pere/sami_parallel huggingface dataset:
Sametinget konstaterer at loven ikke oppfyller statens folkerettslige forpliktelser ovenfor samene og kan ikke gi sitt samtykke til mineralloven .
Sámediggi gávnnaha ahte láhka ii ollašuhte stáhta álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid sápmelaččaid ektui eai ge sii sáhte mieđihit minerálaláhkii .
Dette innebærer at Sametinget på denne bakgrunn heller ikke kan gi sin tilslutning til de aktiviteter lovforslaget søker å regulere . Sametinget vil aktivt sikre naturgrunnlaget for samisk kultur , og ivareta samens land- og ressursrettigheter etter folkeretten , intern rett , historiske rettigheter , samt samisk rettsforståelse og bruk .
Dat mearkkaša ahte Sámediggi dán vuođul ii ge sáhte mieđihit daidda doaimmaide maid láhkaevttohus áiggošii muddet Sámediggi áigu árjjalaččat sihkkarastit sámi kultuvrra luondduvuđđosa , ja fuolahit sámi eana- ja resursavuoigatvuođaid álbmotrievtti , siskkáldas rievtti , historjjálaš vuoigatvuođaid , ja sámi riekteáddejumi ja geavaheami vuođul .
Minerallovforslaget regulerer erverv og utvinning av mineralressurser , uten at forslaget sikrer tilstrekkelig vern i forhold samens rettigheter ved inngrep , deltakelse i beslutningsprosesser og tilføring av nytteverdi ved utvinning .
Minerálaláhkaevttohus mudde minerálaoamasteami ja - ávkkástallama , vaikke vel evttohus ii sihkkarastte doarvái suodjaleami sámi vuoigatvuođaide sisabahkkema oktavuođas , oassálastima mearrádusproseassaide ja ávkki roggama oktavuođas .
Sametinget konstaterer at loven slik den nå foreligger ikke gir grunnlag for samarbeid for mineralbasert næringsutvikling i tradisjonelle samiske områder .
Sámediggi háliida dakkár lágaid maid vuođul buohkain lea vejolaš plánet boahtteáiggi ja mat addet vejolašvuođa árbevirolaš ja ođđa ealáhusaide doaibmat bálddalagaid .
Sametinget ønsker et lovverk som gir forutsigbarhet for alle parter og mulighet for sameksistens mellom tradisjonelle og nye næringer .
Nu mo láhka lea dál , de dat hehtte mineráladoaimmaid dan sajis go ovddidit daid árbevirolaš sámi ássanguovlluin nu guhká go láhka ii fuolat sámi vuoigatvuođaid .
Sametinget advarer mot en utvikling hvor ny industriell aktivitet truer tradisjonell bruksutøvelse eller samiske næringer og gjennom dette det materielle grunnlaget for den samiske kulturen .
Sámediggi várre dakkár ovddideami vuostá mas ođđa industriijadoaibma áitá árbevirolaš geavaheami dahje sámi ealáhusaid ja dakko bokte sámi kultuvrra vuđđosa .
Sametinget vil utarbeide en helhetlig rammeverk for mineralvirksomhet gjeldende for samiske tradisjonelle områder , som også innebærer etiske standarder for Sametingets mineralpolitikk .
Sámediggi áigu ráhkadit ollislaš rámmaid daidda mineráladoaimmaide mat čađahuvvojit sámi árbevirolaš guovlluin , mat maid bidjet etihkalaš standárddaid Sámedikki minerálapolitihkkii .
Sametinget vil uforme en modell for forhandlinger som klargjør på hvilken måte forhandlinger skal foregå og hva som skal inngå i eventuelle avtaler .
Sámediggi áigu ráhkadit šiehtadallanmálle mii čielggada guđe láhkai šiehtadallamat galget dahkkojuvvot ja mii dat galgá leat mielde vejolaš šiehtadusain .
Sametinget har ansvar for å ta et helhetlig hensyn til alle berørte samiske interesser ved mineralvirksomhet , folkeretten er en del av rammen for mineralvirksomhet i samiske områder .
Sámedikkis lea ovddasvástádus das ahte atnit ollislaš fuola buot guoskevaš sámi beroštusain go meannuda mineráladoaimmaid , álbmotriekti lea oassi sámi guovlluid mineráladoaimmaid rámmas .
Leting , undersøkelser og drift på mineralresursene vil bare kunne skje i full respekt for og ved aktiv etterlevelse av de globale menneskerettighetene , og vil slik bidra til en rettferdig og bærekraftig utvikling .
