pere/sami_parallel huggingface dataset:
Dette er en lei utvikling , da det gjør at fraflytningen forblir stor og det samiske samfunnet ikke utvikles like godt som det kan gjøre med frisk pust fra nyutdannet ungdom .
Dát lea heajos ovdáneapmi , ja dagaha ahte eretfárren bissu stuorisin ja sámi servvodat ii ovdán seammá bures dego jus aiddo oahppan nuorat boađášii ruovttoluotta .
Arbeiderpartiets sametingsgruppe ber at Sametinget igangsetter en kartlegging for å finne ut hvorfor samisk ungdom som tar høyere utdannelse velger å ikke komme tilbake til hjemsamfunnet .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku dáhttu Sámedikki kártet manin sámi nuorat , geain lea alla oahppu , eai boađe ruovttuluotta ruovtto servvodahkii . Seammá áiggis sáhttá maid kártet man láhkai ja mo Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna
Samtidig å kartlegge hvordan og hva det samiske samfunnet skal legge til rette for at samisk ungdom velger å komme hjem for å jobbe og utvikle det samiske samfunn .
50 siidu 156 siiddus galgá sámi servodat láhččit dili vai sámi nuorat válljejit boahtit ruovttoluotta bargat ruovttubáikkis ja ovddidit sámi servodaga .
Samtidig er det viktig for Sametinget å legge til rette for virkemidler for å rekruttere disse tilbake til det samiske samfunn .
Lea maid dehálaš ahte Sámediggi bidjá váikkuhangaskaomiid vai beassá rekruteret sámi nuoraid ruovttoluotta sámi servodahkii .
Forslag 17 , representant Alf Isaksen , Árjas sametingsgruppe Vårjakt på ender
Evttohus 17 , áirras Alf Isaksen , Árja sámediggejoavku Giđđalodden
Árjas sametingsgruppe ber Sametingsrådet om å fremme en plenumssak om prøveordningen med vårjakt på ender i Kautokeino kommune .
Árjja sámediggejoavku bivdá Sámediggeráđi ovddidit dievasčoahkkinášši giđđaloddema geahččalanortnega birra Guovdageainnu suohkanis .
Prøveordningen har vart i 18 år , og i år er det 127 jegere som har fått tillatelse til kvotejakt på ender i Kautokeino .
Geahččalanortnet lea bistán 18 jagi , ja dán jagi leat 127 bivdi ožžon loddenlobi eriid mielde Guovdageainnus .
Árja ser at det er på tide å få evaluert ordningen og få på plass lovverk som sikrer at denne tradisjonelle høstingsmåten for fremtiden .
Árja oaidná ahte lea áigi evalueret dán ortnega ja oažžut sadjái lága mii sihkkarastá dán árbevirolaš bivdinvuogi boahtteáigái .
Forslag 18 , representant Odd Iver Sara , Árjas sametingsgruppe Katalog over Sametingets virkemiddelordninger og tilskudd
Evttohus 18 , áirras Odd Iver Sara , Árja sámediggejoavku Kataloga mii čájeha Sámedikki váikkuhangaskaomiid ja doarjagiid
Árjas sametingsgruppe ser behov for å synliggjøre og tilgjengeliggjøre informasjon om bruken av Sametingets virkemiddelordninger og oversikt over de tilskuddene som årlig gis innenfor språk , opplæring , næring , kultur , tradisjonell kunnskap samt de ulike stipendene som tildeles innenfor ulike områder .
Árja sámediggejoavku oaidná dárbbu dahkat oainnusin ja olahahttin dieđuid Sámedikki váikkuhangaskaomiid birra ja daid doarjagiid mat mat jahkásaččat addojuvvojit dakkár surggiin go giella , oahpahus , ealáhus , kultuvra , árbediehtu ja iešguđetlágan stipeanddat mat juhkkojuvvojit iešguđet surggiin .
Gjennom å utvikle en egen katalog over tilskuddene vil alle som ønsker det , media , velgere , forskere , studenter og andre få en bedre systematisk oversikt over de tilskuddene som Sametingsrådet og Sametingets administrasjon tildeler årlig .
Go ráhkada sierra kataloga mii čájeha doarjagiid , de ožžot buohkat geat dan háliidit , media , jienasteaddjit , dutkit , studeanttat ja earát buoret systemáhtalaš visogova dain doarjagiin maid Sámediggeráđđi ja Sámedikki hálddahus addá jahkásaččat .
Dette vil styrke Sametingets legitimitet og bidra til enda mer åpenhet rundt Sametingets tilskuddsforvaltning , som på sikt vil styrke Sametinget som institusjon .
Dát nannešii Sámedikki legitimitehta ja addá eanet rabasvuođas Sámedikki doarjjahálddašeami birra , mii guhkit áiggi vuollái nannešii Sámedikki ásahussan .
Plenumsledelsens innstilling :
Dievvasčoahkkinjođihangotti árvalus Sámediggái
Nye saker 1 - 18 oversendes Sametingsrådet for behandling
Ođđa áššit 1 - 18 sáddejuvvojit Sámediggeráđđái meannudeapmái .
III Votering Av 39 representanter var 23 til stede .
III Jienasteapmi 39 áirasis ledje 23 čoahkis .
Voteringen ble gjennomført i følgende rekkefølge : Plenumsledelsens innstilling ble enstemmig vedtatt .
Jienasteapmi dahkkojuvvui čuovvovaš vuogi mielde : Čoahkkinjođihangotti árvalus mearriduvvui ovttajienalaččat .
Replikk Silje Karine Muotka Kirsti Guvsám Anders Somby jr. .
Replihkka Silje Karine Muotka Kirsti Guvsám Anders Somby jr. .
Anne Helene Moeng Saari Rolf Johansen Geir Johnsen
Anne Helene Moeng Saari Rolf Johansen 51 siidu 156 siiddus
Olaf Eliassen Jørn Are Gaski
Olaf Eliassen Jørn Are Gaski
VI Sametingets vedtak Nye saker 1 - 18 oversendes Sametingsrådet for behandling .
VI Sámedikki mearrádus Ođđa áššit 1 - 18 sáddejuvvojit Sámediggeráđđái meannudeapmái .
Behandlingen av saken ble avsluttet 06.06.12 kl.18 .
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 06.06.12 dii. 18.40 .
Side 52 av 156
52 siidu 156 siiddus
Sametingsrådets redegjørelse om samisk barnehagetilbud Arkivsaknr .
Sámediggeráđi čilgehus sámi mánáidgárdefálaldaga birra Arkiivaáššenr . .
Møtedato 24.04.12 06. – 08.06.12
Beaivi 24.04.12 04. – 08.06.12
Saksnr. SR 062/12 SP 24/12
Áššenr. . SR 062/12 DC 24/12
Saken påbegynt 06.06.12 kl.18 .
Ášši meannudeapmi álggahuvvui 06.06.12 dii. 18.40 .
Sametinget har drøftet redegjørelsen om samisk barnehagetilbud .
Sámediggi lea digaštallan čilgehusa sámi mánáidgárdefálaldaga birra .
Redegjørelsen er lagt ved protokollen .
Čilgehus lea biddjojuvvon mielddusin beavdegirjái .
Sametingsrådets redegjørelse om samisk barnehagetilbud Bakgrunn Sametingsrådet vil i løpet av 2012 legge frem en melding om barnehager med samiske barn .
Sámediggeráđi čilgehus sámi mánáidgárdefálaldaga birra Duogáš Sámediggeráđđi áigu 2012:s ovddidit dieđáhusa mánáidgárddiid birra main leat sámi mánát .
