pere/sami_parallel huggingface dataset:
Inngikk nordisk sikkerhetsavtale
Vuolláičálii davviriikkalaš sihkkarvuođasoahpamuša
Forsvarsminister Grete Faremo undertegnet i dag på vegne av regjeringen en generell sikkerhetsavtale om gjensidig beskyttelse og utveksling av gradert informasjon mellom de nordiske landene .
Suodjalusministtar Grete Faremo vuolláičálii odne ráđđehusa namas oppalaš sihkkarvuođasoahpamuša eará davviriikkaiguin lotnolasat suodjalit ja lonohallat suollemassan mearriduvvon dieđuid .
For å kunne håndtere de sikkerhetsutfordringer som berører flere land enn Norge på en god og sikker måte , er det ønskelig å kunne utveksle gradert informasjon som det enkelte land sitter med .
Go áigumuš lea gieđahallat daid sihkkarvuođahástalusaid mat gusket eanet riikkaide go Norgii buori ja dorvvolaš vuogi mielde , de lea sávahahtti beassat lonohallat čiegos dieđuid mat leat guđege riikkas .
Når det gjelder Norden , så er det også i ren øvingssammenheng behov for å utveksle nasjonalt gradert informasjon for å oppnå ønsket effekt når bruk av militære styrker og / eller politi er aktuelt .
Dat mii guoská Davviriikkaide , de lea maiddái čielga hárjehallamiid oktavuođas dárbu lonohallat riikkalaš čiegos dieđuid juksan dihtii háliiduvvon beavttu go militeara veaga ja politiija lea áigeguovdil geavahit .
Representanter fra alle de nordiske landene undertegnet avtalen på den svenske ambassaden i Oslo i dag .
Buot davviriikkaid ovddasteaddjit čálle odne soahpamuša vuollái Ruoŧa ambasádas Oslos .
- Undertegningen av den nordiske sikkerhetsavtalen er en bekreftelse på det gode samarbeidet i Norden , og vil bidra til å styrke og videreutvikle dette samarbeidet ytterligere , sier forsvarsminister Grete Faremo .
- Davviriikkalaš soahpamuša vuolláičállin duođašta man buorre Davviriikkaid ovttasbargu lea , ja vuolláičállin nanne ja ovddida dán ovttarbarggu vel eambbo , cealká suodjalusministtar Grete Faremo .
Regulerer behandling av gradert informasjon Avtalen etablerer i seg selv ingen rett til å få eller plikt til å gi fra seg gradert materiale , men regulerer grunnlaget for slik utveksling mellom to eller flere av avtalepartene , og hvordan slik informasjon skal håndteres .
Mudde čiegusin mearriduvvon dieđuid gieđahallama Soahpamuš ii ásat iešalddis vuoigatvuođa oažžut dahje geatnegasvuođa addit čiegusin mearriduvvon dieđuid , muhto dat mudde dakkár lonohallama vuođu guovtti dahje eanet soahpamušbeliid gaskkas , ja mo dakkár dieđut galget gieđahallojuvvot .
Et hovedprinsipp er at partene pålegges å behandle sikkerhetsgradert informasjon fra en part på samme måte som egen informasjon med samme graderingsnivå .
Váldoprinsihppa lea ahte bealit geatnegahttojuvvojit gieđahallat sihkkarvuođalaččat čiegusin mearriduvvon dieđuid maid ožžot nuppi soahpamušbealis seamma láhkai go sii gieđahallet iežaset dieđuid mat leat mearriduvvon seammadássásaš čiegusvuohtan .
Nødvendig rammeverk Avtalen utgjør et grunnleggende og på mange felt nødvendig rammeverk for fullverdig samarbeid på områder som omfatter gradert informasjon , både innenfor militær og sivil sektor .
Dárbbašlaš rámmavuogádat Soahpamuš lea vuđolaš ja máŋgga suorggis dárbbašlaš rámmavuogádat ollislaš ovttasbarggu várás surggiin main lea sáhka čiegus dieđuin , sihke militeara ja siviila surggiin .
Også for industrien er en sikkerhetsavtale ofte nødvendig for å kunne konkurrere om internasjonale kontrakter der forsvarlig håndtering av sikkerhetsgradert informasjon er et krav .
Industriijas ge lea sihkkarvuođasoahpamuš dávjá dárbbašlaš go áigumuš lea gilvalit oažžut dakkár riikkaidgaskasaš gávpesoahpamušaid mat gáibidit ahte sihkkarvuođalaččat dássiduvvon čiegos dieđut gieđahallojuvvojit dorvvolaččat .
Avtalen vil tre i kraft etter at en prosedyremessig godkjenningsprosess er gjennomført i de enkelte landene .
Soahpamuš fámuiduvvá go dagalduvvon dohkkehanproseassa lea čađahuvvon guđege riikkas .
Nyhet , 11.04.2011
Ođas , 11.04.2011
De samiske språkene klassifiseres som truede språk av UNESCO .
Goallos sámegillii MuID fierpmádahkii
Regjeringen har nå gjort innlogging til offentlige tjenester tilgjengelig på det største av de tre språkene , nordsamisk .
Ráđđehus lea dál láhčen vejolašvuođa goallostit almmolaš bálvalusaid fierpmádahkii eanemus geavahuvvon sámegielain , davvisámegielain .
- I dag brukes MinID som innlogging av nær 2,5 millioner mennesker .
- Dál lagabui 2,5 miljovnna olbmo goallostuvvojit MuID fierpmádahkii .
For at samisk skal være et levende språk må det også være en del av den digitale hverdagen .
Vai sámegiella galgá leat ealli giellan de dat ferte leat oassin maiddái digitála árgabeaivvis .
Direktoratet for forvaltning og IKT ( Difi ) har nå gjort innlogging med elektronisk ID til offentlige tjenester tilgjengelig på nordsamisk , sier fornyings- , administrasjons- og kirkeminister Rigmor Aasrud .
Hálddašan ja DGT direktoráhtta ( Difi ) lea dál láhčen vejolašvuođa goallostuvvot fierpmádahkii davvisámegillii , dadjá ođasmahttin- , hálddahus- ja girkoministtar Rigmor Aasrud .
Regjeringen har et mål om at all utviklingen innen IKT i offentlig sektor skal bygge på prinsipper om universell utforming .
Ráđđehusa mihttomearrin lea ahte buot almmolaš DGT ovdáneapmi galgá čađahuvvot oppamáilmmálaš hábmema prinsihpaid mielde .
Når det gjelder samisk handler dette blant annet om at offentlig informasjon er tilgjengelig på samisk .
Go lea sáhka sámegielas de dát e.e. mearkkaša ahte almmolaš dieđut maiddái galget leat gávdnamis sámegillii .
Nordsamisk som språkvalg er tilgjengelig i den siste versjonen av ID-porten , fellesløsningen som gir sikker innlogging til det offentlige .
Davvisámegiela giellaválljen lea ID-uskkádaga maŋimus gáhppálat , oktasaščoavddus man bakte lea sihkkaris goallosteapmi almmolaš bálvalususkkádahkii .
Denne versjonen tas i bruk av de fleste offentlige virksomheter første halvår 2011 .
Dát gáhppálat váldo adnui eanas almmolaš bálvalusain 2011 vuosttaš jahkebeali mielde .
Selv om du får informasjon på samisk om elektronisk innlogging , er ikke alle elektroniske offentlige tjenester oversatt til nordsamisksamisk .
Vaikko oaččut dieđuid sámegillii elektrovnnalaš goallosteami birra , de eai leat buot elektrovnnalaš bálvalusat jorgaluvvon davvisámegillii .
Integrerings- og mangfoldsavdelingen
Searvadahttin- ja girjáivuođaossodat
Integrerings- og mangfoldsavdelingen ( IMA ) arbeider med integrerings- og inkluderingspolitikken rettet mot innvandrerbefolkningen .
