pere/sami_parallel huggingface dataset:
Erkjennelsen av at samme kulturminnetyper og kulturlandskaper kan ha ulik betydning for grupper med ulik kulturell tilhørighet stiller en ovenfor muligheter og utfordringer i forvaltning og formidling av kulturminner og kulturmiljø .
Go dovddasta ahte seamma kulturmuitomálliin ja kultureanadagain sáhttá leat iešguđetlágan mearkkašupmi joavkkuide geain lea iešguđetlágan kultuvrralaš gullevašvuohta , de leat ollu vejolašvuođat ja hástalusat kulturmuittuid ja kulturbirrasiid hálddašeamis ja gaskkusteamis .
Stilt overfor disse utfordringene er det påkrevd med en grunnleggende forståelse av samene - som urfolk med bosetningsområder innefor flere nasjonalstater - sin stilling i samfunnet .
Dáidda hástalusaide dohppemis dárbbašuvvo vuođđo áddejupmi sápmelaččaid saji birra servodagas — eamiálbmogin man ássanguovllut leat máŋgga našuvnnalaš stáhtas .
Samisk kulturminneråd er av Miljøverndepartementet delegert myndigheten og pålagt å forestå forvaltningen av samiske kulturminner i henhold til Lov av 9. juni 1978 nr. 50 om kulturminner .
Birasgáhttendepartemeanta lea delegeren Sámi kulturmuitoráđđái válddi ja gohččon ráđi hálddašit sámi kulturmuittuid geassemánu 9. b. 1978 lága nr. 50 mielde mii lea kulturmuittuid birra .
Samisk kulturminneråd ivaretar også kulturminnehensyn i plan- og byggesaker etter Lov av 14. juni 1985 nr. 77 plan- og bygningsloven .
Sámi kulturmuitoráđđi fuolaha maid kulturmuitoberoštumiid plána- ja huksenáššiin geassemánu 14. b. 1985 nr. 77 plána- ja huksenlága mielde .
Samisk kulturminneråd er et av Sametingets underliggende råd .
Sámi kulturmuitoráđđi lea okta Sámedikki vuollásaš ráđiin .
Sametinget har den politiske og administrative styring samt arbeidsgiveransvaret .
Sámedikkis lea politihkalaš ja hálddahuslaš stivrenváldi , ja dasto velá bargoáddiovddasvástádus .
Miljøverndepartementet ved Riksantikvaren har det overordnete fagansvar .
Birasgáhttendepartemeanttas lea Riikkaantikvara bokte bajimuš fágalaš ovddasvástádus .
2.0 Rammevilkår for Samisk kulturminneråd
2 . Sámi kulturmuitoráđi rámmaeavttut
2.1 Politisk og forvaltningsmessig system
2.1 Politihkalaš ja hálddahuslaš vuogádat
Norge er dannet på territoriet til to folk - nordmenn og samer .
Norga lea ásahuvvon guovtti álbmoga eatnamiid ala — dážaid ja sápmelaččaid .
Det samiske folk har holdt til i deler av det som nå betegnes som norske områder lenge før den norske statsdannelse .
Sápmelaččat leat juo guhká ovdal go Norgga stáhta ásahuvvui orron osiin dain guovlluin maid dál gohčodit Norgga guovlun .
Oppbyggingen av det politiske og forvaltningsmessige system i Norge tok helt fram til 1989 ikke hensyn til dette .
Gitta 1989 rádjai ii mearkkašan dát maidige Norgga politihkalaš ja hálddahuslaš vuogádaga huksemii .
Det norske demokratiet er i stor grad bygget opp omkring prinsippet om en person en stemme .
Norgga demokratiija lea mealgadii huksejuvvon « ovtta olbmo ovtta jiena » prinsihpa ala .
Gruppetilhørighet og gruppedeltakelse ( korporativ pluralisme ) har tradisjonelt vært avgrenset til saks- og interesseområder knyttet til arbeids- og næringsliv , sentrum / periferi og motkultur .
Jovkui gullevašvuohta ja jovkui searvan ( korporatiivvalaš pluralisma ) lea dábálaččat guoskan dušše bargoeallimii ja ealáhusaide , guovddážii / periferiijai ja vuostekultuvrii guoskevaš ášše- ja beroštupmisurggiide .
Den norske majoritetsbefolkningens kultur blir tatt som en selvfølge , som en gitt størrelse som ikke trenger forklaring .
Norgga majoritehtaálbmoga kultuvra adnojuvvo diehttelassan — dakkárin maid ii dárbbaš čilget .
Som kulturell urfolksminoritet må derimot samene stadig begrunne sin historiske og nåtidige eksistens .
Sápmelaččat fas fertejit kultuvrralaš eamiálbmotminoritehtan álo čilget iežaset historjjálaš ja dálá leahkima .
I dette perspektivet blir det norske politiske og forvaltningsmessige system kulturelle størrelser og kulturelle manifestasjoner på majoritetsbefolkningens premisser .
Dán perspektiivvas šaddá Norgga politihkalaš ja hálddahuslaš vuogádat kultuvrralaš beallin ja kultuvrralaš manifestašuvdnan masa majoritehtaálbmot lea bidjan eavttuid .
Den norske stat har imidlertid erkjent at samene er eget folk , et urfolk som utgjør en kulturell minoritet i det norske samfunnet .
Dattetge lea Norgga stáhta dovddastan ahte sápmelaččat leat sierra álbmot — eamiálbmot mii lea kultuvrralaš minoritehta dáža servodagas .
Dette har resultert i ratifisering av internasjonale urfolkskonvensjoner , innføring av grunnlovens § 110 a , sameloven og etableringen av Sametinget .
Boađusin dás leat riikkaidgaskasaš eamiálbmotkonvenšuvnnaid ratifiseren , Vuođđolága § 110a mearrideapmi , sámeláhka ja Sámedikki ásaheapmi .
Erkjennelsen av samene som et eget folk vil kunne føre til erkjennelse av norske politiske og administrative systemers kulturelle karakter .
Danne go sápmelaččat leat dohkkehuvvon sierra álbmogin , de sáhttet maiddái Norgga politihkalaš ja hálddahuslaš vuogádagaid kultuvrralaš iešvuođat dohkkehuvvot .
Dette kan virke til forståelse og likeverd mellom det norske og det samiske samfunn .
Dát sáhtášii leat mielde ovddideamen áddejumi dáža ja sámi servodaga gaskka .
2.2 Samiske og norske samfunn
2.2 Sámi ja dáža servodagat
Mens det norske samfunnets institusjoner og organisasjoner er vel etablerte og blir tatt som en selvfølge , er institusjonaliseringen av det samiske samfunnet i en begynnerfase .
Dáža servodaga ásahusat ja organisašuvnnat leat bures sajáiduvvan ja adnojuvvojit diehttelassan go fas sámi servodaga ásaheapmi lea easka álgindásis .
Aktivt arbeid med og for samiske samfunn krever derfor relativt større ressurser enn tilsvarende det norske samfunnet , hvor institusjoner og forvaltningssystemer allerede er etablert og konsolidert .
Aktiivvalaš bargu sámi servodaga ovddas gáibida danne mealgadii stuorát resurssaid go dáža servodagas , gos ásahusat ja hálddahusvuogádagat leat juo ásahuvvon ja nanusmuvvan .
Samiske samfunn eksisterer ofte ved siden av det norske samfunnet .
Sámi servodagat doibmet dávjá bálddalagaid dáža servodagain .
Det samiske samfunnslivet uttrykkes gjerne gjennom språk , kulturytringer , næringsutøvelse , lokale foreninger , bygdelag o.l. .
Sámi servodateallin gaskkustuvvo dávjá giela , kultuvrra , ealáhusaid , báikkálaš servviid , giliservviid jdd. bokte .
