pere/sami_parallel huggingface dataset:
Sametinget har avgitt høringsuttalelse til forskrift til opplæringsloven .
Sámediggi lea buktán gulaskuddancealkámuša oahpahuslága láhkaásahussii .
Kravet er stilt på bakgrunn av vanskene elever har til å få undervisning på samisk fordi retten til opplæring på samisk er knyttet til opplæringslovens « samisk distrikt » .
Gáibádus lea biddjon dan vuođul go ohppiide lea váttis oažžut oahpahusa sámegillii danne go vuoigatvuohta oahpahussii sámegillii leat čadnojuvvon oahpahuslága « sámi guvlui » .
Det samme forholdet gjelder for adgangen til å få opplæring etter L- 97 Samisk .
Seamma guoská vejolašvuhtii oažžut oahpahusa Sámi oahppoplána mielde .
Det vil dermed si at det utenfor forvaltningsområdet for samisk språk må være minst ti elever i en kommune som ønsker opplæring på samisk .
Dat mearkkaša dan ahte olggobealde sámegiela hálddašanguovllu galget leat unnimusat logi oahppi gielddas geat dáhttot oahpahusa sámegillii .
Retten til slik opplæring opprettholdes så lenge det er minst 6 elever igjen i gruppa .
Vuoigatvuohta dán lágan oahpahussii doalahuvvo nu guhkká go vel leat 6 oahppi joavkkus .
Departementet fulgte ikke opp Sametingets krav i uttalelsen til forskrift til opplæringsloven .
Departemeanta ii čuovvulan Sámedikki gáibádusa cealkámuša ektui oahpahuslága láhkaasahussii .
Departementet svarer i brev av 27.10.99 , til foreldreforeninga følgende : « Departementet ser behovet for å styrke samiskopplæringen utenfor samisk distrikt .
Departemeanta vástida 27.10.99 reivves vánhensearvái ná : « Departemeanta oaidná ahte lea dárbu nanosmahttit sámegiel oahpahusa olggobealde sámi guovllu .
I forslag til statsbudsjettet for 1999-2000 er det derfor satt av midler til samiskundervisning utenfor samisk distrikt fordelt av Statens utdanningskontor etter skjønn .
1999-2000 stáhtabušeahtas leat biddjon ruđat sámegiel oahpahusa várás olggobealde sámi guovllu maid Sámi oahpahuskantuvra árvvoštallama mielde juohká .
Etter departementets vurdering vil dette kunne ivareta intensjonene bak søknaden om utviding av samisk distrikt .
Departemeantta árvvoštallama mielde sáhttá dainna gozihit áigumuša viiddiduvvon sámi guovllu hárrái .
På denne bakgrunnen ser departementet på dette tidspunktet det ikke som aktuelt å reise spørsmål om utviding av samisk distrikt . »
Dán vuođul oaidná departemeanta ahte juste dál ii leat áigeguovdil viiddidit sámi guovllu . »
2.6.3 Øvrige utdanningsspørsmål
2.6.3 Eará oahpahusáššit
Sametinget har overfor Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet gjort flere innspill med hensyn til kommunenes økonomi når det gjelder tospråklig opplæring og opplæring etter L- 97 Samisk .
Sámediggi lea Girko- , oahpahus- ja dutkandepartemeantta guovdu máŋgii váldán ovdan gielddaid ekonomiija mii guoská guovtti gillii oahpahussii ja oahpahussii Sámi oahppoplána mielde .
Ved innføring av L- 97 Samisk la departementet inn en økning i overføringene til kommunene som underviser etter læreplanen .
Go Sámi oahppoplána váldojuvvui atnui , de lasihii departemeanta ruđaid gielddaide gos oahpahuvvo sámi oahppoplána mielde .
I kommunene der det opprettes private skoler arbeider KUF sammen med KRD for å kunne forlenge overgangsordninger for statlige tilskudd pr. elev , slik at bortfallet av inntekter ikke skal få en hurtig negativ virkning for kommunene der det opprettes slike skoler .
Gielddain gos ásahuvvojit priváhta skuvllat bargá Girko- , oahpahus- ja dutkandepartemeanta ovttas Gielda- ja guovludepartemeanttain dan ektui ahte guhkidit stáhta gaskadilleortnetdoarjaga oahppi nammii amas dietnasa njiedjan nu johtilit buktit negatiivvalaš váikkuhusaid gielddaide gos dakkár skuvllat ásahuvvojit .
Sametinget mener statlige tilskudd til kommuner med privatskoler opprettet med bakgrunn i at en ønsker å unngå samisk lærplan , L-97S , må opprettholdes på samme nivå som før opprettelse av slik privatskole .
Sámediggi oaivvilda ahte stáhtalaš doarjaga gielddaide gos priváhta skuvllat ásahuvvojit dan geažil go háliidit garvit sámi oahppoplána , O-97S , ferte doalahit dan dásis mii leai ovdal go priváhta skuvllat ásahuvvojedje .
Sametinget har bedt om at oppnevningsmyndigheten for styret for statens samiske videregående skoler overføres tinget .
Sámediggi lea bivdán stáhta sámi joatkkaskuvllaid stivrra nammadanválddi sirdima diggái .
2.7 Samisk forskning
2.7 - Sámi dutkan
Sametinget har i arbeidet med vilkårene for samisk forskning sett behovet for en klarere satsning innenfor flere områder .
Sámediggi lea barggus sámi dutkama eavttuid ektui oaidnán ahte lea dárbu čielgaseabbot áŋgiruššat ollu surggiin .
Det er fremmet ulike initiativ gjennom samarbeidet med Norges forskningsråd , bl.a. behovet for en avklaring av ansvaret for finansiering av samisk forskning , samt behovet for å stimulere rekrutteringen av forskere .
Ollu iešguđet initiatiivvat leat ovddiduvvon ovttasráđiid Norgga dutkanráđiin , earret eará dárbu čilget geas lea ovddasvástádus ruhtadit sámi dutkama , ja dárbu nannet dutkiid rekrutterema .
Sametinget mener det er behov for en samisk forskningspolitikk og forskningspolitiske styringsorganer som kan ivareta det samiske samfunnets behov for innflytelse på samisk forskning .
Sámediggi oaivvilda ahte lea dárbu sámi dutkanpolitihkkii ja dutkanpolitihkalaš stivrenorgánaide mat sáhttet gozihit sámi servodaga dárbbu oažžut váikkuhanfámu sámi dutkamii .
Tinget ser et åpenbart behov for å institusjonalisere styringen av samisk forskning og å ansvarliggjøre et samisk organ .
Diggi oaidná ahte lea čielga dárbu institušuvdnan dahkat sámi dutkama stivrema ja ovddasvástádusa bidjat ovtta orgánii .
Sametingets primære og langsiktige målsetting er derfor at det etableres et nordisk samisk forskningsråd som omfatter hele det samiske bosettingsområdet .
Danne lea ge Sámedikki vuođđo ja guhkes áiggi mihttomearrin ahte ásahuvvošii davviriikkalaš sámi dutkanráđđi masa gullá olles sámi ássanguovlu .
Slik vil Sametingene i Sverige , Finland og Norge i fellesskap ha et overordnet ansvar for utformingen av en helhetlig samisk forskningspolitikk .
Dalle šaddá Ruoŧa , Suoma ja Norgga sámedikkiid oktasaš bajit dási ovddasvástádussan hábmet ollislaš sámi dutkanpolitihka .
Forøvrig vises det til 2.11.2 i denne meldingen om forskning innen samisk helse .
Muđui čujuhuvvo čuoggái 2.11.2 dán dieđáhusas sámi dearvvasvuođa dutkama birra .
