pere/sami_parallel huggingface dataset:
Da vi som nygifte , høsten -34 , flyttet til Karasjok , hadde Hans ryddet og dyrket 15 mål jord , hugget og kjørt fram tømmer til fjøs og støpt gjødselkjeller , mens erfarne tømrere hadde satt opp fjøs til 4 kyr , og stall til 1 hest , mens for til ku og hest var innhøstet .
Go moai easkkanáitalan párran , čakčat 1934 , fárriime Kárášjohkii , de lei Hánsa bargan ja gilván 15 mihtu eatnama , čuohppan ja buktán hirssaid náveha huksemii ja lei muvren muhkkekeallára , ja hárjánan snihkkárat ledje cehkkon náveha njealji gussii , ja stálja ovtta hestii , ja suoinnit gussii ja hestii ledje láddjejuvvon .
Vi bodde i Hans`s foreldres sommerhytte over vinteren , til han hadde hugget og kjørt fram tømmeret til huset som blei sagd og tømret opp om sommeren .
Moai oruime Hánssa váhnemiid geassestobus dálvvi badjel , dassái go son lei čuollan ja vuojihan hirssaid stobu várás . Dáid lei sahán ja ceahkuhan geasset .
Slik fikk vi vår første tilknytning til våre naboer av Karasjokbefolkningen .
Dán láhkai moai álggus oaččuime oktavuođa siidaguimmiiguin Kárášjogas .
Veien fra Lakselv var sommeren 1934 kommet fram til Karasjok , og vi møtte en fager og idyllisk bygd i strålende høstsol .
Geaidnu Leavnnjas lei 1934 ’ geasi ollen Kárášjoga rádjái , ja moai olliime čáppa ja fiinna gillái fierttus čakčabeaivvadahkan .
Vi var unge og friske , 22 og 24 år gamle , og vi gledet oss til å ta fatt med godt mot og sterke never .
Moai leimme nuorat ja dearvasat , 22 ja 24 jagi boarrásat , ja moai illudeimme buriin mielain ja nana gieđaiguin huksegoahtit ruovttu .
Karasjok , som inntil da hadde ligget i fredelig isolasjon , hadde nå fått fast bussrute med brødrene Isaksens busselskap .
Kárášjohka , mii dán rádjái lei leamaš ráfálaš sierra dilis , lei dál fidnen bistevaš busseruvttu Isaksen vieljažiid bussesearvvi bokte .
I Karasjok besto befolkningen hovedsakelig av samer , mens en liten gruppe norske bodde på sjølve kirkestedet .
Kárášjoga álbmot ledje eanaš sápmelaččat , muhto moadde dáža ja rivgu orro ieš márkanbáikkis .
De besto av sogneprest og lensmann , distriktslege , fem lærere , tre kjøpmenn , poståpner og telefonbestyrer , samt skogforvalter .
Dát ledje suohkanbáhppa ja leansmánni , guovlludoavttir , vihtta oahpaheaddji , golbma gávpeolbmá , poastaolmmái ja telefonhoavda ja vuovdehálddašeaddji .
Dengang var det stor forskjell mellom embetsmenn , lærerne , kjøpmennene og andre norske , mot småbrukerne og flyttsamene , slik det også var i andre deler av landet mot arbeiderklassen .
Dan áigge earuhedje ámmátolbmuid , oahpaheddjiid , gávpeolbmáid ja eará dážaid smávvadálolaččain ja johttisámiin , nugo maiddái lei dáhpi dahkat eará guovlluin riikkas dábálaš bargiid ektui .
En tur tok ca. 4 dager og de fikk 40 kr. for turen , 10 kr dagen for hest og mann , kontanter som kom godt med .
Mátkái golle njeallje beaivvi ja sii ožžo 40 ruvnnu mátkkis , logi ruvnnu beaivái heastta ja olbmá ovddas , ruđaid maid divdna dárbbašedje .
I storm og 30-40 graders kulde langs den barske Porsangerfjorden var det ofte en hard og slitsom jobb , fortalte Hans senere .
Riđuid čađa ja 30 - 40 buolaš grádas galbma Porsáŋgguvuotnaráigge johtin lei garra ja šleaipa bargomátki , muitalii Hánsa maŋŋá .
I valgåret 1934 meldte Karasjok arbeiderparti seg inn i Det norske arbeiderparti .
Válgajagis 1934:s dieđihii Kárášjoga bargiidbellodat Norgga bargiidbellodahkii miellahttun .
De hadde inntil da stått utenfor selve moderpartiet .
Sii ledje dán rádjái bisson eadnebellodaga olggobealde .
I 1937 , da lærer Løining sa opp stillingen som herredskasserer , ble Rønbeck ansatt , og fungerte i 2 år , da han ble ansatt på den nyopprettede stilling i Finnmark fylkesforsyning , hvor han avanserte til fullmektig og etter krigen sjef .
1937:s go oahpaheaddji Løining heittii gielddaruhtadoallevirggis , de Rønbeck oaččui virggi , ja doaimmai guokte jagi , ja dalle son biddjui bargui ođđa virgái Finnmárkku fylkkagálvoháhkan ásahussii ( Finnmark fylkesforsyning ) , mas son ovdánii válddálažžan ja hoavdan maŋŋá soađi .
I 1947 kom vi tilbake til Karasjok , hvor Rønbeck ble ansatt som kontorsjef og ligningssjef .
1947:s bođiime fas ruovttoluotta Kárášjohkii , gos Rønbeck biddjui kanturhoavda- ja livnnethoavdavirggiide .
Overskrift i " Finnmark Tidende " , Vadsø den 9/11-49 : " Samene i Karasjok krever samme språklige opplæring for sine barn som de norske . "
" Finnmark Tidende " bajilčála , Čáhcesullos skábmamánu 9. beaivve 1949 : " Sápmelaččat Kárášjogas gáibidit seamma gielalaš oahpahusa mánáidasaset go dážainge lea . "
Samordningsnemndas skriv var oversendt av skoledirektøren i Finnmark , som hadde antydet opprettet særskilte klasser for samiske barn ved folkeskolen i de språkblandede distrikter .
Ovttastahttinlávdegotti čálus lei sáddejuvvon Finnmárkku skuvladirektevrii , gii lei geažidan ásahit sierra luohkáid sámi mánáide giellaseaguhus guovlluid álbmotskuvllain .
Etter dette ville man i Karasjok fått to linjer ved folkeskolen , en for samebarn og en for de norske .
Dán evttohusa mielde livčče leamaš guokte linnjá álbmotskuvllas Kárášjogas , okta sámemánáide ja okta dážamánáide .
Som rimelig kan være , vakte saken under behandlingen i skolestyret en stor og inngående debatt .
Nugo vurdojuvvui , ášši bohciidahttii viiddis ja vuđolaš digaštallama skuvlastivrra gieđahalladettiin .
( Vedtaket er ført i pennen av daværende skoleinspektør Meløy . )
( Mearrádusa lea daláš skuvlainspektevra Meløy čállán . )
I forbindelse med språkspørsmålet og den språklige opplæring i skolen , gjør det seg her gjeldende to helt motsatte syn og oppfatninger .
Skuvlla giellaášši ja oahpahusgiela válljema oktavuođas leat dalle guokte áibbas vuostálas oainnu ja oaivila .
Medlemmet av Samordningsnemnda fra Finnmark , Per Fokstad , Tana , og skoledirektøren holder på en språklig deling i skolen i de språkblandede distrikter .
Ovttastahttinlávdegotti Finnmárkku miellahttu , Per Fokstad , Deanus ja skuvladirektevra doalaheaba gielalaš juohkima skuvllas giellaseaguhus guovlluin .
Karasjok skolestyre holder på samskolen med fornorskning som endelig mål .
Kárášjoga skuvlastivra doalaha oktasaš skuvlla dáruiduhttima dievaslaš ulbmiliin .
