pere/sami_parallel huggingface dataset:
20.3.1 Overordnede mål og virkemidler i reindriftspolitikken
20.3.1 Boazodoallopolitihka bajimus ulbmilat ja váikkuhangaskaoamit
Hovedstrategien er å skape en mer bærekraftig reindrift .
Váldostrategiija lea ásahit ceavzilat boazodoalu .
Med dette menes en reindrift som har økologisk , økonomisk og kulturell bærekraft .
Dáinna oaivvilduvvo dakkár boazu ­doalu mas lea ekologalaš , ekonomalaš ja kultuvrralaš ceavzilvuohta .
Disse tre målene står i innbyrdes sammenheng : Økologisk bærekraft gir grunnlag for økonomisk bærekraft og sammen gir økologisk og økonomisk bærekraft det mulig å utvikle kulturell bærekraft .
Dát golbma mihtu leat gaskaneaset oktavuođas : Ekologalaš ceavzilvuohta bidjá vuođu ekonomalaš ceavzilvuhtii ja ekologalaš ja ekonomalaš ceavzilvuohta ovttas dahket vejolažžan ovddidit kultuvrralaš ceavzilvuođa .
De to sentrale virkemidlene for å nå de reindriftspolitiske målene er reindriftsloven og reindriftsavtalen .
Dat guokte guovddáš gaskaoami mainna galggašii juksat boazodoallopolitihkalaš mihtuid leat boazodoalloláhka ja boazodoallošiehtadus .
I januar 2007 fremmet regjeringen et forslag til ny reindriftslov .
Ođđajagimánus 2007 ovddidii ráđđehus ođđa boazodoalloláhkaevttohusa .
Loven ble vedtatt av Stortinget og satt i kraft fra 1. juli 2007 .
Stuorradiggi dohkkehii lága ja dat bođii fápmui suoidnemánu 1. b. 2007 rájes .
Ny lov må sees i sammenheng med regjeringens og Stortingets mål om en bærekraftig reindrift .
Ođđa lága ferte geahččat ráđđehusa ja Stuorradikki ceavzilis boazodoalu mihtu oktavuođas .
Den nye loven er et viktig bidrag i arbeidet med en helhetlig reindriftspolitikk der alle spørsmål blir vurdert i en sammenheng .
Dat ođđa láhka lea dehálaš veahkkin ollislaš boazodoallopolitihka barggus , mas visot gažaldagat árvvoštallojit ovttas .
Loven er basert på at reindriften er avhengig av de biologiske ressursene , og at bruken av disse må være bærekraftig i et langsiktig perspektiv .
Láhka lea vuođđuduvvon dasa ahte boazodoallu lea biologalaš resurssaid duohken , ja ahte dáid atnin ferte leat ceavzil guhkitáiggi perspektiivvas .
Reindriften er en næring , samtidig som den er av sentral betydning for samisk kultur .
Boazodoallu lea ealáhus , seammás go das lea guovddáš mearkkašupmi sámi kultuvrii .
Det er lagt til rette for større grad av internt selvstyre i næringen .
Dál lea láhččon ahte ealáhusas sáhttá leat eanet siskkáldas hovden .
Samtidig er det utformet sanksjonsregler som gir styringsmaktene hjemmel til å følge opp i de tilfeller det interne selvstyre ikke fungerer , eller det er nødvendig med hensyn til ressursgrunnlaget eller andre samfunnsinteresser .
Seammás leat hábmejuvvon ráŋggáštanregelat mat addet eiseválddiide láhkavuođu čuovvolit , daid háviid go siskkáldas iešstivrejupmi ii doaimma , dahje go dat dárbbášuvvo resursavuođu dahje eará servodatberoštumiid dihtii .
Det er iverksatt et informasjonsopplegg overfor reindriften hvor siktemålet er å gjøre lovens bestemmelser kjent i næringen slik at de nye virkemidlene kommer på plass så fort og effektivt som mulig .
Dál bargojuvvo diehtojuohkimiin boazodoalu ektui , man áigumuššan lea ahte ealáhusas ohppet lága mearrádusaid birra , nu ahte dat ođđa gaska ­oamit bohtet sadjái nu johtilit ja beaktilit go vejolaš .
Særlig viktig vil bestemmelsene om bruksregler være , og det legges opp til en omfattende veiledning om utarbeidelsen av bruksreglene .
Erenomáš dehálaččat leat geavahanregeliid mearrádusat , ja boazodolliide galgá bures čilget mo geavahanregelat ráhkaduvvojit .
Godkjente bruksregler vil utgjøre fundamentet i ressursforvaltningen framover , og være en forutsetning for at en rekke av lovens øvrige bestemmelser skal komme til anvendelse , herunder bestemmelsene om nyetablering og etablering av sideordnet rekrutteringsandel .
Dohkkehuvvon geavahanregelat šaddet resursahálddašeami vuođđun ovddasguvlui , ja leat eaktun dasa ahte lágas galget máŋga mearrádusa muđui geavahuvvot , masa gullet mearrádusat oalgeordnejuvvon rekrutterenoasi ođđaásaheami ja ásaheami birra .
Opplegget innebærer både skriftlig informasjon , informasjonsmøter og konkret veiledning .
Dán diehtojuohkimis leat sihke čálalaš dieđut , diehtojuohkinčoahkkimat ja njuolga oaivadeapmi .
Reindriftsavtalen er ved siden av reindriftsloven , det viktigste virkemiddelet for å nå målene i reindriftspolitikken .
Boazodoallošiehtadus lea boazodoallolága bálddas dat dehálamos gaskaoapmi juksat boazodoallopolitihka mihtuid .
Reindriftsavtalen 2007/2008 har en ordinær ramme på 97 mill. kroner .
2007/2008 boazu ­doallošiehtadusas lea dábálaš rámma 97 milj. ruvnno .
Dette er en økning på 4,5 mill. kroner i forhold til Reindriftsavtalen 2006/2007 .
Dát lea 4,5 milj. ruvnno lasáhus 2006/2007 boazodoallošiehtadusa ektui .
Reindriftsavtalens viktigste mål er å legge til rette for økt omsetning av reinkjøtt , og å stimulere næringen til størst mulig slakteuttak og verdiskaping innenfor gitte rammer .
Boazodoallošiehtadusa dehálamos mihttun lea láhčit dili bohcco ­bierggu lassi johtui , ja oalgguhit ealáhusa eanemus vejolaš njuovvamii ja árvoháhkamii dihto rámmaid siskkobealde .
De tiltak som ligger i Reindriftsavtalen 2007/2008 , herunder videreføring av et eget verdiskapingsprogram for reindrift , underbygger den dreining man har hatt i reindriftsavtalens virkemidler de senere årene , med et mer næringsrettet fokus , og en tilrettelegging for de reindriftsutøverne som har reindrift som hovednæring .
Dat doaimmat mat leat 2007/2008 boazodoallošiehtadusas , masa maid gullá joatkit sierra árvoháhkanprográmmain boazodili várás , nannejit dan joraheami mii lea maŋimuš jagiid leamaš boazodoallošiehtadusa gaskaomiin , namalassii eanet ealáhusguvlui , ja heiveheapmi daid boazodolliide guđiin lea boazodoallu váldo ­ealáhussan .
Det er nå inngått en ny reindriftsavtale for avtaleåret 2008 – 2009 hvor denne retningen i virkemiddelbruken videreføres .
Dál lea ođđa boazodoallošiehtadus sohppojuvvon 2008 – 2009 šiehtadusjahkái , mas gaskaomiid geavaheapmi jotkojuvvo dáinna hálttiin .
