pere/sami_parallel huggingface dataset:
Det er imidlertid viktig å poengtere at statistikken ikke sier noe om innholdet i barnehagene .
Dattetge lea deaŧalaš aiddostahttit ahte statistihkka ii muital maidege mánáidgárddiid sisdoalus .
Dette er noe ” Samiske tall forteller ” har påpekt og som Sametinget vil følge opp .
Dan lea “ Sámi logut muitalit ” čujuhan ja Sámediggi áigu dan čuovvolit .
Den samiske barnehagen har ingen lang tradisjon , men har funnet sin plass i mange samiske Samfunn og også i andre områder .
Sámi mánáidgárddis ii leat guhkes árbevierru , muhto lea sajáiduvvan ollu sámi servodagain ja maiddái eará guovlluin ge .
Nedgangen på barn som får samisk barnehagetilbud har de siste fem årene vært relativt stor , men ser man dette i forhold til nedgangen på grunnskolen er nedgangen i barnehagene likevel ikke stor .
Daid mánáid logu njiedjan , mat ožžot mánáidgárdefálaldaga , lea maŋimus viđa jagis leamaš oallu stuoris , muhto go dan geahččá Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna 62 siidu 156 siiddus
fokus på innsatsområder og synliggjøre hvilke utfordringer man står ovenfor i arbeidet med å gjøre barnehagene best mulig .
Mánáidgárdedieđáhus sámi mánáidgárdefálaldaga birra galgá bidjat guovddážii áŋgiruššansurggiid ja oainnusmahttit makkár hástalusat leat ovddabealde barggus mánáidgárddiid dahkamis buoremus vejolažžan .
Kultur handler om arv og tradisjoner , men samtidig om å vedlikeholde , skape og fornye .
árbbis ja árbevieruin , muhto seammás maiddái bajásdoallamis , háhkamis ja ođasmahttimis .
Er det bare penger som styrer samisk innhold ?
Ruđat got dušše stivrejit sámi sisdoalu ?
Hva med de menneskelige ressursene vi har ?
Movt láhttet daid olmmošlaš resurssaiguin mat mis leat ?
Å oppfylle barnehagelovens paragraf 2 og 8 , men også alle de andre paragrafene , slik at samiske barn her et likeverdig barnehagetilbud faglig sett , som gir dem mulighet til å lære og utvikle seg .
Ulbmil : Ollašuhttit mánáidgárdelága paragráfaid 2 ja 8 , muhto maiddái buot daid eará paragráfaid , nu ahte sámi mánáin dákko lea ovttaárvosaš mánáidgárdefálaldat , mii addá sidjiide vejolašvuođa oahppat ja ovdánit .
Språkstimulering er et av barnehagens viktigste oppgaver .
Máŋgga dáfus leat oaidnán ahte giellaoahpahus ii leat leamaš dohkálaš .
Språkopplæringen har i mange tilfeller likevel vist seg ikke å være tilfredsstillende .
Resursaolbmot ja fágaolbmot main lea gelbbolašvuohta sámegielas váilot ja dat dagaha giellaoahpahusa váilevažžan .
Mangel på ressurspersoner og fagpersonale med Møtesekretærer : Ellen Aina Eira
Go leat máŋgga lágan mánáidgárddit de leat máŋgga lágan gáibádusat giellaohppui .
Siden man har ulike typer barnehager er det ulike krav til språkopplæringen .
Jus galgá bisuhit ja ovdánahttit sámegiella , de ii sáhte sámegieloahpahus leat soaittáhagas .
Å gi Sametinget tilsynsmyndighet ville være naturlig siden vi gir tilskudd til barnehagene .
Addit Sámediggái bearráigeahččanválddi orru leamen lunddolaš go mii addit doarjaga mánáidgárddiide .
Bør Sametinget videreføre krav om samisktalende ansatte i barnehagene ?
Galgá go Sámediggi doalahit gáibádusa ahte mánáidgárddiin Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna
Bevare og utvikle samisk språk i barnehagene Bidra til økning av den formelle kompetansen i samisk språk
Doalahit ja ovddidit sámegiela mánáidgárddiin . Váikkuhit ahte formálalaš gelbbolašvuohta sámegielas lassána .
Sametinget vil med sin politikk bidra til at mangelen på førskolelærere reduseres og gå inn for å gjøre det lettere å rekruttere og behold samiske førskolelærere .
Sámediggi áigu politihkas bokte geahččalit buoridit ovdaskuvlaoahpaheddjiid oažžuma , ja doarjut ahte livččii álkit rekrutteret ja bisuhit sámegielat ovdaskuvlaoahpaheddjiid .
Sametinget må videre ta utfordringen det er i å rekruttere flere samiske menn til barnehagene .
Sámediggi ferte dasto oččodit eanet sámi albmáid mánáidgárddiide . Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna
For eksempel er samiske leker ( leker som gjenspeiler kulturen ) vanskelig å få tak i , da de må spesialbestilles fra håndverkere .
Ovdamearkka dihte lea sámi duhkorasaid ( kulturvuđot duhkorasaid ) váttis fitnet , danne go daid ferte sierra diŋgot duojáriin .
Innsatsområde 6 : Samarbeid og sammenheng mellom hjem , barnehage og skole
Áŋgiruššansuorgi 6 : Ovttasbargu ruovttu , mánáidgárddi ja s kuvlla gaskasaš oktavuođas
Tilrettelegging vil være særdeles viktig i forhold til språket .
Mii diehtit ahte sámi mánáide sirdin mánáidgárddis skuvlii čuohcá mihá ollu eanet .
Møtesekretærer : Ellen Aina Eira
Láhčin lea erenoamáš deaŧalaš giela ektui .
Side 65 av 156 utdanningsforløpet for barn og foreldre for å videreutvikle samisk språk og kultur .
Dalle lea deaŧalaš hástalussan háhkat oktilašvuođa ohppui mánáid ja vánhemiid ektui go guoská sámi giela ja kultuvrra viidáseappot ovddideapmái .
Behandlingen av saken ble avsluttet 07.06.12 kl.18 .
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 07.06.12 dii. 18.20 .
Side 66 av 156
66 siidu 156 siiddus
Regionalpolitiske strategier - redegjørelse Arkivsaknr .
Guovlopolitihkalaš strategiijat – čilgehus Arkiivaáššenr . .
Saksnr. SR 067/12 SP 24/12
Áššenr. . SR 067/12 DC 25/12
Saken påbegynt 06.06.12 kl. 19.00
Ášši meannudeapmi álggahuvvui 06.06.12 dii. 19.00 .
Sametinget har drøftet redegjørelsen om regionalpolitiske strategier .
Sámediggi lea digaštallan čilgehusa regionálapolitihkalaš strategiijaid birra .
Regionalpolitiske strategier – redegjørelse 1
Guovlopolitihkalaš strategiijat – čilgehus 1
Regionalutvikling handler om å skape levedyktige og attraktive lokalsamfunn der mennesker ønsker å bo .
Guovloovddideamis lea sáhka ovddideamis ealaskas ja geasuheaddji báikkálaš servodagaid gos olbmot háliidit ássat .
Sametingets hovedmål i regionalutviklingen er et aktivt og målrettet samarbeid med regionale og lokale myndigheter for å styrke og utvikle samisk språk , kultur og samfunnsliv .
Sámedikki váldomihttomearri guovloovddideamis lea árjjalaš ja ulbmillaš ovttasbargu regionála ja báikkálaš eiseválddiiguin nannen ja ovddidan dihtii sámi giela , kultuvrra ja servodateallima .
Sametinget bidrar også økonomisk til utviklingen av samiske samfunn gjennom å gi betydelige virkemidler til enkeltpersoner , kommuner og fylkeskommuner .