( Skoledirektør da var Aarseth . )
( Skuvladirektevra dalle lei Aarseth . )
Skolestyrets vedtak vakte stor interesse ute blandt folket , og da radiomelding den 16/6-53 kom til bygda , om opprettelse av et " Samisk Råd " , spisset folk ørene og sa : " Hva skal dette bety ?
Skuvlastivrra mearrádus bovttii olbmuid beroštumi , ja go giliolbmot radios geassemánu 16. beaivve 1953:s gulle ahte " Sámi Ráđđi / Samisk Råd " galggai ásahuvvot , de olbmot bealljeskaddaraste ja jerre : " Maid dátgis mearkkaša ?
Vi har jo vårt eget folkevalgte formannskap og kommunestyre , som hovedsakelig bestå av samer , samt fylkesting og storting som vi selv har vært med på å velge .
Mis han leat iežamet álbmotválljen ovdagoddi ja gielddastivra , main eatnašat leat sápmelaččat , ja fylkkadiggi ja stuorradiggi maid mii ieža leat leamaš válljemin .
Vi har ikke bruk for et sameråd . " "
Mis ii leat dárbu sámeráđđái . " "
Resultatet ble at " Samisk Råd " ble oppnemnt uten at samene ble tatt med på råd om sin egen skjebne .
Boađus lei ahte " Sámi Ráđđi " nammaduvvui vaikko sámiin eai lean gulahallan eallinvurbbiideaset birra .
Det blei oppnevnt 8 personer , hvorav 1 fra Karasjok og 1 fra Kautokeino ; Lind Meløy og Arvid Dahl .
Gávcci olbmo nammadedje lahttun , daid gaskkas okta Kárášjogas ja okta Guovdageainnus ; Lind Meløy ja Arvid Dahl .
Begge norske .
Guktot dážat .
Ingen samer fra angjeldende distrikter ble funnet verdige til å ivareta sine egne interesser .
Ii oktage sápmelaš guovlluin geaidda ášši guoskkai , dohkkehuvvon leat mielde beroštumiideaset áimmahuššat .
Hans Rønbeck ble spurt av Tønder om å være med i Samekomiteen , men han nektet å gå mot samenes eget ønske .
Tønder bivddii Hans Rønbecka leat mielde Sámelávdegottis , muhto son ii miehtan go dát livččii sámiid dáhtu vuostá .
Var det noe rart at folk ble opprørte ?
Leigo ártet ahte olbmot ledje eattehan ?
Nå hadde de fått nok !
Sii ledje doarvái gierdan !
Nå gikk det budstikke fra mann til mann !
Dál manai gohččun olbmos olbmui !
Her må noe gjøres !
Juoga ferte dahkat !
Samme kveld kom ligningsfullmektig Hartvig Norvang hjem til oss og fortalte om møtet og beslutningen .
Seamma eahkeda bođii livnnetbargi Hartvig Norvang munno geahčái muitalit čoahkkima ja mearrádusa birra .
Rønbeck sa da : " Det var synd at jeg ikke fikk vite om møtet .
Rønbeck dajai sutnje : " Lei vahát go mun in diehtán čoahkkima birra .
Jeg ville så gjerne ha vært der og hørt på dere . " "
Mun livččen áinnas boahtit din gullat . "
Nei " , svarte Hartvig , " Du skulle ikke vite om det , for da hadde du fått skylda .
Hartvig vástidii : " Don it eisege galgan diehtit dán birra , go dalle olbmot livčče du sivahallan .
Dette er vårt verk og lensmannsfullmektig Thorleif Balto og jeg har utformet det , og det er undertegnet av 7 vitterlighetsvitner . "
Dát lea min dahku ja moai leansmánnibálvváin Thorleif Baltoin hábmiime cealkámuša , ja čieža diđolašvihtana vuolláičálle . "
Her følger resolusjonen :
Dá čuovvu cealkámuš :
9. april 1960 Resolusjon til Den Norske Regjering
Cuoŋománu 9. beaivve 1960 Norgga Ráđđehussii cealkámuš
Vi føler oss ett med landets øvrige befolkning og vi har hverken bedt om eller ønsker særrettigheter eller særforpliktelser i forhold til de øvrige innvånere i Norge .
Mii atnit iežamet oassin riikka álbmogis muđui ja mii eat leat dáhtton eatge háliit sierravuoigatvuođaid dahje sierrageatnegasvuođaid eará Norgga ássiid ektui .
Ut fra vårt prinsipielle syn , slik det kommer til uttrykk i punkt 1 , er vi dypt uenig i " Samekomiteens " målsetting når det gjelder den framtidige såkalte " Samepolitikk " .
Min prinsihpalaš oainnu mielde , nugo maiddái almmustuvvá vuosttaš čuoggás , mii leat áibbas vuostá " Sámelávdegotti " ulbmila dasa mii guoská boahtteáiggi nu gohčoduvvon " Sámepolitihkkii " .
Vi vil derfor med alle midler motsette oss ethvert tiltak som har til formål å bevare den samiske befolkning i et eget organisert samfunn i Indre Finnmark .
Mii dáhttut danin buot návccaiguin vuosttaldit juohke áidna doaimma man ulbmil lea suodjalit sámi álbmoga sierra ordnejuvvon servodagas Sis-Finnmárkkus .
Konferer " Samekomiteens " innstilling under avsnittet " Komiteens grunnsyn " .
Geahča " Sámelávdegotti " evttohusa " Lávdegotti vuođđooaidnu " - oasis .
Vi protesterer mot alle tiltak som nødvendiggjør opprettelsen av spesielle organer for samene , og vi henstiller i denne forbindelse om at " Samisk Råd " for Finnmark snarest må bli oppløst .
Mii vuosttaldat buot doaimmaid mat dagahit ahte ásahuvvojit sierra orgánat sámiide , ja mii ávžžuhat dán oktavuođas ahte Finnmárkku " Sámi Ráđđi " johtileamos lági mielde heaittihuvvo .
Erfaringer har vist at slike organer blir brukt mot våre ønsker og interesser , og vi finner denslags formynderskap både sårende og unødvendig .
Vásáhusat leat čájehan ahte dákkár orgánat geavahuvvojit min dáhtuid ja beroštumiid vuostá , ja min mielas dákkár suodjárdilli lea sihke loavkidahtti ja dárbbašmeahttun .
Slik språkforholdene har utviklet seg i tiden etter frigjøringen , mener vi " Samekomiteens " skole og språkpolitikk hverken er i samsvar med virkeligheten eller begrunnet .
Nugo gielladilálašvuođat leat ovdánan maŋŋá soađi , de mii oaivvildat ahte " Sámelávdegotti " skuvla ja giellapolitihkka ii leat duođalašvuođa mielde iige leat vuođustuvvon .
Som alle andre , elsker også vi vårt morsmål .
Nugo buohkat earátge , de mii maiddái ráhkistat eatnigielamet .
Men vi må erkjenne at vi hverken kan eller vil stanse utviklingen som i dag tydelig går i retninga av stadig mere norsk også i de samiske hjem .
Muhto mii fertet dovddasit ahte mii eat sáhte eatge háliit bissehit ovdáneami mii dál čielgasit dagaha ahte gullogoahtá eanet ahte eanet dárogiella sámi ruovttuinge .
Skulle enkelte foreldre for deres barn ønske en slik undervisning som " Samekomiteen " foreslår , vil vi ikke motsette oss at det opprettes egne linjer i skolen , beregnet for slike elever .
Jos muhtun váhnemat dáhttot iežaset mánáide diekkár oahpahusa maid " Sámelávdegoddi " evttoha , de eat mii vuosttal ahte ásahit sierra linnjáid skuvllas diekkár ohppiide .