Dát lahtut deattuhit ahte minerálaid iskkadeapmi ja roggan sáhttá dušše čađahuvvot go máilmmiviidosaš olmmošvuoigatvuođat adnojit dievaslaččat árvvus ja doahttaluvvojit árjjalaččat , ja dan láhkai dat leat mielde duddjomin rehálaš ja ceavzilis ovddideami .
Side 8 av 12
8 siidu 12 siiddus
Man må først utrede hvordan denne mineralplanveilederen kan virke inn på reindriftas , andre primærnæringers og andre interessers rolle før og nå i forhold til tidligere og nåværende plan- og bygningslov og grunnlovens § 105 b .
Ferte vuos guorahallat mo dát minerálaplánaveahkki sáhttá váikkuhit dan rollii mii omd. boazodoalus , eará vuođđoealáhusain ja bealálaččain lea ja lea leamaš , ovddeš ja dáláš plána- ja huksenlága ja vuođđolága § 105 b oktavuođas .
Fra FrP Forslag 3
OBas Evttohus 3
Mineralutvinning er regulert i lover og forskrifter gitt av Storting og Regjering .
Minerálaroggan lea muddejuvvon dain lágain ja láhkaásahusain maid Stuorradiggi ja Ráđđehus addet .
Konsesjoner gis av direktoratet .
Direktoráhta addá konsešuvnnaid .
I den grad det skal gis vilkår som skal begrense skadevirkninger og bidra til bærekraftig utvikling , skal disse sikre allmenne interesser for alle innbyggere .
Jus galget biddjojuvvot eavttut mat unnidit vahágiid ja váikkuhit ceavzilis ovddideapmái , de dat galget sihkkarastit oppalaš beroštusaid buot ássiide .
Side 9 av 12
9 siidu 12 siiddus
Sametingets planveileder danner grunnlag for sikring av naturgrunnlaget for samisk kultur , næringsutøvelse og samfunnsliv .
Sámedikki plánaveahkki lea vuođđun sámi kultuvrra , ealáhusdoaimmaheami ja servodateallima sihkkarastimii .
Ny plandel i Plan- og bygningsloven ble vedtatt av Stortinget 05.06.08 og trådte i kraft 01.01.09 .
Stuorradiggi dohkkehii Plána- ja huksenlága ođđa plánaoasi 05.06.08 ja dat bođii fápmui 01.01.09 .
Sametinget ga i sak 24/07 sitt samtykke til lovforslaget .
Sámediggi mieđihii láhkaevttohussii áššis 24/07 Mineráladoaimmat Sámi guovlluin
Knut Store , Arild Pettersen Inga , Heidi Persdatter Greiner Haaker , Margit Eli Anti Oskal og Skjalg Jensen , fra Norske samers riksforbund ( NSR . ) Mathis N. Eira , Geir Tommy Pedersen og Cecilie Grape , fra Árja Olaf Eliassen , fra Flyttsamelista ( Fsl ) Per A. Bæhr og fra Nordkalottfolket Toril Bakken Kåven ,
Bargiidbellodaga sámediggejoavkku ( BB ) lahtuin Knut Store , Arild Pettersen Inga , Heidi Persdatter Greiner Haaker , Margit Eli Anti Oskal ja Skjalg Jensen , Norgga sámiid riikkasearvvi ( NSR ) lahtuin Mathis N. Eira , Geir Tommy Pedersen ja Cecilie Grape , Árja lahtus Olaf Eliassen , Johttisápmelaččaid listtu ( JL ) lahtus Per A. Bær ja Nordkalottfolket lahtus Toril Bakken Kåven ,
Tillegg tredje avsnitt siste setning i Sametingsrådets forslag til innstilling : Samisk kulturutøvelse og næringer som er truet og sterkt presset , som kulturbasert høsting , utmarksnæringer , sjøsamisk fiske og kombinasjonsbruk , jordbruk og reindrift , må det tas spesiell hensyn til i planarbeidet .
Lasáhus Sámediggeráđi árvalusevttohusa goalmmát teakstaoasi maŋimus cealkagii : Plánabarggus ferte váldit erenoamáš deastta dain sámi kulturdoaimmain ja ealáhusain , mat leat áitojuvvon ja garrasit gáržžiduvvo , nu go kulturvuđot ávkkástallama , meahcceealáhusaid , mearrasámi guolásteami ja lotnolasdoaluid , eanadoalu ja boazodoalu .
Punkt 6.3 Tillegg : … som bruket kan vinterfø , samt arealer for nødvendige installasjoner .