Sametinget vil understreke at opprettelsen av et samisk forskningsråd ikke må frita det eksisterende forskningssystemet for det ansvaret det har for samisk forskning .
Sámediggi áigu deattuhit ahte sámi dutkanráđi ásaheapmi ii galgga luvvet dálá dutkanvuogádaga eret dan ovddasvástádusas mii das lea sámi dutkamis .
Sametinget vil i den forbindelse understreke at det er behov for at samiske interesser og kompetanse er tilstrekkelig representert i forskningsrådets organer .
Sámediggi áigu dán oktavuođas deattuhit ahte lea dárbu ahte sámi beroštumit ja gelbbolašvuohta leat dohkálaččat ovddastuvvon dutkanráđi orgánain .
Det er også behov for videre oppbygging av kompetanse innenfor samisk forskning , og institusjonene må selv ta aktivt ansvar for rekruttering til feltet , f.eks. gjennom øremerkede midler til stipendiatstillinger og vitenskapelige stillinger .
Lea maiddái dárbu hukset gelbbolašvuođa sámi dutkamis , ja ásahusat fertejit ieža aktiivvalaččat váldit ovddasvástádusa rekrutteremis suorgái , omd. várret / merket ruđaid stipeandiáhtavirggiide ja dieđavirggiide .
2.8 Sametingets regionalpolitiske arbeid
2.8 - Sámedikki guovlupolitihkalaš bargu
Sametinget vedtok i sak 46/99 at tingets regionalpolitiske virksomhet må styrkes ved bl.a. å prioritere arbeidet i Regjeringens Nord-Norgeutvalg ( RNNU ) og Utviklingsforumet for Indre Finnmark .
Sámediggi mearridii áššis 46/99 ahte dikki guovlupolitihkalaš doaibma galgá nanosmahttot earret eará dan bokte ahte Ráđđehusa Nord-Norgeutvalg ( RNNU ) ja Utviklingsforumet for Indre-Finnmark ( Sis-Finnmárkku ovddidanforum ) bargu vuoruhuvvojit bajás .
RNNU ledes av statsministeren og består i tillegg av en rekke statsråder , fylkesordførerne i LU-området og sametingspresidenten .
RNNU:a jođiha stáhtaminister ja dasto das leat mielde ollu stáhtaráđit , riikaoasi fylkasátnejođiheaddjit ja Sámedikki presideanta .
Utviklingsforumet ledes av fylkesordføreren i Finnmark og består i tillegg av sametingspresidenten og ordførerne i kommunene Guovdageaidnu , Kárášjohka , Porsáŋgu og Deatnu .
Ovddidanforuma jođiha Finnmárkku fylkasátnejođiheaddji ja das leat lassin mielde Sámedikki presideanta ja Guovdageainnu , Kárášjoga , Porsáŋggu ja Deanu sátnejođiheaddjit .
I RNNU er det avholdt to møter i 1999 hvor temaene har vært :
RNNU lea doallan guokte čoahkkima 1999:s main fáddán leat leamaš :
Landbruk , med fokus på fremleggelsen av den nye stortingsmeldingen om landbruk
Eanadoallu , guovddážis ođđa stuorradiggedieđáhusa ovddideapmi eanadoalu birra
Fiskeri , med fokus på støtteordninger for flåtefornyelse og havneutbygging ( jf. punkt 2.2.2 )
Guolásteapmi , guovddážis fanasođasmahttimiid ja hámmanhuksemiid doarjjaortnegat ( gč. čuo. 2.2.2 )
Transport og kompetansebærende infrastruktur , med fokus på Nasjonal Transportplan som omfatter hele sektoren knyttet til vei- , bane- , luft- og sjøvertskommunikasjoner .
Transporta ja gelbbolašvuođaguoddi infrastruktuvra , man guovddážis lea Nasjonal Transportplan mii guoská olles sektuvrii čatnasettiin geaidno- , ruovdemáđii- , girdi- ja mearrajohtaluskommunikašuvdnii .
Innenfor IKT-sektoren har spørsmål vedrørende fysisk tilrettelegging av et bredbåndnett i nord blitt prioritert .
Diehtojuohkin- ja kommunikašuvdnateknologiija ( DKT ) oktavuođas lea allaleaktoneahta fysálaš láhčin davvin vuoruhuvvon .
Staten må ta ansvaret for den digitale allemannsretten .
Stáhta ferte váldit ovddasvástádusa digitála buohkaidvuoigatvuođas .
Sametingets arbeid i utvalget har vært å søke å ivareta det samiske perspektivet på de sakene som behandles .
Sámedikki bargun lávdegottis lea leamaš sámi perspektiivva goziheapmi dain áššiin mat meannuduvvojit .
Sametinget og fylkeskommunene har satt fokus på å styrke det regionalpolitiske handlingsrommet hvor prosedyrer og rutiner for den nasjonale politikken bedre tilpasses målene på regionalt nivå .
Sámediggi ja fylkagielddat leat bidjan guovddážii ahte nanosmahttit guovlupolitihkalaš doaibmaprogramma nu ahte riikka politihka prosedyrat ja rutiinnat buorebut heivehuvvojit guovlulaš dási mihttomeriide .
Samtidig er det saksområder der fylkeskommunene og Sametinget kan ha ulike interesser .
Dasto gávdnojit áššit maid oktavuođas fylkagielddain ja Sámedikkis sáhttet leat sierralágan beroštumit .
Utviklingsforumet for Indre Finnmark har avholdt fire møter .
Utviklingsforumet for Indre Finnmark lea doallan njeallje čoahkkima .
De sakene som har vært drøftet er forumets rolle og strategier , slakteristrukturen i Finnmark , import av rein , helse- og sosialspørsmål , interkommunalt samarbeid i indre Finnmark , Forsvarets stilling i Porsanger , Regionalt utviklingsprogram for indre Finnmark , kompetanse- og næringsutvikling , og informasjonsteknologi og infrastruktur .
Áššit maid birra lea digáštallojuvvon leat ; foruma sadji ja strategiijat , njuovahatstruktuvra Finnmárkkus , bohccobierggu importa , dearvvasvuođa- ja sosiálaáššit , gielddaid gaskasaš ovttasbargu Sis-Finnmárkkus , Suodjalusa sadji Porsáŋggus , Regionalt utviklingsforum for Indre Finnmark , gelbbolašvuođa- ja ealáhusovddideapmi , ja diehtojuohkinteknologiija ja infrastruktuvra .
Sametinget har også vedtatt å søke medlemskap for Sametinget i Landsdelsutvalget for Nord-Norge og Nord-Trøndelag .
Sámediggi lea maiddái mearridan ohcat iežas lahttun lávdegoddái man namma lea Landsdelsutvalget for Nord-Norge og Nord-Trøndelag .
2.9 Bruk og forvaltning av skjelettmaterialet ved Anatomisk institutt
2.9 - Dákteriggeávdnasiid geavaheapmi ja hálddašeapmi Anatomalaš instituhtas
I april 1998 avga utvalget sin innstilling med forslag til retningslinjer for bruk og forvaltning av skjelettmateriale .
Cuoŋománus 1998 ovddidii lávdegoddi árvalusas ja evttohii njuolggadusaid dákteriggeávdnasiid geavaheapmái ja hálddašeapmái .
I sak 11/99 ga Sametinget sin høringsuttalelse til utvalgets innstilling .
Sámediggi attii áššis 11/99 gulaskuddancealkámuša lávdegotti árvalussii .
Sametinget støttet den enstemmige innstillingen med de foreslåtte retningslinjene for forvaltning av skjelettmaterialet ved Anatomisk institutt .