Sámediggi veahkeha maiddái ekonomalaččat ovddidit sámi servodagaid dainna lágiin ahte addá mearkkašahtti ollu ruđaid ovttaskasaide , gielddaide ja fylkkagielddaide .
Sametingets desentraliserte organisering er også av betydning for sysselsetting i kommunene .
Sámedikki lávdaduvvon organiseremis lea maid mearkkašupmi barggaheapmái gielddain .
Sametinget er en kompetansearbeidsplass som er attraktiv for samisk ungdom .
Sámediggi lea gealbobargosadji mii geasuha sámi nuoraid .
Sametinget og samiske institusjoner bidrar til verdiskaping i mange lokalsamfunn .
Sámediggi ja sámi ásahusat váikkuhit árvoháhkamii olli báikegottiin .
Kommunene og til dels fylkeskommunene , er de som i hovedsak legger til rette for distrikts- og regionalpolitikken .
Gielddat ja muhtumassii fylkkagielddat dat dábálaččat láhčet dilálašvuođaid guovlo- ja regiovdnapolitihkkii .
Sametinget ønsker å være en bedre samarbeidspartner i dette arbeidet .
Sámediggi háliida doaibmat buoret ovttasbargin dán barggus .
Dette er et ansvar som Sametinget verken skal , kan eller vil bære alene .
Dán stuorra ovddasvástádusa ii galgga ii ge sáhte Sámediggi okto guoddit .
Sametingsrådet la allerede i 2011 fram en redegjørelse om lokalt og regionalt samarbeid .
Sámediggeráđđi ovddidii 2011:s juo čielggadusa báikkálaš ja regionála ovttasbarggu birra .
Sametingsrådet går nå videre med en bredere strategidrøfting for å forsøke å møte utfordringene som endrede demografiske forhold medfører for samiske samfunn .
Sámediggeráđđi joatká dál govddit strategiijadigaštallamiin geahččalan dihtii dustet daid hástalusaid maid rievdaduvvon demográfalaš dilit mielddisbuktet sámi servodagaide .
Side 67 av 156
67 siidu 156 siiddus
I en beskrivelse av nåsituasjonen er det tre forhold som peker seg ut og som kommenteres nærmere : Befolkningsnedgang .
Dálá dili válddaheamis leat golbma beali mat leat lunddolaččat ja mat válddahuvvojit dárkileappot : Veahkadatnjiedjan .
De samiske tradisjonelle bosettingsområdene står overfor fraflytting .
Sámi árbevirolaš ássanguovlluin fárrejit olbmot eret .
Sentralisering .
Guovddáštahttin .
Samtidig som de tradisjonelle bosettingsområdene fraflyttes , vokser byene .
Seammás go olbmot fárrejit eret árbevirolaš ássanguovlluin , de stuorrot gávpogat .
Næringsstrukturen endres .
Ealáhusstruktuvra rievdá .
De samiske samfunnene er inne i en omfattende endring i type arbeidsplasser .
Sámi servodagas rivdet bargosadješlájat sakka .
Samarbeid med fylkeskommunene og kommunene .
Ovttasbargu fylkkagielddaiguin ja gielddaiguin .
Befolkningsnedgang
Veahkadatnjiedjan
Dette er en dramatisk nedgang .
Dát lea duođalaš njiedjan .
Til sammenligning økte folketallet i resten av landet med 15 % jfr. Samisk statistikk 2012 .
Dan ektui lassánii olmmošlohku muđui riikkas 15 proseanttain , geahča Sámi statistihka 2012 .
Kilde : http://www.ssb.no/samer / Nedgangen i folketallet i STN-området skyldes utflytting og fødselsunderskudd .
Gáldu : http://www.ssb.no/samer / Sivvan olmmošlogu njiedjamii SDE-guovllus lea eretfárren ja go jápmet eanet olbmot go dan mat riegádit .
Befolkningen flytter til byene .
Olbmot fárrejit gávpogiidda .
Av alle de som flytter , er det flest kvinner og unge som flytter .
Leat eanemusat nissonolbmot ja nuorat mat fárrejit .
I perioden 2007-2009 var nettoutflytting blant kvinner 560 og blant menn 450 .
Áigodagas 2007-2009 lei nettoeretfárren nissonolbmuid gaskkas 560 ja almmáiolbmuid gaskkas fas 450 .
Tabell : Nettoutflytting fra STN-området i perioden 2007-2009 fordelt på kjønn .
Tabealla : Mo nettoeretfárren STN-guovllus áigodagas 2007-2009 juohkása sohkabeliide .
Menn Kvinner Totalt 2007-2009 450 560 Kilde : Samiske tall forteller 4 Årsaken til at flere kvinner flytter , kan være at arbeidsplassene i distriktet ikke er tilpasset utdanningsnivået .
Almmáiolbmot Nissonolbmot Buohkanassii 2007-2009 450 560 Gáldu : Sámi logut muitalit 4 Sivvan dasa manne eanet nissonolbmot fárrejit , sáhttá leat ahte bargosajit boaittomeliin eai leat heivehuvvon oahppodássái .
I følge Samiske tall forteller 4 , har ca. 13 % flere kvinner enn menn i STN-området , 3 år eller mer på høgskole / universitet .
Sámi logut 4 muitalit ahte 13 % eanet nissonolbmuin go almmáiolbmuin SDE-guovllus lea 3 jagi allaskuvla / universitehta oahppu dahje eanet .
Det er en utfordring å sørge for at kvinner og unge som flytter , kommer tilbake etter endt utdanning .
Hástalussan lea oažžut daid nissonolbmuid ja nuoraid mat fárrejit , boahtit ruovttoluotta maŋŋágo sii leat váldán oahpu .
Det at kvinner og unge flytter ut får også konsekvenser for barnetallet .
Das leat váikkuhusat mánáidlohkui go nissonolbmot ja nuorat fárrejit .
I perioden 2000 til 2011 ble barnetallet mellom 0-9 år redusert med nær 1 500(SSB – Samisk statistikk 2012 ) .
Áigodagas 2000 rájes 2011 rádjai njiejai 0-9 jahkásaš mánáid lohku lagabui 1 500 ( SSB . – Sámi statistihkka 2012 ) .
Med all sannsynlighet vil denne utviklingen fortsette og enkle estimat tilsier at barnetallet i 2022 vil være halvert i forhold til år 2000 .
Ná dat várra jotkojuvvo ja álkes meroštallamat čájehit ahte mánáidlohku 2022:s gártá beallin jagi 2000 ektui .
Side 68 av 156
68 siidu 156 siiddus
Tabell : Folkemengde i STN-området fordelt på to aldersgrupper .
Tabealla : Mo olmmošlohku STN-guovllus juohkása guovtti ahkejovkui .
2000 0-9 år
2000 0-9 jagi
Diff .
Diff .
10-19 år 5215 4951 -264 4701 Kilde : Samisk statistikk 2012 – SSB .
10-19 jagi 5215 4951 -264 4701 Gáldu : Sámi statistihkka 2012 – SSB .
) Estimat gjort i Sametinget .
) Sámedikki meroštallamat .
Sentralisering
Guovddáštahttin
Figuren under viser effekten av sentralisering .
Vuolábeale govus čájeha guovddáštahttima váikkuhus .
I Nord-Norge er det områdene rundt Alta , Tromsø og Bodø som vokser .
Davvi-Norggas leat guovllut Álttá , Romssa ja Bådåddjo birra mat sturrot .
I Sør-Norge vokser områdene rundt de største byene .
Lulli-Norggas sturrot guovllut stuorámus gávpogiid birra .
Samtidig viser de blå og mørkeblå feltene at fraflyttingen er høy i de samiske områdene .
Seammás čájehit alit ja čohkkesalit ruktát ahte eretfárren lea stuoris sámi guovlluin .
Figur : Nettoflytting 1.1.2000–1.1.2010 i pst. av middelfolkemengden .