Searvadahttin- ja girjáivuođaossodat ( SGO ) bargá searvadahttin- ja girjáivuođapolitihkain sisafárrejeddjiid ektui ja álbmoga ektui muđuige .
Integrerings- og mangfoldsavdelingen har ansvar for bosetting av flyktninger , opplæring i norsk og samfunnskunnskap og kvalifisering for deltakelse i arbeidslivet og / eller utdanning gjennom introduksjonsprogram for nyankomne voksne innvandrere , samt tolkefeltet .
Searvadahttin- ja girjáivuođaossodagas lea ovddasvástádus háhkat dorvoohcciide orohagaid , sidjiide oahpahit dárogiela ja servodatoahpu ja sin gealbudit searvat bargoeallimii ja/dahje sidjiide oahpu addit oahpistanprográmmaid bokte mat leat ráhkaduvvon riikii easkka boahtán rávis sisafárrejeddjiid várás , ja sidjiide fállat dulkon- ja jorgalanbálvalusaid .
Videre har avdelingen ansvar for lov om norsk statsborgerskap ( statsborgerloven ) .
Dasto lea ossodagas ovddasvástádus lágas Norgga stáhtalahttovuođa birra ( stáhtalahttolágas ) .
Prinsippet om sektoransvar innebærer at fagmyndigheter på ulike sektorer og forvaltningsnivåer på sine områder har samme ansvar for personer med innvandrerbakgrunn som for den øvrige befolkningen .
Suorgeovddasvástádusprisihppa sisttisdoallá ahte iešguđet surggiid ja hálddahusdásiid fágaeiseválddiin lea iežaset surggiin seamma ovddasvástádus olbmuin geain lea sisafárrejeaddji duogáš , go eará olbmuin ge .
IMA har et særskilt ansvar for å utvikle og samordne politikken på feltet , og for å sikre at inkluderingsperspektivet er en naturlig del av alle fagmyndigheters arbeid og politikkutvikling .
SGOas lea erenoamáš ovddasvástádus ovddidit ja oktiiordnet dán ášševiidodaga politihka , ja sihkkarastit ahte girjáivuođa- ja searvadahttinoaidnu lea buot fágaeiseválddiid barggu ja politihkkaovddideami lunddolaš oassi .
For å måle utviklingen over tid av inkludering og integrering av innvandrere og deres etterkommere , er det fastsatt konkrete mål for inkludering .
Departemeanttas lea SGOa ovddasvástádus čuovvolit Searvadahttin- ja girjáivuođadirektoráhta ( SGDi ) ja Sisafárrejeaddjiid ja eiseválddiid gaskasaš gulahallanlávdegotti ( SEG ) .
IMA har ansvar for departementets oppfølging av Integrerings- og mangfoldsdirektoratet ( IMDi ) og Kontaktutvalget mellom innvandrerbefolkningen og myndighetene ( KIM ) .
Vealahuslága geavaheami goziha Dásseárvo- ja vealahusáittardeaddji ja oktasaš Dásseárvo- ja vealahuslávdegoddi , maid Mánáid- ja dásseárvodepartemeanta galgá hálddašit .
Internasjonalt samarbeid om distrikts- og regionalpolitikk
Riikkaidgaskasaš ovttasbargu guovllu- ja regionálapolitihkas
Informasjon om ulike nordiske , europeiske og andre internasjonale arenaer for samarbeid om regionalpolitikk .
Diehtojuohkin iešguđet davviriikkalaš , eurohpálaš ja eará riikkaidgaskasaš arenaid birra gos lea ovttasbargu regionálapolitihka hárrái .
Ved å delta i internasjonalt regionalpolitisk samarbeid fremmes samarbeid og erfaringsutveksling mellom regioner og land i Europa .
Oassálastimiin riikkaidgaskasaš regionálapolitihkalaš ovttasbarggus ovddiduvvo ovttasbargu ja vásáhusaid lonohallan Eurohpá guovlluid ja riikkaid gaskka .
Samarbeidet skal bidra til å videreutvikle norsk regionalpolitikk og fylkeskommunen som regional utviklingsaktør , samt stimulere til næringsutvikling .
Ovttasbargu galgá leat mielde viidáseappot ovdánahttime Norgga guovllupolitihka ja fylkkagielddaid dahkat regionála ovdánahttinbealálažžan , ja muđui maiddái movttiidahttit ealáhusovdánahttimii .
Internasjonalt regionalpolitisk samarbeid skal også bidra til å sikre norske interesser , blant annet i forbindelse med revisjon av EUs regionalpolitikk , statsstøtteregelverk og EU-utvidelsen .
Riikkaidgaskasaš guovllupolitihkalaš ovttasbargu galgá maiddái leat mielde sihkkarastime Norgga beroštumiid , earret eará EU guovlopolitihka ja stáhtadoarjjanjuolggadusaid ođasmahttima ja EU-viiddideami oktavuođas .
Deltagelse i EUs territorielle samarbeid ( Interreg )
Oassálastin EU territoriála ovttasbarggus ( Interreg )
Interreg er EUs program for å fremme sosial og økonomisk integrasjon over landegrensene gjennom regionalt samarbeid .
Interreg lea EU prográmma ovddidan dihte sosiála ja ekonomalaš integrašuvnna riikkarájiid rastá , regionála ovttasbarggu bokte .
Det nordiske regionalpolitiske samarbeidet gjennom Nordisk Ministerråd er organisert i et felles ministerråd med energipolitikk og næringspolitikk .
Davviriikkalaš ráđđehusovttasbargu sisttisdoallá sihke formála ovttasbarggu Davviriikkaid Ministtarráđis ja eahpeformála ovttasbarggu earret eará olgoriikka- , suodjalus- ja ovdánahttinministariid gaskka .
Europapolitisk forum
Eurohpápolitihkalaš forum
Europapolitisk forum for sentrale , regionale og lokale myndigheter samt sametinget .
Forum lea departemeanttaid , fylkkagielddaid , gielddaid ja Sámedikki gávnnadanbáiki .
Internasjonalt
Riikkaidgaskasaččat
Norsk utenrikspolitikk skal ivareta norske interesser og verdier i en verden i rask forandring .
Norgga olgoriikapolitihkka galgá fuolahit Norgga beroštumiid ja árvvuid dakkár máilmmis mii johtilit nuppástuvvá .
Samtidig skal den bidra til å fremme internasjonale fellesgoder og bygge en bedre organisert verden .
Seammás dat galgá ovddidit riikkaidgaskasaš oktasašburiid ja hukset buorebut organiserejuvvon máilmmi .
Som fagdepartement er Utenriksdepartementet saksforberedende og utøvende organ for utenrikspolitiske saker , utenriksøkonomiske spørsmål og for bistandssaker .
Fágadepartemeantan lea Olgoriikadepartemeanta olgoriikapolitihka áššiid , olgoriikaekonomiija áššiid ja ovddádusáššiid áššemeannudeaddji ja čađaheaddji orgána .
Departementet har to ministre ; Utenriksministeren og Utviklingsministeren .
Departemeanttas leat guokte ministara : Olgoriikaministtar ja Ovddádusministtar .
På denne siden finner du informasjon og dokumenter som berører det internasjonale som tema på et overordnet nivå .
Dán siiddus gávnnat dieđuid ja dokumeanttaid mat gusket riikkaidgaskasaš diliide fáddán bajimus dásis .
Atomkommisjonsmøtet i Murmansk
Eanet áŋgiruššan davviguovlluin go goassege ovdal
[ Nyhet , Utenriksdepartementet , 05.10.2010 ]
[ Preassadieđáhus , Stáhtaministara kantuvra , 29.09.2010 ]
3. – 4. oktober ledet statsekretær Erik Lahnstein den norske delegasjonen under det årlige møtet i den norsk-russiske atomkommisjonen .
Davviguovllut leat min deháleamos strategalaš áŋgiruššansuorgi olgoriikapolitihkas . Danne lea ráđđehus systemáhtalaččat nannen áŋgiruššama davviguovlluin maŋimuš jagiid .