Sámediggi doarjjui ovttajienalaš árvalusa mii guoská evttohuvvon dákteriggeávdnasiid geavahan- ja hálddašannjuolggadusaide .
Det akademiske kollegium ved Universitetet i Oslo vedtok retningslinjene og ga en relevant og klar begrunnelse for at Sametinget skal ha en avgjørende råderett over den samiske del av samlingen .
Oslo universitehta akademalaš kollegiija mearridii njuolggadusaid ja buvttii deaŧalaš ja čielga čilgehusa dasa manne Sámedikkis galgá leat guovddáš ráđđenvuoigatvuohta čoahkádusa sámi oassái .
Sametinget vil understreke det helt fundamentale i at Sametinget som et representativt organ for det samiske folk i Norge har den endelige rådighet over egne forfedres levninger .
Sámediggi áigu deattuhit man deaŧalaš lea ahte Sámedikkis sámi álbmoga ovddasteaddji orgánan Norggas lea loahpalaš váldi mearridit iežas máttuid bázahusaid .
Sametinget er av den oppfatning at det må foretas en gjennomgang og utskillelse av den samiske delen av skjelettsamlingen ved Anatomisk institutt .
Sámedikki oainnu mielde ferte Anatomalaš instituhta dákteriggečoahkádusa sámi oasi geahčadit ja sirret . Sámediggi lea deattuhan man deaŧalaš dás bargat Sámedikki rávvagiid mielde .
2.10 Samlet plan for samiske kulturhus - Ny prioritering
2.10 - Sámi kulturviesuid ollislaš plána - ođđasis prioriteren
Sametinget vedtok i 1996 , i sak 23/96 en samlet plan for samiske kulturhus .
Sámediggi mearridii 1996:s áššis 23/96 ollislaš plána sámi kulturviesuid várás .
Sametinget fikk lite gjennomslag hos sentrale myndigheter for tingets forslag i planen .
Sámediggi ii ožžon nu buori doarjaga guovddáš eiseválddiin dán plánaárvalussii .
Foruten målsettingen om at eksisterende institusjoner skal sikres driftsfinansiering før nye prosjekter igangsettes , avviste Regjering og Storting Sametingets modell for funksjonfordeling og drifts- og investeringsfinansiering av samisk kulturhus , jf. St. meld. nr. 41 ( 1996-97 ) Om norsk samepolitikk , kap. 12.6 , og Inst. S Nr 145 ( 1997-98 ) .
Mihttomeari lassin , ahte dáláš institušuvnnaide galgá sihkkarastojuvvot doaibmaruhta ovdal go ođđa prošeavttat álggahuvvot , hilggui Ráđđehus ja Stuorradiggi maiddái Sámedikki doaibmajuogadan- , ja doaibma- ja investerenruhtadanmálliid , gč. Sd. dieđáhusa nr 41 ( 1996-97 ) Norgga sámepolitihkka , kap. 12.6 , ja Árv. nr 145 ( 1997-98 ) .
Dette førte til behov for å gjennomgå vedtaket fra 1996 på nytt og vedta ny prioritering .
Dán geažil fertii Sámediggi ođđasis guorahallat 1996:s dahkkon mearrádusa ja mearridit ođđa vuoruheami .
Sametinget går i sak 21/99 bort fra sin kategorisering av samiske kulturhus gjort i sak 23/96 .
Sámediggi rievdadii áššis 21/99 mearrádusa mii leai dahkkon áššis 23/96 sámi kulturviesuid kategoriserema ektui .
Beaivváš Sámi Teáhter , Sámi Vuorká-Dávvirat ( SVD ) m / kunstavdeling og Sámi Sierrabibliotehka innehar nasjonal status .
Beaivváš Sámi Teáhteris , Sámi Vuorká-Dávviriin oktan dáiddaossodagain ja Sámi sierrabibliotehkas lea našuvnnalaš stahtus .
De øvrige institusjonene er ikke kategorisert .
Eará institušuvnnat eai leat kategoriserejuvvon .
For disse vil det være innholdet og behovet som er avgjørende for prioritering m.h.t finansiering , både drift og investeringer .
Daid ektui mearrida sisdoallu ja dárbu ruhtadeami vuoruheami , sihke doaimma ja investeremiid oktavuođas .
For Sametinget er det viktig at arenaer for kultur- og språkutøvelse opprettes som et ledd i styrking av samisk språk og kultur .
Sámediggái lea deaŧalaš ahte ásahuvvojit sajit kultur- ja giellabarggu váste oassin sámi giela ja kultuvrra nanosmahttimis .
Men også fylkeskommunene og kommunene har ansvar både i investeringsfasen og ved drift .
Muhto maiddái fylkagielddain ja gielddain lea ovddasvástádus sihke investeremiid ja doaimma oktavuođas .
Hovedprinsippet i Sametingets vedtak er at de seks prioriterte eksisterende samiske kultur-institusjoner med utgangspunkt i dagens virksomhet , skal sikres tilfredsstillende driftsfinansiering før nye investeringer foretas ; Saemien Sijte , Várjjat Sámi Musea , Ája samisk senter , Sijti Jarnge , Sámi Dáiddaguovddáš og Várdobáiki .
Váldoprinsihppa Sámedikki mearrádusas lea ahte vuoruhuvvon čuovvovaš guđa sámi kulturinstitušuvdnii galgá otnáš doaimma vuolggasajiin , sihkkarastojuvvot dohkálaš doaibmaruhta ovdal go ođđa investeremat dahkkojuvvojit ; Saemien Sijte , Várjjat Sámi Musea , Ája sámi guovddáš , Sijti Jarnge , Sámi Dáiddaguovddáš ja Várdobáiki .
På investeringssiden har Sametinget prioritert utbygging av to samiske kulturinstitusjoner ; Ája samisk senter i Kåfjord og deretter Várdobáiki i Sør-Troms og Ofoten .
Investeremiid oktavuođas lea Sámediggi vuoruhan guokte sámi kulturásahusa huksema ; Ája sámi guovddáža Gáivuonas ja dan maŋŋá Várdobáikki Mátta-Tromssas ja Ofuohtas .
Sametinget ønsker ikke at nye initiativ skal være umulige å gjennomføre på grunn av prioriteringer gjort av tinget , og fastsetter derfor at prosjekter som har sikret driftsfinansiering og ellers er realistiske og realiserbare , fortløpende anbefales av Sametinget for investering , bl.a. gjennom tingets årlige forslag til statsbudsjett .
Sámediggi ii dáhto ahte ođđa initiatiivvaid galgá leat veadjemeahttun čađahit dikki vuoruhemiid geažil , ja mearridii danne ahte Sámediggi rávve dađistaga daid prošeavttaid maidda lea sihkkaraston doaibmaruhta ja muđui leat realistalaččat ja sáhttá realiseret , earret eará dikki jahkásaš stáhtabušeahta árvalusaid bokte .
Investeringer av mindre prosjekter skal kunne gjennomføres via eventuelle andre finansieringsordninger .
Uhccit prošeavttaid investeremiid galgá sáhttit čađahit eará ruhtadanortnegiid bokte .
Sametinget har gjennom egne vedtak , 40/96 og 20/98 , gitt spesiell prioritet til Østsamisk museumsanlegg i Neiden samisk tusenårssted og til Sámiid - Vuorkká Dávvirat avdeling for kunst inkl. Saviomuseet .
Sámediggi lea mearrádusaidis bokte , áššiin 40/96 ja 20/98 erenoamážit vuoruhan bajás Nuortasámi musearusttega Njávdámis sámi duhátjahkesadjin ja Sámi Vuorká-Dávviriid dáiddaossodat , oktan Savio-museáin .
Disse to prosjektene holdes derfor utenfor prioriteringslisten og søkes realisert så fort som mulig .