Ovenstående resolusjon er vedtatt på massemøte av samer på Samfundshuset i Karasjok 9. april 1960 , av de 89 stemte 87 for resolusjonen .
Bajábeale cealkámuš dohkkehuvvui sámiid álbmotčoahkkimis servodatviesus Kárášjogas cuoŋománu 9. beaivve 1960 , 89 olbmos jienastedje 87 cealkámuša beali .
Til å undertegne resolusjonen ble valgt Per Lyngstad , Samuel J. A. Balto , Anna Norli , Inga Berit Rasmussen , Johannes Grønli , Berit J. Anti , Ravna P. Sara .
Cealkámuša vuolláičállin válljejedje Per Lyngstad , Samuel J. A. Balto , Anna Norli , Inga Berit Rasmussen , Johannes Grønli , Berit J. Anti ja Ravna P. Sara .
Det hadde vakt stor røre i departementet da resolusjonen kom , og de ville nå ha grei beskjed fra folket i Karasjok om deres mening .
Departemeanta lei hirbmadit hirpmástuvvan go cealkámuša ožžo , ja dál sii háliidedje vissásit diehtit maid olbmot Kárášjogas oaivvildedje .
Før møtet på Samfundshuset om kvelden , var Helge Sivertsen hjemme hos oss , sammen med styret i Arbeiderpartiet og Arbeiderpartiets kvinnelag , samt AUF , og situasjonen ble drøftet ved kaffebordet .
Ovdal čoahkkima servodatviesus eahkedis , lei Helge Sivertsen munno luhtte , ovttas Bargiidbellodaga stivrrain ja Bargiidbellodaga nissonolbmuidservviin ja Bargiidbellodaga Nuoraidservviin ja mii ságaškušaimet dili birra káfe jugadettiin .
Om kvelden på Samfundshuset var det møtt fram 209 personer .
Eahkedis ledje 209 olbmo boahtán servodatvissui .
Fra Vadsø kom daværende skoledirektør Gjermundsen , Samekonsulent Hans Henriksen og fra sameradioen Kathrine Johnsen .
Čáhcesullos bođii daláš skuvladirektevra Gjermundsen , sámekonsuleanta Hans Henriksen ja Sámiradio Kathrine Johnsen .
Kirke- og undervisningsdepartementets " Innstilling fra komiteen til å utrede samespørsmål " oppnemnt 3. august 1956 , ble drøftet grundig .
Girko- ja oahpahusdepartemeantta " Sámi áššiid guorahallama lávdegotti evttohusa " nammaduvvon borgemánu 3. beaivve 1956 digaštalle vuđolaččat .
Det var en stille demonstrasjon fra et folk som aldri hadde demonstrert før , og vi forsto også at dette var planlagt på forhånd .
Dát lei jaskes demonstrašuvdna olbmuid bealis geat eai goassige ovdal lean demonstreren , ja moai árvideimme ahte dát lei ovddalgihtii plánejuvvon .
Min mann , Hans Rønbeck , og jeg ble like overrasket som statsråden og Helge Sivertsen utbrøt høit : " Dette er ikke en manns verk . "
Mu isit , Hans Rønbeck ja mun , leimme seamma láhkai hirpmahuvvan go stáhtaráđđige , ja Helge Sivertsen jitnosit láhttestii : " Dát ii leat ovtta olbmo dahku . "
Sannheten var at samene hadde selv valgt Hans til å gå i bresjen for dem , fordi de mente han , som rimelig var , behersket norsk best , og kunne forme skriftlige norske vedtak bedre enn dem .
Duohtavuohta lei ahte sámit ledje ieža válljen Hánssa sin njunušin , daningo sii oaivvildedje , áddehahtti sivaid geažil , ahte son máhtii dárogiela buoremusat , ja máhtii hábmet dárogiela mearrádusaid čálalaččat buorebut go sii ieža .
Dette møtet dannet grunnlaget for Stortingets senere standpunkt .
Dát čoahkkin báinnii Stuorradikki maŋit mearrádusa .
Dagen etter var statsråden på skolen og hadde samtaler med skolemyndighetene , og om kvelden var han gjest hjemme hos lensmannsfullmektig Thorleif Balto og frue Karen Marie sammen med partifeller , til ekte Karasjok-kost ; kokt reinkjøtt med buljong .
Beaivvi maŋŋá lei stáhtaráđđi skuvllas ja sus ledje ságastallamat skuvllaeiseválddiiguin , ja eahkedis son lei guossin oktan bellodatustibiiguin leansmánnibálvvá Thorleif Balto ja su eamida Heaikka-Biehtár Káre Márjjá geahčen ja soai guossuheigga albma Kárášjoga-biepmu , vuššon bohccobierggu liemain .
Han dro neste dag til Tana , som var den første kommune i landet hvor det ble innført 9 årig skole .
Nuppi beaivve manai Detnui , mii lei vuosttaš gielda riikkas gos 9-jagi skuvla lei álggahuvvon .
Den 9-årige skolen ble et vendepunkt for barna .
Dan maŋŋá Kárášjohka oaččui 9-jagi skuvlla .
Nå fikk de mulighet til å få undervisning på realskolenivå .
Dál sii ožžo oahpahusa realskuvlla dásis ( skuvla 7-jagi álbmotskuvlla ja gymnása gaskkas ) .
Skoleinspektør ble ansatt i 1948 .
Skuvlainspektevravirgi álggahuvvui 1948:s .
Senere undervisningsleder og mange andre lærere .
Maŋŋá lasihedje oahpahusjođiheaddji ja máŋga eará oahpaheddji .
Mange vil selvfølgelig finne sitt yrke og sin arbeidsplass i egen kommune og i egen landsdel .
Máŋggas dieđusge fidnejit virggi ja gávdnet bargosaji iežasat gielddas ja riikkaoasis .
Dette skrev statsråd Helge Sivertsen etter sitt besøk i Finnmark .
Dán čálii stáhtaráđđi Helge Sivertsen maŋŋá iežas Finnmárkku gallestallama .
Karasjok kommunestyre har 22. desember 1961 gitt Resolusjonen sin tilslutning med 8 mot 7 stemmer .
Kárášjoga gielddastivra nannii juovlamánu 22. beaivvi 1961:s cealkámuša 8:in jienain 7 jiena vuostá .
Kommunestyret forkaster samekomiteens innstilling og henstiller at tiltak som tidligere er reist eller anbefalt av de kommunale organer blir gjennomført .
Gielddastivra hilgu sámelávdegotti evttohusa ja ávžžuha ahte doaimmat maid gieldda orgánat ovdalis leat evttohan dahje dorjon , galget čađahuvvot .
Formannskapets flertall hadde foreslått for kommunestyret å gi en uttalelse som i det vesentlige sluttet seg til Samekomiteens innstilling .
Ovdagotti eanetlohku lei gielddastivrii evttohan cealkámuša mii measta ollásit doarjjui Sámelávdegotti evttohusa .
Karasjok Flyttsamers Lokalforening sa seg enig med formannskapets flertall .
Kárášjoga Johttisámiid Báikkálašsearvi lei ovttaoaivilis ovdagotti eanetloguin .
( Hans Henriksen som formann ) I de innkomne uttalelser er det ellers i det vesentlige komiteens forslag om konkrete tiltak som er berørt .
Finnmárkku Sámi Ráđđi ja Sámi Searvi , mat leat leamaš lávdegotti miellahttun , dorjot oalle ollásit lávdegotti oainnu ( Hans Henriksen lei ovdaolmmoš ) .
Kirke- og undervisningsdepartementets stortingsmelding nr. 21 ( 1962-63 ) Om kulturelle og økonomiske tiltak av særlig interesse for den samisktalende befolkning .
Girko- ja oahpahusdepartemeantta Stuorradiggedieđáhus nr. 21 ( 1962-63 ) Kultuvrralaš ja ekonomalaš doaimmaid birra mat leat sámegielat olbmuide erenoamáš guoskevaččat .
