pere/sami_parallel huggingface dataset:
I : Stenstad , Finn ( red. ) : Nordnorske stemmer .
I : Stenstad , Finn ( red. ) : Nordnorske stemmer .
Orkana forlag 1997 Hoëm , Anton : Fra noaidiens verden til forskerens .
Orkana forlag 1997 Hoëm , Anton : Fra noaidiens verden til forskerens .
Novus 2007 Jakobsen , Ragnvald : Sørøysunds historie .
Novus 2007 Jakobsen , Ragnvald : Sørøysunds historie .
Sørøysund kommune 1983 Olsen , Gunnar : Om fornorskninga av kystdistriktene .
Sørøysund kommune 1983 Olsen , Gunnar : Om fornorskninga av kystdistriktene .
Notat 1964 Meløy , Lydolf Lind : Snøfjord internat .
Notat 1964 Meløy , Lydolf Lind : Snøfjord internat .
Skoledirektøren i Finnmark 1976 Meløy , Lydolf Lind : Internatliv i Finnmark .
Skoledirektøren i Finnmark 1976 Meløy , Lydolf Lind : Internatliv i Finnmark .
Skolepolitikk 1900–1940 .
Skolepolitikk 1900–1940 .
Det Norske Samlaget , Oslo 1980 Nilsen , Øystein : Karlebotn skole 50 år .
Det Norske Samlaget , Oslo 1980 Nilsen , Øystein : Karlebotn skole 50 år .
Glimt fra Nesseby skolehistorie .
Glimt fra Nesseby skolehistorie .
Nesseby kommune 2002 Pedersen , Steinar : Lappecodicillen i nord 1751–1859 .
Nesseby kommune 2002 Pedersen , Steinar : Lappecodicillen i nord 1751–1859 .
Universitetet i Tromsø 2006 Pedersen , Steinar : Trekk fra historien til Deanu gielda – Tana kommune – med hovedvekt på noe eldre historie .
Universitetet i Tromsø 2006 Pedersen , Steinar : Trekk fra historien til Deanu gielda – Tana kommune – med hovedvekt på noe eldre historie .
Tana kommune 2002 Qvigstad , Just : Tromsø off. lærerskole Beretning for 1910–1913 .
Tana kommune 2002 Qvigstad , Just : Tromsø off. lærerskole Beretning for 1910–1913 .
Tromsø off. lærerskole 1914 Samuelsen , John : Skriv 13. januar 1896 .
Tromsø off. lærerskole 1914 Samuelsen , John : Skriv 13. januar 1896 .
I : Nuorttanaste 28. febr . 1903 Sandøy , Pål : Soga om Pavel Anderssen .
I : Nuorttanaste 28. febr. 1903 Sandøy , Pål : Soga om Pavel Anderssen .
Manus 2000 Saraksen , Per Erik : Brev til skoleinspektøren .
Manus 2000 Saraksen , Per Erik : Brev til skoleinspektøren .
24.10.1962 Saraksen , Per Erik : Kåserier Sameradioen 1956–1972 .
24.10.1962 Saraksen , Per Erik : Kåserier Sameradioen 1956–1972 .
Diverse manus er trykt i Tana Årbok Solbakk , Aage og Vuolab , Solveig : Deanuleahki sogat historjá / Tanadalen slekter historie .
Diverse manus er trykt i Tana Årbok Solbakk , Aage og Vuolab , Solveig : Deanuleahki sogat historjá / Tanadalen slekter historie .
Čálliid Lágádus 2001 Tanens skolestyre : Skoleplan for Tanens folkeskoler .
Čálliid Lágádus 2001 Tanens skolestyre : Skoleplan for Tanens folkeskoler .
1892 Thrane , Randi : Glimt fra Tana skolehistorie .
1892 Thrane , Randi : Glimt fra Tana skolehistorie .
I : Årbok for Tana 1984
I : Årbok for Tana 1984
Informanter
Informánttat
Takk til alle som raust har bidradd til fortellinga om de seks lærerne , og deres samtid : Unni Schøn Fokstad , Turid Heimen f. Saraksen , Magnhild Andreassen f. Olsen , Ole Bernt Lile , Pål Sandøy , Elisabeth Pavelsdatter Sandøy , Marit Jørgensen , familien Lille / Kratteng , Øyvind Hirsti , Astrid Jørgensen , Bjarne Hirsti , Solbjørg Hirsti , Harald Hirsti , Kjell Ballari , Nils Evald Biti , Nils Ole Gaup , Simon Saraksen , Øystein Nilsen , Torbjørn Bjørkli , Anton Hoem , Oddvar Støme og Hans Kr. . Eriksen .
Giitu buohkaide geat leat searvan bargui čohkket muitalusa dáid oahpaheddjiid ja sin áiggi birra : Unni Schøn Fokstad , Turid Heimen r. Saraksen , Magnhild Andreassen r. Olsen , Ole Bernt Lile , Pål Sandøy , Elisabeth Pavelsdatter Sandøy , Marit Jørgensen , bearaš Lille / Kratteng , Øyvind Hirsti , Astrid Jørgensen , Bjarne Hirsti , Solbjørg Hirsti , Harald Hirsti , Kjell Ballari , Nils Evald Biti , Nils Ole Gaup , Simon Saraksen , Øystein Nilsen , Torbjørn Bjørkli , Anton Hoem , Oddvar Støme ja Hans Kr. Eriksen .
[ 1 ] Vestertana , dvs. Deanodat , har gjennom historia omfatta nedre Tana og store deler av Tanafjorden .
[ 1 ] Deanodat lea historjjálaččat leamaš vuolit Deatnu ja stuorra oasit Deanuvuonas .
Dette bekreftes bl.a. når Pavel Anderssen som vokste opp i Bonjákas ( bygda ) , sa han var fra Vestertana ( siida ) .
Dát duođaštuvvo ee. go Pavel Anderssen , gii šattai bajás Bonjáhasas ( gilis ) , logai son lea Deanodagas ( siiddas ) eret .
[ 2 ] Fra 1918 brukte begge det norske gårdsnavnet Fokstad som etternavn i stedet for Pavelsen .
[ 2 ] 1918 geavaheigga goappašagat dárogielat dállonama Fokstad goargun dan sadjái go Pavelsen .
[ 3 ] Reidar Hirsti : En symfoni med sterke dissonanser .
[ 3 ] Reidar Hirsti : En symfoni med sterke dissonanser .
I : Stenstad , Finn ( red. ) : Nordnorske stemmer .
Girjjis : Stenstad , Finn ( red. ) : Nordnorske stemmer .
1997 [ 4 ] Finnefondet er omtalt flere steder i Samisk skolehistorie , bl.a. i Henry Mindes artikkel i bind 1. [ 5 ] Se bl.a. Steinar Pedersens skrifter Lappecodicillen i nord 1751 – 1859 .
[ 5 ] Sámefoandda birra muitaluvvo ollu sajiin Sámi skuvlahistorjjás , ee. Henry Minde artihkkalis 1. girjjis . [ 6 ] Geahča ee. Steinar Pedersena čállosiid Lappecodicillen i nord 1751 – 1859 .
Universitetet i Tromsø 2006 og Trekk fra historien til Deanu gielda-Tana kommune - med hovedvekt på noe eldre historie .
Romssa universitehta 2006 ja Trekk fra historien til Deanu gielda-Tana kommune - med hovedvekt på noe eldre historie .
Tana kommune 2002 .
Deanu gielda 2002 .
[ 6 ] Nils Vibe Stockfleth var prest og samisk språkforsker og hadde stor innvirkning på skolepolitikken i tida 1820–50 .
[ 7 ] Nils Vibe Stockfleth lei báhppa ja sámegieladutki ja váikkuhii ollu skuvlapolitihkkii áiggis 1820–50 .
Mer om Stockfleth i Hans Lindkjølens artikkel i Samisk skolehistorie 1 .