Dát guokte prošeavtta dollojuvvojit danne olggobealde vuoruhanlisttu ja geahččaluvvojit ollašuhttot nu johtilit go vejolaš .
2.11 Helse- og sosialsaker
2.11 - Dearvvasvuođa- ja sosiálaáššit
2.11.1 Oppfølging av plan for helse- og sosialtjenester til den samiske befolkningen
2.11.1 Dearvvasvuođa- ja sosiálabálvalusaid plána čuovvuleapmi sámi álbmoga várás
De fleste prosjektene handlet om oppbygging av flerkulturell kompetanse hos helse- og sosialpersonell .
Eanaš ruđat manne dearvvasvuođa- ja sosiálabargiid máŋggakultuvrralaš gelbbolašvuođa nannemii .
I november holdt Sametinget i samarbeid med Samisk høgskole , oppfølgingsseminar for prosjektene som har fått tildelt midler .
Sámediggi doalai skábmamánus ovttasráđiid Sámi allaskuvllain čuovvulanseminára prošeavttaid várás mat ledje ožžon ruđaid .
Verdens helseorganisasjon ( WHO ) og Verdens miljøprogram ( UNEP ) startet i 1999 et samarbeid om å kartlegge miljø og helseproblemer i Arktisk region .
Máilmmi dearvvasvuođaorganisašuvdna ( WHO ) ja Máilmmi birasprográmma ( UNEP ) álggaheaigga 1999:s ovttasbarggu ahte kártet birrasa ja dearvvasvuođa váttisvuođaid Árktalaš guovllus .
Det skal utarbeides et program med fokus på urfolks helse og miljø i Arktisk , og Sametinget har signalisert at dette arbeidet bør starte i samiske områder .
Galgá ráhkaduvvot prográmma mas deattuhuvvo eamiálbmogiid dearvvasvuohta ja biras Arktisas , ja Sámediggi lea buktán signánalaid ahte dán barggu ferte álggahit sámi guovlluin .
Regjeringen har opplyst om at Sametinget vil bli trukket aktivt med i dette arbeidet .
Ráđđehus lea dadjan ahte Sámediggi gessojuvvo aktiivvalaččat mielde dán bargui .
I 1999 hadde WHO sin første konsultasjon med urfolk i Geneve , hvor Sametinget deltok i den norske delegasjonen .
1999:s leai Máilmmi dearvvasvuođaorganisašuvnnas ( WHO . ) Geneves vuosttas ráđđádallan eamiálbmogiiguin , masa Sámediggi searvvai Norgga delegašuvnnas .
Arbeidet vil bli fulgt opp av Sametinget .
Sámediggi áigu čuovvulit dán barggu .
I forbindelse med tildeling av midler til oppfølging av NOU 1995:6 prioriterte Sametinget i sak 43/99 fem satsningsområder for år 2000 .
Ruđaid juogadeami oktavuođas NOU 1995:6 dearvvasvuođa- ja sosiálabálvalusaid plána sámi álbmoga várás Norggas čuovvuleamis prioriterii Sámediggi áššis 43/99 vihtta áŋgiruššansuorggi jahkái 2000 .
I satsingsområdene har Sametinget vektlagt arbeidet med utredning , prosjektarbeid og metodeutvikling , for dermed å utvikle den samiske dimensjonen i det faglige arbeidet som utføres for samiske brukere i helse- og sosialtjenesten .
Áŋgiruššansurggiin lea Sámediggi deattuhan čielggadus- , prošeakta- ja metodaovddidanbarggu , ja ná ovddidan sámi dimenšuvnna dan fágalaš barggus maid dearvvasvuođa- ja sosiálasuorgi fállá sámi geavaheddjiide .
Sametinget har hatt et konstruktivt samarbeid med Sosial- og helsedepartementet ( SHD ) i oppfølgingen av helse- og sosialplanen .
Sámedikkis lea leamaš konstruktiivvalaš ovttasbargu Sosiála- ja dearvvasvuođadepartemeanttain dearvvasvuođa- ja sosiálaplána čuovvuleami oktavuođas .
SHD har forøvrig utarbeidet handlingsplan for oppfølging av NOU 1995:6 , som er sendt på høring og som Sametinget skal ta stilling til i år 2000 .
Muđui lea Sosiála- ja dearvvasvuođadepartemeanta ráhkadan doaibmaplána NOU 1995:6 čuovvuleapmái , mii lea sáddejuvvon gulaskuddamii ja maid Sámediggi 2000:s galgá meannudit .
Sametinget forventer at ordinære forskningsmidler prioriteres til forskning som ivaretar det samiske perspektivet i utviklingen av en helse- og sosialtjeneste tilpasset samiske brukere .
Sámediggi vuordá ahte dábálaš dutkanruđat vuoruhuvvojit dutkamii mii goziha sámi perspektiivva dearvvasvuođa- ja sosiálabálvalusaid ovddideamis heivehuvvon sámi geavaheddjiide .
2.11.2 Høringsuttalser
2.11.2 Gulaskuddancealkámušat
Sametinget har i sak R 68/99 avgitt høringsuttalelse om samisk helseforskning , et forprosjekt der forslaget er å danne en egen forskningsenhet om samisk helse .
Sámediggi lea áššis R 68/99 buktán gulaskuddancealkámuša sámi dearvvsvuođa dutkama birra , mii lea ovdaprošeakta man áigumuššan lea ráhkadit sierra dutkanovttadaga sámi dearvvasvuođa birra .
Den overordnete målsettingen med helseforskning og undervisning om samiske helseforhold er å øke kvaliteten på helse- og sosialtjenesten til den samiske befolkningen , og dermed gjøre tjenester innen helse- og sosialsektoren likeverdig for den norske og den samiske befolkningen .
Dearvvasvuođa dutkama ja sámi dearvvasvuođa diliid birra oahpahusa bajit dási ulbmilin lea buoridit dearvvasvuođa- ja sosiálabálvalusaid kvalitehta sámi álbmoga várás , ja ná dahkat dáža ja sámi álbmoga dearvvasvuođa- ja sosiálasuorggi bálvalusaid ovttaárvosažžan .
Det er stort behov for forskning innenfor de ulike fagfelt i det samiske samfunnet .
Sámi servodagas lea stuorra dárbu dutkat iešguđet fágasurggiid .
Forskning innenfor samisk helse og sosial forhold bør være et av hovedsatsingsområdene i Sosial- og helsedepartementets handlingsplan for oppfølging av NOU 1995:6 .
Sosiála- ja dearvvasvuođadepartemeantta doaibmaplána NOU 1995:6 čuovvuleamis galggašii Sámi dearvvasvuođa- ja sosiála diliid dutkan leat váldoáŋgiruššansuorgin .
Sametinget er positiv til at det dannes en egen forskningsavdeling for samisk helseforskning ved Universitetet i Tromsø ( UiTø ) .
Sámediggi lea positiivvalaš go vuođđuduvvo sierra dutkanovttadat sámi dearvvasvuođa dutkama várás Tromssa universitehtas .
Sametinget har i brev av 08.09.99 avgitt høringsuttalelse til NOU 1999:13 Kvinners helse i Norge .
Sámediggi lea 08.09.99 beaiváduvvon reivves buktán gulaskuddancealkámuša NOU 1999:13 nissonolbmuid dearvvasvuođa birra Norggas .
Sametinget mener det er stort behov for systematisering av kunnskap , samt utredning og forskning på samiske kvinners helseforhold .
Lea stuorra dárbu systematiseret dieđuid , ja čielggadit ja dutkat sámi nissonolbmuid dearvvasvuođa dili .