Tilråding fra Kirke- og undervisningsdepartementet av 23. nov. . 1962 godkjent ved kongelig resolusjon samme dag .
Girko- ja oahpahusdepartemeantta ovddihus skábmamánu 23. beaivve 1962 ja gonagaslaš resolušuvnna bokte dohkkehuvvon seamma beaivve .
( Foredratt av Helge Sivertsen )
( Helge Sivertsen ovddidan . )
Da stortingsmelding nr. 21 kom den 11. mai 1963 og ble sendt rundt til de forskjellige instanser i fylket , var det blitt en mere moderat utgave av Samekomiteens innstilling .
Go Stuorradiggedieđáhus nr. 21 almmustuvai miessemánu 11. beaivve 1963 ja sáddejuvvui fylkka sierranas ásahusaide , de lei dát váiduduvvon Sámelávdegotti evttohusa ektui .
De hadde tatt hensyn til resolusjonen fra Karasjok folkemøte , som er gjengitt i sin helhet i Stortingsmelding nr. 21 .
Sii ledje vuhtiiváldán Kárášjoga álbmotčoahkkima cealkámuša , ja dat lea bájuhuvvon ollásit Stuorradiggedieđáhusas nr. 21 .
Øverst på side 4 står det : " Komiteens omtale av samedistriktene i Finnmark som samisk kjerneområde , er tildels blitt oppfattet som ensbetydende med et samisk reservat , isolert fra samfunnet ellers .
Bajimusas njealját siiddus celkojuvvo ná : " Go lávdegoddi lea máinnašan Finnmárkku sámi guovlluid sámi váldoguovlun , de leat muhtimat dán ádden leat seamma go sámi reserváhta , sirrejuvvon muđui servodagas .
Dette har , såvidt Departementet forstår , ikke vært Samekomiteens hensikt .
Dát ii leat , nugo Departemeanta diehtá , leamaš Sámelávdegotti áigumuš .
Departementet mener at den samisktalende befolkning må ha de samme retter og de samme plikter som den norsktalende befolkning . "
Departemeanta oaivvilda ahte sámegielat olbmuin galget leat seamma vuoigatvuođat ja geatnegasvuođat go dárogielat olbmuin leat . "
Min kommentar : Dette er jo fullstendig i tråd med hva Sameresolusjonen ønsker for sitt folk , og da er hensikten med resolusjonen oppnådd .
Mu mearkkašupmi : Dáthan lea ollislaččat numo Sámi cealkámuš háliida iežas álbmogii , ja dalle lea cealkámuša ulbmil ollašuvvon .
De kulturelle tiltak fra Samekomiteens innstilling var de som hadde vakt størst misnøye hos storparten av Karasjokfolket .
Sámelávdegotti evttohusa kultuvrralaš doaimmat dat ledje mat suhttadedje stuorra oasi Kárášjoga álbmogis .
Samtidig mente de at de næringsmessige forhold var planlagt og delvis gjennmført i årene fra 1950 , og fortsatt var under videre planlegging og gjennomføring av de kommunale instanser .
Seammás sii oaivvildedje ahte ealáhuslaš dilálašvuođat ledje plánejuvvon ja belohahkii čađahuvvon 1950-logus ovddasguvlui ja maid gieldda ásahusat ain ledje viidáseappot plánemin ja čađaheamen .
Jeg kan bare nevne tiltak som Karasjok arbeiderparti har fullført de årene Arbeiderpartiet hadde flertall .
Mun sáhtán dušše namahit doaimmaid maid Kárášjoga bargiidbellodat lea čađahan dáid jagiid go Bargiidbellodagas lei eanetlohku .
Jeg ser i Finnmark Dagblad 16. mars en lang liste over løste oppgaver i Karasjok kommune under arbeiderstyret :
Finnmark Dagblad aviissas njukčamánu 16. beaivve oainnán guhkes doaibmalisttu Kárášjoga gielddas maid bargiidstivra lea ollašuhttán :
Veien åpen hele året fra Lakselv til Finskegrensen Bygd vei til Svineng og Beskenjarg , samt mindre veier til de enkelte bruk .
Geaidnu rabas birra jagi Leavnnjas Suomarádjái • Huksen geainnu Spiinniidgieddái ja Bieskkenjárgii , ja eará smávit geainnut eanandoallodáluide
Meieri i Lakselv 1955
Meieriija Leavnnjas 1955
Luostejok kraftlag 1956
Luostejoga čáhcefápmolágádus 1956
Utbygging av telefonnett
Telefuvdnafierpmádaga huksen
Karasjok slakteri 1957
Kárášjoga njuovahat 1957
Bygging av herredsagronombolig og tannlegebolig samt ansettelse av herredsagronom og folkerøkttannlege
Gieldaagronomaásodaga ja bátnedoaktárássanviesu huksemat ja gieldaagronoma ja almmolaš bátnedoaktára barguibidjan
Bygging av vannverk og kloakknett , kommunal sykestue og gamlehjem
Čáhcerusttega ja kloáhkkavuogádaga huksen ja gieldda buohccestobu ja boarrásiid siidda huksen
Bygging av Herredshus , Samfundshus og Rådhus , ferdig bygd i 1971
Gieldadálu , servodatviesu ja ráđđeviesu huksemat ( ráđđeviessu gárvánii 1971:s )
Planlegging og nesten fullfinansiert kirkebygg , Indre Riksveg , museet , bl.a.
Plánen ja measta ollásit ruhtadan girku , siskkit riikkageainnu , dávvirvuorkká ee.
Den verdifulle , kristne arv dere fikk med dere fra barndomshjemmet , kan ikke verdsettes høit nok .
Mávssolaš , kristtalaš árbbi maid mánnávuođaruovttus oaččuidet , dan ii sáhte doarvái árvvus atnit .
Jeg hadde sammen med min mann den glede å få dem som våre venner fra ungdommen av .
Munnos isidiin lei illun sin oažžut ustibin nuorravuođa rájes juo .
De var og er et stolt folk , som satte sin ære i å klare seg selv , uten å kreve noe fra samfunnet .
Sii ledje ja leat gorges olbmot , geat gudnin atne ieža birget , gáibitkeahttá maidige servodagas .
Tromsdalen , 17. oktober 1996 Sigrunn Rønbeck
Sálašvággi , golggománu 17. beaivve 1996 Sigrunn Rønbeck
Les også Sitater fra intervju med Hans Rønbeck
Loga maiddái Hans Rønbeck jearahallama bájuheapmi
Sikrer permanent drift av Slettmeg.no
Sihkkarastá Slettmeg.no šaddá bissovaš doaibman
Slettmeg.no gir råd og veiledning til mennesker som opplever å bli krenket og som ønsker å få fjernet informasjon om seg selv på nettet .
Slettmeg.no addá rávvagiid ja bagadusaid olbmuide geat vásihit gutnehuhttimiid ja geat háliidit oažžut eret dieđuid iežaset birra neahtas .
Slettehjelpstjenesten har frem til i dag vært et prøveprosjekt .
Sihkkunveahkkebálvalus lea gitta otnáža rádjái leamašan geahččalanprošeakta .
- Nå sikrer vi permanent drift av Slettmeg.no .
– Dál sihkkarastit mii ahte Slettmeg.no šaddá bissovaš doaibman .
Norsk senter for informasjonssikring ( Norsis ) overtar driften , sier fornyingsminister Rigmor Aasrud .
Norgga informašuvdnasihkkarastin guovddáš váldá dál badjelasas doaimma , dadjá ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud .
- Jeg er veldig glad Norsis har påtatt seg å drifte slettmeg.no .
- Mun lean hui ilus go Norsis lea váldán badjelasas doaimmahit slettmeg.no .
Slettmeg.no er en viktig tjeneste for de som har opplevd krenkelser på nettet .