Stortinget forutsettes på vanlig måte å behandle proposisjonen før sommeren .
Stuorradiggi eaktuduvvo dábálaš láhkai meannudit proposišuvnna ovdal geasi .
I forbindelse med de årlige reindriftsavtaleforhandlingene har Sametinget en observatørstatus , og følger løpende forhandlingene .
Jahkásaš boazodoallošiehtadallamiid oktavuođas lea Sámedikkis áicisajádat , ja čuovvu šiehtadallamiid .
I forkant av avtaleforhandlingene behandler Sametinget sitt innspill til de kommende forhandlingene .
Ovdal šiehtadusšiehtadallamiid meannuda Sámediggi iežas árvalusaid boahttevaš šiehtadallamiidda .
Se også Sametingets årsmelding 2007 punkt 10.5 .
Geahča maiddái Sámedikki 2007 jahkedieđáhusa čuoggá 10.5 .
20.3.2 Utfordringer
20.3.2 Hástalusat
Reindriftens utfordringer er mange og sammensatte .
Boazodoalu hástalusat leat ollu ja seagážat .
Fortsatt er det en betydelig utfordring i forholdet mellom beitetrykk og ressursgrunnlag i deler av Finnmark .
Ain lea muhtin sajiin Finnmárkkus viehka stuorra hástalus gaskavuođas gaskal dan maid guohtumat girdet ja resursavuođu .
Videre mangler en rekke rammebetingelser for utøvelsen av reindrift i dette sentrale reindriftsområdet .
Dasto váilot dán guovddáš boazu ­doalloguovllus moanat rámmaeavttut boazodoalu hárrái .
Stabile rammebetingelser for reindriftsnæringen er en nødvendig forutsetning for å kunne skape trygghet og forutsigbarhet innenfor reindriftsnæringen , samt en effektiv oppfølging av juridiske virkemidler .
Stáđis rámmaeavttut boazoealáhussii lea dárbbašlaš eaktun jus galggaš sáhttit ásahit oadjebasvuođa ja einnostanvuođa boazodilis , ja juridih ­kalaš gaskaomiide beaktilis čuovvoleami .
Rammebetingelser i denne forbindelse er knyttet til område- , distrikts- og siidagrenser , beitetider og reintall .
Dán oktavuođas gullet rámmaeavttut guovllu- , orohat- ja siidarájáide , guohtonáiggiide ja boazolohkui .
For Troms reinbeiteområde er hovedutfordringen et underskudd på vinterbeite , store tap grunnet rovvilt og en generelt svak økonomi .
Romssa boazoguvlui lea váldohástalussan unnán dálveguohtun , stuorra massimat boraspiriid geažil ja oppalaš heajos ekonomiija .
For Nordland og Nord-Trøndelag reinbeiteområder er hovedutfordringen en sikring av arealene og store tap grunnet rovvilt .
Nordlándda ja Davvi-Trøndelága boazoguovlluide lea váldohástalussan sihkarastit areálaid ja go leat stuorra massimat boraspiriid geažil .
For Sør-Trøndelag / Hedmark reinbeiteområde er hovedutfordringen å sikre gode driftsmessige forhold , samt tilstrekkelige arealer etter at reindriften gjennom flere rettighetstvister med grunneierne har mistet beiteland i området .
Mátta-Trøndelága / Hedmárkku boazoguvlui lea váldohástalussan sihkarastit buriid doaibmalaš diliid , ja doarvái areálaid maŋŋil go boazodoallu máŋggaid vuoigatvuođanákkuid čađa eanaeaiggádiiguin , lea guovllus massán guohton ­eatnamiid .
Videre er det en utfordring i samtlige områder å få til økt verdiskaping for næringsutøverne og en bedre samordning mellom produksjons- og omsetningsleddene .
Dasto lea visot guovlluid hástalussan ealáhusdolliide lasihit árvoháhkama ja buoridit buvttadan- ja gálvojohtolađđasiid gaskasaš oktiiordnema .
Å sikre , utvikle og styrke reindriftsnæringen innebærer krevende utfordringer for både næringen og forvaltningen .
Sihkarastit , ovddidit ja nannet boazoealáhusa mearkkaša gáibideaddji hástalusaid sihke ealáhussii ja hálddašeapmái .
De ressursmessige utfordringene må løses raskt .
Resurssalaš hástalusaid ferte johtilit čoavdit .
I dette arbeidet er felles virkelighetsforståelse og samhandling mellom de ulike aktørene en avgjørende forutsetning .
Dán barggus lea iešguđet doaimmaheddjiid gaskasaš oktasaš duohtavuohtaáddejupmi ja ovttasdoaibma mearrideaddji eaktun .
Dette krever et høyt kunnskapsnivå hos politikere og myndigheter når det gjelder de ulike sidene ved reindriften og om endringsprosesser og årsaksforhold .
Dát gáibida nana diehtodási politihkkáriid ja eiseválddiid gaskkas , boazodoalu iešguđet beliid birra ja nuppástuhttinproseassaid ja sivvadilálašvuođaid ektui .
Det er kun gjennom felles anstrengelser og samarbeid man har mulighet til å nå de mål som er satt .
Dušše oktasaš rahčamušaid ja ovttasbarggu bokte lea vejolašvuohta juksat daid mihtuid mat leat biddjon .
20.3.3 Fastsetting av rammebetingelser i reindriften
20.3.3 Boazodoalu rámmaeavttuid mearrideapmi
Klare rammebetingelser for reindriftsnæringen er en forutsetning for å nå målet om en bærekraftig reindrift .
Čielga rámmaeavttut boazoealáhussii lea eaktun juksat ceavzilis boazodoalu mihtu .
En prioritert oppgave for myndighetene er derfor å få fastsatt manglende rammebetingelser .
Eiseválddiide lea danne vuoruhuvvon doaibman mearridit váilevaš rámmaeavttuid .
Dette gjelder fastsetting av grenser mellom reinbeiteområder , distrikter og siidaer , samt beitetider og reintall .
Dát guoská mearridit rájáid gaskal boazoguovlluid , orohagaid , siiddaid , ja guohtonáiggiid ja boazologu .
20.3.4 Reindriftens arealer
20.3.4 Boazodoalu areálat
Selv om reintettheten på distriktsnivå er lav , kan eventuelle inngrep i reinbeiteområdene likevel ha stor betydning for reindriften .
Boazodoallu lea ealáhus mii lea areálaid duohken , sihke marginála guohtoneatnamiid ja bohcco dárbbus máŋggalágan jahkodatguohtoneatna ­miidda ja daid gaskasaš johtolagaid geažil .
I hver årstid er det begrensede arealer som kan nyttes til beite , og det kan oppstå situasjoner der hele reinflokken må samles på et lite område .
Olmmošlaš doaibma boazoguohtumiin boahtá lassin dan muosehuhttima mii lea luonddus , earret eará boraspiriid geažil , mat álo leat leamaš doppe gos bohccot leat .
Boks 21.1 Felles politikk for fjellområdene i Sør-Trøndelag
Boksa 21.1 Lulli-Trøndelága várreguovlluid oktasaš politihkka
Sametinget , Landbruks- og matdepartementet , Arbeids- og inkluderingsdepartementet og Miljøverndepartementet bidrar til gjennomføringen av prosjektet Bedre dialog mellom kommunene og reindriftsnæringen / forvaltningen – Felles politikk for fjellområdene .
Sámediggi , Eanandoallo- ja biebmodeparte , ­meanta Bargo- ja searvadahttindepartemeanta ja Birasgáhttendepartemeanta leat mielde čađaheamen prošeavtta Bedre dialog mellom kommunene og reindriftsnæringen / forvaltingen – Felles politikk for fjellområdene .