Arbeidet med meldingen er en revidering av den tidligere meldingen fra 2005 ” Sametingsrådets melding om samiske barnehager ” og vil følge opp ” Strategisk plan for samiske barnehager 2008-2011 ” .
Dieđáhus bargu lea ovddeš 2005 dieđáhusa , “ Sámediggeráđi dieđáhus sámi mánáidgárddiid birra ” , ođasmahttin ja čuovvola ” Sámi mánáidgárddiid strategalaš plána 2008-2011 ” .
Sametingsrådet ønsker med denne redegjørelsen å fremme sin politikk og å få innspill fra Sametingets plenum om hva meldingen bør omfatte og vektlegge .
Sámediggeráđđi háliida dáinna čielggadusain ovddidit iežas politihka ja oažžut árvalusaid Sámedikki dievasčoahkkimis dasa maid dieđáhus berre sisttisdoallat ja deattuhit .
Sametingsrådet vil også involvere det samiske samfunnet til å komme med innspill til meldingen .
Sámediggeráđđi háliida maiddái bovdet sámi servodaga buktit árvalusaid dieđáhussii .
Det vil innhentes et kunnskapsgrunnlag fra fylkesmenn , kommuner , barnehageansatte og foreldre .
Fylkkamánnit , gielddat , mánáidgárdebargit ja váhnemat leat bovdejuvvon addit máhttovuođu .
Med dette ønskes det å skape debatt og diskusjon om fremtidig politikk på barnehageområdet som er retningsgivende og klargjøre prinsipielle spørsmål i forhold til barnehagetilbud til samiske barn .
Dainna lágiin mii háliidit digaštallama dakkár boahttevaš mánáidgárdepolitihka birra , mii lea láidesteaddjin ja mii čielggada prinsihpalaš gažaldagaid sámi mánáid mánáidgárdefálaldaga ektui .
Status Barnehagens samfunnsmandat er blant annet at barnehagen skal tilby barn under opplæringspliktig alder et omsorgs- og læringsmiljø som er til barns beste .
Stáhtus Mánáidgárddi servodatváldi lea earret eará ahte mánáidgárdi galgá fállat daidda mánáide , mat leat vuollel oahpahusgeatnegahttojuvvon agi , dakkár fuolahus- ja oahppobirrasa mii lea buoremussan mánnái .
Barnehagen er dermed på lik linje med skolen en del av barns 18-årige opplæringsløp .
Nappo lea ge mánáidgárdi seamma dásis go skuvla , oassin máná 18-jagi oahppogearddis .
Sametinget vil fremme en politikk som vil styrke barnehagenes viktige rolle i samiske barns oppvekst .
Sámediggi áigu ovddidit dakkár politihka mii nanne mánáidgárddiid deaŧalaš rolla sámi mánáid bajásšaddamis .
Barnehagene har betydning for barns utvikling med tanke på språk- og kulturlæring og identitetsutvikling .
Mánáidgárddiin leat deaŧalaččat mánáid ovdáneapmái giella- ja kulturoahppama ja
Side 53 av 156
53 siidu 156 siiddus
for å videreføre det samiske språket og den samiske kulturen .
Mánáidgárdi lea okta dain deaŧaleamos arenain sámegiela ja sámi kultuvrra viidáset ovddideami várás .
Derfor er satsing på barnehager for samiske barn viktig for hele det samiske samfunnet .
Danne lea áŋgiruššan mánáidgárddiiguin sámi mánáid várás deaŧalaš olles sámi servodahkii .
Alle barnehager skal bygge sin virksomhet på verdigrunnlaget og innholdet som er fastsatt i Lov om barnehager ( 2006 ) og på internasjonale konvensjoner som Norge har sluttet seg til .
Buot mánáidgárddit galget vuođđudit doaimmaset dan árvovuđđui ja sisdollui mii lea mearriduvvon 2005 mannosaš Mánáidgárdeláhkii ja daidda riikkaidgaskasaš soahpamušaide maidda Norga lea guorrasan .
Barnehagelovens paragraf 2 slår fast at ” barnehagen skal ta hensyn til barnas alder , funksjonsnivå , kjønn , sosiale , etniske og kulturelle bakgrunn , herunder samiske barns språk og kultur . ”
Mánáidgárdelága 2. paragráfa deattasta ahte “ mánáidgárdi galgá vuhtiiváldit mánáid agi , doaibmadási , sohkabeali , sosiála , čearddalaš ja kultuvrralaš duogáža , dákko bakte sámi mánáid giela ja kultuvrra . ”
Ansvaret ligger hos kommunene som barnehageeier som skal legge forholdene til rette for at samiske barn selv kan sikre og utvikle sitt språk og sin kultur .
Ovddasvástádus lea gielddain mánáidgárdeeaiggádin mii galgá láhčit diliid nu ahte sámi mánát ieža sáhttet sihkkarastit ja ovddidit sin giela ja kultuvrra .
Barnehager i samiske distrikt skal være en integrert del av det samiske samfunn og dermed synliggjøre mangfoldet i det samiske samfunn .
Dat mánáidgárddit sámi guovlluin galget leat oassin sámi servodagas ja nu čalmmustahttit sámi servodaga máŋggabealatvuođa .
De skal ha vedtektsfestet at barnehagen har som formål å styrke barns identitet som samer ved å bruke samisk språk og å formidle samisk kultur .
Sii galget njuolggadusain leat mearridan ahte mánáidgárddi mihttomearri lea nannet mánáid identitehta sápmelažžan dakko bokte ahte geavahit sámegiela ja gaskkustit sámi kultuvrra .
Videre skal sentrale elementer fra samisk barneoppdragelse ivaretas både i arbeidsmåte og hverdagsliv .
Viidáseappot galget deaŧalaš oasit sámi mánáidbajásgeassimis fuolahuvvot sihke bargovugiin ja beaivválaš eallimis .
Barnehagens tilbud må organiseres slik at barn tas med i ulike arbeidsprosesser og får delta i kulturelle og sosiale virksomheter , og det er en forutsetning at personalet kan samisk .
Mánáidgárddi fálaldat galgá lágiduvvot nu ahte mánát váldojuvvojit mielde iešguđet bargoproseassaide ja besset searvat kultuvrralaš ja sosiála doaimmaide , ja eaktun lea ahte bargit hálddašit sámegiela .
I barnehager som har samiske barn utenfor samiske distrikt , har foreldre og barn rett til å forvente at barnehagens personale har kjennskap til og vektlegger den samiske kulturen som en del av innholdet .
Dain mánáidgárddiin sámi guovlluid olggobealde , main leat sámi mánát , lea váhnemiin ja mánáin vuoigatvuohta vuordit ahte mánáidgárdebargit dovdet ja deattuhit sámi kultuvrra oassin dan sisdoalus .
Sametinget vil jobbe for at samiske barn får en individuell rett til et samisk barnehagetilbud .
Sámediggi áigu bargat dan ala ahte sámi mánát ožžot ovttagaslaš vuoigatvuođa sámi mánáidgárdefálaldahkii .
Det handler om barns rett til medvirkning og til selvbestemmelse .
Dás lea sáhka mánáid vuoigatvuođas beassat leat mielde váikkuheamen ja mearrideamen .
Barnehagen skal sikre at barna får en additiv tospråklig utvikling , slik at deres samiske språk og samiske kulturelle innhold ikke svekkes , men styrkes .
Mánáidgárdi galgá sihkkarastit ahte mánát ožžot additiiva guovttegielalaš ovdáneami , amas sin sámegiella ja sámi kultuvrralaš sisdoallu ii raššuduvvo , muhto nannejuvvo .
Barnehagen må i samarbeid med barnas hjem sikre en samiskdominert tospråklig utvikling .