Slettmeg.no lea dehálaš bálvalus sidjiide geat vásihit gutnehuhttimiid neahtas .
Dette gjelder ikke minst de unge .
Dát guoská earenoamážit nuoraide .
Ungdom er blant de mest sårbare på nettet og har ofte ikke økonomi og kompetanse til å løse dette helt alene , sier Rigmor Aasrud .
Nuorat gullet hearkkimusaide neahtas ja sis dávjá ii leat ekonomiija ja gelbbolašvuohta čoavdit dán áibbas okto , dadjá Rigmor Aasrud .
Slettmeg.no har siden høsten 2009 vært et prosjekt under Datatilsynet .
Slettmeg.no lea 2009 čavčča rájes leamašan Databearráigeahču vuollásaš prošeaktan .
Norsis påtar seg ansvaret for å drive slettmeg.no på permanent basis innenfor sine budsjettrammer fra 1. januar 2012 .
Norsis váldá badjelasas ovddasvástádusa doaimmahit slettmeg.no bissovaččat iežaset bušeahttarámmaid siskkobealde ođđajagimánu 1.b.2012 rájes .
Nr. : 05/12
Nr. : 05/12
Siri Hatlen utnevnes som styreleder for ungdoms-OL
Siri Hatlen nammaduvvo nuoraid OG-stivrajođiheaddjin
Siri Hatlen er i dag utnevnt som styreleder for organisasjonskomiteen for forberedelse og gjennomføring av ungdoms-OL 2016 .
Siri Hatlen lea odne nammaduvvon nuoraid - OG 2016 ráhkkaneami ja čađaheami organisašuvdnalávdegotti stivrajođiheaddjin .
Fra venstre : Generalsekretær i Norges idrettsforbund Inge Andersen , ordfører i Lillehammer Espen Granberg Johnsen , idrettspresident Børre Rognlien , nyutnevnt styreleder i ungdoms-OL Siri Hatlen , kulturminister Anniken Huitfeldt og markedssjef i Den internasjonale olympiske komité Gerhard Heiberg .
Gurut bealde : Norgga falástallanlihtu váldočálli Inge Andersen , Lillehammer sátnejođiheaddji Espen Granberg Johnsen , falástallanpresideanta Børre Rognlien , aitto nammaduvvon nuoraid-OG stivrajođiheaddji Siri Hatlen , kulturministtar Anniken Huitfeldt ja Gaskariikkalaš olympialaš lávdegotti márkanhoavda Gerhard Heiberg .
Siri Hatlen har vært administrerende direktør ved Oslo universitetssykehus og konserndirektør i Statkraft , hatt ulike lederstillinger i Statoil og har hatt en rekke lederoppdrag knyttet til endring og omstilling både i privat og i offentlig sektor .
Siri Hatlen lea leamašan Oslo universitehtabuohcceviesu hálddahuslaš direktevra ja Statkraft konsearnadirektevra , sus leat leamašan Statoilas máŋggalágan jođiheaddjivirggit ja sus leat leamašan iešguđetlágan jođihanbarggut sihke priváhta ja almmolaš suorggi rievdadusaid ja nuppástuhttimiid oktavuođas .
Hatlen har vært styreleder for Helse Øst , Det Norske Samlaget , Vinmonopolet , SIVA , Blom ASA .
Hatlen lea leamašan Helse Øst , Det Norske Samlaget , Vinmonopolet , SIVA , Blom ASA .
, Undervisningsbygg og Statens lånekasse for utdanning , samt styremedlem i en rekke selskap som SMEDVIG ASA . , PGS ASA og Kongsbergruppen ASA.
, Undervisningsbygg ja Stáhta oahppoloatnakássa stivrajođiheaddji , ja iešguđetge fitnodagain nugo SMEDVIG ASA:s , PGS ASA:s ja Kongsbergruppen ASA:s leamašan stivralahttun .
- Jeg er meget fornøyd med at Siri Hatlen har takket ja til å være styreleder for YOGOC , sier kulturminister Anniken Huitfeldt .
- Lean hui duhtavaš go Siri Hatlen háliida leat YOGOC stivrajođiheaddji , dadjá kulturministtar Anniken Huitfeldt .
- Det vil bli en utfordrende oppgave å lede styret for ungdoms-OL .
- Šaddá hástaleaddji bargu jođihit nuoraid - OG stivrra .
Men med sin brede og tunge erfaring fra offentlig og privat virksomhet er Siri Hatlen en meget godt kvalifisert styreleder , sier Huitfeldt .
Siri Hatlenas lea hui buorre stivrajođiheaddji gelbbolašvuohta iežas viiddis ja nanu vásáhusaid geažil almmolaš ja priváhta doaimmain , dadjá Huitfeldt .
Staten har gitt en statsgaranti beregnet til 409 mill. kroner og et tilskudd på 232 mill. kroner for å arrangere vinterungdoms-OL 2016 på Lillehammer .
Stáhta lea addán stáhtadáhkádusa meroštallojuvvon 409 miljovnna ruvdnui ja 232 miljovnna ruvnno doarjaga lágidit 2016 nuoraid dálve-OG Lillehammeris .
Stortinget har vedtatt at organisasjonskomiteen for forberedelse og gjennomføring av ungdoms-OL 2016 ( YOGOC ) opprettes i form av et aksjeselskap med statlig eierandel og styredeltakelse på mer enn 50 % .
Stuoradiggi lea mearridan ahte organisašuvdnalávdegoddi 2016 nuoraid – OG ( YOGOC ) ráhkkaneapmái ja čađaheapmái ásahuvvo oasusfitnodahkan mas stáhtalaš eaiggátvuohta ja stivraoassálastin dahká eambbo go 50% .
Dette er for å sikre at både statsgarantien og statstilskuddet blir ivaretatt på en skikkelig måte .
Dát dahkkojuvvo vai sihkkarastá ahte sihke stáhtadáhkádus ja stáhtadoarjja fuolahuvvo rievttes lági mielde .
Det første vinterungdoms-OL i historien starter fredag denne uka i Innsbruck .
Vuosttaš nuoraid dálve-OG historjjás álgá dán vahkku bearjadaga Innsbruckas .
Det vil derfor være lite erfaringsgrunnlag å bygge på når ungdoms-OL 2016 skal planlegges .
Danin gártet unnán vásáhusat vuođđun go 2016 nuoraid - OG galgá plánet .
Ungdoms-OL er et olympisk idrettsarrangement for ungdom i aldersgruppen 14-18 år , som sammen med et kultur- og et utdanningsprogram har fokus på olympiske idealer som vennskap , solidaritet og edel kappestrid .
Duogáš Nuoraid - OG lea olympialaš falástallanlágideapmi nuoraide ahkejoavkkus 14-18 jahkái , ovttas kultur- ja oahppoprográmmain dat guovdilastá olympialaš ovdagovaid nugo ustitvuođa , oktiigullevašvuođa ja albma gilvvohallamiid .
Det skal konkurreres i alle syv vinteridrettsgrener på det olympiske programmet : Aking , bob og skeleton , curling , ishockey , ski , skiskyting , skøyter og snowboard .
Olympialaš prográmmas gilvohallet čieža dálvefalástallansuorggis : Čierastallan , bob ja skeleton , curling , jiekŋahockey , čuoigan , čuoiganbáhčin , luisten ja snowboard .
Lillehammer vil arrangere ungdoms-OL i 2016 sammen med Øyer , Gjøvik og Hamar kommuner .
Lillehammer lágida 2016 nuoraid - OG ovttas suohkaniiguin Øyer , Gjøvik ja Hamar .
Arrangementet vil ha en varighet på ti dager og ha om lag 1000 utøvere og 500 ledere og trenere .
Lágideapmi bistá logi beaivvi ja dasa servet sullii 1000 falástalli ja 500 jođiheaddji ja hárjeheaddji .