Govus : Nettofárren 1.1.2000–1.1.2010 meroštallojuvvon proseantan gaskamearálaš olmmošlogus .
Kilde : NOU 2011:3 Kompetansearbeidsplasser .
Gáldu : NOU 2011:3 Gealbobargosajit .
Næringsstrukturen endres
Ealáhusstruktuvra rievdá
Det har skjedd en overgang med arbeidsplasser fra primærnæringer / industri til kompetansearbeidsplasser , jfr. NOU 2011:3 Kompetansearbeidsplasser .
Bargosajit leat rievdan vuođđoealáhusas / industriijas gealbobargosadjin , geahča NOU 2011.3 Gealbobargosajit .
I Norge har sysselsettingsveksten vært størst i kompetanseintensive næringer .
Norggas lea barggolašvuohta lassánan eanemusat gealbointensiiva ealáhusain .
Denne veksten kommer i byer og større tettsteder , og det forventes at denne veksten vil fortsette .
Dát lassáneapmi boahtá gávpogiin ja stuorát čoahkkebáikkiin , ja vurdojuvvo ahte dát lassáneapmi joatká .
Den samme utviklingen har vi hatt i de samiske områdene .
Seamma ovdáneapmi lea leamaš sámi guovlluin .
Rapportene fra Telemarksforskning om samisk område i 2010 og den påfølgende rapporten i 2011 , viser at det samiske området har mistet over 4 % av arbeidsplassene siden 2000 .
Telemarksforskninga raporttat sámi guovlluid birra 2010:s ja čuovvovaš raporta 2011:s čájehit ahte sámi guovlu lea massán 4 % bargosajiin 2000 rájes .
Det har også vært en sterk nedgang i antall arbeidsplasser i primærnæringene og i industrien .
Bargosajiid lohku vuođđoealáhusain ja industriijas lea maid njiedjan garrasit .
Til sammen er det forsvunnet 405 arbeidsplasser i disse næringene i løpet av 2009 og 2010 .
Buohkanassii leat 405 bargosaji jávkan dáin ealáhusain 2009:s ja 2010:s .
Analyse fra Telemarksforskningen viser at vekst i arbeidsplasser , boligbygging og muligheter for pendling har størst betydning for hvilke kommuner befolkningen flytter til .
Telemarksforskninga analysa čájeha bargosajiid lassáneapmi , vistehuksen ja suhkkojohtalanvejolašvuođat mearkkašit eanemusat dasa guđe gielddaide olbmot fárrejit .
Side 69 av 156
69 siidu 156 siiddus
Samarbeid med fylkeskommunene
Ovttasbargu fylkkagielddaiguin
Samarbeidsavtalene med fylkeskommunene krever et helhetlig og målrettet samarbeid .
Ovttasbargošiehtadusat fylkkagielddaiguin gáibida ollislaš ja ulbmillaš ovttasbarggu .
Sametingsrådet mener at samarbeidsavtalene ikke fungerer optimalt , og har derfor tatt initiativ til en forenkling av samarbeidsavtalene .
Sámediggeráđđi oaivvilda ahte ovttasbargošiehtadusat eai doaimma buoremus lági mielde , ja lea danne álggahan ovttasbargošiehtadusaid álkideami .
Målet er større politisk fokus og samarbeid om prioriterte tiltak .
Mihttomearri lea stuorát politihkalaš fokus ja ovttasbargu vuoruhuvvon doaibmabijuid dáfus .
I første omgang arbeides det med å forenkle og revidere samarbeidsavtalen med Finnmark fylkeskommune .
Álggos geahččaluvvo álkidit ja ođasmahttit ovttasbargošiehtadusa Finnmárkku fylkkagielddain .
Dersom dette arbeidet blir vellykket , ønsker Sametinget å videreføre dette arbeidet til flere fylkeskommuner .
Jus dát bargu lihkostuvvá , de háliida Sámediggi joatkit dán barggu eanet fylkkagielddaid ektui .
Samarbeid med kommunene
Ovttasbargu gielddaiguin
En helhetlig politikk overfor kommunen kan føre til en mer aktiv og effektiv virkemiddelbruk .
Ollislaš politihkka gieldda ektui sáhttá dagahit árjjaleappo ja bevttoleappo váikkuhangaskaoapmegeavaheami .
Ulike situasjoner og ulike behov i kommunene gir kapasitetsmessige utfordringer når det gjelder tilpasning av samarbeidet og virkemidlene .
Iešguđet dilit ja iešguđet dárbbut gielddain buvttihit hástalusaid návccaid dáfus go galgá heivehit ovttasbarggu ja váikkuhangaskaomiid .
Målet er å synliggjøre den samiske befolkningen i Oslo , og sikre deres rettigheter til bruk av samisk språk , kulturutøvelse og opplæring .
Mihttomearrin lea čalmmustahttit Oslo sámi álbmoga , ja sihkkarastit sin vuoigatvuođaid beassat geavahit sámegiela , doaimmahit kultuvrra ja oažžut oahpahusa .
Sametinget har formalisert samarbeidet med kommunene i forvaltningsområdet for samisk språk om bruk av tospråklighetsmidlene .
Sámediggi lea formaliseren ovttasbarggu sámegiela hálddašanguovllu gielddaiguin guovttegielalašvuođaruđaid geavaheamis .
Det er inngått individuelle samarbeidsavtaler med kommunene som mottar tospråklighetsmidler .
Leat sohppojuvvon ovttagaslaš ovttasbargošiehtadusat daid gielddaiguin mat ožžot guovttegielalašvuođaruđaid .
Samarbeidsavtalene forplikter kommunene i større grad til aktivt å bidra til styrking og bevaring av samisk språk .
Ovttasbargošiehtadusat geatnegahttet gielddaid eanet árjjalaččat leat mielde nannemin ja gáhttemin sámegiela .
Med den kunnskapen som er tilgjengelig og vist til ovenfor peker det seg ut følgende sentrale utfordringer som drøftes nærmere : Kunnskap om flyttemønsteret Halvering av barnetallet Arbeidsplassutviklingen Aldrende befolkning Forventninger i byene Kunnskap om flyttemønsteret
Dat máhttu mii gávdno ja masa lea čujuhuvvon bajábealde , čájehit čuovvovaš guovddáš hástalusaid mat gieđahallojuvvojit lagabui : Máhttu fárrenmálle birra Mánáidlogu njiedjan beallái Bargosadjeovdáneapmi Álbmoga boarásmuvvan Vuordámušat gávpogiin Máhttu fárrenmálle birra
Som vist i kapittelet ovenfor , flytter folk fra de samiske områdene ) ( STN-området og til byene .
Nu mo čájehuvvon bajábeale kapihttalis , de fárrejit olbmot sámi guovlluin ( SDE-guovllus ) gávpogiidda .
Mer eller mindre sentralisering har det vært gjennom lange tider .
Guhkit áiggi juo lea leamaš uhcit eanet guovddušteapmi .
Det nye er at disse trendene er tydeligere enn tidligere , og at det berører de samiske områdene sterkere enn mange andre områder .
Dat mii lea ođas , lea ahte dát sojut leat čielgaseappot go ovdal , ja ahte dat čuhcet sámi guovlluide garraseappot go eará guovlluide .
Et sentralt element er at de tradisjonelle samiske områdene ikke har større tettsteder eller byer som folk kan flytte til .
Deaŧalaš lea dat ahte árbevirolaš sámi guovlluin eai leat leamaš stuorát čoahkkebáikkit dahje gávpogat maidda olbmot sáhttet fárret .
Folk flytter derfor vekk fra det som hittil har vært definert som samisk bosettingsområde .
Danne fárrejit olbmot eret dain báikkiin mat leat adnojuvvon sámi ássanguovlun .
Sametinget trenger mer kunnskap om flyttemønsteret , hvorfor folk flytter , hvor de flytter og hvem som flytter .
