pere/sami_parallel huggingface dataset:
Sametingsrådet deltok også på høring i Stortinget om representantforslag om oppheving av sammenslåing av Troms og Finnmark 6. november.
Sámediggeráđđi oassálasttii maiddái skábmamánu 6.b. gulaskuddamii Stuorradikki áirrasevttohusa oktavuođas fámohuhttit Romssa ja Finnmárkku ovttastahttima.
Samisk samarbeid Mål for innsatsområdet: Samisk språk, kultur og samfunnsliv bevares og utvikles både innenfor den enkelte nasjonalstat og på tvers av statsgrensene.
Áŋgiruššansuorggi mihttomearri: Sámi giella, kultuvra ja servodateallin gozihuvvojit ja ovddiduvvojit sihke ovttaskas nationála stáhta siskkobealde ja stáhtarájáid rastá.
Felles organ for forvaltning og utvikling av samiske nasjonale symboler Samisk parlamentarisk råds og Samerådets felles organ for forvaltning og utvikling av samiske nasjonale symboler har avholdt sitt første møte i denne perioden.
Oktasaš orgána sámi nationála symbolaid hálddašeami ja ovddideami várás Sámi parlamentáralaš ráđi ja Sámiráđi oktasaš orgána sámi nationála symbolaid hálddašeami ja ovddideami várás lea doallan vuosttaš čoahkkima dán áigodagas.
De har fått i oppdrag fra Samernas 21. konferens, representeres av Samerådets medlemsorganisasjoner, om å utse en samisk nasjonaljoik.
Sii leat ožžon bargamuššan Sámiid 21. konferánssas mii ovddasta Sámiráđi lahttoorganisašuvnnaid, vállje sámi nationálaluođi.
Arbeidsgruppens medlemmer er Thomas Åhren fra Sametinget i Norge, Petra Magga Vars fra Sametinget i Finland, Anders Kråik fra Sametinget i Sverige, Lars-Anders Baer, Ol Johan Gaup og Anna Igontova fra Samerådet.
Bargojoavkku lahtut leat Thomas Åhren Norgga bealde Sámedikkis, Petra Magga Vars Suoma bealde Sámedikkis, Anders Kråik Ruoŧa bealde Sámedikkis, Lars-Anders Baer, Ol Johan Gaup ja Anna Igontova Sámiráđis.
Det er ikke satt av særskilte ressurser til gjennomføring av tiltaket.
Eai leat várrejuvvon sierra resurssat doaibmabiju čađaheapmái.
Den 13. arktiske parlamentarikerkonferanse Den 13. arktiske parlamentarikerkonferanse ble avholdt i Inari, Finland fra 16. til 19. september 2018.
13. árktalaš parlamentarihkarkonferánsa 13. árktalaš parlamentarihkarkonferánsa lágiduvvui Anáris, Suomas čakčamánu 16. – 19. b. 2018.
Samisk parlamentarisk råd deltar som permanent deltaker i dette samarbeidet.
Sámi parlamentáralaš ráđđi lea bistevaš oassálasti dán ovttasbarggus.
Sametingspresidentene i de tre sametingene deltok.
Dan golmma sámedikki sámediggepresideanttat oassálaste.
Tema for konferansen var levekår, næringslivets samfunnsansvar, klimaendringer og digitale løsninger for Arktis.
Konferánssa fáddán lei eallineavttut, ealáhuseallima servodatovddasvástádus, dálkkádatrievdamat ja digitála čovdosat Árktisa várás.
Konferansen, som arrangeres annethvert år, vedtok en slutterklæring som sendes til regjeringene og parlamentene i det arktiske samarbeidet.
Konferánsa mii lágiduvvo juohke nuppi jagi, mearridii loahppajulggaštusa mii sáddejuvvo árktalaš ovttasbarggu ráđđehusaide ja parlameanttaide.
Defending the Defenders Sametingspresidenten deltok på den internasjonale konferansen «Defending the Defenders – Building New Alliances for Protecting Indigenous Peoples` Rights», som ble arrangert av IWGIA i København 5. og 6. september.
Defending the Defenders konferánsii searvan Sámediggepresideanta oassálasttii riikkaidgaskasaš konferensii «Defending the Defenders – Building New Alliances for Protecting Indigenous Peoples` Rights», maid IWGIA lágidii Københavnas čakčamánu 5. ja 6. b..
Urfolksaktivister og menneskerettighetseksperter deltok på konferansen som tok sikte på å oppfordre verdenssamfunnet til å stå opp for urfolk og andre som fredelig forsvarer sitt land og sine leveområder mot ødeleggelser fra industri som gruvedrift, hogst og landbruk.
Álgoálbmotaktivisttat ja olmmošvuoigatvuođaáššedovdit oassálaste konferánsii man áigumuš lei ávžžuhit máilmmiservodaga bealuštit álgoálbmogii ja earáid geat ráfálaččat suodjalit iežaset riikka ja eallinguovlluid bilideami vuostá dakkár industriija bealis go ruvkedoaimmaid, muorračuohppamii ja eanadoalu.
Internasjonalt er det en stor utfordring at aktivister som ber om rettferdighet og sier nei til utvinningsindustrien, blir voldelig angrepet.
Riikkaidgaskasaččat lea stuorra hástalussan go aktivisttat geat bivdet vuoiggalašvuođa ja hilgot ávkkástallanindustriija, fallehuvvojit veahkaválddiin.
Mange av disse har blitt drept, skadet, mottatt dødstrusler, arrestert eller blitt gjenstand for overgrep.
Ollugat sis goddojuvvojit, hávváduvvojit, ožžot jápmináitagiid, biddjojuvvojit giddagassii dahje gillájit veahkaválddi.
Statistikken viser at problemet er økende.
Statistihkka čájeha ahte váttisvuohta lea lassáneamen.
I 2017 ble det dokumentert over 400 slike drap, omtrent halvparten av ofrene er urfolk.
2017:s duođaštuvvojedje badjel 400 dakkár goddima, sullii bealli gillájeddjiin leat álgoálbmogat.
Sametingspresidenten bidro blant annet i presentasjonen av anbefalinger som gav grunnlag for et sluttdokument.
Sámediggepresideanta lei earret eará mielde bidjamin ovdan daid rávvagiid mat ledje vuođđun loahppadokumentii.
Konferansen resulterte i et sett anbefalinger om hvordan man kan øke beskyttelsen av urfolks forsvarere som er i fare.
Konferánssa boađusin ledje rávvagat das mo sáhttá buorebut suodjalit daid álgoálbmotsuodjaleddjiid geat leat váravuložat.
Det ble også anbefalt at alle relevante aktører støtter og engasjerer seg i ni sentrale handlinger som kan forbedre situasjonen til land og vann beskyttere.
Rávvejuvvui maiddái buot guoskevaš oassálastiid doarjut ja váldit oasi ovcci guovddáš doibmii mat sáhttet buoridit eatnamiid ja čáziid suodjaleddjiid dili.
Arktisk råd Sametinget deltok på SAO-møtet for embetspersoner i Arktisk råd i Rovaniemi den 1. og 2. november 2018.
Sámediggi oassálasttii SAO-čoahkkimii Árktalaš ráđi ámmátolbmuid várás Roavvenjárgga skábmamánu 1. ja 2. b. 2018.
Det arktiske biologiske mangfoldet var i fokus på møtet, der man også gikk igjennom rapporter fra rådets seks faste arbeidsgrupper, og tre midlertidige arbeidsgrupper.
Árktalaš biologalaš šláddjivuohta lei čoahkkima guovddážis, mas maid geahčadedje raporttaid ráđi guđa bistevaš bargojoavkkus, ja golmma gaskaboddasaš bargojoavkkus.
I tillegg presenterte Island sin foreløpige plan for sitt formannskap i perioden 2019-2021.