Noen kommuner har også definert seg som samiske .
Muhtun gielddat leat maid defineren iežaset sámi gieldan .
Samiske samfunn har i like liten grad som det norske samfunnet et entydig innhold .
Sámi servodagain lea seamma láhkai go dáža servodagain máŋggabealat sisdoallu .
Det har vært og er i dag mange måter å uttrykke samisk identitet på .
Sámi identitehta leat čájehan ja ain dál čájehit máŋgga láhkai .
At samiske lokalsamfunn er forskjellige og til stadighet endrer seg er mer et tegn på at de er intakte enn at de ikke er det .
Sámi servodagaid iežáláganvuođat ja dađistaga rievdamat dávjjit čájehit ahte leat bissumin go dan ahte eai leat bissumin .
Det vitner om en fleksibel evne til å mestre nye forhold og betingelser , samt å gi dem et samisk innhold og omsette dem innenfor en ramme av en samisk selvforståelse .
Dát muitala ahte servodagat nákcejit ceavzit ođđa dilálašvuođain ja eavttuiguin , ja ahte nákcejit oažžut daidda sámi sisdoalu maid gaskkustit sámi iešáddejumi rámma siskkobealde .
Fleksibilitet og omstilling , kontinuitet og fornyelse er sentrale begreper .
Dávggasvuohta ja nuppástuhttin , kontinuitehta ja ođasmahttin leat guovddáš doahpagat .
Den samiske tilhørigheten har en tosidig struktur .
Sámi gullevašvuođas lea guovttelágan struktuvra .
En av sidene handler om assosiasjonen med tradisjonene som skapte samfunnet , de historiske forutsetningene .
Nubbi lea assosiašuvnnaid birra daid árbevieruid ektui mat leat huksen servodaga , nappo historjjálaš eavttut .
Den andre og like viktige siden handler om å være deltaker i et kulturelt fellesskap i en stadig fornyelsesprosess .
Nubbi ja seamma deaŧalaš bealli lea kultuvrralaš searvevuhtii searvama birra mii álelassii nuppástuvvá .
Det samiske kulturminnevernet berører begge sidene .
Sámi kulturmuitosuodjalus guoská goappašiid beliide .
Tradisjoner og historie materialiseres i den fysiske kulturarven , og den konkrete aktiviseringen av kulturarven inngår i dagens kulturutøvelse .
Árbevierut ja historjá dahkkojuvvojit ávnnaslažžan fysalaš kulturárbbis , ja kulturárbbi konkrehta aktiviseren lea dálá kulturgaskkusteami oassin .
3.0 Grunnlaget for Samisk kulturminneråd
3 . Sámi kulturmuitoráđi vuođđu
3.1 Forutsetninger for materielle og immaterielle deler av samisk kultur
3.1 Sámi kultuvrra ávnnaslaš ja eahpeávnnaslaš beliid eavttut
Naturen er et viktig materielt grunnlag for samiske kultur .
Sámi kultuvra ja sámi ássan- ja geavahanguovllut gullet lávgadit oktii .
Den samiske kulturen og de samiske bosettings- og bruksområdene henger nøye sammen .
Luondu lea vuođđun ealáhusaide ja maiddái eallinbirrasa , vássán áiggi vásiheami , máhtolašvuođa ja eallinlági rámman .
Samtidig som naturen er grunnlag for næringsformer er den også ramme for livsområde og opplevelse av fortiden , og for kunnskaper og levemåte .
Sámi guovlluin lea luondu rašši . Dát ii guoskka dušše eanadahkii ja luondduriggodagaide , muhto maiddái kultuvrii masa leat vuođđun .
Dette gjelder ikke bare landskapet og naturressursene , men også kulturen de danner grunnlag for .
Sámi kultuvrra ja servodateallima ovdáneami vuođu ferte ovddidit sámi luonddu- ja kulturárbbi jierpmálaš hálddašemiin .
Grunnlag for videreutvikling av samisk kultur og samfunnsliv skapes gjennom en fornuftig forvaltning av den samiske natur- og kulturarven .
Dan ferte hálddašit nu ahte joksá ceavzi resursaekonomálaš ovdáneami ja ceavzi ovdáneami mas sosiálalaš ja kultuvrralaš árvvut leat oassin .
3.2 Retten til selvbestemmelse
3.2 Iešmearridanvuoigatvuohta
Folkenes rett til selvbestemmelse er et internasjonalt annerkjent prinsipp som FNs medlemsland er forpliktet til å fremme og beskytte .
Álbmogiid iešmearridanvuoigatvuohta lea riikkaidgaskasaččat dohkkehuvvon prinsihppa maid ON:a miellahtturiikkat leat geatnegahtton ovddidit ja várjalit .
Samene er et folk og derav følger retten til selvbestemmelse .
Sápmelaččat leat sierra álbmot , ja das vuolgá iešmearridanvuoigatvuohta .
Grunnlovens § 110 a inneholder både et vern mot en politikk som truer samisk kulturutøvelse og en forpliktelse til å foreta positive disposisjoner for de angitte formål .
Vuođđolága § 110a sisttisdoallá sihke suodjaleami politihka vuostá mii lea áittan sámi kulturgaskkusteapmái ja geatnegasvuođa dahkat positiivvalaš daguid celkojuvvon ulbmiliid mielde .
Samisk kulturminneråd er delegert myndigheten til å forvalte samiske kulturminner i henhold til kulturminneloven .
Sámi kulturmuitoráđđái lea delegerejuvvon váldi hálddašit sámi kulturmuittuid kulturmuitolága vuođul .
Lovens formål understreker både kulturminnenes og kulturmiljøenes identitetsskapende verdi og at kulturminneforvaltningen er vesentlig i den helhetlige miljøforvaltningen .
Lága ulbmil deattuha sihke kulturmuittuid ja kulturbirrasiid árvvu identitehta nannemis ja dan man deaŧalaš kulturmuitohálddašeapmi lea ollislaš birashálddašeamis .
Samisk kulturminneråd er gitt ansvaret for å ivareta de samiske kulturminnehensyn i plan- og byggesaker etter plan- og bygningsloven .
Sámi kulturmuitoráđđi lea ožžon ovddasvástádusa plána- ja huksenlága mielde fuolahit sámi kulturmuitoberoštumiid plána- ja huksenáššiin .
Plan- og bygningsloven er et viktig verktøy for å bevare og forvalte kulturminnene etter langsiktige kriterier .
Plána- ja huksenláhka lea deaŧalaš neavvun kulturmuittuid seailluheamis ja hálddašeamis guhkesáigge eavttuid mielde .
Plan- og bygningslovens system for arealbruk er et viktig virkemiddel for å sikre naturgrunnlaget for samisk kultur , herunder også samiske kulturminner og kulturmiljø .
Plána- ja huksenlága areálageavaheami vuogádat lea deaŧalaš váikkuhangaskaoapmin sámi kultuvrra luondduvuođu sihkkarastimis , mas maiddái sámi kulturmuittut ja kulturbirrasat leat oassin .
3.3 Andre føringer på urfolks posisjon i ressursforvaltningen
3.3 Eará láidesteamit eamiálbmogiid saji ektui resursahálddašeamis
Grunnlovens § 110 b slår fast prinsippet om bærekraftig utvikling , og at folk har rett til kunnskap om naturmiljøets tilstand og virkningene av planlagte og iverksatte tiltak i naturen .
Vuođđolága § 110 b nanne ceavzi ovdáneami prinsihpa ja olbmuid vuoigatvuođa háhkat máhtolašvuođa luonddubirrasa dili birra ja váikkuhusain maid plánejuvvon ja álggahuvvon doaimmat dagahit lundui .
Også denne bestemmelsen må legge føringer på den samiske innflytelsen i utnyttelse og forvaltning av samiske bruksområder .
