pere/sami_parallel huggingface dataset:
Etter departementets syn er det imidlertid ikke aktuelt å tilføre disse sideordnede rekrutteringsandelene faste tilskudd over reindriftsavtalen .
Departemeantta oaivila mielde ii leat áigeguovdil addit buohtalas álggahansiidaosiide fásta doarjagiid boazodoallošiehtadusa olis .
Før den ordinære siidaandelen overføres til lederen av den sideordnede rekrutteringsandelen , vil det kun være aktuelt å gi produksjonstilskudd .
Ovdal go dábálaš siidaoassi sirdojuvvo buohtalas álggahansiidaoasi jođiheaddjái , de sáhttá datte leat vejolaš addit buvttadandoarjaga .
Etter departementets vurdering er dette nødvendig for at ikke ordningen skal medføre utilsiktede tilpasninger .
Departemeantta oainnu mielde lea dát dárbbašlaš vai ortnet ii dagat sávakeahtes heivehemiid .
Det er også viktig å ta hensyn til at en slik endring i reindriftsloven ikke fører til at bevilgningene over reindriftsavtalen økes .
Lea maid deaŧalaš ahte diekkár rievdadeapmi boazodoallolágas ii galgga dagahit ahte juolludeamit boazodoallošiehtadusa olis lasihuvvojit .
Dersom de nye enhetene skal få tildelt faste tilskudd , vil det svekke det økonomiske grunnlaget for de ordinære siidaandelene .
Jus ođđa siidaoasit galget oažžut fásta doarjagiid , de headjuda dat dábálaš siidaosiid ekonomalaš vuođu .
8.11 Samboerskap
8.11 Ovttasássan
Utvalget har foreslått at samboerskap på visse vilkår likestilles med ekteskap .
Lávdegoddi lea árvalan ahte ovttasássan galgá vissis eavttuid mielde leat ovttadássásaš náittosdiliin .
De fleste høringsinstanser slutter seg til dette .
Eanas gulaskuddanásahusat guorrasit dasa .
Utvalget har foreslått en varighet av samboerskapet på fem år ( § 4-5 punkt 2 bokstav c ) .
Lávdegoddi lea árvalan ahte ovttasássan galgá leat bistán vihtta jagi ( § 4 – 5 2. čuokkis bustávva c ) .
Departementet foreslår her to år , noe som er i samsvar med tilsvarende bestemmelse i hustandsfellesskapsloven .
Departemeanta evttoha guokte jagi , seammaládje go vástideaddji mearrádus lágas hustandsfellesskapsloven ( láhka oktasaš dállodoalu birra ) .
Sametinget og NRL sluttet seg til denne endringen .
Sámediggi ja NBR leaba guorrasan rievdadeapmái .
8.12 Likestillingsmessige forhold
8.12 Ovttadássásašvuođa bealit
I tilknytning til bestemmelsene om siidaandel , sideordnet rekrutteringsandel mv. reiser det seg en del likestillingsmessige spørsmål .
Mearrádusaide siidaoasi , buohtalas álggahansiidaoasi j.d. birra bohciidit moanat ovttadássásašvuođalaš gažaldagat .
Utvalget har i § 4-5 foreslått en egen bestemmelse om ektefelle / samboers stilling .
Lávdegoddi lea § 4 – 5 árvalan sierra mearrádusa náittosguoimmi / ovttasássi saji birra .
Flere høringsinstanser er opptatt av disse forhold .
Máŋga gulaskuddanásahusa atnet dáid beliid deaŧalažžan .
Likestillingsombudet sier blant annet at man i dagens lovgivning har erfart at det spesielt er gifte kvinner som diskrimineres .
Ovttadássásašvuođaáittardeaddji lohká earret eará ahte lea čájehuvvon ahte erenoamážit náitalan nissonolbmot vealahuvvojit dálá lága olis .
Dette gjelder særlig i saker der kvinnen er den av ektefellene som har egen driftsenhet .
Dát lea erenoamážit dalle go doalloovttadat gullá náitalan nissonolbmui .
Dersom mannen med dette utgangspunktet skal få overført en driftsenhet til seg , er eneste mulighet at ektefellene skilles eller at kvinnen sier fra seg sin driftsenhet .
Jus dievdoolmmoš dán vuođul galggašii oažžut alccesis sirdojuvvot doalloovttadaga , de lea áidna vejolašvuohta ahte soai earráneaba , dahje ahte nissonolmmoš cealká eret iežas doalloovttadaga .
Reindrift er som nevnt et mannsdominert yrke .
Boazodoalus leat eanas dievddut .
Reindriftsstyret og Reindriftssjefen kommer i sine uttalelser inn på de samme forhold , og framhever at begge ektefeller / samboere må gis adgang til å drive hver sin siidaandel .
Boazodoallostivra ja Boazodoallohoavda guoskkahit iežaset cealkámušain seamma beliid , ja deattuhit ahte goappaš náittosguimmežagat / ovttasássit galgaba beassat doalahit goabbat siidaoasi .
Departementet vil presisere at man her står overfor viktige spørsmål .
Departemeanta deattuha ahte dát lea hui deaŧalaš gažaldat .
Dagens reindriftslov må anses som kjønnsnøytral .
Ođđa boazodoalloláhka galgá leat sohkabealneutrála .
Det samme gjelder utvalgets forslag .
Seamma lei lávdegotti árvalus .
Dette er imidlertid ikke tilstrekkelig i et likestillingsperspektiv dersom bestemmelsene i praksis motvirker likestilling mellom kjønnene .
Dát ii leat liikká doarvái ovttadássásašvuođa čalmmiiguin , jus mearrádusat geavatlaččat hehttejit ovttadássásašvuođa sohkabeliid gaskka .
Norge har ratifisert FNs kvinnekonvensjon , og den er nå inkorporert i norsk rett , jf. likestillingsloven § 1 b .
Norga lea vuolláičállán ON ’ nissonkonvenšuvnna , ja dat lea dál oassin Norgga rievttis , gč. ovttadássásašvuođalága § 1 b . .
Statene som har ratifisert konvensjonen plikter å innarbeide de enkelte artiklene i nasjonal lovgivning og iverksette tiltak som sikrer oppfølging i praksis .
Stáhtat mat leat vuolláičállán konvenšuvnna leat geatnegasat heivehit konvenšuvnna artihkkaliid riikka lágaide ja čađahit doaimmaid mat sihkkarastet čuovvoleami duohtavuođas .
På mannsdominerte områder kan det være et stort behov for synliggjøring av kvinnekonvensjonen og de forpliktelser som ligger i den .
Doppe gos dievddut dábálaččat ráđđejit , sáhttá leat hui dárbbašlaš čalmmustahttit nissonkonvenšuvnna ja geatnegasvuođaid maid dat sisttisdoallá .
Departementet mener således det er riktig og nødvendig at ektefelle / samboere gis mulighet til å inneha hver sin selvstendige enhet også under ekteskap / samboerskap selv om dette kan representere vanskelige problemstillinger i områder med stort etableringspress .
Dan dihte oaivvilda departemeanta ahte lea riekta ja dárbbašlaš ahte náittosguoimmit / ovttasássit beassaba atnit goabbat iešheanalaš doalu maiddái náittosdilis / ovttasássamis vaikko dat livččii ge guovllus gos leat olbmot vuordime saji boazodollui .
Sametinget og NRL støtter endringen .
Sámediggi ja NBR doarjuba rievdadusa .
Det vises for øvrig til merknadene til § 13 .