For å få igangsatt arbeidet med utredning og forskning om samiske kvinners helseforhold , mener Sametinget at det må avsettes midler til formålet .
Jos barggu sámi nissonolbmuid dearvvasvuođa dili čielggademiin ja dutkamiin galgá oažžut johtui , de ferte dasa várret ruđaid .
Sametinget ber om å få igangsatt arbeidet med utredning og forskning om samiske kvinners helseforhold .
Sámediggi bivdá oažžut johtui sámi nissonolbmuid dearvvasvuođa dili čielggadan- ja dutkanbarggu .
2.12 Handlingsplan for likestilling med fokus på kvinners stilling
2.12 Dásseárvodoaibmaplána sámi nissoniid diliin guovddážis
Sametinget vedtok i sak 24/99 en handlingsplan for likestilling med fokus på samiske kvinners stilling .
Sámediggi mearridii áššis 24/99 dásseárvodoaibmaplána sámi nissoniid diliin guovddážis .
Likestilling og kvinnepolitiske spørsmål er en sentral utfordring for det samiske samfunnet . Det er derfor viktig at Sametinget er oppdatert på dette området og bruker nødvendige ressurser på arbeidet .
Dásseárvu ja nissonpolitihkalaš áššit leat guovddáš hástalussan sámi servodahkii , danne lea ge deaŧalaš ahte Sámediggi čuovvu ovdáneami dán suorggis , ja geavaha dárbbašlaš resurssaid dán bargui .
Handlingsplanen er delt inn i fem deler .
Doaibmaplána lea juogaduvvon viđa oassái .
Første del omhandler bakgrunnen for planen , planprosessen og forholdet til andre planer .
Vuosttas oasis leat plána duogáš , plánaproseassa ja oktavuohta eará plánaide .
Del to gir en kortfattet fremstilling av likestilling som et tverrsektorielt politikkområde , Samisk kvinneprosejekt og en beskrivelse av samarbeid med aktører utenfor Sametinget .
Nuppi oasis válddahuvvo dásseárvu sektuvrraid gaskasaš politihkkasuorgin , Sámi nissonprošeakta ja čilgehus ovttasbargiid birra olggobealde Sámedikki .
Del tre omtaler hovedmål og utfordringer , mens del fire beskriver innsatsområder , mål og tiltak for likestillingsarbeidet i Sametinget for perioden 1999 - 2001 .
Goalmmát oasis leat váldomihttomearit ja hástalusat , njealját oasis fas Sámedikki dásseárvobarggu áŋgiruššansuorggit , mihttomearit ja doaibmabijut áigodahkii 1999 - 2001 .
Siste del omtaler økonomiske og administrative konsekvenser .
Maŋimuš oasis leat ekonomalaš ja hálddahuslaš váikkuhusat .
Sametinget har opprettet en fast stilling som skal følge opp arbeidet med handlingsplanen .
Sámediggi lea ásahan bissovaš virggi doaibmaplána barggu čuovvuleami várás .
2.13 Domstolene i første instans
2.13 - Duopmostuolut vuosttas instánsan
Sametinget har i sak 48/99 avgitt sin høringsuttalelse til NOU 1999:22 Domstolene i første instans .
Sámediggi lea áššis 48/99 buktán gulaskuddancealkámuša NOU 1999:22 Duopmostuoluid birra vuosttas instánsan .
Domstolen må plasseres innenfor språkforvaltningsområdet i Indre Finnmark .
Duopmostuollu galgá biddjot giellahálddašanguvlui Sis-Finnmárkkus .
Sametinget vil senere komme tilbake til spørsmålet om hvor den nye domstolen geografisk skal plasseres .
Sámediggi áigu maŋŋá guorahallat gosa dat ođđa duopmostuollu eanadieđalaččat galgá biddjot .
Sametinget støtter også utvalgets oppfatning om at Utmarkskommisjonen for Nordland og Troms legges ned , og at de oppgavene den har legges til de ordinære domstolene .
Sámediggi doarju maiddái lávdegotti oainnu ahte Norlándda ja Tromssa meahccekomišuvdna heaittihuvvo , ja ahte dat barggut mat das leat , biddjojuvvojit dábálaš duopmostuoluide .
2.14 Domstolene i samfunnet
2.14 - Duopmostuolut servodagas
Sametinget har i sak 47/99 avgitt høringsuttalelse til NOU 1999:19 Domstolene i samfunnet .
Sámediggi lea áššis 47/99 buktán gulaskuddancealkámuša NOU 1999:19 Duopmostuoluid birra servodagas .
Sametinget er positiv til at domstolkommisjonen i sitt arbeid har vektlagt det samiske perspektiv og kommet med klare signaler i forhold til dette .
Sámediggi lea positiivvalaš go duopmostuollokomišuvdna barggustis lea deattuhan sámi perspektiivva ja buktán čielga signálaid dán ektui .
Sametinget støtter også forslaget fra Domstolkommisjonens flertall om en mer frittstående domstoladministrasjon med eget styre .
Sámediggi doarju maiddái Duopmostuollokomišuvnna eanetlogu árvalusa mii guoská friijaseabbo duopmostuollohálddahussii sierra stivrrain .
Dette forslaget understreker domstolenes uavhengige stilling , noe som også er vesentlig for det samiske samfunnets tillit til domstolene .
Dát evttohus deattuha duopmostuoluid sorjankeahtes dili , mii lea maiddái deaŧalaš dasa ahte sámi servodagas lea luohttámuš duopmostuoluide .
Sametinget ber om å få oppnevne to representanter til styret for domstoladministrasjonen .
Sámediggi bivdá beassat nammadit guokte lahtu duopmostuollohálddahusa stivrii .
En slik representasjon vil være vesentlig for det samiske samfunnets tillit til domstolene .
Dát ovddastus lea deaŧalaš vai sámi servodagas lea luohttámuš duopmostuoluide .
Sametinget mener derfor at det bør utredes om og eventuelt hvordan en egen domstol for indre Finnmark kan utvikles til å kunne dekke større deler av det samiske bosettingsområdet .
Sámediggi oaivvilda ahte berre čielggadit galgá go Sis-Finnmárkku vejolaš sierra duopmostuolu doaibmaguovlu guoskat stuorát osiide sámi ássanguovllus , ja jos galgá de movt .
2.15 Barne- og ungdomssaker
2.15 - Mánáid- ja nuoraidáššit
Sametingets barne- og ungdomsprosjekt er midt i gjennomføringsfasen .
Sámedikki mánáid- ja nuoraidprošeaktabargu lea gasku čađahandási .
Det er utarbeidet en prosjektbeskrivelse der det er foreslått følgende tematiske innsatsområder : Sametingets integreringspolitikk , kultur og næring .
Lea ráhkaduvvon prošeaktačilgehus mas temahtalaš áŋgiruššansuorgin leat evttohuvvon čuovvovaččat : Sámedikki integrerenpolitihkka , kultuvra ja ealáhusat .
I tillegg er det valgt ut noen geografiske områder , som spesielle innsatsområder for prosjektet .
Lassin leat válljejuvvon muhtun eanadieđalaš guovllut prošeavtta sierra doaibmabidjoguovlun .
Området omfattes av kommunene Sør Varanger , Lavangen , Røros og Oslo .
Guovllut mat leat válljejuvvon leat gielddat Mátta-Várjjat , Loabát , Røros ja Oslo .
I arbeidet med oppfølging av de definerte innsatsområdene er det i 1999 bl.a. avholdt møter med 2 av de 4 nevnte kommunene .
Definerejuvvon áŋgiruššansurggiid čuovvulanbarggu oktavuođas leat earret eará 1999:s dollojuvvon čoahkkimat guvttiin gielddain dan njealji namuhuvvon gielddas .
