pere/sami_parallel huggingface dataset:
Den nordlige delen av veien er problematisk på grunn av at veien delvis har en smal og kronglete profil .
Luotta davimus oassi lea heitot nu movt ovdalis lea čilgejuvvon earenoamážit go luodda lea seagga ja moalkái .
Veidistriktet i finsk Lappland , svenske Norrbotten og norske Troms har i samråd med Tornedalsrådet innledet et samarbeidsprosjekt der målet er å utvikle Riksvei 21 ( E8 ) til en internasjonal
Luoddadoaimmahagat Suoma sámiguovllus , Ruoŧas Norrbottenis ja Norggas Rommsas leat ovttasráđiid Durtnosleagi ráđiin ( Tornedalsrådet ) álggahan ovttasbarggu man ulbmil lea ovdánahttit Riikaluotta 21 ( E8 ) riikkaidgaskkasaš mátkeealáhusluoddan .
36 turistvei . Veidistriktene i Lappland og Troms har også samarbeidet om en utredning som gjelder ombygningen av Riksveg 21/E8 på strekningen Palojoensuu - Kilpisjärvi - Skibotn – Tromsø .
Luoddadoaimmahagat Suoma sámiguovllus ja Romssas leat maid bargan čielggademiin mas lea sáhka ođasmahttit Riikageainnu 21/E8 gaskal Bállojoga – Gilbbesjávrri – Ivgubađa – Romssa , ja dáid čielggademiid vuođul lea bargu juo dahkkon Norggabealde .
Med disse utredningene som grunnlag har arbeidet allerede blitt utført på den norske siden .
Suomas lea luodda dušše ođasmahttojuvvon gaskal Gilbbesjávrri ja riikkarájá .
I Finland har en ombygning skjedd bare på strekningen mellom Kilpisjärvi by og riksgrensen .
Davviguovllu ovdanahttima várás lea dehálaš ođasmahttit luotta maiddai gaskal Bállojoga ja Gilbbesjávrri .
Kostnadene for ombygningen er likevel så store ( ca 28,6 mill. euro ) at det vil bli behov for særskilt statlig finansiering .
Luotta ođasmahttima golut leat nu stuorrát ( sullii 28,6 miljovnna euro ) ahte dasa dárbbašuvvo sierra stáhtalaš ruhtadeami .
Palojoensuu – Enontekio – Kautokeino – Alta – Nordkapp Fra riksveg 21 går stamveg 79 fra Palojoensuu til Enontekio kommunesenter og videre til Norge , til Kautokeino , Alta og Ishavet samt Nordkapp .
Bállojohka – Eanodat – Guovdageaidnu – Áltá – Nordkáhppa Riikageainnu 21´as vuolgá váldoluottaa 79 Bállojogas Eanodaga suohkanguovddaža bakte ja viidáset Norggabeallai , Guovdageidnui , Áltái , Jiekŋaáhpái ja Nordkáhppii .
I løpet av de senere årene har trafikken på veien økt betraktelig , særlig som følge av økte varetransporter og langtransport til olje- og gassfeltene i Hammerfestområdet .
Luotta kvaliteahta livččii galgan vástidit lassaneaddji johtolaga dárbbuid , mii lea boahtán gássa- ja oljobohkama olis ja mat daidet bistet máŋggaid logijagit .
Veiforbindelsen er av betydning , også for turismen .
Luoddaoktavuođas lea maid váikkuhus mátkeealáhussii .
Veiens særegenhet er at den er forbindelsen til Nordkapp , de typiske høyreiste viddene og samekulturen .
Luotta earáliggásvuohta lea ahte dan mielde besset mátkkalaččat Nordkáhppi , alla váriide ja sámekultuvrii .
På begge sider av riksgrensen har de lokale aktørene beredskap for samarbeid omkring dette .
Goappaš bealde riikkarája leat báikkálaš oassálastit gergosat ovttasbargat dán ektui .
Veiforbindelsen er av stor betydning , også for området rundt Enontekio kommunesenter og de norske områdene i Kautokeino , Tverrforbindelser Utviklingen av tverrforbindelsene i Nordre Finland er av stor betydning både for lokalbefolkningen og for hele Nordkalotten .
Luottas lea maid stuora mearkkašupmi Eanadoaga suohkanguovddáža lagas birrasiidda ja Norggabelde guovlluide lahka Guovdageainnu , ja galggašii danin vuoruhit ovdánahttit dán suorggi . Doaresoktavuođat Davvi-Suoma doaresoktavuođaid ovdanahttimis lea stuora mearkkašupmi sihke báikki olbmuide ja olles davvikalohtii .
De nye veiforbindelsene gir lokalbefolkningen bedre mulighet til å utøve sin næringsvirksomhet , for eksempel reindrift , jord- og skogsbruk og turisme .
Ođđa luottat dagahit báikki olbmuide buoret vejolašvuođa doaimmahit ealáhusaideaset , omd boazodoalu , eanan- ja vuovdedoalu ja mátkeealáhusa .
Tverrforbindelsene i øst-vestlig retning i Sameland bidrar til å bevare og utvikle den samiske identiteten .
Doaresoktavuođat 37 mat mannet oarjin nuorttas Sámis váikkuhit , seailluhit ja ovdánahttit sámi identitehta .
Forbindelsene har også stor betydning for brann- og redningstjenestens mulighet til å aksjonere ved ulykker , da avstanden blir kortere til nærmeste brann- og redningsenhet .
Luoddaoktavuođain lea maid stuora mearkkašupmi buollin- ja gádjundustehusa vejolašvuođaide beassat bargat lihkohisvuođaiguin danin go leat unnit gaskkat lagamus buollin- ja gádjundustehussii .
For øyeblikket pågår en behovutredning om tverrforbindelsen Repojoki – Kuttura på oppdrag fra Enare og Kittilä kommuner , samt veiforvaltningen .
Dál lágiduvvo sierra dárboiskkadeapmi doaresoktavođa birra gaskal Riebanjoga ja Guhttora man goluid Anár ja Gihttel gielddat ja luoddadoaimmahat leat máksán .
Denne forbindelsen skal fremme turismen i regionen Hammastunturi , Lemmenjoki og Ivalo elv .
Dát luoddaoktavuohta galggašii ovdánahttit mátkeealáhusa Hammasduoddara , Leammijoga ja Avvila eanu guovlluin .
Dessuten har Enontekio kommune og Fjällapplands økonomiske region foreslått en tverrforbindelse fra Nunnanen i Enontekio til Pokkavegen i Enare .
Dasa lasin lea Eanodaga suohkan ja Duottarsámiguovlu ( Fjällappland ) ekonomalaš guovlu evttohan doares luoddaoktavuođa Njunnasis Eanodagas ja Pokkaluddii Anáris .
Nellim – Kirkenes Med hensyn til de lokale finsk-norske kontaktene og næringslivet er det viktig å forbedre veiforbindelsen mellom Nellim og Kirkenes , som for øyeblikket er mangelfull .
Njellim – Girkonjárga Báikkálaš suoma-norgga oktavuođaid ja ealáhusaid dihte de lea dehálaš buoridit luoddaoktavuođa gaskal Njellima ja Girkonjárkka , mii juste dál lea hui váilevaš .
Blant de ulike utviklingsalternativene har en vei gjennom den norske Pasvikdalen blitt mer interessant .
Iešguđetge ovdanahttinvejolašvuođaid gaskkas lea luodda Báhčaveailagi čađa šaddan eanet miellagiddevažžan .
En fungerende veiforbindelse kommer til å bidra til vesentlig økt tilgjengelighet i forhold til området øst for Enareträsk samt Vätseri ødemarksområde , og den har også stor betydning for jord- og skogsbruket , fisket , reindriften , treindustrien , gruvedriften og turismen i regionen .