Čujuhit muđui § 13 mearkkašumiide .
8.13 Alminnelige regler om utøvelse av reindrift
8.13 Dábálaš mearrádusat boazodoalu birra
Utvalget har foreslått et eget kapittel som inneholder alminnelige regler om utøvelse av reindrift .
Lávdegoddi lea árvalan sierra kapihttala mii sisttisdoallá dábálaš mearrádusaid boazodoalu birra .
Det dreier seg her om en lovfesting av regler for god reindriftsskikk .
Jurdda lea láhkanannet dábálaš boazodoalu vieruid ja vugiid .
Det har i høringen ikke framkommet sterke prinsipielle innvendinger mot forslaget .
Gulaskuddamis eai leat boahtán mearkkašahtti vuostehágut árvalussii .
Sametinget uttrykker at det er fornøyd med at uskrevne regler om god reindriftsskikk tas inn i loven .
Sámediggi lea duhtavaš dainna go čálekeahtes njuolggadusat buori boazodoalu birra váldojuvvojit láhkii .
Derimot gjør det seg en betydelig motstand gjeldende mot at begrepet gjeting bringes inn , jf. § 6-2 i utvalgets forslag .
Baicca lea stuora vuosteháhku dasa go lávdegoddi árvala doahpaga guođoheapmi láhkii , geahča lávdegotti árvalan § 6 – 2 .
Det framheves at det framstår som lite tidsmessig og kan gi gale assosiasjoner i forhold til det som er bestemmelsens formål .
Deattuhuvvo ahte dat lea unnán heivvolaš ja sáhttá addit boasttu áddejumi das mii livččii mearrádusa ulbmil .
Departementet foreslår at uttrykket tilsyn isteden nyttes .
Departemeanta evttoha dan sadjái baicca dadjat geahčču .
For øvrig vil departementet påpeke at det gjennom bruksreglene kan gis nærmere bestemmelser om de forhold som dette kapittelet omhandler .
Muđui deattuha departemeanta ahte doaibmanjuolggadusaid bokte sáhttet addot dárkilet mearrádusat beliide maid dát kapihtal guoskkaha .
8.14 Reinmerke
8.14 Bealljemearka
Et registrert reinmerke forteller hvem som er eier av rein .
Registrerejuvvon mearka muitala gii lea bohcco eaiggát .
Det er lange tradisjoner for å merke rein for å identifisere eierskap til reinen .
Lea guhkes árbevierru merket bohcco bealji čájehan dihte gii dan eaiggáduššá .
I lovverket har merking av rein vært innarbeidet siden lovene av 1888 og 1897 .
Lágain lea merken leamaš mielde juo 1888:s ja 1897:s .
I dette dokumentet drøfter han ulike problemstillinger knyttet til reinmerking , bl.a hvilken status reinmerke har .
Dán čállosis guorahallá son iešguđet beliid bohccuid merkema birra , earret eará makkár stáhtus bealljemearkkas lea .
Det legges til grunn at det er å betrakte som en eiendom .
Adno vuođđun ahte dat rehkenasto opmodahkan .
Denne forståelsen har reineiere fortsatt i dag , men nyere lovgiving setter begrensninger for hvem et reinmerke kan overføres til .
Dát áddejupmi lea boazosámiin ain dál , muhto ođđa lágat ráddjejit geasa mearkka sáhttá daguhit .
Likevel er det system som Kjerschow beskriver fortsatt i bruk .
Liikká lea Kjerschowa čilgejuvvon vuohki ain anus .
Reindriftslovkomiteen , som avga sin innstilling i 1966 , drøfter muligheten for forenkling av merkebestemmelsene , men konkluderer med at det systemet man har i dag , og som har utviklet seg over lang tid , virker godt i praksis .
Boazodoalloláhkalávdegoddi , mii ovddidii iežas árvalusa 1966:s , guorahalai vejolašvuođa álkidahttit mearkamearrádusaid , muhto gávnnahii ahte dat vuohki mii lei dalle , ja mii lea guhkes áiggi leamaš anus , ain doaibmá bures .
Komiteen finner det derfor riktig å beholde bestemmelsene fra 1933-loven .
Lavdegoddi anii dan dihte riektan doalahit 1933-lága mearrádusaid .
Da Landbruksdepartementet la frem forslag til ny reindriftslov ( Ot.prp.nr. 9 ( 1976-77 ) ) , fant man det formålstjenlig å begrense lovens bestemmelser om merking av rein og om reinmerker til noen få nøkkelbestemmelser .
Go Eanandoallodepartemeanta ovddidii ođđa boazodoallolága evttohusa ( Od.prp. nr. 9 ( 1976 – 77 ) , de gávnnahuvvui riektan ráddjet lága mearrádusaid bohccuid merkema birra moatti váldo mearrádussan .
Samtidig ble det overlatt til Kongen å gi de nødvendige utfyllende bestemmelser av mer teknisk og praktisk art.
Seammás addui Gonagassii váldi mearridit dárbbašlaš dievasmahtti njuolggadusaid teknihkalaš ja geavatlaš beliid birra .
Reindriftslovutvalget foreslo i sin utredning å ta alle bestemmelser om merking av rein inn i loven .
Boazodoalloláhkalávdegoddi árvalii iežas čielggadeamis váldit visot mearrádusaid merkema birra láhkii .
Bestemmelsene er , med enkelte endringer , en videreføring av bestemmelsene i 1978-loven og Landbruksdepartementets forskrifter om merking av rein fastsatt 12. juni 1984 .
Mearrádusat leat buori muddui , earret veahá smávva rievdademiid , seammat go 1978-lágas ja Eanandoallodepartemeantta mearkanjuolggadusain mearriduvvon geassemánu 12. beaivvi 1984 .
Bakgrunnen for Reindriftslovutvalgets forslag er bl.a. at det er knyttet sterke tradisjoner til reinmerke , og at lovfesting synliggjør denne delen av reindriftskulturen på en bedre måte .
Boazodoalloláhkalávdegotti evttohusa duogážin lea earret eará ahte leat nanu árbevierut merkema hárrái , ja ahte láhkanannen buorebut čalmmustahttá dán beali boazodoallokultuvrras .
I tillegg til at det er tatt inn i loven bestemmelser som i dag finnes i forskrift , er det foretatt noen endringer .
Lassin dasa go láhkii dál leat váldojuvvon mearrádusat mat dál leat njuolggadusain , de leat dat veahá rievdaduvvon .
I utvalgets utkast § 7-3 er kravet om å være bosatt i Norge for å ha rett til reinmerke videreført ved en inkurie .
Lávdegotti árvalan § 7 – 3 gáibádus ahte galgá ássat Norggas lea jotkojuvvon inkuria bokte .
Sør-Trøndelag og Hedmark Reinsamelag påpeker at det er store variasjoner innen det samiske reinbeiteområdet når det gjelder merking av rein , og ber om at dette følges opp gjennom regionale tilpasninger av merkereglene .
Lulli-Trøndelága ja Hedmárkku Boazosámisearvi čujuha ahte sámi boazodoalloguovllus leat stuora erohusat bohccuid merkema birra , ja bivdá ahte dat váldojuvvo vuhtii mearkanjuolggadusaid guovlulaš heiveheami bokte .
Andre kommer også inn på dette .
Maiddái earát deattuhit dan seamma .
Som tidligere nevnt , har departementet vurdert en mulighet for avvikende bestemmelser ut fra regionale ulikheter , men er kommet til at dette ikke er hensiktsmessig .
