pere/sami_parallel huggingface dataset:
Over 60 % av dem som ikke fullfører innen fem år , har ingen fagutdanning når de er 30 år .
Badjel 60 % dain geat eai čađat oahpu viđa jagi siskkobealde , ii leat makkárge fágaoahppu go leat 30 jagi .
Nesten 50 % av dem som fullfører videregående skole innen fem år , tar utdanning på universitets- og høgskolenivå , mens bare 10 % av dem som ikke fullfører videregående skole innen fem år , gjør det samme .
Measta 50 % dain geat čađahit joatkkaskuvlla viđa jagis , váldet oahpu universitehta- ja allaskuvladásis , muhto dušše 10 % dain geat eai čađat joatkkaskuvlla viđa jagis , dahket dan seamma .
For dem som har fullført videregående skole innen fem år , har ca. 12 % både av menn og kvinner tatt universitets- / høgskoleutdanning på fem år eller mer .
Dain geat leat čađahan joatkkaskuvlla 5 jagis lea su. 12 % sihke dievdduin ja nissoniin váldán 5 jagi dahje eanet universitehta 130 / allaskuvla
Men når det gjelder kortere universitets- , / høgkoleutdanning er det ca. 16 % flere kvinner enn menn som har tatt en slik utdanning .
oahpu . Muhto oanehit universitehta / allaskuvlaoahpu dáfus de leat su. 16 % eanet nissonat go dievddut váldán dakkár oahpu .
For dem som ikke fullførte videregående utdanning innen fem år , har ca. 8 % poeng flere kvinner enn menn tatt kortere universitets / høgskoleutdanning .
Dain geat eai čađahan joatkkaskuvlaoahpu 5 jagis lea su. 8 % eanet nissonat go dievddut váldán oanehit universitehta / allaskuvlaoahpu .
Referanser Sámi logut muitalit 1/Samiske tall forteller 1 ( 2008 ) Sámi allaskuvla , Sámi University College Sámi logut muitalit 1/Samiske tall forteller 2 ( 2009 ) Sámi allaskuvla , Sámi University College Sámi logut muitalit 1/Samiske tall forteller 3 ( 2010 ) Sámi allaskuvla , Sámi University College Statistisk sentralbyrå .
Referánssat Sámi logut muitalit 1/Samiske tall forteller 1 ( 2008 ) Sámi allaskuvla , Sámi University College Sámi logut muitalit 1/Samiske tall forteller 2 ( 2009 ) Sámi allaskuvla , Sámi University College Sámi logut muitalit 1/Samiske tall forteller 3 ( 2010 ) Sámi allaskuvla , Sámi University College Statistihkalaš guovddášdoaimmahat / Statistisk sentralbyrå .
Statistisk sentralbyrå .
Statistihkalaš guovddášdoaimmahat / Statistisk sentralbyrå .
Statistisk sentralbyrå : http://www.ssb.no /
Statistihkalaš guovddášdoaimmahat / Statistisk sentralbyrå : http://www.ssb.no /
6 Sametingets bevilgninger til kulturformål i perioden 2006–2010 Yngve Johansen , prosjektleder , Sámi allaskuvla / Samisk høgskole
6 Sámedikki juolludeamit kulturulbmiliidda áigodagas 2006-2010 Yngve Johansen , prošeaktajođiheaddji , Sámi allaskuvla
Fra 2006 til 2010 har Sametingets budsjett til kulturformål økt fra 10.2 millioner til 16.1 millioner .
2006 rájes 2010 rádjai lea Sámedikki bušeahtta kulturulbmiliidda lassánan 10.2 miljovnna rájes 16.1 miljovnna rádjai .
I denne perioden har søknadssummen tredoblet seg , og bevilgningene har økt en halv gang .
Dan áigodagas lea ohcamušaid lohku golmmageardánit lassánan ja juolludeamit leat lassánan lahkkegearddi .
Antall søknader i perioden har variert mellom 220 og 290 .
Ohcamušaid lohku lea áigodagas rievddadan gaskal 220 – 290 .
Totalt har bevilgningen til ” andre tiltak ” vært størst , dette er en samlepost for samiske kulturhus , festivaler , samiske kirkesaker , samisk idrett og andre mindre prosjekter .
Oktiibuot leat leamaš eanemus juolludeamit ” eará doaimmaide ” , dat lea poasta mii čohkke sámi kulturviesuid , festiválaid , sámi girkoáššiid , sámi valáštallama ja eará unnit prošeavttaid .
25 % av bevilgningene i perioden har gått til litteratur .
Dan áigodagas juolluduvvui 25 % girjjálašvuhtii .
Finnmark har i perioden fått to tredeler av de bevilgede midlene til kulturformål .
Finnmárku lea áigodagas ožžon 2/3 oasi kulturulbmiliid juolludemiin .
Perioden sett under ett synes fylkesvise søknadssummer og innvilgede tilskudd å samsvare .
Go geahččá áigodaga ollislaččat , de orru fylkkaid mielde dássetvuohta ohcamušsupmis ja juolluduvvon doarjagiin .
Dette vil gjenspeile deler av det samiske kulturlivet i Norge , med hensyn til bevilgninger , aktivitet og geografisk fordeling .
Dat speadjalastá muhtun osiid sámi kultureallimis Norggas , mat gusket juolludemiide , aktivitehtii ja geográfalaš juohkimii .
Tallene som benyttes i denne artikkelen , er hentet fra Norut Altas evaluering av Sametingets tilskudd til kulturutvikling for perioden 2006–2008 , Sametingets årsmelding for 2009 og 2010 og Sametingets kulturavdeling .
Logut maid geavahit dán artihkkalis leat vižžon Norut Alta-Áltá Sámedikki kulturdoarjjaortnega árvvoštallamis áigodaga 2006-2008 , Sámedikki jahkedieđáhusas 2009 ja 2010 ja Sámedikki kulturossodagas .
6.2 Søknader til Sametinget Sametinget har helt fra oppstarten i 1989 støttet samisk kulturelt arbeid økonomisk .
6.2 Ohcamušat Sámediggái Sámediggi lea juo dan rájes go ásahuvvui 1989:s dorjon sámi kultuvrralaš bargguid ruđalaččat .
I perioden 2006 til 2011 er den gjennomsnittlige bevilgningen til kulturformål pr. år på litt over 13 millioner .
Áigodagas 2006-2011 lea leamaš gaskamearálaš juolludeapmi kulturulbmiliidda juohke jagi badjelaš 13 miljovnna .
I samme tidsperiode er den gjennomsnittlig søknadssum på nesten 35 millioner .
Seamma áigodagas lea gaskamearálaš supmi ohcamušain measta 35 miljovnna .
Som det framgår av tabell 6.1 , varierer den årlige søknadssummen ganske mye , men innenfor tidsrommet 2006 til 2010 har Sametinget innvilget omtrent 37 % av den totale søknadssummen .
Nugo boahtá ovdan tabeallas 6.1 , de rievddada ohcamušaid jahkásaš supmi oalle ollu , muhto áigodaga 2006-2010 siskkobealde , lea Sámediggi juolludan sullii 37 % ollislaš ohcamušsupmis .
I denne perioden omfatter det tildelinger til litteratur , musikk , billedkunst , barns oppvekstvilkår , tegneserier og andre tiltak , herunder samiske kulturhus , samiske musikkfestivaler og samisk idrett m.m. .
Dan áigodagas lea dat sisttisdoallan juolludemiid girjjálašvuhtii , musihkkii , govvadáidagii , mánáid bajásšaddaneavttuide , govvaráidduide ja eará doaimmaide , dan vuolis ea.ea. sámi kulturviesut , sámi musihkkafestiválat ja sámi valáštallan .
Figur 6.1
Govus 6.1
Søknadenes totale rammer og bevilgninger 2006–2010
Ohcamušaid ollislaš rámmat ja juolludeamit 2006-2010
Bevilgningene fra Sametinget til kulturformål var i 2006 litt over 10,2 millioner , og i 2010 var den steget til vel 16 millioner .