Bures doaibmi luoddaoktavuohta mearkkaša mealgat buoret beasatlašvuođa dan guvlui mii lea nuorttabealde Anarjávrri ja Vätseri meahcceguvlui , ja das lea maid stuora mearkkašupmi guovllu eanandollui , meahccedollui , guolásteapmái , boazodollui , muorraindustriiji , ruvkedoibmii ja mátkeealáhussii .
37 legg vei har blitt utredet i ulike sammenheng i løpet av årene som har gått .
Vejolašvuohta ahte oažžut luotta lea čielgagduvvon máŋgga oktavuođain vássán jagiin .
I 2002-2003 ble det opprettet et finsk-norsk samarbeid og gjennomført et forstudie der en avklarte en rekke myndigheters syn på en fremtidig mellomriksvei .
2002-2003 álggahuvvui suoma-norgga gaskkas ovttasbargu ja dan oktavuođas čađahuvvui sierra ovdabargu mas galge čielggadit eiseválddit oainnu boahttevaš ođđa riikageidnui .
I 2004 startet et felles prosjekt mellom finske og norsk myndigheter , delvis med Interreg-finansiering , for å oppdatere tidligere planer og å utarbeide en ny behovutredning .
2004 álggahedje oktasaš prošeavtta Suoma ja Norgga eiseválddit gaskkas , man interreg ruhtadii oasi , vai galge ođasmahttit ovdalis ráhkaduvvon plánaid ja čađahit ođđa váikkuhusguorahallama .
Meningen er at utredningen skal være ferdig i slutten av 2005 .
Ulbmil lea ahte diet bargu galgá gárvvistuvvot 2005 loahpa rádjái .
Parallellt skal det utarbeides detaljerte veiplaner .
Buohtalasat dasa galget maid ráhkaduvvot dárkilis luoddaplánat .
Veien gjennom Pasvik er planlagt gjennom en nasjonalpark .
Luodda Báhčaveaji bakte lea plánejuvvon mannat álbmotmeahci čađa .
Norske miljømyndigheter vurderer nå , på generell basis , hvordan ” vern ” og ” bruk ” kan forenes .
Norgga biraseiseválddit árvvoštallet dál oppalaš dásis , movt , “ suodjaleami ” ja “ geavaheami ” galgá sáhttit ovttastahttit .
Også der nasjonalparker ikke krysser riksgrenser melder det seg viktige samarbeidsfelt ; påvirkning av ferdsel , arter , ( gyro , eks. ) , slitasje , grenseregional miljøovervåking ( referansefelt ) , samt felles reiselivsplanlegging .
Maiddai dakko gokko luodda ii mana álbmotmeahci čađa leat dehálaš ovttasbargobealit ; váikkuhusat johtolahakii , slájat , ( omd gyro ) , gollu , rádjeguovllulaš rádjebearráigeahču ( referansefealta ) , ja oktasaš mátkeealáhusplánen .
Det kan også være snakk om nye problemstillinger , som ved planlegging og forvaltning av nye verneområder ( landskapsvern - Lyngen-halvøya for eksempel ) og eventuelt å utvikle nye arealkategorier ( forvaltningsformer ) for grenseregionale miljø - utfordringer i nord .
Sáhttet maiddai leat ođđa čuolbmabealit , nugomat plánet ja hálddašit ođđa suodjaluvvon guovlluid ( suodjemeahcci – omd Ittunjárga ) ja vejolaš ásahit ođđa arealavugiid ( hálddašanvugiid ) rádjeguovllulaš biras – hástalusat davvin .
Felles oppgaver på vassdragssiden er : elverestaurering , lakseforvaltning og - kultiveringsarbeid .
Oktasaš bargut čázádatbealde leat : johkaovddešteapmi , luossahálddašeapmi og – dikšunbargut .
Alaköngäs i Tana elv , som er en av Europas viktigste strandfiskeplasser , ligger langs landeveien til Nuorgam .
Alaköngäs Deanujogas , mii lea okta Eurohpá dehaleamos gáddebivdobáiki , mii lea Njuoggán luotta guoras .
Gjennom veiarrangement i Alaköngäs kan fisketurismen effektiviseres og servicetilbudet forbedres og derigjennom bedriftenes virksomhet på stedet økes .
Luodda guoras doaluid oktavuođas Alaköngäsis sáhta bivdoturisma šaddat beaktilat ja fuoladeapmi buoriduvvot ja dan 38 bakte báikki fitnodagaid doaibma ge .
Veien langs Tana elv kunne , ut fra denne synsvinkel , utvikles til en betydelig turistvei .
Luodda mii manna deanu bálddas sáhttašii danin ovdanahttojuvvot ja šaddat dehálaš turismaluoddan .
Landeveien Kaamanen – Karigasniemi er en betydelig turistvei til nordligste Norge .
Luodda Gápmasis – Gáregasnjárgii lea dehálaš turistaluodda davimus Norgii .
Denne beregningen omfatter overgangsstedene i Kivilompolo , Neiden , Polmak , Utsjok og Karigasniemi .
Dát meroštallan fástmmásta Geađgeluobbala , Njávdáná , Buolbmát , Ohcejoga ja Gáregasnjárgga duollostašuvnnaid .
Landeveien Kaamanen – Karigasniemi utgjør veiforbindelse fra Nordre Lappland til gassfeltet Snøhvit .
Luottamielde Gápmas – Gáregasnjárga dagaha luoddaoktavuođa Suoma Davimus sámiguovllus Snøhvit gássabohkanguvlui .
Utsjok kommune har foreslått et særskilt Norgesombud når det gjelder spørsmål som angår grensesamarbeidet .
NORGGAÁITTARDEADDJI Ohcejoga gielda lea árvalan sierra Norggaáittardeaddji áššin mat gusket rádjeovttasbargui .
Meningen er at Norgesombudet skal stå for mange ekspert – og kontakttjenester til små og mellomstore bedrifter , og fungere som kontaktperson for eksempel i grenseoverskridende sysselsettingsspørsmål .
Ulbmil lea ahte Norggaáittardeaddji galgá fáluhit máŋggabealat áššedovdi- ja oktavuođabálvalusaid smávit ja stuorebuš fitnodaga ja ahte dat galgá leat oktavuođaolmmoš rádjerasttildeaddji barggahusgažaldagain .
Dessuten skal Norgesombudet fremme den allmenne fellesservicen i kommunene i grenseområdet og på det allmenne planet samordne og bistå alle grenseoverskridende oppdrag og prosjekt .
Dasa lassin galgá Norggaáittardeaddji ovddidit dábálaš oktasašbálvalusa suohkaniidda rádjeguovlluin ja dábálaččat plánet , ovttastahttit ja veahkehit buot rádjerasttildeaddji prošeavttaid ja doaimmaid .
Meningen er at plasseringsstedet skal være Utsjok , men ombudets tjenester skal kunne anvendes av samtlige kommuner i regionen .
Jurdda lea ahte virgi galgá sajáiduvvot Ohcejohkii , muhto áittardeaddji doaibma galgá sáhttit ávkkástallojuvvot olles guovllu gielddain .
Prosjektforslaget er under utarbeidning og veiledes av samarbeidsgruppen i landskapet Lappland .
Prošeaktaárvalusain leat bargamin ja gieđahallojuvvo Suoma sámiguovllu fylkkas .
Det er tenkt at prosjektet skal være treårig , og det planlegges for 2003-2006 .
Jurdda lea ahte prošeakta galgá bistit golbma jagi , ja plánejuvvo 2003 – 2006 áigodahkii .
Kostnadene for prosjektet ser ut å bli 220 000 euro .
Prošeaktagolut leat meroštallojuvvon 220 000 Euroi .