Mánáidgárdi galgá ovttas mánáid ruovttuiguin sihkkarastit ahte sámegiella lea mearrideaddjin guovttegielalaš ovdáneamis .
Barnehageloven fastslår at barnehagen i samarbeid og forståelse med hjemmet ivaretar barnas behov for omsorg og lek , og fremme læring og danning som grunnlag for allsidig utvikling .
Mánáidgárdeláhka deattasta ahte mánáidgárdi ovttas ruovttuin ja dan mieđihemiin galgá fuolahit máná dárbbu fuolahussii ja beassat stoahkat , ja ovddidit oahppama ja hápmašuvvama vuođđun buotbeallásaš ovdáneapmái .
Språkarbeid i barnehagen krever stor innsats av både personalet og foreldre .
Giellabargu mánáidgárddis gáibida stuorra áŋgiruššama sihke bargiin ja váhnemiin .
Barnehagelovens paragraf 8 gir kommunen ansvar som lokal barnehagemyndighet , noe som innebærer at de skal sikre at barna får et godt og forsvarlig barnehagetilbud .
Mánáidgárdelága 8. paragráfa addá gildii ovddasvástádusa báikkálaš mánáidgárdeeiseváldin , mii mearkkaša ahte sii galget sihkkarastit dan ahte mánát ožžot buori ja dohkálaš mánáidgárdefálaldaga .
Fylkesmannen bidrar til gjennomføring av barnehagepolitikken gjennom forvaltning av statlige tilskudd og veiledning av kommuner .
Fylkkamánni veahkeha mánáidgárdepolitihka čađahemiin stáhtalaš doarjagiid hálddašeami bokte ja gielddaid bagadeami bokte .
Fylkesmannen skal føre tilsyn med at kommunen utfører de oppgaver den er pålagt som barnehagemyndighet .
Fylkkamánni galgá gozihit ahte gielda čađaha daid bargamušaid maid dat lea geatnegahttojuvvon čađahit mánáidgárdeeiseváldin .
Det barnehagetilbudet som gis til samiske barn har store variasjoner .
Leat stuorra erohusat dan mánáidgárdefálaldagas mii addojuvvo sámi mánáide .
Det kan varieres fra tilbud til samiske barn i barnehager med hovedvekt på samisk språk til norskspråklige samiske barn som får tilbud i norske barnehager .
Sáhttá lea fálaldat sámi mánáide dakkár mánáidgárddiin mat deattuhit sámegiela dahje fálaldat dárogielat sámi mánáide dáža mánáidgárddiin .
Sametinget vil med meldingen sette fokus på at det gis et samisk barnehagetilbud til alle som måtte ønske det .
Dáinna dieđáhusain áigu Sámediggi deattuhit ahte addojuvvo sámi mánáidgárdefálaldat buohkaide geat dan háliidit oažžut .
Sametinget vil sikre at barnehagene har nok midler til å gi et slikt tilbud med god kvalitet .
Sámediggi áigu sihkkarastit ahte mánáidgárddiin lea doarvái ruhta dasa ahte addit dakkár fálaldaga mas lea buorre kvalitehta .
Satsing på barnehagene er avgjørende for at det samiske samfunn skal utvikles i tråd med det samiske folks egne visjoner , verdier og premisser .
Áŋgiruššan mánáidgárddiiguin lea áibbas deaŧalaš dasa ahte sámi servodat ovdána sámi álbmoga iežas višuvnnaid , árvvuid ja eavttuid vuođul .
Det å beherske samisk språk og kultur er sentralt for barnet selv , men også for det samiske samfunn .
Sámedikki mánáidgárdepolitihkas lea sáhka das ahte mánát ožžot fálaldaga sámi gielas ja kultuvrras .
Dette vil åpne muligheter til senere yrkesvalg innenfor samiske samfunn .
Mánnái alccesis lea deaŧalaš hálddašit sámi giela ja kultuvrra , muhto maiddái sámi servodahkii .
Ca 70 prosent av de samiske barnehagene ligger i Finnmark fylke .
Dát addá vejolašvuođa maŋŋá válljet fidnu sámi servodagas .
Side 54 av 156
54 siidu 156 siiddus
Den samiske barnehagen har ingen lang tradisjon , men har funnet sin plass i mange samiske samfunn og også i andre områder .
Sámi mánáidgárddis ii leat guhkes árbevierru , muhto lea sajáiduvvan ollu sámi servodagain ja maiddái eará guovlluin ge .
I dagens samfunn går en stor del av samiske barn i barnehage .
Otná servodagas lea stuorra oassi sámi mánáin mánáidgárddis .
Barnehagen er en viktig institusjon for å fremme og utvikle samisk språk , identitet og kultur .
Mánáidgárdi lea deaŧalaš ásahus sámi giela , identitehta ja kultuvrra ovddideamis .
Som en minoritet er samene avhengig av at språket og kulturen støttes og utvikles .
Unnitlohkun lea sápmelaččaide deaŧalaš ahte giella ja kultuvra oažžu doarjaga ja ahte dat ovddiduvvo .
Mange samiske foresatte vil at deres barn skal få oppfylt sine rettigheter i henhold til FN`s barnekonvensjon og barnehageloven .
Ollu sámi vánhemat háliidit ahte sin mánáid rivttiid galgá ollašuhttit ON mánáidkonvenšuvnna ja mánáidgárdelága mielde .
Dette innebærer at samiske barn , også utenfor samiske distrikt , som har et barnehagetilbud , skal oppleve dette som et inkluderende læringsmiljø , der det er samisktalende personale som bruker samisk språk i samhandling med barnet , på en faglig tilpasset måte i tråd med barnets tospråklige utvikling og individuelle forutsetninger .
Dat mearkkaša dan ahte sámi mánát , maiddái olggobealde sámi guovlluid , geain lea mánáidgárdefálaldat , galget vásihit dan searvvaheaddji oahppobirasin , gos lea sámegielat bargit , - geat geavahit sámegiela go leat ovttas mánáiguin , fágalaččat heivehuvvon vuogi mielde dávistettiin máná gielalaš ovdáneapmái ja individuála eavttuide .
Barnehagen må legge til rette for at samiske barn kan sikre , utvikle og styrke sin samiske identitet , og at de sammen tar i bruk samisk som lekespråk , lærespråk og velger å bruke samisk når de er sammen med andre samisktalende .
Mánáidgárdi ferte láhčit diliid sámi mánáide nu ahte sii sáhtte sihkkarastit , ovddidit ja nannet sámi identitehta , ja ahte sii ovttas sáhttet geavahit sámegiela duhkoraddangiellan , oahppangiellan ja válljejit geavahit sámegiela go leat ovttas eará sámegielagiiguin .
Sametinget har i dag ulike tilskuddsordninger for barnehager .
Sámedikkis leat dál iešguđetlágan doarjjaortnegat mánáidgárddiid várás .
Sametinget forvalter tilskudd til a ) samiske barnehager , b ) barnehager med samiske avdelinger , c ) barnehager med tilbud om samisk språkopplæring og d ) prosjekter og utviklingsarbeid i barnehager .
Sámediggi hálddaša doarjagiid a ) sámi mánáidgárddiide , b ) mánáidgárddiide main leat sámi ossodagat , c ) mánáidgárddiide main lea fálaldat oahppat sámegiela ja d ) prošeavttaide ja ovddidanbargui mánáidgárddiin .
Målet for tilskuddordningen er at samiske barn har et barnehagetilbud som bygger på samisk språk og kultur hvor samiske barn tilegner , bevarer og utvikler sitt samiske språk og sin samiske kultur ( Sametingets budsjett 2012 ) .
