pere/sami_parallel huggingface dataset:
Seksjonsleder : Avd.dir. Lars-Erik Østby . Oppgaver : Seksjonen har ansvar for saker ( budsjettspørsmål , utredninger og strukturpolitikk ) i tilknytning til saksområdene under Fornyings- og administrasjonsdepartementet , Kultur- og kirkedepartementet , Finansdepartementet , Justisdepartementet , Samferdselsdepartementet , Utenriksdepartementet og Forsvarsdepartementet .
Stáhtahálddašansekšuvdna Sekšuvdnajođiheaddji : Oss. dir. Lars-Erik Østby Barggut : Sekšuvnna ovddasvástádus leat bušeahttagažaldagat , čielggadeamit ja struktuvrapolitihkka mii guoská Ođasmahttin- ja hálddahusdepartemeantta , Kultur- ja girkodepartemeantta , Ruhtadandepartemeantta , Justiisadepartemeantta , Johtalusdepartemeantta , Olgoritdepartemeantta ja Suodjalusdepartemeantta áššesurggiide .
Finansmarkedsavdelingen ( FMA )
Ruhtadanmárkanossodat
Avdelingen ledes av ekspedisjonssjef Jan Bjørland .
Ossodaga jođiha ekspedišuvdnahoavda Jan Bjørland .
Avdelingsdirektør Øystein Løining er avdelingens nestleder .
Ossodatdirektevra Øystein Løining lea ossodaga nubbinjođiheaddji .
Finansmarkedsavdelingen har ansvaret for struktur- og lovgivningsspørsmål i finansmarkedene , behandling av enkeltsaker og internasjonalt samarbeid .
Ruhtadanossodaga ovddasvástádus lea ruhtadanmárkaniid struktuvra- ja láhkaráhkadangažaldagat , eaŋkiláššiid meannudeapmi ja riikkaidgaskasaš ovttasbargu .
Avdelingen er inndelt i to seksjoner .
Ossodagas leat guokte sekšuvnna .
Juridisk seksjon ( JUS )
Juridihkalaš sekšuvdna ( JUS . )
Seksjonsleder : Avdelingsdirektør Erling G. Rikheim .
Sekšuvdnajođiheaddji : Ossodatdirektevra Erling G. Rikheim .
Oppgaver : Regulering av finansielle markeder og finansinstitusjoner , regelverk og enkeltsaker vedrørende banker , forsikringsselskaper , finansieringsforetak , fondsmeglere , eiendomsmeglere , enhetsregisteret , Kredittilsynet , Norges Bank og Oslo Børs .
Barggut : Reguleret ruhtadanmárkaniid ja ruhtadaninstitušuvnnaid , njuolggadusčállosiid ja eaŋkiláššiid mat gusket báŋkkuide , dáhkádusfitnodagaide , ruhtadanfitnodagaide , foandasoabadeddjiide , opmodatsoabaheddjiide , ovttadatregistarii , Kredihttabearráigeahčču , Norgga Báŋku ja Oslo Børs .
Regelverk og enkeltsaker vedrørende regnskap , revisjon og revisorer .
Njuolggadusčállosat ja eaŋkiláššit mat gusket rehketdollui , revišuvdnii ja revisoraide .
Deltakelse i internasjonalt samarbeid , herunder EØS-samarbeidet .
Oasálastit riikkaidgaskasaš ovttasbarggus , dasa gullá maid EØS-ovttasbargu .
Økonomiseksjonen ( ØKS )
Ekonomiijasekšuvdna ( EKJ . )
Seksjonsleder : Avdelingsdirektør Per Øystein Eikrem .
Sekšuvdnajođiheaddji : Ossodatdirektevra Per Øystein Eikrem .
Oppgaver : Økonomiske og strukturelle vurderinger av finansmarkedene , regulering av finansielle markeder og finansinstitusjoner , innskudds- og foretakspensjonsordninger , betalingsformidling , regnskap og revisjon .
Barggut : Ruhtadanmárkaniid ekonomalaš ja struktuvrralaš árvvoštallamat , ruhtadanmárkaniid ja ruhtadaninstitušuvnnaid reguleremat , seastin- ja fidnopenšunortnegat , máksingaskkusteapmi , rehketdoallu ja revišuvdna .
Deltakelse i internasjonalt samarbeid .
Oasálastit riikkaidgaskasaš ovttasbarggus .
Tale / artikkel , 22.11.2011
Sárdni / artihkal , 22.11.2011
Finansministerens innlegg i Stortinget om debatten om EU- og EØS-redegjørelsen
Ruhtadanministara sáhkavuorru Stuorradikkis EO- ja EES-čielggadusa digaštallamis
Innlegg i Stortinget
Sáhkavuorru Stuorradikkis
Med forbehold om endringer under framføringen
Soaitá rievdat sáhkavuoru doaladettiin
President , I sin første ” Fireside chat ” 12. mars 1933 snakket president Roosevelt om situasjonene i amerikanske banker .
Presideanta , Vuosttaš ” Fireside chat ” , maid Roosevelt-presideanta doalai njukčamánu 12. b. 1933 , gieđahalai amerihká báŋkkuid dili .
Der sa han blant annet følgende : ” Det er en del i justeringen av vårt finansielle system som er mer viktig enn penger og mer viktig enn gull og det er folks tillit .
Son dajai earret eará , ahte : ” Min ruhtadanvuogádaga divusteamis lea miinu , mii lea mávssolut go ruhta ja mávssolut go golli , ja dat lea olbmuid luohttámuš .
Tillit og mot er avgjørende for suksessen i gjennomføringen av vår plan .
Luohttámuš ja roahkkatvuohta dat mearridit lihkostuvvatgo mii ollašuhttit iežamet plána .
Folk må ha tillit – dere må ikke få panikk av rykter og gjetninger - La oss i felleskap fordømme frykten ” .
Olbmot fertejit luohttit – dii ehpet oaččo hirasmit šláddariid ja navdimiid geažil – mii fertet ovttas hilgut balu ” .
Sagt i en annen tid og under andre forhold . Men like fullt er det mange likhetstrekk med den krisen mange land nå er inne i .
Nu daddjojuvvui eará áiggis ja eará dilis , mii dattetge máŋgga láhkai sulastahttá roasu , mas ollu riikkat leat dál .
Vi ser nå at tillit blir erstattet av frykt og usikkerhet .
Mii oaidnit dál , ahte luohttámuša sadjái njáhká ballu ja eahpesihkarvuohta .
Frykt og usikkerhet er en farlig blanding i økonomien .
Ballu ja eahpesihkarvuohta lea váralaš seaguhus ekonomiijas .
Å skape tillit er en av våre viktigste oppgaver – tillit er også en av de viktigste forutsetningene for å skape trygghet .
Luohttámuša ráhkadeapmi lea okta min mávssoleamos bargguin – luohttámuš lea maid okta mávssoleamos eavttuin , vai oažžut oadjebasvuođa .
President , Flere har i debatten om situasjonene ute , kommet inn på vårt pensjonsfond .
Presideanta , Ollugat leat olgomáilmmi diliid digaštaladettiin namuhan min penšuvdnafoandda .
Statens pensjonsfond utland har en høy evne til å tåle slike svingninger i finansmarkedene som vi nå ser .
Stáhta olgoriikka penšuvdnafoanda gierdá viehka bures molsašuddamiid , maid oaidnit dálá ruhtadanmárkanis .
Vi er ikke tvunget til å selge i dag eller i morgen , og kan derfor leve med kortsiktige svingninger .
Mii eat dárbbaš vuovdit odne eatge ihttin , ja sáhttit danin eallit oanehis áigodaga molsašuddamiiguin .
Norges Bank har fått i oppdrag å ivareta fondets finansielle interesser best mulig .