Det er meningen at prosjektet skal finansieres av Lapplands forbund , kommunene Utsjok og Sodankylä samt felles kommunene Pohjois-Lapin kuntayhtymä .
Ulbmil lea ahte Lapplands forbund , Ohcejoga ja Soađegili gielddat ja oktasaš gielddaidovttastus Pohjois-Lapin kuntayhtymä ruhtadit prošeavtta .
Ansvaret for prosjektets ledelse skal ligge hos Utsjok kommune .
Prošeavtta jođihanovddasvástádus galgá leat Ohcejoga gielddas .
En iverksettelse av Norgesombud på finsk side bør møtes på norsk side med et tilsvarende Finlandsombud .
Norggaáittardeaddji álggaheapmi Suomabealde galggaše Norggabealde dustet dan ládje ahte sii ásahit sierra Suomaáittardeaddji .
Disse ombudene bør koordinere videreføringen av det grensekommunale samarbeidet og sammen med lokale , regionale og nasjonale myndigheter i de respektive land sørge for at ideer og tiltak i denne rapporten videreføres i et konstruktivt og målrettet samarbeid til beste for begge land .
Áittardeaddjit berrejit oktiiheivehit rádjegielddalaš ovttasbarggu joatkaga ovttas báikkálaš , guovlulaš ja riikadási eiseválddiiguin iešguđetge riikkas ja bearráigeahččat ahte jurdagat ja doaimmat mat rapporttas evttohuvvojit joatkašuvvet nu heivvolaččat ja ulbmilaččat go vejolaw vai šaddá ávkin goappaš riikkaide .
UTVIKLINGSFORSLAG
ČOAHKKÁIGEASSU
Prosjektet for grensesamarbeid mellom Finland og Norge er organisert på bred basis .
Rájarasta ovttasabrgoprošeakta gaskal Suoma ja Norgga lea lágiduvvon hui govdadit .
Områdets kommuner , fylker samt Sametingene fra begge landene har vært representert .
Guovllu suohkanat , fylkkat ja goappaš riikkaid Sámedikkiit leat maid oassálastán .
Undervisning og kultur - Mulighetene til å studere norsk i Nordre Lappland bør økes .
Oahpahus ja kultuvra - Vejolašvuođat lohkat dárogiela Suoma davimus sámiguovlluin berrejit buoriduvvot .
Dette forutsetter i det minste følgende : - Det er behov for flere lærere i norsk .
Vuordimis dát eaktuda čuovvovaš beliid : - Dárbbašuvvojit eanet dárogielat oahpaheaddjit .
Studiet bør inngå i lærerutdanningen .
Dárogielat oahpahus berre leat oassin oahpaheaddjioahpahusas .
- Lærebøker og andre læremidler som behøves i norskundervisningen bør også være tilgjengelig i Finland .
- Oahppogirjjit ja eará oahpponeavvut mat dárbbašuvvojit dárgielat oahpahusas berrejit maid leat gávdnamis Suomas .
Man fremskynder læremiddelutviklingen .
Dás berre hoahpuhit oahpponeavvoháhkama .
- Muligheten for å velge norsk i grunnskole- og gymnasutdanningen bør økes .
- Vejolašvuođat válljet dárogiela vuođđooahpus- dehe logahagas berre lassánit .
Man burde også utbedre muligheten til å gi undervisning i norsk i Finland som A1- og / eller B1-språk . - Stillingen for det finske språket i Finnmark bør forsterkes .
Berrešivččii maid iskkadit vejolašvuođa oahppat dárogiela Suomas juogo A1- ja / dehe B 1 – giellan , - Suomagiela árvu Finnmárkkus berre buoriduvvot .
Tilbudet om kurs i finsk bør økes .
Lea dárbu lasihit suomagielat kurssaid .
Det er også behov for flere lærere i finsk .
Maiddai dárbbašuvvojit eanet suomagielat oahpaheaddjit .
- For å utdype samarbeidet innenfor undervisningssektoren bør man samordne landenes læreplaner og / eller eventuelt utarbeide felles læreplaner .
- Ovttasbarggu nannemis oahppoahussuorggis berrešii ovttastahttit riikkaid oahppoplánaid ja / dehe ráhkadit oktasaš oahppoplánaid .
På denne måten vil grunnskolene og gymnasstudiene kunne gjøres mere lik , til og med felles , noe som vil gjøre det lettere for elevene å forflytte seg over riksgrensen .
Dát dagahivččii vuođđo- ja logahatoahppu šattašii sihke ovttalágan ja oktasasaš , mii fas dagahivččii ohppiide buort vejolašvuođa oahpu dáfus vádjolit rájáid rastá .
40 - Kommunene oppmuntres til å utnytte nettverksdanning og praktisere gjensidighetsprinsippet på mange ulike måter .
41 - Gielddat movttidahttojuvvojit ávkkástallat fieropmádatoahpaheami ja geavahit lotnolašvuođavuođi máŋgga ládje .
Når elevantallet minker er samarbeid av stor betydning , særlig i gymnasundervisningen når det gjelder å garantere et tilstrekkelig fagtilbud .
Go ohppitlohkku niedja de ovttasbargu šaddá vel dehaleappot , earenomážit logahatohppui vai dáhkitdit doarvái kursafálaldagaid .
Det er også viktig at de finske gymnasiene danner nettverk med de øvrige læreverk på samme stadie i Norge og i Finland .
Lea maid dehálaš ahte suoma logahagat vuođđudit fierpmádagaid eará nuppi dási oahppoásahusaiguin Norggas ja Suomas .
- Skoleverket som tilbyr yrkesutdanning samt bedrifter og andre aktører i Nordre Lappland og Finnmark , oppfordres til å øke samarbeidet for at utdanningsbehov- og tilbud bedre motsvarer hverandre .
- Alit dási skuvla mii fállá fitnooahpahusa ja fitnodagat ja eará oassálaččat Suoma davimus sámiguovlluin ja Finnmárku ávžžuhuvvojit nannet ovttasbarggu vai oahppodárbbut ja fálaldagat buoriduvvojit guhtet guimiiset fálaldagad ektui .
Det kan hende at landenes myndigheter må samarbeide seg i mellom for at innholdet i de respektive lands utdanning kan samordnes .
Dáidá maid leat nu ahte dárbbaša ovttasbarggu riikka eiseválddit gaskkas ja iešguhtege riikkaid oahpahus buorebut sáhttá ovttasdahttojuvvot .
- For å fremme samarbeidet innen undervisning i- og på samisk foreslås følgende tiltak : - Samordne lærerplaner på alle nivåer I dag er det et problem at det ikke er samordnende læreplaner .
- vai ovttasbargu oahaphusa sámegielas ja sámegilli sáhttá ovddiduvvot čuovvovaš doaimmat evttohuvvojit : - Ovttastahttit oahppoplánaid buot dásin Váttisvuohtan odne lea go oahppoplánat eai leat ovttastahttojuvvon .
Ved samordning av læreplanene må det allsamiske perspektivet settes i fokus .
Oahppoplánaid ovttastahttimis berre oppa sámi peršpektiiva deattuhuvvot .
Man må ta utgangspunkt i det som er felles for samene i alle tre land ( og i Russland ) .
Ferte váldit vuođu das mii golmma riikka ( ja Ruošša ) sápmelaččaide lea oktasaš .
Ved å samordne læreplaner vil det være lettere å utvikle samiske læremidler som kan brukes i alle tre land .
Go ovttastahttá oahppoplánaid de šaddá álkibut ovdánahttit sámi oahpponeavvuid vai daid sáhttá geavahit buot golmma riikkain .
I dag er mangelen på felles læreplaner en bremsekloss for et videre samarbeid .