Møtet fant sted i Murmansk .
Dát áŋgiruššan jotkojuvvo .
Nord og sør – sammen i nord Forord til publikasjon : Nordområdesatsingen .
Šiehtadus rádjageassima ja ovttasbarggu birra Barentsábis ja Buollaábis lea vuolláičállojuvvon
[ Tale , / artikkel Utenriksdepartementet , 05.10.2010 ]
[ Preassadieđáhus , Stáhtaministara kantuvra , 15.09.2010 ]
Nordområdene er regjeringens viktigste strategiske satsingsområde i utenrikspolitikken .
Norga ja Ruošša čálle odne vuollái soahpamuša maritiibma rádjageassima ja ovttasbarggu birra Barentsábis ja Buollaábis .
Slik har det vært siden 2005 – og slik vil det fortsette , skriver utenriksminister Jonas Gahr Støre i dette forordet . Fortsetter satsingen i nord
Stáhtaministtar Jens Stoltenberg ja Ruošša presideanta Dimitrij Medvedjev leigga das , go olgoriikaministara guovttos Jonas Gahr Støre ja Sergej Lavrov čáliiga šiehtadusa vuollái Murmánskkas .
[ Pressemelding , Forsvarsdepartementet , 05.10.2010 ]
[ Preassadieđáhus , Stáhtaministara kantuvra , 08.09.2010 ]
Nye fartøyer og nytt materiell gir økt kapasitet og aktivitet i Forsvaret i 2011 , spesielt i nord .
Stoltenberg vuolgá Girkonjárgii čakčamánu 15. beaivvi maŋŋil go lea vuolláičállán Norgga ja Ruošša gaskasaš juohkolinnjá šiehtadusa .
– Dette er en del av regjeringens satsning på nordområdene , sier forsvarsminister Grete Faremo .
17 ođđa ovttasbargoprošeavtta leat dohkkehuvvon ruhtaduvvot kulturlonuhallanfoandda bokte .
Byggesteiner i nord – etablering av BarentsWatch
Guolástus- ja riddodepartemeanta oažžu ovddasvástádusa » BarentsWatch ” ásaheames
[ Pressemelding , Fiskeri- og kystdepartementet , 05.10.2010 ]
[ Ođas , Guolástus- ja riddodepartemeanta , 25.06.2010 ]
Regjeringa foreslår derfor å bevilge 20 millioner kroner til å forberede etablering av BarentsWatch i budsjettet for 2011 , sier fiskeri- og kystminister Lisbeth Berg-Hansen .
Ráđđehus lea mearridan ahte Guolástus- ja riddodepartemeanta oažžu ovddasvástádusa ásaheames ođđa dievaslaš vákšun- ja diehtojuohkinvuogádaga davvi áhpe- ja riddoguovlluide ( ” BarentsWatch ” ) .
Global Forest Resources Assessment 2010
Barggu galgá Riddodoaimmahat jođihit .
GFRA 2010 ble presentert i FAOs hovedkvarter i Roma 4. oktober under møtet i FAOs skogkomité .
Stáhta Kártadoaimmahat , Meteorologalaš instituhtta ja moanat relevánta fágabirrasat gessojit mielde bargui .
Vedtak for likestilling i FNs menneskerettighetsråd
Norge ja Ruošša ovttaoaiavilis juohkinlinnjášiehtadallamiin
[ Nyhet , Utenriksdepartementet , 04.10.2010 ]
[ Preassadieđáhus , Stáhtaministara kantuvra , 27.04.2010 ]
Arbeidsgruppen skal komme med konkrete anbefalinger til hvordan medlemslandene kan avskaffe kvinnediskriminering , både i lovverk og i praksis .
- Norgga ja Ruošša šiehtadallansáttagottit šadde ovttaoaivilii rádjelinjjá geassima hárrá Barentsábis ja Polarábis , lohká stáhtaministtar Jens Stoltenberg .
Møtte Norge første dag i ny jobb
Ealáhusovttasbargu gaskal Norgga ja Ruošša
[ Nyhet , Utenriksdepartementet , 04.10.2010 ]
[ Ođas , Stáhtaministara kantuvra , 26.04.2010 ]
Det var Bachelets første bilaterale møte på hennes første dag som sjef for UN Women .
Bilaterála ealáhusoktavuođat leat deaŧalaččat go Ruošša presideanta Medvedjev guossástallá Norgga .
Hilsen ved Voksenåsens 50-års jubileum
[ Preassadieđáhus , Kulturdepartemeanta , 29.01.2010 ]
[ Tale , / artikkel Fornyings- , administrasjons- og kirkedepartementet , 01.10.2010 ]
21 ođđa ovttasbargoprošeavtta leat dál dohkkehuvvon ruhtaduvvot Kulturlonohallanfoanddas .
Hilsning fra fornyings- , administrasjons- og kirkeminister Rigmor Aasrud ved markeringen av 50 årsdagen for innvielsen av Voksenåsen .
Prošeavttat fátmmastit lávdedáidaga , musihka , kulturárbbi , govvadáidaga , girjjálašvuođa ja arkiivva ja dat siskkildit doaimmaid sihke Buolas , Norggas ja Islánddas .
Internasjonalt fagsamarbeid
Riikkaidgaskasaš fágaovttasbargu
Norge skal spille en aktiv og konstruktiv rolle internasjonalt .
Norggas galgá leat árjjalaš ja ráhkaduslaš rolla riikkaidgaskasaččat .
Utenriksdepartementet har en viktig koordinerende og rådgivende funksjon overfor andre departementer , ettersom det er Utenriksministeren som har ansvaret for tilretteleggelse , samordning og iverksettelse av norsk utenrikspolitikk .
Olgoriikadepartemeanttas lea dehálaš oktiiordnejeaddji ja ráđđeaddi doaibma eará departemeanttaid ektui , dannego Olgoriikaministaris dat lea ovddasvástádus láhčit , oktiiordnet ja čađahit Norgga olgoriikapolitihka .
På denne siden finner du nyheter fra departementene som omhandler internasjonalt fagsamarbeid .
Dán siiddus gávnnat daid ođđasiid departemeanttain mat leat riikkaidgaskasaš fágaovttasbarggu birra .
Du kan utforske temaet nærmere i menyen til høyre .
Sáhtát guorahallat fáttá dárkileappot fálus olgešbealde .
Regjeringa vidarefører garantiavtalar eitt år til
Polskka-Norgga kulturprošeavttat ožžot doarjaga
[ Pressemelding , Fiskeri- og kystdepartementet , 05.10.2010 ]
[ Preassadieđáhus , Kulturdepartemeanta , 07.07.2010 ]
Global Forest Resources Assessment 2010 [ Nyhet , Landbruks- og matdepartementet , 05.10.2010 ]
17 ođđa ovttasbargoprošeavtta leat dohkkehuvvon ruhtaduvvot kulturlonuhallanfoandda bokte .
Hvert femte år publiserer FAO - FNS organisasjon for landbruk og mat- en oversikt over verdens skogressurser , ” Global Forest Resources Assesment , GFRA ” .
Prošeavttat gusket musihka- ja lávdedáidagii , govvadáidagii ja kulturárbái ja dasa lassin doaimmat sihke Polskkas , Norggas , Islánddas ja Liechtensteinas .
[ Nyhet , Utenriksdepartementet , 04.10.2010 ]
[ Preassadieđáhus , Ealáhus-ja gávpedepartemeanta , 26.04.2010 ]
Arbeidsgruppen skal komme med konkrete anbefalinger til hvordan medlemslandene kan avskaffe kvinnediskriminering , både i lovverk og i praksis . Møtte Norge første dag i ny jobb
Go Ruošša vuosttaš várrestáhtaministtar Zubkov deaivvadii ealáhus- ja gávpeministariin Trond Giskein iđitbeaivvi , de son gulai dan ođđasa ahte Norga lea válmmaš šiehtadallagoahtit ruoššaiguin gávpesoahpamuša .