Maiddái dát ge mearrádus ferte leat láidesteaddjin go sámi váikkuhanfápmu sámi geavahanguovlluid ávkkástallamis ja hálddašeamis mearriduvvo .
Agenda 21 fra verdenskonferansen om miljø og utvikling i 1992 omhandler i kap. 26 urfolks posisjon i ressursforvaltningen .
Birrasa ja ovdáneami 1992 máilmmekonferánssa agenda 21 kap. 26 lea eamiálbmogiid saji birra resursahálddašeamis .
Som utgangspunkt er det framhevet hvordan urfolk i generasjoner har utviklet en helhetlig kunnskap om naturressurser og miljø i områdene der de lever .
Vuođđun lea deattuhuvvon mo eamiálbmogat buolvvaid čađa leat ovddidan ollislaš máhtolašvuođa iežaset guovlluid luondduresurssaid ja birrasa birra .
Erklæringen peker på nødvendigheten av å beskytte urfolks landområder mot aktiviteter som ikke er bærekraftige og på at urfolks verdier , tradisjonelle kunnskap og praksis når det gjelder ressursforvaltning må anerkjennes .
Julggaštus dadjá leat dárbun várjalit eamiálbmogiid eatnamiid goarideaddji doaimmaid vuostá , ja ahte eamiálbmogiid árvvuid , árbevirolaš máhtolašvuođa ja geavahusa resursahálddašeamis galgá dohkkehit ja árvvus atnit .
Videre pekes det på at urfolks tradisjonelle og direkte avhengighet av fornybare ressurser og økosystemer er grunnleggende for deres kulturelle , økonomiske og fysiske velferd .
Dasto daddjo ahte eamiálbmogiid árbevirolaš ja njuolgga dárbu ođasmahtti resurssaide ja ekovuogádagaide lea vuođđun sin kultuvrralaš , ekonomalaš ja rumašlaš buresbirejupmái .
Konvensjonen om biologisk mangfold som ble ratifisert av Norge i 1993 omhandler også at en skal respektere , bevare og opprettholde de urfolks- og lokalsafunnskunnskaper som representerer tradisjonelle livsstiler av betydning for bevaring av bærekraftig bruk av biologisk mangfold .
Maiddái konvenšuvdna biologalaš máŋggabealatvuođa birra maid Norga dohkkehii 1993:s dadjá ahte galgá árvvus átnit , seailluhit ja bisuhit dan árbevirolaš máhtolašvuođa mii lea deaŧalaš eamiálbmogiid ja báikegottiid biologalaš máŋggabealat ceavzi geavaheami seailluheamis .
Konvensjonen peker på at bevaring av kulturelt og biologisk mangfold går hånd i hånd .
Konvenšuvdna dadjá ahte kultuvrralaš máŋggabealatvuođa ja biologalaš máŋggabealatvuođa seailluheapmi lea nubbi nuppis gitta .
3.4 Ansvar for samisk kultur og samfunn
3.4 Ovddasvástádus sámi kultuvrras ja servodagas
Kommuner og fylkeskommuner har et allment ansvar også overfor den samiske befolkningen .
Gielddain ja fylkkagielddain lea oppalaš ovddasvástádus maiddái sámi álbmoga ektui .
Også slike ikke-statlige organer har medansvar for å legge forholdene til rette for at samisk kultur og engenart kan utvikles .
Maiddái dákkár ii-stáhtalaš orgánain lea ovddasvástádus leat mielde lágideamen dilálašvuođaid nu ahte sámi kultuvrra ja iešvuođa sáhttá ovddidit .
Staten må sørge for at kommuner og fylkeskommuner opptrer i samsvar med forpliktelsene i grunnloven og folkeretten . Den må også sørge for at den innarbeider urfolksperspektivet i hele sin virksomhet .
Stáhta galgá fuolahit ahte gielddat ja fylkkagielddat doibmet vuođđolága ja álbmotrievtti geatnegasvuođaid mielde , ja galgá maid fuolahit ahte eamiálbmotperspektiiva šaddá olles doaimma oassin .
I kulturminnelovens forskrifter § 3 - Samarbeidsplikt - framgår det at Samisk kulturminneråd og fylkeskommunene har underretningsplikt overfor hverandre i saker av gjensidig interesse .
Kulturmuitolága njuolggadusain § 3 - ovttasbargogeatnegasdvuođa birra - daddjo ahte Sámi kulturmuitoráđis ja fylkkagielddain lea dieđihangeatnegasvuohta guđetguimmiidasaset go goappašiid beliin leat beroštumit áššis .
Videre sies det at det skal innledes samarbeid når det er nødvendig eller hensiktsmessig .
Dasto daddjo ahte galget bargat ovttas go lea dárbbašlaš dahje ávkkálaš .
4.0 Målsettinger , utfordringer og innsatsområder
4 . Mihttomearit , hástalusat ja áŋgiruššansuorggit
4.1 Målsettinger
4.1 Mihttomearit
Samisk kulturminneråd har følgende overordnede målsetting :
Sámi kulturmuitoráđi bajimuš mihttomearrin lea :
Verne samiske kulturminner og kultumiljøer på en måte som bidrar til å styrke og videreføre samisk kultur
Suodjalit sámi kulturmuittuid ja kulturbirrasiid dakkár vugiin mii lea mielde nannemin ja bisuheamen sámi kultuvrra
Hovedmålene er å :
Váldomihttomearrin lea :
- Skape forståelse for samiske kulturminners og kulturmiljøers miljømessige , historiske og kulturelle verdi
duddjot áddejumi sámi kulturmuittuid ja kulturbirrasiid birrasiiguoski , historjjálaš ja kultuvrralaš árvvus
- Forvalte samiske kulturminner og kulturmiljøer i tråd med lovverk , forskrifter og kulturpolitiske retningslinjer
hálddašit sámi kulturmuittuid ja kulturbirrasiid lágaid , njuolggadusaid ja kulturpolitihkalaš njuolggadusaid mielde
- Virke til et samarbeid med miljøforvaltningen og samiske institusjoner nasjonalt og internasjonalt for vern og forvaltning av samiske kulturminner og kulturmiljøer
leat mielde ovddideamen ovttasbarggu birashálddašemiin ja našuvnnalaš sámi ásahusaiguin ja riikkaidgaskasaččat sámi kulturmuittuid ja kulturbirrasiid suodjaleamis ja hálddašeamis
På bakgrunn av disse målsettingene drøftes utfordringene Samisk kulturminneråd står overfor .
Dáid mihttomeriid vuođul guorahallojuvvo makkár hástalusat Sámi kulturmuitoráđis leat .
Drøftingen leder fram til innsatsområder for å møte utfordringene og nå målsettingene .
Guorahallan doalvu áŋgiruššansurggiide maiguin galggašii dohppet hástalusaide ja joksat mihttomeriid .
Et innsatsområde vil kunne berøre flere utfordringer og hovedmålsettinger .
Okta áŋgiruššansuorgi sáhttá guoskat máŋgga hástalussii ja váldomihttomearrái .
Målsettingene og innsatsområdene vil bli fulgt opp med mer detaljerte arbeidsmål i de årlige virksomhetsplanene .
Mihttomearit ja áŋgiruššansuorggit galget čuovvuluvvot dárkileabbo bargomihttomeriiguin jahkásaš doaibmaplánain .
4.2 Miljøvern , kulturvern og samiske samfunn
4.2 Birassuodjaleapmi , kultursuodjaleapmi ja sámi servodagat
Miljø- og kulturvern
Biras- ja kultursuodjaleapmi
Grunnlaget for en langsiktig nærings- og samfunnsutvikling i samiske områder er at bruken av naturressursene ikke må overskride naturens bæreevne .