Nugo ovdal namuhuvvon , de lea departemeanta árvvoštallan vejolašvuođa ásahit iešguđet mearrádusaid guovlulaš erohusaid geažil , muhto lea gávnnahan ahte dat ii leat ulbmillaš .
Kapittelet om reinmerking er noe omredigert i forhold til utvalgets forslag .
Kapihtal bohccuid merkema birra lea redigerejuvvon earaládje go lávdegotti árvalus .
Det vises til merknadene til de enkelte bestemmelser .
Čujuhit mearkkašumiide iešguđet mearrádusaide .
8.15 Distrikt og distriktsstyring
8.15 Orohat ja orohatstivren
Utvalget foreslår at distriktsordningen opprettholdes , men at distriktsstyret rendyrkes som et privatrettslig organ .
Lávdegoddi lea árvalan ahte orohatortnet bisuhuvvo , muhto ahte orohatstivra rievdaduvvo priváhtarievttálaš orgánan .
Det påpekes imidlertid blant annet fra Reindriftssjefens side at de foreslåtte regler om distriktsstyring framstår som forholdsvis kompliserte .
Gulaskuddanásahusat dorjot buori muddui dán . Earret eará Boazodoallohoavda čujuha ahte evttohuvvon njuolggadusat orohatstivrema birra leat oalle moalkát .
Reindriftssjefen gir også uttrykk for at en del av de oppgaver distriktsstyret skal ha som privatrettslig organ i realiteten er offentligrettslige .
Boazodoallohoavda oaivvilda maiddái ahte muhtumat dain doaimmain mat orohatstivrras galget leat priváhtarievttálaš orgánan duohtavuođas leat almmolašrievttálaččat .
Det reises også spørsmål om forholdet mellom distriktsstyrets og årsmøtets myndighet .
Divvojuvvojit maiddái gažaldagat orohatstivrra ja jahkečoahkkima válddi hárrái .
Sør-Trøndelag / Hedmark reinsamelag påpeker at årsmøtet etter forslaget ikke vil være øverste beslutningsorgan i distriktet , og at dette aktualiserer problemstillinger i forhold til demokrati og selvstyre innad i distriktet .
Lulli-Trøndelága ja Hedmárkku boazosámisearvi čujuha ahte evttohusa mielde ii leat jahkečoahkkin šat orohaga bajimus mearridanváldi , ja ahte dát ásaha čuolmmaid orohaga siskkáldas demokratiija ja iešstivrejumi hárrái .
Reindriftsstyrets flertall påpeker for sin del at dersom årsmøtet skal kunne overprøve distriktsstyrets beslutninger , vil det bety at det fortsatt vil kunne være slik at en gruppering i distriktet styrer det hele .
Boazodoallostivrra eanetlohku fas bealistis mearkkaša ahte jus jahkečoahkkin galgá sáhttit rievdadit orohatstivrra mearrádusaid , de mearkkaša dat ahte ain sáhttá leat okta joavku orohagas mii stivre buot .
Reindriftsstyrets flertall viser videre til Sivilombudsmannens uttalelse om inhabilitet og rolleblanding .
Boazodoallostivrra eanetlohku čujuha viidáseappot Siviilaáittardeaddji cealkámuššii bealálašvuođa ja rollaseaguhemiid birra .
Departementet har erfart at den offentligrettslige rollen som distriktsstyrene er tildelt etter dagens lov , har skapt problemer .
Departemeanta lea vásihan ahte almmolašrievttálaš rolla mii orohatstivrrain lea dálá lága mielde , lea dagahan váttisvuođaid .
Nærhet til dem det gjelder , har gjort det vanskelig å gripe inn , i tillegg til at det fort oppstår formell inhabilitet .
Lagasvuohta sidjiide geaidda áššit gusket , lea dahkan váttisin dahkat maide , ja dasa lassin čuožžila formála bealálašvuohta oalle dávjá .
Dette er et forhold som også Sivilombudsmannen har vært opptatt av i forbindelse med konkrete problemstillinger ombudsmannen har hatt til behandling .
Dáid beliid lea maiddái Siviilaáittardeaddji oaidnán dihto áššiin mat sus leat leamaš gieđahallamii .
Sivilombudsmannen har generelt påpekt at forvaltningsmodellen må utformes slik at næringsutøverne har tillit til at alles interesser ivaretas på en tilfredsstillende måte , og at man ikke kan legge til grunn et annet innhold i forvaltningslovens habilitetsregler enn ellers .
Siviilaáittardeaddji lea oppalaččat čujuhan ahte hálddašanmodealla ferte hábmejuvvot dainna lágiin ahte boazodolliin šaddá luohttámuš dasa ahte buohkaid beroštumit váldojuvvojit vuhtii dohkáláččat , ja ahte hálddašanlága bealálašvuođanjuolggadusaide ii sáhte bidjat eará sisdoalu go muđui .
Departementet er derfor enig i at det er mest hensiktsmessig at distriktsstyret kun har oppgaver av privatrettslig karakter .
Danne lea departemeanta ovttaoaivilis dasa ahte lea buoremus jus orohatstivrras leat dušše priváhtarievttálaš doaimmat .
Selv om distriktsstyrets beslutninger følger av lov og er bestemmende for reineiernes rettigheter og plikter , er de ikke utslag av offentlig myndighetsutøvelse så lenge lovgiver ikke har forutsatt at dette skal være en offentlig oppgave .
Vaikko orohaga mearrádusat dahkkojit ge lága olis , ja leat mearrádusat boazodolliid vuoigatvuođaid ja geatnegasvuođaid birra , de eai leat dat almmolaš válddi čađaheami bohtosat nu guhká go láhkaaddi ii leat dadjan ahte dat galgá leat almmolaš doaibman .
Heller ikke etterfølgende offentlig godkjenning ( f.eks. av områdestyret ) endrer etter departementets syn dette , selv om godkjenningsvedtaket som sådan vil være et forvaltningsvedtak .
Ii čuovvovaš almmolaš dohkkeheapmi ge ( omd. guovllustivrra ) rievdat dán , departemeantta oainnu mielde , vaikko dohkkehanmearrádus iešalddis lea ge hálddašanmearrádus .
Her er et offentlig organ nettopp i kraft av å være dette gitt slik kompetanse .
Dákko lea almmolaš orgána ožžon válddi juste danin go lea almmolaš orgána .
Det finnes en rekke eksempler i lovgivningen på at private beslutninger og disposisjoner er underlagt en offentlig kontroll gjennom samtykke eller godkjenning .
Lágain leat ollu ovdamearkkat dasa ahte priváhta mearrádusat ja disponeremat dárbbašit almmolaš bearráigeahču dohkkeheami dahje miehtama bokte .
Det kan vises til sameieloven § 6 annet ledd , Kredittilsynets virksomhet m.v. .
Sáhttit čujuhit searveeaiggáduššama lága § 6 nuppi lađđasii , Kredihttageahču doibmii jna. .
Når det gjelder forholdet mellom distriktsstyret og årsmøtet , ser departementet det slik at utvalgets forslag om at årsmøtet ikke kan binde styret er nødvendig for at distriktsstyrets rolle ikke skal undergraves .
Orohatstivrra ja jahkečoahkkima gaskavuođa hárrái oaivvilda departemeanta ahte lávdegotti árvalus lea dárbbašlaš , dan birra ahte jahkečoahkkin ii sáhte geatnegahttit orohatstivrra , vai orohatstivrra rolla ii duššindahkko .