Dasa lassin bijai Islánda ovdan iežaset gaskaboddasaš plána ovdagotti várás áigodahkii 2019-2021.
Sametingets ILO-rapportering Sametingets skyggerapport som ble behandlet i forrige plenum om ILO-169 ble 8. oktober oversendt til ILOs ekspertkomité.
Sámedikki ILO-raporteren Sámedikki suoivvanraporta ILO-169 birra mii meannuduvvui ovddit dievasčoahkkimis, sáddejuvvui golggotmánu 8. b. ILO áššedovdilávdegoddái.
Rapporten er i tillegg oversendt Den norske ILO-komiteen og Samerådet til orientering, og er gjort tilgjengelig på Sametingets nettsider.
Raporta lea maid sáddejuvvon Norgga ILO-lávdegoddái ja Sámiráđđái diehtun, ja lea dahkkojuvvon olámuddui Sámedikki neahttasiidduin.
Sametingets CERD-rapportering Norge skal høres under den 97. sesjonen i Genève 5. og 6. desember 2018.
Sámedikki CERD-raporteren Norga galgá gulaskuddot 97. sešuvnnas Genèvas juovlamánu 5. ja 6. b. 2018.
Sametinget kommer til å observere under sesjonen.
Sámediggi galgá leat dárkojeaddjin sešuvnna áiggi.
Sametinget har utarbeidet en alternativ rapport til Norges rapportering som 5. november ble oversendt FNs komité for eliminering av rasediskriminering (CERD).
Sámediggi lea ráhkadan molssaektosaš raportta Norgga raporteremii mii sáddejuvvui skábmamánu 5.b. ON nállevealaheami jávkadeami lávdegoddái (CERD).
Alle former for diskriminering mot samer er berørt i rapporten, blant annet blir temaet vold mot og blant samer løftet.
Buotlágan vealaheapmi sápmelaččaid vuostá lea gieđahallojuvvon raporttas, earret eará gieđahallojuvvo dakkár fáddá go veahkaváldi sápmelaččaid vuostá ja gaskkas.
Urfolks rettigheter Mål for innsatsområdet: FNs erklæring om urfolks rettigheter er implementert i lovverk og praktisk politikk.
Áŋgiruššansuorggi mihttomearri: ON álgoálbmotvuoigatvuođajulggaštus lea heivehuvvon láhkadahkosiin ja geavatlaš politihkas.
116 L (2017-2018) Endringer av sameloven (konsultasjoner mv.) Regjeringen la 14. september fram forslaget til nytt kapittel i sameloven om konsultasjoner.
Prop. 116 L (2017-2018) Sámelága rievdadusat (konsultašuvnnat jna.) Ráđđehus bijai ovdan čakčamánu 14. b. evttohusa ođđa kapihttalin sámeláhkii konsultašuvnnaid birra.
Proposisjonen er til behandling i Stortingets Kommunal- og forvaltningskomité, som avholdt en høring om forslaget 25. oktober. Sametingsrådet har orientert komiteen og representanter fra partiene på Stortinget om forslaget og viktigheten av at det blir vedtatt.
Proposišuvnna lea Stuorradikki Gielda- ja hálddašanlávdegoddi meannudeamen, ja gulaskuddan evttohusa birra dollojuvvui golggotmánu 25. b. Sámediggeráđđi lea čuvgen Stuorradikki lávdegoddái ja bellodatáirasiidda evttohusa birra ja man deaŧalaš dat lea ahte evttohus mearriduvvo.
På høringen i Stortingskomiteen deltok sametingspresidenten, Ronny Wilhelmsen, gruppeleder for AP på Sametinget og Nancy Porsanger Anti, fungerende gruppeleder for SP på Sametinget.
Stuorradiggelávdegotti gulaskuddamii serve sámediggepresideanta, Ronny Wilhelmsen, BB joavkojođiheaddji Sámedikkis ja Nancy Porsanger Anti, GB doaibmi joavkojođiheaddji Sámedikkis.
Sametinget har også skriftlig orientert kommunal- og forvaltningskomiteens medlemmer om forståelsen av lovforslaget særlig knyttet til spørsmål om lovprosessen, kommunenes konsultasjonsplikt og adgangen for unntak fra innsyn etter offentlighetsloven.
Sámediggi lea maiddái čálalaččat čilgen gielda- ja hálddašanlávdegotti lahtuide láhkaevttohusa áddema birra erenoamážit gažaldagaid ektui láhkaproseassa birra, gielddaid konsultašuvdnageatnegasvuođa birra ja vejolašvuođa birra spiehkastit dokumeantageahčadanlobis almmolašvuođalága vuođul.
Sametingsrådet forventer at kommunal- og forvaltningskomiteen på Stortinget avgir innstilling om vedtak av lovforslaget seinest på nyåret 2019.
Sámediggeráđđi vuordá ahte Stuorradikki gielda- ja hálddašanlávdegoddi ovddida láhkaevttohusmearrádusa maŋimusat ođđajagis 2019.
Utredning om innføring av fjellova i Troms og Nordland Sametingspresidenten har 5. november sendt brev til kommunal- og moderniseringsministeren med kopi til landbruks- og matministeren og justis-, beredskaps og integreringsministeren med ønske om tilbakemelding på hvordan regjeringen vil sikre konsultasjonsplikten med Sametinget i utredningen om innføring av fjellova i Troms og Nordland.
Čielggadus várrelága ásaheami birra Romssa ja Nordlándda várás Sámediggepresideanta sáddii skábmamánu 5. b. reivve gielda- ja ođasmahttinministarii máŋgosiin eanadoallo- ja biebmoministarii ja justiisa-, gearggusvuođa- ja sisafárrejeddjiidministarii sávaldagain ahte oažžut vástádusa das mo ráđđehus áigu sihkkarastit konsultašuvdnageatnegasvuođa Sámedikkiin dan čielggadusas ahte ásahit várrelága Romssa ja Nordlándda várás.
Bakgrunnen for henvendelsen er at landbruks- og matministeren i skriftlig svar til spørsmål fra stortingsrepresentant Andreassen (Sp) datert 24. oktober 2018 sier at regjeringen har iverksatt et prioritert arbeid med å utrede spørsmålet ved at det er nedsatt en arbeidsgruppe bestående av Landbruks- og matdepartementet og andre departement.
Oktavuođaváldima duogáš lea ahte eanadoallo- ja biebmoministtar čálalaš vástádusas golggotmánu 24. b. 2018 beaiváduvvon gažaldahkii stuorradiggeáirasis Andreassen (GB) dadjá ahte ráđđehus lea álggahan vuoruhuvvon barggu gažaldaga čielggademiin dainna lágiin ahte lea nammaduvvon bargojoavku mas Eanadoallo- ja biebmodepartemeanta ja eará departemeanttat leat mielde.
Sametinget er ikke invitert til deltakelsen i dette stadiet av arbeidet og er heller ikke blitt informert om det.
Sámediggi ii leat bovdejuvvon oassálastit bargui dán muttus ii ge leat dieđihuvvon dan birra.
Sametingsrådet ser det som avgjørende at vurderingen av fjellovens bestemmelser for Troms og Nordland inngår i oppfølgingen av Samerettsutvalget og ikke motsatt.
Sámediggeráđi mielas lea mearrideaddjin ahte várrelága mearrádusat Romssa ja Nordlándda várás leat mielde Sámi vuoigatvuođalávdegotti čuovvuleamis ii ge nuppe láhkai.
Sannhets- og forsoningsprosess – prosjekt
Duohtavuođa- ja seanadanproseassa – prošeakta
Sametingspresidenten deltok på Samisk museumslags seminar 9. oktober om museenes rolle og bidrag i arbeidet med Sannhetskommisjonen.