Sámi guovlluid guhkesáiggi ealáhus- ja servodatovdáneami vuođđun lea ahte luondduresurssaid eai ábut garraseabbot geavahit go maid luondu gierdá .
Utfordringen er en balansert nytting av områdene hvor naturen og kulturminnene selv setter rammer og grenser for aktiviteten .
Hástalussan lea geavahit guovlluid nu ahte luondu ja kulturmuittut ieža mearridit doaimma rámmaid ja rájiid .
Begrepene miljø , natur og kultur henger nært sammen .
Doahpagat biras , luondu ja kultuvra gullet lávgadit oktii .
Hvordan naturen og miljøet forvaltes er av avgjørende betydning for muligheten til kulturell kontinuitet og utvikling .
Luonddu ja birrasa hálddašeamis lea hui deaŧalaš mearkkašupmi kultuvrralaš kontinuitehtii ja ovddideapmái .
Miljøet , med natur og kulturminner , har direkte relevans for samisk næringsutøvelse og bosetting .
Birrasis , ovttas luondduin ja kulturmuittuiguin , lea njuolgga mearkkašupmi sámi ealáhusaide ja ássamii .
Det har videre relevans for kulturell tilhørighet , samt videreføring og utvikling av samfunnsliv .
Das lea maid mearkkašupmi kultuvrralaš gullevašvuhtii , ja dasto velá servodaga bisuheapmái ja ovddideapmái .
Det er en nær sammenheng mellom miljøvern og ressursforvaltning på den ene side og kulturvern og kulturutvikling på den andre side .
Lea lagas oktavuohta vuos birassuodjaleami ja resursahálddašeami gaskka ja fas kultursuodjaleami ja kulturovddideami gaskka .
Denne sammenhengen er særlig sentral i det samiske kulturminnevernet .
Dát oktavuohta lea earenoamáš deaŧalaš sámi kulturmuitosuodjaleamis .
Det er en utfordring å tydeliggjøre denne sammenhengen i alt forvaltningsarbeid og gjennom prosjekter og tiltak .
Lea hástalussan dahkat dán oktavuođa čielgaseabbon juohkelágan hálddašanbargguin ja prošeavttaiguin ja doaimmaiguin .
Kulturminnene og tradisjonskunnskapen om dem er en kilde til kunnskap både om tidligere og dagens generasjoners forhold til og bruk av sine områder .
Kulturmuittut ja árbevirolaš máhtolašvuohta daid birra leat máhtolašvuođa gáldun sihke ovddeš ja dálá buolvvaid oktavuođa birra luondoseaset ja luondduset geavaheami birra .
Samtidig utgjør kulturminnene en viktig del av den samiske kulturarven , og er en ressurs for kulturvern og kulturutvikling .
Seammás leat kulturmuittut deaŧalaš oassin sámi kulturárbbis , ja riggodahkan kultursuodjaleapmái ja kulturovddideapmái .
I Norge og mange andre land skal Agenda 21 følges opp i Lokal Agenda 21 .
Norggas ja ollu eará riikkain galgá Agenda 21 čuovvuluvvot Báikkálaš Agenda 21:s .
Agenda 21 sin langsiktige målsetting om bærekraftig bruk av natur- og miljøverdier kan gi kulturminnevernet en innfallsport til å fokusere på aktivitetene , naturforståelse og ressursforståelse , som har skapt kulturminner og kulturlandskap .
Agenda 21 ’ guhkesáiggi mihttomearri luonddu- ja birasárvvuid ceavzi geavaheami birra sáhttá addit kulturmuitosuodjaleapmái vejolašvuođa bidjat guovddážii doaimmaid , luondduáddejumiid ja resursaáddejumiid mat leat duddjon kulturmuittuid ja kultureanadagaid .
For det samiske kulturminnevernet er utfordringen derfor å bidra til å skape et bindeledd mellom tradisjonell samisk naturbruk , moderne driftsformer og moderne miljøtenking .
Sámi kulturmuitosuodjaleami hástalussan lea danne leat mielde duddjomin oktavuođa árbevirolaš sámi luonddugeavaheami , ođđaáiggi ealáhusvugiid ja ođđaáiggi birasjurddašeami gaskka .
Arbeidet knyttet til holdninger til miljø og ressursbruk må ta utgangspunkt i lokalsamfunns egenforståelser og - verdier .
Barggus mii guoská biras- ja resursageavaheami guottuide ferte vuođđun atnit báikegottiid iešáddejumiid ja iešárvvuid .
Disse må søkes omsatt på en positiv måte som bidrar til en bærekraftig bruk .
Dáid ferte geahččalit geavahit dakkár positiivvalaš vugiin mii lea mielde dagaheamen ceavzi geavaheami .
Dette inkluderer også bevaring og videreføring av håndverkskunnskap , materialkunnskap , stedsnavn og kunnskap om eldre tiders bruk .
Dán oassin lea maiddái giehtaduodjemáhtolašvuođa , ávnnasmáhtolašvuođa , báikenamaid ja dološáiggi máhtolašvuođa geavaheami gáhtten ja bisuheapmi .
Holdninger skapes gjennom aktivitet .
Leat doaimmat mat duddjojit guottuid .
Det å få til lokale tiltak og virksomhet omkring samiske kulturminner og kulturmiljø er derfor en utfordring .
Danne lea hástalussan oažžut áigái báikkálaš doaimmaid sámi kulturmuittuid ja kulturbirrasiid oktavuođas .
Samisk kulturminnevern og samiske samfunn
Sámi kulturmuitosuodjaleapmi ja sámi servodagat
Samisk kulturminneråd forvalter samiske kulturminner både for samiske og norske samfunn .
Sámi kulturmuitoráđđi hálddaša sámi kulturmuittuid sihke sámi ja dáža servodagaid ovddas .
Samiske kulturminner tilhører likevel først og fremst den samiske lokalbefolkningen , som knytter historie , fellesskap og tilhørighet til kulturminnene eller kulturlandskapet .
Sámi kulturmuittut gullet dattetge vuosttažettiin sámi báikegottiid álbmogii , mii čatná historjjá , searvevuođa ja gullevašvuođa kulturmuittuide dahje kultureanadahkii .
Samiske kulturminner er ofte sårbare både for direkte slitasje og i den forstand at de er bærere av tradisjoner og forestillinger der videreføringen er avhengige av at den sosiale og kulturelle konteksten ikke forvitrer .
Sámi kulturmuittut leat dávjá hui rašit njuolgga gollama dáfus ja dan dáfus go leat árbevieruid ja jurddašallamiid seailluheaddjin gos bisuheapmi lea dan duohken ahte sosiálalaš ja kultuvrralaš konteaksta ii dušša .
Ved registrering og anskueliggjøring av samiske kulturminner er utfordringen at dette tar utgangspunkt i den lokale samiske kulturminne- og kulturkunnskapen , og at det skjer ved en toveiskommunikasjon mellom lokalsamfunn og forvaltningsnivå .
Sámi kulturmuittuid registreremis ja čilgemis lea hástalussan dasa vuođđun atnit báikkálaš sámi kulturmuito- ja kulturmáhtolašvuođa , ja ahte dát dáhpáhuvvá báikegottiid ja hálddašeami gaskasaš gulahallamiin .
Ikke minst er det en utfordring at arbeidet virker til samisk lokalt engasjement og kulturell aktivisering .
Dasto lea maid hástalussan ahte bargu lea mielde ovddideamen báikkálaš beroštumi ja kultuvrralaš doaimmaid .
Det er en utfordring at forvaltningsarbeid og faglige prosjekter bidrar til økt kunnskap og forståelse for samisk historie og forhistorie i lokalsamfunnene .
Lea hástalussan ahte hálddašanbargu ja fágalaš prošeavttat leat mielde nannemin báikegottiid máhtolašvuođa ja áddejumi sámi historjjás ja duogážis .