Eambbo Stockfletha birra Hans Lindkjølena artihkkalis Sámi skuvlahistorjá 1-girjjis .
[ 7 ] Om kart og stedsnavn i fornorskinga , se Kaisa Rautio Helander : Namat dan nammii .
[ 8 ] Kárttaid ja báikenamaid birra dáruiduhttimis , geahča Kaisa Rautio Helander : Namat dan nammii .
Dieđut 2008 , og Yngve Johansen : Instruks for bruk av samiske stedsnavn på kart .
Dieđut 2008 , ja Yngve Johansen : Instruks for bruk av samiske stedsnavn på kart .
Tana årbok / Deanu jahkegirji 2007 .
Tana årbok / Deanu jahkegirji 2007 .
[ 9 ] Tana og Polmak kommuner blei slått sammen i 1964 .
[ 9 ] Dološ áigi lei čálalaš giella ja buorre muddui formálalaš njálmmálaš giella dánskkagiella .
Čálliidlágádus 1999 v [ 11 ] Biskop Johannes N. Skaar tok initiativ til å etablere Norsk Finnemisjon i 1888 . Misjonen hadde samisktalende predikanter og seinere menighetssøstre .
Čálliidlágádus 1999 [ 12 ] Bisma Johannes N. Skaar vuolggahii Norgga Sámemiššovnna álggaheami 1888:s. miššovnnas ledje sámegielat sárdnideaddjit ja maŋŋil searvegottedivššárat .
Institusjoner i Tana : Gamlehjemmet i Leirpollen ( 1914 ) , barnehjemmet Hans Schanches Minne på Langnes ( 1925 ) og kapellet i Vestertana ( 1934 ) .
Ásahusat Deanus : Boarrásiidruoktu Juovlavuonas ( 1914 ) , mánáidruoktu Hans Schanches Minne Guhkesnjárggas ( 1925 ) ja Deanodaga kapealla ( 1934 ) .
[ 12 ] Aslak Bergland var sogneprest og skolestyreformann fra 1892 til 1903 .
[ 13 ] Aslak Bergland lei suohkanbáhppa ja skuvlastivrra ovdaolmmoš 1892 rájes 1903 rádjái .
Han blei kalt « Skipresten » .
Son gohčoduvvui « Sabetbáhppan » .
[ 13 ] Randi Thrane : Glimt fra Tana skolehistorie .
[ 14 ] Randi Thrane : Glimt fra Tana skolehistorie .
I : Årbok for Tana 1984 [ 14 ] Brevet var skrevet på samisk og er gjengitt i denne boka , under tittelen Vestertana og Stáhpogieddi krets krever undervisning på morsmålet .
I : Årbok for Tana 1984 [ 15 ] Reive lei čállojuvvon sámegillii ja lea geardduhuvvon dán girjjis , namahusa vuolde Deanodaga ja Stáhpogietti biire gáibidii oahpahusa eatnigillii .
( red. ) [ 15 ] Kilder : Steinar Pedersen : Lappekodisillen i nord 1751–1859 : Fra grenseavtale og sikring av samenes rettigheter til grensesperring og samisk ulykke .
[ 16 ] Gáldut : Steinar Pedersen : Lappekodisillen i nord 1751–1859 : Fra grenseavtale og sikring av samenes rettigheter til grensesperring og samisk ulykke .
Sámi allaskuvla 2008 .
Sámi allaskuvla 2008 .
Regnor Solbakk : Samebevegelsen i Norge : idé og strategi 1900–1940 .
Regnor Solbakk : Samebevegelsen i Norge : idé og strategi 1900–1940 .
UiT 1998 [ 16 ] Askov højskole i Sønderjylland i Danmark var oppretta i 1865 og var en av de ledende danske folkehøgskoler i tradisjonen fra N. F. S. Grundtvig .
UiT 1998 [ 17 ] Askov højskole Sønderjyllánddas Danmárkkus ásahuvvui 1865:s ja lei okta bajimus dánska álbmotallaskuvllain N. F. S. Grundtviga árbevierus .
Hit kom elever fra hele Norden , blant annet mange lærere .
Dohko bohte oahppit buot Davviriikkain , earret eará ollu oahpaheaddjit .
[ 17 ] Arthur Gjermundsen var aktiv i Arbeiderpartiet og opptatt av å modernisere Finnmark og skolestrukturen .
[ 18 ] Gjermundsen lei áŋgir Bargiidbellodagas ja beroštii Finnmárkku ja skuvlastruktuvrra ođasmahttimis .
F.eks. kunne småskolen og storskolen gå vekselvis .
Omd. sáhtii smávvaskuvla ja stuorraskuvla leat vurrolagaid .
Lærerne hadde ofte undervisning på to skoler og pendla mellom disse .
Oahpaheddjiin lei dávjá oahpahus guovtti skuvllas ja johtaledje daid gaskka .
[ 23 ] Haakon Henriksen ( 1920–1980 ) fra Lávvonjárga var lærer og kommunestyremedlem i Alta .
[ 24 ] Haakon Henriksen ( 1920–1980 ) Lávvonjárggas eret lei oahpaheaddji ja gielddastivralahttu Álttás .
Han var en av lederne for motstanden mot utbygginga av Alta – Kautokeino-vassdraget og var bl.a. leder for Aksjonsutvalget for bevaring av Alta – Kautokeinovassdraget .
Son lei okta dain gii jođihii Álttá – Guovdageainnu-čázádaga huksema vuostálastima ja lei danne ee. Álttá – Guovdageainnu-čázádaga seailluhanlávdegotti jođiheaddji .
[ 25 ] Han var døpt Gunnar Olsen Lille , men som voksen brukte han bare Gunnar Olsen .
[ 25 ] Son lei gásttašuvvon Gunnar Olsen Lille , muhto rávisin geavahii dušše Gunnar Olsen .
Av hans etterkommere har noen brukt Lille eller Lile , andre Olsen .
Su maŋisbohttiid gaskkas muhtimat leat geavahan Lille dahje Lile , earát fas Olsen .
[ 26 ] Øytun Folkehøyskole eller Finnmarkens kristelige ungdomsskole var helt ny i 1917 .
[ 26 ] Øytun álbmotallaskuvla dahje Finnmárkku risttalaš nuoraidskuvla lei áibbas ođas 1917:s .
[ 29 ] Ole Kristian Hallesby ( 1879-1961 ) var professor i teologi ved Menighetsfakultetet i Oslo og formann i Det norske lutherske Indremisjonsselskap .
[ 28 ] Ole Kristian Hallesby ( 1879-1961 ) lei teologiija professor Menighetsfakultetas Oslos ja Norgga luhteránalaš sismiššovdnasearvvi ( Det norske lutherske Indremisjonsselskap ) ovdaolmmoš .
Han skreiv ei rekke bøker og var kjent for sin dogmatiske og kompromissløse forkynnelse , der han hevda at alle som ikke var omvendte ville havne i helvete .
Son čálii ollu girjjiid ja lei dovddus iežas dogmáhtalaš ja soahpatmeahttumis sártniidisguin , main son čuoččuhii ahte buohkat geat eai lean dahkan jorgalusa šadde helvehii .
[ 30 ] Se Per Erik Saraksens fortelling i denne boka : Minner fra folkeskoletida mi , på skolestueloftet i Vestertana .
[ 29 ] Geahča Per Erik Saraksena muitalusa dán girjjis : Muittut mu álbmotskuvlaáiggis , Deanodaga skuvlalovttas .
( red. ) [ 31 ] Thor Frette ( 1918-1987 ) var oppvokst i Karasjok og i 1949-62 programsekretær i NRKs samiske sendinger .
[ 30 ] Thor Frette ( 1918–1987 ) lei bajásšaddan Kárášjogas ja lei 1949-62 NRK sámegiel sáddagiid prográmmačállin .
Han blei seinere språkforsker og samisklektor ved Universitetet i Oslo , statens navnekonsulent for nordsamiske stedsnavn og forfatter av Norsk – Samisk ordbok .