Go váilot oktasaš oahppoplánat de dat eastada ovttasbarggu ovddasguvlui .
Det er mangel på folk som er dyktige i utvikling av læremidler .
Čeahppes olbmot geat máhttet oahpponeavvuid ovdánahttit váilot .
Ved å samhandle / samordne får man en gevinst i alle tre landene .
Ovttasbargu ja ovttastahttin šaddá vuoitun buot golmma riikkaide .
Det er nødvendig å samordne læreplaner for profesjonsstudier , som for eksempel innen lærerutdanning .
Lea dárbu ovttastahttit oahpoplánaid ámmátoahpahusain , nugomat oahpaheaddjioahpoahusas .
Det vil gi en ensartet lærerutdanning og studenter vil kunne ta deler av utdanningen i et land og resten i et annet .
Dát dagahivččii seammalágan oahpaheaddjioahpu ja studeanttat sáhttet váldit oasi oahpu ovtta riikkas ja nuppi oasi ges eará riikkas .
Det er spesielt nødvendig å samordne læreplaner for faget samisk innen høyere utdanning i disse landene .
Lea dárbu ovttastahttit oahppoplánaid alit dási sámegieloahpahussi dáid riikkain .
Det vil gi en ensartet høyere utdanning i samisk , og studenter vil kunne ta deler av utdanningen i et land og resten i et annet .
Dát dagahivččii ovttalágan alitdási sámegieloahpahusa ja studeanttat sáhttet váldit oasi oahpu ovtta riikkas ja nuppi oasi ges eará riikkas .
Det vil være naturlig å samordne fagplanene i samisk først , fordi dette er et fag som finnes i alle tre land helt til dr. grads nivå .
Livččii dárbu álggos ovttastahttit oahppoplánaid sámegielat fágii , danin go dat lea fága mas buot golmma riikkain sáhttá váldit oahpu gitta doaktárgráda dássái .
- Samfinansiere og utvikle læremidler ( også med Sverige ) Gevinsten ligger spesielt i å bruke de menneskelige ressurser fornuftig .
- Oktasaš ruhtadeapmi ja oahpponeavvuid ovdánahttit ( maiddái Ruoŧain ) Vuoitun lea earenoamážit olmmošlaš návccaid jierpmálaš geavaheames .
Det er videre en stor økonomisk gevinst .
Lassin lea maid nana ekonomalaš vuoitun .
I stedet for å utvikle læremiddel til et fag i alle tre land , kan man utvikle læremiddel som er for opplæring i alle tre land .
Dan sadjái go seamma fágii ráhkaduvvojit girjjit buot golmma riikkain , de sáhttá buvttadit oahppogirjjiid mat leat heivehuvvon oahpahussii buot golmma riikkain .
- Bidra til utvikling av læremidler for høyere utdanning .
- Ovdanahttit oahpponeavvuid alit oahpahussii
I norsk høyere utdanning er det nedfelt et prinsipp om at læremidler til grunnutdanningen skal finnes på morsmålet .
42 Norgga alit oahpahussii lea čiekŋuduvvon dat prisnsihppa ahte oahpponeavvut vuođđooahpahussi galget gávdnot eatnigilli .
Det samme bør være gjeldende for profesjonsstudier for samiske studenter , enten de kommer fra Norge eller Finland .
Seamma berre maid leat ámmátoahpahusain sámi studeanttaid leat go sii Suomas vai Norggas eret .
Det er nødvendig å samordne forskning og høyere utdanning .
- Ovttastahttit alit oahpahusa ja dutkama Lea dárbu ovttastahttit dutkama ja alit oahpahusa .
I dette ligger at det allsamiske perspektiv må bli mer synlig .
Dát mearkkaša ahte olles sámi peršpektiiva galgá buorebut boahtit oidnosii .
Videre er det viktig å ta utgangspunkt i kunnskapen som finnes i det samiske samfunnet , og som er lik i alle tre landene .
Maiddai lea dehálaš ávkkástallat dan máhtu mii juo lea sámi servodagas ja mii lea seammalágan buot golmma riikkain .
Dette er også i tråd med det norske stortingets mål som ble vedtatt ved behandling av St.meld om samisk høyere utdanning og forskning .
Dát lea áibbas daid ulbmiliid ja mearrádusaid mielde maid Sturadiggi bijai go mearridi St. dieđahusa alit oahpahusa ja dutkama birra .
- Permisjon for å ferdigstille læremidler og publisere disse .
- Virgelohpi bálkkáin gárvvistit oahpponeavvuid ja daid almmuhit .
Forslaget innebærer at det gis tilskudd til frikjøp av fagfolk for en periode av 2-6 måneder for å klargjøre læremidler for publisering .
Evttohus mielddisbuktá ahte galgá juolluduvvot doarjja fágaolbmuid luvvet barggustis gaskal 2 ja 6 mánu áigodahkii gárvvistit ja álmmuhit oahpponeavvuid .
- For å sikre virksomheten for samegymnasiet i Utsjok og skape et stødigere grunnlag for denne virksomheten , foreslås det at gymnasiet administrativt overføres til statseide Sameområdets utdanningssentral slik at selve gymnasievirksomheten beholdes i Utsjok .
- Ohcejoga sámi logahaga doaimma nannemis ja oažžut nannoset vuođu dán doibmi , de evttohuvvo ahte logahat hálddahuslaččat sirdojuvvo Sámiguovllu oahpahusguovddáža vuollásažžan , muhto nu ahte logahaga oahpahus bisuhuvvo Ohcejogas .
Det foreslås at undervisningsministeriet , utbildningsstyrelsen og inrikesministeriet i Finland igangsetter en utredning om saken i Finland .
Das evttohuvvo ahte oahpahusdepartemeanta , oahpahusstivra ja sisriikkaáššit departemeanta álggahit čielggadeami ášši birra Suomas .
Når utredningen gjøres , skal Utsjoki kommune , Sameområdets utdanningsenhet og Sametinget høres .
Go čielggadusain barget de galget Ohcejoga gielda , Sámiguovllu oahpahusguovddáš ja Sámediggi beassat cealkit oainnuset áššái .
- I Finland foreslås det at de øremerkede tilskuddene til samiske læremidler økes ut fra økt behov for samisk språk og samisk undervisning , samt behov for nordisk samproduksjon og terminologisamarbeid .
- Suomas evttohuvvo ahte ruhtasupmi mii lea várrejuvvon sámegielat oahpponeavvuide berre lasihuvvot go dárbu ja beroštupmi sámegilli ja sámi oahpahussii lea lassanan ja go lea dárbu ovttasbargat davviriikkalaš terminologiija ovdanahttimin .
Man skal utnytte resultatene av dette arbeidet ved planleggingen av utviklingstiltak .
Dán barggu bohtosiid galgat ávkkástallat ovdanahttindoaimmaid plánemis .
Sosial- og helsevesen - Det foreslås at de departementene i Finland og Norge som har ansvar for sosial- og helsespørsmål starter et felles prosjekt for utvikling av grensesamarbeidet innen sosial- og helsevesenet .
Sosial- ja dearvvašvuođabálvalusat - Dás evttohusso ahte departemeanttat mat Suomas ja Norggas ovddasvástidit sosial- ja dearvvašvuođaáššit álggahit oktasaš prošeavtta man bakte ovdanahttet rájarasta ovttasbarggu sosial- ja dearvvašvuođasuorggis .
Målet med prosjektet er å forbedre tilbudet av helse- og sosialtjenester i de nordlige regionene .
Ulbmil lea buoridit sosial- ja dearvvašvuođabálvalusaid davimus guovlluin .
En av prioriteringene skal være et omfattende tilbud av samiskspråklige tjenester .
