellom næringsliv og FoU 3 miljø .
1 ) Láhcit dili geavatlaš gulahallanbarggu gaskal ealáhusaid ja DjO-birrasiid . 3 5
1 ) Ved å sikre arenaer for høyere utdanning , forskning , forskningsformidling og 5 utviklingsarbeid som fungerer som brobygger mellom næringsliv , lokalsamfunn og kompetansemiljø .
1 ) Sihkkarastit arenaid alit ohppui , dutkamii , dutkangaskustemiide ja ovddidanbargui mii doaibmá dego huksejeaddji gaskal ealáhuseallima , báikkálaš servodaga ja máhttobirrasa .
2 ) Ved å få til samarbeid / nettverk vil Troms fylkeskommune satse på sin rolle som brobygger .
2 ) Oažžun dihte ovttasbarggu / fierpmádaga áigu Romssa fylkkasuohkan vuoruhit iežas huksejeaddji rolla .
3 ) Ved å satse på petroleumsteknologi i nordområdene for utvikling av et sterkt kompetansemiljø i nord .
3 ) Vuoruhan dihte petroleumteknologiija davviguovlluin ovddidemiide nana máhttobirrasa davvin .
5 ) Ved å arbeide for FoU samarbeid for en helhetlig satsing på landbruksrelaterte forskningsprosjekt .
ekonomalaš návccat jođihit DjO . 5 ) Lasihit DjO ovttasbarggu ollislaš vuoruheami eanandoalu gullevaš dutkanprošeavttaide .
1 ) Ved å utvikle utdanningsstrategier i et landsdelsperspektiv innen FoU og 7 utdanning , med fokus på områder som petroleum .
1 ) G o ovddida oahpposstrategiijaid riikkaoasseperspektiivvas DjO:s ja oahpahusas , mas suorggit nugo petroleuma čalmmustuvvo .
( Jf tema 2.5 , strategi 2.2 ) .
( Vrd. fáddá 2.5 , strategiija 2.2 ) .
1 ) Ved å utvikle relevante videre- og etterutdanningstilbud rettet mot personer med 9 høyere kompetanse .
1 ) Addit guoskevaš joatkka- ja lassioahppofálaldagaid sidjiide geain leat juo alit oahppu .
1 ) Ved å kartlegge og definere etterspørsel og egne behov for høyere utdanning i 10 planregionene .
1 ) Kártet ja čielggadit jearaldagaideaset ja dárbbuideaset alit ohppui .
Desentraliserte og distribuerte utdanningstilbud kan realiseres gjennom studiesentre , bibliotek , frivillige organisasjoner og eventuelt deltakende bedrifter .
Lávdejuvvon ja biđgejuvvon oahppofálaldagaid sáhttit ollašuvvat oahppoguovddážiid , girjerádjosiid , eaktodáhtolaš organisašuvnnaid ja muđui oassálasti fitnodagaid bokte .
Bredbånd blir særlig viktig for slike tilbud .
Govdabáddi šaddá erenomáš deaŧalaš diekkár fálaldagaide .
Aktuelle aktører for initiativ og realisering av innsatsområder og strategier : Troms fylkeskommune , regionråd , / kommuner Sametinget , Finnmark og Nordland fylkeskommuner , Fylkesmannen i Troms , NAV Troms , Innovasjon Norge Troms , Norges Forskningsråd , UiT , høgskolene i fylket , kompetansemessig næringsstruktur , FoU-miljø for øvrig og NHO .
Áigeguovdilis oasálaččat álggahit ja ollašuhttit ulbmilsurggiid ja strategiijaid : Romssa fylkkasuohkan , guovloráđđi , / suohkanat Sámediggi , Finnmárkku- ja Nordlándda fylkkasuohkanat , Romssa fylkkamánni , NAV Troms , Innovasjon Norge Troms , Norgga dutkanráđđi , Romssa Universitehta , allaskuvllat fylkkas , kompetansemessige næringsstruktur , DjO-biras muđui ja NHO .
/ næringsliv .
/ ealáhusat .
Ressursinnsats : Kompetanse , / egeninnsats økonomi , nettverk og politisk påvirkning .
Resurssavuoruheamit : Gealbu , / oamijuogadas ekonomiija , fierpmádat ja politihkalaš váikkuheapmi .
1.2 Videregående opplæring – utfordringer mht arbeidsmarkedsutvikling Innsatsområder : 1 .
1.2 Joatkkaoahpahus – hástalusat bargomárkanovddideami ektui Ulbmilsuorggit : 1 .
Utvikle incentiver , som bl.a. Vitensenteret ved UiT , for å bedre rekrutteringen til fysikk , matematikk og realfag generelt samt til de fag innen helsesektoren som har svak søkning i forhold til etterspørselen etter arbeidskraft .
Ráhkadit insentiivvaid , nugo ee. Romssa universitehta ” Diehtoguovddáš ” lea , vai sáhttit buoridit ohcciid lohku fysihkkii , matematihkkii ja realfágaide oppalohkái , ja maiddái daidda dearvvašvuođa suorggi fágaide , maidda leat unnán ohccit vaikko bargomárkka dárbbašage eanet bargiid daidda .
1 ) Ved å sikre rekruttering til duodjinæringen i forbindelse med 4 fagopplæringen , en bør vurdere opprettelse av et felles opplæringskontor for duodji i nord .
Bidjat deattu oahpahussii guolástusas ja guollebiebmamii guoskevaš fágain , ja maiddái bargat buoridan dihte máhtu ja ipmárdusa sálašgieđahallamis ja das mo seailluhit guollekvalitehta . 4 .