Son šattai maŋŋil gielladutkin ja Oslo universitehta sámegiela lektorin , davvisámegiel báikenammakonsuleantan , ja Dáru – Sámi sátnegirjji čállin .
[ 32 ] Fram til 1889 skulle sognepresten være formann i skolestyret .
[ 31 ] 1889 rádjái galggai suohkanbáhppa leat skuvlastivrra ovdaolmmoš .
Mellom 1889 og 1959 var sognepresten fast medlem .
Gaskal 1889 ja 1959 lei suohkanbáhppa skuvlastivrra miellahttun .
Telemedisin : Bra for pasienten – billigere for staten
Telemedisiidna : Buorre pasientii – hálbbibun stáhtii
For å vri litt på en velkjent uttalelse : Fremtiden ligger ikke bare foran oss , den er her allerede .
Veaháš rievdadeames oahpes cealkámuša : Boahtteáigi ii leat dušše min ovddabealde , dat lea dás dál juo .
Det kunne fornyingsminister Rigmor Aasrud erfare da hun onsdag fikk en presentasjon av Nasjonalt senter for samhandling og telemedisins ( NST ) virksomhet i Tromsø .
Dan vásihii ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud go son gaskavahku beasai gullat ja oahppat Nationála ovttasdoaibmaguovddáža ja telemedisiinna doaimma birra Romssas .
Her er prosjekter i gang som , hvis de blir permanente , vil kunne innebære en radikal bedring av behandlingstilbudet , spesielt i områder med store avstander og spredt befolkning .
Dá leat álggahuvvon prošeavttat mat , jus dat šaddet bistevažžan , sakka buoridivčče dálkkodanfálaldaga , earenoamážiid guovlluin gos leat guhkes gaskkat ja olbmot ásset bieđgguid .
Bruk av bredbånd og Internett kan gi mulighet for spesialisthjelp i et helt annet omfang enn tidligere .
Geavaheames govdafierpmádaga ja interneahta sáhttá dagahit vejolažžan dávjjibut fállat spesialistaveahki go ovdal .
Slike løsninger bidrar ikke bare til raskere og bedre hjelp , de vil også kunne føre til store besparelser .
Dákkár čoavddus ii dušše mearkkaš ahte oažžu jođáneappot ja buoret veahki , dat maiddái dagaha ahte jahkásaččat seastá ollu ruđaid .
1,4 milliarder kroner brukes nå per år til å dekke reiser for pasienter i Nordland , Troms og Finnmark .
1,4 miljárdda ruvdno dál atno máksimis Nordlándda , Romssa ja Finnmárkku pasieanttaid mátkegoluid .
Aasrud var opptatt av hvordan hun kunne bidra til å få disse løsningene over fra prosjektstadiet til permanent drift .
Aasrud jearahii movt son sáhtášii bargat vai dáid čovdosiid rievdadit prošeaktadásis bistevaš dássái .
Hun fikk klare tilbakemeldinger fra de ansatte , som hun lovte å ta med seg i regjeringens videre arbeid med disse sakene .
Son oaččui čielga dieđuid bargiin , ja lohpidii daid váldit mielde go ráđđehus bargá viidáset dáid áššiiguin .
Fornyingsminister Rigmor Aasrud og senterleder ved NST Toralf Hasvold .
Govas : Ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud ja NST guovddáža hoavda Toralf Hasvold .
Tema
Fáttát
Dette er en oversikt over utvalgte temaer for Landbruks- og matdepartementet og underliggende temaer på portalen .
Dás leat logahallojuvvon Eanandoallo- ja biebmodepartemeanta fáttát ja vuollefáttát uskkádagas .
Hvis du leter etter informasjon som ikke dekkes av et tema , kan du søke i søkefeltet .
Jus leat ohcamin dieđuid maid fáttát eai govčča , de sáhtát ohcat ohcanruvttus .
Oversikt over alle temaer på portalen : Tema A – Å på regjeringen.no
Uskkádaga buot fáttáid logahallan : Fáttát A rájes Å rádjai dás : regjeringen.no
Dyrehelse |
Boazodoallu
Genmodifiserte organismer Internasjonalt samarbeid om landbruk og mat Internasjonal skogpolitikk | WTO og landbruk |
Borramuš Borramušpolitihkka ja geavaheaddjit | Ekologalaš borramušbuvttadeapmi | Sihkkaris ja dearvvaslaš mearrabiepmu | Genalaččat heivehuvvon organismmat |
Internasjonal skogpolitikk |
Borramušpolitihkka ja geavaheaddjit |
Jordbruk Jordbruksoppgjøret |
Ekologalaš borramušbuvttadeapmi |
Jordbruksoppgjøret |
Dásseárvu eanadoalus
Jordbruksoppgjøret
Loddeinflueansa |
Landbruk i kommunene
Eanadoallohadderáđđádallamat |
Landbruk og næringsutvikling Inn på tunet |
Eanadoallu ja ealáhusovddideapmi Šilljui ( » Inn på tunet ” ) |
Inn på tunet |
Šilljui ( » Inn på tunet ” ) |
Landbrukets miljø- og arealpolitikk Jordvern | Landbrukets kulturlandskap |
Eanadoalu biras- ja eanapolitihkka Eanagáhtten | Eanadoalu kultureanadat |
Jordvern |
Eanagáhtten |
Landbrukets kulturlandskap |
Ekologalaš borramušbuvttadeapmi
Landbruks- og matforskning
Genalaččat heivehuvvon organismmat
Landbrukseiendommer Odel | Konsesjon og boplikt | Jordlov | Jordskifte | Bosetting |
Riikkaidgaskasaš ovttasbargu eanadoalus ja borramušsuorggis Riikkaidgaskasaš vuovdepolitihkka |
Odel |
Šattut
Konsesjon og boplikt |
Suohkaniid eanadoallu
Jordskifte |
Vuovdedoallu |
Bosetting |
Bioenergija |
Likestilling i landbruket
Muorrageavaheapmi |
Genmodifiserte organismer |
Riikkaidgaskasaš vuovdepolitihkka |
Jakt , fiske og friluftsliv |
Meahcásteapmi , guolásteapmi ja olggustallan |
Nr. : 117 – 2012
Nr. : 117 – 2012
Tettere nordisk samarbeid i kampen mot kriminalitet
Lagat davviriikkalaš ovttasbargguin vuosttildit kriminalitehta
– Den nordiske arrestordre vil gjøre det raskere og enklere å pågripe , overlevere og strafforfølge lovbrytere i Norden , sier justis- og beredskapsminister Grete Faremo .
– Davviriikalaš areastagohčus dahká jođáneabbon ja álkibun váldit gitta , addit iežas hálddus ja ráŋggáštančuovvolit láhkarihkkuid davviriikkain , dadjá Justiisa- ja gearggusvuođaministtar Grete Faremo .
Tirsdag trer den nordiske delen av arrestordreloven i kraft .
Disdaga rájes areastagohččosa davviriikkalaš oassi lea fámus .
En nordisk arrestordre er en ordre fra en nordisk stat til en annen om å pågripe og overlevere en person som er ettersøkt for straffbare forhold .
Davviriikalaš areastagohčus lea ovtta davviriikkalaš stáhta gohčus earái ahte váldit gitta ja addit iežas hálddus olbmo gean leat ohcame ráŋggáštahtti dilálašvuođaid geažil .
Den nordiske arrestordre vil avløse dagens nordiske utleveringssystem .
Davviriikkalaš areastagohčus boahtá dálá davviriikkalaš addinvuogádaga sadjái .
– I Norden har vi alle forutsetninger for et tett og nært samarbeid om kriminalitetsbekjempelse , og den nordiske arrestordre vil gi et mer effektivt system for strafforfølgning over landegrensene , sier justis- og beredskapsministeren .