Čuokkis 6.3 Lasáhus : … go šibitdoallu sáhttá biebmat dálvvi miehtá , ja areálaid dárbbašlaš installašuvnnaide .
Punkt 6.4 Endring : Stryk ordet ” samt ” i 3. linje .
Čuokkis 6.4 Rievdadus : Sihko sáni ” ja ” 3. linjás .
Tillegg siste setning ; Dette gjelder blant annet områder for jakt , fiske , vedhugst , sanking av bær , urter og sennagress , samt uttak av virke for duodji som enkeltpersoner eller grupper av personer helt eller delvis har sitt livsgrunnlag knyttet til utnyttelsen av , samt arealer for nødvendige installasjoner .
Lasáhus maŋimus cealkagii ; Dát guoská earret eará guovlluide fuođđobivddu , guollebivddu , muorračuohppama , murjema ja gámasuinniid čuohppama várás , ja maiddái ávdnasiid viežžama várás duddjomii ja dakkár doaimmaide main eaŋkalolbmot dahje joavkkut ollásit dahje muhtun muddui ellet ja maidda dárbbašit ávdnasiid , ja areálaid dárbbašlaš installašuvnnaide .
6.5 endres til å lyde som følger : Kommuneplandelens arealdel og reguleringsplaner skal i nødvendig utstrekning sikre arealer for reindrifta , dette gjelder blant annet nødvendig vår- , sommer- , høst- vinterbeite , herunder flytteleier , trekkveier , drivningsleier , slakte- , og merkeplasser , og kalvings- luftings- , brunst- og parringsområder , samt arealer for nødvendige installasjoner .
6.5 rievdaduvvo dánin : Gielddaplána areálaoassi ja regulerenplánat galget nu guhkás go lea dárbu sihkkarastit boazodoalloareálaid boazodoalu deaŧaleamos resursavuođđun , dát guoská earret eará dárbbašlaš giđđa- , geasse- , čakča- ja dálveguohtumiidda , ja maiddái johtolagaide , boazobálgáide , vuojehangaskkaide , njuovvan- ja mearkunbáikkiide , guottet- , bálgan- ja ragatguovlluide , areálaide dárbbašlaš installašuvnnaide .
Side 10 av 12
10 siidu 12 siiddus
Fra FrP Forslag 2
OBas Evttohus 2
Første avsnitt i Sametingsrådets forslag til innstilling endres til å lyde som følger :
Sámediggeráđi árvalusevttohusa vuosttaš cealkkaoassi rievdaduvvo dánin : Stuorradiggi dohkkehii plána- ja huksenlága ođđa plánaoasi 05.06.08 ja dat bođii fápmui 01.07.09 .
formålsbestemmelsen for lovens plansystem .
Sámediggi mieđihii láhkaevttohussii Áššis 24/07 .
( Ny tekst er understreket ) Resten av innstillingen fra rådet strykes .
( Ođđa teaksta lea vuolláisárgojuvvon ) Buot dat eará ráđi evttohusas sihkkojuvvo .
Side 11 av 12
11 siidu 12 siiddus
Karasjok , 28.05.10 Nærings- og kulturkomiteen
Kárášjohka , 28.05.10
Toril Bakken Kåven komitéleder
Toril Bakken Kåven lávdegotti jođiheaddji
Skjalg Jensen saksordfører
Skjalg Jensen Áššejođiheaddji
Møtesekretær : Skriv inn navn
Čoahkkingirjji čálli : Siv Marit Romsdal Eira
Mathis N. Eira saksordfører
Mathis N. Eira áššejođiheaddji
Side 12 av 12
12 siidu 12 siiddus
Nærings- og kulturkomiteen Møtebok 01/11
Ealáhus- ja kulturlávdegoddi Čoahkkingirji 01/11
Tid : 22.02.-22.04.11 Sted : Karasjok Saksliste
Áigi : 22.02.-24.02.11 Báiki : Kárášjohka Áššelistu Áššenr. .