Prosjektet ledes av fylkesmannen , og reindriftsforvaltningen og områdestyret for reindrift er viktige deltakere .
Prošeavtta jođiha fylkkamánni , ja boazodoallohálddahus ja boazodoalu guovllustivra leat dehálaš oassálastit .
Reindriftsnæringen føler seg presset gjennom stadig større aktivitet i og inntil beiteområdene .
Boazoealáhus dovdá iežas duvdojuvvon eret go lea dađis eanet doaibma boazoguohtoneatnamiin ja daid lahka .
Grunneierne føler at deres muligheter til næringsutvikling i utmark / fjellområdene begrenses av den samiske næringsutøvelsen .
Eanaeaiggádat dovdet ahte sin vejolašvuođat ealáhusovdánahttimis meahcis / várreguovlluin gáržžiduvvojit sámi ealáhus ­doaimma geažil .
Arealbrukskonfliktene har delvis vart i flere generasjoner , noen konflikter har vært løst , andre har dukket opp i tidens løp .
Areálageavahanriiddut leat belohahkii bistán máŋggaid buolvvaid , muhtin riiddut leat čovdojuvvon , earát leat fas ihtán áiggi mielde .
Reindrift og landbruk er to legitime næringer i området , som begge står ovenfor store utfordringer med krav om rasjonalisering , nytenking og alternativ næringsutvikling .
­lus guokte lobálaš ealáhusa , main goappašiin leat stuorra hástalusat rašonaliserema , ođđajurddašeami ja molssaevttolaš ealáhusovdánahttima gáibádusaid hárrái .
I et slikt perspektiv har fylkesmannen påpekt at det er viktigere enn noen gang at ulike interesser kommer i dialog og finner en felles plattform for sameksistens og samarbeid .
Dákkár perspektiivvas lea fylkkamánni čujuhan ahte dál lea dehálabbo go goassige ovdal ahte sierranas beroštumit ságastallagohtet ja gávdnet oktasaš vuođu mo ovttas eallit ja ovttas bargat .
Samarbeidsprosjektet inkluderer en lang rekke aktører innen næringsliv , forvaltning og politikk .
Ovttasbargoprošeavttas leat mielde moanat doaimmahead ­djit ealáhusain , hálddašeamis ja politihkas .
Utgangspunktet er et ønske om å fremme en felles forståelse for konfliktene i regionen og etablere en kontakt og dialog mellom de ulike interessene .
Vuolggasadjin lea dáhttu ovddidit oktasaš áddejumi daid riidduide mat leat regiovnnas ja ásahit oktavuođa ja dialoga iešguđet beroštumiid gaskka .
I første fase i prosjektet skal de tekniske inngrepene i reinbeiteområdene de siste 30 – 40 årene kartlegges og konsekvensene for reindriften analyseres .
Prošeavtta vuosttaš muttus galget boazu ­guovllus daid maŋimuš 30 – 40 jagiid teknalaš duohtadeamit kártejuvvot ja guorahallot mo dát leat váikkuhan boazodillái .
Relevant forsk ­ning brukes , og det felles faktagrunnlaget er plattform for videre diskusjon .
Guoskevaš dutkan geavahuvvo , ja dan oktasaš deaivvavuođu vuođul galgá digaštallan jotkojuvvot .
Det ble avholdt en dialogkonferanse i mars 2007 .
Dialogakonferánsa dollojuvvui njukčamánus 2007 .
Det skal utarbeides flere rapporter underveis i prosjektet , og i sluttrapporten skal det pekes på nyttige grep for å løse konfliktene .
Máŋga raportta galget čállojuvvot prošeavtta barggadettiin , ja loahpparaporttas galgá gávnnahit ávkkálaš doaimmaid riidduid čoavdimii .
Prosjektet forventes å ha overføringsverdi til områder i landet med tilsvarende konflikter .
Prošeavtta galggašii sáhttit geavahit dakkár guovlluinge riikkas gos leat sullasaš riiddut .
Direkte konsekvenser av inngrep og forstyrrende aktivitet kan være permanent tap av det beiteland som nedbygges eller oppdyrkes , samt hindringer i reinens trekk- eller flyttleier .
Vaikke eai leat ollu bohccut orohat , ­dásis de sáhttet duohtadeamit boazoguohtumiin liikká leat viehka mearkkašahttin boazodollui . Boazodoallu geavvá gávcci sierranas jahkodatguohtumiin .
Indirekte konsekvenser kan være midlertidig tap eller redusert bruk av omkringliggende beiteland , merarbeid for reineier og stress for reinen .
Eahpe ­njuolga váikkuhusat sáhttet leat boddosaš massimat dahje guohtumiid das birra ii sáhte nu bures geavahit , ja lassibargi boazodoallái ja hušša bohccuide .
Totaleffekten av mange små inngrep og forstyrrelser er oftest større enn summen av de enkelte inngrep skulle tilsi .
Máŋga smávit duohtadeami ja muosehuhttima ollislaš beaktu lea dávjá stuorát go oktiibuot buot duohtadeamit galggašedje bearihit .
Dette henger sammen med oppstykking av beiteområdene , som vanskelig lar seg forene med reinens behov for sammenhengende « friområder » og flytt- og trekkleier .
Dát lea danne go guohtumat biđgejuvvojit bihtáide , maid lea váttis ovttastahttit bohcco dárbbuide go galget leat maŋŋálas « rabas guovllut » ja johtolagat .
En slik fragmentering av reinbeiteland har vært , og er trolig , en av de alvorligste truslene mot dagens reindrift .
Boazu ­guohtumiid ná fragmenteren lea leamaš , ja veadjá ain leat , okta daid duođalamos áitagiid dálá boazodollui .
Bedre forståelse skapes bl.a. gjennom kommunikasjon med berørte interesser , det være seg både offentlige og private interesser .
Buoret áddejupmi šaddá ee. go gulahallá guoskevaš beroštumiiguin , ležžet dal almmolaš dahje priváhta beroštumit .
Reindriften må selv ta aktivt del i dette arbeidet og delta på de arenaer hvor premissene for bruken av arealene blir drøftet og fastlagt .
Boazodilli ferte ieš leat doaibmi dán barggus ja searvat daid arenain gos areálaatnima eavttut digaštallojit ja mearriduvvojit .
Videre er det viktig at reindriftens bruk av arealene blir synliggjort gjennom en produksjonsrettet og aktiv reindrift .
Dasto lea dehálaš ahte boazodoalu areálaatnin boahtá oidnosii buvttadeaddji ja doaibmi boazodoalu bokte .
Arbeidet er organisert som et prosjekt .
Bargu lea lágiduvvon prošeaktan .
Prosjektet styres av en styringsgruppe bestående av berørte departement , herunder Landbruks- og matdepartementet , Miljøverndepartementet , Kommunal- og regionaldepartementet , Arbeids- og inkluderingsdepartementet , Olje- og energidepartementet , Forsvarsdepartementet og Justisdepartementet .
Prošeavtta hovde stivren ­joavku mas guoskevaš departemeanttat leat mielde , nugo Eanandoallo- ja biebmodepartemeanta , Birasgáhttehdepartemeanta , Gielda- ja guovlo , ­departemeanta Bargo- ja searvadahttindepartemeanta , Oljo- ja energiijadepartemeanta , Suodjalus ­departemeanta ja Justiisadepartemeanta .
Styringsgruppen ledes av Landbruks- og matdepartementet .
Stivren ­joavkku jođiha Eanandoallo- ja biebmodeparte ­meanta .