For å kunne møte disse utfordringene kreves det innsats for :
Jos galggašii dáidda hástalusaide nagodit dohppet , de dárbbaša :
tett samspill med den øvrige miljøforvaltningen og kommunene .
lávgadis ovttasbarggu eará birashálddašemiin ja gielddaiguin
styrking av Samisk kulturminneråds kunnskap om samisk historie , kultur og språk
nannet Sámi kulturmuitoráđi máhtolašvuođa sámi historjjás , kultuvrras ja gielas
utvikling av Samisk kulturminneråds kontaktnett i samiske lokalsamfunn og med samiske organisasjoner , museer og institusjoner
ovddidit Sámi kulturmuitoráđi gulahallanfierpmádaga sámi báikegottiin ja gulahallama sámi organisašuvnnaiguin , dávvirvuorkkáiguin ja ásahusaiguin
anskueliggjøring av samiske kulturminner og kulturlandskap på faglig forsvarlige og samiske lokale premisser
sámi kulturmuittuid ja kultureanadagaid čuvgen dohkálaš fágalaš ja báikkálaš sámi eavttuid vuođul
dokumentasjon av samiske kulturminner med samisk lokal deltakelse
sámi kulturmuittuid dokumenteren báikkálaš sámi searvamiin
større tilskuddsmidler rettet mot samiske kulturminnetiltak
eambbo doarjjaruđaid sámi kulturmuitodoaimmaide
stimulering til aktivt og engasjerende arbeid omkring samiske kulturminner og kulturmiljø i samiske lokalsamfunn
movttiidahttit sámi báikegottiid aktiivvalaččat searvat miellagiddevaš bargui sámi kulturmuittuiguin ja kultubirrasiiguin
4.3 Samiske kulturminner og arealforvaltning
4.3 Sámi kulturmuittut ja areálahálddašeapmi
Skal de samiske natur- og ressursinteressene ivaretas på en forsvarlig måte , er det en stor utfordring å virke til at samisk kultur med næringer og samfunnsliv i større og tydeligere grad tas hensyn til i planprosessene etter plan- og bygningsloven .
Jos galggašii bastit dohkálaš vugiin gáhttet sámi luonddu- ja resursaberoštumiid , de lea stuorra hástalussan bargat dan ala ahte sámi kultuvra ealáhusaiguin ja servodagain plánaproseassain buorebut ja čielgaseabbot vuhtiiváldojuvvo plána- ja huksenlága mielde .
Samisk kulturminneråd har forvaltningsansvar for samiske kulturminner i hele landet , et geografisk område som strekker seg fra Finnmark til Hedmark .
Sámi kulturmuitoráđis lea hálddašanovddasvástádus olles riikka sámi kulturmuittuin , ja dát eanadieđalaš guovlllu viidodat lea Finnmárkkus Hedemárkui .
Dette innebærer at Samisk kulturminneråd er adressat for alle arealplaner og har områdekunnskap om hele det samiske bruks- og bosettingsområde i Norge .
Dát mearkkaša ahte Sámi kulturmuitoráđđái bohtet buot sámi geavahan- ja ássanguovlluid areálaplánat Norggas , ja ráđis lea máhtolašvuohta buot dáid guovlluid birra .
Det samiske kulturminnebegrepet er vidtfavnende .
Sámi kulturmuitodoaba lea hui viiddis .
For det første dekker kulturminnene et vidt geografisk område og en flere årtusen lang og mangefasettert historie .
Kulturmuittut leat vuos čadnon viiddis eanadieđalaš guvlui ja máŋga duhát jagi boaris ja máŋggabealat historjái .
For det andre favner det alle spor etter samisk virksomhet - etter bosetning , erverv , religionsutøvelse , ferdsel m.m. .
Dasto gullet kulturmuittuide buot luottat mat leat báhcán sápmelaččaid maŋis — ássama , bargguid , oskku , johtalusa jna. birra .
Det er en utfordring å skape forståelse for at samiske kulturminner representerer en vid og mangesidig historie , og ikke lar seg avgrense til en snever kategori .
Maiddái báikkit gosa olbmot eai leat guođđán luottaid , gullet dán doahpagii ; bálvvosbáikkit maid luondu lea ráhkadan ja eará bassi báikkit ja guovllut , báikkit maidda leat čadnon cukcasat , muitalusat ja árbevierut .
Det er en utfordring å skape legitimitet og forståelse for det samiske kulturminnevernet hos brukergruppene .
Lea hástalussan oažžut áddejumi dasa ahte sámi kulturmuittut ovddastit viiddis ja máŋggabealat historjjá , ja daid ii sáhte ráddjet gáržžedit .
For å få til dette er det avgjørende å kunne gi en rask og god saksbehandling .
Lea hástalussan oažžut geavaheddjiid áddet ja dohkkehit sámi kultumuitosuodjaleami .
Dette innebærer ikke bare saksbehandling i form av raske og ryddige svar på arealsaker , men også god veiledning og gjensidig formidling med tiltakshavere der tiltak vil berøre samiske kulturminner .
Jos dan galggašii nákcet , de lea jođánis ja buorre áššemeannudeapmi deaŧalaš . Dát ii mielddisbuvtte dušše jođánis ja čielga vástádusaid areálaáššiin , muhto maiddái oaivadeami ja gulahallama doaimmaheddjiiguin go doaibma guoská sámi kulturmuittuide .
Dette er avgjørende viktig i saker hvor det planlegges skjøtsel , restaurering og tilrettelegging av samiske kulturminner og kulturmiljø .
Dát lea hui deaŧalaš go sámi kulturmuittut ja kulturbirrasat plánejuvvojit dikšojuvvot , restaurerejuvvot ja lágiduvvot .
Hvordan slike prosjekter og tiltak styres og utformes er ikke likegyldig ( jf. pkt. 4.2 ovenfor ) .
Lea deaŧalaš ahte dákkár prošeavttat ja doaimmat eai stivrejuvvo ja hábmejuvvo sahtedohko ( gč. čuo. 4.2 ) .
Faglig veiledning og formidling er en sentral oppgave i arealinngrepssaker .
Fágalaš oaivadeapmi ja gaskkusteapmi lea deaŧalaš bargu areálameassamiin .
Denne type veiledning innebærer tilpasing og at det tas nødvendig hensyn til samiske kulturminner og kulturmiljø .
Dákkár oaivadeapmi máksá heiveheami ja ahte sámi kulturmuittut ja kulturbirrasat vuhtiiváldojuvvojit doarvái bures .
Slik dispensasjon fra kulturminneloven vil som oftest innebære dokumentasjon og utgraving .
Dákkár dispensašuvdna kulturmuitolágas mielddisbuktá dábálaččat dokumentašuvnna ja roggama .
I noen tilfeller kan det også ut fra kulturminnevernhensyn være tjenelig med dispensasjon / frigiving . Dette fordi dokumentasjon og utgravninger kan bidra til bedre kulturminnefaglig kunnskap .
Muhtomin sáhttá maid kulturmuitosuodjaleami dihte dispensašuvdna / luvven leat buoremus čoavddus danne go dokumentašuvdna ja roggan sáhttet leat mielde dagaheamen buoret kulturmuitofágalaš máhtolašvuođa .
Mangelfullt grunnlagsmateriale om samiske kulturminner og mangelfull oppbygging av kulturminnedata innebærer dårligere innspill til planarbeid , lengre saksbehandling , fordyring for tiltakshaver p.g.a befaringskostnader , svakt grunnlag for evaluering av verneverdi og dårligere vern av samiske kulturminner .