Sámediggepresideanta oassálasttii Sámi museasearvvi seminárii golggotmánu 9. b. museaid rolla birra ja sin buvttu birra Duohtavuođakommišuvnna bargui.
Presidenten fortalte om Sametingets arbeid og forventninger til Sannhetskommisjonen.
Presideanta muitalii Sámedikki barggu birra ja Sámedikki vuordámušaid birra Duohtavuođakommišuvdnii.
Likestilling Mål for innsatsområdet: Et likestilt samisk samfunn med like rettigheter og muligheter for alle.
Áŋgiruššansuorggi mihttomearri: Dásseárvosaš sámi servodat ovttalágan vuoigatvuođaiguin ja vejolašvuođaiguin buohkaide.
Queering Indigeneity. Sametinget deltok og holdt innlegg på workshopen Queering Indigeneity: Indigenous Queer Intersections in the Arctic i Oulu 6. september. Innlegget fokuserte på muligheter og utfordringer knyttet til politikkutvikling på dette området.
Queering Indigeneity. Sámediggi oassálasttii sáhkavuoruin bargobádjái Queering Indigeneity: Indigenous Queer Intersections in the Arctic Oulus čakčamánu 6. b. Sáhkavuorru deattuhii vejolašvuođaid ja hástalusaid dán suorggi politihkkaovddideami oktavuođas.
Kriminalomsorg Sametingsrådet deltok og holdt innlegg på Krimonalomsorg, region nords konferanse om straffgjennomføring for samiske innsatte og domfelte i Trondheim 2. og 3. oktober. Innlegget fokuserte på samiske barns rettigheter til samvær med innsatte og domfelte foreldre samt utfordringer for samiske innsatte og domfelte med tilknytning til reindrifta.
Sámediggeráđđi oassálasttii sáhkavuoruin Rihkusfuolahusa davvi regiovnna konferánsii sámi giddagasas čohkkámin ja dubmejuvvon olbmuid ráŋggáštusčađaheami birra Tråantes golggotmánu 2. ja 3. b. Sáhkavuorru deattuhii sámi mánáid vuoigatvuođaid beassat ovttastallat giddagasas čohkkámin ja dubmejuvvon váhnemiiguin ja hástalusaid mat daid sámi giddagasas čohkkámin ja dubmejuvvon boazodolliin leat.
Regionalt og lokalt samarbeid. Mål for innsatsområdet: Et aktivt og målrettet samarbeid med regionale og lokale myndigheter for å styrke og utvikle samisk kultur, språk og samfunnsliv.
Regionála ja báikkálaš ovttasbargu. Áŋgiruššansuorggi mihttomearri: Árjjalaš ja ulbmildiđolaš ovttasbargu regionála ja báikkálaš eiseválddiiguin nannen ja ovddidan dihtii sámi kultuvrra, giela ja servodateallima.
Samarbeidsavtale med Trøndelag Prosessen med å få på plass en samarbeidsavtale mellom Sametinget og det nye Trøndelag fylkeskommune ble formelt igangsatt i form av et møte i Tråante 1. desember 2017.
Ovttasbargošiehtadus Trøndelágain Proseassa oažžut sadjái ovttasbargošiehtadusa gaskal Sámedikki ja ođđa Trøndelága fylkkasuohkana álggahuvvui formálalaččat čoahkkimiin Tråantes juovlamánu 1. b. 2017.
Det har vært gjennomført to fellesmøter mellom partene.
Áššebealit leat doallan guokte oktasaščoahkkima.
Sametinget og Trøndelag fylkeskommune er i sluttfasen med å få på plass en samarbeidsavtale, der partene er enige om å inngå en avtale for perioden 2019-2022.
Sámediggi ja Trøndelága fylkkasuohkan leat dál loahppamuttus oažžumin sadjái ovttasbargošiehtadusa, mas áššebealit leat soahpan dahkat šiehtadusa áigodahkii 2019 – 2022.
Avtalen skal etter planen underskrives av begge parter i forbindelse med Trøndelag fylkestings samling i Trondheim 13. desember 2018.
Áigumuš lea vuolláičállit šiehtadusa Trøndelága fylkkadikki čoahkkima oktavuođas Tråantes juovlamánu 13. b. 2018.
Sametingsrådet vil legge frem avtalen for Sametingets plenum ved årlig gjennomgang av samarbeidsavtaler i 2019.
Sámediggeráđđi ovddida šiehtadusa Sámedikki dievasčoahkkimii 2019:s go ovttasbargošiehtadusaid jahkásaš guorahallama oktavuođas.
Samarbeidsavtaler med kommuner og fylkeskommuner i forvaltningsområdet Hittil har de fleste kommunene underskrevet midlertidige samarbeidsavtaler med Sametinget.
Ovttasbargošiehtadusat hálddašanguovllu gielddaiguin ja fylkkagielddaiguin Dán rádjai leat eanaš gielddat vuolláičállán ovttasbargošiehtadusaid Sámedikkiin.
Sametinget har hatt et møte med Røyrvik kommune om samarbeidsavtalen, der avtalen skal være klar for underskriving før årsskiftet.
Sámedikkis lei čoahkkin Raarvihken tjïeltein ovttasbargošiehtadusa birra, ja šiehtadus galgá leat gárvvis vuolláičállimii ovdal ođđajagi.
De midlertidige samarbeidsavtalene skal være gjeldende inntil de nye kommunekategoriene og finansieringsmodellen er på plass.
Gaskaboddasaš ovttasbargošiehtadusat galget leat fámus dassážiigo ođđa suohkankategoriijat ja ruhtadanmodeallat leat sajis.
Deretter vil nye avtaler bli utformet på bakgrunn av kategorivilkår og finansieringsmodell.
Dasto hábmejuvvojit ođđa šiehtadusat kategoriijaeavttuid ja ruhtadanmodeallaid vuođul.
Samarbeidsavtalen mellom Sametinget og Finnmark fylkeskommune er undertegnet.
Sámedikki ja Finnmárkku fylkkagieldda gaskasaš ovttasbargošiehtadus lea vuolláičállojuvvon.
Sametingspresidenten og fylkesordføreren underskrev avtalen som skal være gjeldende i perioden 2018-2020.
Sámediggepresideanta ja fylkkasátnejođiheaddji vuolláičáliiga šiehtadusa mii galgá leat fámus áigodaga 2018-2020.
Samarbeidsavtalene mellom Trøndelag fylkeskommune og Sametinget, og Nordland fylkeskommune og Sametinget, skal opp til politisk behandling i begge instanser.
Ovttasbargošiehtadusat gaskal Trøndelága fylkkasuohkana ja Sámedikki ja Nordlándda fylkkasuohkana ja Sámedikki galget meannuduvvot politihkalaččat goappašiid instánssain.
Etter politisk behandling skal samarbeidsavtalene undertegnes.
Maŋŋá politihkalaš meannudeami galget ovttasbargošiehtadusat vuolláičállojuvvot.
Samarbeid med KS Sametinget og KS utformer nå en samarbeidsavtale.
Ovttasbargu KS:in Sámediggi ja KS leat dál hábmemin ovttasbargošiehtadusa.
Samarbeidsavtalen skal sikre et formelt og systematisk samarbeid i saker der Sametinget og KS har felles interesser.
Ovttasbargošiehtadus galgá sihkkarastit formálalaš ja systemáhtalaš ovttasbarggu dain áššiin main Sámedikkis ja KS:s leat oktasaš beroštusat.
Sametinget og KS er også i gang med utarbeidelse av effektiviseringsnettverk for kommuner.
Sámediggi ja KS leat maid ráhkadeamen beavttálmahttinfierpmádaga gielddaid várás.
Samarbeidsavtale med Statskog SF Sametingsrådet har i møte med ledelsen i Statskog SF 9. oktober i Alta blitt enig om å få på plass en ny operativ samarbeidsavtale.