Doarjjaortnega ulbmilin lea fállat sámi mánáide dakkár mánáidgárdefálaldaga mii vuođđuduvvo sámi gillii ja kultuvrii ja gos sámi mánát sáhttet oahppat , gozihit ja ovddidit sámi gielaid ja kultuvrra ( Sámedikki 2012 bušeahtta ) .
I 2011 ble det tildelt over kr 7.4 millioner til samiske barnehager , over 1.3 millioner til barnehager med tilbud om samisk språkopplæring og kr. 300 000 til prosjekter i barnehagene .
2011:s juolluduvvui 7,4 miljon ruvnno sámi mánáidgárddiide , badjel 1,3 miljovnna mánáidgárddiide main lea fálaldat oahppat sámegiela ja 300 000 ru prošeavttaide mánáidgárddiin .
Sametinget får i forbindelse med forvaltning av tilskudd til barnehager med samiske barn inn tall på samiske barn som får samisk barnehagetilbud .
Sámediggi oažžu doarjagiid hálddašeami oktavuođas maid dat mánáidgárddit ožžot , main lea sámi mánát , dieđuid dan birra galle sámi máná ožžot sámi mánáidgárdefálaldaga .
Det kan tenkes at antallet samiske barn er noe større med tanke på at der kan være barnehager med samiske barn som ikke søker tilskudd fra Sametinget , og således ikke blir registrert i vår statistikk over samiske barn .
Soaitá leat nu ahte sámi mánáid lohku lea veaháš stuorát dannego sáhttet leat mánáidgárddit sámi mánáiguin mat eai oza doarjaga Sámedikkis , ja danne eai leat registrerejuvvon min statistihkkii sámi mánáid badjel .
Jf Sametingets oversikt var det 823 barn som fikk samisk barnehagetilbud i 2011 . Tall for 2011 viser at 68 % av barna får samisk barnehagetilbud i Finnmark , 21 % i Troms , 3% i Nordland , 2% i NordTrøndelag , 1% i Sør-Trøndelag , 0.1% i Rogaland og Hordaland og 4% i Oslo og Akershus .
Geahča Sámedikki visogova mii čájeha ahte 823 máná ožžo sámi mánáidgárdefálaldaga 2011. s. 2011 logut čájehit ahte 68 % mánáin ožžot sámi mánáidgárdefálaldaga Finnmárkkus , 21 % Romssa fylkkas , 3 % Nordlánddas , 2 % Davvi-Trøndelagas , 1 % Lulli-Trøndelagas , 0.1 % Rogalandas ja Hordalandas ja 4 % Oslos ja Akershusas .
Fylke Finnmark Troms Nordland NordTrøndelag Sør-Trøndelag Rogaland Oslo og Akershus Hordaland sum barn
Fylka Finnmárku Romssa fylka Nordlánda DavviTrøndelaga LulliTrøndelaga Rogalanda Oslo ja Akershus Hordalanda Mánáid lohku oktiibuot
Nordsamiske barn 555 176 3
Davvisámegielat mánát 555 176 3
Lulesamiske barn 4 19
Julevsámegielat mánát 4 19
Sørsamiske barn 1 3
Lulliisámegielat mánát 1 3
Analysegruppa legger frem i Samiske tall forteller 4 at tallet på barn som tok i mot samiske barnehagetilbud , gikk ned med 7,5% fra 2009 til 2010 .
Analiisajoavku čájeha Sámi logut muitalit 4-girjjis ahte daid mánáid lohku mat válde vuostái sámi mánáidgárdefálaldaga , njiejai 7,5 proseanttain 2009 rájes 2010 rádjai .
Nedgangen på barn som får samisk barnehagetilbud har de siste fem årene vært relativt stor , men ser man dette i forhold til nedgangen på grunnskolen er nedgangen i barnehagene likevel ikke stor .
Daid mánáid logu njiedjan , mat ožžot mánáidgárdefálaldaga , lea maŋimus viđa jagis leamaš oallu stuoris , muhto go dan geahččá njiedjama ektui mii lea vuođđoskuvllas , de ii leat njiedjan mánáidgárddiin dattetge nu stuoris .
Grunnen til dette kan være at Sametinget har skjerpet inn kriterier for tilskudd til barnehager med samiske barn og at dette er noe av konsekvensen for at det blir registrert at det går færre samiske barn i barnehager .
Sivvan dasa sáhttá leat ahte Sámediggi lea čavgen eavttuid doarjagiid oktavuođas mánáidgárddiide main leat sámi mánát ja ahte dát lea oassin dain váikkuhusain ahte registrerejuvvo ahte leat uhcit sámi mánát mánáidgárddiin .
Sametinget registrerer videre at det har vært stor nedgang i antall samiske barnehager fra 2006 til 2010 .
Sámediggi registrere viidáseappot ahte sámi mánáidgárddiid lohku lea njiedjan ollu 2006 rájes 2010 rádjai .
I 2010 har vi 10 færre samiske barnehager enn vi hadde i 2006 .
2010:s lea 10 uhcit sámi mánáidgárddi 2006 ektui .
Samtidig har norske barnehager med samisk tilbud økt , slik at det totale tallet likevel holder seg stabilt .
Seammás leat lassánan dáža mánáidgárddit main lea sámi fálaldat , nu ahte lohku oktiibuot lea bisson seamma dásis .
Grunnen til dette kan være at barnehager har blitt lagt ned eller blitt omorganisert slik at de er blitt færre .
Sivvan dasa sáhttá leat ahte mánáidgárddit leat heaittihuvvon dahje ođđasis organiserejuvvon nu ahte daid lohku lea njiedjan .
En annen faktor kan være at Sametinget har i denne perioden skjerpet inn kriterier for tilskudd til samiske barnehager .
Eará sivva sáhttá leat ahte Sámediggi dán áigodagas lea čavgen eavttuid doarjagiid oktavuođas sámi mánáidgárddiide .
Nedgang i antall samiske barn og antall samiske barnehager er noe som bekymrer Sametinget , og er noe Sametinget ikke er fornøyd med .
Sámi mánáid logu ja sámi mánáidgárddiid logu njiedjan fuolastuhttá Sámedikki , ii ge Sámediggi leat duhtavaš dainna .
Sametingets intensjon med tilskudd til barnehager er å legge forholden til rette for at kommuner og private barnehageeiere skal kunne gi et samisk barnehagetilbud .
Sámedikki áigumuš doarjagiiguin mánáidgárddiide lea láhččit dilálašvuođaid dasa ahte gielddat ja priváhta mánáidgárdeeaiggádat galget sáhttit addit sámi mánáidgárdefálaldaga .
Sametinget ser at tilskuddsordningens kriterier bør evalueres og tilpasses de ulike barnehagene med ulike språklig nivå . Dette med tanke på at barnehagene er på forskjellig nivå språklig sett .
Sámediggi oaidná ahte doarjjaortnega eavttuid berre árvvoštallat ja heivehit sierra mánáidgárddiide sivas go mánáidgárddit leat iešguđet dásis gielalaččat ( doarjja lea heivehuvvon mánáidgárdelága sisdollui ) ,
Framtidige utfordringer Det har skjedd store endringer innenfor barnehagesektoren og i samfunnet for øvrig de siste årene .
Boahtteáiggi hástalusat Mánáidgárdesuorggis lea hui ollu mii lea rievdan ja maiddái servodagas muđui maŋimuš jagiid .
Dette fører til nye utfordringer i fremtidens barnehager .
Dát buktá ođđa hástalusaid boahtteáiggi mánáidgárddiide .
Man kan stille spørsmål ved om Sametinget kun skal ha en politikk som omhandler barnehager med samiske barn eller skal Sametinget også ha en barnehagepolitikk som omhandler alle barnehager ?