Váilevaš vuođđoávdnasat sámi kulturmuittuid birra ja heittohit huksejuvvon kulturmuitodieđut dagahit heajos árvvoštallama plánabargguid ektui , guhkes áššemeannudeami , divraseabbun doaimmaheaddjái geahčadangoluid geažil , heajos árvvoštallanvuođu suodjalanárvvo ektui ja heajos suodjaleami sámi kulturmuittuin .
Dette er en kjent problemstilling for hele kulturminneforvaltningen . For det samiske kulturminnevernet er det imidlertid særlig framtredende .
Dát leat oahpes váttisvuođat olles kulturmuitosuodjaleamis , muhto sámi kulturmuitosuodjaleamis leat dát váttisvuođat ain stuorábut .
Bare litt av de aktuelle forvaltningsarealene dekkes av Økonomisk kartverk .
« Økonomisk kartverk » gokčá dušše smávva osiid guoskevaš hálddašanáreálain .
Under registreringene på 1970 og 80-tallet ble det foretatt begrensede registreringer i samiske bruks- og bosettingsområder .
Registremiin 1970- ja 80-loguin ledje unnán registremat mat dahkkojedje sámi geavahan- ja ássanguovlluin .
De samme områdene er utsatt for et tiltakene press både i næringslivs- , reiselivs- og fritidssammenheng .
Dáidda guovlluide lea bahkken lassánan dađistaga sihke ealáhusaid , mátkkoštanealáhusa ja asttuáigedoaimmaid oktavuođas .
Det ligger en stor utfordring i å få utviklet et bedre beslutningsverktøy for forvaltning av samiske kulturminner .
Lea stuorra hástalussan ovddidit buoret mearridanneavvu sámi kulturmuittuid hálddašeamis .
I store deler av forvaltningsområdet finnes ingen registreringsdatabase for kulturminner som anmerker samiske kulturminner fra historie og forhistorie .
Stuorra oasis hálddašanguovllus ii gávdno registrerendihtorvuođđu gosa sámi historjjá ja duogáža kulturmuittut vurkejuvvošedje .
Fornminnedatabasen som NIKU nå administrerer er ikke utviklet med tanke på det todelte forvaltningsansvaret og de særlige problemstillingene i det samiske kulturminnevernet .
Dološmuitodihtorvuođđu maid NIKU dál hálddaša ii leat ráhkaduvvon guovtteoasat hálddašanovddasvástádusa várás ja sámi kulturmuitosuodjaleami earenoamáš dárbbuid várás .
Det er heller ikke utviklet en samisk kulturminneterminologi .
Ii sámi kulturmuitoterminologiija ge leat ráhkaduvvon .
Kunnskapsbehovet innen det samiske kulturminnevernet er stort .
Sámi kulturmuitosuodjaleamis lea stuorra máhtolašvuođadárbu .
Dette gjelder for felt som bosetningsutvikling , tolkning av lite synlige kulturspor , kulturminnetypers sammenheng , geografiske og næringsmessige variasjoner , bygninger og bygningshistorie , kulturminneteminologi , forvaltningsstrategier , kulturminnevern og etikk m.m. .
Dát guoská osiide nugo ássanovddideapmái , kulturluottaid dulkomii mat illá oidnojit , iešguđetlágan kulturmuittuid oktavuhtii , eanadieđalaš ja ealáhuslaš erohusaide , visttiide ja visttiid historjái , kulturmuitoterminologiijai , hálddašanstrategiijaide , kulturmuitosuodjaleapmái , etihkkii jna. .
Særlig er dette tilfellet i de sørsamiske områdene , der det har foregått svært lite eller ingen forskning på samiske kulturminner .
Dieđalaš dutkamii dákkár fáttáin lea stuorra dárbu , earenoamážit máttasámi guovlluin gos sámi kulturmuittuid leat hui unnán dahje eai obage dutkan .
For Samisk kulturminneråd er det derfor en utfordring å få statlige myndigheter og forskningsinstitusjoner til å satse særskilt på forskning relatert til samisk kulturminnevern .
Danne lea Sámi kulturmuitoráđđái hástalussan oažžut stáhtalaš eiseválddiid ja dutkanásahusaid bidjat searaid dutkamii mii earenoamážit guoská sámi kulturmuitosuodjaleapmái .
Dette vil skape forutsetning for at den samiske kulturarven skal kunne behandles likeverdig med majoritetens kulturarv .
Dákkár dutkan dagašii vejolažžan sámi kulturárbbi gieđahallat seammaárvossažžan jo majoritehta kulturárbbi .
Kunnskapen som skapes i møtet mellom det vitenskapelige kunnskapssynet og de uformelle kunnskaper og tradisjoner som finnes i det samiske samfunnet en sentral kunnskapsdimensjon .
Máhtolašvuohta mii ovddiduvvo go dieđalaš máhtolašvuohta ja sámi servodaga eahpeformálalaš máhtolašvuohta ja árbevierut deaivvadit , lea hui deaŧalaš .
En kombinasjon og tilgjengeliggjøring av de vitenskapelige og lokale kunnskapsområdene er en forutsetning for at det samiske kulturminnevernet skal kunne ivareta sine faglige og kulturpolitiske oppgaver .
Dieđalaš máhtolašvuođa ja báikkálaš máhtolašvuođa buohtalas geavaheapmi ja juvssahahttindahkan lea eaktun dasa ahte sámi kulturmuitosuodjaleapmi galgá sáhttit fuolahit iežas fágalaš ja kulturpolitihkalaš bargguid .
Det er en stor og vanskelig utfordring å skape forståelse for og vilje til en større forskningsinnsats på samisk kulturminnevern og kulturminneforståelse .
Lea stuorra ja váttis hástalussan oažžut áddejumi ja dáhtu dasa ahte ferte bidjat eanet dutkansearaid sámi kulturmuitosuodjaleapmái ja kulturmuitoáddejupmái .
Ikke minst er det å gi personalet i Samisk kulturminneråd muligheter for forskning viktig .
Lea earenoamáš deaŧalaš addit Sámi kulturmuitoráđi bargiide vejolašvuođa dutkanbargguid dahkat .
styrking av saksbehandlingskapasiteten ved Samisk kulturminneråd , her også muligheten til veiledning , kommunikasjon og informasjon
nannet Sámi kulturmuitoráđi áššemeannudannávccaid , maid oassin lea maiddái vejolašvuohta oaivadit , gulahallat ja dieđuid juohkit
dyktiggjøring i Samisk kulturminneråds lov- og forskriftskunnskap knyttet til kulturminne- og arealforvaltning
nannet Sámi kultumuitoráđi láhka- ja njuolggadusmáhtu kulturmuito- ja areálahálddašeami oktavuođas
utvikling av kunnskap om og forståelsen for samisk kultur og historie i miljøforvaltningen
ovddidit birashálddašeami máhtolašvuođa ja áddejumi sámi kultuvrra ja historjjá birra
styrking av bevissthet om og hensynstagen til samisk kultur og samiske samfunn i planarbeid etter plan- og bygningsloven
nannet dihtomielalašvuođa sámi kultuvrra ja sámi servodagaid vuhtiiváldimis plánabargguin plána- ja huksenlága mielde
styrking av muligheten til og kunnskapen om forvaltning og vern av samiske bygninger
buoridit vejolašvuođa gaccat máhtu sámi visttiid hálddašeami ja suodjaleami birra
utviding , forbedring og økt tilgjengeliggjøring ( på samisk og norsk ) av grunnlagsmateriale om samiske kulturminner
viiddidit , buoridit ja lasihit sámi kulturmuittuid vuođđoávdnasiid juvssahahttivuođa ( sámegillii ja dárogillii )
stimulering til forskningsinnsats på temaer relatert til samiske kulturminner og kulturmiljø
movttiidahttit dutkansearaid fáttáin mat gusket sámi kulturmuittuide ja kulturbirrasiidda
4.4 Samarbeid
4.4 Ovttasbargu
Samisk kulturminneråd og fylkeskommunene er i stor grad parallelle organer i de ulike fylker for forvaltning av henholdsvis samiske og øvrige kulturminner .