Sámedikki juolludeamit kulturulbmiliidda ledje 2006:s veaháš badjelaš 10.2 miljovnna ja 2010:s ledje lassánan badjelaš 16 miljovdnii .
Søknadssummen i 2006 var på nesten 15,3 millioner og i 2010 på over 50 millioner kroner .
Ohcamušaid supmi lei 2006:s measta 15.3 miljovnna ja 2010:s badjel 50 miljovnna ruvnno .
I 2006 bevilget Sametinget 67 % av den totale søknadssummen , og i 2010 ble det bevilget omtrent 32 % av søknadssummen .
2006:s juolludii Sámediggi 67 % ollislaš ohcamušsupmis ja 2010:s juolluduvvui sullii 32 % ohcamušsupmis .
Fra 2006 til 2010 har søknadssummen tredoblet seg , og bevilgningen har økt en halv gang .
2006 rájes 2010 rádjái lea ohcamušaid supmi lassánan golmma gerddiin ja juolludeamit leat lassánan láhkke gerddiin .
6.3 Antall søknader til Sametinget til kulturformål 2006–2010 Figur 6.2
6.3 Ohcamušaid lohku Sámedikki kulturulbmiliidda 2006 – 2010 Govus 6.2
Antall søknader til kulturformål totalt , søknader som er innvilget , og søknader som er avslått i perioden 2006–2010
Kulturulbmiliid ohcamušaid lohku , ollislaččat , juolluduvvon ja hilgojuvvon áigodagas 2006-2010
Det årlige antall søknader til kulturformål har fra 2006 til 2010 ligget mellom 220 og 290 , og de innvilgede søknadene mellom 105 og 150 .
Jahkásaš lohku ohcamušain kulturulbmiliidda lea leamaš 2006 rájes 2010 rádjai gaskal 220 ja 290 , ja juolluduvvon ohcamušain gaskal 105 ja 150 .
For disse årene er det gjennomsnittlig 262 søknader og vel 128 som blir innvilget . Fra 2006 til 2010 ble nesten 49 % av søknadene innvilget .
Dieid jagiid lea ohcamušaid gaskamearálaš lohku 262 ja lohku juolludemiin bures 128. 2006 rájes 2010 rádjai , juolludedje measta 49 % buot ohcamušain .
I perioden 2006 til 2010 er det bare i 2006 det har vært flere innvilgede enn avslåtte søknader .
Áigodagas 2006-2010 leat dušše jagi 2006:s leamaš eanet juolluduvvon go hilgojuvvon ohcamušat .
Når vi sammenligner figur 6.1 og 6.2 , virker det som om søknadsantallet er forholdsvis stabilt , men at søknadssummen har økt en del og spesielt i 2010 .
Go buohtastahttá govvosiid 6.1 ja 6.2 , de orru ohcamušaid lohku oalle dásset , muhto ohcamušlohku lea lassánan muhtun ráje ja erenoamážit 2010:s .
I 127
Dain loguin 135
disse tallene ligger det også at en del enkeltsøknader med store søknadsbeløp ikke har fått tildelinger de siste årene .
leat maiddái muhtun eaŋkilohcamušat main lea stuora ohcamušsupmi , mat eai leat ožžon juolludemiid maŋemus jagiid .
6.4 Bevilgninger til de ulike prosjektområdene i perioden 2006–2010 Sametinget definerer de ” ulike tiltaksområder ” , og mange av tildelingene kan berøre flere tiltaksområder .
6.4 Juolludeamit iešguđetge prošeaktasurggiide áigodagas 2006-2010 Sámediggi definere ” iešguđetge doaibmasurggiid ” ja máŋga juolludeami sáhttet guoskat máŋga doaibmasuorgái .
Noe av variasjonen til støtten kan derfor ha sammenheng med hvilket område søknaden primært faller inn under .
Nu ahte muhtun ráje doarjagiid rievddadeamis sáhttá leat oktavuohta dasa makkár suorgái ohcamuš rievtti mielde gullá .
Men også de strategier Sametinget har satt opp for å oppnå de ulike delmålene , er med på å styre tildelingene .
Muhto maiddái strategiijat maid Sámediggi lea bidjat joksat iešguđetge oasseulbmiliid leat mielde stivreme juolludemiid .
Figur 6.3
Govus 6.3
Summer bevilget til prosjekter i de ulike tiltaksområdene i perioden 2006–2010
Supmit juolluduvvon prošeavttaide iešguđetge doaibmasurggiin áigodagas 2006-2010
Bevilgningen til de ulike tiltaksområdene viser at litteratur var det området som fikk den største tildelingen i 2006 og 2007 .
Juolludeamit iešguđetge doaibmasurggiide čájehit ahte girjjálašvuohta lea suorgi mii lea ožžon eanemus juolludeami 2006:s ja 2007:s .
Men tabellen viser at i perioden 2008 til 2010 har samlepotten ” Andre tiltak ” fått den største bevilgningen .
Muhto áigodagas 2008 rájes 2010 rádjái oaidnit ahte čohkkehus ” Eará doaimmat ” lea ožžon eanemus juolludemiid .
I samlebegrepet ” Andre tiltak ” er samiske kulturhus , festivaler , samiske kirkesaker , samisk idrett og mindre prosjekter .
Čohkken doahpagis ” Eará doaimmat ” leat sámi kulturviesut , festiválat , sámi girkoáššit , sámi valáštallan ja unnit prošeavttat .
Siden ” andre tiltak ” inneholder så mange 128
Go ” eará 136
tilskudd til ulike kulturformål , hadde det i framtiden vært ønskelig å kunne splitte opp denne posten .
doaimmat ” sisttisdoallá nu ollu doarjagiid iešguđetgelágan kulturulbmiliidda , de livčče boahtteáiggis sávahahtti juohkit dan poasta .
Figur 6.4
Govus 6.4
Bevilget i prosent til prosjekter i de ulike tiltaksområdene i perioden 2006 til 2010
Juolludeamit proseanttaid mielde prošeavttaide iešguđetge doaibmasurggiin áigodagas 2006-2010
Av figur 6.4 framgår det at prosentvis er det ” andre tiltak ” som tildeles mest midler i perioden 2006–2010 .
Govvosis 6.4 boahtá ovdan ahte proseanttaid mielde lea ” eará doaimmaide ” juolluduvvon eanemus ruhta áigodagas 2006-2010 .
Variasjonene har en sammenheng med Sametingets strategier for tildeling til kulturformål og de politiske føringer som gjøres i Sametinget .
Rievddademiide lea oktavuohta Sámedikki kulturulbmiliid juolludemiid strategiijain ja dain politihkalaš jođihemiin mat dahkkojit Sámedikkis .
Men for å kunne oppfylle strategiene er Sametinget også avhengig av søknader som dekker disse områdene .
Muhto jus galgá joksat strategiijaid , de lea Sámediggi maiddái gitta ohcamušain dain surggiin .
6.5 Søkere til kulturformål Figur 6.5
6.5 Kulturulbmiliid ohccit Govus 6.5
Søkernes kjønn / institusjonstilknytning i perioden 2006 til 2008
Ohcciid sohkabealli / institušuvdnačatnašupmi áigodagas 2006-2008
Figur 6.5 viser at ulike institusjoner i hovedsak er søkere til kulturformål , de utgjør 86 % av total søkermasse fra 2006 til 2008 .
Govus 6.5 čájeha ahte eanaš ohccit kulturulbmiliidda leat iešguđetlágan institušuvnnat , dat leat 86 % ollislaš ohcciidmearis 2006 rájes 2008 rádjai .
Institusjoner er kommuner , samiske sentre , idrettsorganisasjoner og lignende .
Institušuvnnat leat suohkanat , sámi guovddážat , valáštallan organisašuvnnat ja sullásaččat .
Det er omtrent like mange menn og kvinner som er søkere til Sametingets kulturformål .
Sámedikki kulturulbmiliidda ohcet sullii ovttamađe dievddut ja nissonat .
14 % av søknadene kommer fra personer som ikke er tilknyttet institusjoner .
14 % ohcamušain bohtet olbmuin geain ii leat čatnasupmi ásahussii .