Utvalget har i sitt forslag vært svært opptatt av en utbalansering av makten i distriktet for så langt som mulig å unngå maktmisbruk fra et flertall .
Lávdegoddi lea iežas árvalusas atnán hui guovddážis ahte fápmu galgá orohagain dássejuvvot dan muddui go vejolaš , eastadan dihte eanetlogu vejolašvuođa boastut fámostallat .
Departementet er enig i at det er viktig å ivareta disse hensyn og ser utvalgets forslag som hensiktsmessig i den forbindelse .
Departemeanta guorrasa dasa ahte lea deaŧalaš vuhtii váldit dán ja atná lávdegotti árvalusa heivvolažžan dan oktavuođas .
De foreslåtte regler for distriktsstyring kan kanskje framstå som noe detaljerte .
Sáhttá neaktit ahte evttohuvvon mearrádusat orohatstivrema birra leat hui dárkilat .
Dessuten vil den praktiske betydningen av bestemmelsene i stor grad variere ut fra hva slags distrikt man har med å gjøre .
Dasto šaddá mearrádusa geavatlaš mearkkašupmi leat ollu dan duohken makkár orohagas lea sáhka .
Det vil være i store distrikter med mange siidaer at prosessene kan bli mer komplekse , noe som det for så vidt ikke er noe oppsiktsvekkende ved .
Stuora orohagain gos leat ollu siiddat , sáhttet proseassat šaddat váddáseabbon , muhto dat leat oahpes ášši . Orohagain gos leat dušše moadde siidda leat dilit álkibut .
I distrikter som utgjøres av noen få siidaer blir forholdene enklere .
Jus orohagas lea dušše okta siida , de ii šatta geavatlaččat erohus siidda ja orohaga gaskka .
En sideordnet rekrutteringsandel foreslås i tillegg å ha 2 stemmer .
Buohtalas álggahansiidaoassái árvala lávdegoddi 2 jiena .
Det er kommet få merknader til dette forslaget under høringen .
Gulaskuddamis leat boahtán unnán mearkkašumit dán evttohussii .
De fleste høringsinstanser er enig i at siidaandelsleder skal ha en sterk rolle i styringen av reindriften .
Eatnasat leat ovttaoaivilis das ahte siidaoasi jođiheaddjis galgá leat nanu sajádat boazodoalu stivrejumis .
Sametinget foreslår at dersom begge ektefellene / samboerne i fellesskap står som ledere og begge arbeider full tid i reindriftsnæringen , får ektefellene / samboerne 10 stemmer på årsmøtet .
Sámediggi árvala ahte jus náittosguimmežagat / ovttasássit leaba ovttas jođiheaddjin ja goappašagat bargaba boazodoalus ollesáiggis , de berreba oažžut 10 jiena jahkečoahkkimis .
Departementet slutter seg til utvalgets forslag om stemmefordeling .
Departemeanta guorrasa lávdegotti árvalussii jietnalogu birra .
8.16 Bruksregler
8.16 Doaibmanjuolggadusat
Etter utvalgets forslag vil en av distriktsstyrets viktigste oppgaver være å utarbeide bruksregler .
Lávdegotti árvalusa mielde šaddá okta orohatstivrra deaŧaleamos doaimmain ráhkadit doaibmanjuolggadusaid .
Bruksreglene forutsettes å erstatte de mer interne delene av distriktsplanen i dagens lov .
Doaibmanjuolggadusat leat jurddašuvvon boahtit orohatplána siskkáldas osiid sadjái .
Distriktsplanen for sin del skal gi de opplysninger om reindriften i distriktet som er av betydning for den offentlige planleggingen , se nedenfor .
Orohatplána baicca galgá sisttisdoallat dieđuid orohaga boazodoalu birra mat leat dárbbašlaččat almmolaš plánemis , geahča maŋŋelis .
Høringsuttalelsene er i betydelig grad positive .
Gulaskuddancealkámušat leat buori muddui mielas dása .
Det påpekes imidlertid at øvrige interesser i større grad bør involveres når bruksreglene skal utarbeides .
Čujuhuvvo gal ahte eará beroštumit berrejit eanet beassat leat mielde doaibmanjuolggadusaid ráhkadeamis .
Fylkesmannen i Finnmark påpeker at erfaringene fra distriktsplanarbeidet i distriktene tilsier at utarbeiding av bruksregler vil være en langvarig prosess .
Finnmárkku fylkkamánni čujuha ahte orohatplánabarggu vásáhusat čájehit ahte plánabargu sáhttá leat oalle áddjás bargu .
Mange distrikter fungerer dårlig administrativt , og vil etter fylkesmannens vurdering både trenge tid og bistand utenfra for å få på plass de nødvendige interne reguleringene .
Ollu orohagat doibmet hálddahuslaččat oalle hejot , ja dárbbašit fylkkamánni ipmárdusa mielde sihke áiggi ja olggobeale veahki oažžut áigái dárbbašlaš siskkáldas reguleremiid .
Dersom man avvikler den offentlige styringen av reindriften før bruksreglene er på plass , vil næringen etter fylkesmannens oppfatning i en overgangsperiode mangle viktige styringsredskaper .
Jus heaittiha boazodoalu almmolaš stivrema ovdal go doaibmanjuolggadusat leat sajis , de oaivvilda fylkkamánni ahte gaskaboddosaš áiggis dáidet váilut deaŧalaš stivrenreaiddut .
Departementet ser forslaget om bruksregler som et tjenlig redskap for forvaltningen av distriktets ressurser .
Departemeanta atná evttohuvvon doaibmanjuolggadusaid ávkkálaš reaidun orohaga resurssaid hálddašeamis .
Departementet foreslår imidlertid en tilføyelse i første ledd første punktum om at forvaltning og bruk skal være økologisk bærekraftig .
Departemeanta evttoha lasihit vuosttaš lađđasa vuosttaš cealkagii ahte hálddašeapmi ja geavaheapmi galgá leat ekologalaččat guoddevaš .
Dette har vært en forutsetning også for Reindriftslovutvalget og følger av formålsparagrafen , men departementet ser det som hensiktsmessig med en særskilt tydeliggjøring av dette aspekt i denne bestemmelsen .
Dán lea maiddái Boazodoalloláhkalávdegoddi atnán eaktun ja dat čuovvu iešalddis ulbmilparagráfas , muhto departemeanta atná vuogasin deattuhit dán beali maiddái dán mearrádusas .
Bruksreglene forutsettes ikke å være gjenstand for noen form for høring fordi det i hovedsak dreier seg om interne anliggender , jf. for øvrig om distriktsplan nedenfor .
Ii leat jurddan ahte doaibmanjuolggadusat galget makkárge gulaskuddamii , danne go dat vuosttažettiin gusket siskkáldas áššiide , gč. muđui mearkkašumiid orohatplánii dás maŋŋelis .
Bruksreglene skal godkjennes av områdestyret .
Guovllustivra galgá dohkkehit doaibmanjuolggadusaid .
Områdestyret skal her også vurdere om bruksreglene gir grunnlag for en økologisk bærekraftig reindrift i distriktet .
Guovllustivra galgá maid árvvoštallat addet go doaibmanjuolggadusat vuođu doaimmahit ekologalaš guoddi boazodoalu orohagas .
Det vises for øvrig til merknadene til § 58 .
Čujuhit muđui § 58 mearkkašumiide .
Etter departementets syn er reintallsspørsmålet så sentralt at det tilsier en endelig behandling av reindriftsstyret .