Gruppen har ansvaret for å synliggjøre og konkretisere behov og muligheter , samt foreta en ansvarsfordeling i forhold til oppfølging av de tiltaksområder styringsgruppen ønsker nærmere utredet og vurdert .
Joavku ovddasvástida oainnusin oažžut ja konkretiseret dárbbuid ja vejolašvuođaid , ja juoh ­kit ovddasvástádusa daid doaibmasurggiid čuovvoleami ektui maid stivrenjoavku dáhttu dárkilat čielggadit ja árvvoštallat .
Det forutsettes at oppfølgingen gjennomføres av det ansvarlige departement , evt. av interdepartementale arbeidsgrupper som innenfor gitt mandat og tidsfrist , rapporterer til styringsgruppen .
Dás eaktuduvvo ahte dan čuovvolit ovddasvástideaddji departemeanttat , dahje jo departemeanttaidgaskasaš bargojoavkkut mat addon mandáhta ja áigemeari siste , raporterejit stivrenjovkui .
På bakgrunn av disse rapportene , kan styringsgruppen fremme konkrete forslag til tiltak overfor det ansvarlige departement .
Dáid raporttaid vuođul sáhttá stivrenjoavku ovddidit konkrehta doaibmaevttohusaid ovddasvástideaddji departementii .
Forslagene kan bl.a. være knyttet til endringer i gjeldende regelverk , samt forslag som legger til rette for bedre dialog og samhandling mellom reindriften og øvrige brukerinteresser i utmark .
Evttohusat sáhttet ee. guoskat gustojeaddji regeliid nuppástusaide , ja evttohusaide mat láhčet dili buoret dialogii ja ovttasdoibmii gaskal boazodili ja eará meahccegeavaheaddjiberoštumiid .
Utover at forslagene skal bidra til å nå målene med prosjektet , skal forslagene også bidra til en oppfyllelse av nasjonale og internasjonale forpliktelser i forhold til den samiske reindriften .
Earret dan ahte evttohusat sáhttet leat veahkkin juksat prošeavtta mihtuid , de galget evttohusat vel leat veahkkin deavdit nationála ja riikkaidgaskasaš geatnegasvuođaid sámi boazodili ektui .
20.3.4.1 Arealforvaltning i reinbeiteland
20.3.4.1 Areálahálddašeapmi boazoguohtuneatnamiin
Plan- og bygningsloven er den sentrale loven i forhold til arealforvaltning innenfor reinbeiteområdene .
Plána- ja huksenláhka lea guovddáš láhka boazu ­guohtoneatnamiid areálahálddašeamis .
Områdestyrene for reindrift er høringsinstans og innsigelsesmyndighet i forhold til kommuneplanens arealdel og reguleringsplaner , og kan påklage dispensasjonsvedtak .
Boazu ­doalu guovllustivrrat leat gulaskuddanásahus ja vuosttušeiseváldi gielddaplána areálaoasi ja muddenplánaid ektui , ja dat sáhttet váidit sierralohpemearrádusaid .
Reindriftsforvaltningen i de ulike reinbeiteområdene er faglig rådgiver for distriktsstyrene og områdestyrene i slike saker , samt sekretariat for områdestyrene .
Guđege boazoguohtonguovlluid boazodoallohálddahus lea dáid áššiide fágalaš ráđđeaddi orohatstivrraide ja guovllustivrraide , ja guovllustivrraid čállingoddi .
Regjeringen har med grunnlag i forslaget fra Planlovutvalget lagt fram en Ot.prp. med forslag til ny plandel i plan- og bygningsloven , jf. kap. 7.6 og 20.2.1 .
Ráđđehus lea Plánaláhkalávdegotti evttohusa vuođul ovddidan Od.prp. mas lea plána- ja huksenlága ođđa plánaoassái evttohus , gč. 7.6 ja 20.2.1 kap. .
I lovforslaget har regjeringen sett det som viktig å legge til rette for at reindriftens arealsituasjon kan bedres , ved at planer i sterkere grad skal synliggjøre reindriftens behov og interesser .
Láhkaevttohusas lea ráđđehusa mielas leamaš dehálaš láhčit dili nu ahte boazodoalu areáladilli sáhttá buoriduvvot , dan bokte ahte plánat garrasabbot galget oainnusin oažžut boazodili dárbbu ja beroštumiid .
Samtidig legges det til rette for at reindriftens interesser skal ivaretas i de ulike planprosessene .
Seammás láhččo dilli nu ahte boazodili beroštumit galget áimmahuššot iešguđet plánaproseassain .
Forslaget innebærer bl.a. at planer etter loven skal sikre naturgrunnlaget for samisk næringsutøvelse , samt bidra til gjennomføring av internasjonale konvensjoner innenfor lovens ansvarsområde .
Evttohus sisttisdoallá ee. ahte lága mielde galget plánat sihkarastit sámi ealáhusaid luondduvuođu , ja leat veahkkin čađahit riikkaidgaskasaš konvenšuvnnaid lága ovddasvástádus ­suorggi siskkobealde .
I den forbindelse påpekes det at vern av urfolksrettigheter i areal- og plansammenheng er FN- konvensjonen om sivile og politiske rettigheter av 1966 artikkel 27 sentral .
Dán oktavuođas čujuhuvvo ahte eamiálbmogiid vuoigatvuođaid suodjaleamis areála- ja plánaoktavuođas lea ON-konvenšuvdna 1966 siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid hárrái 27 artihkal hui guovddážis .
Dette gjelder også konvensjonen om biologisk mangfold av 1992 , samt ILO-konvensjon nr. 169 om urfolksrettigheter .
Dát guoská vel 1992 konvenšuvdnii biologalaš máŋggabealátvuođa birra , ja ILO-konvenšuvdnii nr. 169 eamiálbmotvuoigatvuođaid birra .
Videre legges det i lovforslaget til rette for felles planleggingsoppgaver for områder der staten , regional planmyndighet og kommunene sammen har ansvaret for å løse planoppgaver av regional eller nasjonal betydning .
Dasto láhččo láhkaevttohusas dilli nu ahte galget leat oktasaš plánenbarggut daid guovlluin main stáhta , regionála plánaeiseválddit ja gielddat ovttas ovddásvástidit čoavdit dakkár plánabargguid main lea regionála dahje nationála mearkkašupmi .
Planer for sikring av reindriftens arealer kan være et slikt område .
Plánat mat sihkarastet boazodoalloareálaid sáhttá leat dakkár guovlu .
Det kan utarbeides regionale planer for spørsmål som berører flere kommuner .
Regionála plánaid sáhttá ráhkadit dakkár áššiide mat gusket máŋgga gildii .
Behovet for slik plan skal avgjøres av fylkestinget ( regional planmyndighet ) etter samråd med berørte kommuner og organer , ved vedtak av regional planstrategi .
Dákkár plána dárbbu galgá fylkkadiggi ( regionála plánaeiseváldi ) mearridit , ovttasráđiin guoski gielddaiguin ja orgánaiguin , ja mearridettiin regionála plánastrategiija .
Til en slik plan kan det fastsettes en planbestemmelse som kan gjøre det forbudt å iverksette nærmere angitte bygge- og anleggstiltak .
Dákkár plánii sáhttá dohkkehuvvot plánamearrádus mii sáhttá gieldit álggahit dárkilat čilgejuvvon huksen- ja rusttetdoaimmaid .
I tillegg kommer reindriftsinteressene tydeligere til utrykk i lovforslaget gjennom forslaget til nye regler om arealformål , hensynssoner og bestemmelser .