Her kunne det vært interessant å se på hva som er årsaken til at antallet søknader fra enkeltmennesker er forholdsvis lavt .
Dan dáfus livčče miellagiddevaš iskat siva manne ohcamušaid lohku eaŋkilolbmuin lea oalle unnán .
Kan det ha sammenheng med søkeprosedyrene , mangel på gode prosjekt eller med Sametingets tildelinger ?
Sáhttá go leat juoga ohcanvugiin , váilot go buorit prošeavttat vai lea go oktavuohta Sámedikki juolludemiiguin ?
6.6 Sametingets tilskudd Figur 6.6
6.6 Sámedikki doarjagat Govus 6.6
Fylkesvis fordeling av søknadssum for kulturutvikling fra Sametinget i 2006–2010
Áigodagas 2006-2010 lea ohcamušaid supmi measta 2/3 oasi eanet go dat mii juolluduvvui Sámedikki kulturulbmiliin .
Søknadssummen fra Finnmark utgjør omtrent to tredeler av total søknadssum . For Troms utgjør den 16 % og Nordland 9 % .
Ohcamušsupmi Finnmárkkus dahká sullii 2/3 olles ohcamušsupmis ja Romsa dahká 16 % ja Nordlánda 9 % .
Ut fra dette virker det som det er samsvar mellom søkte midler og tildelte midler fylkesvis i perioden 2006 til 2010 .
Dan ektui orru ovttamearálašvuohta gaskal ohccojuvvon ruđaid ja juolluduvvon ruđaid fylkkaid mielde áigodagas 2006-2010 .
Figur 6.7
Govus 6.7
Fylkesvis fordeling av innvilgede tilskudd til kulturutvikling fra Sametinget i 2006–2010
Sámedikki kulturdoarjjaortnega juolludeamit fylkkaid mielde 2006 – 2010
To tredeler av bevilgningen fra Sametinget til kulturformål gikk til Finnmark i perioden 2006–2010 .
2/3 oassi Sámedikki juolludemiin kulturulbmiliidda manne Finnmárkui , áigodagas 2006-2010 .
Troms har i samme periode fått nesten 15 % og Nordland 6,6 % .
Romsa lea seamma áigodagas ožžon measta 15 % ja Nordlánda 6.6 % .
Sør-Trøndelag og Oslo har fått 3,7 % og Nord-Trøndelag 2,7 % .
Lulli-Trøndelaga ja Oslo leat ožžon 3.7 % ja Davvi-Trøndelaga 2.7 % .
Andre fylker som har fått tilskudd til kulturformål fra Sametinget i denne perioden , er Akershus , Buskerud , Hedmark , Møre og Romsdal , Oppland , Telemark , VestAgder og Vestfold .
Eará fylkkat mat leat ožžon juolludemiid Sámedikkis kulturulbmiliidda dan áigodagas leat Akershus , Buskerud , Hedmark , Møre ja Romsdal , Oppland , Telemark , VestAgder ja Vestfold .
Men disse fylkene har ikke fått årlige bevilgninger .
Muhto diet fylkkat eai leat ožžon jahkásaš juolludemiid .
Fra 2006 til 2010 utgjør bevilgningene til disse fylkene litt over 2 % .
2006 rájes 2010 rádjai dahket doarjagat daidda fylkkaide badjelaš 2 % .
Tildelingene til Finnmark har nesten fordoblet seg fra 2006 til 2009 , fra henholdsvis 5,7 millioner til 10,3 millioner .
Juolludeamit Finnmárkui leat measta duppalaston 2006 rájes 2009 rádjai , 5.7 miljovnna rájes 10.3 miljovnna rádjai .
Tildelingene til Troms har hatt en liten nedgang , dette spesielt i forhold til økningen i Sametingets budsjett fram mot 2010 .
Juolludeamit Romsii leat veaháš njiedjan , erenoamážit go geahččá dan ektui man mađe Sámedikki bušeahtta lea lassanan 2010 rádjai .
SørTrøndelag hadde i 2010 den nest største fylkesvise bevilgningen , denne var på nesten 1,9 millioner .
Lulli-Trøndelagii lei 2010:s fylkkaid mielde nubbin stuorimus juolludeapmi , measta 1.9 miljovnna .
Referanser : Norut Alta ( 2009 ) Evaluering av Sametingets tilskudd til kulturutvikling for perioden 2006–2008 Sámedikki 2006 jahkedieđáhus / Sametingets årsmelding 2006 Sámedikki 2007 jahkedieđáhus / Sametingets årsmelding 2007 Sámedikki 2008 jahkedieđáhus / Sametingets årsmelding 2008 Sámedikki 2009 jahkedieđáhus / Sametingets årsmelding 2009 Sámedikki 2010 jahkedieđáhus / Sametingets årsmelding 2010 Sametingets kulturavdeling
Referánssat : Norut Alta ( 2009 ) Sámedikki kulturdoarjjaortnega árvvoštallan áigodagas 2006-2008 Sámedikki 2006 jahkedieđáhus / Sametingets årsmelding 2006 Sámedikki 2007 jahkedieđáhus / Sametingets årsmelding 2007 Sámedikki 2008 jahkedieđáhus / Sametingets årsmelding 2008 Sámedikki 2009 jahkedieđáhus / Sametingets årsmelding 2009 Sámedikki 2010 jahkedieđáhus / Sametingets årsmelding 2010 Sámedikki kulturossodat
1/2009 Raporta / Rapport
1/2009 Raporta / Rapport
Samiske tall forteller 2 Kommentert samisk statistikk 2009
Sámi logut muitalit 2 Čielggaduvvon sámi statistihkka 2009
Sámi allaskuvla
Sámi allaskuvla
Sámi University College
Sámi University College
Raporta / Rapport 1/2009
Raporta / Rapport 1/2009
Føreord
Ovdasátni
Denne boka er den andre i rekkja av Samiske tall forteller .
Dát girji lea nubbin Sámi logut muitalit Ráiddus .
Den første kom i 2008 .
Vuosttaš girji almmuhuvvui 2008 .
Analysegruppa for samisk statistikk som i 2007 vart nedsett av Sametinget i Noreg og Arbeids- og inkluderingsdepartementet , har stått for arbeidet med årboka .
Sámi statistihka lađastallanjoavku man Sámediggi Norggas ja Bargo- ja searvadahttindepartemeanta nammadeigga2007 , lea bargan dáinna jahkegirjjiin .
Samiske tall forteller 2 går vidare på dei emna som den første boka tok opp .
Sámi logut muitalit 2 joatká daid fáttáiguin maid vuosttaš girjjis leat almmuhuvvon .
Ved hjelp av årlege kommentarar til dei same emna vil vi prøve å vise endringar i det samiske samfunnet .
Jahkásaš mearkkašumiiguin daid fáttáide , de geahččalat čájehit rievdadusaid mat sámi servodagas lea dáhpáhuvvan .
I tillegg tek vi opp nye emne . Nytt i år er eit kapittel om helse og eit om næringsliv .
Ođas dán jagáš girjjis lea ahte leat sierra kápihttalat dearvvašvuođa ja ealáhusdoaimmaid birra .
Helsekapitlet er eit oversyn over helseundersøkingar av den samiske folkesetnaden i Noreg .
Dearvvašvuođakápihtal lea čoahkkáigeassu dearvvašvuođaiskkademiin mat leat čađahuvvon sápmelaččaid gaskkas Norggas .
Dette er første gongen det er laga eit slikt oversyn .
Lea vuosttaš geardde go dákkár čoahkkáigeassu ráhkaduvvo .
Kapitlet forklarer bakgrunnen for undersøkingane , utvalet av undersøkte og kva statistiske funn som er gjorde .
Kápihtal čilge iskkademiid duogáža , gallis leat leamašan mielde iskkadeamis ja maid sii leat gávnnahan .
Kapitlet tek òg opp kva forsking som manglar på dette viktige området .
Kápihtal guoskkaha maiddái makkár dutkamuš váilu dán dehálaš suorggis .
Rune Fjellheim gjekk i fjor ut av analysegruppa da han vart direktør for sametingsadministrasjonen .