Det første sommerungdoms-OL ble arrangert i Singapore i 2010 , og de første vinterlekene vil bli arrangert i Innsbruck , Østerrike i januar 2012 .
Vuosttaš nuoraid gease – OG lágiduvvui Singaporas 2010:s , ja vuosttaš dálvegilvvut lágiduvvojit Innsbruckas , Nuortariikkas 2012 ođđajagimánus .
Det er videre besluttet at sommerlekene i 2014 skal avholdes i Nanjing , Kina .
Viidáset lea mearriduvvon ahte 2014 geassegilvvut galget lágiduvvot Nanjingas , Kiinnás .
Siri Broch Johansen :
Siri Broch Johansen :
Den hete høsten – læreplanmotstanden i 1997
Riiddos čakča – 1997 ’ oahppoplánavuostálastimat
Siri Broch Johansen , Deatnu 2007 ( Foto : Basia Głowacka )
Siri Broch Johansen , Deatnu 2007 ( Govva : Basia Głowacka )
Fra 1997 skulle alle skolene i forvaltningsområdet for samisk språk bruke en læreplan som var laget spesielt for samiske barn .
1997 rájes galge buot skuvllat sámi hálddašanguovllus geavahišgoahtit sierra oahppoplána mii lei ráhkaduvvon sámi mánáid várás .
Hvorfor ble det så mye bråk om dette i noen av kommunene ?
Manne muhtun dáin gielddain riidaledje nu olu dán alde ?
Hvorfor ble foreldre så sinte at de holdt barna sine hjemme fra skolen ?
Manne bat váhnemat suhtte nu sakka ahte eai luoitán mánáideaset skuvlii ?
Hvorfor ble bølgene så høye at de førte til førstesideoppslag i selveste Aftenposten ?
Manne riidaledje nu sakka ahte velá Aftenposten-áviisa čálii dan birra vuosttaš siiddus ?
Disse spørsmåla stiller Siri Broch Johansen i denne artikkelen .
Dáid gažaldagaid divvu Siri Broch Johansen dán artihkkalis .
Hun er oppvokst og bosatt i Tana .
Oahppoplánariiddu áigge orui Gáivuonas .
[ 1 ] Siri Broch Johansen er medredaktør i Samisk skolehistorie og nærmere presentert i Samisk skolehistorie 2 .
( Riidaleapmi , heahtedilli ja soabadeapmi – Gáivuona sámepolitihkalaš doaimmaid árvvoštallan ) . [ 1 ]
Samepolitisk forspill Sameloven kom i 1988 .
Sámepolitihkalaš dáhpáhusat ovdal 1997
I 1989 kom grunnlovsparagraf 110 A , som forplikta staten Norge i forhold til samenes språklige , materielle og kulturelle utvikling .
Sámeláhka bođii 1988:s. 1989:s bođii vuođđoláhkaparagráfa 110 A , mii geatnegahtii Norgga stáhta sápmelaččaid gielalaš , materiálalaš ja kultuvrralaš ovdáneami ektui .
Samme år ble Sametinget oppretta .
Seamma jagi ásahuvvui Sámediggi .
I 1992 ble samisk forvaltningsområde oppretta .
1992:s ásahuvvui ges sámi hálddašanguovlu .
Innafor dette området skulle befolkninga få svar på samisk dersom de henvendte seg muntlig eller skriftlig til myndighetene på samisk .
Dán guovllus galge olbmot fidnet vástádusa sámegillii jus sámegillii válde oktavuođa eiseválddiiguin čálalaččat dahje njálmmálaččat .
Kommunene fikk tilført ekstra midler for å bli i stand til å oppfylle samelovens språkregler .
Lea gal álki dál , guoktelot jagi maŋŋá , vajáldahttit makkár nuppástus dát reforbma lei .
I januar 1997 kom Samerettsutvalgets innstilling om land og vann i Finnmark .
Gielddat ožžo liigeruđaid sámelága giellanjuolggadusaid čuovvuleapmái .
[ 2 ] Disse hendingene førte til usikkerhet hos mange om hvordan framtida i Finnmark skulle bli .
1997 ođđajagemánu bođii ges Sámevuoigatvuođalávdegotti čielggadus Finnmárkku eatnamiid ja čáziid birra [ 2 ] .
Med usikkerhet kommer frykt .
Eahpesihkarvuođas bohciida ballu .
Med frykt kommer sinne .
Balus bohciida suhttu .
Tana våren 1997
Deatnu 1997 giđa
En av reaksjonene på Samerettsutvalgets utredninger var Tana-aksjonen « Nei til Sameland » , som ble formelt konstituert 22. mai 1997 .
Deanu-akšuvdna « Nei til Sameland » ( « Ii fal Sápmi » ) vuođđuduvvui virggálaččat miessemánu 22. b. 1997 , Sámi vuoigatvuođalávdegotti reakšuvdnan .
[ 3 ] Dette var tilfeldigvis bare ei god uke før Kirke- , utdannings og forskningsdepartementet ( KUF ) uttalte at alle grunnskolene i de seks kommunene innafor samisk forvaltningsområde skulle bruke samisk læreplan – heretter kalt L97S .
[ 3 ] Soaittáhagas dát dáhpáhuvai dušše badjelaš vahku ovdal go Girko- , oahppo- ja dutkandepartemeanta ( GOD ) celkkii ahte buot sámi hálddašanguovllu vuođđoskuvllat galge geavahišgoahtit sámi oahppoplána – dás duohko gohččoduvvon O97S .
I løpet av skoleåret 1996/97 pågikk en diskusjon rundt hvorvidt samisk- eller finskundervisning skulle være obligatorisk for elevene ved skolene i Tana .
Skuvlajagi 1996/97 digaštalle Deanus galge go ain buot oahppit čuovvut bákkolaš sáme- dahje suomagieloahpahusa .
I fire år , fra 1993 , hadde alle skoleelever i Tana hatt enten samisk- eller finskundervisning .
Njeallje jagi , 1993 rájes , ledje buot vuođđoskuvlaoahppit Deanus lohkan jogo sáme- dahje suomagiela .
Under behandlinga av tiltaksplanen for samelovens språkregler fikk Høyre kommunestyreflertallet med seg i å gjøre denne undervisninga frivillig igjen .
Go gieldastivra meannudii Sámelága giellanjuolggadusaid doaibmaplána , fidnii Olgešbellodat eanetlogu evttohusasis máhccat eaktodáhtolaš giellaoahpahusortnegii .
Gruppeleder for Samefolkets liste , Ingrid Nordal , mente at « Nei til Sameland » spøkte i bakgrunnen da kommunestyret vedtok å oppheve den fire år gamle ordninga .
Sámeálbmot listta joavkojođiheaddji , Ingrid Nordal , oaivvildii ahte « Ii fal Sápmi « lei oassesivvan go gieldastivra mearridii heaittihit njeallje jagi boares ortnega .
Oppslag i Aftenposten 11.09.1997 .
Aftenposten-aviissa čálus 11.09.1997 .
Prosessen rundt innføringa av L97S
O97S doibmiibidjanproseassa
Man hadde hatt en samisk læreplan tidligere òg , M87S .
Maiddái ovdal lei sámi oahppoplána , M87S .
Denne planen ble brukt av ei lita gruppe 4. Nå ble det laget en ny læreplan som bygde på M87S .
Uhca jovkkoš čuovui plána [ 5 ] . Dál ráhkaduvvui ođđa oahppoplána M87S vuođul .
Planens uttalte mål i den første versjonen var å oppdra nye generasjoner samer .
Plána celkojuvvon mihttomearri , juobe vuosttaš veršuvnnas , lei bajásgeassit ođđa sámebuolvvaid .
Det var ikke fra begynnelsen av bestemt hvor planen skulle brukes .