Norgga báŋku lea ožžon bargun fuolahit foandda ruhtadanberoštumiid buoremus lági mielde .
Banken har handlefrihet , innenfor rammen av aktiv forvaltning , til å avvike fra de såkalte referanseindeksene .
Báŋkkus lea doaibmafriijavuohta , aktiiva hálddašeami rámmaid siskkobealde , spiehkkasit nu gohčoduvvon referánsaindeavssain .
Mandatet tillater for eksempel at Norges Bank vrir investeringene fra et land til et annet innenfor euroområdet .
Fápmudus suovvá ovdamearkka dihte Norgga báŋkku sirdit investeremiid riikkas nubbái euroavádaga siskkobealde .
I diskusjonen av europeiske investeringer skal en ta med seg at det finnes både sikre og mindre sikre investeringer i denne regionen .
Go digaštallat Eurohpá investeremiid , de galgat muitit , ahte guovllus leat sihke sihkkaris investeremat ja investeremat , mat eai leat nu sihkkarat .
Det er både stater og selskaper i Europa som vurderes som like sikre som alternative investeringer i Amerika og Asia .
Eurohpás leat sihke riikkat ja fitnodagat , maid árvvoštallet seammá sihkkarin go molssaevttolaš investeremiid Amerihkás ja Ásias .
I meldingen om fondet i vår skrev vi om investeringenes fordeling på markeder og land .
Dieđáhusas foandda birra mii čáliimet giđđat investeremiid juohkáseamis márkaniidda ja riikkaide .
Vi skrev også at det er flere spørsmål som må vurderes nærmere .
Mii čáliimet maid , ahte leat máŋga jearaldaga , maid ferte árvvoštallat lagabut .
Hvis Europa-andelen skal ned , må det tas en beslutning om hvilke regioner som skal vektes opp .
Jos Eurohpá oasi geahpeda , de ferte mearridit guđe guovlluid oasi lasiha .
Dette gjelder blant annet hvilken rolle framvoksende markeder skal spille .
Das lea sáhka earret eará das , makkár rolla ođđa márkaniin galgá leat .
Vi skal også vurdere prinsipp for vektingen av hver obligasjonsinvestering i referanseindeksen .
Mii galgat maid guorahallat makkár prinsihpaiguin mii árvvoštallat iešguđetge obligašuvdnainvesteremiid referánsaindeavssas .
Her er det viktig å finne gode løsninger som står seg over tid .
Dan oktavuođas lea mávssolaš gávdnat buriid čovdosiid , mat doibmet guhká .
Finansdepartementet har allerede sagt at det er aktuelt å justere andelen investert i Europa over tid .
Ruhtadandepartemeanta lea jo dadjan , ahte lea áigeguovdil divustit Eurohpá guhkes áigodaga investeremiid .
En samlet finanskomité sa så sent som i juni i år at endringer som er vesentlige for fondets risiko og forventede avkastning skal legges fram for Stortinget før de gjennomføres .
Ruhtadanlávdegoddi celkkii ovttajienalaččat maŋimusat geassemánus dán jagi , ahte rievdadusaid , main lea stuorra mearkkašupmi foandda riskii ja navdojuvvon vuitui , galgá ovdanbuktit Stuorradiggái ovdal go daid čađahit .
Vi har også sagt at det kan være aktuelt å begynne en tilpasning før den tid .
Mii leat maid dadjan , ahte soaitá leat áigeguovdil heivehišgoahtit dili jo dan ovdal .
President , Jeg har den siste tiden har flere møter med mine nordiske og europeiske kollegaer , hvor situasjonene i Europa har vært et sentralt tema .
Presideanta , Mun lean maŋimuš áigge čoahkkinastán máŋgii iežan davviriikkalaš ja eurohpálaš kollegaiguin , ja mávssolaš fáddán leat leamaš Eurohpá dilit .
I tillegg har arbeidsledigheten , spesielt blant ungdom vært tema .
Leat maiddái ságastallan bargguhisvuođas , erenoamážit nuoraid gaskkas .
Langtidsledigheten blant ungdom øker .
Nuoraid bargguhisvuohta lassána .
Det fører til at inngangen i arbeidsmarkedet blir enda trangere .
Dan mielde šaddá ain váddásut beassat bargomárkanii .
Det fører til sosial utestengelse og at kunnskap og ferdigheter undergraves .
Dan láhkai nuorat báhcet sosiálalaččat olggobeallái , ja sin gálggat eai oaččo coavcci .
Det verste er at selvfølelsen , selvtilliten og motivasjonene blir gradvis borte .
Vearrámus lea , ahte iešdovdu , iešluohttámuš ja mokta vehážiidda moallanit .
Den gjennomsnittelige ledigheten blant ungdom i alderen 15-24 år er om lag 22% .
15-24–jahkásaš nuoraid bargguhisvuohta lea dál gaskamearálaččat sullii 22% .
Både i Spania og Hellas er ledigheten godt over 40% .
Sihke Espánnjas ja Greikkas dat lea bures badjel 40% .
Jo lenger dette varer , jo vanskeligere blir det å snu utviklingen .
Mađe guhkit áiggi dilli bistá , dađe váddásut šaddá rievdadit heajos ovdáneami .
Europa har ikke råd at dette skjer – det vil bli er feilgrep av historiske dimensjoner .
Eurohpás ii leat ráđđi dákkárii – boasttuvuohta lea historjjálaččat stuoris .
Fordi unge menneskers muligheter , håp , drømmer og framtid er avgjørende for vår felles framtid .
Nuorra olbmuid vejolašvuođat , doaivagat , sávaldagat ja boahtteáigi mearkkašit ollu min oktasaš boahtteáigái .
Det er derfor nødvendig med et bredt og målrettet internasjonalt samarbeid for å ta tak i dette .
Danin lea vealtameahttun ovttasbargat viidát ja ulbmillaččat dán ášši olis .
OECD sier det er slik i sin Employment Outlook 2011 som nokså nylig ble lagt fram : ” Investering i ungdom for å gi dem en bedre start i arbeidslivet må være et hovedmål for politikken .
OECD dadjá ná iežas Employment Outlook 2011 oktavuođas , mii ovddiduvvui gieskat : ” Politihka váldoulbmil ferte leat nuoraide investeren , nu ahte sii ožžot buoret álggu iežaset bargoeallimii .
I motsatt fall er det en stor risiko for en vedvarende vekst i en kjernegruppe av ungdom som blir akterutseilt og som har små utsikter for arbeid og inntekt .
Muđui lea stuorra riska , ahte daid nuoraid joavku stuorru , geat báhcet olggobeallái , ja geain eai leat olus vejolašvuođat oažžut barggu dahje dietnasa .
Sett i lys av aldringen i befolkningen har ikke OECD-landene råd til de enorme økonomiske og sosiale omkostninger dette vil medfører ”
Go váldit vuhtii , ahte álbmoga gaskamearálaš ahki badjána , de ii leat OECD-riikkain ráđđi daid goluide , mat das čuvvot ”
Norge vil være både en aktiv deltager i og en pådriver i et slikt internasjonalt arbeid .
Norga sihke searvá aktiivvalaččat dákkár riikkaidgaskasaš ovttasbargui ja ovddida dan .
President , Situasjonen i Europa er bekymringsfull og usikkerheten om den videre utviklingen er stor .
Presideanta , Eurohpá dilli fuolastuhttá ja eahpesihkarvuohta viidásut ovdáneami hárrái lea stuoris .
Finansdepartementet følger derfor utviklingen nøye sammen med Norges Bank og Finanstilsynet .
Ruhtadandepartemeanta čuovvu danin ovdáneami dárkilit ovttas Norgga báŋkkuin ja Ruhtadangeahčuin .