Okta vuoruhansuorgi lea ahte sámegielat bálvalusat galget lasihuvvot .
Prosjektet går ut på å finne formålstjenlige virksomhetsmodeller og særlig utrede rettslige og finansielle spørsmål i forhold til å skaffe tjenester på tvers av grensen , felles tjenesteproduksjon og andre eventuelle samarbeidsformer .
Prošeavttain lea maid ulbmil gávdnat heivvolaš doaibmavugiid ja earenoamážit čielggadit rievttalaš ja ruđalaš beliid go lea sáhka bálvalusain nuppi bealde rájá , oktasaš bálvalusbuvttadeapmi ja eará vejolaš ovttasbargohámit .
- Det foreslås dessuten at man på det lokale nivået innleder et særskilt prosjekt for en grensesamarbeidskoordinator innen basistjenester .
- Lassin evttohuvvo maid báikkálaš dásis álggahit earenoamáš prošeavtta , vuođđobálvalusaid rádjeovttasbargobuohtalasti ( koordinahtora ) .
Koordinatoren skal utarbeide en beskrivelse av landenes servicesystem med kontaktinformasjon , opprettholde et oppdatert samarbeidsnettverk samt utrede juridiske spørsmål knyttet til gjennomføringen av samarbeidet .
Buohtalastti galgá ráhkadit čilgehusa iešguhtege riikka bálvalusvuogadagaid birra oktan dieđuidguin oktavuođaolbmuid birra , čohkket dieđuid ovttasbargofierpmádaga birra ja čielggadit juridihkalaš beliid ovttasbarggu čađaheamis .
Dessuten skal koordinatoren utrede spørsmål i tilknytning til klientenes / pasientenes stilling og kartlegge mulighetene for utveksling av ansatte .
Lassin galgá buohtalastti maiddai čielggadit áššit mat gusket divššohačča / áššehačča dilálašvuhti ja kártet bargit lonahallan vejolašvuođaid .
42 for slike saker eller til en annen sakkyndig .
Jus dilálašvuohta dan eaktuda , de son galgá ovddidit ášši eará áššedovdái .
Når man utreder ulike modeller for finansiering av prosjektet er det bra å gjennomgå de muligheter som ulike instanser og program har å tilby , inklusivt Nordisk råd .
Go čielggadat iešguhte ruhtadanvejolašvuođaid de lea dehálaš geahčadit 43 daid vejolašvuođaid mat iešguđetge ásahusain ja prográmmain leat ruhtadit doaimma , maiddai Davviriikkaid Ráđis .
I Nordisk råds handlingsprogram inngår et omfattende samarbeid over riksgrensene som et prioritert område .
Davviriikkaid Ráđi doaibmaprográmmas lea viiddis davviriikkalaš rájarasta ovttasbargu okta vuoruhansurggin .
Forhåpentligvis kan denne rapporten brukes som en referanse når det søkes om finansiering for prosjektet – uavhengig av finansieringskilde .
Doaivumis de sáhttá dát raporta geavahuvvot čujuhussan go ohcat ruđaid prošektii – beroškeahttá ruhtagáldu .
- Det er ytterst viktig at brukere av sosiale- og helsetjenester kan bruke sitt eget språk i klientsituasjoner .
Danin evttohat ahte riikka sosial- ja dearvvašvuođaoahpus eanet deattuha gielladilalašvuođaid .
Derfor foreslås det at man i begge landenes helse- og sosialutdanning på regionalt nivå vier mye større oppmerksomhet til språkforholdene .
Dárbbu mielde lea vejolaš fállat oahpu dain gielain mat geavahuvvojit rádjeguovlluin juogo geatnegahtton giellat dehe válljegiellan .
Ved behov kan man i tillegg til utdanningen gi undervisning i de språk som snakkes og brukes i grenseområdene , enten som er obligatorisk eller valgfritt språk .
Makkár gielat dát leat , boahtá das makkár gielat geavahuvvojit guovllus , omd. suomagiella , dárogiella , davvisámegiella , anarašgiella ja nuortalašgiella .
- Landenes sentralmyndigheter eller andre kompetente myndigheter skal prioritere arbeidet med å forene blanketter , resepter og andre sosial- og helsetjenester og / eller forsøke å garantere disses gyldighet i det andre landet .
- Riikka guovddašeiseválddit ja eará guoskevaš eiseválddit galget bargat oaččuhit oktasaš skoviid , dálkkasčujuhusaide ja eará dearvvašvuođa ja sosialdoaimmaide ja / dehe bargat dan badjeli ahte dáhkidit doaimmaid dohkkalašvuođa nuppi riikkas .
De oppfordres også til å skape felles samarbeidsrutiner .
Báikkalaš ja guovlulaš oassálastit ávžžuhuvvojit oaččuhit oktasaš bargovugiid .
Teknisk sektor - Samarbeidet mellom de norske og finske nødsentralmyndighetene bør intensiveres .
Teknihkkalaš ossodat - Ovttasbargu gaskal Suoma ja Norgga heahteguovddášeiseválddit berre vuoibmáduvvot .
Overfor landenes nødsentralmyndigheter foreslås det at det utarbeides felles og tydelige anvisninger for ulike nødsituasjoner .
Riikkaid heahteguovddášeiseválddit ektui evttohuvvo ahte ráhkaduvvojit čielga ja álkes čujuhusat iešguhte heahtedilli birra .
For at redningstiltak som vedtas i grenseområdet skal forløpe smidig , foreslås det overfor nødsentralmyndighetene i landenes sentralforvaltninger at man igangsetter en utredning om mulighetene for å få felles nødnumre i Norge og Finland .
Vai heahtedoaimmat mat álggahuvvojit rádjeguovlluin galget leat njuovžilat , de evttohat heahteguovddášeiseválddiide riikkaid váldohálddahusain ahte álggahit guorahallama das ahte oažžut oktasaš heahtenummiriid sihke Suomas ja Norggas .
Overfor det lokale nivået foreslås det en enhetlig skilting til sykehus og legevakt .
Báikkalaš dássái ges evttohat ahte sii bures galbejit luottaid buohcciviesuide ja bahkadasdoavttirstašuvnnaide .
Overfor det lokale nivået foreslås dessuten at man i de enkelte kommunene kartlegger muligheten for en felles utdanning og felles øvelser for redningsmanskapene .
Lassin ettohat maiddai báikkálaš eiseválddiide ahte muhttun gielddain suokkardallet vejolašvuođa lágidit oktasaš oahpahusa ja oktasaš hárjehallamiid gádjunbargiide .
- Erfaringene av samarbeidet mellom Utsjok- og Tana kommune når det gjelder avfallshandtering bør utnyttes også innen andre områder , gjennom vedtak på lokalt nivå .
- Vásihusat ovttasbarggus gaskal Ohcejoga ja Deanu gielddaid go guoská doapparhálddašeapmái berrejit ávkkástallojuvvot maiddai earái surggiin , báikkálaš mearradusaid bakte .
Næringsvirksomhet For å nå målene for prosjektet Arctic Trail II og prosjektet TND , bør arbeidet støttes .
Eáláhusdoaima Vai olahit Arctic Trail II prošeavtta ja TND prošeavtta ulbmiliid , de barggu berre doarjut .
Det foreslås at et prosjekt igangsettes for å øke utdanningsmulighetene i området , i særdeleshet innen områdene natur- og kulturturisme .
Dás evttohat álggahit prošeavtta mii lasihivččii oahppovejolašvuođaid guovllus , earenomážit luonddu- ja kulturturisma ektui .
Det foreslås at prosjektet knyttes til prosjektet TND .
Dát prošeakta berre čatnot TND-prošektii .
For å utvikle turistnæringen foreslås det at områdets myndigheter og næringsdrivende , sammen utreder muligheten for felles produktpakker , felles markedsføring samt felles servicepraksis og pris .