[ Nyhet , Utenriksdepartementet , 04.10.2010 ]
21 polskkalaš-norgalaš kulturprošeavtta ožžot doarjaga
Lederen av FNs nye likestillingsenhet , Michelle Bachelet , tok 4. oktober imot statssekretær Espen Barth Eide på sitt nye kontor .
[ Preassadieđáhus , Kulturdepartemeanta , 29.01.2010 ] 21 ođđa ovttasbargoprošeavtta leat dál dohkkehuvvon ruhtaduvvot Kulturlonohallanfoanddas .
Det var Bachelets første bilaterale møte på hennes første dag som sjef for UN Women . Siste klimaforhandlingsmøte i Kina før Cancun
Prošeavttat fátmmastit lávdedáidaga , musihka , kulturárbbi , govvadáidaga , girjjálašvuođa ja arkiivva ja dat siskkildit doaimmaid sihke Buolas , Norggas ja Islánddas .
[ Nyhet , Miljøverndepartementet , 01.10.2010 ]
ILO-konvenšuvdna eamiálbmogiid vuoigatvuođaid birra
Det siste klimaforhandlingsmøtet før toppmøtet i Cancun foregår i Tianjin i Kina 4. til 9. oktober . Dette er et avgjørende møte som vil kunne danne grunnlag for et positivt utfall i Cancun i Mexico .
ILO-konvenšuvnna nr 169 eamiálbmogiid ja čearddalaš álbmogiid hárrái iešmearrideaddji riikkain váldoprinsihppa lea eamiálbmogiid vuoigatvuohta seailluhit ja ain ovddidit iežaset kultuvrra , ja eiseválddiid geatnegasvuohta čađahit doaibmabijuid mat dorjot dán barggu .
Den norsk-russiske fiskerikommisjon møtes i Svolvær
Norga čálii vuollái konvenšuvnna 1990 . Árktalaš ráđđi
[ Pressemelding , Fiskeri- og kystdepartementet , 01.10.2010 ]
[ Doaimmahusartihkal , Ođasmahttin- , hálddahus- ja girkodepartemeanta , 26.09.2006 ]
Den 39. sesjon i Den blandete norsk-russiske fiskerikommisjon finner sted i Svolvær i perioden 4. – 8. oktober 2010 .
Árktalaš Ráđđi galgá ovddidit ovttasbarggu ja oktiiordnema gaskal árktalaš riikkaid dakkár áššiin mat gullet árktalaš guovlluide .
Ministermøte i Aberdeen [ Pressemelding , Fiskeri- og kystdepartementet , 01.10.2010 ]
Álgoálbmogiid olles searvadahttin ja oassálastin árktalaš ovttasbargui lea guovddášášši .
Fiskeri- og kystminister Lisbeth Berg-Hansen deltek fredag 1. oktober på ein ministerkonferanse i Aberdeen .
[ Doaimmahusartihkal , Ođasmahttin- , hálddahus- ja girkodepartemeanta , 26.09.2006 ] Álgoálbmotáššit leat dehálaččat Barentsovttasbarggus .
Her møtest ministrar frå land rundt Nordsjøen for å drøfte fiskeriforvaltning .
Barentsguovllus ellet golbma álgoálbmoga - sámit , nenjehcat ja vepselaččat .
Det er den skotske fiskeriministeren Richard Lockhead som har teke initiativet til konferansen .
Ii galli sajis máilmmis leat ná lagaš ovttasbargu gaskal álgoálbmogiid , riikkarájáid rastá .
[ Nyhet , Miljøverndepartementet , 30.09.2010 ]
Ovttasbargu Sámedikkiin riikkaidgaskasaš álgoálbmotáššiin
Matstreif 2010
ONa álgoálbmotáššiid bistevaš fora
[ Tale , / artikkel Fiskeri- og kystdepartementet , 30.09.2010 ]
[ Doaimmahusartihkal , Ođasmahttin- , hálddahus- ja girkodepartemeanta , 26.09.2006 ]
Fiskeri- og kystministerens åpningstale på Matstreif 2010 Rådhusplassen 30. september 2010
Norga lea árjjalaččat oassálastán bargui man ulbmil lea leamaš ásahit ONa álgoálbmotáššiid bistevaš fora .
Sjømat på Matstreif 2010 [ Pressemelding , Fiskeri- og kystdepartementet , 30.09.2010 ]
[ Doaimmahusartihkal , Ođasmahttin- , hálddahus- ja girkodepartemeanta , 26.09.2006 ]
Avdeling for internasjonalt samarbeid Avdelingens ansvarsområder omfatter globalt og regionalt internasjonalt samarbeid .
Ossodaga ovddasvástádusguovlu sisttisdoallá gaskariikkalaš šiehtadallamiid dálkkádatrievdamiid ja guhkásfievrreduvvon áibmonuoskkideami siskkobealde .
Koordinering og politikkutvikling innenfor miljø i nordisk samarbeid , EU .
Viidáset leat guovddáš barggut koordineret davviriikkalaš ovttasbarggu , EU .
Miljøhensyn i avtaler utenfor miljøområdet , som WTO . , EFTA 3. landsavtaler og EUs indre marked , samt FAO og WIPO .
Ossodagas lea ovddasvástádus Norgga Polárainstituhta etáhtastivremii , ja maiddái Svalbárdda Áššeolbmái ja Stáhta Suonjarsuodjalussii / Statens Strålevern birasgáhttenguovllus .
Ekspedisjonssjef Hæge Andenæs
Ekspedišuvdnahoavda Hæge Andenæs
Seksjon for geografisk rettet arbeid
Gaskariikkalaš ovttasbargoossodat
Seksjon for polarsaker og samarbeid med Russland
Polaráššiid sekšuvdna ja ovttasbargu Ruoššain
Internasjonalt urfolksarbeid
Riikkaidgaskasaš álgoálbmotbargu
Norske myndigheter deltar aktivt i ulike fora innenfor internasjonalt urfolksarbeid .
Nogga eiseválddit oassálastet viššalit riikkaidgaskasaš álgoálbmotbarggu foraide .
Norge har deltatt aktivt i etableringen av FNs permanente forum for urfolkssaker , og har også deltatt i arbeidsgruppen som har utarbeidet FNs erklæring om urfolksrettigheter .
Norga lea aktiivvalaččat oassálastán ásahit ONa álgoálbmotáššiid bistevaš fora , ja lea leamaš bargojuhkosis mii lea ráhkadan ONa álgoálbmotvuoigatvuođaid julggaštusa .
I nordområdene deltar norske myndigheter i Barentssamarbeidet og i Arktisk råd .
Davviguovlluin leat Norgga eiseválddit mielde Barentsovttasbarggus ja Árktalaš Ráđis .
Norske holdninger til internasjonale urfolksspørsmål utformes i nært samarbeid med Sametinget .
Norgga guottut riikkaidgaskasaš álgoálbmotáššiide hábmejuvvojit Sámedikki lagaš ovttasbargguin .
FNs erklæring om urfolks rettigheter
ONa julggaštus álgoálbmotvuoigatvuođaid birra
FNs generalforsamling vedtok 13. september 2007 en felles urfolkserklæring , utarbeidet i en prosess med tett samarbeid mellom stater og ulike urfolksgrupper .
ONa váldočoahkkin dohkkehii čakčamánu 13. b. 2007 oktasaš álgoálbmotjulggaštusa , maid stáhtat ja sierranas álgoálbmotjoavkkut lahka ovttasbarggadettiin ledje ráhkadan .
FNs permanente forum for urfolkssaker
ONa álgoálbmotáššiid bistevaš fora
FNs permanente forum for urfolkssaker er et rådgivende organ for FNs økonomiske og sosiale råd ( ECOSOC ) .
ONa álgoálbmotáššiid bistevaš fora lea ONa ekonomalaš ja sosiála ráđi ( ECOSOCa ) ráđđeaddi orgána .