Sámediggi dárbbaša eanet dieđuid fárrenmálle birra , manne olbmot fárrejit , gosa sii fárrejit ja geat dat fárrejit .
Likeledes hvilke tiltak som kan iverksettes for å stoppe fraflyttingen .
Maiddái máhtu dan birra mii sáhtášii bissehit dán eretfárrema .
Disse spørsmålene er det naturlig å komme tilbake til i en handlingsplan eller melding .
Dáidda gažaldagaide lea lunddolaš máhccat doaibmaplánas dahje dieđáhusas .
Halvering av barnetallet
Mánáidlogu njiedjan beallái
En halvering av antall barn mellom og 9 år fra 2000 og fram til 2020 i de tradisjonelle samiske bosettingsområdene , innebærer sannsynligvis den største utfordringen for det samiske samfunnet .
Stuorámus hástalussan sámi servodahkii lea várra dat ahte daid mánáid lohku , mat leat gaskal ja 9 jagi , njiedjá beallái 2000 rájes 2020 rádjai árbevirolaš sámi ássanguovlluin .
Det blir færre som vokser opp i samiske miljø hvor språket og kulturen er aktivt .
Uhcit ja uhcit mánát šaddet bajás dain sámi birrasiin , gos giella ja kultuvra lea doaimmas .
Dette innebærer
Boađusin lea ahte skuvllat ja sámi mánáidgárddit heaittihuvvojit .
Side 70 av 156
70 siidu 156 siiddus
Arbeidsplassutvikling
Bargosadjeovdáneapmi
Også det samiske samfunnet opplever en overgang til kunnskapsbasert økonomi , hvor arbeidsplasser i primærnæringene og industrien reduseres til fordel for arbeidsplasser i næringer som krever høye utdanning .
Maiddái sámi servodagat vásihit rievdama máhttovuđot ekonomiijii , mas vuođđoealáhusaid ja industriija bargosajit uhccot dakkár ealáhusaid bargosajiid ektui , main gáibiduvvo alla oahppu .
Samtidig viser det seg at de kunnskapsintensive arbeidsplassene etableres i byer og større tettsteder .
Seammás čájehuvvo ahte máhttointensiiva bargosajit ásahuvvojit gávpogiidda ja stuorát čoahkkebáikkiide .
Siden det primært er arbeidsplasser som styrer hvilke områder folk flytter til , vil distriktene og dermed også de samiske tradisjonelle områdene tape .
Go lea nu ahte bargosajit dat vuosttažettiin mearridit guđe guovlluide olbmot fárrejit , de vuoittahallet sámi árbevirolaš guovllut .
Aldrende befolkning
Álbmoga boarásmuvvan
Antallet eldre øker i hele landet .
Boarrásiid lohku lassána miehtá riikka .
Også samiske eldre blir flere både i bykommunene og i distriktene .
Maiddái sámi boarrásiid lohku lassána sihke gávpotgielddain ja boaittobeliin .
Samiske eldre i byene er en gruppe som har kommet på politisk dagsorden i det siste .
Gávpogiid sámi boarrásat lea dakkár joavku mii lea loktejuvvon politihkalaš dássái maŋimus áiggiid .
Det er lite kunnskap om den eldre samiske befolkningen i byene .
Boarráset sámi álbmoga birra gávpogiin lea uhccán máhttu .
Sametinget er bekymret for om de samiske eldres behov i eldreomsorgen er ivaretatt , særlig med tanke på språk og kultur .
Sámediggi ballá ahte sámi boarrásiid dárbbut boarrásiidfuolahusas eai leat fuolahuvvon , erenoamážit giela ja kultuvrra dáfus .
Samtidig er det mangel på samisktalende personell i eldreomsorgen i samiske områder .
Seammás váilot sámegielat bargit boarrásiidfuolahusas sámi guovlluin .
En vesentlig del av innflyttingen til samiske områder skjer i form av utenlandsk arbeidskraft .
Stuorra oassi sisafárremis sámi guovlluide leat olgoriikka bargit .
Disse behersker i liten grad samisk , og det svekker kommunikasjonen mellom samisktalende eldre og helsepersonell i samiske områder .
Sii hálddašit uhccán sámegiela , ja dat hedjonahttá gulahallama gaskal sámegielat boarrásiid ja dearvvašvuođabargiid sámi guovlluin .
Forventninger i byene
Vuordámušat gávpogiin
Bykommunene har nye utfordringer med å kunne gi et tilfredsstillende samisk språk , opplæringstilbud , helsetjeneste og tilrettelegging for kulturutøvelse .
Gávpot gielddaid hástalus lea addit dohkálaš sámegieloahpu , dearvvašvuođabálvalusa ja láhčima kulturdoaimmaheami várás .
På sikt vil også et samisk tilbud til de eldre representere en stor utfordring for bykommunene .
Guhkit áiggi vuollái šaddá maiddái sámi fálaldaga addin boarrásiidda stuorra hástalussan gávpotgielddaide .
Sametinget ser at det er behov for samiske møteplasser i byene , som også kan være en arena for formidling av samisk kunst og kultur .
Sámediggi oaidná ahte dárbbašuvvojit sámi deaivvadansajit gávpogiin , mat maiddái sáhttet leat sámi dáidaga ja kultuvrra gaskkusteami arenan .
Scenarier
Scenariat
Sametingsrådet ønsker en debatt som tar innover seg den faktiske utviklingen i samfunnet .
Sámediggeráđđi háliida digaštallat servodaga duohta ovdáneami .
Scenarier er ment som bilder på retninger det samiske samfunn kan utvikle seg i .
Scenariat leat jurddašuvvon govvan mat čájehit guđe guvlui sámi servodat sáhttá ovdánit .
Det forutsetter at rammene til Sametinget er omtrent på dagens nivå og det krever prioriteringer .
Eaktun lea ahte Sámedikki rámmat leat sullii dálá dásis ja dat gáibida vuoruhemiid .
Det presenteres her tre framtidsscenarier som kan være et bidrag i debatten : Alternativ 1 : Fortsette som i dag
Dás biddjojuvvojit ovdan golbma boahtteáigge scenaria mat sáhttet leat oassin digaštallamis : Molssaeaktu 1 : Joatkit nu mo dál
Sametingsrådet kan fortsette dialogen med byer som Alta , Tromsø og Oslo .
Sámediggeráđđi sáhttá joatkit gulahallama Álttáin , Romssain ja Osloin .
Virkemiddelbruken opprettholdes på dagens nivå i byene , og det arrangeres samiske møteplasser , samiske uker , samiske hus og enkeltarrangement .
Váikkuhangaskaomiid geavaheapmi doalahuvvo dálá dásis gávpogiin , ja lágiduvvojit sámi deaivvadansajit , sámi vahkut , sámi viesut ja eaŋkillágideamit .
Kontakten med kommune i virkeområdet for Sametingets tilskudd til næringsutvikling , vil være sektorisert og tilfeldig .
Oktavuohta Sámedikki ealáhusovddidandoarjagiid doaibmaguovllu gielddaiguin dáhpáhuvvá surggiid mielde ja soaittáhagas .
Dersom denne strategien velges , vil kvinner og unge fortsette å flytte fra de samiske tradisjonelle områdene og inn til byene .
Jus dát strategiija válljejuvvo , de fárrejit ain nissonolbmot ja nuorat sámi árbevirolaš guovlluin gávpogiidda .
Sentraliseringen vil fortsette .
Guovdduštahttin nannejuvvo .
Skoler i distriktene legges ned og det kan føre til at færre lærer seg samisk .
Giliskuvllat heaittihuvvojit ja sáhttá dagahit ahte uhcit mánát ohppet sámegiela .
Det blir nødvendig å importere arbeidskraft for å møte utfordringene i helse og omsorg .