Mátkeealáhusa ovdanahttmis de evttohat ahte guovllu eiseválddit ja ealáhusdoallit , ovttas čielggadit vejolašvuođa oažžut oktasaš prográmmapáhkaid , oktasaš márkanfievrrideami , seamma bálvalusvugiid ja hatti .
43 - Toll- og merverdiavgiftspraksis bør forenes innen hele det nordlige grenseområdet .
- Duollo-ja lassiárvodivat vuohki berre ovttasdahttojuvvot olles davimus rádjeguovllus .
Ovenfor de regionale tollmyndighetene foreslås det at den aktive informasjonen om tollpraksisen og ulike avgifter økes .
Guovllulaš duolloeiseválddide evttohat buoridit aktiivvalaš diehtojuohkima duollovieruid ja divadit birra .
Informasjonen kan gis gjennom massemediene i området eller gjennom at det ordnes særskilte diskusjoner for områdets næringsdrivende om saken .
Dieđuid sáhttá juohkit guovllu mediad bakte , dehe ahte lágiduvvojit sierra digaštallamat guovllu ealáhusdolliide ášši birra .
- Oppnåelse av målene for flerbruksplanen for Tanaelva bør støttes .
44 - Deanu čázadaga máŋgageavahusplána ollašuhttin berre dorjojuvvot .
Overfor det lokale nivået foreslås at det mangesidige samarbeidet for å utvikle Tanaelva og Tanadalen fortsetter .
Báikkálaš dássái evttohuvvo ahte máŋggabealat ovttasbargu Deanu čázadaga ovdanahttinbargu berre jotkojuvvot .
Ved nasjonal gjennomføring av den Europeiske Unionens rammedirektiv om vann bør man i tilstrekkelig utstrekning overvåke grensevannenes særegenhet og deres betydning for områdets næringsliv .
Go našonála dásis galgá čađahit EU čázi rámmamearrádusa de berre dárkilit vákšut rádječázádagaid earenomášvuođa ja deattuhit dan mearkkašumi guovllu ealáhusaid ektui .
For å sikre dette foreslås overfor miljømyndighetene at informasjon og tiltak som støtter deltakelsen økes i grenseområdet .
Dán sihkarasttimis evttohuvvo birasgáhtteneiseválddiide ahte diehtojuohkin ja doaimmat mat sihkarasttet oassálasttima berrejit nannejuvvot rádjeguovlluin .
- Overfor reineiernes - og produsentorganisasjonene i Finland , Sverige og Norge foreslås det at det avholdes et fellesmøte , hvor man kunne diskutere felles fremtidige tiltak innen reinkjøttproduksjon .
- Guovllu boazoeaiggádiidda ja buvttadanorganisašuvnnaide Suomas , Norgga ja Ruoŧas evttohuvvo lágiduvvot oktasaš čoahkkin , gos sáhttá ságastallat boahttevaš oktasaš doaimmaid bohccobiergobuvttadeami ektui .
Det viktigste er å finne felles metoder for å øke det totale konsumet av reinkjøtt .
Dehaleamos livččii gávdnat vugiid movt lasihit bohccobierggu geavahusa .
Derfor foreslås det overfor landenes reineiere - og produsentorganisasjoner felles markedsføringskampanjer , markedsføringstiltak og produktutvikling .
Dasa lassin evttohat ahte bajábealde namuhuvvon digaštallamiid vuođul berret čielggadit vejolašvuođaid álggahit oktasaš strategiijaid márkanfievrrideapmái ja buvttagárgemi .
I denne sammenhengen bør man særskilt ta hensyn til de muligheter som Polarnet medfører for utviklingen av datakommunikasjonsforbindelsene .
Dán oktavuođas berre earenoamážit vuhtiiváldit daid vejolašvuođaid mat Polarnehtas juo leat dihtorgulahallanfierpmádaga ovdanahttimis .
- Overfor Finlands kommunikasjonsministerium foreslås det at flytrafikken fra Enontekiö tas opp igjen , med statlig finansiering fra begynnelsen av 2005 , ut fra de prinsippene som kommunikasjonsministeriets oppnevnte arbeidsgruppe har foreslått for svakt trafikkerte flyruter .
- Suoma gulahallanministeria ektui evttohat ahte girdioktavuohta Eanodaga girdigiettis fas álggahuvvo jagi 2005 rájes , daid prinsiphpaid vuođul maid gulahallanministeria bargojoavkju lea evttohan girdiruvttuid hárrái mat unnán geavahuvvojit .
- For vegforvaltningen i Finland samt for myndighetene på lokalt nivå foreslås det at man sammen starter planleggingen av en grundig forbedring av vegstrekningen Palojoensuu-Kilpisjärvi samt vegforbindelsene Utsjoki-Nuorgam og Kaamanen-Karigasniemi .
- Suoma luoddahálddašaneiseválddide ja báikkálaš eiseválddiide evttohuvvo ahte ovttas álggahit plánet buordit luotta gaskal Bálojoga ja Gilbbesjávrri lassin luottabuorideami gaskal Ohcejoga- Njuorggána ja GápmasaGáregasnjárgga .
For myndighetene på lokalt nivå i begge landene foreslås det at man sammen starter arbeidet med å utvikle vegen Palojoensuu-Enontekio kyrkby-Kautokeino til en særskilt turistveg .
Eiseválddiide báikkálaš dásis goappaš riikkain evttohat ahte sii ovttas plánegohtet ovdánahttit luotta gaskal Bálojoga-Eanodaga ja Kyrkby-Guovdageainnu earenoamáš turismaluoddan .
Dette foreslås å gjøres slik at man utreder mulighetene for å utvikle vegforbindelsen gjennom et eget prosjekt .
Dás evttohat čielggadit vejolašvuođa álggahit dien barggu sierra prošeaktan .
For vegforvaltningen i Finland understrekes dessuten betydningen av tverrforbindelsen i området , som det er behov for å virkeliggjøre så snart som mulig for områdets utvikling .
Suoma luoddadoaimmahahkii lea dehálaš deattuhit man dehálaš luoddaoktavuođa , omd. gaskal Repojoga ja Kuttura ja gaskal Njunnasa ja Pokka lea guovllu ovdanahttimi , ja ahte lea dárbbašlaš oažžut luotta nu fargga go vejolaš .
( f.eks. vegen Repojoki-Kuttura samt Nunnanen-Pokka ) , Andre utviklingsforslag - Et omfattende bruk av tolketjenester er av største betydning for utviklingen av samarbeidet og dette medfører betydelige kostnader for samarbeidspartnerne .
Eará ovddidanevttohusat - Viiddis dulkabálvalusaid geavaheamis lea stuora mearkkašupmi ovttasbarggu ovdáneamis ja mearkkaša maid ollu liigegoluid ovttasbargoguimmiide . Lassin dulkahattiide boahtá vel 24% lassiárvodivat ( momsa ) Norggas ja 22% Suomas .
I Norge er merverdiavgiften 24 % og i Finland 22 % .
Das lea alla golut easttan rádjerasta doaimmaide .
Derfor foreslås det overfor landenes sentralforvaltning at tolketjenestene fritas for merverdiavgift i området .
Danin evttohat riikkaid guovddaáeiseválddiide ahte dulkonnbálvalusaid ovddas dán guovllus ii dárbbaš máksit momsadivada .
44 - Ved kartleggingen av samarbeidet har det fremkommet detaljinformasjon som viser store forskjeller i landenes lover .
- Ovttasbarggu kártemis leat boahtán ovdan dieđut mat duođaštit erohusaid riikkaid lágain .