– Davviriikkain mis leat buot eavttut sajis buori ja lagas ovttasbargui kriminalitehta vuosttildeapmái , ja davviriikkalaš areastagohččus addá beaktileappot vuogádaga ráŋggáštančuovvolit riikkarájiid rastá , dadjá Justiisa- ja gearggusvuođaministtar .
Det nye regelverket
Ođđa njuolggadusat
Den staten som mottar en arrestordre , skal pågripe og overlevere den ettersøkte til den staten som har utstedt arrestordren , med mindre det foreligger spesielle grunner til å avslå .
Stáhta mii vuostáiváldá areastagohččosa , galgá váldit gitta ja addit olbmo iežas hálddus , gean leat ohcame , dan stáhtii gii lea buktán areastagohččosa , jus fal eai leat earenoamáš sivat hilgut dan .
Muligheten for å nekte overlevering av egne borgere blir nærmest avskaffet .
Vejolašvuohta biehttalit addimis iežas hálddus boargáriid measta juo obbalohkái loahpahuvvo .
Det innføres korte frister for å etterkomme og iverksette en nordisk arrestordre .
Ásahuvvojit oanehis áigemearit doahttalit ja bidjat johtui davviriikkalaš areastagohččosa .
Arrestordrene skal sendes direkte mellom utpekte myndigheter ( påtalemyndigheten i Norge ) .
Areastagohččosat galget sáddejuvvot njuolga gaskal nammaduvvon eiseválddiid ( áššáskuhttineiseváldi Norggas ) .
Domstolen skal i utgangspunktet bare bringes inn der den ettersøkte ikke samtykker til overlevering .
Duopmostuollu álgoálggus galgá váldot fárrui dalle go olmmoš , gean leat ohcame , ii mieđit sirdima .
Arrestordreloven gjennomfører blnt annet konvensjon om overlevering for straffbare forhold mellom de nordiske landene .
Areastagohčusláhka čađaha earret eará konvenšuvnna ahte addit iežas hálddus ráŋggáštahtti dilálašvuođaid geažil gaskal davviriikkaid .
Konvensjonen ble undertegnet av alle de nordiske landene 15. desember 2005 , og trer i kraft i dag .
Konvenšuvnna vuolláičálle buot davviriikkat juovlamánu 15.b.2005:s , ja dat lea otnáža rájes fámus .
Åarjelh-saemien gielesne Davvisámegillii
På norsk Åarjelh-saemien gielesne
Thorbjørn Andersen :
Thorbjørn Andersen :
17 år som rektor på sørsameskole
17 jagi rektorin lullisámi skuvllas
Fortalt til Svein Lund Thorbjørn Andersen , Hattfjelldal 2003 ( Foto : SL )
Thorbjørn Andersen , Aarbortes 2003 ( Govva : Svein Lund )
I heile 17 år av denne tida heitte rektoren Thorbjørn Andersen .
Olles 17 jagi dán áiggis lei rektora namma Torbjørn Andersen .
Også etter at han slutta som rektor for å bli skolesjef i Hattfjelldal , har han gjort ein innsats som medlem av skolen sitt styre .
Maiddái maŋŋil go heittii rektorin go álggii skuvlahoavdan Aarbortes , lea son bargan skuvlla ovddas go lei áirras skuvlla stivrras .
Thorbjørn Andersen er ikkje sjølv same , men i motsetning til mange andre norske lærarar som har kome til samiske skolar , har han hatt kontakt med samar frå barndommen .
Torbjørn Andersen ii leat ieš sápmelaš , muhto oallut eará dáža oahpaheddjiid ektui geat leat bargan sámeskuvllas , de lea sus leamaš oktavuohta sámiiguin mánnávuođa rájis .
I dag er han pensjonist , men er næraste nabo til skolen og følger framleis med i kva som skjer der .
Dál lea son ealáhagas , muhto lea lagamus ránnjá skuvllas ja čuovvu ain mielde movt doppe manná .
Her fortel han om litt av det han opplevde som rektor frå 1954 til 1971 .
Dás muitala son veaháš movt son vásihii leat rektorin jagiid 1954:s gitta 1971 rádjái .
- Det var ikkje stort vi hadde å halde oss til da eg starta her .
- Mis eai lean ollu reaiddut go álggiimet dáppe .
Læreplanen for skolen var eit halvt A4-ark .
Skuvlla oaphppoplána lei bealle A 4 árka .
Hovudsaka var at ein skulle følge Normalplanen .
Váldoulbmil lei ahte galggai čuovvut normálaplána .
Einaste tilrådde lærebok var Margarethe Wiigs ABC , som var dobbeltteksta nordsamisk og norsk .
Áidna oahppogirji lei Margrehte Wiiga ABC , mii lei duppálit tekstejuvvon davvisámegillii ja dárogillii .
Ettersom ingen her las nordsamisk , blei det å bruke den norske teksten .
Go ii oktage dáppe máhttán lohkat davvisámegiela , de geavahuvvui dušše dárogielat teaksta .
Ikkje eit ord var sagt om korleis det samiske skulle integrerast .
Ii sániin ge lean namuhuvvon movt sámegiella galggašii váldojuvvot ohppui .
Skoledirektøren i Nordland gjorde meg merksam på at vi ikkje hadde lov å bruke noko samisk .
Nordlándda skuvladirektevra dieđihii munnje ahte mii eat oaččo geavahit sámegiela skuvllas .
Derimot var det godtatt at husmora kunne bruke samisk .
Muhto dohkkehuvvui ahte dálueamit geavahii sámegiela .
Arven frå Havika
Havika árbi
Det var ingen som blei med over frå Havika til Hattfjelldal , verken av lærarar eller internatbetjening .
Mii guoská bargiide , de ii čuvvon oktage bargi Havikas Aarbortii , ii oahpaheddjiin iige internáhttabargiin .
Derimot fikk vi mange elevar som hadde gått dei første åra i Havika .
Muhto oaččuimet máŋga oahppi geat ledje vuosttaš jagiid vázzán Havikas .
Den første tida kunne vi stundom høre : " Sånn gjorde vi på Havika . "
Vuosttaš áiggi gulaimet dávjá : " Ná láviimet mii dahkat Havikas . "
Samemisjonen såg og Hattfjelldal som ei fortsetting av Havika .
Sámemišuvdna maid geahčai Aarborte dego joatkan Havikas .
Dei fikk lov å komme på skolen og halde andakt for elevane på ettermiddagen .
Sii ožžo lobi boahtit skuvlii ja doallat andávtta ohppiide maŋŋelgaskabeaivvi .
Det var frivillig , men dei aller fleste møtte .
Dát lei eaktodáhtolaš , muhto eanaš oassi ohppiin bohte dohko .
Men vi var veldig strenge på å ikkje blande dei inn i skolen .
Mii leimmet gal hui sreaŋgát dainna ahte dát ii galgan seaguhuvvot skuvlii .
Fjernstyrt frå departementet
Gáiddus- stivrejupmi departemeanttas
Etter som skolen bare var midlertidig , visste vi ikkje om vi kunne starte på hausten før budsjettet kom .
Go skuvla lei gaskaboddosaš , de eat diehtán sáhtiimet go bidjat johtui čakčat ovdal bušeahtta bođii .
Det var derfor svært vanskelig å drive planlegging .
Dan sivas lei váttis plánet maide .
Vi hadde heller ikkje eige styre for skolen , bare eit tilsynsråd .
Mis maid ii lean sierra stivra skuvllas , dušše bearráigeahčoráđđi .
I starten hadde dei svært lite dei skulle ha sagt , men etter kvart fikk dei noko meir å seie .
Vuosttaš áiggi ii lean dan ráđis mihkke dadjamušaid , muhto veahá áiggi geažis ožžo eanet dadjamuša .
Det aller meste måtte gå om departementet , noko som gikk veldig seint .
Eanas áššit galge mannat departemeantta bokte , juoga mii válddii hui guhkes áiggi .
Det var heilt uhaldbart og håplaust .
Dát lei dohkkemeahttun ja vuollánahttii .
Økonomien gikk derimot om Vadsø .