Šaddá dárbu háhkat bargofámuid eará sajiin dusten dihtii dearvvašvuođa- ja fuolahussuorggi hástalusaid .
Alternativ 2 : Aktiv bypolitikk
Molssaeaktu 2 : Árjjalaš gávpotpolitihkka
Sametinget intensiverer samarbeidet med bykommunene , og satser aktivt på ulike kulturelle tiltak , festivaler , samisk hus med mer .
Sámediggi intensivere ovttasbarggu gávpotgielddaiguin , ja áŋgiruššá árjjalaččat iešguđet kultuvrralaš doaibmabijuiguin , festiválaiguin , sámi viesuiguin ja eará .
Samtidig åpnes det for støtte til næringsutviklingstiltak i byene .
Seammás addojuvvo vejolašvuohta doarjut ealáhusovddidandoaibmabijuid gávpogiin .
Parallelt økes satsingen på samiske barnehager og samisk undervisning i byene .
Seammás áŋgiruššojuvvo eanet sámi mánáidgárddiiguin ja sámi oahpahusain gávpogiin .
Dersom denne strategien velges , er det ikke unaturlig om eksempelvis Tromsø befester sin stilling som en samisk by .
Jus dát strategiija válljejuvvo , de ii leat eahpelunddolaš jus mahká Romsa nanusmahttá iežas dili sámi gávpogin .
Flere byer velger å profilere samisk språk og kultur , det skapes positive holdninger
Eanet gávpogat válljejit čalmmustahttit sámi giela ja kultuvrra , huksejuvvojit positiivva guottut sápmelaččaid ektui oppalaččat ja jienastuslohku lassána gávpogiin .
Møtesekretærer : Ellen Aina Eira
Go sámevuohta Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna
Side 71 av 156
71 siidu 156 siiddus
Økt fokus på det samiske i byene gir potensielt flere som vil lære seg samisk og ta del i den samiske kulturen .
čalmmustahttojuvvo gávpogiin , de dat dagaha ahte eanebut háliidit oahppa sámegiela ja oassálastit sámi kultuvrii .
Alternativ 3 : De samiske områdene som ny vekstregion
Molssaeaktu 3 : Sámi guovllut ođđa lassánanregiovdnan
Sametinget inngår partnerskap med kommunene i de tradisjonelle bosettingsområdene på langsiktige utviklingsstrategier , og det satses aktivt på kompetansearbeidsplasser og kulturnæringer .
Sámediggi ráhkada ovttas árbevirolaš ássanguovlluid gielddaiguin guhkesáigge ovddidanstrategiijaid , áŋgiruššojuvvo árjjalaččat gealbobargosajiiguin ja kulturealáhusaiguin .
Utdanning av samiske lærere og pedagoger prioriteres , og i samarbeid med kommunene løftes kvaliteten på barnehager og skoler .
Sámi oahpaheddjiid ja pedagogaid oahpaheapmi vuoruhuvvo , ja ovttas gielddaiguin loktejuvvo mánáidgárddiid ja skuvllaid kvalitehta .
Ressursbruken overfor byene opprettholdes på dagens nivå .
Resursageavaheapmi gávpogiid ektui doalahuvvo dálá dásis .
En vellykket satsning på de samiske områdene med vekt på gode språk- og kulturtilbud kombinert med arbeidsplasser som krever høyere utdanning , kan føre til at flere flytter til de tradisjonelle samiske områdene .
Jus dakkár áŋgiruššan sámi surggiiguin lihkostuvvá , mas deattuhuvvojit buorit giella- ja kulturfálaldagat oktan dakkár bargosajiiguin mat gáibidit alit oahpu , de dat sáhttá mielddisbuktit ahte eanebut fárrejit árbevirolaš sámi guovlluide .
Barn blir tospråklige og samisk språk er aktivt og levende .
Mánát šaddet guovttegielagin ja sámegiella doaibmá ealli giellan .
Kombinasjonen av kompetanse , kunnskap og kulturnæringer gir nye arbeidsplasser som tiltrekker seg yngre folk med kompetanse .
Gelbbolašvuohta , máhttu ja kulturealáhusat addet ovttas ođđa bargosajiid mat geasuhit nuorat olbmuid geain lea gelbbolašvuohta .
Den samiske befolkningen har grunnleggende rettigheter , krav til identitetsskapende arenaer og ulike behov for vekst og utvikling .
Sámi álbmogis leat vuođđo vuoigatvuođat , vuoigatvuohta identitehta huksejeaddji arenaide ja iešguđet lassánan- ja ovdánandárbbut .
De grunnleggende rettighetene består for eksempel av rett til samisk språk og rett til samisk opplæring .
Vuođđo vuoigatvuođaide gullet ovdamearkka dihtii vuoigatvuohta sámegillii ja vuoigatvuohta sámegielohppui .
Identitetsskapende arenaer kan være ulike kulturuttrykk og møteplasser .
Identitehta huksejeaddji arenat sáhttet leat iešguđet kulturovdanbuktima ja deaivvadansajit .
Vekst og utvikling kan eksempelvis være tiltak innenfor næringsutvikling .
Lassáneapmi ja ovdáneapmi sáhttá ovdamearkka dihtii lea doaibmabijut ealáhusovddideamis .
En større samisk befolkning i bykommunene medfører økt press for å ivareta grunnleggende rettigheter , samtidig som tiltak både innenfor identitetsskapende arenaer og vekst og utvikling etterlyses .
Stuorát sámi álbmot gávpotgielddain buvttiha stuorát deaddu dasa ahte fuolahit vuođđo vuoigatvuođaid , seammás go jearahuvvojit doaibmabijut sihke identitehta huksejeaddji arenain ja lassáneamis ja ovdáneamis .
I noen tradisjonelle samiske områder , hvor mer grunnleggende rettigheter blir bedre ivaretatt , stilles det krav til det offentlige om økt vekst og utvikling .
Muhtun árbevirolaš sámi guovlluin , gos vuđolet vuoigatvuođat fuolahuvvojit , biddjojuvvo gáibádus almmolašvuhtii eanet lassáneami ja ovdáneami dáfus .
I bykommunene stilles ofte Sametinget til ansvar .
Gávpotgielddain biddjojuvvo dávjá ovddasvástádus Sámediggái .
Side 72 av 156
72 siidu 156 siiddus
Med utgangspunkt i pyramiden ovenfor er det mulig å skissere en framtidig strategi på politikkutvikling overfor byer og overfor de tradisjonelle samiske områdene .
Bajábeale pyramida vuođul lea vejolaš válddahit boahttevaš strategiija politihkkaovddideamis gávpogiid ektui ja árbevirolaš sámi guovlluid ektui .
Den øvre del av pyramiden som omhandler etablering av arbeidsplasser og andre utviklingstiltak for å sikre bosetting vil være forbeholdt de tradisjonelle samiske områdene .
Pyramida bajimus oassi mii čájeha bargosajiid ásaheami ja eará ovddidandoaibmabijuid sihkkarastin dihtii ássama , gullá árbevirolaš sámi guovlluide .
Den nedre del av pyramiden vil også kunne brukes i byer .
Pyramida vuolit oasi sáhttá maiddái geavahit gávpogiid várás .
Strategier for de tradisjonelle samiske områdene
Strategier for de tradisjonelle samiske områdene
Strategier for byene
Strategier for byene
Avslutning og oppsummering
Loahpaheapmi ja čoahkkáigeassu
Sametinget har begrensende ressurser og myndighet til alene å gjennomføre ønsket politikk på regionalutviklingsfeltet .
Sámedikkis leat uhccán resurssat ja váldi okto sáhttit čađahit dan politihka maid mii háliidit regionálaovddidansuorggis .
Fylkeskommunene er viktige regionale utviklingsaktører , mens kommunene er viktige iverksettere av tiltak rettet mot den samiske befolkningen .