Boazodoalloberoštumit bohtet vel dasto čielgasabbot ovdan láhkaevttohusas , go leat evttohuvvon ođđa regelat areálaulbmiliid , deastaavádagaid ja mearrádusaid hárrái .
Det foreslås også at Sametinget gis rett til å fremme innsigelse til planer i spørsmål som er av vesentlig betydning for samisk kultur og næringsutøvelse .
Evttohuvvo vel ahte Sámediggi oažžu vuoigatvuohta ovddidit vusttuša plánaide daid áššiin mat leat sakka mearkkašahttin sámi kultuvrii ja ealáhus ­doaimmaheapmái .
I konflikter med reindriftsinteressene skal områdestyrene gi uttrykk for de næringsmessige vurderingene , mens Sametinget skal gi uttrykk for mer generelle politiske vurderinger .
Go leat vuostálasvuođat boazodoalloberoštumiin , de galget guovllustivrrat čilget ealáhuslaš árvvoštallamiid , ja Sámediggi galgá fas čilget eanet oppalaš politihkalaš árvvoštallamiid .
20.3.4.2 Verdiklassifisering av reindriftens arealer
20.3.4.2 Boazodoalloareálaid árvoluohkádeapmi
I kommunal og regional arealforvaltning er det en utfordring at det ikke forligger noen verdiklassifisering i forhold til reindriftens bruk av arealene .
Gieldda ja regionála areálahálddašeamis lea hástalussan ahte ii leat makkárge árvoklassifiseren boazodoalu areálaatnima hárrái .
Reindriftsforvaltningen har som prioritert oppgave å utarbeide en metode for å lokalisere de arealene som er viktig for å sikre en bærekraftig reindrift .
Boazodoallohálddahusas lea vuoruhuvvon bargun ráhkadit vuogi mo lokaliseret daid areálaid mat leat dehálaččat sihkarastit ceavzilis boazodoalu .
Metoden skal ta utgangspunkt i en verdiklassifisering av de allerede eksisterende arealbrukskartene .
Vuohki galgá vuolggahuvvot dálá areálageavahankárttaid árvoklassifiseremis .
Arealbrukskartene er distriktsvise digitale kart , og dekker samtlige reinbeitedistrikter i Norge .
Areálageavahankárttat leat orohagaid mielde digitála kárttat , ja gokčet visot boazoguohtoneatnamiid Norggas .
Regjeringen påpeker at det er sentralt at reindriften deltar i forbindelse med utarbeidelsen av verdiklassifiseringen .
Ráđđehus čujuha leat dehálažžan ahte boazu ­doallu oassálastá árvoklassifiserema ráhkadeami oktavuođas .
Kartene vil være viktige bidrag i kommunale og fylkeskommunale planprosesser , ved at de synliggjør reindriftens bruk av arealene , og at man om mulig får styrt nødvendige tiltak til områder som medfører mindre konsekvenser for reindriften .
Kárttat leat dehálaš veahkkin gieldda ja fylkkagieldda plánaproseassaide , go dat čalmmustahttet boazodoalu areálaatnima , ja soitet sáhttit stivret dárbbašlaš doaimmaid dakkár guovlluide mat eai nu garrasit váikkut boazodoalu .
Dette innebærer ikke at sistnevnte områder kan anses som frigitt eller å være uten betydning for reindriften .
Dát ii mearkkaš ahte maŋimuš namuhuvvon guovllut adnojit luvvejuvvon boazodoaluss dahje eai leat dasa mávssolaččat .
20.3.4.3 Forskrift om konsekvensutredninger
20.3.4.3 Váikkuhusčielggademiid láhkaásahusat
Forskrift om konsekvensutredninger er et viktig bidrag for å få kartlagt mulige konsekvenser for reindriften ved ulike typer planer og tiltak .
Váikkuhusčielggademiid láhkaásahusat leat dehálaččat veahkkin kártet iešguđetlágan plánaid ja doaibmabijuid vejolaš váikkuhusaid boazodollui .
Gjeldene forskrift om konsekvensutredninger med hjemmel i plan- og bygningsloven trådde i kraft 1. april 2005 .
Gustojeaddji láhkaásahus váikkuhusčielggademiid birra plána- ja huksenlága vuođul , bođii fápmui cuoŋománu 1. b. 2005 .
I motsetning til tidligere forskrift medfører ny forskrift at nærmere definerte tiltak og planer kan utløse en konsekvensutredning på bakgrunn av mulige konsekvenser for reindriften .
Dan ektui go ovdalis láhkaásahus , dagaha ođđa láhkaásahus ahte dárkilat definerejuvvon doaibmabijuid ja plánaid geažil , soaitá fertet čielggadit váikkuhusaid jus dain soitet leat váikkuhusat boazodollui .
I tillegg fremheves det at i en vurdering av konsekvensene av et tiltak eller plan skal tiltakets kumulative karakter i forhold til andre gjennomførte og planlagte tiltak i tiltakets influensområde vurderes .
Dasa lassin deattuhuvvo ahte doaibmabiju dahje plána váikkuhusaid árvvoštallamis , de galgá árvvoštallat doaibmabiju kumulatiivva mihtilmasvuođa eará čađahuvvon ja plánejuvvon doaibmabijuid ektui dan doaibmabiju váikkuhanguovllus .
Der hvor reindriftsinteresser blir berørt skal de samlede effektene av planer og tiltak innenfor det enkelte reinbeitedistriktet vurderes .
Doppe gos boazodoalloberoštumiide dát čuohcá , galget plánaid ja doai ­bmabijuid ollislaš beavttut árvvoštallot juohke boazoorohagas .
Videre er lengdebegrensningen på om et reingjerde skal vurderes konsekvensutredet redusert fra 50 km til 30 km. .
Dasto lea boazoáiddi guhkkodat oaniduvvon 50 km:s 30 km:i go galgá árvvoštallot galgá go das čielggadit váikkuhusaid .
20.3.4.4 Ekspropriasjonssøknader fra reindriften i Sør-Trøndelag / Hedmark
20.3.4.4 Boazodoalu bággolonistanohcamat Lulli-Trøndelágas / Hedmárkkus
Reindriftsrettens geografiske utstrekning er et tema som har stått sentralt i de senere år .
Boazodoallovuoigatvuođa geográfalaš duhkodat lea dakkár fáddá mii maŋimuš jagiid lea leamaš guovddáš áššin .
Oppmerksomheten har i vesentlig grad sin bakgrunn i Høyesteretts avgjørelse i Korssjøfjellsaken i 1988 .
Fuomášupmi lea sakka leamaš Alimusrievtti mearrádusa vuođul 1988 Korssjøfjell-áššis .
Høyesterett kom til at det på et nærmere angitt område innenfor forvaltningsgrensene for reindriftsområdene ikke var etablert reindriftsrett gjennom alders tids bruk .
Alimusriekti gávnnahii ahte dihto dárkilat čilgejuvvon guovllus boazoguovlluid hálddašanrájáid siskkobealde , ii lean ásahuvvon boazodoallovuoigatvuohta dološ áiggi rájes geavaheami vuođul .
I St. meld. nr. 28 ( 1991 – 92 ) En bærekraftig reindrift ble dette forholdet viet betydelig oppmerksomhet , og det ble foreslått endringer i reindriftsloven .
Sd.dieđ. nr. 28:i ( 1991 – 92 ) Nana bissovaš boazu , ­doallu giddejuvvui dán dilálašvuođas sakka fuomášupmi , ja evttohuvvojedje nuppástusat boazodoalloláhkii .