Departemeantta oainnu mielde lea boazologu gažaldat nu guovddáš ášši ahte dan ferte boazodoallostivra loahpalaččat gieđahallat .
Dessuten er eksisterende reintallsvedtak fattet av reindriftsstyret , jf. § 2 annet ledd i dagens lov , slik at man med en slik ordning får kobling mellom gamle og nye reintallsvedtak .
Maiddái otná boazologu lea boazodoallostivra dohkkehan , gč. 1978-lága § 2 nuppi lađđasa , ja nu šaddá oktavuohta ovdalaš ja ođđa boazolohkomearrádusaid gaskka . Geahča eanet mearkkašumiid boazologu birra maŋŋelis .
Sametinget har under konsultasjonene gitt uttrykk for at reindriftsstyret kun skal stadfeste reintallet ved at det kontrolleres om de formelle vilkårene er oppfylt .
Sámediggi lea ráđđádallamiin oaivvildan ahte boazodoallostivra galgá dušše nannet boazologu dan bokte ahte dárkkista ahte formála eavttut leat devdojuvvon .
Når det gjelder fylkesmannens kommentar vedrørende styringen av reindriften i en overgangsperiode , er departementet enig i at dette er et forhold som må vies særskilt oppmerksomhet .
Dán lea Sámedikki eanetlohku dorjon . Departemeanta lea ovttaoaivilis Fylkkamánniin das ahte ferte leat erenoamáš fuomášupmi boazodoalu stivremii gaskaboddosaš áiggis .
Nå vil situasjonen i mange sammenhenger være slik at ikke alt til en hver tid « er på plass » .
Dilálašvuohta dáidá máŋgga dáfus leat nu ahte buot ii « leat sajis » .
Dette kan i seg selv ikke være til hinder for at de lovgivningsmessige rammer tilpasses politiske føringer og en rettspolitisk utvikling .
Dát ii sáhte iešalddis leat hehttehussan dasa ahte láhkaaddima rámmat heivehuvvojit politihkalaš oainnuide ja riektepolitihkalaš ovdáneapmái .
De hensyn fylkesmannen påpeker kan , etter departementets syn , i nødvendig utstrekning ivaretas gjennom overgangs- og ikrafttredelsesbestemmelsene .
Beliid maid fylkkamánni čujuha , leat departemeantta oainnu mielde dakkárat maid sáhttá doarvái bures vuhtii váldit gaskaboddosaš- ja fápmuiboahtinmearrádusaid bokte .
8.17 Beitebruk
8.17 Guohtungeavaheapmi
Et sentralt element i forslaget om bruksregler er bestemmelser om beitebruk .
Guovddáš oassi evttohuvvon doaibmanjuolggadusain leat mearrádusat guohtungeavaheami birra .
Gjennom regler om beitebruk skal distriktets reineiere sikres tilgang til nødvendige beiter gjennom året ( årstidsbeiter ) , og reglene skal bl.a. være basert på den tradisjonelle bruk av arealene og fremme rasjonelle bruksordninger .
Guohtungeavaheami njuolggadusaid bokte galget orohaga boazoeaiggádiidda sihkkarastot dárbbašlaš guohtumat birra jagi ( áigodatguohtumat ) , ja njuolggadusat galget earret eará vuođđuduvvot eatnamiid árbevirolaš geavaheami ala ja ovddidit ulbmillaš ortnegiid .
Utvalget har i punktene 9.6.2 og 9.6.3 gitt en omfattende redegjørelse når det gjelder beitebruksreglene og utarbeidelsen av dem .
Lávdegoddi lea čuoggáin 9.6.2 ja 9.6.3 vuđolaččat čielggadan guohtungeavaheami njuolggadusaid sisdoalu ja ráhkadeami birra .
Høringsinstansene har ikke rettet vesentlige innvendinger imot forslaget .
Gulaskuddanásahusain eai leat leamaš mearkkašahtti moaitámušat evttohussii .
Departementet ser det som hensiktsmessig med en formalisering av slike kjøreregler som beitebruksreglene innebærer .
Departemeanta atná buoremussan formáliseret diekkár njuolggadusaid go guohtungeavaheami njuolggdusat leat .
Utarbeidelsen av beitebruksreglene vil være et viktig arbeid hvor det finner sted en gjennomgang av arealbruken i distriktet , og hvor de ulike behov synliggjøres og forutsettes ivaretatt på en best mulig måte både for fellesskapet og den enkelte reineier .
Guohtungeavaheami njuolggadusaid ráhkadeapmi šaddá hui deaŧalaš bargu man olis orohaga areálageavaheapmi šaddá dihtomielalaččat guorahallot , ja maid olis iešguđet dárbbut dahkkojit oainnusin ja mat eaktuduvvojit buoremus lági mielde vuhtii váldojuvvojit buorrin oktasašvuhtii ja iešguđet boazoeaiggádiidda .
Beite-bruksreglene innebærer således fastsettelse av sentrale rammebetingelser innenfor distriktet .
Guohtungeavaheami njuolggadusat mielddisbuktet nappo ahte orohaga guovddáš rámmaeavttut mearriduvvojit .
Dette kan nok i noen tilfeller være omfattende og utfordrende prosesser , men nødvendig og positivt i forhold til å oppnå en god og effektiv bruk av distriktets ressurser .
Muhtumiidda soaitá dát leat gáibideaddji ja viiddis proseassa , muhto lea liikká dárbbašlaš ja buorre proseassa olahan várás buori ja ávkkálaš resursageavaheami orohagain .
8.18 Reintall
8.18 Boazolohku
Lovutvalget foreslo i forslaget § 9-4 , jf. § 9-1 annet ledd bokstav b , at distriktsstyret gjennom bruksreglene skal fastsette et øvre reintall for den enkelte sommersiida ut fra det beitegrunnlag som siidaen disponerer , jf. bestemmelsene om beitebruk i § 9-3 .
Láhkalávdegoddi árvalii evttohusa § 9 – 4 , gč. § 9 – 1 nuppi lađđasa bustáva b , ahte orohatstivra doaibmanjuolggadusaid bokte galgá mearridit alimus boazologu guđege geassesiidii , daid eatnamiid mielde maid siida hálddaša , gč. mearrádusaid guohtungeavaheami birra § 9 – 3 .
Distriktets reintall blir dermed summen av de enkelte siidaers reintall .
Orohaga boazolohku šaddá dalle nu ollu go siiddaid boazolohku lea oktiibuot .
Det vises til utvalgets redegjørelse i punkt 9.7 i utredningen .
Čujuhuvvo lávdegotti mearkkašumiide čielggadeami čuoggás 9.7 .
Mange høringsinstanser som uttaler seg om dette er positive til de prinsipper utvalget her legger til grunn .
Dál lea boazodoallostivra mii mearrida orohagaid boazologu , muhto guovllustivra sáhttá mearridit boazologu doalloovttadagaide .
Direktoratet for naturforvaltning gir uttrykk for at dette kan gi grunnlag for en forventning om styrking av samiske tradisjoner innen reindriften og næringen som framtidig bærekraftig .
Ollu gulaskuddanásahusat mat leat dán čuoggái buktán oainnuid , leat mielas lávdegotti prinsihpaide . Luondduhálddašandirektoráhtta jáhkká ahte dán bokte sáhttá vuordit ahte boaozosámi árbevierut nannejuvvojit ja ealáhus šaddá guoddevaš .