Ovttasbargošiehtadus Statskog SF:in Sámediggeráđđi lea čoahkkimis Statskog SF jođihangottiin Álttás golggotmánu 9. b. soahpan oažžut sadjái ođđa doaibmi ovttasbargošiehtadusa.
Den gamle avtalen utløp i januar 2018.
Boares šiehtadus fámohuvai ođđajagimánus 2018.
Partene skal særskilt se på muligheter til å samhandle om tiltak, som gir lokal forankring og oppslutning.
Áššebealit galget erenoamážit árvvoštallat vejolašvuođaid bargat ovttas dakkár doaibmabijuiguin mat addet báikkálaš čatnaseami ja doarjaga.
Det tas sikte på å ha en aktiv prosess om avtalen slik at en politisk undertegning av en ny samarbeidsavtale kan skje raskt.
Áigumuš lea čađahit árjjalaš proseassa šiehtadusa oktavuođas vai ođđa ovttasbargošiehtadus sáhttá johtilit vuolláičállojuvvo politihkalaččat.
I tillegg til dette drøftet partene enkeltsaker som: rettighetssituasjonen i Nord-Troms, revidering av konsesjonsvilkårene for Guolasjohka kraftverk i Kåfjord, Elkem og Nasafjell kvartsforekomst i Rana kommune, forslag om fjellov i Nordland og Troms, og NOU 2018:11 Ny fjellov, status i arronderingssalget samt mandatet til sannhets- og forsoningskommisjonen.
Dasa lassin ságaškušše áššebealit dakkár eaŋkiláššiid go: vuoigatvuođadili Davvi-Romssas, Guolasjoga fápmorusttega konsešuvdnaeavttuid ođasmahttin Gáivuonas, Elkem ja Nasafjell kvárcagávdnoštupmi Roavada suohkanis, várreláhkaevttohus Nordlándda ja Romssa várás, ja NOU 2018:11 Ođđa várreláhka, arronderenvuovdima stáhtus ja duohtavuođa- ja seanadankommišuvnna mandáhta.
11 Politisk nivå. Samisk parlamentarisk råd (SPR) Grenseoverskridende samarbeid angående felles strategi i rovdyrpolitikken Samisk parlamentarisk råd (SPR) vedtok 15. mai 2018 følgende: «att uppdra till styrelsen att anordna ett miniseminarium, där de ansvariga för rovdjurspolitiken i de olika sametingen inbjuds för att påbörja ett samarbete med gränsöverskridande rovdjurspolitik».
Politihkalaš dássi. Rádjarasttideaddji ovttasbargu oktasaš boraspirepolitihka strategiijain Sámi parlamentáralaš ráđđi (SPR) mearridii miessemánu 15. b. 2018 bivdit stivrra lágidit semináraža masa sii geain lea ovddasvástádus boraspirepolitihkas iešguđet sámedikkiin bovdejuvvojit álggahit ovttasbarggu rádjarasttideaddji boraspirepolitihkain.
Det er etablert en arbeidsgruppe med medlemmer fra alle tre sameting.
Bargojoavku lea ásahuvvon mas leat lahtut buot golmma sámedikkis.
Berit M.P. Eira representerer Sametinget i Norge i arbeidsgruppen.
Berit M. P. Eira ovddasta Norgga bealde Sámedikki.
Hun er oppnevnt av Sametingsrådet.
Su lea Sámediggeráđđi nammadan.
Marita Stinnerbom, som også er leder for arbeidsgruppen, representerer Sametinget i Sverige i arbeidsgruppen og Heikki Paltto representerer Sametinget i Finland i arbeidsgruppen.
Marita Stinnerbom, gii maid lea bargojoavkku jođiheaddji, ovddasta Ruoŧa bealde Sámedikki ja Heikki Paltto ovddasta Suoma bealde Sámedikki bargojoavkkus.
Oppstartsseminar ble avholdt i Inari 20. september 2018 med følgende tema: Ersättningssystemen i Finland, Norge och Sverige, inventering av rovdjur, Toleransnivåer är infört i Sverige, finns behov på norsk och finsk sida ?
Álggahanseminára lágiduvvui Anáris čakčamánu 20. b. 2018 čuovvovaš fáttáiguin: buhtadusvuogádat Suomas, Norggas ja Ruoŧas, boraspiriid goziheapmi, gierdandássi lea mearriduvvon Ruoŧas, lea go dárbu Norgga ja Suoma bealde?
Arbeidsgruppen skal senest ved årsskiftet 2018-2019 legge frem en utredning for styret i SPR som så sender saken til plenum i SPR for behandling høsten 2019.
Bargojoavku galgá maŋimusat 2018-2019 jahkemolsumis bidjat ovdan čilgehusa SPR stivrii mii de sádde ášši SPR dievasčoahkkimii meannudeapmái 2019 čavčča.
Samisk parlamentarisk råds virksomhet finansieres over sametingenes eget budsjett.
Sámi parlamentáralaš ráđi doaibma ruhtaduvvo sámedikkiid iežaset bušeahta bokte.
Samordning av sametingsvalgene i Finland, Norge og Sverige SPR vedtok 15. mai 2018 at det skal igangsettes en utredning om samordning av sametingsvalgene i Finland, Norge og Sverige, og at det skal avholdes et seminar om emnet i løpet av høsten 2018.
Sámediggeválggaid bálddalastin Suomas, Norggas ja Ruoŧas SPR mearridii miessemánu 15. b. 2018 ahte galgá álggahuvvot čielggadeapmi sámediggeválggaid bálddalastima birra Suomas, Norggas ja Ruoŧas, ja ahte galgá lágiduvvot seminára fáttá birra 2018 čavčča.
En arbeidsgruppe med representanter fra alle tre sameting er oppnevnt.
Bargojoavku lea nammaduvvon mas buot golmma sámedikkis leat ovddasteaddjit.
Per Mikael Utsi, som også er leder for arbeidsgruppen, representerer Sametinget i Sverige i arbeidsgruppen.
Per Mikael Utsi, gii maid lea bargojoavkku jođiheaddji, ovddasta Ruoŧa bealde Sámedikki bargojoavkkus.
Han er også valnämndens ordförande i Sametinget i Sverige.
Son lea maid válgalávdegotti sátnejođiheaddji Ruoŧa bealde Sámedikkis.
Piera H. Muotka representerer Sametinget i Norge i arbeidsgruppen og er oppnevnt av sametingsrådet.
Piera H. Muotka ovddasta Norgga bealde Sámedikki bargojoavkkus ja su lea sámediggeráđđi nammadan.
Antti Aikio representerer Sametinget i Finland.
Antti Aikio ovddasta Suoma bealde Sámedikki.
Oppstartsseminar for arbeidsgruppen ble avholdt i Inari 20. september. Tema for konferansen var sametingenes valgsystem.
Bargojoavkku álggahanseminára lágiduvvui Anáris čakčamánu 20. b. Konferánssa fáddán lei sámedikkiid válgavuogádat.
Representanter for sametingene informerte om valgsystemet.
Sámedikkiid ovddasteaddjit muitaledje válgavuogádaga birra.
Det var enighet om at arbeidsgruppens mandat er å se på hvilke utfordringer og fordeler det er ved samordning av sametingsvalgene i de tre landene.
Das sohppojuvvui ahte bargojoavkku mandáhta galgá leat geahčadit guđe hástalusat ja ovddut leat dan golmma riikka sámediggeválggaid bálddalastimis.
Arbeidsgruppen skal senest ved årskiftet legge frem en utredning for SPR-styret.
Bargojoavku galgá maŋimusat jahkemolsumis bidjat ovdan čielggadusa SPR-stivrii.