Vi har høy beredskap .
Mis lea alla gearggusvuohta .
Vi kan handle raskt hvis det kreves og vi har erfaringene fra 2008-2009 å trekke på .
Mii sáhttit dárbbu mielde doaibmat johtilit ja mis lea ávki 2008-2009 vásáhusain .
Det er imidlertid vanskelig i dag å si nøyaktig hvilke tiltak som kan være aktuelle .
Lea dattetge váttis aiddo dál dadjat makkár doaimmaid mii soaitit gártat geavahit .
Det vil avhenge av situasjonen .
Dan ferte oaidnit áigeguovdilis dili oktavuođas .
Tale / artikkel , 06.10.2011
Sárdni / artihkal , 06.10.2011
Finanstale Nasjonalbudsjettet 2012
Finánsasárdni našunálabušeahtta 2012
Ærede President ,
Gudnijahttojuvvon Presideanta ,
Statsbudsjettet for 2012 er et budsjett for arbeid , verdiskaping og velferd .
2012 Stáhtabušeahtta lea bušeahtta barggu , árvoháhkama ja čálggu várás .
Budsjettet er blitt til i omgivelser av uro og stor usikkerhet .
Bušeahtta lea hábmejuvvon birrasis gos lea leamašan ráfehisvuohta ja stuorra eahkesihkkarisvuohta .
Derfor er stabilitet og forutsigbarhet viktig .
Danin lea stáđisvuohta ja einnostahttivuohta dehálaš .
Finanskrisen fra 2008 er blitt avløst av at stater har kommet i krise som følge av høy gjeld og store underskudd .
Maŋŋil 2008 finánsaroasu leat stáhtat vásihan heahtedili ja lea leamašan alla vealgenoađđi ja stuorra vuolláibáhcagat .
Å redde banker er en enklere oppgave enn å få stater på fast grunn .
Lea álkibut bargun báŋkkuid gádjut go veahkehit suohkaniid coavcci nala .
Uro og usikkerhet i ett land kan lett spre seg til land som ikke er i krise .
Ráfehisvuohta ja eahpesihkkarisvuohta ovtta riikkas sáhttá leavvat eará riikkaide gos ii leat heahtedilli .
Norge kan også bli rammet .
Maiddái sáhttá dilli čuohcat Norgii .
Vårt viktigste forsvarsverk er å holde orden i eget hus .
Min deháleamos bealuštanvuohtan lea go doallat iežamet dálu čorgadin .
Vi må handle deretter .
Mii fertet dan mielde doaibmat .
Da vil de som ser på Norge og norsk økonomi fra utsiden ha tillit til at vi klarer nettopp det .
Dat dagaha ahte sii geat olggul čuvvot Norgga ja Norgga ekonomiija luhttet dasa ahte mii jur dan nagodat .
Det tar lang tid å bygge opp slik tillit . Gjør vi ikke jobben vår , kan tilliten forsvinne over natten .
Huksemis dákkár luohttámuša lea áddjás bargu , ja jus eat bargga bures , de sáhttit dán luohttámuša čuovvovaš beaivái manahit .
Budsjettet for 2012 er godt tilpasset den situasjonen vi er i .
2012 bušeahtta lea bures heivehuvvon dan dillái mas mii leat .
Vi har en økonomisk vekst på linje med det historiske gjennomsnittet , og arbeidsledigheten er lav .
Mis lea ekonomalaš ahtanuššan historjjálaš gaskamearri dásis , ja vuollegis bargguhisvuohta .
Lav arbeidsledighet , høy deltakelse i arbeidslivet og god vekst er forutsetninger for å oppnå andre viktige mål i politikken .
Vuollegis bargguhisvuohta , oallugat geat leat barggus ja buorre ahtanuššan leat dehálaš eavttut jus galggaš olahit eará dehálaš mihttomeriid politihkas .
I budsjettet for 2012 følger vi handlingsregelen for bruk av oljeinntektene .
2012 bušeahtas mii čuovvut oljodietnasiid geavaheami doaibmanjuolggadusaid .
Det gir oss rom til å møte uforutsette hendelser i framtiden .
Nu mii lágidat vejolašvuođa ovddasguvlui dustet boahttevaš hástalusaid .
Vi legger fram et budsjett for arbeid og verdiskaping , samtidig som vi sikrer velferden .
Mii ovddidat barggu ja árvoháhkama bušeahta , seammás go sihkkarastit čálggu .
Viktige fellesoppgaver som helse , omsorg , skole og barnehager styrkes .
Dehálaš oktasašdoaimmat nugomat dearvvašvuođasuorgi , fuolahussuorgi , skuvllat ja mánáidgárddit nannejuvvojit .
Kommunene får en god økning i sine inntekter også neste år .
Juolludeamit suohkaniidda lassánit maiddái boahtte jahkái .
Politi og rettssikkerhet prioriteres .
Politiija ja riektesihkarvuohta vuoruhuvvo .
Det gir økt trygghet for folk .
Dat mielddisbuktá lassáneaddji dorvvolašvuođa olbmuide .
Det blir mer penger til vei og jernbane .
Maiddái juolluduvvo eanet ruhta luottaide ja ruovderaŧiide .
Rolf Jacobsen beskriver landet vårt i diktet ” Nord ” :
Rolf Jacobsen govvida riikamet divttas ” Davvi ” :
Se oftere mot nord .
Gávnna ráhpis bálgá .
Gå mot vinden , du får rødere kinn . Finn den ulendte stien .
Gizzo bávttiid Gahča davás Dávjjibut Lea guhki dát riikka Eanas lea davvin
Vinterens flammehimmel , sommer-
Politihkka dattetge ii sáhte buot čoavdit .
nattens solmirakel . Gå mot vinden .
Mii fertet buohkat leat lagamuččat .
Vi må alle hegne om våre grunnleggende felles verdier .
Mii fertet buohkat suddjet min oktasaš vuođđudeaddji árvvuid .
Samfunnets godhet og kvalitet avgjøres ikke først og fremst av materielle verdier .
Servodaga buorrevuohta ja kvaliteahta ii gal vuosttažettiin mearriduvvo ávnnaslaš árvvuid mielde .
Det avgjørende er vår evne til å bry oss om og ta vare på hverandre .
Mearrideaddjin lea dat movt mii fuola atnit ja áimmahuššat guhtet guimmiideamet .
Hvor viktig dette er , har vi opplevd denne sommeren .
Man dehálaš dát lea , dan leat dán geasi beassan vásihit .
Selv om det meste av landet er nord , skal det ikke være kaldt .
Vaikko eanas riikka lea davvi , de ii galgga leat čoaskkis .
Vi skal bære den menneskelige varmen med oss .
Mii galget seailluhit ja mielde guoddit olmmošlaš liekkasvuođa .
Vi har store menneskelige og naturgitte ressurser .
Mis leat nana olmmošlaš ja luondduviđa riggodagat .
Gjennom arbeid , fellesskap og samarbeid har vi forent disse .
Barggu , oktasašvuođa ja ovttasbarggu bakte leat mii daid ovttastahttán .
Vi har klart å bygge et av verdens beste land å bo i .
Mii leat nákcen hukset máilmmi buoremus riikka orruma dáfus .
Det er vår arv fra forrige generasjon .
Dat lea maid mii leat ovddit buolvvas leat árben .
Det skal også være vår arv til den neste .
Dat galgá maiddái leat árbi mii seailluhuvvo čuovvovaš bulvii .
” Nei , æillslags ærlig arbe er like fint og bra ” – skrev Alf Prøysen i visen om Griskokken .
” Na , buotlágan rehálaš bargu lea fiinnis ja buorre ” – čálii Alf Prøysen lávlagis spiidnegoahkka ( Griskokken ) birra .