For å løse spørsmålet om reindriftsrettens geografiske utstrekning ble reindriftsloven endret i 1996 slik at det i loven gis direkte utrykk for at reindriftssamenes rettigheter og plikter gjelder innenfor de nåværende grenser for de samiske reinbeiteområder med mindre annet følger av særlige rettsforhold .
Vai galggai čoavdit boazodoallu ­vuoigatvuođa geográfalaš duhkodatgažaldaga , de nuppástuhttui boazodoalloláhka 1996:s nu ahte lágas boahtá njuolga ovdan ahte boazosápmelaččaid vuoigatvuođat ja geatnegasvuođat gustojit sámi boazoguovlluid dálá rájáid siskko , ­bealde earret jus eará ii čuovo sierra riektediliid .
I tillegg ble reindriftslovens ekspropriasjonshjemmel endret slik at staten er gitt adgang til å ekspropriere rett til reindrift for eventuelle arealer innenfor samiske reinbeiteområder , og hvor domstolene har kommet til at reindriftsretten ikke gjelder .
Lassin vel nuppástuhttui boazodoallolága bággo ­lonistanvuođđu nu , ahte stáhta sáhttá addit lobi bággolonistit boazodoallovuoigatvuođa vejolaš areálaid sámi boazoguovlluin , ja dalle go duopmo ­stuolut leat gávnnahan ahte boazodoallovuoigat ­vuohta ii gusto .
Høyesteretts avsa i 1997 dom i Aursundensaken .
Alimusriekti celkkii duomu 1997:s Aursundenáššis .
Høyesterett kom til at det på et område innenfor forvaltningsgrensene for det samiske reinbeiteområde ikke var etablert reindriftsrett .
Alimusriekti gávnnahii ahte ovtta guovl . ­lus sámi boazoguovllud hálddašanrájáid siskko , ­bealde ii lean ásahuvvon boazodoallovuoigatvuohta .
I forbindelse med reindriftsforhandlingene for avtalen 1998/99 framsatte Norske Reindriftsamers Landsforbund ( NRL ) krav om at myndighetene måtte avklare nærmere hvordan de vil følge opp situasjonen som har oppstått i de sørsamiske områdene etter Høyesteretts dom i Aursundensaken .
1998/1999 šiehtadusa boazodoallošiehtadallamiid oktavuođas ovddidii Norgga Boazosápmelaččaid Riikasearvi ( NBR ) gáibádusa ahte eiseválddit galget dárkilat čielggadit mo áigot čuovvolit dan dili mii lea čuožžilan máttasámi guovlluin maŋŋil Alimusrievtti duomu Aursundenáššis .
Det vises til St. prp. nr. 49 ( 1997 – 98 ) og St. meld. nr. 18 ( 1997 – 98 ) .
Čujuhuvvo Sd.prp. nr. 49:i ( 1997 – 98 ) ja Sd.dieđ. nr. 18:i ( 1997 – 98 ) .
Statens forhandlingsutvalg førte forhandlinger og inngikk en reinbeiteavtale med et oppnevnt grunneierutvalg som representerte de fleste av grunneierne .
Stáhta šiehtadallanlávdegoddi lágidii šiehtadallamiid ja soabai boazoguohtonšiehtadusa nammaduvvon eanaeaiggátlávdegottiin mii ovddastii eanaš eanaeaiggádiid .
Reinbeiteavtalen innebar bl.a. bygging av et tilnærmet sammenhengende sperregjerde på om lag 40 km. .
Boazoguohtonšiehtadus mearkkašii ee. sullii 40 km maŋŋálas rádjaáiddi ceggama .
I ettertid viste det seg at kun 38 pst. av grunneierne ønsket å slutte seg til den fremforhandlede avtalen .
Maŋit áiggis čájehuvvui ahte dušše 38 pst. eanaeaiggádiin dáhtto guorrasit sohppojuvvon šiehtadussii .
Videre ga Riast Hylling reinbeitedistrikt tilbakemelding om at de ikke kunne akseptere avtalen , og opprettholdt sin ekspropriasjonssøknad .
Dasto muitalii Riast-Hylling boazoorohat ahte eai sáhttán dohkkehit šiehtadusa , ja doalahedje bággolonistanohcamušaset .
Etter flere kontaktmøter ble det høsten 2003 sendt ut en revidert avtale til de berørte grunneierne nord for Aursunden til underskriving .
Maŋŋil máŋga oktavuođačoahkkima sáddejuvvui 2003 čavčča ođastuvvon šiehtadus vuolláičállimii guoski eanaeaiggádiidda Aursunden davá ­bealde .
De fleste av grunneierne sluttet seg til denne avtalen .
Eanaš eanaeaiggádat guorrasedje dán šiehta ­dussii .
Imidlertid støttet ikke Sametinget , reindriften og dens styringsorganer , samt naturverninteressene opp om avtalens innhold .
Sámediggi , boazodoallu , dan stivrenorgánat ja luonddugáhttenberoštumit eai datte dorjon šiehtadusa sisdoalu .
Tross dette sendte Landbruks- og matdepartementet en søknad til Røros kommune om tillatelse til å oppføre gjerde etter plan- og bygningslovens bestemmelser .
Vaikke nu lei , de sáddii Eanandoallo- ja biebmodepartemeanta ohcama Plassje gildii oažžut lobi cegget áiddi plána- ja huksenlága mearrádusaid mielde .
Kommunestyret i Røros kommune avslo søknaden .
Plasssje gielddastivra hilggui ohcama .
Avslaget ble påklaget , og oversendt Fylkesmannen i Sør-Trøndelag for endelig avgjørelse .
Hilgun váidui , ja sáddejuvvui Mátta-Trøndelága fylkkamánnii loahpalaš mearrideapmái .
I februar 2006 behandlet Fylkesmannen departementets klage med det resultat at Røros kommune sitt avslag ble opprettholdt .
Guovvamánus 2006 meannudii fylkkamánni departemeantta váidaga dainna bohtosiin ahte Plassje gieldda hilgun doalahuvvui .
Det har lenge vært konflikt mellom landbruk og reindrift i Rørosområdet .
Plassjeguovllus leat guhká leamaš riiddut gaskal eanadoalu ja boazodoalu .
Konfliktenes omfang har variert .
Riidduid mahtodat lea molsašuvvan .
Selv om det har vært ulike løsningsmetoder på de konfliktene som har eksistert , har de fleste konfliktene blitt løst ved at man har kommet fram til minnelige avtaler .
Vaikke leat leamaš máŋggalágan čoavddavuogit daid riidduide mat leat leamaš , de leat eanaš riiddut čovdojuvvon go leat soahpan dáhtolaš šiehtadusaid .
Høyesteretts avgjørelse i henholdsvis Aursundensaken og i Korssjøfjellet har ikke medført at konfliktene i disse områder har blitt redusert .
Alimusrievtti mearrádus Aursundenáššis ja Korssjøfjelletis ii leat dagahan ahte riiddut dán guovllus leat geahpeduvvon .
Årsaken til dette er at reinen fortsatt trekker inn i områdene og at den også kommer inn på innmarka .
Dása lea sivvan ahte bohccot ain bahkkejit dáid guovllui-de ja ahte dat guhtot gittiidge .
Grunneierne viser til manglende gjeting og oppfølging fra reineierne når det gjelder Høyesterettsdommen .
Eanaeaiggádat čujuhit váilevaš guođoheapmái ja čuovvoleapmái boazoeaiggádiid beales Alimusriekteduomu dáfus .
Reineierne på sin side viser til at dommen har etablert en grense for lovlig reindrift som det er umulig å overholde , samt at grunneierne må sikre sin innmark ved inngjerding .