Identifisere konkrete grensehindringer i samiske områder SPR vedtok også 15. mai å igangsette arbeidet med å identifisere konkrete grensehindringer i samiske områder, med mål om å fjerne og bekjempe grensehindringer som bremser for samarbeid i samiske områder.
Identifiseret konkrehta rádjahehttehusaid sámi guovlluin SPR mearridii miessemánu 15. b. identifiseregoahtit konkrehta rádjahehttehusaid sámi guovlluin, dainna áigumušain ahte jávkadit ja vuosttaldit daid rádjahehttehusaid mat hehttejit ovttasbarggu sámi guovlluin.
Det oppnevnes en arbeidsgruppe med medlemmer fra alle tre sameting.
Bargojoavku nammaduvvo lahtuiguin buot golmma sámedikkis.
Runar Sammol Myrnes Balto, oppnevnt av sametingsrådet, representerer sametinget i Norge i arbeidsgruppen.
Runar Sammol Myrnes Balto, gean sámediggeráđđi lea nammadan, ovddasta Norgga bealde Sámedikki bargojoavkkus.
Han er også leder for gruppen.
Son lea maiddái joavkku jođiheaddji.
Sametingets ungdomspolitiske utvalg (SUPU) SUPU har i perioden hatt stor møtevirksomhet, og har deltatt på innspillsmøte med det nye barneombudet, hvor utvalget gav innspill til Barneombudet om hva det bør være opptatt av i den kommende seksårsperioden.
Sámedikki nuoraidpolitihkalaš lávdegoddi (SáNuL) SáNuL lea áigodagas doallan ollu čoahkkimiid, ja oassálastán árvalusčoahkkimii ođđa mánáidáittardeddjiin, mas sii geigejedje árvalusa Mánáidáittardeaddjái dan birra mas dat berrešii beroštit boahtte guđa jagis.
SUPU har også deltatt på møte med, og holdt et kort innlegg under Ung i Dag –utvalget sitt innspills- og lyttemøte om hvilke likestillingsutfordringer barn og unge møter på viktige arenaer i dag.
SáNuL lea maid oassálastán čoahkkimii Ung i Dag-lávdegotti árvalus- ja guldalančoahkkimii ja doallan oanehis sáhkavuoru dan birra guđe ovttaárvosaš hástalusat mánáin ja nuorain leat dál deaŧalaš arenain.
SUPU er representert i Rådgivende utvalg for samiske saker i Trøndelag, og har deltatt på møte i utvalget.
SáNuL lea ovddastuvvon Ráđđeaddi lávdegottis sámi áššiid várás Trøndelágas, ja lea oassálastán lávdegotti čoahkkimii.
SUPU er videre med i styringsgruppen for prosjektet Unge samers psykiske helse, og har deltatt på møte i styringsgruppa.
Viidáseappot lea SáNuL mielde nuorra sápmelaččaid psyhkalaš dearvvašvuođa prošeavtta stivrenjoavkkus, ja lea oassálastán stivrenjoavkku čoahkkimii.
Sametingets eldreråd Sametingets eldreråd har deltatt i høring på Stortinget i helse og omsorgskomiteen om kvalitetsreformen for eldre «Leve hele livet».
Sámedikki vuorrasiidráđđi lea oassálastán Stuorradikki Dearvvašvuođa- ja fuolahuslávdegotti gulaskuddamii kvalitehtaođastusa birra vuorrasiid várás «Leve hele livet».
I sitt innlegg tok de opp samiske eldres situasjon i Norge, kulturell forståelse og kunnskap, språk, samisk mat, fysisk aktivitet, besøkstjeneste i hjemmene, og samisk representasjon i kommunale og fylkeskommunale eldreråd.
Sáhkavuorusteaset sii válde ovdan sámi vuorrasiid dili Norggas, kultuvrralaš áddejumi ja máhtu, giela, sámi borramuša, rumašlaš lihkadeami, galledanbálvalusa ruovttuin, ja sámi ovddastusa gielddaid ja fylkkagielddaid vuorrasiidráđiin.
Sametingets eldreråd har deltatt på Eldredagen i Karasjok med informasjon om Sametingets eldreråds mandat og arbeid.
Sámedikki vuorrasiidráđđi oassálasttii Vuorrasiidbeivviide Kárášjogas gos muitaledje Sámedikki vuorrasiidráđi mandáhta ja barggu birra.
Sametingets eldreråd har deltatt i konferanse i Østersund i Sverige om demens og urfolk.
Sámedikki vuorrasiidráđđi lea oassálastán konferánsii Staares Ruoŧas demeanssa ja álgoálbmogiid birra.
Sametingets eldreråd hadde innlegg om eldre og demente i det politiske arbeidet og hvilke saker Sametingets eldreråd og sametingsrådet har behandlet og er opptatt av, blant annet mulighet til medvirkning på alle plan i saker som angår samiske eldre, og at helsetjenester til samiske eldre skal ta utgangspunkt i samisk språk og kultur.
Sámedikki vuorrasiidráđis lei sáhkavuorru vuorrasiid ja dementa olbmuid birra politihkalaš barggus ja guđe áššiid Sámedikki vuorrasiidráđđi ja Sámediggeráđđi leat meannudan ja atnet deaŧalažžan, earret eará vejolašvuođa váikkuhit buot dásiin dain áššiin mat gusket sámi vuorrasiidda, ja ahte dearvvašvuođabálvalusat sámi vuorrasiidda galget vuođđuduvvot sámi gillii ja kultuvrii.
Kompetansetjenesten Aldring og helse har laget informasjonsfilm om demens, Åpenhet om demens.
Gelbbolašvuođabálvalus Aldring og helse (boarásmuvvan ja dearvvašvuohta) lea ráhkadan filmma demeanssa birra.
Nordsamisk versjon av filmen, Rabasvuohta demeanssa birra ble lansert i september i Kautokeino.
Filmma davvisámegiela veršuvdna, Rabasvuohta demeanssa birra, almmuhuvvui čakčamánus Guovdageainnus.
Sametingets eldreråd deltok på lanseringen.
Sámedikki vuorrasiidráđđi oassálasttii almmuheapmái.
Filmen er på kompetansetjenestens hjemmeside.
Filbma lea biddjojuvvon gealbobálvalusa ruovttusiidui.
Lulesamisk versjon er under utarbeidelse nå.
Julevsámi veršuvdna lea ráhkaduvvomin dál.
I etterkant av filmlanseringen deltok Sametingets eldreråd på møte med Aldring og helse, om planlegging av videre prosjekter for samiske brukere ble diskutert.
Filbmaalmmuheami maŋŋá oassálasttii Sámedikki vuorrasiidráđđi gealbobálvalusa Boarásmuvvan ja dearvvašvuohta čoahkkimii, mas viidásat prošeavttaid plánen sámi geavaheddjiid várás digaštallojuvvui.
Sametingets eldreråd har gitt innspill til Helse Nords Plan for helsetjenester for eldre – samhandling mellom Helse Nord og kommunehelsetjenesten i Nord Norge.
Sámedikki vuorrasiidráđđi lea addán árvalusa Davvi Dearvvašvuođa plánii dearvvašvuođabálvalusaid birra vuorrasiidda – ovttasdoaibmama birra gaskal Davvi Dearvvašvuođa ja Davvi-Norgga gielddadearvvašvuođabálvalusa.
Eldrerådet sier i uttalelsen at samer bor i kommuner over hele Nord-Norge, og kommunehelsetjenesten må kjenne til samiske eldres ulike situasjoner i kommunene.
Vuorrasiidráđđi dadjá cealkámušas ahte sápmelaččat ásset gielddain miehtá Davvi-Norgga, ja gielddadearvvašvuođabálvalus ferte dovdat sámi vuorrasiid iešguđet diliid gielddain.