Rune Fjellheim luobai lađastallanjoavkku lahttun maŋŋil go nammaduvvui Sámedikki hálddahusa direktevran .
Siv Kvernmo gjekk òg ut av arbeidsmessige årsaker .
Siv Kvernmo maiddái luobai bargodilálašvuođaidis dihte .
I staden for dei to som gjekk ut , kom Magritt Brustad og Johan Ailo Kalstad inn .
Sudno sadjái nammaduvvuiga Magritt Brustad ja Johan Ailo Kalstad .
Guovdageaidnu , september 2009 Fagleg analysegruppe for samisk statistikk Else Grete Broderstad
Guovdageaidnu , 2009 čakčamánnu Sámi statistihka fágalaš lađastallanjoavku Else Grete Broderstad
Konsultasjonene mellom statlige myndigheter og Sametinget
Dát mearkkaša ahte fága lea massán 29% ohppiin maŋimus golmma jagis .
Behov for et kunnskapsgrunnlag
Dát dilli lea áiggi badjel rievdan .
Helse i samisk befolkning – en kunnskapsoppsummering av publiserte resultater fra befolkningsundersøkelser i Norge
Dárbbašuvvojit maiddái vuođđodieđut sihke ulbmiliid birra ja dan birra maid gohčodit árjadagaldagat ( omd. sierranas juolludeamit ) vuođđoealáhusaide .
2.1 Introduksjon 2.1.1 Helsestudier blant urfolk i nord .
Iešguđet fálaldagaid dahje modeallaid berre danin čilget .
Innledning Kilder Legemiddelbruk i den samiske befolkningen Søvnproblemer og bruk av sovemedisin
Diabetes Mellitus šládja II Čoahkkáigeassu 2.5.1 Álgu 2.5.2 Gáldut 2.5.3 Diabetes II šládja sápmelaččain
Tilfredshet med legetjenester i samisk befolkning Sammendrag 2.13.1 Innledning 2.13.2 Kildemateriale 2.13.3 Pasienttilfredshet i møte med helsetjenester Primærlegetjenesten Psykiatrien
Duhtavašvuohta doaktárbálvalusaiguin sápmelaččaid gaskkas Čoahkkáigeassu 2.13.1 Álgu 2.13.2 Gáldut 2.13.3 Buhcciid duhtavašvuohta go deaivvadit dearvvašvuođabálvalusaiguin Vuođđodearvvašvuođabálvalus Psykiatriija
Oppsummering , utfordringer og behov for mer forskning Primærnæringene reindrift , jordbruk og fiske 3.1
Čoahkkáigeassu , hástalusat ja dutkandárbu Vuođđoealáhusat boazodoallu , eanandoallu ja guolásteapmi
3.2 Noen generelle utviklingstrekk 3.2.1 Endringer i næringsstruktur og innad i næringer
3.1 Álgu 3.2 Soames dábálaš ovddidandovdomearkkat 3.2.1 Rievdadusat ealáhusstruktuvrras ja siskkáldasat ealáhusain
3.3 Reindrift 3.3.1 Færre siidaandeler 3.3.2 Færre årsverk 3.3.3 Flere personer i siidaandelene 3.3.4 Kjønn og alder 3.3.5 Varierende reintall 3.3.6 Antall rein pr. siidaandel
3.3 Boazodoallu 3.3.1 Hárvelohkosaš siidaoasit 3.3.2 Hárvelohkosaš jahkebarggu 3.3.3 Eanet olbmot siidaosiin 3.3.4 Sohkabealli- ja ahkejuohku 3.3.5 Molssašuddi boazolohku 3.3.6 Boazolohku juohke siidaoasis
3.4 Jordbruk 3.4.3 Færre og større bruk 3.4.3 Færre årsverk 3.4.4 Kjønn og alder
3.4 Eanandoallu 3.4.1 Hárvelohkosaš ja stuorit doalut 3.4.2 Hárvelohkosaš jahkebarggu 3.4.3 Ahki ja sohkabealli
3.5 Fiske 3.5.1 Færre fiskere 3.5.2 Økt gjennomsnittsalder blant fiskere 3.5.3 Færre båter og størst nedgang i antall mindre båter 3.5.4 Færre kvoter
3.5.1 Hárvelohkosaš guolásteaddjit 3.5.2 Lassáneaddji gaskamearálaš ahki guolásteddjiin 3.5.3 Hárvelohkosaš fatnasat ja smávit fatnasiid lohku eanemusat njiedjan 3.5.4 Hárvelohkosaš bovdoearit
3.6 Oppsummering
3.6 Čoahkkáigeassu
3.7 Videreutvikling av samisk næringsstatistikk 3.7.1 Statistikk for kombinasjonsnæringer ?
3.7 Viidáset ovdánahttimis sámi ealáhusstatistihka 3.7.1 Lotnolasealáhusaid statistihkka ?
3.7.2 Tall som grunnlag for sammenligninger 3.7.3 Utvidelse av samisk næringsstatistikk ?
3.7.2 Logut vuođđun buohtastahttimiidda 3.7.3 Viiddideames sámi ealáhusstatistihka ?
Samisk språk i barnehage og skule Samandrag 4.1
Čoahkkáigeassu 4.1
Statistikk og språkplanlegging
Statistihkka ja giellaplánen
4.1.3 Barnehagetilbodet fordelt på språka nord- , lule- og sørsamisk 4.1.3.1 Nordsamisk 4.1.3.2 Lulesamisk 4.1.3.3 Sørsamisk 4.1.4 Kommentarar til tala for barnehagen 4.2.1 Endringar i talet på elevar med samisk i fagkrinsen 4.2.2 Elevar i faget samisk som førstespråk 4.2.3 Elevar i faget samisk som andrespråk 4.2.4 Deling av andrespråkselevane i Andrespråk 2 og Andrespråk 3 4.2.5 Elevar i sørsamisk 4.2.6 Elevar i lulesamisk 4.2.7 Elevar i nordsamisk 4.2.8 Elevar med samisk i fagkrinsen i bykommunane 4.2.9 Kommentarar til tala frå grunnskulen 4.3
Rievdadusat logus galli mánás lea sámegielat mánáidgárdefálaldat Mánáidgárdefálaldagat juhkkojuvvon gielaide davvi- , julev- ja lullisámegillii 4.1.3.1 Davvisámegiella 4.1.3.2 Julevsámegiella 4.1.3.3 Lullisámegiella 4.1.4 Čielggadeapmi mánáidgárddi loguide 4.2.1 Rievdadusat logus galli oahppis lea sámegiella oassin fágain 4.2.2 Oahppit fágas sámegiella vuosttašgiellan 4.2.3 Oahppit fágas sámegiella nubbingiellan 4.2.4 Nubbingiellaohppiid juohkin Nubbingiella 2 ja Nubbingiella 3 mielde 4.2.5 Oahppit lullisámegielas 4.2.6 Oahppit julevsámegielas 4.2.7 Oahppit davvisámegielas 4.2.8 Oahppit geain lea sámegiella oassin fágain gávpotsuohkaniin 4.2.10 Čielggadeamit vuođđoskuvlla loguide 4.3
Samisk språk i vidaregåande skule
Sámegiella joatkkaskuvllas
4.4 Oppsummering av samisk språk i barnehage og skule 4.4.1 Samisk i barnehagen 4.4.2 Samisk i grunnskulen 4.4.3 Samisk i vidaregåande skule 5
4.4 Čoahkkáigeassu sámegielas mánáidgárddiin ja skuvllain 4.4.1 Sámegiella mánáidgárddis 4.4.2 Sámegiella vuođđoskuvllas 4.4.3 Sámegiella joatkkaskuvllain 5
Utdanning i SUF-området Sammendrag
Oahppu SOF-guovllus Čoahkkáigeassu
Utdanningsnivået i 1994 og 2008
Oahppodássi 1994:s ja 2008:s
Overgang fra grunnskole til folkehøgskole og videregående utdanning
Joatkin vuođđoskuvllas álbmotallaskuvlii ja joatkkaohppui
Gjennomstrømning i den videregående opplæringen
Ohppiidmolsašupmi joatkkaoahpahusas
Gjennomføring av videregående utdanning etter valg av studieretning
Joatkkaoahpu čađaheapmi oahpposuorggi válljema mielde
Direkte overgang fra videregående ( studiekompetansegivende ) skole til universitetsutdanning
Njuolggo joatkin joatkkaskuvllas ( lohkangelbbolašvuođaaddi ) universitehtaohppui
Figurer Figur 2.1 Figur 2.2 Figur 2.3 Figur 2.4 Figur 2.5 Figur 2.6
41 Figuvra 2.5 Nissoniid lohku geain ledje guoros ruovdderádjosat biebmominstara ektui .
Figur 2.7
Figuvra 2.7
Figur 2.8
Figuvra 2.8
Figur 2.9 .