Ekonomiija stivrejuvvui Čáhcesullo bokte .
Skoledirektøren i Finnmark hadde ansvar for alle statsinternata , og vi hadde det einaste statsinternatet utafor Finnmark .
Finnmárkku skuvladirektevrras lei ovddasvástádus buot stáhtainternáhtaid badjel , ja mis lei áidna stáhtainternáhtta Finnmárkku olggobealde .
Det var ikkje noko Statsbygg i den tida .
Dan áigge ii gávdnon stáhta- bygga .
Vi måtte sjølv ordne alt med husa .
Šattaimet ieža ordnet buot mii galggai ordnejuvvot visttiin .
Ofte var det slik at vi bare sette i gang , og så fikk vi kjeft etterpå .
Dávjá lei nu ahte dušše álggiimet , ja maŋŋil bealkkáhalaimet .
Skole og hotell
Skuvla ja hotealla
Vi leigde av Hattfjelldal hotell frå 1. september til 1. mai .
Mii láigoheimmet Aarborte hotealla čakčamánu 1. beaivvi rájes gitta miessemánu 1. beaivvi rádjái .
Så måtte vi ut med alle våre saker og stable dei bort fram til neste skoleår .
Dasto fertiimet mii fárrehit buot min diŋggaid olggos doppe ja rádjat daid eret boahtte skuvlajahkái .
Det var eit slit .
Dát lei lossat .
Store tunge glasstavler og pultar måtte opp på loftet .
Stuora lossa láse- távvaliid ja bevddiid doalvvuimet loktii .
Eg hadde ikkje eige hus , men budde på internatet .
Mus ii lean alddán viessu , muhto orron internáhtas .
1. mai måtte eg flytte ut .
Miessemánu 1. beaivvi fertejin fárret olggos .
Heldigvis hadde eg ei hytte på heimplassen min i Svenningdal , så eg budde der på somrane .
Lihkus lei mus barta ruovttubáikkis Svætnoevuemies mas orron gesiid .
Så i 1956-57 kjøpte staten hotellet .
Jagi 1956-57 ostii stáhta hotealla .
Departementet hadde gjort avtale med selgaren over hovudet på meg .
Departemeanta lei dahkan gávppi vuvdiin , dán gávppis in diehtán mun maide .
Eg visste ikkje kva slags avtale dei hadde gjort .
In diehtán makkár šiehtadusa soai leigga dahkan .
Det viste seg at staten hadde kjøpt hotellet utan innbu , så hotelleigaren hadde bl.a. tatt med alt av kjøkkenutstyr .
Čájehuvvui ahte stáhta lei oasttán hotealla dávviriid haga , nu ahte hoteallaeaiggát lei váldán buot dávviriid mielde , earret eará buot gievkkanreaidduid .
Da eg oppdaga det , måtte eg ta kontakt med departementet og seie at vi ikkje kunne starte skolen .
Go dan fuobmájin , de fertejin váldit oktavuođa departemeanttain ja muitalit ahte eat sáhte álggahit skuvlla .
Eg måtte bare kjøpe nytt utstyr for å få skolen i gang .
Mun fertejin dasto oastit ođđa biergasiid vai sáhttit bidjat skuvlla johtui .
Men etterpå kom sjølvsagt riksrevisjonen og laga bråk for at vi hadde gått til innkjøp utan at det sto på budsjettet .
Maŋŋil diehttelasat bođii riikarevišuvdna ja rikkerii go leimmet gávppašan vaikko ii lean biddjojuvvon bušehttii .
Dette ga grunnlag for tanken om at skulle det bli skole her , måtte vi ha eige styre .
Dát bijai vuođu jurdagii ahte jus deike galgá skuvla boahtit , de ferte mis leat iežamet stivra .
Men det var det ikkje bare å få staten med på .
Muhto ii lean álki oažžut stáhta mieđihit dasa .
Dei ville helst avvikle heile skolen , og skulda på at staten ikkje skal drive skole etter grunnskolelova .
Sii livčče áinnas háliidan heaittihit olles skuvlla , ja bidje ággan ahte stáhta ii galgga vuođđoskuvlla lága mielde doaimmahit skuvllaid .
Eg må seie at nokre av byråkratane var reint krigersk innstilte mot oss .
Ferten gal dadjat ahte soapmásat byråkrahtain ledje hui bahát min vuostá .
Så lenge eg var rektor og i ein del år etterpå var alt i eitt bygg ; klasserom , internat med matsal , kontor og bustad for rektor .
Nu guhká go mun ledjen rektorin ja vel muhtin jagiid maŋŋelii lei buot ovtta visttis ; luohkkálatnja , internáhtta ja das boradansále , kantuvra ja rektora ásodat .
Dette var samtidig einaste større offentlige lokale i bygda , så skolen blei og brukt som kulturhus og delvis som kyrkje .
Dát lei seammás stuorimus almmolaš visti gilis , ja dan sivas geavahuvvui maid kulturviessun ja muhtin muddui maid girkun .
Frivillig
Eaktodáhtolaš
- I heile tida som skolen har eksistert har ingen har hatt skoleplikt hit .
- Nu guhká go dát skuvla lea leamaš , de ii leat oktage leamaš čadnojuvvon vázzit dáppe .
Alle har stått fritt til i staden å velge ein ordinær skole på heimstaden .
Buohkain lea leamaš vejolašvuohta válljet vázzit dábálaš skuvlla ruovttubáikkis .
Derfor visste vi ikkje kven som ville gå her neste år .
Nu eat diehtán geat ja galle máná boahtte jagi áigo vázzit dáppe .
Plutselig kunne vi få nye elevar ikkje bare i første klasse , men langt opp i klassetrinna .
Fáhkka sáhtiimet oažžut ođđa ohppiid skuvlii , ii dušše vuosttaš luohkkái , muhto maid daid eará luohkáide .
Da beitekonfliktane slo ut for fullt i Engerdal , fann foreldra ut at det blei for tøft for ungane på den lokale skolen , og på kort varsel fikk vi dei hit .
Go guohtun- riiddut duođas álge Engerdalas , gávnnahedje váhnemat olggos ahte šattai beare váttis mánáide báikkálaš skuvllas , ja oanehis áiggis oaččuimet mii sin deike .
Nokre gongar fikk vi nye elevar når små grendeskolar blei lagt ned .
Muhtomin oaččuimet ođđa mánáid deike go heaittihedje smávva giliskuvllaid .
Andre gongar var det foreldre som blei einslige og som fann at det da var betre å sende ungane på internat .
Eará háviid bohte mánát deike maŋŋil go váhnemat šadde aktováhnemiin , de lei sin mielas buoremus sáddet mánáid internáhttii .
Sjølv om foreldra heile tida sto fritt til å ta ungane ut av skolen her , var det svært få som slutta .
Vaikko váhnemiin álo lei vejolašvuohta váldit mánáid olggos dán skuvllas , de lihkká eai lean galle oahppi geat heite .
Vi hadde elevar heilt frå Elgå i Hedmark til Sagfjordbotn nord om Fauske .
Mis ledje oahppit Elgå rájis Hedemárkkus gitta Sagfjordbotnii davábealde Fuoskku .
Dei fleste elevane budde på internatet , men nokre sameungar frå Hattfjelldal gikk på skolen utan å bu på internatet .
Eanas mánát orro internáhtas , muhto eai buot Aarborte mánát orron internáhtas geat vázze skuvlla doppe .
Etter kvart fikk skolen eit bra renome , elevane gjorde det bra .
Áiggi mielde oaččui skuvla buori nama , ja oahppit barge buori barggu .
Det gjorde at mange elevar frå bygda ville inn her , også ikkje-samiske elevar .
Dát mielddisbuvttii ahte ollu oahppit gilis háliidedje deike álgit , maiddái mánát geat eai lean sámegielagat .
Nokre få av dei fikk byrje , men vi hadde ikkje plass til alle som ville inn , og samiske elevar hadde fortrinnsrett .