I noen kommuner er samisk språk og kultur levende, mens i andre kommuner er det samiske et ikke-tema.
Muhtun gielddain lea sámi giella ja kultuvra eallimin, ja eará gielddain fas ii leat oppa sáhka ge sámevuođas.
Behov for å kommunisere på samisk med helsepersonell, tolketjeneste, fjernkonsultasjon er viktig, i tillegg til at en samisktalende lege bør være ansatt i Helse Nord med dette som arbeidsfelt.
Beassat gulahallat sámegillii dearvvašvuođabargiiguin, dulkonbálvalus, gáidduskonsultašuvdna jna. lea deaŧalaš, dasa lassin ahte sámegielat doavttir berre leat virgáduvvon Davvi Dearvvašvuhtii ja bargat dáid áššiiguin.
12 Kunngjøring av nye saker Forslag 1 - Samiskspråklige forskningsinstitusjoner, representant Anders Somby jr., Flyttsamelista Ved innkjøp og andre anskaffelser er Sametinget pliktig til å følge regelverket for offentlige anskaffelser.
12 Ođđa áššiid dieđiheapmi Evttohus 1 - Sámegielat dutkanásahusat, áirras Anders Somby jr., Johttisápmelaččaid listu Oastimiid ja eará háhkamiid oktavuođas lea Sámediggi geatnegahttojuvvon čuovvut almmolaš háhkamiid njuolggadusaid.
På bakgrunn av dette har Sametinget inngått kontrakter med flere leverandører, deriblant leverandører som tilbyr elementer av forskning i sin virksomhet.
Danne lea Sámediggi dahkan šiehtadusaid ollu lágideddjiiguin, earet eará lágideddjiiguin mat fállet osiid dutkamis iežaset doaimmas.
Ved inngåelse av kontrakter i slike anbudskonkurranser, er ofte kjennskap til samisk språk og kultur et av tildelingskriteriene.
Go šiehtadusat dahkkojuvvojit dakkár fálaldatgilvvohallamis, de lea dávjá máhttu sámi giela ja kultuvrra birra okta juolludaneavttuin.
Sametinget har også samarbeid i forskjellige saker med Samisk høgskole.
Sámedikkis lea maid ovttasbargu Sámi allaskuvllain iešguđet áššiin.
Utfordringen er at det ikke finnes andre samiske forskningsinstitusjoner enn Samisk høgskole.
Hástalussan lea ahte eai leat eará sámi dutkanásahusat go Sámi allaskuvla.
Når det skal forskes på samiske forhold så kan Sametinget forutsette at forskningsinstitusjonen har kompetanse om samiske forhold og tradisjonell kunnskap, eller at de skaffer seg slik kompetanse.
Go dutkojuvvo sámi diliid birra, de sáhttá Sámediggi bidjat eaktun ahte dutkanásahusain galgá leat gelbbolašvuohta sámi diliid ja árbedieđu birra, dahje ahte sii háhket dakkár gelbbolašvuođa.
Sametinget ser det som viktig å inkludere tradisjonell kunnskap i forskning og kunnskapsgrunnlag generelt.
Sámedikki mielas lea deaŧalaš oažžut mielde árbedieđu dutkamii ja máhttovuđđui oppalaččat.
Sametingsrådet er blant annet nå i gang med et arbeid sammen med Miljødirektoratet og Norske Reindriftsamers Landsforbund (NRL), som går ut på å implementere erfaringsbasert kunnskap fra reindriftsnæringen inn i kunnskapsgrunnlaget for rovvilt.
Sámediggeráđđi lea dál earret eará bargamin ovttas Birasdirektoráhtain ja Norgga Boazosápmelaččaid Riikkaservviin (NBR), mas lea sáhka doibmiibidjamis vásáhusvuđot máhtu boazodoalus máhttovuđđui boraspireáššiin.
Dette arbeidet er tenkt å implementere erfaringsbasert kunnskap på flere områder, blant annet kongeørnprosjektet som skal igangsettes i Troms.
Áigumuš lea doibmiibidjat vásáhusvuđot máhtu ollu surggiide, earret eará goaskinprošektii mii galgá álggahuvvot Romssa fylkkas.
I forbindelse med dette arbeidet samarbeider Sametinget med Samisk høgskole.
Dan barggu oktavuođas bargá Sámediggi ovttas Sámi allaskuvllain.
Et planlagt seminar om tradisjonell samisk kunnskap om reindrift og rovvilt som skal avholdes til neste år, vil blant annet hente forelesere fra Samisk høgskole.
Plánejuvvon seminára dan árbedieđu birra mii guoská boazodollui ja boraspiriide, galgá lágiduvvot boahttejagi, ja logaldalliid viežžat earret eará Sámi allaskuvllas.
Forskere tilknyttet Samisk høgskole har også skrevet en rapport om temaet på oppdrag av Sametinget.
Dutkit main lea čatnaseapmi Sámi allaskuvlii, leat maid čállán raportta fáttá birra Sámedikki ovddas.
Forslag 2 – Gjengrodd landskap, representant Anders Somby jr., Flyttsamelista Sametingsrådet er enig med forslagstiller om det i enkelte områder er utfordringer med gjengroing, både av kulturlandskap og beiteområder.
Evttohus 2 – Vuovdiluvvan eatnamat, áirras Anders Somby jr., Johttisápmelaččaid listu Sámediggeráđđi lea ovttaoaivilis evttoheddjiin das ahte muhtun guovlluin leat hástalusat vuovdiluvvama oktavuođa, sihke kultureanadagain ja guohtunguovlluin.
Samtidig må vi ikke glemme at det i andre deler at det tradisjonelle samiske området er andre utfordringer.
Seammás eat galgga vajálduhttit ahte árbevirolaš sámi guovlluid eará sajiin leat eará hástalusat.
Noen skogsområder er sterkt angrepet av løvmark, med den følge at løvskogen er i ferd med å dø ut.
Muhtun vuovdeguovlluid lea lastamáhtu fallehan garrasit, mii lea mielddisbuktán ahte lastavuovdi lea jápmimin.
I andre deler kan selve skogsdrifta være utfordrende.
Eará sajiin sáhttá ieš vuovdedoallu leat hástaleaddjin.
Sametingsrådet mener at det er ulike tiltak som må igangsettes avhengig av hvilke utfordringer man står overfor i skogsforvaltningen. Sametinget har forventninger om at skogsforvaltningene i den enkelte områdene, enten det er FeFo, Statskog, private grunneiere eller sammenslutninger, er sitt ansvar bevisst og forvalter skogen på en god og bærekraftig måte.
Sámediggeráđđi oaivvilda ahte leat iešguđetlágan doaibmabijut maid feret álggahit dan vuođul guđe hástalusat iešguđet guovllus leat, leš dal FeFo, Statskog, priváhta eanaeaiggádat dahje ovttastumit mat váldet iežaset ovddasvástádusa duođas ja hálddašit vuovddi buori ja ceavzilis vuogi mielde.
Når det konkret gjelder FeFos saksbehandlingsgebyr for søknad om vedteig, er dette en sak for FeFos styre.
Go konkrehta guoská FeFo áššemeannudandivadii muorračuohpahaga ohcama oktavuođas, de dat ášši gullá FeFo stivrii.
Problemstillingen vil derfor bli meddelt til FeFo ved anledning.
Danne dieđihuvvo váttisvuohta FeFo:i go boahtá vejolašvuohta.
Det samme gjelder urfordringene knyttet til å få tilleggsteig i de skogsområdene som FeFo forvalter.
Seammá guoská hástalusaid dan oktavuođas ahte oažžut lassi muorračuohpahaga dain vuovdeguovlluin maid FeFo hálddaša.