Direktoratet konstaterer imidlertid at det ikke er sagt noe i utkastet om hvordan øvre reintall skal fastsettes i forhold til aksepterte biologiske prinsipper for beitebruk innen arealer og arealenes bæreevne .
Direktoráhtta fuomášuhttá ahte evttohusas ii daddjo mihkke dan birra movt alimus boazolohku galgá mearriduvvot dohkkehuvvon biologalaš prinsihpaid ektui areálaid guohtungeavaheami ja areálaid guoddinnávcca birra .
Noen høringsinstanser er av den oppfatning at reintallet er blant de rammebetingelser som må fastsettes av myndighetene .
Muhtun gulaskuddanásahusat oaivvildit ahte boazolohku lea okta dain rámmaeavttuin maid eiseválddit galget mearridit .
Fylkesmannen i Finnmark gir uttrykk for at en av statens viktigste funksjoner er å påse at reindriften foregår på en økologisk bærekraftig måte , både av hensyn til reindriften selv og av hensyn til naturen og andre brukerinteresser .
Finnmárkku fylkkamánni oaivvilda ahte okta stáhta deaŧaleamos doaimmain lea bearráigeahččat ahte boazodoallu doaimmahuvvo ekologalaš guoddevaš vugiin , sihke boazodoalu iežas dihte , muhto maiddái luonddu ja eará geavaheddjiid vuhtii váldima dihte .
Viktig i denne sammenheng er at reintallet tilpasses beiteressursene .
Dán oktavuođas lea deaŧalaš ahte boazolohku heivehuvvo guohtumiidda .
Selv om bruksreglene skal godkjennes av myndighetene , mener fylkesmannen at en slik lovendring vil medføre oppsmuldring av ansvaret for ressurskontrollen .
Vaikko eiseválddit galget ge dohkkehit guohtungeavaheami njuolggadusaid , de oaivvilda fylkkamánni ahte diekkár láhkarievdadeapmi dagaha resursabearráigeahččama ovddasvástádusa biđgema .
Fylkesmannen mener at sentrale myndigheter må fastsette reintallet for distriktet .
Fylkkamánni oaivvilda ahte guovddáš eiseválddit fertejit mearridit orohagaid boazologu .
Den videre fordeling kan distriktet selv foreta .
Viidáset juohkima sáhttá orohat ieš dahkat .
Områdestyret i Nordland gir uttrykk for at offentlige myndigheter fremdeles må ha ansvar for utviklingen i reindriften på et overordnet nivå .
Nordlándda Guovllustivra oaivvilda ahte almmolaš eiseválddiin ain ferte leat bajimus ovddasvástádus boazodoalu ovdáneami hárrái .
Dette gjelder rammebetingelser som reintall , beitetider og beitebruk .
Dát guoská rámmaeavttuide nugo boazolohkui , guohtunáiggiide ja guohtungeavaheapmái .
Dersom dette blir et privat ansvar , er det enkelt for myndighetene å fraskrive seg ansvar for nødvendig oppfølging ved eventuelle ressursmessige problemer .
Jus dát šaddá priváhta ovddasvástádus , de šaddá eiseválddiide álki beasadit ovddasvástádusas čuovvolit vejolaš váttisvuođaid resursadili dáfus .
Områdestyret er enig i at reintallet skal fastsettes med utgangspunkt i siidaen , men myndighetene må gjøre dette .
Guovllustivra lea ovttaoaivilis das ahte boazolohku galgá mearriduvvot siidda vuođul , muhto boazologu galget eiseválddit mearridit .
Departementet vil framheve at forvaltningen av reindriftens ressurser og tilpasningen av reintallet i forhold til ressursgrunnlaget innebærer mange utfordringer .
Departemeanta deattuha ahte boazodoalu resurssaid hálddašeapmi ja boazologu heiveheapmi resursavuđđui mielddisbuktá ollu hástalusaid .
Reintall og beitebelastning har , når det gjelder Finnmark , stått på dagsorden i flere tiår uten at man har kommet fram til gode og omforente løsninger .
Dán dáfus leat váttis ja guovddáš áššečuolmmat boazodoalus masa máŋga jagi juo leat biddjojuvvon ollu návccat geahččalan dihte gávdnat čovdosiid .
I deler av Finnmark kan det se ut som begrenset slakteuttak resulterer i høy konkurranse om beitene , og derigjennom stor sårbarhet for harde vintre .
Boazolohku ja guohtungilvu Finnmárkkus lea máŋgalot jagi leamaš áššin , muhto eai leat dássážii vel gávdnon buorit ja soabatlaš čovdosat .
Bestanden får vokse relativt ubegrenset i gode år med god tilgang til beitene , og preges av til dels store tap i år der beitene låses på grunn av is og snødekke .
Muhtun sajiin Finnmárkkus orru leame ahte unnán njuovvan dahká stuora gilvvu guohtumiid alde , ja nu šaddá boazodoallu hearki goavvejagiid ja garra dálvviid vuostá .
Per i dag er reintallet i mange områder i Finnmark betraktelig høyere enn det myndighetene anser som bærekraftig i forhold til ressursgrunnlaget .
Go leat buorit jagit ja buorit guohtumat , de lassána boazolohku oalle sakka , ja dasto leat stuora vahágat goavvedálvviid goas guohtumat lássahuvvet / lohkkašuvvet dahje lea gassa muohta .
Som nevnt er ikke problemstillinger knyttet til for høyt reintall nye .
Nugo namuhuvvon de eai leat boazologu áššečuolmmat ođđa áššit .
Til illustrasjon kan det vises til St.meld. nr. 13 ( 1974-75 ) Om en aksjonsplan for de samiske bosettingsområder hvor det gis følgende beskrivelse på side 5 annen spalte :
Ovdamearkan sáhttit namuhit St.dieđ. nr. 13 ( 1974 – 75 ) Om en aksjonsplan for de samiske bosettingsområder ( doaibmaplána sámi ássanguovlluide ) gos 5. siiddus nuppi ráiddus daddjo ná :
« Reindriften i Finnmark må sies å være inne i en uheldig utvikling .
« Finnmárkku boazodoalu hárrái lea vahágahtti ovdáneapmi .
Dette har flere årsaker .
Dasa leat máŋga siva .
Reineierne har ikke selv klart regulering av tilgangen til næringen , samtidig som de ikke har ønsket at myndighetene skulle foreta regulering .
Boazodoallit eai leat ieža nákcen ráddjet álggahemiid ealáhussii , seammás go eai leat háliidan ahte eiseválddit regulerejit .
Dels skyldes det at de økte krav til skolemessig utdannelse som samfunnet for øvrig stiller , har stengt muligheten for valg av annet yrke , og dels skyldes det at det i området er begrenset tilbud av arbeidsplasser .
Muhtun muddui lea sivvan ahte eará bargguide gáibiduvvo dađistaga eanet skuvlaoahppu , ja dat hehtte olbmuid beassamis eará bargguide , ja muhtun muddui lea sivvan ahte lagas guovlluin leat unnán eará barggut .
Den største årsaken er nok frykten for å forlate det kjente og harmoniske uten at det foreligger et klart økonomisk tilbud .
Stuorámus váttisvuohtan dáidá liikká leat ballu guođđit ruovttuguovllu oadjebasvuođa almmá sihkkaris dienasfálaldaga haga .
Dette har medvirket til en uheldig opphopning av reineiere i Finnmark .
Dát lea dađibahábut dahkan ahte Finnmárkui leat gártan menddo ollu boazoeaiggádat .