- På alle myndighetsnivåer skal større oppmerksomhet vektlegges gjennom en allmenn utvikling av samarbeidet , samordning av virksomheten og økning av informasjon som rettes til andre myndigheter og til allmennheten .
- Buot fápmodásin galgá stuorit beroštupmi deattuhuvvot ovttasbarggu dábálaš ovdáneami bakte , ovttastahttit doaimma ja lasihit diehtojuohkima mii heivehuvvo eará eiseválddiide ja olbmuide .
- Gjennomføringen av prosjektet angående et Norgesombud bør støttes .
- Norggaáittardeaddji prošeavtta berre doarjut .
Overfor det lokale nivået foreslås det at samarbeidet i saken intensiveres slik at man på norsk side kunne igangsette et motsvarende prosjekt med et Finlandsombud .
Báikkalaš dási ektui evttohuvvo ahte dát áššin berre nannosit bargat ovddasguvlui nu ahte Norggabealde sáhtaše álggahit sullásaš prošeavtta ja ásahit Suomaáittardeaddji .
SAMEFOLKETS DAG SOM OFFISIELL FLAGGDAG Rapport fra interdepartemental arbeidsgruppe november 2003
SÁMI ÁLBMOTBEAIVI ALMMOLAŠ LEAVGABEAIVIN Departemeanttaidgaskasaš bargojoavkku raporta skábmamánus 2003
Arbeidsgruppen og mandatet
BARGOJOAVKU JA BARGOMEARRÁDUs
Tidligere arbeid - bakgrunn
BARGU DÁSSÁŽII – DUOGÁŠ
Dagens bruk av det samiske flagget og markering av samefolkets dag 4
SÁMI LEAVGGA DÁLÁ GEAVAHEAPMI JA SÁMI ÁLBMOTBEAIVVI 4 ČALMMUSTAHTTIN 4 .
Samefolkets dag som offisiell flaggdag i Norge
SÁMI ÁLBMOTBEAIVI ALMMOLAŠ LEAVGABEAIVIN NORGGAS
Bruk av det samiske flagget på statens bygninger
SÁMI LEAVGGA GEAVAHEAPMI STÁHTA VISTTIIN
5.1 Innledning
5.1 Álggaheapmi
5.2 Prinsipielle og statsrettslige anførsler
5.2 Prisihpalaš ja stáhtarievttálaš mearkkašumit
5.3 Dersom 6. februar blir offisiell flaggdag , kan man på frivillig basis beslutte å benytte både det norske statsflagget og det samiske flagget ?
5.3 Jus guovvamánu 6. beaivi šaddá almmolaš leavgabeaivin , sáhttit go ieža eaktodáhtolaččat mearridit geavahit sihke Norgga stáhtaleavgga ja sámi leavgga ?
8 5.4 Dersom 6. februar blir offisiell flaggdag , kan man velge mellom det norske statsflagget og det samiske flagget ?
7 5.4 Jus guovvamánu 6. beaivi šaddá almmolaš leavgabeaivin , sáhttit go válljet geavahit Norgga leavgga dahje sámi leavgga ?
Praksis for markering av samefolkets dag i regjeringskvartalet
SÁMI ÁLBMOTBEAIVVI ČALMMUSTAHTTINVIERUT RÁĐĐEHUSKVARTÁLAS
6.1 Flagging med det samiske flagget i regjeringskvartalet på samefolkets dag
6.1 Levgen sámi leavggain ráđđehuskvartálas sámi álbmotbeaivvi
6.2 Annen markering enn flagging i regjeringskvartalet
6.2 Earalágan čalmmustahttin go levgen ráđđehuskvartálas
Det internasjonale aspektet 8 .
RIIKKAIDGASKASAŠ BEALLI 8 .
Sluttvurderinger og anbefalinger
LOAHPPAÁRVVOŠTALLAMAT JA RÁVVAGAT
8.1 Arbeidsgruppens sluttvurderinger
8.1 Bargojoavkku loahppaárvvoštallamat
8.2 Anbefalinger
8.2 Rávvagat
8.3 Økonomiske og administrative konsekvenser
8.3 Ekonomalaš ja hálddahuslaš váikkuhusat
Vedlegg : Sametingets vedtak 43/01 Bruk av det samiske flagget Samerådet om det samiske flagget og samiske flaggdager
Mildosat : Sámedikki mearrádus 43/01 Sámi leavgga geavaheapmi Sámeráđđi sámi leavgga ja sámi leavgabeivviid birra
Også utenfor Stortinget ble det flagget med det samiske flagget .
Maiddái Stuorradikki olggobealde lávgejedje sámi leavggain .
Den politiske og offentlige interessen rundt markering av denne dagen har økt betydelig de siste årene .
Dán beaivvi čalmmustahttima politihkalaš ja almmolaš beroštupmi lea lassánan mearkkašahtti láhkai maŋimuš jagiid .
Regjeringen har i St. meld. nr. 33 ( 2001-2002 ) og i Ot.prp. nr. 34 ( 2002-2003 ) varslet at 6. februar , samefolkets dag , vil bli vurdert innført som offisiell flaggdag i Norge .
Ráđđehus lea Sd.dieđ. nr. 33 ( 2001-2002 ) ja Od.prp. nr. 34 ( 2002-2003 ) dieđihan ahte áigot árvvoštallat galget go ásahit guovvamánu 6. beaivvi , sámi álbmotbeaivvi , almmolaš leavgabeaivin Norggas .
Regjeringen nedsatte derfor 11. september 2003 en interdepartemental arbeidsgruppe med følgende mandat : ” En arbeidsgruppe bør vurdere 1. spørsmålet om å innføre 6. februar som offisiell flaggdag – hvilket innebærer et pålegg om å flagge med det norske flagget fra statsbygninger , 2. eventuell bruk av det samiske flagget fra statsbygninger , og 3. praksis for markering av samefolkets dag i regjeringskvartalet , hvilket også bør innebære eventuelle retningslinjer for hvordan regjeringen bør være representert på eventuelle markeringer og arrangementer på samefolkets dag .
Danne nammadii ge ráđđehus čakčamánu 11. beaivvi 2003 departemeanttaidgaskasaš bargojoavkku mas lei čuovvovaš bargomearrádus : ” Bargojoavku berre árvvoštallat 1. gažaldaga galgá go ásahit guovvamánu 6. beaivvi almmolaš leavgabeaivin – mii mielddisbuvttášii ahte ferte levget Norgga leavggain stáhta visttiin , 2. mo de vejolaččat galggašii geavahit sámi leavgga stáhta visttiin , ja 3. mo galgá čalmmustahttit sámi álbmotbeaivvi ráđđehuskvartálas , mii maiddái berrešii mielddisbuktit vejolaš njuolggadusaid dasa mo ráđđehus galgá ovddastuvvot vejolaš čalmmustahttimiin ja doaluin sámi álbmotbeaivvi .
Spørsmålene må vurderes i lys av de intensjoner og ønsker som følger av regjeringens samepolitiske dokumenter og Stortingets behandling av disse , men også i lys av utvikling og erfaringer fra senere år i forbindelse med markeringen av 6. februar .
Gažaldaga ferte árvvoštallat daid áigumušaid ja sávaldagaid vuođul mat čuvvot ráđđehusa sámepolitihkalaš áššebáhpáriin ja das mo Stuorradiggi dáid meannuda , muhto maiddái dan ovdáneamija daid vásáhusaid vuođul , mat leat leamaš maŋimuš jagiid guovvamánu 6. beaivvi čalmmustahttimis .
Mulige konsekvenser og reaksjoner på slik innføring bør klarlegges , både generelt og i forhold til andre grupper i samfunnet .
Dákkár ásaheami vejolaš váikkuhusaid ja dávistemiid ferte čielggadit , sihke oppalaččat ja eará servodatjoavkkuid ektui .