Fylkkagielddat leat deaŧalaš regionála ovddideaddjit , ja gielddat fas leat deaŧalaččat doaibmabijuid álggaheaddjin sámi álbmoga ektui .
Samiske innbyggeres rettigheter i møte med kommuner og fylkeskommuner må avklares og samordnes av ansvarlige myndigheter .
Ovddasvástideaddji eiseválddit fertejit čielggadit sámi álbmoga vuoigatvuođaid go sii deaivvadit gielddaiguin ja fylkkagielddaiguin .
Grunnleggende rettigheter som rett til opplæring i og på samisk må gjennomføres uansett hvor man bor i landet .
Dakkár vuođđo vuoigatvuođat go vuoigatvuohta oahpahussii sámegielas ja sámegillii fertejit čađahuvvot beroškeahttá das gos dal olbmot ásašedje .
Identitetsskapende tilbud i de enkelte kommunene er en forutsetning for å ivareta og synliggjøre samisk kultur og tilstedeværelse .
Identitehtahuksejeaddji fálaldagat iešguđet gielddain lea eaktun dasa ahte seailluhit ja čalmmustahttit sámi kultuvrra ja leahkima .
Sametinget er allerede en bidragsyter i forhold til det arbeidet som kommunene og fylkeskommunene utfører .
Sámediggi lea juo mielde dan barggus maid gielddat ja fylkkagielddat čađahit .
Sametingets arbeid med å forenkle samarbeidsavtalene med fylkeskommunene , avtalene med kommunene om tospråklighetsmidlene og avtalene med Oslo og Tromsø kommuner er noen av eksemplene på Sametingets regionalpolitikk .
Sámedikki bargu álkidahttimin ovttasbargošiehtadusaid fylkkagielddaiguin , šiehtadusaid gielddaiguin guovttegielalašvuođaruđaid dáfus ja šiehtadusaid Oslo ja Romssa suohkaniiguin , lea ovdamearkan Sámedikki regiovdnapolitihkkii .
Dette er også et arbeid som sametingsrådet ønsker å styrke og videreutvikle .
Dát lea maid dakkár bargu maid sámediggeráđđi háliida nannet ja viidáseappot ovddidit .
Arbeidet med å sikre samenes grunnleggende rett til samisk språk og opplæring skal fortsette .
Bargu sihkkarastit sápmelaččaid vuođđo vuoigatvuođa sámi gillii ja oahpahussii galgá jotkojuvvot .
Sametingsrådet er opptatt av å finne fram til sterkere virkemidler og klarere strategier for å beholde bosettingen i de tradisjonelle samiske områdene .
Sámediggeráđi mielas lea deaŧalaš gávdnat nannoset váikkuhangaskaomiid ja čielgaset strategiijaid bisuhan dihtii árbevirolaš sámi guovlluid ássama .
Nye arbeidsplasser er avgjørende for bosetting i de tradisjonelle samiske områdene .
Ođđa bargosajit leat hui deaŧalaččat árbevirolaš sámi guovlluid ássamii .
Næringsutvikling i spredtbygde strøk er en større utfordring enn for de bynære områdene .
Ealáhusovddideapmi lea stuorát hástalus boaittobeliide go gávpotlagaš guovlluide .
Sametingets innsats for vekst og utvikling må konsentreres til områder med negativ samfunnsutvikling .
Sámediggi ferte áŋgiruššat lassánemiin ja ovddidemiin dain guovlluin gos lea negatiiva servodatovdáneapmi .
Sametinget må følge opp samfunnsutviklingen for å målrette virkemidlene til de områdene med størst utfordringer .
Sámediggeráđđi lea dán áššis čielggadan muhtun čuolbmačilgehusaid mat čatnasit guovlo- ja regiovdnapolitihka sámi perspektiivii .
Sametingsrådet har i denne saken redegjort for en del av problemstillingene knyttet til det samiske perspektivet i distrikts- og regionalpolitikk .
Danne ferte Norgga guovlo- ja regiovdnapolitihkka fuolahit sámi perspektiivva ja daid erenoamáš hástalusaid maid sámi servodat ferte dustet .
Sametinget mener det er sannhet i uttrykket ” samisk Møtesekretærer : Ellen Aina Eira
Ráđđehus galgá ovddidit ođđa dieđáhusa Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna
Side 73 av 156
73 siidu 156 siiddus
sentrum er norsk utkant ” .
guovlo- ja regiovdnapolitihka birra 2013:s .
Sametingsrådet jobber for at det samiske perspektivet blir inkludert i meldingen .
Sámediggeráđđi bargá dainna ulbmiliin ahte sámi perspektiiva váldojuvvo mielde dieđáhussii .
8 Marianne Balto 9 Inga-Lill Sundset 10 Jørn Are Gaski 11 12 13 14 15
8 Marianne Balto 9 Inga-Lill Sundset 10 Jørn Are Gaski 7 11 12 13 14 15
Replikk Jørn Are Gaski Olaf Eliassen Jørn Are Gaski Anne Helene Moeng Saari Jørn Are Gaski Geir Johnsen Ann-Mari Thomassen Jørn Are Gaski Silje Karine Muotka Geir Tommy Pedersen Ann-Mari Thomassen Jørn Are Gaski Silje Karine Muotka Silje Karine Muotka Aili Keskitalo
Replihkka Jørn Are Gaski Olaf Eliassen Jørn Are Gaski Anne Helene Moeng Saari Jørn Are Gaski Geir Johnsen Ann-Mari Thomassen Jørn Are Gaski Silje Karine Muotka Geir Tommy Pedersen Ann-Mari Thomassen Jørn Are Gaski Silje Karine Muotka Silje Karine Muotka Aili Keskitalo
Jørn Are Gaski Anne Helene Moeng Saari Olaf Eliassen Egil Olli Alf Isaksen Jørn Are Gaski
Jørn Are Gaski Anne Helene Moeng Saari Olaf Eliassen Egil Olli Alf Isaksen Jørn Are Gaski
Side 74 av 156
74 siidu 156 siiddus
VI Sametingets vedtak Sametinget har drøftet redegjørelsen om regionalpolitiske strategier .
VI Sámedikki mearrádus Sámediggi lea digaštallan čilgehusa regionálapolitihkalaš strategiijaid birra .
Side 75 av 156
75 siidu 156 siiddus
Side 76 av 156
76 siidu 156 siiddus
Samarbeid med fylkeskommunene og kommunene
Ovttasbargu fylkkagielddaiguin ja gielddaiguin
For å nå målet om et aktivt og målrettet arbeid med regionale og lokale myndigheter , mener Sametingsrådet at dialog og samarbeid med regionale og lokale myndigheter og andre relevante aktører må utvikles .
Sámediggeráđđi oaivvilda ahte jus galgá ollašuhttit árjjalaš ja ulbmillaš ovttasbarggu regionála ja báikkálaš eiseválddiiguin , de ferte ovddidit gulahallama ja ovttasbarggu regionála ja báikkálaš eiseválddiiguin ja eará guoskevaš oassálastiiguin .
Side 77 av 156
77 siidu 156 siiddus
Samarbeidsavtalene med fylkeskommunene krever et helhetlig og målrettet samarbeid .
Álggos geahččaluvvo álkidit ja ođasmahttit ovttasbargošiehtadusa Finnmárkku fylkkagielddain .
I første omgang arbeides det med å forenkle og revidere samarbeidsavtalen med Finnmark fylkeskommune .
Jus dát bargu lihkostuvvá , de háliida Sámediggi joatkit dán barggu eanet fylkkagielddaid ektui .
Dette innebærer færre barn i barnehager , og færre skoleelever .
Dat mearkkaša uhcit mánát mánáidgárddiin , ja uhcit skuvlaoahppit .