Samtidig forsterkes de uheldige sider ved overbeskatning av beitene ved at slaktevekten av dyrene går nedover , og for å opprettholde det økonomiske utbytte økes bestanden .
Seammás dagaha dat ahte guohtumat goariduvvojit ja njuovvandeattut hedjonit , ja doalahan dihte dietnasa de lasihit sii boazologu .
Slike reguleringer må søkes hjemlet i reindriftsloven . »
Dan ferte geahččalit reguleret boazodoallolágas . »
På side 13 sies det videre :
13. siiddus daddjo viidáseappot :
« Hovedproblemet i dag er at det er for mange bruksenheter i forhold til naturlige ressurser .
« Váldo váttisvuohtan dál lea ahte leat menddo ollu doalloovttadagat lunddolaš resurssaid ektui .
Over halvparten av bruksenhetene har så liten bestand at det ikke gir mulighet for et skikkelig livsgrunnlag .
Badjel bealis leat nu unnán bohccot ahte eai olat albma birgejumi .
Den gjeldende reindriftslov av 12. mai 1933 gir ikke hjemmel for slik regulering .
Gustovaš 1933-boazodoalloláhka ii atte válddi reguleret dien .
Under den pågående revisjon av reindriftsloven vil spørsmålet bli tatt opp .
Gažaldat ferte guorahallojuvvot dálá láhkaođasteami oktavuođas .
Reguleringsspørsmålet er så påtrengende at inntil hjemmelen foreligger , må det søkes gjennomført på frivillig basis .
Regulerengažaldat lea nu guovddáš ahte dassášii go boahtá láhkaváldi , de ferte geahččalit eaktudáhtolaččat oažžut boazodoalu reguleret dili .
Dette krever en saklig og nøktern motiverings- og veiledningstjeneste i samarbeid med næringens organisasjon .
Dát gáibida áššálaš ja govttolaš movttiidahttin- ja bagadallanfálaldaga ovttasráđiid ealáhusa organisašuvnnain .
Som kompensasjon tilbys vedkommende reineiere et årlig beløp i en overgangsperiode . »
Buhtadussan fállojuvvo guoskevaš boazodolliide jahkásaš máksu dihto áiggi . »
Det har etter den tid vært satt inn en rekke ulike tiltak for å få løst problemet med for høyt reintall .
Maŋŋel dán leat čađahuvvon ollu iešguđetlágán doaibmabijut čoavdin dihte váttisvuođaid stuora boazologu geažil .
Gjennom de årlige reindriftsforhandlingene har det vært etablert ulike ordninger som skulle stimulere til økt produksjon og dermed høyere slakteuttak .
Sierra boazodoallošiehtadusa ásaheami bokte leat boahtán buoret vejolašvuođat oažžut boazodoalu organisašuvnnaid searvat boazologu áššái ja hábmet ekonomalaš doaibmabijuid nu ahte dorjot boazologu unnideami .
Dette har vært ordninger i form av direkte tilskudd ved slakting , vektkrav , ekstraordinære infrastrukturtiltak , markedsføring etc. .
Jahkásaš boazodoallošiehtadallamiid olis leat ásahuvvon iešguđet ortnegat mat galget oččodit eanet buvttadeami ja eanet njuovvamiid .
Det vises til St.prp. nr. 65 ( 1999-2000 ) .
Čujuhuvvo St.prp. nr. 65 ( 1999 – 2000 ) .
De siste årene har virkemidlene i større grad blitt rettet inn mot produksjonsavhengige tilskudd istedenfor faste tilskudd .
Maŋemus jagiid leat váikkuhandoaimmat eanet jorahuvvon buvttadandoarjjan dan sadjái go addit dihto doarjagiid .
Dette ser så langt ut til å virke i positiv retning , men uten at de grunnleggende problemene er løst .
Dát orru buorebut doaibmame ulbmiliid mielde , muhto liikká ii nagot dáinna čoavdit vuođđováttisvuođaid .
I tillegg til ordningene over reindriftsavtalen , har departementet satt inn ekstraordinære virkemidler rettet både mot reineiere og slakterier .
Lassin boazodoallošiehtadusa ortnegiidda lea departemeanta ásahan liige erenoamáš váikkuhandoaimmaid sihke boazoeaiggádiid ja njuovahagaid hárrái .
Det har vært gjennomført stimuleringsordninger for avvikling og reduksjon .
Leat čađahuvvon ortnegat maid ulbmil lei olbmuid oažžut heaitit dahje unnidit boazologu .
Dette omfatter et eget omstillingsprogram for Indre Finnmark ( 1993-1998 ) hvor formålet var å få avviklet driftsenheter i reindriften og dermed redusert reintallet .
Dása lea sierra Sis-Finnmárkku nuppástuhttinprográmma ( 1993 – 1998 ) man ulbmil lei heaittihit doalloovttadagaid ja boazolgu unnidit dan bokte .
På tross av en stor økonomisk innsats , var den totale effekten av dette programmet forholdsvis beskjeden , jf. Norut NIBR Rapport 2003:5 .
Vaikko dasa biddjui stuora ruhta , de lea prográmma ávki oppalaččat leamaš oalle unni , gč. Norut NIBR raportta 2003:5 .
Gjennom reindriftsloven av 1978 som trådte i kraft 1. juli 1979 , var det lagt opp til å få bedre styring med reintallsutviklingen .
1978 boazodoallolága bokte , mii bođii fápmui suoidnemánu 1. beaivvi 1979 , lei jurdda oažžut buoret stivrejumi boazologu dáfus .
Bl.a. ble begrepet driftsenhet og ulike styringshjemler innført .
Earret eará ásahuvvui doaba doalloovttadat ja iešguđet stivrenvejolašvuođat .
Loven ble endret i 1996 med blant annet det siktemål å få et bedre lovbasert grunnlag for ressursforvaltningen , jf. ot.prp. nr. 28 ( 1994-95 ) .
Láhka rievdaduvvui 1996:s earret eará dainna ulbmiliin ahte ásahit láhkavuođustuvvon válddi resursahálddašeapmái , gč. Od.prp. nr. 28 ( 1994 – 95 ) .
I 2002 fastsatte Reindriftsstyret høyeste lovlige reintall for sommerbeitedistriktene i Vest-Finnmark reinbeiteområde .
2002:s mearridii boazodoallostivra alimus lobálaš boazologu Oarje-Finnmárkku orohagaide .
Det ble avsatt økonomiske midler for å stimulere til reintallsreduksjon , samt etablert et eget prosjektkontor .
Várrejuvvojedje ruđat unnidan dihte boazologu , ja ásahuvvui sierra prošeaktakantuvra .
Selv om det har vært et rekordstort uttak av rein i disse områdene i den aktuelle perioden , må det konstateres at disse spesifikke ordningene ikke har fått tilstrekkelig oppslutning , og i seg selv må antas å ha hatt liten effekt på reintallet .
Vaikko guovllus lea ge dán áigodagas njuvvojuvvon hui ollu , de fertet mieđihit ahte ortnegii eai leat doarvái boazodoallit searvan , ii ge dan olis leat boazolohku fávdnádit unnon . Seammás lea boazolohku lassánan buriid dálveguohtumiid geažil .
Prosessen rundt Reindriftsstyrets vedtak er evaluert av Samisk Høgskole og Nordisk samisk institutt .
Sámi allaskuvla ja Sámi Instituhtta leat evalueren boazodoallostivrra mearridanproseassa .
Rapporten som ble lagt frem i desember 2006 , fastslår bl.a. at samspillet mellom myndigheter og reindriftsnæringen ikke har vært godt nok i denne prosessen .