Sámi kulturmuitoráđđi ja fylkkagielddat leat mealgadii iešguđet fylkkaid bálddalas orgánat sámi ja eará kulturmuittuid hálddašeamis .
Denne parallelle forvaltningsordningen innebærer en stor utfordring .
Dát bálddalas hálddašanortnet dagaha stuorra hástalusa .
Det må utvikles et samarbeid slik at de ulike forvaltningsorganene samlet virker til et bedre kulturminnevern , og gir gode og raske tjenester overfor kommuner og tiltakshavere .
Ferte ovddidit ovttasbarggu nu ahte hálddašanorgánat ovttas leat mielde ráhkadeamen buoret kulturmuitosuodjaleami , addimin buriid ja jođánis bálvalusaid gielddaide ja doaimmaheddjiide .
Kravet om samarbeid framheves både i St. meld. nr. 52 ( 1992-93 ) Om norsk samepolitikk og i kulturminnelovens forskrifter § 3 .
Sihke Sd.dieđ. nr. 52 ( 1992-93 ) Norgga sámepolitihka birra ja kulturmuitolága njuolggadusaid § 3 deattuhuvvo ovttasbargogáibádusa .
Samisk kulturminneråd ser store fordeler forbundet ved et slikt samarbeid .
Sámi kulturmuitoráđđi atná dákkár ovttasbarggu hui ávkkálažžan .
Det er derfor en vesentlig utfordring å arbeide for et samarbeidet en kan ha gjensidig nytte av .
Danne lea hástalussan oažžut áigái ovttasbarggu mii sáhttá leat ávkin goappašiid beliide .
For å kunne oppnå et godt funksjonelt samarbeid er det en forutsetning at fylkeskommunene forstår og følger sitt allmenne ansvar overfor urfolket - samene - og at de opptrer i samsvar med forpliktelsene i grunnloven og folkeretten .
Jos galggašii joksat ovttasbarggu mii bures doaibmá , de lea eaktun ahte fylkkagielddat áddejit ja čuvvot sin oppalaš ovddasvástádusa eamiálbmoga — sápmelaččaid — ektui , ja ahte doibmet vuođđolága ja álbmotrievtti geatnegasvuođaid mielde .
Riksantikvaren må også påse og bidra til at plikten til samarbeid faktisk følges opp .
Maiddái riikkaantikvara ferte bearráigeahččat ja leat mielde fuolaheamen ahte ovttasbargogeatnegasvuohta duohtavuođas čuovvuluvvo .
Dette følger av fylkeskommunenes allmenne ansvar for samisk kultur .
Dát vuolgá fylkkagielddaid ollislaš ovddasvástádusas sámi kultuvrra ektui .
Det er en utfordring å få til et samarbeid med en statlig miljøvernforvaltning på regionalt og sentralt nivå .
Lea hástalussan oažžut áigái ovttasbarggu stáhtalaš birashálddašemiin regiovnnalaš ja guovddáš dásiin .
Som planmyndighet og forvaltningsnivå med tett kontakt til befolkningen og den lokale kunnskapen , er kommunene svært sentrale og viktig samarbeidspartnere .
Gielddat leat plánaeiseváldin ja hálddašandássin , lagas oktavuođain álbmogii ja báikkálaš máhtolašvuođain , hui guovddáš ja deaŧalaš ovttasbargooassálaččat .
Samiske kulturminner begrenser seg ikke bare til Norge .
Sámi kulturmuittut eai leat dušše Norggas .
Det er en utfordring for Samisk kulturminneråd å virke til et samarbeid om samiske kulturminnevern over statsgrensene .
Lea hástalussan Sámi kulturmuitoráđđái leat mielde ovddideamen ovttasbarggu badjel riikkarájiid sámi kulturmuitosuodjaleami oktavuođas .
Internasjonale konvensjoner om miljø , kulturarv og urfolks medvirkning for økologisk forsvarlig bruk av naturen har konsekvenser for arbeidet med samisk kulturminnevern .
Riikkaidgaskasaš konvenšuvnnat birrasa birra , kulturárbi ja eamiálbmogiid váikkuheapmi luonddu ekologalaš geavaheami ektui váikkuhit sámi kulturmuitosuodjaleami barggu .
Det er derfor en utfordring for Samisk kulturminneråd å bidra i premissgiving og utforming av internasjonale resolusjoner og oppfølging av konvensjoner .
Danne lea Sámi kulturmuitoráđđái hástalussan leat mielde hábmemin riikkaidgaskasaš konvenšuvnnaid ja konvenšuvnnaid čuovvuleami , ja bidjamin eavttuid dán bargui .
gjensidig respekt , forståelse og tillit mellom fylkeskommunene og Samisk kulturminneråd i forvaltninga av kulturminner
árvvus atnima , áddejumi ja luohttámuša fylkkagielddaid ja Sámi kulturmuitorađi gaskka kulturmuittuid hálddašeamis
styrking av det reelle innholdet i samarbeidsplikten i forskriftens § 3 i kulturminneloven
nannet kulturmuitolága njuolggadusaid § 3 ovttasbargogeatnegasvuođa duohta sisdoalu
økt bevissthet om ansvar og forpliktelser for samisk kultur i den øvrige miljøvernforvaltningen
eambbo dihtomielalašvuođa eará birassuodjalanhálddašeamis ovddasvástádusa ja geatnegasvuođaid birra sámi kultuvrra ektui
veiledning og samarbeid med kommunene for innarbeiding av kulturminnehensyn og hensynstagning til naturgrunnlaget for samisk kulturutøvelse i planarbeidet
oaivadit ja bargat ovttas gielddaiguin vai kulturmuittuid ja sámi kultuvrra luondduvuođu vuhtiiváldin šattašii plánabarggu oassin
kunnskap om og deltakelse i internasjonalt minoritets og urfolksarbeid for miljø , kultur og utvikling
máhtolašvuohta minoritehtaid ja eamiálbmogiid riikkaidgaskasaš biras- , kultur- ja ovddidanbarggu birra , ja searvan dása
Av 38 representanter var 36 tilstede .
39 áirasis ledje 36 čoahkis .
Berit Ranveig Nilssen , saksordfører
Berit Ranveig Nilssen
Tor Nilsen
Tor Nilsen
Berit Ranveig Nilssen
Berit Ranveig Nilssen
Sametinget slutter seg til Samisk kulturminneråds plan , Samisk kulturminneplan for 1998 - 2001 .
Sámediggi guorrasa Sámi kulturmuitoráđi plánii , Sámi kulturmuitoplána 1998 - 2001 .
Saken avsluttet 26. februar 1999 kl. 10.00
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui guovvamánu 26. b. dii. 10.00 .
Undertegnede har lest gjennom protokollen , og finner de bokførte beslutninger å være i overensstemmelse med Sametingets vedtak .
Vuolláičállit leat lohkan čoahkkinbeavdegirjji , ja leat gávnnahan ahte čoahkkingirjái fievrriduvvon mearrádusat leat nu mo Sámediggi lea mearridan .
Kárášjohka 26. februar 1999
Kárášjohka , guovvamánu 26. b. 1999
Møtelederskapet
Čoahkkinjođihangoddi
Johan Mikkel Sara Randi Solli Pedersen
Johan Mikkel Sara Randi Solli Pedersen Einar Lifjell
leder nestleder
jođiheaddji sadj .