Forslag 3 - Sametinget burde stadfestes i Norges grunnlov, representant Piera Heaika Muotka, Norske Samers Riksforbund Sametinget vedtok i Sak SP 037/15 å be Stortingets representanter om å fremme forslag om endret ordlyd i Grunnlovens § 108 til at: «Det påligger statens myndigheter å legge forholdene til rette for at det samiske folk, som landets urfolk, kan sikre og utvikle sitt språk, kultur og samfunnsliv».
Evttohus 3 - Sámediggi galggašii nannejuvvot Norgga vuođđoláhkii, áirras Piera Heaika Muotka, Norgga Sámiid Riikkasearvi Sámediggi mearridii Áššis SP 037/15 bivdit Stuorradikki áirasiid ovddidit evttohusa rievdadit Vuođđolága § 108 sánádaga dasa ahte: «Lea stáhta eiseválddiid geatnegasvuohta láhčit diliid nu ahte sámi álbmotjoavku, riikka álgoálbmogin, sáhttá seailluhit ja ovddidit iežas giela, kultuvrra ja servodateallima
Forslaget er nå fremmet i Stortinget og Kontroll- og konstitusjonskomiteen har invitert seg til møte med Sametinget i Karasjok 3. og 4. januar 2019 for å drøfte forslaget med sikte på behandling våren 2019.
Evttohus lea dál ovddiduvvon Stuorradiggái ja Bearráigeahččan- ja vuođđudanlávdegoddi lea bovden iežas čoahkkimii Sámedikkiin Kárášjogas ođđajagimánu 3. ja 4. b. 2019 ságaškuššat evttohusa dainna áigumušain ahte dan meannudit 2019 giđa.
Et Grunnlovsforslag må fremmes i et valgt Storting og behandles og vedtas med 2/3 flertall i neste valgte Storting.
Vuođđoláhkaevttohus galgá ovddiduvvo válljejuvvon Stuorradikkis ja meannuduvvo ja mearriduvvo 2/3 eanetloguin čuovvovaš válljejuvvon Stuorradikkis.
Nye grunnlovsforslag kan derfor ikke behandles i inneværende stortingsperiode.
Danne eai sáhte ođđa vuođđoláhkaevttohusat meannuduvvot dán stuorradiggeáigodagas.
Sametingsrådet er enig i at en grunnlovfesting av Sametinget som representativt organ for samene, slik lokale folkevalgte organ er det for lokale anliggender, vil anskueliggjøre Sametingets grunnleggende del av det demokratiske styresettet.
Sámediggeráđđi lea ovttaoaivilis das ahte vuođđoláhkii mearridit Sámedikki sápmelaččaid ovddasteaddji orgána, nu mo báikkálaš álbmotválljen orgánat doibmet iežaset báikkálaš áššiid oktavuođas, oainnusmahtášii Sámedikki vuođđooasi demokráhtalaš stivrenvuogis.
Ordlyden i Grunnlovens § 108 må likevel forstås slik at det gir et vern av Sametinget som representativt organ for det samiske folk.
Vuođđolága § 108 sánádaga fertet dattetge áddet dan láhkai ahte dat suodjala Sámedikki sámi álbmoga ovddasteaddji orgánan.
Sametingsrådet vil for den nærmeste framtid arbeide med å følge opp plenums vedtak i Sak SP 037/15 om endret ordlyd av Grunnloven § 108.
Sámediggeráđđi áigu lagamus boahtteáiggi bargat dainna ahte čuovvulit dievasčoahkkima mearrádusa Áššis SP 037/15 Vuođđolága § 108 rievdaduvvon sánádaga birra.
Forslag 4 – Samarbeidsavtale med Nord-Troms regionråd, representant Arild Pettersen Inga, Arbeiderpartiet Sametingsrådet ser nytten av en samarbeidsavtale med Nord-Troms regionråd.
Evttohus 4 – Ovttasbargošiehtadus Davvi Romssa Regiovdnaráđiin, áirras Arild Pettersen Inga, Bargiidbellodat Sámediggeráđđi oaidná ávkki ovttasbargošiehtadusas Davvi-Romssa regiovdnaráđiin.
Sametingsrådet vil imidlertid avvente med å inngå dialog om en slik avtale inntil regionreformen er avklart, dvs. sammenslåing av fylkene Troms og Finnmark.
Dattetge áigu Sámediggeráđđi vuordit gulahallamiin dakkár šiehtadusa birra dassážiigo regiovdnaođastus lea čielggas, dm. Romssa ja Finnmárkku fylkkaid ovttastahttin.
Regionreformen vil ha betydning for samarbeidet Sametinget har med Nord-Troms og en avklaring om denne vil gi et bedre grunnlag for å vurdere en samarbeidsavtale med regionrådet.
Regiovdnaođastusas lea mearkkašupmi dan ovttasbargui mii Sámedikkis lea Davvi-Romssain, ja go dat čielgá, de lea buoret vuođđu árvvoštallat ovttasbargošiehtadusa regiovdnaráđiin.
Forslag 5 – Bedre momsordninger for grenseoverskridende samisk handel, representant Runar Sammol Myrnes Balto, Norske Samers Riksforbund Sametingsrådet er kjent med noen av de utfordringene som kunsthåndverere/duojárene møter i forbindelse med reisevirksomhet til markeder i det samiske området, på tvers av statsgrensene.
Evttohus 5 – Buoret lassiárvodivatortnegat rájiidrasttildeaddji sámi gávppašemiin, áirras Runar Sammol Myrnes Balto, Norgga Sámiid Riikkasearvi Sámediggeráđđái leat oahppásat muhtumat dain hástalusain mat duojáriin leat mátkkoštemiid oktavuođas márkaniidda sámi guovllus, riikkarájáid badjel.
I forbindelse med Sametingets arbeid for å forsøke å gi fritak/reduksjon av merverdiavgift til duodjiutøvere, så gjorde Sametinget flere henvendelser til finansdepartementet der vi ba om et møte for å orientere om de utfordringene som duodjiutøvere opplever med for urimelige momssatser.
Sámedikki barggu oktavuođas geahččalit oažžut sihkkojuvvo/vuoliduvvot lasseárvodivada duojáriidda, válddii Sámediggi máŋga oktavuođa finánsadepartemeanttain main mii bivddiimet čoahkkima muitalan dihtii daid hástalusaid birra mat duojáriin lea eahpegovttolaš momsamáksomeriid geažil.
Til tross for flere henvendelser, så nådde ikke Sametinget frem.
Vaikke vel ledje ge máŋga oktavuođaváldima, de ii olahan Sámediggi maidege.
Sametingsrådet ser at arbeidet med å bedre momsordninger på tvers av landegrensene kan være utfordrende, spesielt siden det er ulike regelverk fra stat til stat.
Sámediggeráđđi oaidná ahte bargu buorideame momsaortnegiid riikkarájáid rastá, sáhttá leat hástaleaddjin, erenoamážit go leat iešguđet njuolggadusat stáhtas stáhtii.
Sametingsrådet viser til Samisk parlamentarisk råd og vedtatt handlingsplan der et av de prioriterte saksområdene er: «I gangsette et arbeid med å identifisere konkrete grensehindringer i samiske områder, med mål om å fjerne og bekjempe grensehindringer, som bremser for samarbeid i samiske områder» Sametingsrådet vil foreslå overfor Samisk parlamentarisk råd at denne saken følges opp gjennom handlingsplan vedtatt av Samisk parlamentarisk råd.
Sámediggeráđđi čujuha Sámi parlamentáralaš ráđđái ja mearriduvvon doaibmaplánii mas okta vuoruhuvvon áššesurggiin lea álggahit barggu identifiseret konkrehta rádjahehttehusaid sámi guovlluin, dainna áigumušain ahte jávkadit ja vuosttaldit daid rádjahehttehusaid mat goazahit ovttasbarggu sámi guovlluin. Sámediggeráđđi evttoha Sámi parlamentáralaš ráđđái ahte dát ášši čuovvuluvvo dan doaibmaplána bokte maid Sámi parlamentáralaš ráđđi lea mearridan.