Figuvra 2.9
( Samisk I = tre generasjoner samisk språk , Samisk II = minst én samisk markør som språk eller familiebakgrunn . )
Borgguhanvierut dievdduin geat ásset siseatnamis SAMINOR 2003/2004 dutkamuša čearddalašvuođadieđuid . ( Sámi I = golmma buolvva
( Samisk I = tre generasjoner samisk språk , Samisk II = minst én samisk markør som språk eller familiebakgrunn . )
( Sámi I = golmma buolvva sámegielagat , Sámi II = unnimusat okta mearka nugomat giella dahje bearášduogáš . )
( Samisk I = tre generasjoner samisk språk , Samisk II = minst én samisk markør som språk eller 50 familiebakgrunn . )
( Sámi I = golmma buolvva sámegielagat , Sámi II = unnimusat okta mearka nugomat giella dahje bearášduogáš . )
Røykevaner for kvinner bosatt ved kysten i forhold til etnisitet basert på data fra SAMINOR studien fra 2003/04 .
Figuvra 2.11 Alkoholageavaheapmi rittus ássi dievdduid gaskkas čearddalašvuođa ektui . ( SAMINOR dutkamuš 2003-04 ) .
50 Alkoholbruk hos menn bosatt ved kysten i forhold til etnisk tilhørighet .
Figuvra 2.12 Alkoholageavaheapmi siseatnamis ássi dievdduid gaskkas čearddalašvuođa ektui .
( SAMINOR studien 2003-04 ) .
( SAMINOR dutkamuš 2003-04 ) .
51 Alkoholbruk hos menn bosatt på innlandet i forhold til etnisk tilhørighet .
Figuvra 2.13 Alkoholageavaheapmi rittus ássi nissoniid gaskkas čearddalašvuođa ektui .
52 Alkoholbruk hos kvinner bosatt ved kysten i forhold til etnisk tilhørighet .
Figuvra 2.14 Alkoholageavaheapmi siseatnamis ássi nissoniid gaskkas čearddalašvuođa ektui .
53 Selvmordsforsøk hos samiske ungdommer basert på data Ung i Nord studien ( 1994/1995 ) 59 Andel som bruker sovemedisin i forhold til etnisitet .
Figuvra 2.15 Iešsoardingeahččaleamit sámi nuoraid gaskkas mas Nuorra Davvin dutkamuša bohtosat leat vuođđun ( 1994/1995 ) 55 Figuvra 2.16 Álbmoga oassi geat geavahit oađđindálkasiid čearddalašvuođa ektui .
Samisk = tre generasjoner samisk språk , Blandet = minst én samisk
Ii-sámi = buot earát geain ii lean sámi gullevašvuohta .
62 Søvnproblemer i forhold til etnisitet .
Figuvra 2.17 Oađđiváttut čearddalašvuođa ektui .
SAMINOR , 2003-2004. Samisk = tre generasjoner samisk språk , Blandet = minst én samisk identitetsmarkør som språk , selvopplevd samisk etnisitet , familiebakgrunn .
SAMINOR , 2003-2004 . Sámit = golmma buolvva sámegielagat , Seaguhus = unnimusat okta sámi dovdomearka nugomat giella , iešvásihuvvon sámi čearddalašvuohta , bearášduogáš .
Ikke-samisk = alle som ikke hadde samisk tilhørighet .
Ii-sámi = buot earát geain ii lean sámi gullevašvuohta .
62 Bruk av sovemedisin i forhold til søvnproblemer og etnisitet SAMINOR , 2003-2004 .
Figuvra 2.18 Oađđindálkasiid geavaheapmi ja oađđinváttut čearddalašvuođa ektui . SAMINOR , 2003-2004 .
Samisk = tre generasjoner samisk språk , Blandet = minst én samisk identitetsmarkør som språk , selvopplevd samisk etnisitet , familiebakgrunn .
Sámit = golmma buolvva sámegielagat , Seaguhus = unnimusat okta sámi dovdomearka nugomat giella , iešvásihuvvon sámi čearddalašvuohta , bearášduogáš .
Totalt , Øst-Finnmark , VestFinnmark og øvrige reinbeiteområder ( Troms , Sør-Trøndelag ) / Hedmark 85 Utviklingen i reintall 1980–2008 i Troms , Nordland , Nord-Trøndelag , Sør-Trøndelag / Hedmark 86 Antall rein pr. siidaandel i Øst-Finnmark , Vest-Finnmark samt Troms , Tr . lag / Hedmark samlet 87 Antall rein pr. siidaandel 1988–2008 i Troms , Nordland , NordTrøndelag og Sør-Trøndelag / Hedmark 88 Jordbruksbedrifter etter størrelsen på jordbruksareal i drift i SUF-området 1989–2005 90 Gårdsbruk ( jordbruksbedrifter ) etter størrelsen på jordbruksareal i drift i SUF-områder i Nord-Troms valgkrets , 1989 og 2005 92 Gårdsbruk ( jordbruksbedrifter ) etter størrelsen på jordbruksareal i drift i SUF-områder i Porsanger valgkrets , 1989 og 2005 93 Arbeidsinnsats ( 1000 timer ) i jord- og hagebruk , Nordland , Troms og Finnmark .
Oppalaččat , NuortaFinnmárku , Oarje-Finnmárku ja eará boazodoalloguovllut ( RomssasLulli-Trøndelaga / Hedemárkku rádjai ) 74 Figuvra 3.8 Boazologu ovdáneapmi 1980-2008 rádjai Romssa , Nordlándda , DavviTrøndelaga , Lulli-Trøndelaga / Hedemárkku boazodoalloguovlluin 75 Figuvra 3.9 Boazolohku juohke siidaoasis Nuorta-Finnmárkkus , Oarje-Finnmárkkus ja Romssas gitta Trøndelaga / Hedemárkui oktiibuot 76 Figuvra 3.10 Doaibmi eanandoallofitnodagat eanandoalloareálaid sturrodaga mielde Figuvra 3.11 Bohccuid lohku juohke siidaoasis gaskal 1988-2008 Romssas , Nordlánddas , Davvi-Trøndelagas ja Lulli-Trøndelagas - Hedemárkkus SUF-guovllus1989- 2005 79 Figuvra 3.12 Dállodoalut ( eanandoallofitnodagat ) eanandoalloeatnamiid sturrodaga mielde SUF-guovllus Davvi-Romssa válgabiires , 1989 ja 2005 80 Figuvra 3.13 Dállodoalut ( eanandoallofitnodagat ) eanansturrodagaid mielde mat leat geavahusas SUF-guovllus Porsáŋggu válgabiires , 1989 ja 2005 81 Figuvra 3.14 Bargoárja ( 1000 diimmu ) eanandoallo- ja gilvvagárdedoaluin , Nordlánddas , Romssas ja Finnmárkkus .