Soapmásat besse álgit deike , muhto mis ii lean sadji buohkaide geat háliidedje , ja sámi mánáin lei vuosttašriekti álgit dáppe .
Samisk kamuflert som heimstadlære
Sámegiella čihkkojuvvon ruovttodoallooahpu nama duohkai
Trass i at det ikkje var lagt opp til dette frå departementet , ønska eg at elevane skulle få møte sin eigen kultur og sitt eige språk i skolen .
Departemeanta bealis ii lean hábmejuvvon skuvla nu ahte mánát galge beassat oahppat iežaset kultuvrra ja giela skuvllas , de háliidin mun goitge dan .
Sidan vi ikkje hadde lov å sette samisk språk på timeplanen , måtte vi snike det inn i heimstadlære .
Go min ii lean lohppii bidjat sámegiela skuvlafágan , de fertiimet njágahit dan skuvlii ruovttuoahpu nama duohkái .
Vi leigde Nils O. Kappfjell som lærar i samisk .
Mii bálkáheimmet Nils O. Kappfjella ( Gaebpien Næjla ) sámegieloahpaheaddjin .
Men sørsamisk hadde ikkje fått noko klare reglar for rettskriving enno .
Muhto lullisámegielas eai lean vuos dan áiggi čielga čállinnjuolggadusat .
Derfor kunne han bare undervise munnlig .
Dan sivas oahpahii son dušše njálmmálaččat .
Han fikk ikkje skrive eit ord på tavla , ettersom det ikkje var semje om korleis orda skulle skrivast .
Son ii beassan sániige čállit távvalii , go ii lean okta ja seamma movt sánit galge čállojuvvot .
I formingstimane hadde Lars Dunfjell noko undervisning i samisk duodji , men det blei heller sporadisk .
Duodjediimmuin oahpahii Lars Dunfjell ( Dååvnesen Laara ) veahá sámi duoji birra , muhto dat lei hui bieđgguid .
Mektige sørsameleiarar
Válddálaš lullisámi njunnožat
Når ein hører om alle problema og om ein skole som ikkje fikk permanent status før han hadde vore i drift i over 20 år , må ein spørre korleis Thorbjørn Andersen heldt ut så lenge .
Go gullá buot váttisvuođaid birra ja skuvlla mii ii ožžon bistevaš stahtusa ovdal go lei jođihuvvon badjel 20 jagi , de ferte jearrat movt Thorbjørn Andersen gierddahalai nu guhká .
- Eg var opptatt av dette , av å få til eit godt skoletilbod for sørsamane .
- Mus lei stuora beroštupmi dasa , ahte oažžut buori skuvlafálaldaga lullisámiide .
Og når eg først hadde sett i gang , ville eg ikkje mislukkast .
Ja go gearddi ledjen álgán , de in háliidan eahpelihkostuvvat dainna .
Eg var interessert i spørsmålet , fanga av ideen , kan ein seie .
Mus lei beroštupmi dán hommái , sáhttá lohkat ahte ledjen dego darvánan dasa .
Og så var det veldig fine folk å samarbeide med , folk som Nils O. Kappfjell , Anna Dærga , Lars Dunfjell , Anton Lifjell og Anselm og Elsa Jåma .
Ja de ledje buorit ovttasbargoguoimmit , geaiguin mun ovttasbargen , nu go Nils O. Kappfjell , Anna Dærga , Anton Lifjell ja Anselm ja Elsa Jåma .
Det var mektige folk med visjonar og mye kunnskapar .
Sii ledje válddálaš olbmot geain lei višuvdna ja ollu máhttu .
- Ein kan ikkje snakke om historia til sameskolen utan å trekke fram Anna Jacobsen .
Ii sáhte hupmat sámeskuvlla historjjá birra nu ahte ii namut Anna Jacobsena .
Ho har hatt svært stor betydning både for skolen her og for sørsamisk språkutvikling .
Sus lea leamaš ollu dadjamuš sihke skuvlii dáppe ja lullisámegiela ovdáneapmái .
Anna var den første offisielle samisklæraren ved skolen , etter at vi fikk samisk på timeplanen og ikkje lenger trong å kamuflere samisken som heimkunnskap .
Anna lei vuosttaš almmolaš sámegieloahpaheaddji skuvllas , maŋŋil go oaččuimet sámegiela oahpahussii eat ge dárbbašan šat čiehkat sámegieloahpahusa ruovttudoallofága nama duohkái .
Først da ho kom blei det også skriftlig opplæring .
Easka go son bođii šattai maid čálalaš oahpahus .
Da vi var i departementet og kjempa for skolen og fikk gjennomslag for eige styre og permanent drift , var det ho som var leiar for delegasjonen .
Go leimmet departemeanttas rahčme skuvlla ovddas ja go oaččuimet iežamet stivrra ja bistevaš doaimma , lei Anna jođiheaddjin dán sáttagottis .
Dette var heilt avgjørande for skolen .
Dát lei áibbas mearrideaddjin skuvlii .
Seinare fikk ho jobb ved det samiske kultursenteret Sijte Jarnge , som ligg like ved skolen .
Maŋŋil oaččui Anna barggu kulturguovddážis Sijti Jarnges , mii lea skuvlla guoras .
Da gjorde ho eit stort arbeid for å få arrangert sørsamiskkurs for lærarar .
Dalle barggai son buori barggu oažžut lágiduvvot lullisámegielkurssa oahpaheddjiide .
Statlig eller kommunal ?
Stáhtalaš vai suohkanlaš ?
- Sameskolen i Hattfjelldal har alltid vore statlig , mens Sameskolen i Snåsa har vore kommunal frå starten i 1968 .
Sámeskuvla Aarbortes lea álo leamaš stáhtalaš , go fas sámeskuvla Snåases lea leamaš suohkana skuvla álggu rájes 1968:s .
Dette har gjort det litt vanskelig å samordne sørsamisk opplæring .
Dát lea mielddisbuktán veaháš váttisvuođaid oktiiheivehit lullisámegiel oahpahusa .
Eg trur ikkje dei hadde tru på at ein kunne styre seg sjølv .
In jáhke sii jáhkke ahte mii ieža máhttit stivret skuvlla .
Fleire artiklar frå Samisk skolehistorie 1
Eará čállosat girjjis Sámi skuvlahistorjá 1
Tidenes kirkebudsjett
Áiggiid girkobušeahtta
Den norske kirke er en av budsjettvinnerne i regjeringens forslag til statsbudsjett for 2011 .
Norgga girku lea okta bušeahttavuoitiin ráđđehusa jagi 2011 stáhtabušeahttaárvalusas .
Bevilgningene til kirken foreslås økt med i alt 158 millioner kroner .
Evttohuvvo ahte julludeapmi girkui lasihuvvo oktiibuot 158 milj. ruvnnuin .
Det tilsvarer en økning på 10,9 prosent sammenlignet med saldert budsjett for 2010 .
Dat mearkkaša 10,9 proseantta lassáneapmi jagi 2010 sáldejuvvon bušeahta ektui .
- Jeg er i glad for å kunne presentere et historisk godt kirkebudsjett .
- Mun lean ilus go sáhtán almmuhit historjjálaččat buori girkobušeahta .
Hun slår fast at kirkeforliket og demokratireformen skal legge til rette for at Den norske kirke skal kunne bevares og utvikles som en åpen og inkluderende folkekirke , med bred forankring blant kirkemedlemmene .
Son cealká ahte girkosoahpan ja demokratiijaođastus galget láhčit dilálašvuođaid nu ahte Norgga girku galgá sáhttit bisuhuvvot ja ovddiduvvot rabas ja searvadeaddji álbmotgirkun , mii lea viidát vuođđuduvvon girkomiellahtuide .
De kirkelige valgene er en viktig del av kirkeforliket og demokratireformen .
Girkolaš válggat leat dehálaš oassi girkosoahpamis ja demokratiijaođastusas .