Sametinget vil gjennomføre spesielle tiltak rettet mot barn og unge , og har derfor prioritert tiltak for barn og unge ved behandlingen av budsjettet for 1999 .
Sámediggi áigu čađahit erenoamáš doaibmabijuid mánáid ja nuoraid ektui , ja lea danne vuoruhan doaibmabijuid mánáid ja nuoraid várás meannudettiinis 1999 bušeahta .
Prioriteringen er fulgt opp av ved at det gjennom Sametingets ulike tilskuddsordninger er prioritert tiltak som støtter opp om målsettingen i tingets barne- og ungdoms prosjekt .
Vuoruheapmi lea čuovvuluvvon Sámedikki iešguđet doarjjaortnegiid bokte nu ahte doaibmabijut mat dorjot dikki mánáid- ja nuoraidprošeavtta ulbmila , leat vuoruhuvvon .
2.16 Vasskraftutbygging
2.16 - Čázádathuksen
Vasskraftutbygging i Nordland
Čázádathuksen Norlánddas
Sametinget mener at alle konsekvenser for miljø og samfunn skal kartlegges før det gis tillatelse til videre vasskraftutbygging i kommunene Beiarn , Rana , Skjerstad og Gildeskål , slik at man er sikker på at utbyggingen ikke gjør ubotelig skade på samfunn og miljø .
Sámediggi oaivvilda ahte buot váikkuhusat birrasii ja servodahkii galget kártejuvvot ovdal go , addojuvvo lohpi čázádathuksemiidda gielddain Báidár , Ruovatvuotna , Skerrestátte ja Oarjeli-Báidár nu ahte sihkkarasto ahte huksemis eai leat dakkár váikkuhusat servodahkii ja birrasii maid ii sáhte šat maŋŋá divvut .
Dette er viktig med tanke på det samiske samfunn generelt og samiske kulturminner og samiske næringer spesielt .
Dát lea deaŧalaš sámi servodaga ektui oppalaččat , ja sámi kulturmuittuid ja sámi ealáhusaid ektui erenoamážit .
Sametinget mener det er nødvendig å foreta nye konsekvensutredninger som er i tråd med de nye bestemmelsene i plan- og bygningsloven .
Sámediggi oaivvilda ahte lea dárbu ráhkadit ođđa váikkuhančielggadusa mii dávista plána- ja huksenlága ođđa njuolggadusaide .
Lødøljaoverføringen
Lødøljasirdin
Sametinget mener det er meget beklagelig at beslutningen om å flytte prosjektet Lødøljaoverføringen fra kategori II til I har skjedd uten at viktige samiske interesser er hørt .
Sámediggi oaivvilda ahte lea hirbmat váidalahtti go mearrádus Lødøljasirdima hárrái kategoriijas II kategoriijai I dahkkojuvvui almmá guldalkeahttá deaŧalaš sámi beroštumiid .
Sametinget legger vekt på at samiske næringer , kultur og samfunnsforhold skal vurderes i alle saker der det er snakk om inngrep i samiske områder .
Sámediggi deattuha ahte sámi ealáhusat , kultuvra ja servdodatdilit galget árvvoštallojuvvojit buot áššiin main lea sáhka lihkahallamiid birra sámi servodagas .
I verne- og utbyggingssaker skal det i vurderingen spesielt vektlegges hvilke konsekvenser eventuelle utbyggingstiltak vil medføre for det samiske samfunnet som helhet .
Gáhtten- ja huksenáššiin galgá árvvoštallamis erenoamážit deattuhit makkár váikkuhusat vejolaš huksendoaibmabijuin leat sámi servodahkii ollislaččat .
En realisering av Lødøljautbyggingen vil innebære store negative konsekvenser for reindriften og dermed også for den samiske kulturen i området .
Lødøljahuksemis leat stuorra negatiivvalaš váikkuhusat boazodollui ja dalle maiddái guovllu sámi kultuvrii .
Sametinget krever en utvidet konsekvensutredning for samiske samfunnsinteresser .
Sámediggi gáibida viiddiduvvon váikkuhusčielggadusa sámi servodatberoštumiid várás .
Dette omfatter bl.a. sosiokulturelle , helsemessige og næringsmessige utredninger som setter alle naturinngrep og tap av beiteområder ellers , i en helhetlig sammenheng .
Dát guoská earret eará sosiokultuvrralaš , dearvvasvuođa ja ealáhuslaš čielggadusaide mat bidjet buot luonddulihkahallamiid ja guohtonguovlluid massima muđui , ollislaš oktavuhtii .
2.17 Annet
2.17 Eará
2.17.1 Forslag til fredning av Skoltebyen i Neiden
2.17.1 Njávdáma nuortalaš gili ráfáiduhttima árvalus
Sametinget støtter forslaget om fredning av skoltebyen i Neiden , Sør-Varanger kommune , som kulturmiljø etter kulturminnelovens § 20 .
Sámediggi doarju evttohusa ahte ráfáiduhttit Njávdáma nuortalaš gili , Mátta-Várjjat gielddas kulturbirasin kulturmuitolága § 20 mielde .
Forslaget er usedvanlig godt begrunnet både faglig , kulturpolitisk og etisk .
Evttohus lea hirbmat bures vuođustuvvon sihke fágalaččat , kulturpolitihkalaččat ja etihkalaččat .
De foreslåtte fredningsbestemmelsene synes veloverveid , klare og presise , og vil danne et godt og forutsigbart grunnlag for en framtidig bruk og forvaltning av området .
Evttohuvvon ráfáiduhttinnjuolggadusat orrot bures árvvoštallojuvvon , ja dat leat čielgasat ja dárkilat , ja dat bidjet buori ja diehttelas vuođu dasa movt guovlu boahtteáiggis galgá geavahuvvot ja hálddašuvvot .
Ved siden av at fredningen av Skoltebyen ivaretar de historiske , kulturelle , religiøse og landskapsmessige verdier i området , er det viktig at fredningen ses i en klar sammenheng med østsamisk kulturvern og formidling .
Dasa lassin go nuortalaš gili ráfáiduhttin goziha historjálaš , kultuvrralaš , oskkolaš ja eanadatlaš árvvuid guovllus , de lea deaŧalaš oaidnit ahte ráfáiduhttimis lea čielga oktavuohta nuortasámi kulturgáhttemii ja - gaskkusteapmái .
Østsamenes spesielle historie i statsrettslig , religiøs , språklig og kulturell sammenheng krever et særlig statlig engasjement omkring de østsamiske kulturvernoppgavene .
Nuortalaččaid erenoamáš historjá stáhtarievttálaš , oskkoldatlaš , gielalaš ja kultuvrralaš beliid vuođul gáibida ahte lea erenoamáš dárbu stáhta áŋgiruššamiidda nuorta sámi kulturgáhttendoaimmaid oktavuođas .
Ansvarlige myndigheter må være villig til å strekke seg så langt som overhodet mulig i arbeidet for å bevare , styrke og videreutvikle østsamisk kultur .
Ovddasvástideaddji eiseválddiin ferte leat dáhttu nu guhkás go oppa lea ge vejolaš bargat dan ala ahte suodjalit , nannet ja ovddidit nuorta sámi kultuvrra .
Sametinget ser det som nødvendig at fredningsforslaget følges opp og at forslaget legges frem for Kongen i statsråd så snart som mulig .
Sámedikki mielas lea dárbu čuovvulit ráfáiduhttinárvalusa ja ovddidit árvalusa Gonagassii stáhtaráđis nu johtilit go lea vejolaš .
2.17.2 Østsamisk museumsanlegg
2.17.2 Nuortalaš museá
Sametinget vedtok i 1998 Østsamisk museumsanlegg / kultursenter som samisk tusenårssted .