Ii lean álggu rájes mearriduvvon juste gos plána galggai geavahuvvot .
[ 5 ] Timingen kunne ikke vært mer uheldig .
[ 6 ] Ii dáidde sáhttán vearrát áigái buktit dakkár ođđasa .
I Finnmarken 17. juni forteller trebarnsmor Grete Erlandsen hvordan foreldrene ved Seida skole følte departementets avgjørelse : « – Vi følte oss fullstendig latterliggjort .
Finnmarken-áviissas muitala golbma máná eadni Grete Erlandsen geassemánu 17. b. mo Sieiddá skuvla váhnemat vásihedje departemeantta mearrádusa : « – Mii dovddaimet ollásit boalggahallon .
Her hadde vi hatt flere møter og grundige diskusjoner , samt avstemning blant både elever og foreldre . ... Departementet burde sagt fra om sitt syn med en gang . »
Leimmet čoahkkinastan , digaštallan vuđolaččat , ja sihke oahppit ja váhnemat ledje jienastan ... Departemeanta galggašii álggu rájes juo almmuhit oaiviliiddis . »
Dette er nok mye av grunnen til den voldsomme motstanden som kom i Tana .
Dát lea jáhkkimis deháleamos sivva manne Deanus bohciidii nu garra vuostehágu .
Folk følte seg ført bak lyset , og de opplevde at de ble utsatt for et maktovergrep .
Olbmot dovde iežaset fillehallan , ja dovde ahte šadde fápmojuolggi vuollái .
« Nei til Sameland » hang seg på , og dermed ble dette til en antisamisk motstand .
« Ii fal Sápmi » searvvai , ja nu dát šattai anti-sámi vuostálastin .
Men det var ikke « Nei til Sameland » som jobba mest med skolesaken .
Muhto ii lean gal « Ii fal Sápmi » mii barggai eanemus skuvlaáššiin .
Det var det « Foreldreaksjonen for nasjonal læreplan » som gjorde .
Dan gal dagai « Foreldreaksjonen for nasjonal læreplan » ( Váhnenakšuvdna našunála oahppoplána ovddas ) .
Denne gruppa besto både av foreldre som var medlemmer i « Nei til Sameland » , og av foreldre som ikke var det .
Dán joavkkus ledje sihke váhnemat mat maiddái ledje fárus « Ii fal Sápmi , » - joavkkus ja váhnemat geat eai lean fárus eará joavkkuin .
De hadde én sak på dagsordenen , og det var å få nasjonal læreplan innført ved de tre tanaskolene som ønska det .
Sii barge dušše ovtta áššiin : Fidnet našunála oahppoplána daidda golbma skuvllaide mat ledje dan sávvan .
Da fikk jeg som kommunestyrerepresentant et klart inntrykk av at vårt lokale demokrati fikk ta beslutningen om hvilke elever som skulle følge hvilke læreplaner . ...
Dalle áddejin mun , gieldastivraáirrasin , ahte min báikkálaš demokratiija dat beasai mearridit gii ohppiid galge makkár oahppoplánaid čuovvut . ...
Når departementet nå har snudd om i sin mening om hvem som skal kunne vedta læreplan , ... Det er uakseptabelt at kommunen skal finne seg i en slik behandling .
Go departemeanta dál lea molson oaivila das ahte gii galgá beassat oahppoplána válljet , ... Ii leat dohkálaš ahte gielda galgá mieđihit meannuduvvot ná funet .
Tana Venstre mener det er helt rett at samiske barn skal få følge en samisk læreplan .
Deanu Gurutbellodat oaivvilda ahte lea áibbas riekta ahte sámi mánát besset sámi oahppoplána čuovvut .
Slik kan de styrke sin samiske identitet .
Dán láhkái nannejit sámi identitehtaset .
At de skoleelever som ikke er samer skal få kjennskap til samisk kulturhistorie og også velge å lære seg språket , er selvsagt i vår kommune .
Lea maid diehttelas min gielddas ahte oahppit geat eai leat sápmelaččat , galget beassat dovddiidit sámi kulturhistorjjá , ja maiddái galget sáhttit válljet sámegiela oahppat .
Men språkopplæring må skje frivillig , og dette er faktisk tatt hensyn til i den samiske læreplanen .
Muhto giellaoahpahus ferte leat eaktodáhtolaš , ja dán váldá duođaid sámi oahppoplána vuhtii .
Men det kan ikke være meningen at ikke-samiske barn skal få en « samisk identitet » , slik det faktisk står i Samisk Læreplan ?
Muhto dat ii sáhte leat jurddašuvvon nu , ahte mánát geat eai leat sápmelaččat galget oažžut « sámi identitehta » , nu mo Sámi oahppoplána duođaid čilge ?
Det vil være å gjøre de gamle fornorskningssyndene om igjen . »
Dát han livččii boares dáruiduhttinsuttuid geardduheapmin . »
Departementet hadde altså hatt en uryddig prosess overfor kommunene , og plantekstens målformulering viste et indre-Finnmark-perspektiv på samisk skole .
Departemeanta proseassa gielddaid ektui lei nappo leamaš eahpečorgat , ja plána mihttomearričilgehus ovdanbuvttii Sis-Finnmárkku-perspektiivva sámi skuvlla ektui .
Læreplanen forelå heller ikke i sin helhet da det ble bestemt at alle skolene skulle følge den .
Ii han oahppoplána lei ge ollásit čállon go mearriduvvui ahte buot skuvllat galge dan čuovvut .
Lærerne gikk til sommerferie uten å ha sett det fullstendige styringsdokumentet for neste undervisningsår .
Oahpaheaddjit vulge geasselupmui ovdal go ledje beassan oaidnit boahtte skuvlajagi ollislaš stivrendokumeantta .
Først 16. juli kom regjeringsvedtaket på at L97S skulle gjelde innafor hele det samiske forvaltningsområdet .
Easkka suoidnemánu 16. b. mearridii ráđđehus ahte O97S galggai geavahuvvot miehtá sámi hálddašanguovllu .
Den trykte utgaven av den nye læreplanen forelå ikke før medio august 1997 .
Ođđa oahppoplána ii lean deaddiluvvon ovdal borgemánu gaskamuttus 1997 .
Usikkerheten rundt den nye læreplanen var derfor naturligvis stor .
Dieđusge šattai danin hui stuorra eahpesihkarvuohta ođđa oahppoplána sisdoalus .
Samtidig verserte det mange forestillinger om hva samisk læreplan ville innebære .
Ledje maid máŋggalágán jurdagat das , maid sámi oahppoplána mielddisbuvttášii .
Torstein Erlandsen , firebarnsfar ved Seida skole og medlem i « Nei til Sameland » , uttalte : » Jeg mener at mine barn har mer bruk for nasjonal læreplan .
Torstein Erlandsen , guhte lei njeallje máná áhčči Sieiddá skuvllas ja « Ii fal Sápmi » - searvvi miellahttu , dajai : » Mun oaivvildan ahte mu mánát dárbbašit našunála oahppoplána .
Hvis de skal utdanne seg innen data har de mer bruk for vanlig engelsk enn et engelskfag der de skal lære å snakke engelsk om gammer og lavvoer » .
Jus galget oahpu gazzat dihtorfágas de dárbbašit dábálaš eaŋgalsgiela olu eanet go eaŋgalsgielfága mas galget oahppat eaŋgalsgiela hállat gođiid ja lávuid birra . »
Ved skolestart i august 1997 var det demonstrasjoner foran rådhuset i Tana .
Go skuvllat álge fas 1997 borgemánu ledje miellačájáhusat Deanu ráđđevistti olggobealde .
Samtidig ble barn fra tre barneskoler i Tana holdt hjemme på grunn av misnøye med den nye planen .
Seammás ledje mánát golbma mánáidskuvllas geat eai beassan skuvlii mannat daningo sin váhnemat vuostálaste ođđa plána .