Kirkevalgene vil i 2011 få en økonomisk ramme på samme nivå som i 2009 , hvilket betyr over 70 millioner kroner .
Girkoválggat ožžot jagi 2011 ekonomalaš ráma mii lea seamma stuoris go dat lei 2009 , mii mearkkaša eambbo go 70 milj. ruvnnu .
Regjeringen foreslår å trappe opp reformen med ytterligere 27 millioner kroner , slik at det totale tilskuddet nå er på nesten 200 millioner kroner .
Ráđđehus árvala doarjut ođastusa lassi 27 milj. ruvnnuin , nu ahte doarjja dál lea measta 200 milj. ruvnnu .
Dette tilsvarer den største årlige bevilgningsøkningen siden reformen ble innført .
Dát mearkkaša stuorámus jahkásaš juolluduslassáneami dan rájes go ođastus álggahuvvui .
Hvordan midlene blir fordelt , er det opp til Kirkerådet å avgjøre .
Mo ruđat geavahuvvojit , galgá Girkoráđđi mearridit .
For første gang på mange år er det i budsjettforslaget lagt inn 5 millioner kroner til nye prestestillinger .
Vuosttas gearddi máŋgga jahkái lea bušeahttaárvalussii biddjojuvvon 5 milj. ruvnnu ođđa báhpavirggiide .
De nye stillingene er særlig tiltenkt de områdene av landet som i dag har relativt lav prestedekning i forhold til antall kirkemedlemmer .
Ođđa virggit leat erenoamážit jurddašuvvon daidda guovlluide riikkas main leat viehka uhccán báhpat girkomiellahtuid logu ektui .
I første rekke gjelder dette Borg og Stavanger bispedømmer .
Vuosttažettiin dat guoská Borga ja Stavangera bismagottiide .
Kirkebyggene representerer en viktig del av den norske kulturarven og er av stor betydning for mange lokalsamfunn .
Girkovisttit ovddastit Norgga kulturárbbi dehálaš oasi ja leat hui mávssolaččat ollu báikegottiide .
Fra 2005 og fram til i dag er investeringene i vedlikehold og rehabilitering m.v. i landets kirkebygg mer enn tredoblet .
Jagi 2005 rájes gitta otnážii leat investeremat riikka girkovisttiid ortnegisdoallamii ja ođasteapmái jna. lassánan ja šaddan eambbo go golmmageardásažžan .
Ordningen med statlig rentekompensasjon til istandsetting av kirkebygg har , sammen med en generell styrking av kommuneøkonomien , bidratt til å styrke innsatsen på dette viktige området .
Ortnet stáhtalaš reantobuhtademiin girkovisttiid ođasteami oktavuođas lea , gielddaekonomiija oppalaš nannemiin , váikkuhan dasa ahte áŋgiruššan dán suorggis lea buorránan .
I statsbudsjettet for 2011 foreslås investeringsrammen under rentekompensasjonsordningen utvidet med 400 millioner kroner .
Jagi 2011 stáhtabušeahtas árvaluvvo ahte reantobuhtadusortnegii gulli investerenrápma stuoriduvvo 400 milj. ruvnnuin .
Nr. : 18/2010
Nr. : 18/2010
Tildeling av statens stipend for eldre fortjente kunstnere
Stáhta stipeanddaid juohkin vuorrasat ánssášeaddji dáiddáriidda
Utvalget for statens stipend og garantiinntekter for kunstnere har på vegne av Kulturdepartementet tildelt 18 nye stipend for eldre fortjente kunstnere .
Stáhta dáiddáriid vástesaš stipeanddaid ja dáhkiduvvon sisaboađuid lávdegoddi lea Kulturdepartemeantta namas juohkán 18 ođđa stipeandda vuorrasat ánssášeaddji dáiddárii .
Stipendet er på 20 000 kroner per år , og ordningen omfatter 281 kunstnere .
Stipeandda sturrodat lea 20 000 ruvnno jahkái , ja ortnega stipeandda ožžot 281 dáiddára .
Statens stipend for eldre fortjente kunstnere
Stáhta stipeanddat vuorrasat ánssášeaddji dáiddáriidda
Tildeling av statens stipend og garantiinntekter for kunstnere 2010 – utsatte tildelinger
Stáhta stipeanda ja garantiijasisaboađut dáiddáriid várás 2010 – maŋiduvvon juolludeamit
Utvalget for statens stipend og garantiinntekter for kunstnere har foretatt tildeling av stipend i gruppene faglitterære forfattere , skuespillere / dukkespillere , teatermedarbeidere og populærkomponister ( arbeidsstipend for yngre / nyetablerte kunstnere ) .
Stáhta stipeanda ja garantiijasisaboađut dáiddáriid várás lávdegoddi lea juolludan stipeanddaid čuovvovaš joavkkuide : fágagirjjálašvuođačállit , neavttárat , / dohkkáneavttárat teáhtermielbargit ja populáramusihkadahkkit ( nuorra / aiddo álggahan dáiddáriid bargostipeanda ) .
Oversikt over utsatte tildelinger ( pdf )
Maŋiduvvon juolludemiid listu čuovvu mielddusin .
Nr. : 17/2010
Nr. : 17/2010
Tildeling av statens stipend og garantiinntekter for kunstnere 2010
Stáhta dáiddáriid vástesaš stipeanddaid ja dáhkiduvvon sisaboađuid juohkin jagi 2010
Tildelingen foretas av Utvalget for statens stipend og garantiinntekter for kunstnere , på vegne av Kulturdepartementet .
Stáhta dáiddáriid vástesaš stipeanddaid ja dáhkiduvvon sisaboađuid lávdegoddi dat juohká ruđaid Kulturdepartemeantta namas .
Tildelingen skjer etter innstilling fra stipendkomiteer oppnevnt av kunstnerorganisasjonene .
Juohkin čađahuvvo daid stipeandalávdegottiid evttohusaid vuođul maid dáiddárorganisašuvnnat leat nammadan .
Det vesentlige av avsetningen til kunstnerstipend går til arbeidsstipend og arbeidsstipend for yngre / nyetablerte kunstnere .
Enaš oassi dáiddárstipeandda juolludusas addojuvvo bargostipeandan ja bargostipeandan nuorra / easkkaálgán dáiddáriidda .
Arbeidsstipend gis for ett til fem år , mens arbeidsstipend for yngre / nyetablerte kunstnere gis for ett til tre år .
Bargostipeanda addojuvvo viđa jahkái , ja bargostipeanda nuorat / easkkaálgán dáiddáriidda fas addojuvvo ovtta , guovtti dahje golmma jahkái .
Årsbeløpet for begge stipendtypene er 186 000 kroner .
Goappašiid stipeanddaid jahkesupmi lea 186 000 ruvnno .
Det er tildelt 127 nye arbeidsstipend for 2010 , og 20 av disse er nye på budsjettet .
Addojuvvon leat 127 ođđa bargostipeandda jahká 2010 , ja 20 dain leat ođđa stipeanddat bušeahtas .
Totalt mottar 256 kunstnere arbeidsstipend .
Oktiibuot ožžot 256 dáiddára bargostipeandda .
167 kunstnere mottar arbeidsstipend for yngre / nyetablerte kunstnere , hvorav 85 er nye .
167 dáiddára ožžot nuorat / easkkaálgán dáiddáriid vástesaš bargostipeandda main 85 leat ođđasat .
Det er tildelt totalt 641 kunstnerstipend .
Addojuvvon leat buohkanassii 641 dáiddárstipeandda .
I tillegg er det tildelt 35 nye garantiinntekter og 18 nye stipend for eldre fortjente kunstnere .
Dan lassin leat addojuvvon 35 ođđa dáhkiduvvon sisaboađu ja 18 ođđa stipeandda vuorrasat ánssášeaddji dáiddáriidda .