Einar Lifjell Tor Nilsen
Tor Nilsen Eva Josefsen
Møtebok 2/99
Čoahkkingirji 2/99
Tid : 1. juni - 4. juni 1999
Áigi : geassemánu 01. - 04. b. 1999
Sted : Samelandssenteret , Kárášjohka
Báiki : Samelandssenter , Kárášjohka
Sak 14/99 Konstituering- navneopprop , permisjoner , innkalte vararepresentanter- godkjenning av innkalling og saksliste
Ášši 14/99 Vuođđudeapmi - nammačuorvun , pearbmišuvnnat , gohččojuvvon várrelahtut - áššelisttu ja gohččuma dohkkeheapmi
Sak 15/99 Sametingsrådets beretning om virksomheten
Ášši 15/99 Sámediggeráđi dieđáhus doaimmas birra
Sak 16/99 Spørsmål til Sametingsrådet i hht. forretningsorden § 11
Ášši 16/99 Gažaldagat Sámediggeráđđái čoahkkinortega § 11 vuođul
Sak 17/99 Kunngjøring av nye saker
Ášši 17/99 Ođđa áššiid dieđiheapmi
Sak 18/99 Reindriftsavtalen 1999 - 2000
Ášši 18/99 1999-2000 boazodoallošiehtadus
Sak 19/99 Organisering av Sametingets arbeid med utdanningssaker
Ášši 19/99 Sámedikki oahpahusáššiid barggu organiseren
Sak 20/99 NOU 1999:9 Til laks åt alla kan ingen gjera - Høring
Ášši 20/99 NAČ 1999:9 Ii oktage sáhte buohkaid duhtadit - gulaskuddan
Sak 21/99 Samlet plan for samiske kulturhus - Ny prioritering
Ášši 21/99 Sámi kulturviesuid ollislaš plána — ođđa vuoruheapmi
Sak 22/99 Felles samisk språksamarbeid
Ášši 22/99 Oktasaš sámi giellaovttasbargu
Sak 23/99 Reindriftsstyrets årsmelding 1998
Ášši 23/99 Boazodoallostivrra 1998 jahkedieđáhus
Sak 24/99 Handlingsplan for likestilling med fokus på samiske kvinners stilling
Ášši 24/99 Dásseárvodoaibmaplána sámi nissoniid diliin guovddážis
Sak 25/99 Duodji - kultur , fag og næring
Ášši 25/99 Duodji — kultuvra , fága ja ealáhus
Sak 26/99 Ot. Prp. Nr. 35 ( 1998-99 ) Om lov om erverv av og drift av mineralressurser ( mineralloven )
Ášši 26/99 Od.prp. nr. 35 ( 1998-99 ) Láhka minerálaresurssaid háhkama ja roggama birra ( minerálaláhka )
Møtesekvenser
Coahkkináiggit
1. juni kl. 09.00 - 12.10 14/99 3
geassemánu 01. b. 1999 dii. 09.00-12.10 14/99 3
1. juni kl. 15.00 - 19.00 16/99 17
geassemánu 01. b. 1999 dii. 15.00-19.00 16/99 18
2. juni kl. 09.15 - 11.50 19/99 46
geassemánu 02. b. 1999 dii. 09.15-11.50 19/99 47
2. juni kl. 15.00 - 16.30 20/99 forts .
geassemánu 02. b. 1999 dii. 15.15-16.30 20/99
50 3. juni kl. 09.00 - 12.00 21/99 67
geassemánu 03. b. 1999 dii. 09.15-12.05 21/99 68
3. juni kl. 15.00 - 18.15 23/99 84
geassemánu 03. b. 1999 dii. 15.00-18.15 23/99 86
4. juni kl. 09.00 - 12.00 25/99 forts . 119
geassemánu 04. b. 1999 dii. 09.00-12.15 25/99 — joatkka
Sak 14/99 Konstituering
Ášši 14/99 Vuoddudeapmi
Saken påbegynt 1. juni 1999 kl. 09.00 . Representanter
Ášši meannudeapmi álggahuvvui 1999 geassemánu 01. b. dii. 09.00 .
Berit Ranveig Nilssen 2 .
Berit Ranveig Nilssen 2 .
Sissel Sildnes 4 .
Sissel Sildnes 4 .
Marie Terese N. Aslaksen 6 .
Marie Therese N. Aslaksen 6 .
Klemet Erland Hætta 11 .
Klemet Erland Hætta 11 .
Peder Mathisen 15. 16 .
Peder Mathisen 15. 16 .
Per Edvin Varsi 17 .
Per Edvin Varsi 17 .
Sven Roald Nystø 23 .
Sven Roald Nystø 23 .
Margreta Påve Kristiansen 24 .
Margreta Påve Kristiansen 24 .
Asbjørg Skåden 26 .
Asbjørg Skåden 26 .
Per Solli 29 .
Per Solli 29 .
Magne A. S. Huvva 30 .
Magne A. S. Huvva 30 .
Jarle Jonassen 35 .
Jarle Jonassen 35 .
Birger Nymo 38 .
Birger Nymo 38 .
Elin Mary Sabbasen 39 .
Elin Mary Sabbasen 39 .
Gro Merete Siri vararepresentant for Olav M. Dikkanen vararepresentant for Ole Henrik Magga vararepresentant for Josef Vedhugnes vararepresentant for Willy Olsen vararepresentant for Johan Mikkel Sara vararepresentant for Laila Gunilla Wilks
Gro Merete Siri Olav M. Dikkanen várrelahttu Ole Henrik Magga várrelahttu Josef I. Vedhugnes várrelahttu Willy Olsen várrelahttu Johan Mikkel Sara várrelahttu Laila Gunilla Wilks várrelahttu Juolluduvvon pearmišuvnnat :
Representant nr. 3 Olav Dikkanen innvilget permisjon hele plenumsmøtet , 31. mai - 4. juni 1999 .
Áirras nr. 3 Olav M. Dikkanen ožžon virgelobi geassemánu 01.-04.06 . Áirras nr. 5 Marie Therese N. Aslaksen ožžon virgelobi geassemánu 02.06. dii. 09.00-12.00
Representant nr. 10 Ole Henrik Magga innvilger permisjon hele plenumsmøtet .
Áirras nr. 10 Ole Henrik Magga ožžon virgelobi geassemánu 01.-04.06 .
Representant nr. 13 Josef Vedhugnes innvilget permisjon hele plenumsmøtet .
Áirras nr. 13 Josef Vedhugnes ožžon virgelobi geassemánu 01.-04.06 .
Representant nr. 15 Geir Liland innvilget permisjon hele plenumsmøtet .
Áirras nr. 15 Geir Liland ožžon virgelobi geassemánu 01.-04.06 .
Representant nr. 16 Willy Olsen innvilget permisjon hele plenumsmøtet .
Áirras nr. 16 Willy Olsen ožžon virgelobi geassemánu 01.-04.06 .
Representant nr. 32 Amund Eriksen innvilget permisjon 3. og 4. juni 1999 .
Áirras nr. 32 Amund Eriksen ožžon virgelobi geassemánu 03.-04.06 .
Representant nr. 38 Johan Mikkel Sara innvilget permisjon hele plenumsmøtet .
Áirras nr. 38 Johan Mikkel Sara ožžon virgelobi geassemánu 01.-04.06 .
Representant nr. 39 Laila G. Wilks innvilget permisjon hele plenumsmøtet .
Áirras nr. 39 Laila Gunilla Wilks ožžon virgelobi geassemánu 01.-04.06. 1999 .
Vararepresentanter Sissel Sildnes møtte for representant nr. 3 Olav Dikkanen .
Sissel Sildnes , áirasa nr. 3 Olav M. Dikkanen várrelahttu , čoahkkimis 01.-04.06. 1999 .
Klemet Erland møtte for representant nr. 10 Ole Henrik Magga .
Klemet E. Hætta , áirasa nr. 10 Ole Henrik Magga várrelahttu , čoahkkimis 01.-04.06. 1999 .