Boazoeaiggádat fas bealisteaset čujuhit dasa ahte duopmu lea ásahan lobálaš boazodollui rájá maid lea veadjemeahttun doallat , ja ahte eanaeaiggádat fertejit sihkarastit gittiideaset áiddiiguin .
Intensjonen er å komme fram til minnelige løsninger med grunneierne .
áiggan lea olahit dáhtolaš čovdo ­siidda eanaeaiggádiiguin .
I den forbindelse har Regjeringen ved Landbruks- og matdepartementet lagt til rette for nye forhandlinger om reinbeiteavtaler i Aursundenområdet .
Dan oktavuođas lea Ráđđehus Eanandoallo- ja biebmodepartemeantta bokte láhčán dili ođđa boazoguohtonšiehtadusaid šiehtadallamiidda Aursundenguvlui .
Mandatet for disse forhandlingene er fra Statens side at man skal forhandle om langsiktige reinbeiteavtaler som både sikrer næringsgrunnlaget for reindriften og de aktive jordbrukerne i området .
Dáid šiehtadallamiid mandáhta lea Stáhta beales ahte galgá šiehtadallat guhkesáiggi boazoguohtonšiehtadusaid , mat sihkarastet sihke guovllu boazodoalu ja doaibmi eanadolliid ealáhusvuođu .
I enkelte områder forutsetter dette at det settes opp gjerder .
Muhtin guovl . ­luin eaktuda dát ahte ceggejuvvojit áiddit .
For øvrig skal gjerdene oppføres slik at de ikke er til vesentlig ulempe for vilt og friluftsaktivitetene i området .
Muđui galget áiddit ceggejuvvot nu ahte dat eai leat nu sakka vahágin guovllu fuođđuide ja olgunastindoaimmaide .
Ved årsskiftet ble Statens forhandlingsutvalg og Grunneierutvalget nord for Aursunden enige om en omforent reinbeiteavtale .
Jahkemolsašumis sohpe Stáhta šiehtadallanlávdegoddi ja eanaeaiggádiidlávdegoddi davábealde Aursundena ođđa boazoguohtonšiehtadusa .
I den ustrekning enkeltgrunneiere ikke skulle slutte seg til de framforhandlede avtaleoppleggene , vil regjeringen eventuelt måtte vurdere ekspropriasjon av beiterett .
Dan duhkodah ­kii go ovttaskas eanaeaiggádat eai guorras šiehtadusbohtosii mii lea šiehtadallon , soaitá ráđđehus fertet árvvoštallat guohtunvuoigatvuođaid bággolonistit .
20.3.4.5 Konsultasjoner
20.3.4.5 Konsultašuvnnat
Ved større utbyggingstiltak og verneforslag ( jf. kap. 20.2 ) må reindriften konsulteres .
Stuorát huksendoaimmain ja gáhttenevttohusain ( gč. 20.2 kap. ) ferte ráđđádallat boazodoaluin .
Det vil ikke være tilstrekkelig bare å konsultere Sametinget i slike saker .
Dákkár áššiin ii leat doarvái dušše ráđđádallat Sáme ­dikkiin .
20.3.5 Skatter og avgifter i reindriften
20.3.5 Boazodoalu vearut ja divadat
I forbindelse med de årlige reindriftavtaleforhandlingene har Norske Reindriftsamers Landsforbund ( NRL ) ved flere anledninger reist krav knyttet til skatter og avgifter i reindriften , senest ved forhandlingene om Reindriftsavtalen 2007/2008 .
Jahkásaš boazodoallošiehtadallamiid oktavuođas lea Norgga Boazosápmelaččaid Riikasearvi ( NBR ) máŋgii ovddidan gáibádusa vearuide ja divadiid hárrái boazodoalus , maŋimuš 2007/2008 boazu ­doallošiehtadusa šiehtadallamiin .
Ved forhandlingene om Reindriftsavtalen 2006/2007 ble det på politisk nivå avklart at det skal nedsettes en arbeidsgruppe som skal vurdere virkningen av omleggingen i 1982 fra avgiftsfritak til økt tilskudd over reindriftsavtalen .
2006/2007 boazu ­doallošiehtadusa šiehtadallamiin čielggaduvvui politihkalaš dásis ahte galgá nammaduvvot bargojoavku mii galgá árvvoštallat mađđása go 1982:s jorai divatluvven nu ahte šattai lassi doarjagin .
Det vises til omtale i St.prp. nr. 64 ( 2005 – 2006 ) Om Reindriftsavtalen 2006/2007 kapittel 4.8 .
Dás čujuhuvvo Sd.prp. nr. 64 ( 2005 – 2006 ) 2006/2007 boazodoallošiehtadusa birra 4.8 kapihttala máinnašeapmái .
Høsten 2006 ble det oppnevnt en arbeidsgruppe bestående av representanter fra Finansdepartementet og Landbruks- og matdepartementet .
2006 čavčča nammaduvvui bargojoavku mas ledje Finánsadepartemeantta áirasat ja Eanandoallo- ja biebmodepartemeantta golbma olbmo .
Arbeidsgruppen la frem sin rapport i november 2006 .
Bargojoavku ovddidii raporttastis skábmamánu 2006 .
NRL fremmet i forbindelse med forhandlingene om Reindriftsavtalen 2007/2008 krav om full kompensasjon / fritak for avgifter på bruk og kjøp av reindriftens driftsmidler .
NBR ovddidii 2007/2008 boazodoallošiehtadusa šiehtadallamiid oktavuođas dievas buhtadus- / luvvengáibádusa divadiidda dan anu ja oastima ovddas mii boazodoalus lea doallofievrruid oktavuođas .
Sametinget har i sin plenumsbehandling av forhandlingene om Reindriftsavtalen 2007/2008 fremmet innspill som samsvarer med NRLs krav om full kompensasjon / fritak .
Sámediggi lea dievasčoahkkimisttis , go meannudii jagi 2007/2008 boazodoallošiehtadusa šiehtadallamiid , ovddidan árvalusa mii vástida NBR gáibádussii oažžut olles buhtadusa / beassama divadiin .
Også i forbindelse med forhandlinger om Reindriftsavtalen for 2008/2009 har NRL fremmet krav om full kompensasjon / fritak .
Maiddái dainge šiehtadallamiin , mat leat jagi 2008/2009 boazodoallošiehtadusa olis , lea NBR gáibidan olles buhtadusa / beassama divadiin .
Saken vil bli omtalt i proposisjonen om reindriftsavtalen som legges fram våren 2008 .
ášši máinnašuvvo boazodoalloproposišuvnnas mii ovdanbiddjo 2008 giđa .
20.3.6 Strategier og tiltak
20.3.6 Strategiijat ja doaibmabijut
Regjeringen vil prioritere arbeidet med rammebetingelser , og det vil være fokus på dette i forbindelse med implementeringen av den nye reindriftsloven .
Ráđđehus áigu vuoruhit rámmaeavttuid barggu , ja dása giddejuvvo fuomášupmi ođđa boazodoallolága implementerema oktavuođas .
I budsjettet for 2008 er det gitt en bevilgning som legger til rette for å få fastsatt nødvendige rammebetingelser .
2008 bušeahtas lea juolludeapmi mii láhčá dili nu ahte sáhttá dohkkehit dárbbašlaš rámma ­eavttuid .
Ved implementeringen av den nye reindriftsloven vil utformingen av bruksregler være viktig .
Ođđa boazodoallolága implementeremis , lea geavahanregeliid hábmen dehálaš .
Gjennom lovens bestemmelser om bruksregler har man fått et verktøy i ressursforvaltningen hvor reindriften selv har en sentral rolle , men hvor myndighetene på forskjellige måter har lagt og vil legge til rette for at dette blir en god prosess .