Konsekvensen er nedleggelser av skoler og samiske barnehager .
Boađusin lea ahte skuvllat ja sámi mánáidgárddit heaittihuvvojit .
Side 78 av 156
78 siidu 156 siiddus
Flere byer velger å profilere samisk språk og kultur , det skapes positive holdninger til samer generelt og valgmanntallet i byene vokser .
Eanet gávpogat válljejit čalmmustahttit sámi giela ja kultuvrra , huksejuvvojit positiivva guottut sápmelaččaid ektui oppalaččat ja jienastuslohku lassána gávpogiin .
Økt fokus på det samiske i byene gir potensielt flere som vil lære seg samisk og ta del i den samiske kulturen .
Go sámevuohta čalmmustahttojuvvo gávpogiin , de dat dagaha ahte eanebut háliidit oahppa sámegiela ja oassálastit sámi kultuvrii .
Møtesekretærer : Ellen Aina Eira
Sámi oahpaheddjiid ja Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna
Side 79 av 156
79 siidu 156 siiddus
Utdanning av samiske lærere og pedagoger prioriteres , og i samarbeid med kommunene løftes kvaliteten på barnehager og skoler .
pedagogaid oahpaheapmi vuoruhuvvo , ja ovttas gielddaiguin loktejuvvo mánáidgárddiid ja skuvllaid kvalitehta .
Side 80 av 156
80 siidu 156 siiddus
Sametinget må følge opp samfunnsutviklingen for å målrette virkemidlene til de områdene med størst utfordringer .
Sámediggi ferte čuovvolit servodatovdáneami vai váikkuhangaskaoamit geavahuvvojit dain guovlluin gos hástalusat leat stuorámusat .
Side 81 av 156
81 siidu 156 siiddus
Sametingsrådet har i denne saken redegjort for en del av problemstillingene knyttet til det samiske perspektivet i distrikts- og regionalpolitikk .
Sámediggeráđđi lea dán áššis čielggadan muhtun čuolbmačilgehusaid mat čatnasit guovlo- ja regiovdnapolitihka sámi perspektiivii .
Sametinget mener det er sannhet i uttrykket ” samisk sentrum er norsk utkant ” .
Sámedikki mielas lea duohta ahte sámi guovddáš lea dáža boaittobealli .
Den norske distrikts- og regionalpolitikken må derfor ivareta det samiske perspektivet og de særskilte utfordringene det samiske samfunnet står overfor .
Danne ferte Norgga guovlo- ja regiovdnapolitihkka fuolahit sámi perspektiivva ja daid erenoamáš hástalusaid maid sámi servodat ferte dustet .
Regjeringen skal fremlegge ny melding om distrikts- og regionalpolitikk i 2013 .
Ráđđehus galgá ovddidit ođđa dieđáhusa guovlo- ja regiovdnapolitihka birra 2013:s .
Behandlingen av saken ble avsluttet 08.06.12 kl.14 .
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 08.06.12 dii. 14.40 .
Side 82 av 156
82 siidu 156 siiddus
Sametingets reviderte budsjett 2012 Arkivsaknr .
Sámedikki 2012 reviderejuvvon buseahtta Arkiivaáššenr . .
Møtedato 24.04.12 04. – 05.06.12 06. – 08.06.12
Beaivi 24.04.12 04. – 05.06.12 06. – 08.06.12
Saksnr. R 061/12 PFK 005/12 SP 26/12
Áššenr. . SR 061/12 PFL 005/12 DC 26/12
Saken påbegynt 07.06.12 kl.09 .
Ášši meannudeapmi álggahuvvui 07.06.12 dii. 09.45 .
Sametingsrepresentanten Olaf Eliassen erklærte seg inhabil i sak 26/12 Sametingets reviderte budsjett 2012 Vararepresentant Amund Peder Teigmo møtte for Olaf Eliassen i sak 26/12 Sametingets reviderte budsjett 2012 .
Sámediggeáirras Olaf Eliassen celkkii iežas bealálažžan áššis Sámedikki 2012 reviderejuvvon bušeahtta . Várrelahttu Amund Peder Teigmo oassálasttii Olaf Eliassen ovddas áššis 26/12 Sámedikki 2012 reviderejuvvon bušeahtta .
Sametinget foretar årlige budsjettrevisjoner i plenum i juni måned , på bakgrunn av vedtaket av årsmelding i februar som også inkluderer årsregnskapet .
Sámediggi láve jahkásaččat revideret bušeahtas dievasčoahkkimis geassemánus , jahkedieđáhusa mearrádusa vuođul miessemánus mas mielde maiddái jahkerehketdoallu .
Det vises for øvrig til Sametingets årsregnskap og Sametingets årsmelding 2011 sak 005/12 .
Čujuhit muđui Sámedikki jahkerehketdollui ja Sámedikki 2011 jahkedieđáhussii , ášši 005/12 .
Sametingets regnskap for 2011 viser et regnskapsmessig underskudd på kr 11 643 871 .
Sámedikki 2011 rehketdoallu čájeha rehketdoalu dáfus vuolláibáhcaga mii lea 11 643 871 ru . .
Ved årsavslutning 2011 viser den opparbeidede egenkapitalen kr 13 046 290 , trekker man fra det regnskapsmessige underskuddet på kr 11 643 871 blir det et overskudd på kr 1 402 419 til refordeling ved revidert budsjett for 2012 .
Jagi 2011 loahpaheapmi čájeha ahte Sámediggi lea gártadan iežaskapitála 13 046 290 ru , go das geassit eret vuolláibáhcaga mii lea 11 643 871 ru , de šaddá badjebáza 1 402 419 ru ođđasis juohkin láhkai reviderejuvvon bušeahtas 2012 .
Side 83 av 156
83 siidu 156 siiddus
Fordeling av ekstra tildelinger og refordeling av budsjettet for 2012 fremgår av nedenforstående tabeller med tilhørende omtale av de enkelte poster .
Liige juolludusaid juohkin ja ođđasis juohkin bušeahtas 2012 oidno tabeallain vuolábealde ja válddahus ovttaskas poasttaid birra maid lea vuolábealde .
Bevilgninger fra departementene Totaltabell Sametingets samlede inntekter - revidert budsjett 2012 Beskrivelse
Departemeanttaid juolludusat Ollislaš juolludus Sámediggái Čilgehus
Budsjett -12 Ekstra tildeling
Bušeahtta -12 Juolluduvvon oktiibuot II
Rev-bud 2012 Sametingets budsjett for 2011 er på totalt kr 368 619 000 , eksklusiv avkastning til Samefolkets fond på kr 2 535 000 .
Sámedikki 2012 bušeahtta lea oktiibuot 368 619 000 ru , das ii mielde sámeálbmotfoanda 2 535 000 ru. .
Sametingets samlede inntekter og utgifter Sametingets samlede inntekter og utgifter Budsjett 2012 Ekstra tildeling
Sámedikki ollisalaš sisaboahtu ja golut Sámedikki boađut ja golut buohkanassii Bušeahtta -12 Liigejuolludeap Ođđasisjuog .
Rev-bud 2012
Rev . 12 buš-
Drift politisk nivå Drift administrasjon
Politihkalaš dási doaibma Hálddahusa doaibma
Virkemidler Språk Kultur Kunnskap Helse og sosial Arealer og Miljø Kulturminnervern Næring Regionalutvikling Samisk samarbeid og internasjonalt arbeid Samiske organisasjoner Andre virkemidler Andre tiltak
Váikkuhangaskaoamit Giella Kultuvra Máhtolašvuohta Dearvvašvuođa- ja sosiálaáŋgiruššan Areálat ja Biras Birasgáhtten ja kultursuodjalus Ealáhus Regionalá ovddideapmi Riikaaidgaskasaš ja sámi ovttasbargu Sámi organisašuvnnat Eará váikkuhangaskaoamit Eará doaibmabijut
Driftskostnader
Doaibmagolut
Side 84 av 156
84 siidu 156 siiddus
Fordeling av overskuddet
Badjelbáhcaga juohkin
Tabellene nedenfor viser fordelingen av overskuddet på kr 1 402 419 .