Dersom 6. februar , samefolkets dag , skal innføres som offisiell flaggdag kreves det en forskriftsendring angående bruk av statsflagget og handelsflagget .
Jus áigu ásahit guovvamánu 6. beaivvi almmolaš leavgabeaivin , de ferte rievdadit stáhtaleavgga ha gávpeleavgga geavaheapmái guoski láhkaásahusa .
Arbeidsgruppen må også vurdere de økonomiske og administrative konsekvensene av eventuelle forslag .
Bargojoavku ferte maiddái árvvoštallat vejolaš evttohusaid ekonomalaš ja hálddahuslaš váikkuhusaid .
Samefolkets dag markeres i alle de fire landene samene bor .
Sámi álbmotbeaivvi čalmmustahttet buot njealji riikkas main sámit ásset .
Problemstillingene som omhandler samefolkets dag har derfor også en internasjonal dimensjon .
Čuolbmačilgehusain mat gusket sámi álbmotbeaivái , lea maiddái riikkaidgaskasaš olli .
Saken ble drøftet i Nordisk embetsmannsorgan for samiske spørsmål i mars i år .
Ášši meannudedje Sámi gažaldagaid Davviriikkaid ámmátolbmoorgánas njukčamánus dán jagi .
På dette møtet ble det konkludert med at de tre lands delegasjoner skal arbeide for å finne felles anbefalinger og løsninger .
Dán čoahkkima loahppajurdda lei ahte golmma riikka sáttatgottit galget geahččalit gávdnat oktasaš evttohusaid ja čovdosiid .
Arbeidsgruppen vurdering og forslag må bygge på dette . ”
Dát ferte leat bargojoavkku árvvoštallamiid ja evttohusaid vuođđu . ”
Arbeidsgruppen har bestått av førstekonsulent Kristin Ryan fra Justisdepartementet , førstekonsulent Nancy V. Olsen og avdelingsdirektør Ninni Kate Rognli fra Kommunal- og regionaldepartementet og rådgiver Svenn Bjerkem , rådgiver Ylva Bie og avdelingsdirektør Thomas Hauff fra Utenriksdepartementet .
Bargojoavkku lahtut leat leamaš vuosttaškonsuleanta Kristin Ryan Justisdepartemeanttas , vuosttaškonsuleanta Nancy V. Olsen ja ossodatdirektora Ninni Kate Rognli Gielda- ja guovludepartemeanttas ja ráđđeaddi Svenn Bjerkem , ráđđeaddi Ylva Bie ja ossodatdirektora Thomas Hauff Olgoriikadepartemeanttas .
Kommunal- og regionaldepartementet har hatt leder- og sekretariatsansvaret .
Gielda- ja guovludepartemeantta ovddasvástádus lea leamaš jođihit barggu ja doaibmat čállingoddin .
TIDLIGERE ARBEID - BAKGRUNN Det samiske flagget ble godkjent under den 13 .
BARGU DÁSSÁŽII – DUOGÁŠ Sámi leavga dohkkehuvvui 13 .
Samekonferansen i Åre 15. august 1986 .
Sámekonferánssas Åres borgemánu 15. beaivvi 1986 .
Kunstneren Astrid Båhl har tegnet flagget .
Dáiddár Astrid Båhl lea leavgga sárgon .
Hovedmotivet er hentet fra runebommen og diktet « Beaivvi bártnit » av sørsamen Anders Fjellner ( 1795-1876 ) .
Váldomotiivva son lea váldán goavdásis ja lullisámi Anders Fjellnera ( 1795-1876 ) divttas ” Beaivvi bártnit ” .
Fjellner framstiller samene som sønn og datter av solen .
Fjellner govvida sámiid beaivváža bárdnin ja nieidan .
Sirklene i flagget forestiller solen ( rød ) og månen ( blå ) .
Leavgga gierddut ovddastit beaivváža ( ruoksat ) ja mánu ( alit ) .
Flagget har fargene rødt , grønt , gult og blått ( se flere detaljer om det samiske flagget ) .
Leavggas leat ivnnit ruoksat , ruoná , fiskat ja alit ( oza eanet dárkilis dieđuid sámi leavgga birra ) .
Flagget blir brukt ved offisielle nasjonale flaggdager , samiske flaggdager og høytidelige anledninger .
Leavgga geavahit almmolaš riikkalaš leavgabeivviid , sámi leavgabeivviid ja allaáigásaš oktavuođain .
Samerådet bestemte at de respektive lands regler for flagging skal gjelde .
Sámiráđđi mearridii ahte juohke riikka leavganjuolggadusat galge mearridit sámi leavgga geavaheami .
I Norge utarbeidet Utenriksdepartementet midlertidige regler for flaggets rangering i forhold til andre flagg .
Norggas ráhkadii Olgoriikadepartemeanta sámi leavgga ja eará leavggaid gaskasaš vuorroortnega várás gaskaboddosaš njuolggadusaid .
Spesielt i forbindelse med 6. februar , som er samefolkets dag , har nærmere retningslinjer for bruken av det samiske flagget vært etterspurt .
Erenoamážit guovvamánu 6. beaivvi ektui , mii lea sámi álbmotbeaivi , leat ohcalan sámi leavgga geavaheami lagat njuolggadusaid .
På bakgrunn av dette nedsatte Kommunal- og regionaldepartementet en arbeidsgruppe med representanter fra Sametinget , Utenriksdepartementet og Kommunal- og regionaldepartementet .
Danne nammadii Gielda- ja guovludepartemeanta bargojoavkku mas ledje Sámedikki , Olgoriikadepartemeantta ja Gielda- ja guovludepartemeantta ovddasteaddjit .
Gruppen la i juli 2001 fram rapporten ” Bruk av det samiske flagget ” med forslag til regler for bruken av flagget .
Joavku geigii suoidnemánu 2001 raportta ” Sámi leavgga geavaheapmi ” mas evttohiinjuolggadusaid mo sámi leavgga galggašii geavahit .
I forbindelse med høringen av rapporten vedtok Sametinget regler for bruken av det samiske flagget ( sak 43/01 ) .
Raportta gulaskuddama oktavuođas maerridii Sámediggi njuolggadusaid sámi leavgga geavaheami várás ( áššis 43/01 ) .
Komiteens flertall mente også at det er behov for nærmere presisering av bruken av det samiske flagget .
Lávdegoddi oaivvildii maiddái ahte lea dárbu dárkilet mearrádusaid addit sámi leavgga geavaheami birra .
Videre gis Sametinget i sameloven ny
Viidáseappot
§ 1-6 Det samiske flagget hjemmel til å fastsette forskrifter om bruken av flagget : ” Det samiske flagget er flagget godkjent av den 13. nordiske samekonferansen 15. august 1986 .
addo Sámediggái sámelága ođđa §§ 1-6 Sámi leavga vuođul váldi mearridit láhkaásahusaid leavgga geavaheami birra : ” Sámi leavga lea leavga maid 13. sámkonferánsa dohkkehii borgemánu 15. beaivvi 1986 .
Gjennom denne bestemmelsen er Sametinget gitt myndighet til å fastsette
Sámediggi sáhttá láhkaásahusain addit dárkilet mearrádusaid sámi leavgga geavaheami birra . ”
forskrifter om bruk av det samiske flagget og ansvaret for å informere om flagget samtidig som det samiske flagget er definert i lovs form .
Dán mearrádusa veagal lea Sámediggi ožžon válddi juohkit dieđuid leavgga birra seammás go sámi leavga lea mearriduvvon lága hámis .
Sametinget skal ikke kunne pålegge noen å bruke det samiske flagget .
Sámediggi ii sáhte geange geatnegahttit sámi leavgga geavahit .