Lága mearrádusaid mielde geavahanregeliid birra , lea boahtán reaidu resursahálddašeapmái mas boazodoalus alddes lea guovddáš sajádat , muhto mas eiseválddit máŋggaláhkai leat láhčán ja áigot láhčit dili dasa ahte dát šaddá buorre proseassan .
Prosjektet ledes av Landbruks- og matdepartementet .
Prošeavtta jođiha Eanan ­doallo- ja biebmodepartemeanta .
Alle berørte departementer deltar i arbeidet .
Visot guoski departemeanttat oassálastet barggus .
Regjeringen har i Ot.prp. om ny plandel i plan- og bygningsloven fremmet forslag om endringer som videreutvikler loven til et bedre verktøy som i sterkere grad synliggjør reindriftens behov og interesser , og samtidig legger til rette for at reindriftens interesser ivaretas i de ulike planprosessene .
Ráđđehus lea Od.prp. plána- ja huksenlága ođđa plánaoasi birra ovddidan nuppástusevttohusa mii buorida lága vai lea buorebut reaidun , mii fas nannosabbot oainnusin oažžu boazu ­doalu dárbbuid ja beroštumiid , ja seammás láhčá dili dasa ahte boazodoalu beroštumit áimmahuššojit iešguđet plánaproseassain .
I arbeidet med å synliggjøre reindriftens arealbruk skal det utarbeides en verdiklassifisering av reindriftens arealer .
Barggadettiin oainnusin oažžut boazodoalu areálaanu , galgá boazodoalu areálain ráhkaduvvot árvoklassifiseren .
Denne verdiklassifiseringen vil være et sentralt verktøy i kommunal- og regional planlegging .
Dát árvoklassifiseren galgá leat guovddáš reaidun gieldda ja regionála plánemis .
Berørte departementer skal fortsatt delta aktivt i gjennomføringen av Fylkesmannen i Sør-Trøndelag sitt prosjekt « En felles politikk for fjellområdene i Sør-Trøndelag » .
Guoski departemeanttat galget ain doaibmilit searvat Mátta-Trøndelága fylkkamánni prošeavttas « En felles politikk for fjellområdene i Sør-Trøndelag » .
Ved ferdigstillelse av prosjektet skal overføringsverdien av prosjektet videreformidles til områder i landet med tilsvarende konflikter .
Go prošeakta gárvána , de galgá prošeavtta sáhttit geavahit dakkár guovlluinge riikkas gos leat sullasaš riiddut .
Etter forhandlinger ligger det nå til rette for minnelige løsninger , men i den utstrekning enkeltgrunneiere ikke skulle slutte seg til det framforhandlede avtaleopplegget , vil regjeringen eventuelt måtte vurdere ekspropriasjon av beiterett .
Maŋŋil šiehtadallamiid orrot dál šaddamin dáhtolaš čovdosat , muhto dan duhkodahkii go ovttaskas eanaeaiggádat eai guorras šiehtadusbohtosii mii lea šiehtadallon , soaitá ráđđáhus fertet árvvoštallat guohtunvuoigatvuođaid bággolonistit .
Ved større tiltak innenfor reinbeiteområdene , herunder forslag til større verneområder og utbyggingstiltak , skal reindriftens interesser konsulteres .
Go leat stuorát doaibmabijut boazoguovlluin , ja maiddái stuorát gáhttenguovlluid ja huksen ­doaimmaid evttohusaid oktavuođas , de galgá boazodoalu beroštumiiguin ráđđádallat .
Det tas sikte på å utforme nærmere retningslinjer for konsultasjonsprosessen i slike saker .
áigumuššan lea dákkár áššiin hábmet dárkilat njuolggadusaid ráđđádallanprosessii .
20.4 Fiskeri- og havbruksnæringen
20.4 Guolástus- ja áhpedoalloealáhus
Soria Moria-erklæringen legger opp til en ny og helhetlig kystpolitikk .
Soria Moria-julggaštus dieđiha ođđa ollislaš riddopolitihka .
Soria Moria-erklæringen fremhever videre marin sektor som ett av fem satsingsområder der Norge har særskilte fortrinn .
Soria Moria-julggaštus deattuha dasto mearrasuorggi leat ovtta daid viđa vuoruhansurggiin main Norggas leat erenoamáš ovdamunit .
Kyst- og fiskeripolitikken skal bidra til langsiktig og miljømessig forsvarlig verdiskaping for hele samfunnet og samtidig bidra til en rettferdig fordeling av ressursene .
Riddo- ja guolástuspolitihkka galgá leat veahkkin guhkitáigásaš ja birrasa dáfus dohkálaš árvoháhkamii olles servodahkii , ja seammás dagahit vuoiggalaš riggodatjuogadeami .
Regjeringens visjon er at det langs hele kysten skal være grobunn for livskraftige samfunn .
Ráđđehusa višuvdnan lea ahte miehtá rittu galgá leat vejolaš doalahit nana servodagaid .
Det er behov for et krafttak for nyskaping og utvikling , samtidig som en ivaretar lokalsamfunn som har store omstillingsutfordringer .
Dárbu lea ražastit vai galgá olahit ođasteami ja ovdánahttima , seammás go áimmahuššá báikkálaš servodagaid main leat stuorra nuppástuhttinhástalusat .
Betydningen av slik helhetlig tilnærming understrekes i en rekke av regjeringens strategiske dokumenter , som for eksempel i stortingsmeldingen om distrikts- og regionalpolitikken , St.meld. nr. 21 ( 2005 – 2006 ) Hjarte for heile landet .
« Fávllis » lea ovttasbargu máŋggalágan dutkanásahusa ja gealboguovddáža gaskkas , mat iešguđetláhkai barget daid resursahálddašemiiguin , vuoigatvuođaáššiiguin ja ekonomalaš ja kultuvrralaš diliin , mat mearrasámi ássanguovlluin leat .
På den ene side har næringen en stor betydning for utviklingen i mange lokalsamfunn .
Fierpmádat lea ásahuvvon Romssa Universitehta sámi dutkamiid guovddáža vuolgagiin .
Denne situasjon kan virke begrensende samtidig som den også gir nye utfordringer og muligheter . Næringen må være omstillingsdyktig og dynamisk , og villig til å bryte opp sementerte strukturer og produksjonsprosesser .
Mihttomearrin lea ovdanbuktit ođđa áššáiguoski dieđu dáža ja sámi hálddašeapmái , leat mielde máŋggafágat ovttasbarggus gaskal áigeguovdilis fágabirrasiiguin Norggas ja eará riikkain , ja leat mielde guhkitáiggi dutkiidrekrutteremis sámi guolástusdutkama fáttáide .
Fiskeri- og havbruksforvaltningen baserer seg på nasjonale tilnærminger og en overordnet strategi der selve fundamentet er bærekraftige uttak i et langsiktig perspektiv .
Dan barggu jođiha bargojoavku mas lea luonddudieđalaš , juridihkalaš ja servodatdieđalaš gealbu , ja mas Sámediggige lea ovddastuvvon guolástusfágalaš gealbbuin .
I så måte er næringen også internasjonal idet norske fiskerier i hovedsak baserer seg på utnyttelse av bestander hvor Norge deler forvaltningsansvaret med andre nasjoner .
Fierpmádat lea ovddemustá vuotnavuogádagaid ekologalaš diliid ektui , ja hálddašanguos-ki fáttáid ektui ( mas vuoigatvuođaáššit , árbeviro ­laš máhttu ja mielmearrideapmi deattuhuvvojit ) .