Sáhttá maid jearrat ahte galgá go Sámedikkis leat dušše dakkár politihkka mii válddaha mánáidgárddiid gos leat sámi mánát vai galgá go Sámedikkis leat maiddái mánáidgárdepolitihkka mii válddaha buot mánáidgárddiid ?
Meldingen om samisk barnehagetilbud skal sette fokus på innsatsområder og synliggjøre hvilke utfordringer man står ovenfor i arbeidet med å gjøre barnehagene best mulig .
Mánáidgárdedieđáhus sámi mánáidgárdefálaldaga birra galgá bidjat guovddážii áŋgiruššansurggiid ja oainnusmahttit makkár hástalusat leat ovddabealde barggus mánáidgárddiid dahkamis buoremus vejolažžan .
Sametinget vil med meldingen sette fokus på seks innsatsområder .
Sámediggi áigu mánáidgárdedieđáhusa oktavuođas bidjat guovddážii guhtta áŋgiruššansuorggi .
Innsatsområde 1 : Innholdet i barnehagene
Áŋgiruššansuorgi 1 : Mánáidgárddiid sisdoallu
Sametingets barnehagepolitikk bygger på en grunnforutsetning om at barnehagenes kvalitet og innhold og barnehagenes verdigrunnlag er sentrale i videreutviklingen av en helhetlig samisk utdanningspolitikk .
Sámedikki mánáidgárdepolitihkka vuođđuduvvá vuođđoektui ahte mánáidgárddiid kvalitehta ja sisdoallu ja mánáidgárddiid árvovuođđu leat guovddážis ollislaš sámi oahppopolitihka viidáseappot ovddideamis .
Det er viktig at den nasjonale utdanningspolitikken inneholder målsettinger og strategier for å sikre at de urfolksrettslige minstestandarder overholdes .
Deaŧalaš lea ahte nationála oahppopolitihkas leat mihttomearit ja strategiijat maiguin sihkkarastit dan ahte álgoálbmotrievttálaš unnimus standárddat dollojuvvojit .
Innsatsområdet reflekterer et behov for en debatt om hvilke samiske verdier barnehagene skal bygge på og hvordan det best kan gjøres .
Áŋgiruššansuorgi reflektere ahte dárbbašit ságastallama dan birra ahte makkár sámi árvvut galget leat vuođđun mánáidgárddiin ja movt dan buoremus vuogi mielde sáhtášii čoavdit .
Dette innebærer at barnehager som gir et tilbud til samiske barn skal ha et samisk innhold som sikrer barnehagelovens formålsparagraf ( § 2 ) .
Dat mearkkaša ahte mánáidgárddiin , mat addet fálaldaga sámi mánáide , galgá leat dakkár sámi sisdoallu mii sihkkarastá mánáidgárdelága ulbmilparagráfa ( §2 ) .
Bestemmelser om barnehagens innhold og verdigrunnlag er fastsatt i Lov om barnehager ( 2006 ) paragraf 2 og utdypet i rammeplan for barnehagens innhold og oppgaver ( 2011 ) .
Mearrádusat mánáidgárddi sisdoalus ja árvovuođus leat mearriduvvon Mánáidgárdelágas ( 2006 ) nuppi paragráfas ja leat čiekŋuduvvon rámmaplánas mánáidgárddi sisdoalu ja doaimmaid birra ( 2011 ) .
Sametingets politikk er å påse at alle samiske barn har et barnehagetilbud som oppfyller disse barnas rettigheter .
Sámedikki politihkka lea bearráigeahččat ahte buot sámi mánáin lea mánáidgárdefálaldat mii ollašuhttá mánáid vuoigatvuođaid .
Meldingen vil fremheve følgende sentrale områder på innsatsområde 1 : lek og læring , samisk barneoppdragelse , barnehagen som kulturarena , barns medvirkning , likestilling .
Dieđáhusas deattuhuvvojit čuovvovaš guovddáš áŋgiruššansuorggit 1 : duhkoraddan ja oahppan , sámi mánáid bajásgeassin , mánáidgárdi kulturarenan , mánáid mieldeváikkuheapmi , dásseárvu .
Et gjennomgående område i barnehagens innhold er kulturformidlingen .
Mánáidgárddi sisdoalu čađa manni fáddán lea kulturgaskkusteapmi .
Kultur handler om arv og tradisjoner , men samtidig om å vedlikeholde , skape og fornye .
Kultuvrra oktavuođas lea sáhka árbbis ja árbevieruin , muhto seammás maiddái bajásdoallamis , háhkamis ja ođasmahttimis .
Det vil være viktig for barnehager med samiske barn at barnehagene tar utgangspunkt i den samiske kulturen slik at barnehagene kan være med å styrke samiske barns identitetsfølelse og samtidig bevare , styrke og videreutvikle den samiske kulturen .
Mánáidgárddiide gos leat sámi mánát lea deaŧalaš ahte mánáidgárddiid vuolggasadjin lea sámi kultuvra nu ahte mánáidgárddit sáhttet leat mielde nannemin sámi mánáid identitehtadovddu ja seammás suodjalit , nannet ja viidáseappot ovddidit sámi kultuvrra .
Samisk kultur skal gjennomsyre en samisk barnehage som en naturlig del av hverdagen , og å få dette implementert i barnehagehverdagen er noe Sametinget vil jobbe for .
Sámi kultuvra galgá leat sámi mánáidgárddi dovdomearkan lunddolaš oassin árgabeaivvis , ja galgá heivehuvvot mánáidgárddiid árgabeaivvis , dán ovddas áigu Sámediggi bargat .
Hva er målet med de samiske barnehager i forhold til innhold og kultur ?
Mii lea ulbmilin sámi gárddiin sisdoalu ja kultuvrra ektui ?
Skal man sette krav om at innholdet skal være forankret i samisk kultur ?
Galgá go gáibidit ahte sisdoallu galgá leat vuođđuduvvon sámi kultuvrii ?
Møtesekretærer : Ellen Aina Eira
Ruđat got dušše stivrejit sámi sisdoalu ?
Side 56 av 156 med de menneskelige ressursene vi har ?
Movt láhttet daid olmmošlaš resurssaiguin mat mis leat ?
Hvilke visjoner har det samiske samfunnet og i Sametinget når det gjelder barnehagens rolle i barneoppdragelsen ?
Makkár višuvnnat leat sámi servodagas ja Sámedikkis mat gusket mánáidgárddiid rollii mánáid bajásgeassimis ?
Er den tradisjonelle samiske barneoppdragelsen inne i en brytningstid ?
Lea go árbevirolaš sámi mánáid bajásgeassin rievdamin ?
Det ligger store utfordringer i forhold til at det finnes barnehager for samiske barn i ulike steder i Norge .
Mis leat stuorra hástalusat dan ektui ahte gávdnojit mánáidgárddit gos leat sámi mánát iešguđege báikkiin Norggas .
Skal for eksempel en barnehage for samiske barn i Tromsø ha samme innhold som en barnehage i Oslo ?
Galgá go ovdamearkka dihte mánáidgárddis sámi mánáid várás Romssas leat seamma sisdoallu go mánáidgárddis Oslos ?
Mål : Strategi :
Ulbmil :
Å oppfylle barnehagelovens paragraf 2 og 8 , men også alle de andre paragrafene , slik at samiske barn her et likeverdig barnehagetilbud faglig sett , som gir dem mulighet til å lære og utvikle seg .
Ollašuhttit mánáidgárdelága paragráfaid 2 ja 8 , muhto maiddái buot daid eará paragráfaid , nu ahte sámi mánáin dákko lea ovttaárvosaš mánáidgárdefálaldat , mii addá sidjiide vejolašvuođa oahppat ja ovdánit .