Forumet skal råd og anbefalinger i saker som angår verdens urfolk innenfor økonomisk og sosial utvikling , kultur , utdanning , helse og menneskerettigheter .
Fora galgá addit ráđiid ja rávvagiid áššiin mat gusket máilmmi álgoálbmogiid ekonomalaš ja sosiála ovdáneapmái , kultuvrii , oahpahussii , dearvvasvuhtii ja olmmošvuoigatvuođaide .
Norge har vært aktivt med i arbeidet for å etablere urfolksforumet .
Norga lea árjjalaččat oassálastán bargui man ulbmil lea leamaš ásahit ONa álgoálbmotáššiid bistevaš fora .
Samarbeid med Sametinget i internasjonale urfolkssaker
Ovttasbargu Sámedikkiin riikkaidgaskasaš álgoálbmotáššiin
Arktisk råd skal fremme samarbeid og koordinering mellom de arktiske landene i saker av relevans for det arktiske området .
Ráđđehus atná dehálažžan ahte ráđđehusa ja álgoálbmogiid ovddasteaddjit guoibmálagaid digaštallet ja šiehtadallet riikkaidgaskasaš álgoálbmotáššiid .
Involvering og aktiv deltakelse fra urfolk er sentralt for det arktiske samarbeidet .
Norgga guottut riikkaidgaskasaš álgoálbmotáššiide hábmejuvvojit Sámedikki lagaš ovttasbargguin .
Innenfor Barentssamarbeidet har urfolksspørsmål en viktig plass .
Barentsguovllus ellet golbma álgoálbmoga - sámit , nenjehcat ja vepselaččat .
I Barentsregionen lever tre urfolk - samer , nenetser og vepsere .
Ii galli sajis máilmmis leat ná lagaš ovttasbargu gaskal álgoálbmogiid , riikkarájáid rastá .
Seksjon for internforvaltning
Siskkaldashálddašansekšuvdna
Utvikling av departementets tekniske infrastruktur og kompetansetiltak innen IKT .
Ovddidit ja doaimmahit departemeantta teknihkalaš infrastruktuvrra , ja maid IKT-vuogádagaid .
Eiendomsforvaltning , anskaffelser og logistikk .
Opmodathálddašeapmi , háhkamat ja logistihkka .
Sikkerhet og beredskapssaker .
Sihkarvuohta ja gearggusvuođaáššit .
Drift av bibliotek og arkiv og elektronisk saksbehandling .
Girjerájus ja arkiiva . Hálddašanbarggut ja bálvalusat .
Forvaltningsoppgaver og tjenester .
Strategiija IKT:ii birasgáhttenhálddahusas .
Avdelingsdirektør Truls Bjørvig
Politihka hábmen IKT-suorggis .
Nr. : 02/11
Nr. : 02/11
Inviterer til dugnad for at flere kan stå lenger i arbeid
Bovde veahkkálasbargui vai eanebut sáhttet bargat guhkit
– Pensjonsreformen skal bidra til at flere velger å stå i jobb .
– Penšuvdnaođastus galgá mieldeváikkuhit dasa ahte eanet olbmot válljejit bargat guhkit áiggi .
Regjeringen gjennomfører også flere andre tiltak som har økt tilgang på arbeidskraft som mål .
Ráđđehus čađaha maiddái olu eará doaibmabijuid dainna ulbmilin ahte lasihit bargofámuid .
Men skal det ha noen mening , er vi helt avhengig av at arbeidslivet tar imot denne arbeidskraften .
Muhto jos dát galggaš boahtit ávkin , de lea dat dan duohken ahte bargoeallin bures váldá vuostá dán bargofámu .
Ledere både i offentlig og privat sektor må ta ansvar for å gjøre mer og tilrettelegge bedre enn i dag , sa statsminister Jens Stoltenberg til NHOs årskonferanse onsdag .
Almmolaš ja priváhta suorggi jođiheaddjit fertejit dál váldit ovddasvástádusa ja eanet ráhčat ja láhčit diliid buorebut , celkkii stáhtaministtar Jens Stoltenberg NHO jahkekonfereanssas gaskavahku .
Statsminister Jens Stoltenberg taler til årets NHO-konferanse .
Stáhtaministtar Jens Stoltenberg sárdnida dán jagi NHO-konfereanssas .
Se flere bilder på Flickr .
Geahča eanet govaid dáppe : Flickr .
Pensjonsreformen vil bidra til at tilgangen på arbeidskraft øker vesentlig i årene som kommer .
Penšuvdnaođastus mielddisbuktá ahte bargofápmu sakka lassána boahttevaš jagiid .
Stoltenberg nevnte også blant annet NAV-reformen , arbeidet for et inkluderende arbeidsliv og ny pensjonistbeskatning som eksempler på tiltak som skal bidra til økt tilgang på arbeidskraft .
Stoltenberg namuhii maiddái earret eará NAV-ođastusa , čáhkkilis bargoeallima ja ođđa penšuvdnavearuhusa ovdamearkan doaibmabijuide mat galget váikkuhit dasa ahte eanet bargofápmu lea gávdnamis .
Vi må ha plass til seniorer og til de som har helseproblemer , sa Stoltenberg .
Mis galgá sadji báris ahkásaččaide ja sidjiide geain leat dearvvašvuođa váttisvuođat , logai Stoltenberg .
– Sammen må vi se etter og fjerne hindre , og sørge for at det faktisk er mulig å stå i arbeidslivet lenger for de som ønsker det .
– Ovttasráđiid mii fertet guorahallat ja jávkadit hehttehusaid , ja fuolahit ahte sii geat háliidit guhkit áiggi bissut bargoeallimis galget oažžut dan vejolašvuođa .
Her har både offentlig og privat sektor en stor oppgave , sa Stoltenberg .
Dán oktavuođas lea almmolaš ja priváhta suorggis stuora ovddasvástádus , dajai Stoltenberg .
Ivar Utsi :
Ivar Utsi :
Forbudt å snakke språket sitt
Ii lean lohpi hállat iežas giela
fortalt til Magnar Mikkelsen
Muitalan Magnar Mikkelsenii
Denne forteljinga er det einaste vi har klart å finne på prent om at skolar i Nordkapp kommune har hatt samiske elevar .
Dát lea áidna prentejuvvon muitalus , maid mii leat gávdnan , mii duođašta ahte Davvinjárgga gielddas leat leamaš sámegielat oahppit .
Elles har dei vore ganske usynlige .
Muđui sii leat leamaš hui čihkosis .
Forfattar av denne artikkelen var Barre Prestbakmo , som var skolestyreformann i kommunen i tida 1950–63 .
Artihkkala čálli lei Barre Prestbakmo , gii lei gieldda skuvlastivrra ovdaolmmoš áigodagas 1950–63 .
Magnar Mikkelsen leser egne dikt på kulturuka i Porsanger , Lakselv 1988 ( Foto : Svein Lund )
Magnar Mikkelsen lohka iežas divttaid , Porsáŋggu kulturvahkus , Leavnnjas 1988 . ( Govva : Svein Lund )
Ivar Utsi var fødd i Beaivvášgieddi i Karasjok i 1913 , og døydde i 1982 .
Ivar Utsi riegádii Beaivvášgiettis Kárášjogas 1913:s , ja jámii 1982:s .
Foreldra var flyttsamar , men han vaks opp i ein sjøsamisk familie i Repvåg .
Vánhemat ledje badjeolbmot , muhto son bajásšattai mearrasámi bearraša luhtte Reihvágis .
Her livnærte han seg som fiskar og seinare snikkar .
Doppe su birgejupmi lei bivdit guliid ja maŋŋil son snihkkárušai .
Ivar Utsi var aktiv i samepolitisk og lokalpolitisk arbeid og satt bl.a. ei tid i skolestyret i Nordkapp .
Ivar Utsi barggai maiddái sámepolitihkain ja báikkálaš politihkain ja lei ee. ovtta gaskka Davvinjárgga skuvlastivrras .