Dette er fordelingen av nye kunstnerstipend :
Ná juohkásit ođđa dáiddárstipeanddat :
- 127 arbeidsstipend à kr 186 000
- 127 bargostipeandda à kr 186 000
Følgende tildelinger er utsatt : Hele tildelingen av stipend i gruppen faglitterære forfattere , hele tildelingen av stipend i gruppen teatermedarbeidere , samt tildelingen av arbeidsstipend for yngre / nyetablerte kunstnere i gruppen populærkomponister .
Čuovvovaš juohkimat leat maŋiduvvon : Olles stipeandajuolludus fágagirjjálašvuođa čálliid jovkui , olles stipeandajuolludus teáhtermielbargiid jovkui , ja vel nuorat / easkkaálgán dáiddáriid vástesaš bargostipeandajuolludus jovkui masa gullet bivnnutkomponisttat .
Tildelingen av kr 30 000 i diversestipend i gruppen skuespillere og dukkespillere er også utsatt .
30 000 ruvdnosaš máŋggaláhkasaš stipeanddaid juolludus neavttáriid ja vávváneavttáriid jovkui lea maiddái maŋiduvvon .
Videre er tildelingen av 1 garantiinntekt i gruppen dramatikere utsatt .
Dasto lea 1 dáhkiduvvon sisaboahtu dramatihkáriid jovkui maŋiduvvon .
Tilknyttede virksomheter
Daidda gullevaš doaimmat
Nettsiden til Sametinget
Neahttasiidu Sámediggi
Toll- og avgiftsetaten
Duollo- ja divatetáhtta / Duollodoaimmahat
Toll- og avgiftsetaten består av Toll- og avgiftsdirektoratet sentralt , i tillegg til 6 tollregioner , 20 tollsteder og 4 ekspedisjons- og kontrollenheter .
Duollo- ja divatetáhttii / Duollodoaimmahahkii gullet guovddáš Duollo- ja divatdirektoráhtta , dasa lassin 6 duolloguovllu , 20 duollobáikki ja 4 ekspedišuvdna- ja bearráigeahččanovttadaga .
Etatens hovedmål er å sikre at toll og avgifter blir riktig fastsatt og betalt inn til riktig tid .
Etáhta váldoulbmil lea sihkkarastit ahte duollu ja divvagat mearriduvvojit riekta ja máksojuvvojit rievttes áigái .
Etaten har også ansvaret for å hindre at varer blir tatt med ulovlig inn eller ut av Norge .
Etáhta ovddasvástádus lea maid gozihit ahte gálvvut eai fievrreduvvo lobiheamit Norgii dahje olggos Norggas .
Toll- og avgiftsetaten fastsetter og krever inn toll , merverdiavgift ved innførsel av varer , og særavgifter til statskassen .
Duollo- ja divatetáhtta mearrida ja gáibida duollu , lassiárvodivvaga gálvvuin mat fievrreduvvojit riikii , ja liigedivvagiid stáhtakássii .
Samlet utgjorde dette om lag 196 milliarder kroner i 2008 .
Oktiibuot dahke diet sullii 127 miljárda ruvnno 2003:s .
Etaten utfører også en rekke kontrolloppgaver ved import og eksport av varer .
Etáhta čađaha maid ollu eará bearraigeahččamiid mat gusket gálvvuid sisafievrredeapmái ja olggosfievrredeapmái .
Ved årsskiftet 2008/2009 hadde etaten 1864 ansatte .
Jahkemolsašumis 2005/2006 ledje etáhtas 1812 bargi .
I 2008 var driftsbudsjettet på 1 137 millioner kroner .
2004:s lei jođihanbušeahtta 918 milliuvnna ruvnno .
Nyhet , 17.03.2011
Ođas , 17.03.2011
Toppmøte om klarspråk
Njunuščoahkkin čielga giela birra
Annetta Cheek , arkitekten bak president Obama sin klarspråklov , møtte fornyingminister Rigmor Aasrud i forrige uke .
Annetta Cheek , gii lea johttáhan presideanta Obama čielga giela lága , deaivvadii ođasmahttinministtar Rigmor Aasrudiin mannan vahkus .
- Vi må ikke glemme at det er innbyggerne som leser brevene og skjemaene våre vi skriver for , sa fornyings- , administrasjons- og kirkeminister Aasrud .
- Mii eat galgga vajálduhttit , ahte ássithan lohket min reivviid ja sin várás mii ráhkadit skoviid , dajai ođasmahttin- , hálddahus- ja girkoministtar Aasrud .
Det var fullt rundt bordet : direktører og kommunikasjonsdirektører fra NAV .
Ollugat ovála beavddi guoras nannejedje cealkámuša nivkalemiin .
, Skattedirektoratet , UDI .
Beavdegurrii ledje čoahkkanan NBČ .
Klarspråk i staten ” er navnet på Rigmor Aasruds prosjekt .
Čielga giella stáhtas ” lea Rigmor Aasruda prošeavtta namma .
Og lovspråket er et av de nye satsningsområdene .
Láhkagiella lea okta ođđa áŋgiruššansurggiin .
- Alt for mange tror at de må skrive komplisert for å fremstå mest mulig intelligent , men dette er bare tull , forklarte en engasjert Annetta Cheek .
- Menddo ollugat navdet , ahte sii fertejit čállit mohkkájit vai sii orrot nu jierbmái go vejolaš , muhto dat ii dieđusge doala deaivása , čilgii áššiin áŋgiruššan Annetta Cheek .
Hun kjempet i mange år for å få loven om klarspråk gjennom , og i oktober 2010 ble den vedtatt .
Son dáistalii máŋga jagi čielga giela lága ovdii , ja golggotmánus 2010 dat bođii fápmui .
Rigmor Aasrud takket Annetta Cheek for at hun kom og ga inspirasjon til det fortsatte arbeidet med klarspråk .
Rigmor Aasrud giittii Annetta Cheek go son bođii movttiidahttit sin bargat čielga giela ovdii .
- Jeg har bestilt meg et stempel hvor det står ” Trenger klarspråk ” , fortalte statsråden .
- Mun lean diŋgon alccesan steampala , mas čuožžu ” Dárbbašuvvo čielga giella ” , stáhtaráđđi muitalii .
- Nå skal jeg stemple dokumentene som er for utydelig , sende disse tilbake til den som opprinnelig skrev dokumentet og forlange klarere språk .
- Dál áiggun steampalastit dokumeanttaid , mat leat menddo eahpečielgasat ja sáddet daid ruovttoluotta daidda , geat leat čállán dokumeantta , ja gáibidit čielgasut giela .
Bilde : Fornyingsminister Rigmor Aasrud sammen med Annetta Cheek , arkitekten bak president Obama sin klarspråklov .
Govva : Ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud ovttas Annetta Cheekain , gii lea johttáhan presideanta Obama čielga giela lága .
Nr. : 46/2012
Nr. : 46/2012
Torskebestanden i Barentshavet til himmels
Dorskenálli Barentsábis garrasit lassánan
Havforskerne peker mot tidenes beste torskeår i 2013 – Takket være god styring gjennom mange år , og at vi sammen med Russland har fått bukt med tjuvfisket i Barentshavet , har vi lyktes i å bygge opp verdens største torskebestand .
Áhpedutkit čujuhit ahte jagi 2013 šaddá buoremus dorskejahki obanassiige . – Máŋgga jagi buori stivrejupmi , ja ovttas Ruoššan de mii leat nagodan eastadit lobihis bivddu Barentsábis , lea dat mii lea dagahan ahte mii fas leat nagodan cegget ovtta máilmmi stuorimus dorskenáliin .
Havforskernes kvoteanbefaling innebærer en rekordhøy torskekvote til neste år , og dermed større aktivitet og verdiskaping langs hele kysten , sier fiskeri- og kystminister Lisbeth Berg-Hansen .
Áhpedutkiid earreráva mearkkaša stuorimus dorskeeari boahtte jahkái , ja nu stuorit doaimma ja árvoháhkama miehtá rittu , lohká guolástus- ja riddoministtar Lisbeth Berg-Hansen .