Forslag 6 – Tilrettelagt friluftsliv i reinens beiteområder, Karen Anette Anti, Norske Samers Riksforbund Kulturdepartementet har gitt ut en veileder der de anbefaler at turveier, turstier og turløyper skal være en del av den kommunale arealplanleggingen.
Evttohus 6 – Láhččojuvvon meahcástallan boazoguohtunguovlluin, áirras Karen Anette Anti, Norgga Sámiid Riikkasearvi Kulturdepartemeanta lea almmuhan bagadusa mas sii rávvejit ahte kulturgeainnut, bálgát ja mátkeláhtut galget leat mielde gielddaid areálaplánemis.
Dersom det skal oppnås tilskudd til opparbeidelse av turstier gjennom ordningen med spillemidler, skal turstien være med i kommunal plan for idrett og friluftsliv.
Jus galggaš juksat doarjaga bálgáid ráhkadeapmái spillenruhtaortnega bokte, de galgá bálggis leat mielde gieldda plánas valáštallama ja olgoáibmodoaimmaid várás.
Kommunene er pliktige til å sende disse planene på høring, og dermed får både reinbeitedistriktene, fylkesmennene og også Sametinget mulighet til å komme med innspill før turløyper etableres.
Gielddat leat geatnegahttojuvvon sáddet dáid plánaid gulaskuddamii, ja nu ožžot sihke orohagat, fylkkamánnit ja maiddái Sámediggi vejolašvuođa addit gulaskuddancealkámuša ovdalgo mátkeláhtut ásahuvvojit.
Videre forutsetter sametingsrådet at kommuene har en nær dialog med reinbeitedistriktene under planleggingen av turstier og turløyper.
Viidáseappot eaktuda Sámediggeráđđi ahte gielddain lea lagas gulahallan orohagaiguin go bálgát ja mátkeláhtut plánejuvvojit.
Her kan det også nevnes at dersom forslaget til ny konsultasjonslov blir vedtatt, er etablering av ny tursti en type sak der det vil være naturlig at kommunene konsulterer reinbeitedistriktene.
Dás sáhttá maid namuhit ahte jus ođđa konsultašuvdnaláhkaevttohus mearriduvvo, de lea ođđa bálgá ásaheapmi dakkár ášši mii lea lunddolaš gielddaide konsulteret orohagaiguin.
Forslag 7 - Finansiering av helårsvei til Nervei i Gamvik kommune, representant Ann-Elise Finbog, Samefolketsparti Finansiering av veier er et ansvar for stat, fylker og kommuner.
Evttohus 7 - Birra jagi geainnu ruhtadeapmi Njeareveadjái Gáŋgaviika gielddas, áirras Ann-Elise Finbog, Sámeálbmotbellodat Geainnuid ruhtadeapmi lea stáhta, fylkkaid ja gielddaid ovddasvástádus.
Sametinget kan ikke ta dette ansvaret da det ikke er rom for det i Sametingets budsjett.
Sámediggi ii sáhte váldit dan ovddasvástádusa go Sámedikki bušeahtas ii leat sadji dasa.
Det er allerede meget stor pågang av søknader til næringsutvikling både som følge av utvidelse av STN-virkeområdet og reduserte bevilgninger til næringsutvikling.
Dál leat juo nu ollu ohcamat ealáhusovddideapmái sihke SED-doaibmaguovllu viiddideami geažil ja gáržžiduvvon juolludemiid geažil ealáhusovddideapmái.
Sametinget har stor forståelse for at Nervei-samfunnet trenger helårsvei.
Sámediggi ádde bures dan ahte Njeareveaji servodat dárbbaša birra jagi geainnu.
Helårs veiforbindelse vil gi bedre grunnlag for å drive næringsvirksomhet og det vil kunne øke verdiskaping i bygda.
Birra jagi geaidnu attášii buoret vuođu ealáhusdoaimmaheapmái ja eanedivččii gili árvoháhkama.
Sametinget har bidratt og bidrar med finansiering av fiskebåter og annen bedriftsrettet støtte i Nervei.
Sámediggi lea leamaš ja lea mielde ruhtadeamen bivdofatnasiid ja eará fitnodatdoaimmaid Njeareveajis.
Votering Det ble ikke votert over saken
Jienasteapmi Dán áššis ii jienastuvvon.
Protokolltilførsler Det ble ikke fremmet noen protokolltilførsler i saken
Beavdegirjelasáhusat Dán áššis ii ovddiduvvon beavdegirjelasáhus.
Sametinget tar Sametingsrådets beretning om virksomheten i perioden til orientering.
DC - Mearrádus: Sámediggi váldá Sámediggeráđi doaibmadieđáhusa dán doaibmaáigodagas diehtun.
Saken avsluttet 04.12.18 kl. 12.10
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 04.12.18 dii. 12.10
Ášši/Sak 056/18
Ášši 056/18
Sametingets plenum - 056/18 Forslag 1 - Representant Cecilie Hansen, Senterpartiet
Sámedikki dievasčoahkkin - 056/18 Evttohus 1 - Áirras Cecilie Hansen, Guovddášbellodat Guovddášbellodat ovddida ođđa ášši;
om ressursmangel i politi og domstol og konsekvenser for samers rettsikkerhet.
go politiijain ja duopmostuoluin váilot resurssat de váikkuha dat sámiid riektesihkarvuhtii.
Sametinget bør utforme justispolitisk uttalelse angående dette.
Sámediggi berre hábmet justiisapolitihkalaš cealkámuša go guoská dasa.
Bakgrunn: Det er i dag en betydelig ressursmangel i både politiet og rettsvesenet, og situasjonen har ikke blitt bedre de seneste årene, snarere tvert om.
Duogáš: Sihke politiijain ja riektedoaimmahagas odne váilot ollu resurssat, ja dilli ii leat buorránan maŋimuš jagiin, baicce juste nuppe láhkai.
I dag er det en stor nedgang i antall straffesaker, selv om kriminalitetsstatistikken er stabil.
Ráŋggáštusáššiid lohku lea ollu njiedjan, vaikko rihkusstatistihkka lea stabiila.
Saker som kommer opp har ofte mange års saksbehandlingstid.
Áššiin mat ovddiduvvojit lea dávjá máŋgga jagi áššemeannudanáigi.
Lang saksbehandling fører til mindre nyanserte vitnemål, flere frifinnelser og strafferabatt på grunn av liggetid.
Guhkes áššemeannudanáigi dagaha ahte báhcá unnán áigi meannudeapmái, eanet luvvejuvvojit ráŋggáštusas ja ožžot unnit ráŋggáštusa vuordináiggi geažil.
Man ser også at mange saker kan bli henlagt/avvist på grunn av saksbehandlingsfeil som skyldes manglende kompetanse i forhold til samisk språk og kultur.
Oaidnit maiddái ahte ollu áššit sáhttet hilgojuvvot/biehttaluvvot váldomis go leat boasttuvuođat áššemeannudeamis, váilevaš gelbbolašvuođa geažil sámi giela ja kultuvrra ektui.
Politisaker som berører fiskeri og utmarksnæringer er ofte kompliserte og svært ressurskrevende.
Politiijaáššit mat gusket guolástusaide ja meahcástanealáhusaide leat dávjá moalkás áššit ja gáibidit hui ollu resurssaid.
Dagens situasjon er at mange saker blir henlagt da man mangler etterforsknings- og språk kompetanse samt uteressurser.
Otnáš dilis hilgojuvvojit ollu áššit go váilu dutkan- ja giella gelbbolašvuohta ja resurssat olgun váilot.