Begge kom ut på forlaget Jår`galæd`dji .
Goappašiid girjjiid almmustahtii Jår`galæd`dji-lágádus .
Forteljinga til Ivar Utsi er første gong offentliggjort i Magnar Mikkelsen si bok Hundre år under pisken , som kom på Cappelens forlag i 1978 .
Ivar Utsi muitalus almmuhuvvui vuosttaš geardde Magnar Mikkelsena girjjis Hundre år under pisken , man Cappelena lágádus almmustahtii 1978 .
Mikkelsen ba 13 eldre finnmarkingar fortelle historier frå livet sitt .
Mikkelsen dáhtui 13 eará finnmárkolačča muitalit muitalusaid iežaset eallimis .
Det er slåande at svært få sa noko om skolen .
Lea imaštahtti ahte nu unnán olbmot muitaledje skuvlla birra .
Dette er ei av dei få forteljingane om skolegang .
Dát lea okta moatti muitalusas skuvlavázzima birra .
Magnar Mikkelsen er født i 1938 , han er oppvokst og bur på Veidnes i Laksefjorden .
Magnar Mikkelsen lea riegádan 1938:s , son lea bajásšaddan ja orru Sáltesávjjus , Lágesvuonas .
Han har vore journalist og forfattar heile livet og småbrukar i 10 år .
Son lea leamaš smávvadálolaš logenare jagi ja journalista ja girječálli olles eallimis .
Han har gitt ut 19 bøker , dei fleste med tema frå Finnmark , redigert tidsskriftet Albatross og laga film frå livet på Veidnes .
Son lea čállán 19 girjji , eatnasiin lea fáddá Finnmárkkus , doaimmahan áigečállaga Albatross ja ráhkadan filmma Sáltesávjju eallima birra .
Samen har fått føle det på kroppen og sjela si .
Sápmelaš lea beassan dovdat gillámušaid sihke rumašlaččat ja silolaččat .
Allerede fra gammel tid av når russeran for her og herja har saman måtta gjennomgå .
Boares áiggi rájes jo go ruoššat johte dáppe ja spedje , de leat sápmelaččat šaddan gillát .
Dem har vært i minoritet til alle tider og fortsatt e dem det og dem har måtta være det stilltiende parti .
Sii leat čađa áigge leamaš unnitlogus ja nu leat vel dálge ja sii leat šaddan orrut jávohaga .
Dem har aldri vært de stridslystne , dem har aldri greppe til våpen , dem har heller lidd .
Eai sii mangeláhkai leat vuostálastán , eai sii leat dorvvastan vearjjuide , sii leat dušše gillán .
Første gangen det skjer at saman har opptrådt aggressivt va under Kautokeino-opprøret , men ellers så har dem heller lidd .
Vuosttaš geardde go sápmelaččatge čájehišgohte vuostálastinvuoiŋŋa , lei Guovdageainnu stuimmiid áigge , muhto muđui sii leat baicca gillán .
Dem lidde og tidde og det blei aldri offentlig tatt opp nåkka før sameorganisasjonan bynte å levne te eller da samekonsulent Henriksen kom oppover .
Sii gillájedje ja orro jávohaga , ja almmolaš oktavuođain sii eai namuhuvvon ovdalgo sámi organisašuvnnat morránedje dahje sámekonsuleanta Henriksen bođii davás .
Da bynte det å komme motsigelser mot det som dem hadde gjennomgått .
Dalle de duste jietnadišgoahtit dan dili birra maid leat vásihan .
Æ har alltid sett det som en plikt å stå på demmes side og ta vare på demmes saker .
Lean álo dovdan iežan geatnegasvuohtan čuollat sin beale ja ovddidit sin áššiid .
Æ klare mæ like godt som kem som helst av en nordmann , men de stakkaran klare det ikke enda .
Mun dat gal birgen seamma bures go gii ihkinassii dážaid , muhto duot duonat eai gal vel birge .
Nå bynne jo også saman å få skolegang , men det e for lite .
Dál gal oažžugohtet sápmelaččatge oahpu , muhto lea menddo unnán .
Repvåg skole , 1909
Reihvági skuvla 1909
Da vi gikk på skolen her i Repvåg så fikk du jo ikke lov å snakke samisk .
Go mii vácciimet skuvlla dáppe Reihvágis , de eat ožžon hállat sámegiela .
Æ kunne ikke et ord av det norske språket da æ kom på skolen , ikke et ord .
In máhttán sánige dárogiela go álgen skuvlii , in sánige .
Norsk va språket på skolen og den tullskikken va enda at vi som va barn ikke fikk lov å snakke samisk med kverandre , så tida ville jo ikke gå på nån måte .
Dárogiella dat lei skuvlla giella ja duot joavdelas mearrádus lei vel nu ahte mii geat leimmet mánát eat beassan hállat sámegiela gaskaneamet nu ahte lei váttis golahit áiggi .
Når vi småunga sprang der ute og ville snakke samisk , så fikk vi ikke lov til det .
Go mii mánát viegadeimmet olgun ja vikkaimet hállat sámegiela , de gilde min dan dahkamis .
Det va forferdelig som man allerede da fikk bynne å kjenne på sjela si den spotten og de unavnan som finnungan hadde .
Lei viehka váigat go dalle jo beasai dovdagoahtit sielus daid cillosiid ja buddestatnamahusaid mat sámimánáin ledje .
Det merka du på sinnet allerede i 8 års-alderen .
Dan don besset dovdat sielus jo 8-jahkásažžan .
Det va da man møtte storsamfunnet .
Dalle dearvvaheimmet stuorraservodaga .
Hjemme va alt såre godt og man va glad som barn men når du kommer på skolen så får du begynne å kjenne det på dæ .
Ruovttus lei buot nu buorre ja mánnái lei somá ja illu , muhto go skuvlii bođii , de beasai gal dovdat gillámuša .
Det va bittert og tungt og mange stakkara lei kolossalt .
Lei bahča ja lossat ja máŋga duona gillájedje sakka .
Æ fikk komme litegranne inn i språket og va flink på skolen .
Mun ohppen veahá dárogiela ja ledjen čeahppi skuvllas .
Va det nåkka lærarn eller lærerinna spurte om , så kunne æ svare , det kunne ikke de andre .
Jos lei mihkkege maid oahpaheaddji jearai , de máhtten vástidit , juoga maid earát eai máhttán .
Dermed så blei æ sett opp på fordi æ va flink .
Danin go ledjen čeahppi , de mu dolle árvvus .
Men de stakkaran som ikke va flinke , ka lei dem !
Muhto dat duonat mat eai lean čeahpit , makkár dilli sis lei !
Derfor sa æ tel Gjærevoll [ Olav Gjærevoll ( 1916-1994 ) var professor i botanikk , stortingsrepresentant for Arbeiderpartiet og satt i regjeringa i flere perioder . ] :
Danin dadjenge Gjærevollii [ Olav Gjærevoll ( 1916-1994 ) lei professor botanihkas , stuoradiggeáirras Bargiidbellodaga ovddas ja moadde háve mielde ráđđehusas . ] :
Saman har fått lide på sjela , ikke bare på kroppen .
Sápmelaččat leat beassan dovdat silolaččat eai dušše rumašlaččat .
Av den simple årsaken så gjør æ alt æ kan når det gjelder samesaker og forsvare saman .
Dán geažil mun dagan buot maid sáhtán sámeáššiid hárrái ja bealuštan sápmelaččaid .
Oppigjønna heile oppveksten min og i ungdomsåran va det kollisjona mella oss som snakka samisk og de andre .
Bajásšattadettiin ja nuorran mii , sámegielagat ja earát máŋgii šattaimet vuostálagaid .
Norskan betrakta dem ikke å være fullgod med sæ , lappungan , finnungan ; de sa det som påropte sæ å være norske .
Dárogielagat eai atnán nuppiid , sámečivggaid , seammadássásažžan ; dat dat nie cielahedje geat iežaset atne dážan .