Tabeallat vuolábealde čujuhit movt badjebáza 1 402 419 ru juogaduvvo .
3,5 % Budsjett -12 Ekstra tildeling
Kultuvra Čoahkketabealla - Sámi kultuvra Čilgehus
Refordel .
3,5 % Ođđasisj .
12 bud-
12 buš-
Budsjett -12 Ekstra tildeling
Bušeahtta -12 Liigejuollud. .
Det avsettes kr 350 000 ved revidert budsjett 2012 til Sjøsamisk kompetansesenter .
Mearrasámi gelbbolašvuođaguovddážii várrejuvvo 350 000 ru reviderejuvvon 2012 bušeahtas .
Dette på bakgrunn av at Porsanger kommune har trukket tilbake fast årlig driftstilskudd i 2012 til Sjøsamisk kompetansesenter .
Dan geažil go Porsáŋggu gielda ii šat atte jahkásaš doaibmadoarjaga 2012:s Mearrasámi gelbbolašvuođa guovddážii .
For å avhjelpe den økonomiske situasjonen avsettes det kr 350 000 som engangsbeløp i 2012 .
Ekonomalaš dili geažil várrejuvvo 350 000 ru ovtta gearddi submin 2012:s .
Forprosjekt teaterbygg til Beaivváš Sámi Našunálateáhter - Prosjekt i egen regi Post 180
Beaivváš Sámi Našunálateáhtera teáhtervistti ovdaprošeakta - prošeakta iezamet hálddus Poasta 180
Benevnelse Forprosjekt taterbyggBeaivváš Sámi Našunálateáhter
Čilgehus Beaivváš Sámi Našunálateáhter teáhtervissti ovdaprošeakta
Forprosjektet teaterbygg Beaivváš Sámi Našunálateáhter ble ferdigstilt og belastet i 2011 .
Beaivváš Sámi Našunálateáhtera ovdaprošeakta gárvvistuvvui ja máksojuvvui 2011:s .
På bakgrunn av dette fordeles kr 500 000 til andre tiltak i 2012 .
Dan vuođul juhkkojuvvo 500 000 ru eará doaibmabijuide 2012:s .
Side 85 av 156
85 siidu 156 siiddus
Kulturminnevern Samletabell - Kulturminnevern Benevnelse Søkerbasert tilskudd Prosjekter i egen regi
Kulturmuitosuodjaleapmi Čoahkketabealla - Kulturmuitosuodjalus Čilgehus
3,5 % Budsjett -12 Ekstra tildeling
3,5 % Bušeahtta -12 Liigejuollud. .
I budsjett 2012 er det avsatt kr 500 000 til parkeringsplass i Skoltebyen .
Jagi 2012 bušeahtas lea várrejuvvon 500 000 ru bisánansadjái Nuortalašgilis .
Noe av denne summen er brukt til detaljplanlegging i forbindelse med anbudet .
Oassi dán supmis lea geavahuvvon detáljaplánemii fálaldaga oktavuođas .
Dagens anbudsåpning viser behov for et tillegg på kr 400 000 for å få bygget parkeringsplassen i år .
Čájeha ahte fálaldatrahpamis bođđi ovdan dárbu oažžut lasi 400 000 ru vai bisánansaji sáhttá hukset dán jagi .
Det avsettes kr 400 000 ved revidert budsjett 2011 til Østsamisk kulturmiljø i Skoltebyen .
Reviderejuvvon 2012 bušeahtas várrejuvvo 400 000 ru Nuortalaš gili kulturbirrasii .
Det er behov for å endre kapitel 9.4 Innsatsområde attraktive lokalsamfunn i Sametingets budsjett for 2012 .
Dárbu lea rievdadit kapihttala 9.4 áŋgiruššansuorgi geasuheaddji báikegottit Sámedikki 2012 bušeahtas .
Denne endringen bidrar til at det må lages ny underkapittel under 18.18 Særskilte vilkår for de enkelte søkerbaserte tilskuddordningene .
Dát rievdadus dagaha dan ahte ferte ráhkadit ođđa vuollekapihttala 18.18 Erenoamáš eavttut vuollái ovttaskas ohcanvuđot doarjjaortnegiid várás .
Endringene som må gjøres iht. regelverk for Sametingets søkerbaserte tilskuddordninger kommer sist i dette dokumentet .
Rievdadusat mat fertejit dahkkojuvvot Sámedikki ohcanvuđot doarjjaortnegiid njuolggadusaid mielde bohtet ovdan loahpas dán dokumeanttas .
Tilskuddsmottaker og målgruppe for ordningen : Utviklingsmiljø og organisasjoner som jobber for næringsutvikling i samiske områder Budsjett : Kr 600 000 Skal bidra til : Aktive næringsutviklingsmiljø i samiske områder
Doarjjaoažžut ja olahusjoavku ortnegis : Ovddidanbiras ja organisašuvnnat mat barget ealáhusovddideami nannemiin sámi guovlluin Bušeahtta : 600 000 ru Galgá váikkuhit dan ahte : Sámi guovlluide šaddá árjjalaš ealáhusovddidanbiras
Side 86 av 156
86 siidu 156 siiddus
3,5 % Budsjett -12 Ekstra tildeling
Čilgehus 3,5 % Bušeahtta -12
Konferanser i regi av Sametinget Sametinget i Norge har invitert til forberedende konferanse for verdenskonferansen for urfolk 2014 ( WCIP 2014 ) i Alta juni 2013 .
Konferánssat Sámedikki oktavuođas Sámediggi Norgga bealde lea bovdejuvvon ráhkkaneaddji konferánsii álgoálbmogii 2014 máilmmikonferánssa oktavuođas ( WCIP 2014 ) Álttás geassemánus 2013 .
Dette innebærer en hel del forberedelse og tilrettelegging i 2012 : Forberedende møte i København er gjennomført i januar .
Dát dagaha dan ahte šaddá hui ollu ráhkkanan- ja láhčinbargu 2012:s : Ráhkkanančoahkkin Københámmanis lea čađahuvvon ođđajagimánus .
I København ble det vedtatt å sette ned en global koordineringsgruppe ( GCG ) for verdenskonferansen .
Københámmanis mearriduvvui ahte biddjojuvvo máilmmiviidosaš oktiiordnenjoavku ( GCG ) dán máilmmikonferánssa várás .
Dette omfatter bidrag til reise og fasiliteter for gruppen , det er også andre bidragsytere til denne prosessen .
Dán oktavuođas adno ruhta joavkku mátkkiide ja dárbbuide , dán proseassa ruhtadit maiddái earát .
Koordinering av allsamisk / regional forberedelse .
Visotsámi / regionála ráhkkanemiid oktiiordnen .
VIA Alta skal starte jobben med opprettelse av påmeldingslink , tilrettelegging og forberedelse i Alta og så videre .
VIA Alta áigu bargagoahtit dainna ja áigu ásahit dieđihanliŋkka , láhčin- ja ráhkkananbarggu konferánssa ektui Álttás ja nu ain .
Det avsett kr 700 000 ved revidert budsjett 2012 til forberedende internasjonale urfolkskonferanse i Alta 2013 .
Várrejuvvo 700 000 ru reviderejuvvon 2012 bušeahtas ráhkkaneaddji riikkaidgaskasaš álgoálbmotkonferánsii mii galgá dollojuvvot Álttás 2013:s .
Utredninger og dokumentasjonsprosjekter Posten økes med kr 252 419 .
Čielggadusat ja duođaštanprošeavttat Postii lasihuvvo 252 419 ru. .