Jamnbyrdigheten , at vi som mennesker er like mye verdt og bidrar så godt vi kan , er en forutsetning for å få dette til .
Dásseárvosašvuohta , mii mearkkaša ahte olbmot leat seamma árvosaččat ja ahte mii bargat nu bures go vejolaš , lea eaktun jus dás galgá lihkostuvvat .
” Arbeid til alle ” er selve livslinjen i velferdsstaten .
” Bargu buohkaide ” lea eallingeardi čálgostáhtas . Nu lea álot leamašan .
Det har alltid vært slik .
Ja nu ain šaddá ovddasguvlui .
Og det vil alltid være slik . Vi lever av hverandres arbeid .
Mii ceavzit ja birget guhtet guimmiideamet bargguin .
Arbeid og verdiskaping er hovedkilden til egen inntekt og til fellesskapets inntekter .
Bargu ja árvoháhkan lea váldogáldun sihke iežas ja servodaga dietnasiidda .
Vår lave arbeidsledighet får ikke store overskrifter i avisene .
Min vuollegis bargguhisvuohta gal ii beakke áviissaid ođasčállosiin .
Vi tar det for gitt at ledigheten er lav . At lønningene skal øke år for år .
Mii atnit diehttelassan ahte mis lea vuollegis bargguhisvuohta , ja ahte bálkkát lassánit jagis jahkái .
Aldri tidligere har vi hver for oss og samlet vært så rike og velstående som nå .
Eat goassege ovdal leat mii oktiibuot leamašan nu riggát ja jábálaččat go dál .
Dette har gjort noe med oss .
Dat lea čuohcan midjiide .
Vi må bli flinkere til å glede oss over det vi har .
Mii fertet čeahpput duhtat dainna mii lea , iige uŋggardit .
Over alle mulighetene vi har , og over hva vi får til .
Leat duhtavaš vejolašvuođaiguin , ja das maid lea olahan .
De viktigste verdiene i livet finner vi ikke på poster og kapitler i statsbudsjettet .
Deháleamos eallinárvvuid eat gávnna stáhtabušeahta poasttain ja kapihttaliin .
President , I Europa er i gjennomsnitt hver tiende arbeidstaker uten jobb , og ledigheten blant ungdom er enda høyere .
Presideanta , Eurohpás lea gaskkamearálaččat juohke logát bargu barggu haga , ja nuoraid bargguhisvuohta lea vel stuorit .
Det har store menneskelige og sosiale kostnader .
Das leat sihke olmmošlaš ja sosiála váikkuhusat .
Ungdom uten tro , håp og drømmer for framtiden er en enorm sløsing med ressurser .
Jus nuorain ii leat jáhkku , doaivva ja niegut boahtteáiggi hárrái de dat lea seamma go riggodatstajideapmi .
Dette skjer i nabolaget vårt . Og det angår oss .
Dát dáhpáhuvvá min ránnjágottis , ja dat guoská midjiide .
Vi er avhengig av landene rundt oss .
Mii dárbbašat riikkaid mat leat min birrasis .
Vi har tette økonomiske bånd .
Mis lea nana ekonomalaš čanastagat .
Vår handel med andre land er en forutsetning for vår velstand .
Min gávppašeapmi eará riikkaiguin lea min buorredili eaktu .
Å tro at vi ikke kan bli rammet av det som skjer rundt oss , er farlig .
Lea várálaš dainna doaivagiin eallit ahte dat mii min birra dáhpáhuvvá ii čuoza midjiide .
I usikre tider må vi ta vare på det som har gitt oss de gode resultatene .
Dorvvuhis áiggis fertet seailluhit daid beliid mat buktet buoremus bohtosiid .
Ta vare på lærdommen som har brakt oss godt gjennom tidligere kriser .
Mii fertet seailluhit daid veajuid mat lea dagahan ahte mii leat ceavzán ovddeš roasuid .
Fellesskap mellom mennesker , våre gode velferdsordninger , den høye yrkesdeltakelsen , brede skattegrunnlag og et fornuftig skattenivå .
Álbmogiidgaskasaš searvevuohta , min buori čálgoortnegat , alla barggahus , viiddis vearrovuođđu ja jierpmálaš vearrodássi .
Da vi fikk store utfordringer i vår egen økonomi på slutten av åtti-tallet og begynnelsen av nitti-tallet , mobiliserte vi i fellesskap .
80-logu loahpas ja 90-logu álggus go ledje stuorra hástalusat iežamet ekonomiijas , de mii mobiliseriimet ja searválaga barge .
Vår vei ut av krisen ble til i et samarbeid mellom fagbevegelse , arbeidsgivere og politiske myndigheter .
Min čoavddus beassamis roasus lei ovttasbargu gaskal fágalihkadusa , bargoaddiid ja politihkalaš eiseválddiid .
Vi kalte dette šSolidaritetsalternativet ” .
Dan mii gohčodeimmet šSolidaritehtamolssaeaktu ” .
Vi som hadde arbeid , skulle holde igjen på våre krav .
Soabaimet ahte mis geain lei bargu , veaháš ložžiimet iežamet gáibádusaid .
Slik skulle de som var ledige få nye muligheter i arbeidslivet .
Nu galge sii geat ledje barggu haga oažžut ođđa vejolašvuođa bargoeallimis .
Sammen fikk vi det til .
Ovttas de lihkostuvaimet .
Selv om tider skifter og mye er forskjellig , må både evnen og viljen til samarbeid stå ved lag .
Vaikko áiggit rivdet ja dilit sierraláganat , de ferte leat sihke veadju ja dáhttu ovddasduvlui ain searválaga bargat .
President , Statsbudsjettet er viktig for arbeidsplassene i konkurranseutsatte bedrifter .
Presideanta , Stáhtabušeahtta lea dehálaš bargosajiide gilvobáruhis fitnodagain .
Det samme er lønnsoppgjørene .
Nu lea maiddái bálkáčielggademiin .
Lønnsoppgjøret i konkurranseutsatt industri må sette rammen for det vi andre kan ta ut .
Bálkáčielggadeapmi gilvobáruhis industriijain berre leat čujuhussan dasa man ollu mii earát sáhttit oažžut .
Vi har oljeinntektene .
Mis leat oljodietnasat .
Likevel er det arbeidslivet som bærer vår felles velferd på ryggen .
Dattetge lea bargodilli mii sealggis nalde guoddá min oktasaš čálggu .
Derfor må vi foredle og utvikle arbeidskraften .
Danin mii šaddat reidet ja ovdánahttit bargofámu .
Arbeidskraft er 85 prosent av vår felles formue . Oljen er bare 7 prosent .
Bargofápmu dat lea 85 proseanta min oktasaš opmodagas , ja olju dušše 7 proseanta .
Mange kommer ikke over dørstokken og inn i arbeidslivet .
Máŋggas eai beasa uksalasá badjel ja bargodillái .
Denne terskelen må gjøres lavere slik at alle som kan delta , slipper inn .
Dát lassa ferte vuoliduvvot vai buohkat geat sáhttet oassálastit , besset sisa .
Det er et politisk ansvar .
Dát lea politihkalaš ovddasvástádus .
Men ikke bare det .
Muhto ii dat áidna .
Arbeidsgivere har også et ansvar .
Maiddái bargoaddiin lea ovddasvástádus .
Arbeidsgivere må investere i sin egen arbeidskraft , fordi de ansatte er deres viktigste kapital , i dag og i framtiden .
Bargoaddit fertejit iežaset bargofámuide investeret , danin go bargit leat fitnodagaid deháleamos kapitála , sihke dál ja ovddasguvlui .
Alle fortjener en ærlig sjanse .