Det var slik som med Hitler : han brukte jøda til å forfølge jødan , det va det beste våpnet hannes .
Nugo Hitlerge : son geavahii juvdálaččaid oaguhit juvdálaččaid , dat lei su buoremus vearju .
Sånn har det norske storsamfunnet brukt de fornorska saman til å forfølge andre saman .
Nu lea norgalaš stuorraservodatge geavahan dáruiduhtton sápmelaččaid veahkkin oaguhit eará sápmelaččaid .
Det va dem som va verst .
Sii han ledje vearrámusat .
Når vi under evakueringa kom sørover følte vi en anna atmosfære av de andre norskan .
Go eváhko áiggi bođiimet máttás , de dovddaimet ahte eará dážain lei earálágan vuoigŋa .
Dem va forfær : Ka !
Sii hirpmástuvve ! Maid !
Kunne vi også et anna språk enn bare det – der hedemarkske ?
Máhttit go mii maid eará giela go dien hedemárkkugiela .
Dem så nesten opp til oss som kunne to språk .
Sii atne min árvvus go máhtiimet guokte giela .
Det har vært slik te alle tider : De verste forfølgeran e de fornorska saman .
Nu lea leamaš álohii : Bahámus oaguheaddjit leat dáruiduhtton sápmelaččat .
Det va fornorskningspolitikken som hadde skylda og vi kjenne til det presset som foreldran lei under .
Dáruiduhttinpolitihkka dat lei sivalaš ja mii diehtit dan dili man geažil min váhnemat gillájedje .
Etter æ blei gift fikk vi småbarn og naboen våres , han Erik Samuelsen , hadde også småbarn .
Maŋŋá náitalin ja mánáiduvaime , ja min kránnjás , Erik Samuelsenis , ledje maid smávva mánát .
Johan Sirkka – som sia kalte sæ Stålsett – han va lærar på Repvåg .
Johan Sirkka – gii maŋŋá gohčodii iežas Stålsettan – barggai oahpaheaddjin Reihvágis .
Han forbød oss å snakke samisk med barnan hjemme , og kor mange gang va ikke vi ihop med kverandre .
Son gilddii min hállamis sámegiela mánáiguin ruovttus , ja man gallii mii eat lean ovtta sajis .
En gang huske æ spesielt , vi holdt nesten på å renne i tottan på kverandre .
Ovtta háve mun muittán erenoamážit , moai uhces ean doarrán .
Han sir : Du får ikke lov å snakke samisk med ungan !
Son dadjá : Don it oaččo lobi hállat sámegiela mánáidatguin !
Dem blir så ørske dum at dem forstår ikke nåkka når dem kommer på skolen !
Sii han šaddet dan muttus jallat ahte eai ádde eai maidege go álget skuvlii !
Så sir æ med han : – Den teorien din , den hold ikke stikk .
De dajan sutnje : – Du teoriija , diet ii doala deaivása .
For da æ bynte på skolen , da kunne æ ikke et ord av det norske språket , forsto ikke et ord .
Go mun álgen skuvlii , de in máhttán in sánige dárogiela , in ádden sánige .
Etter 7 år på folkeskolen går æ ut som den beste av årskullet .
Muhto dalle go bessen 7 jagi maŋŋá álbmotskuvllas , de ledjen mun buot čeahpimus min luohkkálaččain .
Det va ikke språket som gjorde det , for æ kunne ikke det norske språket , det har ikke lært mæ nåt .
Ii lean giella mii dan dagahii , go mun in máhttán dárogiela , dat ii leat munnje oahpahan maidege .
Det e forståelig at sånt press som det , – here det røyne på foreldran .
Ii leat imaš ahte dánlágan vuortnuheapmi čuohcá váhnemiidda .
Så begynte dem å snakke te barnan det gebrokne norske som dem sjøl kunne , så barnan fikk ikke lære samisk heller .
Sii vuollánedje hállagoahtit heajos dárogiela mánáidasaset , nu ahte mánát eai beassan oahppat sámegielage .
Mange av de unge beskylde foreldran at dem har tapt et språk , dem har ikke fått lære samisk .
Ollu nuorra olbmot sivahallet vánhemiiddiset go masse giela , sii eai leat beassan oahppat sámegiela .
De e ikke foreldran si skyld , det er storsamfunnet si skyld , det e fornorskningspolitikken sin skyld .
Ii sáhte sivahallat váhnemiid , dat lea stuorraservodaga sivva , dat lea dáruiduhttinpolitihka sivva .
Etter at sameorganisasjonen begynte å levne tel , så bynte dem å fire litt på språkpolitikken sin , fire litte-granne .
Maŋŋá go sámi organisašuvnnat morránedje , de sii ložžegohte giellapolitihkaset , ložžegohte binnánaš .
Ivar Utsis datter Ingunn forteller Andre artikler i Samisk skolehistorie 2
Ivar Utsi nieida Ingunn muitala Eará artihkkalat girjjis Sámi skuvlahistorjá 2
Årsrapport 2009
Jahkedieđáhus 2009
Fylkestinget
Fylkkadiggi
– er det øverste politiske organ i fylkeskommunen .
— lea fylkkasuohkana bajimus politihkalaš orgána .
Troms fylkeskommune er organisert etter parlamentarisk modell .
Romssa fylkkasuohkan lea organiserejuvvon parlamentáralaš málle mielde .
Fylkestingsrepresentantene velges hvert fjerde år i forbindelse med kommune- og fylkestingsvalg .
Fylkkadiggeáirasat válljejuvvojit juohke njealját jagi suohkastivraja fylkkadiggeválggaid oktavuođas .
Det er 37 representanter i Troms .
Romssa fylkkas leat 37 áirasa .
Fylkesordføreren
Fylkkasátnejođiheaddji
Politisk og administrativ organisering
Politihkalaš ja hálddahuslaš organiseren
Fylkestinget Fylkesordfører Terje Olsen ( H ) Fylkesvaraordfører Kristina Torbergsen ( AP )
Fylkkadiggi Fylkkasátnejođiheaddji Terje Olsen ( OB . ) Fylkkavárresátnejođiheaddji Kristina Torbergsen ( BB . )
Miljø- og samferdselskomitéen Tor Zachariassen ( AP . )
Plána- ja Kultur- ja ekonomiijalávdegoddi ealáhuslávdegoddi Tor Zachariassen ( BB . )
Leder
Biras- ja johtaluslávdegoddi
Line Miriam Haugan ( FrP ) Leder
Line Miriam Haugan ( OvdB ) Jođiheaddji
Britt Skinstad Nordlund ( H ) Leder
Britt Skinstad Nordlund ( OB . )
– velges av fylkestinget .
Jođiheaddji — vállje fylkkadiggi .
Fylkesordføreren leder møtene i fylkestinget .
Fylkkasátnejođiheaddji jođiha fylkkadikki čoahkkimiid .
Fylkesordføreren er fylkeskommunens rettslige representant .
Fylkkasátnejođiheaddji lea fylkkasuohkana rievttálaš ovddasteaddji .
Komiteene
Lávdegottit
– representantene i fylkestinget er delt inn i fire komiteer .
— fylkkadikki áirasat leat juhkkojuvvon njealljin lávdegoddin .
Disse komiteene innstiller i alle saker til fylkestinget etter at sakene kommer fra fylkesrådet .
Dat lávdegottit ráhkadit buot áššiid mearrádusevttohusaid fylkkadiggái go áššit bohtet fylkkaráđis .