Sámediggi mearridii 1998:s nuortalaš musea / kulturguovddáža sámi duhátjahkesadjin .
For å komme i gang med arbeidet for den samiske tusenårsmarkeringen ble Østsamisk museum etablert i Neiden for en interimsperiode fra 12. juli 1999 og ut året .
Go galggai boahtit johtui sámi duhátjahkečalmmusteami bargguin , de ásahuvvui nuortalaš museá Njávdámis gaskaboddosaččat suoidnemánu 12. b. 1999 rájes jagi lohppii .
Østsamisk museum er en avdeling av Sámiid Vuorká-Dávvirat / De Samiske Samlinger , og for 1999 finansiert med støtte fra Sametinget , Sør-Varanger kommune og Kommunal- og regionaldepartementet .
Nuortalaš museá lea Sámiid Vuorká-Dávviriid ossodat , ja lea 1999:s ruhtaduvvon Sámedikki , Mátta-Várjjat gieldda ja Gielda- ja guovludepartemeantta doarjagiiguin .
For å realisere prosjektet behøves det konkret bevilgning over statsbudsjettet .
Jos prošeavtta galgá sáhttit ollašuhttit , de lea dárbu oažžut konkrehta juolludusa dasa stáhtabušeahtas .
Sametinget viser til budsjettproposisjonene for 1999 og 2000 hvor det fremkommer at Regjeringen skal henholdsvis utrede og bearbeide planene for samisk tusenårssted til neste års statsbudsjett .
Sámediggi čujuha bušeahttaproposišuvnnaide 1999 ja 2000 main oidno ahte Ráđđehus galgá čielggadit ja hábmet plánaid sámi duhátjahkesaji várás boahtte jagi stáhtabušeahtas .
Tinget vil også vise til Innst. S. nr. 246 og Budsjettinnst. S. nr 2 - 1999-2000 fra Familie- , kultur- og administrasjonskomiteen hvor det forutsettes etablert et samisk tusenårssted med byggestart i 2001 og en fremdrift som sikrer ferdigstillelse før 2005 .
Diggi čujuha maiddái Bearaš- , kultur- ja hálddahuskomiteá árvalussii nr 246 ja Bušeahttaárvalussii S nr 2 - 1999 - 2000 main eaktuduvvo ahte ásahuvvo sámi duhátjahkesadji . Huksen álggahuvvo 2001:s ja dat galgá gárvvistuvvot ovdal jagi 2005 .
2.17.3 Interregprosjektet Norgesfararleden og Harvasstua i Hattfjelldal kommune
2.17.3 Interregprošeakta Norgesfararleden ja Harvasstua Árborddi gielddas
Sametinget betrakter dette som en meget viktig sak for de sørsamiske interessene i området .
Sámedikki mielas lea dát hirbmat deaŧalaš ášši guovllu sámi beroštumiide .
Harvasdalen er et sentralt område for reindriftssamene både på norsk og svensk side .
Harvasdalen lea sihke Norgga ja Ruoŧa beale boazosámiid guovddáš guovlu .
Sametinget har understreket de kulturminnevernmessige sidene ved bygningene .
Sámediggi lea deattuhan ahte visttiin leat bealit main lea árvu kulturmuitun .
Harvasstua er tett knyttet til reindriftssamers bruk av områdene på norsk og svensk side , og inngår i en viktig kulturhistorisk sammenheng .
Harvasstua lávejit guovllu boazosámit Norgga ja Ruoŧa bealde geavahit , ja dat lea deaŧalaš kulturhistorjálaš oktavuođas .
På bakgrunn av kulturminnevernhensyn har Sametinget bedt om at en eventuell avhending av Harvasstua ikke foretas før Riksantikvaren er varslet og har gitt sin vurdering av bygningenes verneverdi .
Kulturmuittuid gáhttema vuhtii váldima vuođul lea Sámediggi bivdán ahte Harvastua ii vuvdo ovdal go Riikaantikvárii lea mannan diehtu vuovdima birra , ii ge ovdal go dat leat árvvoštallan vistti gáhttenárvvu .
Beslutningen om hva som skal skje med Harvasstua i framtiden har derfor stor interesse både fra en reindriftssamisk , historisk og kulturminnefaglig synsvinkel .
Mearrádusas Harvasstua boahtteáiggi ektui lea danne stuorra mearkkašupmi sihke boazosámi , historjalaš ja kulturmuitofágalaš oainnu vuođul .
Sametinget vil understreke at en avgjørelse om Harvasstuas framtid må inneholde en løsning som er akseptabel for den sørsamiske reindriften på norsk og svensk side i området slik at sørsamisk kultur og næring ikke blir skadelidende .
Sámediggi áigu deattuhit ahte mearrádusas Harvasstua boahtteáiggi ektui galgá leat dakkár čoavddus mii lea dohkálaš guovllu máttasámi boazodollui Norgga ja Ruoŧa bealde amas máttasámi kultuvra ja ealáhus gártat gillát .
Sametinget ved Samisk kulturminneråd må være med på å vurdere den fremtidige bruken av Harvasstua i Hattfjelldal kommune .
Sámediggi Sámi kulturmuitoráđi bokte galgá leat mielde árvvoštallamin movt Harvasstua Árbordi gielddas galgá geavahuvvot boahtteáiggis .
2.17.4 Hálkavárri og Porsangermoen skytefelt
2.17.4 Hálkavári ja Inggášguolbana báhčinšillju
Sametinget mener det er viktig at Forsvaret og reindriften har en avtale om bruken av Hálkavarri / Porsangmoen skytefelt .
Sámedikki mielas lea deaŧalaš ahte Suodjalusa ja boazodoalu gaskka lea šiehtadus Hálkavári / Inggášguolbana báhčinšillju geavaheamis .
Hálkavarri / Porsangmoen skytefelt er et sentralt område for reindriften , og reindriften er en sentral samisk næring og en viktig samisk kulturbærer som er beskyttet både gjennom nasjonale og internasjonale regler .
Hálkavári / Inggášguolbana báhčinšillju lea deaŧalaš guovlu boazodollui , ja boazodoallu lea guovddáš sámi ealáhus ja deaŧalaš sámi kulturguoddi mii suodjaluvvo sihke našuvnnalaš ja riikkaidgaskasaš njuolggadusaid bokte .
En av de sentrale rettslige forutsetninger som er lagt til grunn for statens politikk overfor samene , er vern av det materielle kulturgrunnlaget .
Dán duohtan dahkamis lea hirbmat deaŧalaš gozihit dan ahte boazodoallu ja dan guovllut eai jámma masse eatnamiid eará beroštumiide .
En meget viktig forutsetning for at dette skal være en realitet , er at reindriftsnæringen og dens områder ikke stadig taper arealer til andre interesser .
Álgogeahčen 1980-logu dahkkui šiehtadus Suodjalusa ja guoskevaš boazodolliid gaskka . Šiehtadus heittiii guostomis 1996:s , ja dan rájes ii leat leamaš makkárge šiehtadus oasálaččaid gaskka .
På starten av 1980-tallet ble det inngått et avtaleskjønn mellom forsvaret og de impliserte reindriftsutøverne .
Boazodoallu lea gártan hirbmat váttis dillái erenoamážit danne go ii leat šat makkárge šiehtadus Suodjalusain .
Avtalen gikk ut i 1996 , og det har siden ikke vært noen avtale mellom partene .
Dát mielddisbuktá dan ahte boazodoalus ii šat leat váikkuhanvejolašvuohta dan dillái mii lea guovllus .