Raporttas mii almmuhuvvui juovlamánus 2006 , daddjo earret eará ahte ovttasdoaibma eiseválddiid ja boazodoalu gaskka ii leat leamaš doarvái buorre dán proseassas .
Dette kan for det første forklares på bakgrunn av den positive og raske befolkningsveksten i den samiske befolkningen i etterkrigstida .
Earret daid váttisvuođaid mat bohciidit dilis mas leat eahpečielga rámmadilálašvuođat muhtun guovlluin , de orru leame oppalaččat nai álggahangilvu boazodollui .
For det andre har den generelle økonomiske – og ikke minst teknologiske utviklingen , samt langt bedre infrastruktur , gitt helt andre rammer og forutsetninger for å drive reindrift .
Nuppe dáfus lea oppalaš ekonomalaš – ja dieđusge teknologalaš ovdáneapmi , ja sakka buoret infrastruktuvra , addán áibbas eará vejolašvuođaid doaimmahit boazodoalu .
Til tross for at det er arbeidet aktivt i mange år for å få ned reintallet i deler av Finnmark , står man fortsatt overfor en situasjon der reintallet ikke er tilpasset beitegrunnlaget i alle områder .
Álggahanhálu ferte ipmirdit dán vuođul . Vaikko ollu jagiid lea bargojuvvon oažžut boazologu unnut muhtun sajiin Finnmárkkus , de lea dilli liikká nu ahte boazolohku ii leat buot guovlluin heivehuvvon guohtumiidda .
Produksjonsindikatorer som kalvetilgang og slaktevekt har imidlertid gjennomgående vært gode i årene etter Reindriftsstyrets vedtak .
Buvttadanmearkkat nugo miessešaddu ja njuovvandeattut leat almmotge leamaš buorit maŋŋel boazodoallostivrra mearrádusa .
Dette kan ha vært med på å forsterke ulikhetene i virkelighetsforståelsen mellom næringen og myndighetene med hensyn til hva som faktisk er et bærekraftig reintall .
Dát sáhttá leamaš mielde dagaheame ahte eiseválddiin ja boazodoalus lea goabbatlágán ipmárdus dan hárrái man ollu bohccuid eatnamat duođai girdet .
Utfordringen er derfor å utforme regler der prosessen med reintallsfastsettelsen starter hos næringen selv , samtidig som det også finnes effektive mekanismer for offentlig ressurskontroll .
Hástalussan lea nappo hábmet njuolggadusaid maid mielde boazodoallu ieš vuolggaha boazologu heiveheami , seammás go maiddái ásahuvvojit vuogit almmolaččat bearráigeahččat resursadili .
For sanksjonsbestemmelser vises til omtalen under kapittel 8.24 .
Ráŋggaštanmearrádusaid birra lea eanet kapihttalis 8.24 .
Ved å bruke siidaens beitegrunnlag som basis for reintallsfastsettelsen , mener departementet i likhet med utvalget , at det kan være lettere å få aksept for og få gjennomført en reintallstilpasning som sikrer en langsiktig bærekraftig reindrift .
Go geavaha siidda guohtumiid boazologu mearrideamis , de oaivvilda departemeanta seammaládje go lávdegoddi , ahte sáhttá leat álkit oažžut boazodoalu dohkkehit ja čađahit boazologu heiveheami mii boahtteáigái sihkkarastá guoddevaš boazodoalu .
Hittil har reintallsfastsettelsen tatt utgangspunkt i distriktets totale sommerbeiteressurser uten å ta hensyn til hvordan disse fordeler seg på siidaer og beiter .
Dán rádjái lea boazologu mearrideapmi atnán orohaga ollislaš geasseguohtumiid vuođđun , eai ge leat vuhtii váldán movt dát leat juohkásan siiddaide ja guohtumiidda .
Departementet mener videre at reindriften , med sin erfaringsbaserte naturkunnskap , har gode forutsetninger for å bidra til vurderingene av hvor stort beitetrykk et område faktisk tåler sett i et langsiktig perspektiv .
Departemeanta oaivvilda viidáseappot ahte boazodoallu , iežas árbevirolaš máhtuin luonddu birra , ieš bures nákce leat mielde árvvoštallame man ollu guohtuma guovllut duođai girdet guhkes áiggi perspektiivvas .
En forutsetning for at dette skal føre til et reintall som er i balanse med ressursgrunnlaget , er at det i nødvendig utstrekning er fastsatt grenser mellom reinbeiteområder , distrikter og siidaer , samt beitetider .
Eaktun dasa ahte dát mielddisbuktá boazologu mii lea heivehuvvon guohtumiidda , lea ahte dárbbašlaš rájit guohtunguovlluid , orohagaid ja siiddaid gaskka leat mearriduvvon , ja maiddái guohtunáiggit .
Stabile rammebetingelser er derfor en nødvendig forutsetning for en bærekraftig reindrift .
Doppe gos dát leat mearriduvvon , eai leat mearkkašahtti váttisvuođat boazologuin .
Dette er også påpekt i Riksrevisjonens rapport vedrørende reinbeiteressursene i Finnmark .
Dát lea maid čujuhuvvon Riikkarevišuvnna raporttas Finnmárkku guohtunresurssaid birra .
Fortsatt er ikke alle rammebetingelser på plass i Finnmark , og det pågår et arbeid med dette .
Eai vuos ge leat Finnmárkkus buot rámmaeavttut sajis , ja dainna bargojuvvo viidáseappot .
Dette arbeidet vil være et viktig bidrag for å få en tilpasning av reintallet til ressursgrunnlaget .
Dát bargu šaddá deaŧalaš oassin boazologu heiveheamis guohtumiidda .
Det vises for øvrig til omtalen av beitebruksreglene ovenfor under punkt 8.17 .
Muđui čujuhit mearkkašumiide guohtungeavaheami birra kapihttalis 8.17 .
Rammebetingelsene nevnt ovenfor er nødvendige , men ikke tilstrekkelige betingelser for at næringen skal fastsette reintall i henhold til ressursgrunnlaget .
Bajábealde namuhuvvon rámmaeavttut leat dárbbašlaččat , muhto eai doarvái dasa ahte boazodoallu galgá mearridit boazologu resursavuođu mielde .
Som nevnt under kapittel 8.3 , er det flere forhold som kan bidra til at det indre selvstyre i reindriften ikke fører til en reintallstilpasning som er i tråd med målsettingen om økonomisk , økologisk og kulturell bærekraft .
Nugo namuhuvvon kapihttalis 8.3 , de leat máŋga beali mat sáhttet dagahit ahte boazodoalu siskkáldas iešstivrejupmi ii buvtte boazologu heiveheami , mii deavddášii ekonomalaš , ekologalaš ja kultuvrralaš guoddevašvuođa eavttuid .
Hovedutfordringen er derfor å utforme regler som kombinerer næringsmessig selvstyre med kontrollordninger og sanksjonsmuligheter som gjør at myndighetene kan ivareta sitt ansvar både for en bærekraftig reindrift og andre samfunnshensyn .
Váldo hástalussan lea dalle ráhkadit njuolggadusaid mat ovttastit ealáhusa iešstivrejumi bearráigeahččanortnegiiguin ja ráŋggáštanortnegiiguin mat dahket ahte eiseválddit sáhttet fuolahit iežaset ovddasvástádusa sihke guoddevaš boazodoalu ja eará servodatberoštumiid hárrái .