1998–1999 og 2006–2007 94 Antall fiskere i utvalgte SUF-kommuner i Finnmark 1990–2008 97 Hovedyrkesfiskere i utvalgte SUF-kommuner i Finnmark 1990–2008 98 Biyrkesfiskere i noen kommuner i Finnmark 1990–2008 98 Antall fiskere totalt i utvalgte SUF-kommuner i Troms og Nordland 1990– 2008 99 Antall fiskere med fiske som hovednæring i utvalgte kommuner i Troms og Nordland 1990–2008 100
Figuvra 3.15 Guolásteddjiid lohku válljejuvvon SUF-suohkaniin Finnmárkkus 1990-2008 85 Figuvra 3.16 Váldoealáhusguolásteaddjit válljejuvvon SUF-suohkaniin Finnmárkkus 1990-2008 86 Figuvra 3.17 Oalgealáhusguolásteaddjit soames suohkaniin Finnmárkkus gaskal 1990-2008 86 Figuvra 3.18 Guolásteddjiidlohku oktiibuot válljejuvvon SUF-suohkaniin Romssas ja Nordlánddas 1990-2008 áigodagas 87 Figuvra 3.19 Guolásteddjiid lohku geain guolásteapmi lei váldoealáhussan válljejuvvon suohkaniin Romssas ja Nordlánddas gaskal 1990-2008 .
Tabell 2.2 Tabell 2.3 Tabell 2.4 Tabell 2.5 Tabell 2.6 Tabell 2.7 Tabell 2.8 Tabell 2.9
90 Figuvra 3.22 Registrerejuvvon fatnasiid lohku soames SUF-suohkaniin Romssas ja Nordlánddas 1990-2008 90
Tabell 4.1 Tabell 4.2 Tabell 4.3 Tabell 4.4 Tabell 4.5 Tabell 4.6 Tabell 4.7 Tabell 4.8 Tabell 4.9 Tabell 4.10 Tabell 4.11 Tabell 4.12 Tabell 4.13 Tabell 4.14 Tabell 4.15
Tabeallat Tabealla 2.1 Lohku riegáduvvon ja jápmán vuosttaš eallinjagi ja njuoratmánáid jámolašvuođalogut iešguđet geográfalaš guovlluin Davvi-Norggas davábealde Sáltoduoddara gaskal 1991 ja 2006 .
( byene Tromsø , Harstad , Alta er ekskludert ) 25 Oppsummering av forskning gjort på forekomst av kreft hos samer i NordNorge i forhold til regional referansepopulasjon .
( gávpogat Romsa , Harstad , Áltá eai leat mielde ) 25 Tabealla 2.2 Borasdutkama čoahkkáigeassu borasgávdnoštumi birra Davvi-Norgga sampelaččain čujuhusjoavkku ektui .
Tallene er oppgitt i prosent .
Logut leat proseantan almmuhuvvon .
41 Mødrene og lærernes rapportering om adferds- eller emosjonelle problemer hos barna i alderen 11-12 år .
( 2003/2004 ) 40 Tabealla 2.7 Etniid ja oahpaheddjiid dieđiheapmi meanno- dahje dovdováttisvuođaid birra 11- ja 12 jahkásaš mánáin .
Tallene er oppgitt i prosent .
Logut leat proseantahámis .
( 2002-2003 ) 57 Bruk av legemidler i forhold til etnisitet i Finnmark ( n=11061 ) .
( 2002-2003 ) 52 Tabealla 2.8 Dálkkasgeavaheapmi čearddalašvuođa ektui Finnmárkkus ( n=11061 ) .
Tallene er oppgitt i prosent .
Logut leat proseanta hámis .
1987-1988. 61 Tilfredshet med legetjenestene basert på svar fra 15612 kvinner og menn bosatt i området hvor mer enn 5 % av befolkningen rapporterte samisk etnisitet i 1970-folketellingen .
1987-1988 57 Tabealla 2.9 Duhtavašvuohta doaktárbálvalusaiguin man vuođđun leat vástádusat 15612 nissoniin ja dievdduin geas ásse dain guovlluin gos eanet go 5% álbmogis dieđihedje sámi čearddalašvuođa 1970-olmmošlohkamis .
Tallene er oppgitt i prosent .
Logut leat almmuhuvvon proseantan .
2003-2004. 65 Talet på barnehagar med samisk språktilbod i åra 2002–2008 116 Talet på born som får samisktilbod i barnehagen 2002–2008 117 Talet på barnehagar med nordsamisk språktilbod i åra 2002–2008 118 Talet på born som får tilbod på nordsamisk i barnehagen i åra 2002–2008 118 Talet på born som får tilbod på lulesamisk i barnehagen i åra 2002–2008 119 Talet på barnehagar med sørsamisk språktilbod i åra 2002–2008 119 Talet på born som får tilbod på sørsamisk i barnehagen i åra 2002–2008 120 Tal på grunnskuleelevar med samisk i fagkrinsen i alt 121 Talet på grunnskuleelevar med samisk som førstespråk 122 Talet på grunnskuleelevar med samisk som andrespråk 122 Fordeling av andrespråkselevane i samisk på fagplanane Andrespråk 2 og Andrespråk 3 , skuleåret 2008/09 .
2003-2004. 60 Tabealla 4.1 Lohku galli mánáidgárddis lea sámegiella giellafálaldahkan jagiid 2002–2008 101 Tabealla 4.2 Lohku galli mánás lei sámegielfálaldat mánáidgárddis jagiid 2002-2008. 102 Tabealla 4.3 Lohku galli mánáidgárddis lea davvisámegielat giellafáladat jagiid 2002-2008. 102 Tabealla 4.4 Lohku galli mánás lea davvisámegielat fálaldat mánáidgárddis jagiid 2002-2008 103 Tabealla 4.5 Lohku galli mánás lea julevsámegielat fálaldat mánáidgárddis jagiid 2002-2008 103 Tabealla 4.6 Lohku galli mánáidgárddis lea lullisámegiella giellafálaldahkan jagiid 2002-2008 104 Tabealla 4.7 Lohku galli mánás lea lullisámegielat fáladat mánáidgárddis jagiid 2002-2008 104 Tabealla 4.8 Lohku galli vuođđoskuvlaoahppis oktiibuot lea sámegiella oassin fágain . 106 Tabealla 4.9 Lohku galli vuođđoskuvlaoahppis lea sámegiella vuosttašgiellan 106 Tabealla 4.10 Lohku galli vuođđoskuvlaoahppis lea sámegiella nubbingiellan 107 Tabealla 4.11 Nubbingiellaohppiid juohkáseapmi sámegielas fágaplánaid Nubbingiella 2 ja Nubbingiella 3 gaskkas , skuvlajahki 2008/09 .
Grunnskulen .
Vuođđoskuvla .
123 Talet på grunnskuleelevar med sørsamisk i fagkrinsen 1997/98–2008/09 124 Fordeling av andrespråkselevane i sørsamisk mellom fagplanane Andrespråk 2 og Andrespråk 3 , skuleåret 2008/09 .
Tabealla 4.12 Lohku galle vuođđoskuvlaoahppis lea lullisámegiella oassin fágain 1997/98–2008/09 108 Tabealla 4.13 Lullisámegiela nubbingiellaohppiid juohkáseapmi fágaplánaid Nubbingiella 2 ja Nubbingiella 3 gaskkas , skuvlajagi 2008/09 .
126 Talet på grunnskuleelevar med nordsamisk i fagkrinsen 1997 / 98–2008 / 09 127 Fordeling av andrespråkselevane i nordsamisk på fagplanane Andrespråk 2 og Andrespråk 3 , skuleåret 2008/09 .
110 Tabealla 4.16 Lohku galli vuođđoskuvlaoahppis lea davvisámegiella oassin fágain 1997 / 98–2008 / 09 110 Tabealla 4.17 Davvisámegiela nubbingiellaohppiid juohkáseapmi fágaplánaid Nubbigiella 2 ja Nubbigiella 3 gaskkas , skuvlajagi 2008/09 .
127 Talet på grunnskuleelevar med samisk i fagkrinsen i bykommunane 1997/98–2008/09 128 Tal på grunnskuleelevar med samisk som førstespråk i bykommunane 1997/98–2008/09 129 Talet på grunnskuleelevar med samisk som andrespråk i bykommunane 130 Språkval ved dei samiske vidaregåande skulane i Kautokeino og Karasjok 132 Høyeste fullførte utdanning for personer 16 år og over i SUF . , – området tilsvarende geografiske områder nord for Saltfjellet og hele landet .