Reindriften er nå kommet i en meget vanskelig situasjon , ikke minst fordi man ikke har noen avtale med forsvaret , noe som medfører at man ikke lenger har innflytelse på situasjonen i området .
Nubbi eará bealli lea dat ahte Suodjalusas dađi mielde go Sámediggi diehtá ii šat leat makkárge šiehtadus guvlui . Dat nogai 1996:s , oktanaga šiehtadusain boazodolliid ja Suodjalusa gaskka .
Et annet forhold er at forsvaret , slik Sametinget kjenner saken , ikke lenger har noen festekontrakt til området .
Danne lea Sámediggi ovddidan ášši suodjalusministerii , vai šiehtadallamiid šiehtadusa ektui sáhttá joatkit Suodjalusa ja boazodoalu gaskka .
2.17.5 Sammenslåing av Mauken og Blåtind skytefelt
2.17.5 Meavkke ja Alitčohka báhčinšiljuid ovttastahttin
Sammenbindingen av Mauken og Blåtind skytefelt er en svært alvorlig trussel mot samisk kultur .
Meavkke ja Alitčohka báhčinšiljuid ovttastahttin lea hirbmat garra áitta sámi kultuvrra vuostá .
Sametinget har derfor siden 1990 gitt flere uttalelser i forbindelse med planene om sammenbinding .
Danne lea ge Sámediggi 1990 rájes buktán máŋga cealkámuša Meavkke ja Alitčohka báhčinšiljuid plánaid ovttastahttima oktavuođas .
Ved flere anledninger har tinget påpekt viktigheten av at det foretas konsekvensutredninger som er faglig holdbare når det gjelder konsekvensene for den samiske kulturen generelt i området , og spesielt for reindriften og samiske kulturminner .
Ollu gerddiid lea diggi čujuhan ahte lea deaŧalaš ráhkadit dakkár váikkuhusiskančielggadusa mii lea fágalaččat doallevaš dan ektui mii guoská sámi kultuvrra váikkuhusaide guovllus oppalaččat , ja erenoamážit boazodollui ja sámi kulturmuittuide .
Sametingsrådet har tatt opp saken igjen i sak R 107/99 .
Sámediggeráđđi lea fas meannudan dán ášši áššis R 107/99 .
En av forutsetningene for Stortingets vedtak av 8. april 1997 om å slå sammen skytefeltene var at reindriften skulle kunne overleve i området .
Okta huksema eaktu Stuorradikki 08.04.97 mearrádusas báhčinšiljuid oktii laktima hárrái leai dat ahte boazodoallu galggai sáhttit ceavzit guovllus .
Dette skulle den vedlagte tiltaksplanen for reindriften som fulgte St.prp. nr. 85 ( 1995-96 ) Om sammenbinding og utvidelese av Mauken og Blåtind skyte- og øvingsfelter i Indre Troms , garantere .
Dan galggai dat doaibmaplána boazodoalu várás mii čuovui mielddusin St. prp. nr. 85 ( 1995-96 ) Meavkke ja Alitčohka báhčin- ja hárjehallanšiljuid laktima ja viiddideami birra Sis-Tromssas , dáhkidit .
Under Stortingets behandling ble det også understreket at tiltaksplanen skulle være garantien for at sammenbindingen ikke er i strid med samiske rettigheter , herunder bestemmelsene i ILO-konvensjon nr 169 om urfolks rettigheter .
Stuorradikki meannudeamis deattuhuvvui maiddái ahte doaibmaplána galggai dáhkidit dan ahte laktin ii leat vuostálaga sámi vuoigatvuođaiguin , ii ge ILO-konvenšuvnna nr. 169 eamiálbmotvuoigatvuođaid birra , mearrádusaiguin .
I den siste tiden er det dokumentert at tiltaksplanen som er utarbeidet av Forsvaret ikke kan garantere for en framtidig bærekraftig reindrift i området .
Maŋimuš áiggis lea duođaštuvvon ahte doaibmaplána maid Suodjalus lea ráhkadan ii dáhkit guovllu boazodollui ceavzilis boahtteáiggi .
Det hevdes også med stor tyngde at ingen reindriftsfaglige miljøer har deltatt i utarbeidelsen av tiltaksplanen , og at den dermed er utarbeidet på et svært tynt faglig grunnlag .
Dasto čuoččuhuvvo sakkarat ahte boazodoallu fágalaččat ii guđege dásis leat leamaš mielde doaibmaplána ráhkadeamis , ja ahte das danne lea váilevaš fágalaš vuođđu .
Tiltakene som er utformet bygger på mangelfulle og feilaktige oppfatninger av reindriften i området .
Doaimmaid vuođđun leat váilevaš ja boasttu dieđut guovllu boazodoalu birra .
Heller ikke Landbruksdepartementets egen seksjon for reindrift skal etter sigende ha deltatt i arbeidet .
Eanadoallodepartemeantta iežas boazodoallosekšuvdna ge ii gul leat searvan bargui .
Med de manglende reindriftsfaglige vurderingene i saken og den ufullstendige tiltaksplanen , vil sammenbindingen av skytefeltene være et stort inngrep overfor reindriftssamene i området , og overfor samiske rettigheter generelt .
Váilevaš boazodoallofágalaš árvvoštallamiid geažil áššis , ja váilevaš doaibmaplána geažil , lea báhčinguovlluid oktiičatnan stuorra vearredahkun guovllu boazodoallosámiid ektui , ja sámi vuoigatvuođaid ektui oppalaččat .
Saken er også i strid med bestemmelsene i ILO - konvensjon nr 169 .
Ii ášši soaba oktii ILO-konvenšuvnna nr. 169 njuolggadusaiguin ge .
Sametinget krever derfor at Landbruksdepartementets godkjenning av tiltaksplanen trekkes tilbake og at det reindriftsfaglige grunnlaget vurderes på nytt .
Sámediggi gáibida ahte Eanadoallodepartemeantta doaibmaplána dohkkeheapmi galgá máhcahuvvot ja boazodoallofágalaš bealit galget árvvoštallojuvvot ođđasis .
Tinget krever også at det ikke foretas ekspropriasjon av reindriftens rettigheter i området , samt at Forsvaret ikke innvilges forhåndstiltredelse før saken er rettslig belyst .
Diggi gáibida maiddái ahte eatnamat eai galgga bákkus lotnojuvvot guovllu boazodolliin ja ahte Suodjalussii ii addojuvvo ovdagihtiilohpi ovdal go ášši lea rievttálaččat guorahallojuvvon .
Sametingets fagpolitiske og forvaltningsmessige oppgaver
Sámedikki fágapolitihkalaš ja hálddahuslaš doaimmat
Sametinget har gjennom en årrekke overtatt stadig nye forvaltningsoppgaver .
Sámediggi lea ollu jagiid dađistaga váldán badjelasas ođđa hálddašandoaimmaid .
De fleste av disse oppgavene er overtatt fra andre , og representerer i så måte ikke nye tiltak .
Dát doaimmat leat sirdojuvvon earáin , nu ahte dat eai leat ođđa doaibmabijut .
Like fullt har denne prosessen resultert i et stadig utvidet ansvarsområde for Sametinget .
Dasto lea dát proseassa buktán Sámediggái dađistaga stuorát ovddasvástádusa .
I 1999 forvaltet Sametinget følgende tilskuddsordninger :
1999:s lea Sámediggi hálddašan čuovvovaš doarjjaortnegiid :
Tilskuddsordning Tilskuddsorgan Beløp 1999 ( i 1000 kr . )
Doarjjaortnet Doarjjaorgána Submi 1999 1000 kruvnnuin
Samisk utviklingsfond Samisk næringsråd 24 097
Sámi ovddidanfoanda Sámi ealáhusráđđi 24 097