Buohkat ánssášit rehálaš vejolašvuođa .
Et menneske er alltid mye mer enn det du ser .
Olmmoš lea álot mealgat eanet go dušše dat maid oainnát .
En trygg oppvekst og en god skole legger grunnlaget .
Oadjebas bajásšaddan ja buorre skuvla lea dehálaš vuođđun .
Barns trygghet er vår felles framtid .
Mánáid dorvvolašvuohta lea min buohkaid oktasaš boahtteáigi .
Barns muligheter er vår felles framtid .
Mánáid vejolašvuođat lea min buohkaid oktasaš boahtteáigi .
Derfor må vi spare for våre barn .
Danin mii fertet seastis mánáidasamet .
Derfor må vi investere i våre barn .
Danin mii fertet investeret iežamet mánáide .
Derfor må vi gjøre alt vi kan for at ungdom ikke faller ut av skolen .
Ja danin mii fertet bargat maid sáhttit vai nuorat eai heaitte skuvllas ovdalgo galget .
Gjennom livsløpet har vi ulike behov .
Juste dát leage dat maid buolvadatsoahpamuš mearkkaša .
Og vi har ulik evne til å oppfylle disse behovene .
Eallingearddi mielde leat mis iešguđetlágan dárbbut .
Det er derfor generasjonene skal stille opp for hverandre .
Ja mis leat iešguđetlágan cuoggat movt dáid dárbbuid ollašuhttit .
Det gjør vi gjennom det sterke fellesskapet .
Danin galgá olles buolvadat guhtet guimmiideaset veahkehit .
Slik får vi penger til felles velferd .
Dan mii dahkat nanu searvevuođa bakte .
Derfor skal vi bruke oljerikdommen fornuftig .
Danin galgat jierpmálaččat geavahit oljoriggodaga .
Derfor er handlingsregelen viktig .
Danin leage doaibmanjuolggadus dehálaš .
President , Norge har klart seg godt før , under og etter finanskrisen .
Presideanta , Norga lea bures ceavzán ja birgen ovdal ja maŋŋil finánsabahkadasa ja bahkadasáiggis ge .
Vi har hatt sterk vekst i inntekter , produksjon og sysselsetting .
Dietnasat , buvttadeapmi ja barggahus lea sakka lassánan .
Den gode utviklingen er nært knyttet sammen med Kina , India og andre framvoksende økonomier sitt inntog i det internasjonale markedet .
Dát buorre ovdáneapmi lea deaividan danin go Kiiná , India ja eará ovdáneaddji ekonomiijat leat leavvat riikkaidgaskasaš gávpemárkanii .
Den økte etterspørselen fra disse landene har gitt høyere priser på de varene vi eksporterer , samtidig som vi er blitt forsynt med billige importvarer .
Lasihuvvon gálvojearru dáid riikkain lea dagahan ahte hattit daid gálvvuin maid mii vuovdit olgoriikii leat lassánan , seammás go mii leat ožžon hálbbes olgoriikkabuvttuid .
Utvidelsen av EØS-området i 2004 ga oss ny tilgang på arbeidskraft .
2004 EEO-guovllu viiddideapmi dagahii ahte mii leat ožžon ođđa bargofámuid .
Resultatet har vært en markert oppgang i Norges realdisponible inntekt .
Boađus dás lea ahte Norggas reálahálddašeaddji dietnasat sakka leat lassanan .
Lønnskostnadene i Norge har steget mye .
Bálkágolut Norggas leat lassánan ollu .
Målt i felles valuta var kostnadene per time over 50 prosent høyere i norske industribedrifter i fjor enn hos våre handelspartnere i EU .
Mihtiduvvon oktasaš ruhtaovttadaga mielde ledje diibmogolut Norgga industriijafitnodagain 50% eanet go mii lei min gávpeoktavuođain EO-riikkain .
Også i år og neste år venter vi klart høyere lønnsvekst i Norge enn blant landene rundt oss .
Maiddái dan jagi vuordit mealgat stuorit bálkálassáneami Norggas eará lagamus riikkaid ektui .
Høye eksportpriser og god produktivitet har i noen år dempet utslaget på lønnsomheten .
Go soames jagiid leat leamašan alla doalvvabuvtta hattit ja buorre buvttadanmunni de dat lea váikkuhan gánnihahttivuhtii .
Vi har ingen garanti for at det vil fortsette slik .
Ii leat daddjon ahte ná joatká ovddasguvlui .
Hensynet til arbeidsplassene må tillegges betydelig vekt når statsbudsjettet behandles .
Go bušeahtta meannuduvvo de mii mealgadit deattuhat bargosajiid .
Vi må ta høyde for de utfordringene pengepolitikken nå står overfor .
Mii fertet atnit muittus hástalusaid maid dálá ruhtapolitihkka mearkkaša .
Over tid er det vekstevnen i Fastlands-Norge som har mest å si for om vi kan videreføre og bygge ut velferden .
Guhkit áiggi vuollái lea Nannán-Norggas eanemus dadjamuš dan ektui ahte galgá go čálgu joatkkašuvvot ja viiddiduvvot .
Våre bedrifters evne til å konkurrere på verdensmarkedet blir da avgjørende .
Min fitnodagaid cuogga gilvalit máilmmimárkaniin šaddá dalle leat mearrideaddjin .
Vi kan bidra gjennom et budsjett som ikke øker presset på kronekursen og dermed på konkurranseevnen .
Mii sáhttit váikkuhit bušeahta bakte nu ahte ii dagat ruvdnodási ovdii vai ii čuoza gilvocovcciide .
Det er en todeling i norsk økonomi .
Norgga ekonomiijas lea guovttesuoratvuohta .
På den ene siden skjermede næringer og leverandører til oljeindustrien og på den andre siden mer tradisjonelle konkurranseutsatte næringer .
Nuppi bealde leat suddjejuvvon ealáhusat ja fuolahusat oljoindustriijai ja nuppi bealde ges dábálaš ja árbevirolaš gilvobáruhis ealáhusat .
Oljenæringen og leverandørindustrien har både større konkurransekraft og større lønnsevne , og kan tappe andre virksomheter for kompetanse og ressurser .
Oljoealáhusas ja gálvolágideaddji industriijas lea sihke buoret gilvvohallannákca ja stuorit bálkáveadju , ja sáhttáge eará fitnodagain viežžat sihke bargit ja gelbbolašvuođa .
Hvordan vi håndterer disse utfordingene vil få stor betydning for den økonomiske utviklingen framover .
Vuohki movt mii dákkár hástalusaid dustet váikkuha ekonomalaš ovdáneami ovddasguvlui .
Den økonomiske politikken handler om enkeltmenneskers og familiers hverdag .
Ekonomalaš politihkas lea ovttaskas olbmuid ja bearrašiid árgabeaivválaš dilis sáhka .
Det handler om de 100 ansatte på RappBomek i Bodø som daglig er avhengig av gode konkurransevilkår overfor utlandet for å kunne selge sine spesialutviklede branndører .
Dás lea sáhka daid 100 bargiin RappBomek fitnodagas Bådådjos geat vurdet buori gilvalaneavttuid olgoriikka ektui vai sáhttet vuovdit iežaset earenoamáš ovdánahttojuvvon buollinuvssaid .
Det handler om bedriftene på Raufoss i Vestre Toten .
Dás lea sáhka Raufoss fitnodagain Oarje Totenis .
Det handler om alle små og store bedrifter i kommuner i hele landet .
Dás lea maiddái sáhka smávit ja stuorit fitnodagain miehta riikka suohkaniin .
Bedrifter som daglig lever av å selge sine produkter i et konkurranseutsatt marked .