111 Tabealla 4.18 Lohku galle vuođđoskuvlaoahppis gávpotsuohkaniin lea sámegiella oassin fágain 1997/98–2008/09. 112 Tabealla 4.19 Lohku galli vuođđoskuvlaoahppis lei sámegiella vuosttašgiellan gávpotsuohkaniin 1997/98–2008/09 112 Tabealla 4.20 Lohku galli vuođđoskuvlaoahppis lea sámegiella nubbingiellan gávpotsuohkaniin 113 Tabealla 4.21 Giellaválljen sámi joatkkaskuvllain Guovdageainnus ja Kárášjogas 115 Tabella 5.1 Alimus čađahuvvon oahppu olbmuin 16 jagis ja boarraseappuin SOFguovllus , vástideaddji geográfalaš guovlluin Sáltoduoddara davábealde ja olles riikkas .
137 Høyeste fullførte utdanning for personer 24–65 år i SUF-området , tilsvarende geografiske område nord for Saltfjellet og hele landet .
119 Tabella 5.2 Alimus čađahuvvon oahppu olbmuin agis 24–65 jagi SOF-guovllus , vástideaddji geográfalaš guovlluin Sáltoduoddara davábeale ja olles riikkas .
138 Direkte overgang fra grunnskole til folkehøgskole og videregående utdanning 1994 , 2000 og 2007 .
120 Tabealla 5.3 Njuolggo joatkin vuođđoskuvllas álbmotallaskuvlii ja joatkkaohppui 1994 , 2000 ja 2007 .
139 Elever som startet på grunnkurs for første gang i 1994 og 2002 , etter status for oppnådd nivå i videregående opplæring etter fem år .
121 Tabealla 5.4 Oahppit geat álge vuođđokursii vuohččan 1994:s ja 2002:s , dan mielde man muddui leat ollen joatkkaoahpahusain maŋŋil vihtta jagi .
Kjønn og geografiske områder .
Sohkabealit ja geográfalaš guovllut .
141 Elever som startet på grunnkurs for første gang i 1994 , etter status for oppnådd nivå i videregående opplæring etter fem år .
123 Tabealla 5.5a Oahppit geat álge vuođđokursii vuohččan 1994:s , dan mielde man muddui leat ollen joatkkaoahpahusas maŋŋel vihtta jagi .
143 Elever som startet i grunnkurs for første gang i 2002 , etter status for oppnådd nivå i videregående opplæring etter fem år .
124 Tabealla 5.5b Oahppit geat álge vuođđokursii vuohččan 2002:s , dan mielde man muddui leat ollen joatkkaoahpahusas maŋŋel vihtta jagi .
, Studieretning kjønn og geografiske områder .
Oahpposuorgi , sohkabealli ja geográfalaš guovlu .
144 Direkte overgang fra videregående ( studiekompetansegivende ) til universitets- og høgskoleutdanning 1994 , 2000 og 2007 .
125 Tabealla 5.6 Njuolggo álgin joatkkaoahpus ( lohkangelbbolašvuođaaddi ) universitehta- ja allaskuvlaohppui 1994 , 2000 ja 2007 .
Prosent 146 Direkte overgang fra videregående ( studiekompetansegivende ) til universitetsog høgskoleutdanning 1994 , 2000 og 2007 .
Proseanta . 127 Tabealla 5.7 Njuolggo álgin joatkkaoahpus ( lohkangelbbolašvuođaaddi ) universitehta- ja allaskuvlaohppui 1994 , 2000 ja 2007 .
Absolutte tall 146
Absoluhtta logut .
1 Mandat og grunnlag Arbeids- og inkluderingsdepartementet vedtok 22. juni 2007 å opprette en analysegruppe for samisk statistikk i medhold av Prosedyrer for konsultasjoner mellom statlige myndigheter og Sametinget av 11. mai 2005 , fastsatt ved kgl. res. 1. juli 2005 .
1 Vuođđu ja fápmudus 2005 miessemánu 11 . beaivvi Ráđđádallanprosedyraid vuođul gaskal stáhta eiseválddiid ja Sámedikki , mearriduvvon gonagaslaš res. bakte 2005 suoidnemánu 1. beaivvi , mearridii Bargoja searvadahttindepartemeanta 2007 geassemánu 22. beaivvi ásahit sámi statistihka guorahallanjoavkku .
1.1 Analysegruppas mandat Faglig analysegruppe for samisk statistikk skal innen 1. oktober legge fram en rapport for Arbeids- og inkluderingsdepartementet og Sametinget .
1.1 Guorahallanjoavkku fápmudus Sámi statistihka fágalaš guorahallanjoavku galgá jahkásaččat ovdal golggotmánu 1. beaivvi ovddidit raportta Bargo- ja searvadahttindepartementii ja Sámediggái .
Det er ønskelig at rapportene i størst mulig grad skal være sammenlignbare fra ett år til neste .
Lea sávahahtti ahte raportta sáhttá buohtastahttit ovddit jagi raporttain .
I arbeidet med å utarbeide rapporten skal en ta utgangspunkt i foreliggende statistikk og / eller andre relevante data og informasjon fra evaluerings- , utrednings- og forskningsarbeid .
Ráhkadeames raportta galgá geavahit gávdni statistihka ja/dahje eará heivvolaš diehtovuođu ja muđui čohkkejuvvon dieđuid árvvoštallan- , čielggadan- ja dutkanbargguin .
Av mandatet framgår det at følgende samfunnsområder er særlig aktuelle å behandle :  Språk  Oppvekst , utdanning og forskning  Likestilling  Helse og sosial , herunder befolkningsutvikling , demografi , inntekt  Næringer , herunder sysselsetting , næringsstruktur , tradisjonelle næringer  Miljø- og ressursforvaltning , endringer i det materielle kulturgrunnlaget , deltakelse og innflytelse  Kulturarbeid og allmennkultur , herunder kunstuttrykk , media  Sivile samiske samfunn , herunder organisasjons- og institusjonsutvikling Analysegruppa kan også behandle andre temaer .
Fápmudusas ovdanboahtá ahte čuovvovaš servodatsurggiid lea áigeguovdil giehtadallat :  Giela  Bajásšaddan , oahpahusa ja dutkama  Dásseárvvu  Dearvvašvuođa ja sosiála , dákko bakte olmmošlogu rievdan , demografiija , dienas  Ealáhusat , dákko bakte barggahus , ealáhusstruktuvra , á árbevirolaš ealáhusat  Biras- ja resursahálddašeapmi , ávnnaslaš kulturvuođu rievdadusat , searvan ja váikkuheapmi  Kulturbargu ja dábálaš kultuvra , dákko bakte dáiddašlája , media  Siviila sámi servodat , dás organisašuvdna- ja ásahusovdáneapmi Guorahallanjoavku sáhttá maiddái giehtadallat eará fáttáid .
Foruten analyse av statistisk materiale som allerede foreligger , skal gruppa påpeke eventuelle mangler i kilde- og kunnskapsgrunnlaget og synliggjøre behov for utvikling av statistikk innen temaer som gruppa anser for relevante .
Earret guorahallamis gávdni statistalaš ávdnasiid galgá joavku maiddái čujuhit vejolaš váilevašvuođaide mat ležžet gáldo- ja máhttovuođus ja čujuhit guđe fáttáin dahje surggiin joavkku mielas lea dárbbašlaš ovdánahttit statistihka .
Formålet med prosedyrene er å : 
Bargovugiid ulbmiliin lea :  
I prosedyrer for konsultasjon mellom statlige myndigheter og Sametinget heter det videre i paragraf 5 om de faste møtene : 
Ráđđádallanbargovugiin gaskal stáhta eiseválddiid ja Sámedikki čállojuvvo ná 5. paragráfas bistevaš čoahkkimiid birra : 
Det skal avholdes faste halvårlige politiske møter mellom statsråden for samiske saker og sametingspresidenten .
Ahte galget lágiduvvot jahkebeallasaš politihkalaš čoahkkimat gaskal sámi áššiid stáhtaráđi ja Sámediggepresideanta .