Innsatsområde 2 : Språkstimulering i barnehagen
Áŋgiruššansuorgi 2 : Giellamovttiidahttin mánáidgárddiin
Språkstimulering er et av barnehagens viktigste oppgaver .
Giellamovttiidahttin mánáidgárddiin lea okta dáin deaŧaleamos bargguin .
Språkopplæringen har i mange tilfeller likevel vist seg ikke å være tilfredsstillende .
Máŋgga dáfus leat oaidnán ahte giellaoahpahus ii leat leamaš dohkálaš .
Mangel på ressurspersoner og fagpersonale med kompetanse i samisk språk gjør språkopplæringen mangelfull .
Resursaolbmot ja fágaolbmot main lea gelbbolašvuohta sámegielas váilot ja dat dagaha giellaoahpahusa váilevažžan .
Siden man har ulike typer barnehager er det ulike krav til språkopplæringen .
Go leat máŋgga lágan mánáidgárddit de leat máŋgga lágan gáibádusat giellaohppui .
For at bevaring og utvikling av det samiske språket skal skje , kan ikke samiskopplæringen i barnehagen skje tilfeldig .
Jus galgá bisuhit ja ovdánahttit sámegiella , de ii sáhte sámegieloahpahus leat soaittáhagas .
Utfordringen er å sikre at språkopplæringen i barnehagene blir tilfredsstillende , og Sametinget vil jobbe for en lovfestet rett til et individuelt samisk barnehagetilbud .
Hástalussan lea sihkkarastit dan ahte giellaoahpahus mánáidgárddiin lea šaddá dohkálažžan , ja ahte Sámediggi áigu lágalaččat nannet ovttaskas sámi mánáidgárdefálaldaga .
Det er en utfordring å løfte det samiske språkets status slik at foreldrene velger samisk allerede i barnehagen .
Hástalussan lea loktet sámegiela árvvu vai váhnemat vállješedje sámegiela juo mánáidgárddis .
Samisk språk må synliggjøres i sterkere grad både i hjemmet og i barnehagen .
Sámegiela ferte nannoseappot čalmmustit sihke ruovttus ja mánáidgárddis .
Språkopplæringen i en barnehage er ikke ensartet siden man har barn med ulik språkbakgrunn .
Giellaoahpahus mánáidgárddis ii leat ovttalágan danin go mánáin lea máŋggalágan gielladuogáš .
Det finnes en rekke variasjoner i dagens barnehager for hvilket språktilbud som gis .
Otnáš mánáidgárddiin gávdnojit ollut variašuvnnat giellafálaldaga dáfus .
Selv om barnehagen har vedtektsfestet at de er en samisk barnehage , kan det være grader av hvordan det samiske språket blir brukt .
Jus vel leage njuolggadusaid mielde sámi mánáidgárdi , de sáhttá sámegiela geavahandássi leat nu máŋggalágan .
Vi vet også at norske barn søker plass i samiske barnehager , og vi vet at dette påvirker språkmiljøet slik at norsk språk dominerer .
Mii diehtit maiddái ahte dárogielmánát ohcet saji sámi mánáidgárddiide , ja mii diehtit ahte dárogiella vuoitá ja váikkuha giellabirrasa .
Skal det være samme mål for språkopplæringen i alle barnehager ?
Galgá go buot mánáidgárddiin leat seamma mihtu giellaoahpahusas ?
Sametingets språkpolitikk vil sikre mangfoldet og variasjonene i det samiske språk .
Sámedikki giellapolitihkka áigu sihkkarastit sámegiela girjáivuođa ja variašuvnna .
Både barn som har samisk som morsmål og barn med samisk som andrespråk må få muligheter til å tilegne seg og videreutvikle språket .
Sihke mánát geain lea sámegiella eatnigiellan ja mánát geain lea sámegiella nubbingiellan fertejit oažžut vejolašvuođa oahppat ja ovddidit giela .
Dermed må barnehagene ha ulike mål for språkopplæringen ettersom hvilke barn som til enhver tid går i barnehagen .
Dasto fertejit mánáidgárddiin leat sierralágan mihtut giellaoahpaheamis dan ektui goas guhtege mánná lea mánáidgárddis .
Barnehagen blir da en arena der både norskspråklige barn lærer samisk og der samiskspråklige barn utvikler det samiske språket .
Mánáidgárdi šaddá arena gos dárogielat mánát ohppet sámegiela ja gos sámegielat mánát ovdánahttet sámegiela .
Sametinget har ikke en tilsynsrolle i barnehagene etter dagens system .
Sámedikkis ii leat dála vuogádaga mielde bearráigeahččan rolla mánáidgárddiin .
Er det ønskelig at Sametinget får en tilsynsrolle ?
Lea go sávahahtti ahte Sámedikkis livččii bearráigeahččan rolla ?
Å gi Sametinget tilsynsmyndighet ville være naturlig siden vi gir tilskudd til barnehagene .
Addit Sámediggái bearráigeahččanválddi orru leamen Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna
Dette ville gjøre det lettere å følge opp at midlene blir brukt etter formålet og det vil bli mer fokus på samiske barns rettigheter .
Dát mielddisbuktá ahte šaddá geahppasit čuovvut mielde ahte doarjagat geavahuvvojit ulbmila mielde ja dát čalmmustahttá eambbo sámi mánáid vuoigatvuođaid .
Det er flere utfordringer som kan knyttes til tilskuddsordningen .
Mis leat eanet hástalusat maid sáhttá čatnat doarjjaortnegii .
Bør nyoppstartede samiske barnehager få mer tilskudd , et slags etableringstilskudd ?
Galget go ođđaásahuvvon sámi mánáidgárddit oažžut eanet doarjaga , muhtun lágan álggahandoarjaga ?
Er det mulig å ha tilskuddet som et direktetilskudd ?
Leago vejolaš oažžut doarjaga njuolggodoarjjan ?
Bør Sametinget videreføre krav om samisktalende ansatte i barnehagene ?
Galgá go Sámediggi doalahit gáibádusa ahte mánáidgárddiin galget leat sámegielat bargit ?
Enkelte mener at selv om barnehagen ikke har samisktalende ansatte så bør de få tilskudd til samisk barnehage da de vektlegger samisk kultur .
Muhtimat oaivvildit ahte vaikko mánáidgárddis eai leat sámegielat bargit , de goittotge berrešedje sii oažžut sámi mánáidgárdedoarjaga danin go deattuhit sámi kultuvrra .
Sametinget har til nå fastholdt ved at det skal være samisktalende ansatte i en samisk barnehage som skal vektlegge samisk språk og kultur .
Sámediggi lea dassážii doalahan ahte sámi mánáidgárddiin galget leat sámegielat bargit ja dat galget deattuhit sámegiela ja kultuvrra .
Mål : Strategi :
Ulbmil : Strategiija :
Møtesekretærer : Ellen Aina Eira Side 57 av 156
Doalahit ja ovddidit sámegiela mánáidgárddiin .
Innsatsområde 3 : Språkbadmodeller
Áŋgiruššansuorgi 3 : Giellalávgunmállet
Med språkbadmodeller forstås i denne sammenheng en metode for språkinnlæring der et andrespråk eller fremmedspråk anvendes i barnets omgivelser .
Dán oktavuođas áddejuvvojit giellalávgunmállet giellaoahpahusmetodan , dalle go nubbi giella dahje amas giella geavahuvvo máná birrasiin .
Det legges vekt på at man tilegner seg språket mens andre aktiviteter pågår .
Deattuhuvvo ahte oahppá giela dalle go bargá eará doaimmaid .
Erfaring viser at flere såkalte samiske barnehager har både norsk og samisk som dagligspråk , og målene for språkinnlæringen varierer fra distrikt til distrikt .