Fitnodagat mat beaivválaččat cevzet go vuvdet iežaset gálvobuktagiid gilvobáruhis gávpemárkanii .
En viktig grunn til at vi klarte oss godt gjennom finanskrisen , var nettopp bredden og variasjonen blant bedriftene våre .
Okta dain deháleamos ákkain minin finánsabahkadasa cevzziimet , lea min máŋggalágan ja eatnatgeardásaš fitnodagaid hápmi .
Det ga oss flere bein å stå på .
Dat dagaha fitnodagaid nannoseabbon .
Jeg besøker ofte bedrifter og møter flinke ansatte og ledere .
Mun dávjá galledan fitnodagaid ja vásihan čeahpes bargiid ja jođiheddjiid .
Det er mange ting som avgjør framtiden for disse bedriftene .
Leat máŋga beali mat dáid fitnodagaid boahtteáiggi mearridit .
De kan ha store og små ønsker om hva vi som politikere skal og bør gjøre .
Sis sáhttet leat sihke stuorit ja smávit sávaldagat maid mii politihkkarat galggaše ja berreše bargat .
De fleste har imidlertid ett felles hovedbudskap : šHold orden i økonomien ! ”
Eatnasiin dain lea dattetge okta oktasaš váldocealkka : šDoala ekonomiija čorgadiin ! ”
President , Fastlandsøkonomien har vokst syv kvartaler på rad .
Presideanta , Nannánekonomiija lea ahtanuššan maŋimus čieža njealjádasjagiid .
Arbeidsledigheten holdt seg rundt 3 ŧ prosent i første halvår i år .
Dán jagi vuosttaš jahkebeali bargguhisvuohta lea sullii 3 ŧ proseanta .
Det er ŧ prosentenhet lavere enn i fjor og 1 prosentenhet under gjennomsnittet for de siste 20 årene .
Dat lea ŧ proseantaovttadaga unnit go diibmá ja 1 proseantaovttadaga vuolábealde maŋimus jagiid gaskamearri .
Med fortsatt god vekst i fastlandsøkonomien kan vi regne med at ledigheten vil holde seg lav også framover .
Jus nannánekonomiija ain ovddasguvlui ahtanuššá de vuordimis bargguhisvuohta bissu unniin ovddasguvlui .
Regjeringen følger handlingsregelen for en gradvis og langsiktig bruk av oljepenger i økonomien .
Ráđđehus čuovvu doaibmanjuolggadusa ja ceahkkálagaid ja guhkesáigásaččat geavahit oljoruđaid ekonomiija .
Det gjør oss forutsigbare i en ellers uforutsigbar verden .
Dat dagaha min vuorddehahttin muđui vuorddekeahtes máilmmis .
Det bidrar til stabilitet i rente- og valutamarkedet .
Dat dagaha stáđisvuođa reanto- ja ruhtamárkanis .
En slik politikk må vi holde fast ved .
Dákkár politihkas mii fertet bissut ovddasguvlui .
I budsjettet for 2012 foreslår vi å bruke 122 milliarder oljekroner .
2012 bušeahtas mii árvalat geavahit 122 miljárdda oljoruvnnuid .
Dette er 2,4 milliarder kroner under 4-prosentbanen .
Dat lea 2,4 miljárdda ruvnno vuolábealde 4-proseantastealli .
Budsjettet er godt tilpasset den økonomiske situasjonen .
Bušeahtta lea bures heivehuvvon ekonomalaš dilálašvuhtii .
Beregninger indikerer at det foreslåtte budsjettet for 2012 vil virke om lag nøytralt på økonomien .
Meroštallamat čájehit ahte 2012 árvaluvvon bušeahtas orruleames neutrála váikkuhus ekonomiijii .
President , I budsjettet foreslår Regjeringen kutt , samtidig som vi holder tilbake på utgiftsveksten .
Presideanta , Bušeahtas árvala Ráđđehus gáržžidemiid , seammás go goazahat gollolassáneami .
Barnetrygden føres videre med samme beløp som i år .
Mánáidoadju joatkašuvvá seamma supmiin go dán jagi .
Vi reduserer bevilgningene til regional utvikling .
Mii unnidat juolludemiid guovlulaš ovdáneapmái .
Vi tilbakefører de midlertidige utvidelsene av permitteringsordningene som ble vedtatt i forbindelse med finanskrisen og tiltakspakken i 2009 .
Mii máhcahat gaskaáigásaš permišuvdnaortnegiid mat mearriduvvojedje finánsabahkadasa ja doaibmapáhka oktavuođas jagi 2009 .
Dette gjelder kun for nye tilfeller .
Dát guoská dušše ođđa dilálašvuođaide .
Vi reduserer bankplikten i postnettet , og vi avvikler ordningen med at offentlige bevilgninger forsterker private gaver til forskning .
Mii geahpidit báŋkogeatnegasvuođa poastafierpmádagas , ja heaittihit ortnega man bakte almmolaš doarjagat nannejit priváhta skeaŋkkaid dutkamii .
Det foreslås i tillegg en rekke andre innsparinger på de ulike departementenes områder .
Dasa lassin evttohit moanaid gáržžidemiid iešguđetge departemeanttaid surggiin .
Budsjettforslaget oppfyller ikke alle krav og ønsker om økte satsinger .
Bušeahttaevttohus ii ollašuhte buot gáibádusaid ja sávaldagaid lassáneaddji áŋgiruššamiidda .
Vi må si nei til mye for å oppfylle det viktigste : å ta vare på arbeidsplassene .
Mii fertet ollu hilgut vai sáhttit deháleamos beliid ollašuhttit : seailluhit bargosajiid .
Politikk er ikke bare å ville ; det er også å velge .
Politihkas ii leat dušše sáhka maid áigu ; das ferte maiddái válljet .
En politikk der alle ønsker og krav blir oppfylt , gir ingen god helhet .
Politihkka mas ollašuhttit buot sávaldagaid ja gáibádusaid , ii dagat buori ollislašvuođa .
Mange land bruker mer enn de har råd til og er derfor havnet i en felle av underskudd og økende gjeld .
Ollu riikkat geavahit eanet ruđa go mii obage lea ráđđi ja dagaha ahte šaddet gillát vuolláibáhcaga ja lassáneaddji vealggi .
For flere land har utgiftene over lang tid vært større enn inntektene .
Ollu riikkaid leat golut leamašan eanet go dietnasat .
Når lånene til å dekke underskudd stadig vokser , blir handlefriheten etter hvert borte .
Go loanat mainna mákset vuollebáhcagiid dađistaga stuorru , de doaibmafriddjavuohta dađistaga jávká .
Renter og avdrag tar en stadig større del av budsjettet .
Reanttuide ja oassemávssuide geavahuvvo stuorit ja stuorit oassi bušeahtas .
Det blir mindre penger til å satse på arbeid og velferd .
Dat dagaha ahte báhcá unnit ruhta bargui ja čálgui .
Rundt hjørnet kommer økende utgifter til pensjon og omsorg etter hvert som befolkningene eldes .
Boađi - boađi lea lassáneaddji golut penšuvdnii ja fuolahussii dađistaga go olbmot boarásnuvvet .
Norge har store overskudd i budsjettet , og vi har mye penger på bok .
Norggas lea stuorra badjebáza bušeahtas , ja mis leat ollu ruđat vuorkkás .
Mange kunne sikkert ønsket seg i Norges sted .
Dáidet leat máŋggas geat háliidivčče seamma dili go Norggas .
Vi skal være stolte over den stillingen vi er i , men samtidig ydmyke .
Mii galget čevllohalat go mis lea dákkár dilli , muhto seammás galgat maiddái leat njuorrasat .
Vi er heller ikke usårbare .
Eatge mii leat soardemeahttumat .