Utdanningskomitéen Roald Linaker ( AP . )
Oahpahuslávdegoddi Roald Linaker ( BB . )
Utgiver :
Fylkkaráđđi
Troms fylkeskommune Romssa fylkkasuohkan Fylkeshuset Postboks 6600 9296 Tromsø Tlf. ( +47 ) 77 78 80 00 Faks ( +47 ) 77 78 80 01
Troms fylkeskommune Romssa fylkkasuohkan Fylkkaviessu Poastaboksa 6600 9296 Tromsø / Romsa Tlf. ( +47 ) 77 78 80 00 Fáksa ( +47 ) 77 78 80 01
Redaksjonskomité : Synnøve Lode Maarit Markussen Bente Bruvold Berit Koht Gunnar Davidsson Øystein Olav Miland Trine Mellem Sture Flaaten
Doaimmahuslávdegoddi : Synnøve Lode Maarit Markussen Bente Bruvold Berit Koht Gunnar Davidsson Øystein Olav Miland Trine Mellem Sture Flaaten
Bjørn Stjern Nyset
Bjørn Stjern Nyset
Ung i Troms Rolf Kviteberg Roald Røkeberg Gunnar Davidsson
Ung i Troms Rolf Kviteberg Roald Røkeberg Gunnar Davidsson
Trykk : Fylkesrådsle- Administrasjon ders kontor
Gráfalaš buvttadeapmi : Romssa fylkkasuohkan
Pia Svensgaard ( AP )
Hálddahus Oahpahus
Fylkesrådet
Ealáhus Johtalus
Pia Svensgaard ( AP )
Pia Svensgaard ( BB . )
Kent Gudmundsen ( H )
Kent Gudmundsen ( OB )
Knut Werner Hansen ( AP )
Knut Werner Hansen ( BB . )
Kari-Anne Opsal ( AP )
Kari-Anne Opsal ( BB . )
Kultur / / Helse Miljø Mariam Rapp ( KrF )
Kultuvra / Dearvvašvuohta / Biras Mariam Rapp ( KrÁ )
Tannhelse Mariam Rapp ( KrF )
Bátnedearv‑ vašvuohta Mariam Rapp ( KrÁ )
Fylkesrådet består av fem fylkesråder som er valgt av fylkestinget .
Fylkkaráđis leat vihtta fylkkaráđi geaid fylkkadiggi lea válljen .
Fylkesrådet er øverste ansvarlige for den samlede fylkeskommunale administrasjon og har full instruksjonsmyndighet over hele administrasjonen .
Fylkkaráđđi lea oppa fylkkasuohkana hálddahusa bajimus ovddasvástideaddji , ja das lea olles gohččunváldi oppa hálddahusas .
På organisasjonskartet står det hvilken fylkesråd som er ansvarlig for den enkelte etat / avdeling .
Organisašuvdnakárttas oidno guđemuš fylkkaráđđi lea guđemuš etáhta / ossodaga ovddasvástideaddji .
Troms fylkeskommune , trykkeriet
Romssa fylkkasuohkan , prentehus
Nettsider :
Neahttasiiddut :
www.tromsfylke.no www.troms.kulturnett.no www.kulturitroms.no www.177troms.no
www.tromsfylke.no www.troms.kulturnett.no www.kulturitroms.no www.177troms.no
Fylkesrådsleder Pia Svensgaard ( Ap . )
Fylkkaráđi jođiheaddji Pia Svensgaard ( BB . )
Samarbeid på tvers av grenser
Ovttasbargu rájáid rastá
FYLKESRÅDSLEDERS KONTOR
FYLKKARÁĐI JOĐIHEADDJI KONTUVRA
Kjære innbyggere i Troms .
Ráhkis Romssa fylkka ássit .
Året 2009 startet med dystre spådommer , men ble heldigvis på langt nær så preget av finanskrisen som mange spådde .
Jahki 2009 álggii sevdnjes einnostusaiguin , muhto finánsakriisa ii eiesege čuohcán nu garrasit go olut gádde .
Også internt i fylkeskommunen skapte saken om skolestruktur turbulens , og fikk som konsekvens at fylkestinget i desember innsatte et nytt fylkesråd bestående av Arbeiderpartiet , Høyre og Kristelig Folkeparti .
Seammás lea hálddahusođastus dagahan ahte ollu ođđa ja stuorra doaibmamušat leat sirdojuvvon fylkkasuohkaniidda mat gullet sihke johtalussii , ealáhusovddideapmái , DjOii ja álbmotdearvvašvuhtii .
kvalitet i opplæringen som er tilpasset fremFoto : Stian Saur tiden , og den skal skje i bygg som tilfredsstiller dagens krav til undervisningsbygg .
oahpahusa mii lea heivehuvvon boahtteáigái , ja dat galgá dáhpáhuvvat Govvideaddji : Stian Saur visttiin mat duhtadit otnáš gáibádusaid oahpahusvisttiide .
Samtidig har forvaltningsreformen overført nye og store oppgaver til fylkeskommunene både innen samferdsel , næringsutvikling , FoU og folkehelse .
Dál lea dilli Romssa gávpogis , GaskaRomssas ja Davvi-Romssas čielggaduvvomin vai lea vejolaš dustet ođđa gáibádusaid šaddi buolvvas .
I 2009 overtok Troms ledelsen av Barents regionråd for de neste to årene .
Jagi 2009 válddii Romssa fylka badjelasas Bartentsa regiuvdnaráđi jođiheami guovtti boahttevaš jahkái .
Dette vil styrke vår mulighet til å prege dagsordenen for nordområdene .
Dát nanne min vejolašvuođa leat mielde mearrideamen davviguovlluid dahkamušaid .
Troms vil bidra til at det regionale samarbeidet er både visjonært og jordnært .
Romsa áigu váikkuhit dasa ahte regionála ovttasbargu lea sihke boahtteáigásaš ja čađahahtti .
Gjennom lederskapet i Barents regionråd styrkes og utvides våre relasjoner til hele Barentsregionen , og åpner muligheter til nye samarbeidskonstelEn svært gledelig sak i 2009 var at fylkesrådet fikk lasjoner og et økt fokus på vekst og utvikling .
Barentsa regiuvdnaráđi jođiheaddjin nanosmuvvet ja viidánit min oktavuođat Barentsregiuvdnii , ja jođiheapmi rahpá vejolašvuođaid ođđa ovttasbargoovttastumiiHui illudahtti ášši jagi 2009 lei ahte fylkkaráđđi oaččui de ja čalmmustahttá buorebut šattu ja ovdáneami .
enstemmig tilslutning fra fylkestinget til Fylkes- Samarbeidet med Nord-Sverige og Nord-Finvegplan for Troms 2010-2019 .
ovttajienalaš doarjaga fylkkadikkis Romssa Fylkka- Ovttasbargu Davvi-Ruoŧain ja Davvi-Suomain lea geaidnoplánii 2010-2019 .
De kommende 10 år er det satt av penger nye regionalpolitikk som drøftes og utformes i til Torskenpakken , til Langsund- og Bjarkøyfor- disse dager .
Boahttevaš 10 jahkái politihkkii mii digaštallojuvvo ja hábmejuvvo dáid lea várrejuvvon ruhta Doaskkupáhkkii , Langsunda- ja beivviid .
bindelsene , til en storstilt asfaltering av grusveier i Troms og til en styrking av vegvedlikehold og Jeg håper at årsrapporten viser at Troms fylkestrafikksikkerhet .
Bjarkeajuoktavuhtii , čievrageainnuid stuorra asfáltemii Romssa fylkkas ja geainnuid ortnegisdoallama ja Mun doaivvun ahte jahkedieđáhus čájeha ahte johtalussdorvvolašvuođa nannemii .
del av tjenestetilbudet i alle kommuner .
váikkuhus buot suohkaniid bálvalusfálaldagaide .
Manglende samsvar mellom behov og ressurser i utdanningssektoren gjør det nødvendig å ta tunge , strukturelle grep .
Go dárbbut leat stuorábut go resurssat oahpahussuorggis , de lea dárbu dorvvastit lossa , struktuvrralaš Mii eallit vejolašvuođaid riikkaoasis .
Våre ungdommer skal få en
Min duohkin čovdosiidda .
Vi lever i mulighetenes landsdel .
Fylkkaráđi jođiheaddjin háliidan geavahit kaoahpahusa .