Vásihus čájeha ahte ollu nu gohčoduvvon sámi mánáidgárddiin lea beaivválaš giellan sihke dárogiella ja sámegiella , ja giellaoahpahusa ulbmilat eai leat ovttaláganat buot guovlluin .
Dermed vil barnehagene ha behov for utviklingsmodeller knyttet til den enkeltes språksituasjon og til lokale forhold .
Danne dárbbašit ge mánáidgárddit dakkár ovddidanmodeallaid maid sáhttá čatnat ovttaskas olbmo gielladillái ja báikkálaš diliide .
Utfordringen er å ha en felles plattform for de ansatte i språkinnlæringen .
Hástalussan lea gávdnat oktasaš vuolggasaji bargiide giellaoahpahusa várás .
Ved å satse på sterke språkbadmodeller i barnehager med samisktilbud vil dette skape en positiv vekst og kunnskapsutvikling i språkinnlæringen .
Jos vállje geavahit nana giellalávgunmodeallaid mánáidgárddiin gos lea sámegiela fálaldat , de buktá positiivvalaš ahtanuššama ja máhttu ovdána giellaoahpahusas .
Det har vært en tendens i barnehagene til å bruke inaktive modeller hvor språkarbeidet ikke har gitt ønsket resultat .
Mánáidgárddit lávejit bahkket geavahit modeallaid maid eai leat árjjalaččat doppe gos giellabarggus ii leat šaddán boađus mii lea leamaš sávaldahkan .
Dette er noe Sametinget vil endre på .
Dán háliida Sámediggi rievdadit .
Sametinget har tidligere gitt midler til ” Elgå-prosjektet ” , og erfaringene viser ( blant annet fra Wales ) at det nytter å satse på strukturerte modeller .
Sámediggi lea ovdal juolludan ruđaid “ Elgå-prošektii ” , ja vásihusat čájehit ( earret eará Walesas ) – mis eai dáidde vuos leat vásihusat Loabágis mat muitalit maidege ? )
Dermed unngår man at språkinnlæringen i barnehagene blir tilfeldig eller personavhengig .
Dalle garvit dan ahte giellaoahpahus mánáidgárddiin ii šattašii nu soaittáhagas ja sorjavaš ovttaskas olbmuin .
Mål : Strategi :
Strategiija :
Å sikre systemer for at barnehageeiere kan legge til rette for at barnehagene som har samiske barn , kan ta i bruk de språkbadmodeller som er utprøvde og som en vet virker
Sihkkarastit ahte mánáidgárdeeaiggádat sáhttet láhčit dilálašvuođaid dasa ahte mánáidgárddit main lea sámi mánát , sáhttet geavahit daid giellalávgunmállii mat leat geahččaluvvon ja maid mii diehtit doibmet .
Det samiske samfunnet står ovenfor store utfordringer når det gjelder rekruttering av førskolelærere .
Sámi servodagas leat ovddabealde stuorra hástalusat go guoská ovdaskuvlaoahpaheddjiid rekrutteremii .
For å kunne videreutvikle barnehagene som et lærende organ og oppfylle krav til utdanning etter barnehageloven er det en viktig utfordring å få flere samiske personer med pedagogisk kompetanse til barnehagene .
Jos mánáidgárddiid galggaš sáhttit viidáseappot ovddidit orgánan gos oahppat ja ollašuhttit oahppogáibádusa mánáidgárdelága mielde , de lea deaŧalaš hástalus oažžut eanet sámegielat olbmuid geain lea pedagogalaš oahppu mánáidgárddiide .
Pedagogisk personale og andre samisktalende ansatte er grunnpilarer i fremtidens barnehager , derfor er rekruttering av samisktalende førskolelærere og andre ansatte viktig .
Boahtteáiggi mánáidgárddiide lea vealtameahttun deaŧalaš ahte leat pedagogalaš bargit ja eará sámegielat bargit , danne lea deaŧalaš rekrutteret sámegielat ovdaskuvlaoahpaheddjiid ja eará bargiid .
Vi behøver ansatte med allsidig kompetanse på mange ulike nivåer med tanke på alle tre samiske språk .
Mii dárbbašit dakkár bargiid geain lea máŋggabealat gelbbolašvuohta sierra dásiin buot golmma sámegiela ektui .
Studentene som tar førskolelærerutdanning vil være bærebjelkene i fremtiden .
Studeanttat geat váldet ovdaskuvlaoahpaheaddjioahpu leat vuođđun boahtteáiggis .
Uten førskolelærere som er samisktalende og har kulturkompetanse vil vi ikke få den ønskede utviklingen i det samiske samfunnet .
Jos eai leat sámegiela hálli ovdaskuvlaoahpaheaddjit kulturgelbbolašvuođain , de ovdáneapmi sámi servodagas ii dáhpáhuva nugo sávašeimmet .
Sametinget har fått mange tilbakemeldinger fra samiske barnehager om at det er vanskelig å rekruttere samisktalende ansatte , alt fra assistenter , vikarer og pedagoger .
Sámediggi lea gullan ollu sámi mánáidgárddiin ahte lea váttis rekrutteret juohkelágan sámegielat bargiid , nugo veahkkebargiid , sadjásaččaid ja pedagogaid .
Dette er en utfordring ikke bare i områder som ligger utenfor forvaltningsområdet for samisk språk , men også for de som ligger innenfor .
Dát hástalus lea sámegiela hálddašanguovllu olggobealde muhto maiddái siskkobealde . Sámediggi áigu politihkas bokte geahččalit buoridit Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna
Det blir viktig å rekruttere ansatte med kunnskaper i tradisjonell kunnskap .
Šaddá deaŧalaš rekrutteret bargiid geain lea máhtolašvuohta árbedieđuin .
Sametinget må videre ta utfordringen det er i å rekruttere flere samiske menn til barnehagene .
Sámediggi ferte dasto oččodit eanet sámi albmáid mánáidgárddiide .
Mål : Strategi :
Ulbmil : Strategiijat :
Innsatsområder 5 : Læremidler
Áŋgiruššansuorgi 5 : Oahpponeavvut
Læremiddelsituasjonen for samiske barn er i dag ikke tilfredsstillende .
Deaŧalaš hástalussan lea ovddidit eanet oahpponeavvuid mánáidgárddiid geavahussii .
Det utvikles lite læremidler til barnehager med samiske barn , og flere barnehager utarbeider derfor selv læremidler .
Dál ráhkaduvvojit unnán oahppogirjjit mánáidgárddiid várás gos leat sámi mánát , ja dan geažil ráhkadit muhtun mánáidgárddit ieža oahpponeavvuid .
For eksempel er samiske leker ( leker som gjenspeiler kulturen ) vanskelig å få tak i , da de må spesialbestilles fra
Ovdamearkka dihte lea sámi duhkorasaid ( kulturvuđot duhkorasaid ) váttis fitnet , danne go daid ferte sierra diŋgot duojáriin .
Barnehagene må inneholde læremidler som styrker barns læring både i formelle og uformelle læringssituasjoner .
Mánáidgárddiin fertejit leat dakkár oahpponeavvut mat nannejit máná oahppama sihke formálalaš ja eahpeformálalaš oahppandilis .
Begge har et pedagogisk mål og må sees i sammenheng med rammeplan for barnehagens sju fagområder .
Goappašiin lea pedagogalaš ulbmil ja dan ferte geahččat fárrolaga rámmaplánain mánáidgárddi čieža fágasuorggi ektui .
Barnehagene med samiske barn har behov for leker og pedagogikk materiell som gjenspeiler mangfoldet i samiske samfunn .