De store oljeinntektene hjelper oss , men det er vår evne til å holde folk i arbeid som er viktigst .
Stuorra oljodietnasat leat gal veahkkin midjiide , muhto doalahit olbmuide barggu dat lea deháleamos .
Arbeid gir den enkelte økonomisk selvstendighet .
Bargu dagaha juohkehažžii ekonomalaš iešheanalašvuođa .
Arbeid motvirker fattigdom , utjevner sosiale forskjeller og bidrar til likestilling mellom kvinner og menn .
Bargu eastada geafivuođa , dásse sosiála erohusaid ja veahkeha olaheames dásseárvvu nissonolbmuid ja dievdoolbmuid gaskkas .
For at flest mulig skal få delta i arbeidslivet , legger Regjeringen opp til å videreføre det høye tiltaksnivået fra 2011 .
Nu eatnasat galget beassat oassálastit bargoeallimii , de Ráđđehus áigu joatkit alla doaibmadási mii álggahuvvui 2011 .
Innenfor denne rammen foreslår vi flere tiltaksplasser for personer med nedsatt arbeidsevne .
Dán rámma siskkobealde mii árvalat máŋga doaibmasajádaga olbmuide geain lea heajut birgennávccat .
Og vi legger fram en jobbstrategi for personer med nedsatt funksjonsevne slik at flere skal komme i ordinært lønnet arbeid .
Ja mii ovddidat bargostrategiija olbmuide geain leat heajut bargonávccat vai eanet galget oažžut dábálaš bálkábarggu .
Dette krever en langsiktig innsats .
Dat gáibida guhkitáiggi áŋgiruššama .
Helse- og omsorgstilbudet er viktig for den enkeltes levekår og livsutfoldelse .
Dearvvašvuođa- ja fuolahusfálaldat lea dehálaš juohkehačča birgenláhkái ja eallimii .
Det skal gi trygghet og være tilpasset behovene til den enkelte bruker .
Dat galgá dagahit dorvvolašvuođa ja leat heivehuvvon juohke geavaheaddji dárbbuide .
Vi legger derfor til rette for ytterligere 1 500 plasser i omsorgsboliger og sykehjem .
Mii danin láhččet velá 1 500 saji fuolahusviesuin ja buhcciidruovttuin .
Regjeringen vil gi tilskudd til i alt 12000 sykehjems- og omsorgsplasser innen utgangen av 2015 .
Ráđđehus áigu addit doarjaga oktiibuot 12000 buhcciidruovttuid- ja fuolahussajiide ovdal 2015 loahpa .
Vi følger opp demensplanen og foreslår et øremerket tilskudd til kommunene til etablering av dagaktivitetsplasser .
Mii čuovvolat demeansaplána ja árvalat čadnojuvvon doarjagiid suohkaniidda beaivedoaibmansajiide .
Regjeringen vil styrke sykehusenes økonomi slik at pasientbehandlingen kan økes .
Ráđđehus áigu nannet buohcceviesuid ekonomiija vai pasieantadikšu sáhttá lassánit .
Vi følger også opp samhandlingsreformen .
Mii maiddái čuovvolat ovttasdoaibmaođastusa .
Målet om full barnehagedekning er oppnådd , og den sterke satsingen videreføres .
Mánáidgárdesaddji buot mánáide áigumuš lea ollašuvvon , ja nana áŋgiruššan galgá jotkojuvvot .
Finansieringsansvaret for barnehagene er overført til kommunene .
Mánáidgárddiid ruhtadanovddasvástádus lea sirdojuvvon suohkaniidda .
Dette understreker kommunenes viktige rolle for velferden .
Dát deattuha suohkaniid dehálaš sajádaga čálggu ektui .
Foreldrebetalingen for barnehageplass går reelt ned ved at maksimalprisen videreføres uendret .
Váhnenmáksu mánáidgárdesaji ovddas njiedjá duođaid danin go dievashaddi bisuhuvvo rievddatkeahttá .
Kontantstøtten for ettåringer mellom 13 og 18 måneder økes fra 1. august 2012 .
Reaidadoarjja ovtta jahkásaš mánáide mat leat gaskal 13 ja 18 mánnosažžan lasihuvvo 2012 borgemánu 1. beaivvi rájes .
Fra samme tidspunkt avvikles kontantstøtten for toåringer .
Seamma áiggi rájes heaittihuvvo reaidadoarjja guovtti jahkásaččaid ovddas .
Alle barn trenger fellesskapets oppmerksomhet og omsorg .
Buot mánát dárbbašit searvevuođa áicilvuođa ja fuolahusa .
Noen barn trenger det likevel mer enn andre .
Dattetge muhtun mánát dan dárbbašit eanet go earát .
Et barnehagetilbud til alle av god kvalitet er god forebygging .
Mánáidgárdefálaldat mas lea buorre kvaliteahta lea buorre eastadeapmi .
Men det er ikke alltid nok .
Muhto dat ii leat álot doarvái .
Derfor er det også viktig å ha et godt barnevern .
Danin lea dehálaš ahte mis lea buorre mánáidsuodjalus .
Vi foreslår å styrke tilskuddet til kommunalt barnevern med 50 millioner kroner .
Mii árvalat nannet juolludeami suohkanlaš mánáidsuodjalussii 50 miljovnna ruvnnuin .
Dette kommer i tillegg til en allerede sterk satsing .
Dát boahtá lassin dan áŋgiruššamii mii juo lea álggahuvvon .
En langsiktig ansvarlig politikk handler ikke minst om å prioritere kunnskap .
Guhkesáiggi ovddasvástideaddji politihkas ii leat dušše sáhka máhtolašvuođa vuoruheamis .
Barnehagesatsingen er én del av dette .
Mánáidgárdeáŋgiruššan lea oassin das .
Like viktig er det å styrke skole og høyere utdanning .
Seamma dehálaš lea maid nannet skuvllaid ja alit oahpahusa .
Våre ungdommer er framtidens arbeidskraft .
Min nuorat leat servodaga boahttevaš bargit .
Utdannelse gjør at du stiller sterkere på arbeidsmarkedet .
Oahppa dagaha ahte dus lea buoret vejolašvuohta birget ja gilvalit bargomárkanis .
Derfor er det viktig å gjennomføre videregående skole .
Danin lea dehálaš čađahit joatkkaskuvlla .
Derfor øker vi innsatsen for å motvirke frafallet , gjennom tiltak på ungdomstrinnet .
Mii áigut eanet áŋgiruššama bakte eastadit heaitima skuvllas ovdal áiggi , doaibmabijuid bakte nuoraidskuvlla dásis .
I tillegg foreslår vi å innføre valgfag for 8. trinn fra høsten 2012 for å gjøre opplæringen mer praktisk , variert og utfordrende .
Dasa lassin mii árvalat 2012 čavčča rájes álggahit válljenfága 8. luohkáide ja nu dagahit oahpahusa praktihkalažžan , girjáset ja eanet hástaleaddjin .
Ungdomskullene øker i årene framover .
Čuovvovaš jagiid ovddasguvlui nuoraidbuolvadat lassána .
Dette har vi tatt høyde for .
Dan mii leat atnán muittus .
I 2012 foreslår vi om lag 2 600 nye studieplasser knyttet til tidligere opptrappinger og nye studentkull .
Jagi 2012 mii árvalat sullii 2 600 ođđa lohkansajiid mat leat čadnon ovddit viiddideapmái ja ođđa studeantajoavkkuide .
Videre bevilger vi midler til om lag 1 000 nye studentboliger .
Viidáset mii juolludat ruđaid sullii 1 000 ođđa studeantaásodagaide .
Det foreslås også en startbevilgning til teknologibygget ved Universitetet i Tromsø .