Den sier følgende om kunnskapsgrunnlaget : 
Máhttovuođu birra čuožžu ná : 
Rapporten legges til grunn for konsultasjoner i konkrete saker og for konsultasjoner om utviklingsbehov for samiske samfunn i ett av de halvårlige møtene mellom statsrådene for samiske saker og sametingspresidenten .
Raporta geavahuvvo vuođđun go dihto áššiid birra leat ráđđádallamat ja ráđđádallamiin sámi servodaga ovddidandárbbuid birra ovtta dain jahkebeallásaš čoahkkimiin gaskal sámi áššiid stáhtačálliid ja Sámediggepresideanta .
Når statlige myndigheter eller Sametinget mener det er behov for utredninger for å styrke faktagrunnlaget eller det formelle grunnlaget for vurderinger og beslutninger , skal dette tilkjennegis så tidlig som mulig , og partene skal bringe spørsmål knyttet til mandat for eventuelle utredninger inn i konsultasjonsprosessen .
Go stáhta eiseválddit dahje Sámediggi oaivvildit ahte čielggadeapmi dárbbašuvvo vai nanne árvvoštallama ja mearrideami fáktavuođu dahje formálalaš vuođu de dan berrejit dieđihit nu fargga go vejolaš , ja bealit galget ovddidit gažaldagaid mat gusket vejolaš čielggadeami fápmudussii ráđđádallamiid oktavuođas .
Staten og Sametinget skal søke å oppnå enighet om mandat , og om hvem som skal stå for et eventuelt utredningsarbeid .
Stáhta ja Sámediggi galget bargat olaheames ovttamielalašvuođa ovddas sihke fápmudusa ektui ja das geat galget čađahit vejolaš čielggadanbarggu .
1.4 Analysegruppa Arbeids- og inkluderingsdepartementet og Sametinget etablerte i fellesskap Faglig analysegruppe for samisk statistikk fra 1. oktober 2007 og oppnevnte leder , nestleder og tre medlemmer som har en funksjontid på 4 år .
1.4 Guorahallanjoavku Bargo- ja searvadahttin departemeantta ja Sámediggi leaba searválaga ásahan Sámi statistihka fágalaš analysajoavkku golggotmánu 1. b. 2007 rájes ja leat nammadan jođiheaddji , nubbinjođiheaddji ja golbma miellahtu geain lea doaibmanáigi 4 jagi .
Analysegruppas medlemmer fram til 30. september 2011 er : Jon Todal , leder ( Sámi allaskuvla-Samisk høgskole ) Magritt Brustad , nestleder ( Senter for samisk helseforskning ) Else Grete Broderstad ( Universitetet i Tromsø / Rommsa universitehta ) Paul Inge Severeide ( Statistisk sentralbyrå ) Johan Ailo Kalstad ( Geelmuyden . )
Analysajoavkku miellahtut čakčamánu 30. b. 2011 rádjai leat : Jon Todal , jođiheaddji ( Sámi allaskuvla ) Magritt Brustad , nubbinjođiheaddji ( Sámi dearvvašvuođadutkama guovddáš ) Else Grete Broderstad ( Romssa universitehta ) Paul Inge Severeide ( Statistalaš guovddášdoaimmahat ) Johan Ailo Kalstad ( Geelmuyden . )
Kiese Prosjektleder for gruppa er Yngve Johansen , som er ansatt i halv stilling
Kiese Guorahallanjoavkku prošeaktajođiheaddjin lea Yngve Johansen , guhte bargá beallevirggis .
2 Helse i samisk befolkning – en kunnskapsoppsummering av publiserte resultater fra befolkningsundersøkelser i Norge Magritt Brustad ( Dr. Scient. ) Senter for samisk helseforskning , Institutt for samfunnsmedisin , Universitetet i Tromsø
2 Sámi álbmoga dearvvašvuohta – máhttočoahkkáigeassu ovdalis almmuhuvvon bohtosat álbmotguorahallamiin Norggas Magritt Brustad ( Dr. Scient . ) Sámi dearvvašvuođadutkama guovddáš , servodatdálkkaslaš Instituhtta , Romssa Universiteahta
2.1 Introduksjon I dette kapitlet presenteres og kommenteres data fra publiserte arbeider basert på helseundersøkelser gjort på samisk befolkning i Norge .
2.1 Álgu Dán kápihttalis ovdanbuktit ja čielggadit dieđuid almmuhuvvon dearvvašvuođaguorahallamiin mat leat čađahuvvon sámiid gaskkas Norggas .
Kapitlet fokuserer på sykdommer og sykdomsrisikofaktorer som det er gjort befolkningsbaserte studier på og der informasjon om samisk etnisitetstilhørighet inngår .
Kápihttal čalmmustahttá dávddaid ja dávdariskadagaldagaid álbmotvuođustuvvon dutkamiin ja mas sámiid čearddalaš gullevašvuođa lea oassin .
2.1.1 Helsestudier blant urfolk i nord .
2.1.1 Álgoálbmoga dearvvašvuođadutkkus davvin .
Helseforskning blant urfolk i nordområdene har fokusert på temaer som har vært oppfattet som spesielt relevant for disse befolkningsgruppene .
Dutkamis davviguovllu álgoálbmogiid dearvvašvuođa lea čalmmustahttán fáttáid mat leat adnojuvvon earenoamáš relevántan dáid olmmošjoavkkuide .
Studier knyttet til mulige helseeffekter av å bo i områder med lave temperaturer preget mye av denne helseforskningen tidligere .
Dutkosat vejolaš dearvvašvuođaváikkuhusaid birra go orru dakkár guovlluin gos leat vuollegis temperatuvrrat lei ovdal guovddážis dán dearvvašvuođadutkamis .
Forekomst av ulike infeksjonssykdommer har også vært studert spesielt i land med dårligere levekår og helsetilbud sammenliknet med det som for eksempel er tilfelle for urfolk i de Nordiske landene .
Iešguđetlágan logahasdávdda gávdnoštumi lea maiddai dutkojuvvon earenoamážiid daid riikkain gos leat heajos eallineavttut ja dearvvašvuođafálaldat dan dili ektui mii omd davviriikkaid álgoálbmogiin lea .
Forskning gjort blant noen urfolk vedrørende hjerte- og karsykdommer har blant annet vært inspirert av hypotesen om en beskyttende effekter på hjerte- og karsykdommer av tradisjonelt sjømatinntak som sel og
Čađahuvvon dutkamis álgoálbmogiid gaskkas váibmo- ja varrasuotnavigiid birra leat deattuhan dan doaivaga ahte borramis árbevirolaš mearraborramušaid nugomat njuorjjo- ja fálisbuktagiid ja eará buktagiid main lea guolevuodja eastada váibmo- ja varrasuotnavigiid .
Forskning fra Grønland har vært spesielt sitert i denne sammenhengen .
Dán oktavuođas dávjá čujuhuvvo dutkamii mii lea čađahuvvon Ruonáeatnamis .
I den senere tid har forskning på kroniske sykdommer blitt aktualisert i lys av observerte endringer i levesett , aktivitetsnivå og kosthold .
Maŋimus áiggiid lea guhkilmas dávddaid ja vigiid birra dutkan šaddan áigeguovdilin danin go eallinvuohki , doaibmadássi ja biebmodoallu lea rievdan .
Økt forekomst av diabetes type II , hjerte- og karsykdommer og fedme har gitt bekymring og initiert studier for å få mer kunnskaper om endringer i ernæring- og helsemønster blant urfolk i disse områdene .
Diabetes II , váibmo- ja varrasuotnavigit ja buoidivuođa lassáneaddji gávdnoštumiid leat dagahan fuolastuvvama mii lea vuolggahan dutkama vai oahppat eanet dáid guovlluid álgoálbmoga biebmodoalu- ja dearvvašvuođadili birra .
En del forskning har også vært rettet mot å kartlegge nivåer av miljøgifter i tradisjonskosten og mulige helseeffekter av dette for befolkningsgrupper i nordområdene .
17 17 Dutkamis leat maiddai kárten man ollu birasmirkot leat árbevirolaš biepmuin ja iskan makkár váikkuhusaid dát dagaha davviguovlluid olmmošjoavkkuide .