Mánáidgárddit gos leat sámi mánát dárbbašit duhkorasaid ja pedagogalaš ávdnasiid mat speadjalastet sámi servodaga girjáivuođa .
Det er viktig at også barnehagene følger den teknologiske utvikling og at nettbaserte læremidler som spill og applikasjoner blir tilgjengelig på de samiske språk .
Deaŧalaš lea ahte mánáidgárddit ge čuvvot teknologalaš ovdáneami ja ahte oččošeimmet neahttavuđot oahpponeavvuid nugo spillaid ja applikašuvnnaid sámegielaide .
En stor utfordring er å finne ressurspersoner til å lage læremidler til samiske barn på samisk .
Stuorra hástalussan lea gávdnat resursaolbmuid ráhkadit oahpponeavvuid sámi mánáide sámegillii .
Utvikle flere læremidler for samiske barn Arbeide for at det utvikles læremidler til samiske barn i barnehager
Ráhkadit eanet oahpponeavvuid sámi mánáid várás Bargat dan ala ahte ráhkaduvvojit oahpponeavvut mánáidgárddiid sámi mánáid várás
Innsatsområde 6 : Samarbeid og sammenheng mellom hjem , barnehage og skole
Áŋgiruššansuorgi 6 : Ovttasbargu ruovttu , mánáidgárddi ja skuvlla gaskasaš oktavuođas
Sametinget vil gjennom sin politikk legge til rette for at samiske barn skal oppleve et helhetlig og individuell tilrettelagt opplæringsløp fra barnehage til skole .
Sámediggi áigu politihkas bokte láhčit diliid nu ahte sámi mánát oččošedje ollislaš ja individuála dásis láhččojuvvon oahpahusa mánáidgárddis ja skuvllas .
At barn opplever en sammenheng mellom barnehage og skole vil skape motivasjon for videre læring .
Mánáide lea deaŧalaš vásihit ahte mánáidgárddi ja skuvlla gaskka lea oktavuohta go dat movttiidahttá viidáseappot oahppama .
Også i et samfunnsperspektiv er det nødvendig at barn opplever en god overgang .
Maiddái servodatperspektiivvas lea dárbu ahte mánát vásihit ahte mánáidgárddis skuvlii sirdin lea buorre .
Dette for å sikre gode læringsresultater og sosial utjevning .
Dát sihkkarastá oahppobohtosiid ja jevde sosiálalaččat .
Både barnehagen og skolen vil ha et ansvar å få til et godt samarbeid både med hverandre og med foreldrene .
Sihke mánáidgárddis ja skuvllas lea ovddasvástádus oažžut áigái buori ovttasbarggu , sihke gaskaneaset ja vánhemiiguin .
Vi vet at for samiske barn er denne overgangen ekstra sårbar .
Mii diehtit ahte sámi mánáide sirdin mánáidgárddis skuvlii čuohcá mihá ollu eanet .
Tilrettelegging vil være særdeles viktig i forhold til språket .
Láhčin lea erenoamáš deaŧalaš giela ektui .
Det er en viktig utfordring å skape kontinuitet i utdanningsforløpet for barn og foreldre for å videreutvikle samisk språk og kultur .
Dalle lea deaŧalaš hástalussan háhkat oktilašvuođa ohppui mánáid ja vánhemiid ektui go guoská sámi giela ja kultuvrra viidáseappot ovddideapmái .
Det er viktig at lærerne som skal undervise de samiske barna har kunnskap omkring flerspråklighet , og kunne ta hensyn til dette i undervisningen .
Deaŧalaš lea ahte oahpaheddjiin geat galget oahpahit sámi mánáid lea máhttu máŋggagielatvuođas , ja sáhttet váldit dan vuhtii oahpahusas .
Det er særdeles viktig at de samiske barna skal kunne ivareta sin kultur og sitt språk også i skolen .
Erenoamáš deaŧalaš lea ahte sámi mánát sáhttet gozihit kultuvrraset ja giellaset maiddái skuvllas .
V Taleliste og replikkordskifte 1 2 3 4 5 6 7 Innlegg Láilá Susanne Vars , saksordfører Silje Karine Muotka Miriam Paulsen Ida Marie Bransfjell Inga-Lill Sundset Geir Johnsen Willy Ørnebakk
V Sáhkavuorrolistu ja replihkat Sáhkavuorru 1 Láilá Susanne Vars , áššejođiheaddji 2 Silje Karine Muotka 3 Miriam Paulsen 4 Ida Marie Bransfjell 5 Inga-Lill Sundset 6 Geir Johnsen 7 Willy Ørnebakk 8 9 10 11 12 13 14 15
9 Ida Marie Bransfjell 10 Jørn Are Gaski Jørn Are Gaski 11 Anne Helene Moeng Saari 12 Egil Olli 13 Aili Keskitalo 14 Láilá Susanne Vars 15 Willy Ørnebakk
Willy Ørnebakk Kirsti Guvsám Ida Marie Bransfjell Jørn Are Gaski Jørn Are Gaski Anne Helene Moeng Saari Egil Olli Aili Keskitalo Láilá Susanne Vars Willy Ørnebakk
VI Sametingets vedtak Sametinget har drøftet redegjørelsen om samisk barnehagetilbud .
VI Sámedikki mearrádus Sámediggi lea digaštallan čilgehusa sámi mánáidgárdefálaldaga birra .
Barnehagene har betydning for barns utvikling med tanke på språk- og kulturlæring og identitetsutvikling .
Mánáidgárddiin leat deaŧalaččat mánáid ovdáneapmái giella- ja kulturoahppama ja identitehtaovddideami ektui .
Barnehager er en av de viktigste arenaene for å videreføre det samiske språket og den samiske kulturen .
Mánáidgárdi lea okta dain deaŧaleamos arenain sámegiela ja sámi kultuvrra viidáset ovddideami várás .
Barnehagens tilbud må organiseres slik at barn tas med i ulike arbeidsprosesser og får delta i kulturelle og sosiale virksomheter , og det er en forutsetning at Møtesekretærer : Ellen Aina Eira
Mánáidgárddi fálaldat galgá lágiduvvot nu ahte mánát váldojuvvojit mielde iešguđet bargoproseassaide ja besset searvat kultuvrralaš ja sosiála doaimmaide , ja eaktun lea ahte bargit hálddašit sámegiela .
Sametingets barnehagepolitikk handler om å sikre at barn får tilbud i samisk språk og kultur .
Sámedikki mánáidgárdepolitihkas lea sáhka das ahte mánát ožžot fálaldaga sámi gielas ja kultuvrras .
Det å beherske samisk språk og kultur er sentralt for barnet selv , men også for det samiske samfunn .
Mánnái alccesis lea deaŧalaš hálddašit sámi giela ja kultuvrra , muhto maiddái sámi servodahkii .
Dette vil åpne muligheter til senere yrkesvalg innenfor samiske samfunn .
Dát addá vejolašvuođa maŋŋá válljet fidnu sámi servodagas .
Den siste statistikken fra 2011 ( Sametinget ) viser at det er registrert 33 samiske barnehager og 28 norske barnehager som gir samisk tilbud .
Maŋimus statistihkka 2011:s ( Sámedikkis ) čájeha ahte leat registrerejuvvon 13 sámi mánáidgárddi ja 28 dáža mánáidgárddi main lea sámi fálaldat .
Man finner de samiske barnehagene fra Vadsø i nord til Oslo i sør .
Sámi mánáidgárddit gávdnojit Čáhcesullo rájes davvin gitta Osloi máddin .
Ca 70 prosent av de samiske barnehagene ligger i Finnmark fylke .
Sullii 70 proseantta sámi mánáidgárddiin lea Finnmárkku fylkkas .