Maiddái árvaluvvo álgojuolludeapmi Romssa Universiteahta teknologiijavistái .
Regjeringen foreslår en samlet bevilgning til forskning på drøyt 25 milliarder kroner .
Ráđđehus árvala juolludit oktiibuot sullii 25 miljárdda ruvnno dutkamii .
Norge er med dette blant OECD-landene med høyest offentlig finansiert forskning per innbygger .
Norga lea okta daid OECD-riikkain mat juolludit eanemus almmolaš doarjaga dutkamii ássilogusteaset ektui .
Vi ønsker å sikre langsiktige og forutsigbare forskningsbevilgninger .
Mii háliidat sihkarastit guhkesáigásaš ja einnostahtti dutkanjuolludemiid .
Derfor gjøres avkastningen fra Fondet for forskning og nyskaping om til ordinære bevilgninger på budsjettet .
Danin rievdaduvvo dutkama ja hutkáivuođa foandda vuoitu bušeahtas nu ahte šaddá leat dábálaš juolludeapmin .
Dette innebærer at selve fondet avvikles .
Dát mearkkaša ahte foanda heaittihuvvo .
Kommunesektoren får en realvekst i frie inntekter på 3,75 milliarder kroner .
Friddja dietnasat suohkaniidda lassána 3,75 miljárdda ruvnnuin .
Den samlede inntektsveksten er reelt på 5 milliarder kroner .
Dievas dienaslassáneapmi dagaha oktiibuot 5 miljárdda ruvnno .
Den foreslåtte inntektsveksten må ses i sammenheng med høy befolkningsvekst som krever utbygging av tjenestetilbudet .
Árvaluvvon dienaslassáneapmi boahtá das go olmmošlohku lea lassánan ja danin gáibida ahte bálvalusfálaldat viiddiduvvo .
Innenfor veksten i frie inntekter er det også rom for å dekke den varslede satsingen på vei .
Friddja dietnasiid siskkobealde šaddá maiddái saddji vuoruhit dieđihuvvon áŋgiruššama luoddasuorggis .
Vi kompenserer kommuner som i forbindelse med samhandlingsreformen har høyere kostnader enn det som fanges opp i inntektssystemet .
Mii buhtadit daid suohkaniid mat ovttasdoaibmanođastusa oktavuođas lea stuorit golut go maid dienasvuogádat buhtada .
Regjeringen vil legge til rette for økt verdiskaping og utvikling i hele landet .
Ráđđehus áigu láhččet lassáneaddji árvoháhkama ja ovdáneami olles riikkas .
Vi foreslår en betydelig vekst i bevilgningene til vei og jernbane på til sammen 2,2 milliarder kroner fra det høye nivået i saldert budsjett 2011 .
Mii árvalat mealgadit lasihit juolludeami luottaide ja ruovderaŧŧái oktiibuot 2,2 miljárdda ruvnnuin alla dási rájes 2011 salderejuvvon bušeahtas .
Jordbruksavtalen for 2012 gir grunnlag for en positiv utvikling i næringen .
2012 eanandoallošiehtadus vuođđuda vejolašvuođa olahit positiiva ovdáneami ealáhusas .
Vi foreslår økt egenkapital til Investinor .
Mii árvalat lasihuvvon iežaskapitála Investinorai .
Utviklingen av offentlige digitale tjenester i 2012 prioriteres , slik at kvaliteten på forvaltningen kan økes .
Almmolaš digitála bálvalusaid ovdáneapmi jagi 2012 galgá vuoruhuvvot , vai hálddahusa kvaliteahta sáhttá buoriduvvot .
Regjeringen foreslår også en økning i bevilgningene til kultur med vel 500 millioner kroner .
Ráđđehus árvala lasihit juolludemiid kultuvrii sillii 500 miljovnna ruvnnuin .
Regjeringen viderefører arbeidet med klima- og miljøtiltak i 2012 .
Ráđđehus joatká jagi 2012 barggus dálkkádat- ja birasdoaibmabijuiguin .
Blant miljø- og klimasatsingene vi prioriterer , er tiltak mot avskoging i utviklingsland , kjøp av klimakvoter , styrket kollektivtrafikk , støtte til fornybar energi og energieffektivisering , samt sikring av naturmangfoldet .
Biras- ja dálkkádatdoaibmabijuid gaskkas maid mii vuoruhat leat , doaibmabijut vuovdenjáskama vuostá ovdáneaddji riikkain , dálkkádateriid oastin , nannet oktasašjohtolaga , doarjja ođasmahtti energiijii ja energiijabeaktilastimii , ja luonddušláddjivuođa sihkkarastima .
Med Regjeringens budsjettforslag oppfyller vi langtidsplanen for Forsvaret .
Ráđđehusa bušeahtaárvalusain mii ollašuhttit Suodjalusa guhkesáiggeplána .
Trygghet for den enkelte er viktig .
Dorvvolašvuohta juohkehažžii lea dehálaš .
Vi foreslår økte ressurser til politiet til IKT , økt bemanning og annen drift , samt til Politihøgskolen .
Mii árvalat lassi veahkkeváriid politiijai DGT várás , lassi bálvágoddái ja eará doibmii , ja maiddái Politiijaallaskuvlii .
Bevilgningene til Nødnett økes , og den landsdekkende utbyggingen av dette nettet fortsetter .
Juolludeapmi heahtefierpmádahkii lasihuvvo , ja dán riikkaviidosaš fierpmádaga huksen joatkašuvvá .
Prosjektet for anskaffelse av nye redningshelikoptre styrkes , og det samme gjør vedlikeholdet av de redningshelikoptrene vi har i dag .
Prošeakta mas ulbmiliin lea háhkat ođđa gádjunhelikopteriid nannejuvvo , ja nu maiddái dálá gádjunhelikopteriid fuoladeapmi .
Den samlede økningen til politiet er om lag 700 millioner kroner .
Oppalaš lassáneapmi politiijaide dagaha sullii 700 miljovnna ruvnno .
Av dette er 164 millioner kroner direkte knyttet til 22. juli .
Dán supmis lea 164 miljovdna njuolga čadnon suoidnemánu 22. beaivvi dáhpáhusaide .
President , Angrepene 22. juli sjokkerte oss alle .
Presideanta , Suoidnemánu 22. beaivvi falleheamit hirpmástuhtii min buohkaid .
77 personer ble drept .
77 olbmo goddojuvvojedje .
Mange ble fysisk og psykisk skadd som følge av ugjerningene .
Máŋggas leat roasmmohuvvon sihke fysalaččat ja psykalaččat vearredaguid dihte .
Sårene tar lang tid å lege .
Manna guhkes áigi ovdalgo hávit savvot .
Noen sår vil aldri gro .
Muhtun hávit eai goassege savvo .
Vi skal klare å reparere de materielle skadene .
Mii gal nagodit ávnnaslaš vahágiid divvut .
Vårt viktigste bidrag i tillegg er at vi er medmennesker – og tar vare på hverandre .
Lassin dasa lea min deháleamos doaibma ahte mii leat lagamužžan – ja ahte mii áimmahuššat guhtet guoibmámet .
President , I forbindelse med angrepene 22. juli bevilges det betydelige beløp i år , og for 2012 foreslår vi 674 millioner kroner .
Presideanta , Suoidnemánu 22. beaivvi fallehemiid oktavuođas juolluduvvojit mealgadis ruhtasupmit dán jahkái , ja jagi 2012 árvalat juolludit 674 miljovnna ruvnno .
Dette skal dekke utgiftene til politiets etterforskning av angrepene .
Dát galgá gokčat goluid politiijaid dutkkalmasaid .
Helikopterberedskapen i politiet bedres .
Politiijaid helikoptergearggusvuohta buoriduvvo .