På den tida var det fem grunnskoler i Tana : Seida , Austertana , Boftsa , Sirma og Buolbmát sámeskuvla .
Dalle ledje Deanus vihtta vuođđoskuvlla : Sieiddá , Juovlavuona , Bovccá ja Sirpmá skuvllat ja Buolbmát sámeskuvla .
Det var barn fra de tre førstnevnte skolene , de som lå i tidligere Tana kommune , som ble tatt ut av undervisninga .
Ledje golbma ovddimus namuhuvvon skuvllaid mánát geat eai beassan skuvlii mannat . Buot dát golbma skuvlla leat ovddeš Deanu gielddas .
– Vi er ikke samer og aksepterer ikke at våre barn skal bli påtvunget en samisk identitet , sa Jan Olsen fra « Nei til Sameland » til cirka 50 frammøtte foreldre og barn .
– Mii eat leat sápmelaččat eat ge dohkke ahte min mánát galget bággehallat sápmelažžan , dajai « Ii fal Sápmi » Jan Olsen birrasii 50 váhnemiidda ja mánáide geat ledje boahtán miellačájáhussii .
Foreldre i den delen av Tana kommune som tidligere var Polmak kommune , reagerte med å tenke høyt : – Om ikke myndighetene sørger for at deres lov om samisk språk og kultur blir fulgt , bør vi diskutere en kommunedeling , sa Viktor Trosten , leder i Tana sameforening – NSR [ 9 ] .
[ 9 ] Váhnemat geat gulle Deanu gieldda bajit oassái , ovddeš Buolbmát gildii , jurddašedje dalle jitnosit : – Jus eiseválddit eai fuola ahte sin láhka sámegiela ja kultuvrra birra čuvvojuvvo , de berret digaštallat gieldajuohkima , dajai Deanu sámiid searvi – NSR ’ jođiheaddji Viktor Trosten [ 10 ] .
I følge Aftenposten var det opptil 70 elever som ikke møtte til undervisning .
Aftenposten čálii ahte gitta 70 oahppi báhce ruoktot skuvllas .
Det var sprikende virkelighetsoppfatning blant debattantene .
Digaštalliid gaskkas ledje iešguđetlágán veršuvnnat duohtavuođas .
Aksjonisten Eldbjørg Jørgensen sa : « Vår familie har ingen samisk bakgrunn .
Akšunista Eldbjørg Jørgensen dajai : « Min bearrašis ii leat makkárge sámi duogáš .
Det er helt galt å tvinge norske barn til å få samisk identitet . »
Lea áibbas boastut bágget dáža mánáid ala sámi identitehta . »
Samtidig slo Viktor Trosten fast : « I alle år har samiske elever fulgt den norske skole .
Seammás dajai Viktor Trosten nannosit : « Buot jagiid leat sámeoahppit čuovvulan dáža skuvlla .
Det kan virke ufarliggjørende at norske elever nå lærer litt om samisk språk , kultur og historie . »
Sáhtášii leat oadjebasdahkkin ahte dáža oahppit dál ohppet veaháš sámegielas , kultuvrras ja historjjás . »
Man var altså ikke enige om hva den nye læreplanen var , eller kunne komme til å bli .
Ii lean nappo ovttaoaivilvuohta das maid ođđa oahppoplána lei , dahje sáhtášii šaddat .
Til tross for alle disse valgene , som også innebar at man kunne velge bort samisk helt og holdent , slo altså læreplanens prinsippdel fast at målet med planen var å « ... sikre en positiv identitetsutvikling og funksjonell tospråklighet . »
Vaikko lei dakkár válljenmunni , mat maiddái mielddisbukte ahte lei vejolaš válljet eret sámegiela ollásit , de čállojuvvui oahppoplána prinsihppaoasis ahte plána mihttomearri lei « ... sihkkarastit positiiva identitehtaovdáneami ja geavatlaš guovttegielatvuođa . »
Dette illustrerer at planen ikke var godt nok gjennomarbeida .
Dát čájeha ahte plánabargu ii lean nu dárkil go sáhtášii .
Punktet om tospråklighet ble tatt ut i den endelige versjonen av læreplanen .
Guovttegielatvuohta-čuokkis ii leat fárus oahppoplána maŋimuš veršuvnnas .
Mens foreldre holdt barna sine hjemme fra skolen , tok tanker om å starte privatskole form , og i tillegg kom en aksjon mot aksjonen på banen .
Dalle go váhnemat dolle mánáideaset eret skuvllas , de bohciidedje jurdagat álggahit priváhtaskuvlla . Dasa lassin iđii maiddái ákšuvdna ákšuvnna vuosttá .
I september var det to underskriftslister i sirkulasjon i nedre Tana .
Čakčamánus ledje guokte vuolláičállinlisttu jođus Vuolle-Deanus .
Den ene lista sto « Foreldreaksjonen for nasjonal læreplan » for .
Nubbi listu lei « Váhnenakšuvdna našunála oahppoplána ovddas » ráhkadan .
Den andre lista , som kom som en reaksjon på denne , var et brev som het « Ja til samisk læreplan » .
Nubbi listu lei dása reakšuvdna , lei reive man bajilčála lei « Juo sámi oahppoplánii » .
De foreldrene ved Boftsa , Austertana og Seida skoler som ønsket samisk læreplan sto bak brevet .
Bovccá , Juovlavuona ja Sieiddá skuvlla váhnemat geat háliidedje sámi oahppoplána , ledje čállán reivve .
De ba om å ikke bli glømt når departementet hadde samtaler med Foreldreaksjonen .
Sii bivde departemeanttas : allet vajáldahte min go čoahkkinastibehtet Váhnenakšuvnnain .
Jon Lilletun , som da var leder i kirke- og undervisningskomiteen , viste forståelse for « Foreldreaksjonen for nasjonal læreplan » sine krav .
Jon Lilletun , gii dalle lei girku- ja oahpahuslávdegotti jođiheaddji , orui áddemin « Váhnenakšuvdna našunála oahppoplána ovddas « gáibádusaid .
3. september uttalte han til avisa Dagen : « Løsningen er å utsette reformen et år og satse på et venteår når man oppdaget den sterke motstanden .
Čakčamánu 3. b. dajai son Dagen-áviisii : « Čoavddus lea maŋidit reforpma jagiin ja vuoruhit vuordinjagi go garra vuosteháhku lea boahtán oidnosii .
Dette venteåret kunne de to skolekretsene med flertall for samisk hatt samisk læreplan , og de tre skolekretsene med flertall for nasjonal læreplan hatt nasjonal læreplan .
Vuordinjagis sáhtášedje dat guokte skuvlabiire main lea eanetlohku sámi oahppoplánii čuovvut sámi oahppoplána , ja dat golbma skuvlabiire main lea eanetlohku našunála oahppoplánii sáhtášedje čuovvut našunála oahppoplána .
Etter mitt syn burde det fortsatt være muligheter for et slikt forlik . »
Mu oainnu mielde galggašii ain leat vejolaš olahit dakkár soahpama . »
Samtidig som læreplanverket skal ivareta samisk språk , kultur og identitet for samiske elever , skal opplæringen også ivareta og styrke identiteten hos elever med norsk og kvensk bakgrunn . »
Seammás go oahppoplánat galget váldit vára sámi ohppiid sámegiela , kultuvrra ja identitehta , de galgá oahpahus maiddái váldit vára ja nannet daid ohppiid identitehta geain lea kveana dahje dáža duogáš . »
For noen toppet striden seg i begynnelsen av september .
Muhtumiidda šattai olles soahti čakčamánu álggus .
De rykka inn en rubrikkannonse i Finnmarken 10.09.97 : « KUNNGJØRING .
Sii bidje smávva almmuhusa Finnmarken-áviisii 10.09.97 : « ALMMUHUS .