Sakstittel
Áššenamahus
Innspill til jordbruksforhandlingene 2011 Etablering av klageorgan for tilskuddsaker
Evttohus 2011 eanadoallošiehtadallamiidda Váiddaorgána ásaheapmi doarjjaáššiid várás
Leder Toril Bakken Kåven , Nordkalottfolket Nestleder Geir Tommy Pedersen , Norske samers riksforbund ( NSR . )
Jođiheaddji Toril Bakken Kåven , Nordkalottfolket ( NKF . ) Nubbinjođiheaddji Geir Tommy Pedersen , Norgga sámiid riikkasearvi ( NSR . )
Medlem Heidi P. Greiner Haaker , Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap . )
Lahttu Heidi P. Greiner Haaker , Bargiidbellodaga sámediggejoavku ( Bb . )
Medlem Knut Store , Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap . )
Lahttu Knut Store , Bargiidbellodaga sámediggejoavku ( Bb . )
Medlem Skjalg Jensen , Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap . )
Lahttu Skjalg Jensen , Bargiidbellodaga sámediggejoavku ( Bb . )
Medlem Inga-Lill Sundset , Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap . )
Lahttu Inga-Lill Sundset , Bargiidbellodaga sámediggejoavku ( Bb . )
Medlem Mathis Nilsen Eira , Norske samers riksforbund ( NSR . )
Lahttu Mathis Nilsen Eira , Norgga sámiid riikkasearvi ( NSR . )
Medlem Gunn-Britt Retter , Norske samers riksforbund / Samefolkets parti ( NSR . )
Lahttu Gunn-Britt Retter , Norgga sámiid riikkasearvi / Sámeálbmot bellodat ( NSR . )
/ Sfp Medlem Per A. Bæhr , Flyttsamelista ( FSL . )
/ SáB Lahttu Per A. Bæhr , Johttisápmelaččaid listu ( JsL . )
Medlem Olaf Eliassen , Árja Medlem Aud Marthinsen , Fremskrittspartiet ( FrP ) Permisjoner
Lahttu Olaf Eliassen , Árja Lahttu Aud Marthinsen , Ovddádusbellodat
Margit Eli A. Oskal , Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap . )
Margit Eli A. Oskal , Bargiidbellodaga sámediggejoavku ( Bb . )
Toril Bakken Kåven Nordkalottfolket ( NKF . )
Toril Bakken Kåven Nordkalottfolket ( NKF . )
21.-22.02.11 Randi A. Skum , Norske samers riksforbund ( NSR . )
21.-22.02.11 Randi A. Skum , Norgga sámiid riikkasearvi ( NSR . )
Aud Martinsen , Fremskrittspartiet ( FrP ) permisjon fra 24.02.11 kl 10.00 Forfall
Aud Martinsen , Ovddádusbellodat virgelohpi 24.02.11 dii 10.00 rájes Hálddahusas
Sekretær : Siv Marit Romsdal Eira Saksordfører og skyggesaksordfører :
Čállin : Siv Marit Romsdal Eira Áššejođiheaddji ja suoivaáššjođiheaddi :
Frist for spørsmål til Sametingsrådet er kl 09.00 første dag . Komiteen hadde spørsmål til sametingsrådet i sak 015/11 .
Áigemearri buktit gažaldagaid Sámediggeráđđái Telefaks lea +47 dii 78 47 09.00 40 90 vuosttaš beaivvi .
Møtesekretær : Skriv inn navn
samediggi@samediggi.no www.samediggi.no
Side 2 av 10
Lávdegottis ledje gažaldagat sámediggeráđđái áššis 015/00 .
Medlem i sametingsrådet Vibeke Larsen svarte på spørsmålene kl 13.35 .
Sámediggeráđi lahttu Vibeke Larsen vástidii gažaldagaid dii 13.35 .
Komiteen hadde spørsmål til sametingsrådet i sak 010/11 .
Lávdegottis ledje gažaldagat sámediggeráđđái áššis 010/11 .
Medlem i sametingsrådet Marianne Balto svarte på spørsmålene kl 14.35 .
Sámediggeráđi lahttu Marianne Balto vástidii gažaldagaid dii 14.35 .
Frist for forslag kl 09.00 andre dag for begge saker . Møtesekretær : Skriv inn navn
Áigemearri buktit evttohusaid lei dii 09.00 nuppi beaivvi goappašiid áššiide .
NKK 001/11 : Innspill til jordbruksforhandlingene 2011
EKL 001/11 : Evttohus 2011 eanadoallošiehtadallamiidda
Nærings- og kulturkomiteens innstilling
Ealáhus- ja kulturlávdegotti árvalus :
Sametinget kommer med innspill til jordbruksforhandlingene mellom staten og næringsorganisasjoner i jordbruket .
Álgu Sámediggi buktá evttohusaid stáhta ja eanadoalu ealáhusorganisašuvnnaid gaskasaš šiehtadallamii .
På denne måten kan Sametinget være med på å påvirke utviklingen i jordbruket .
Dan láhkai sáhttá Sámediggi leat mielde váikkuheamen eanadoalu ovdáneami .
Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira og medlemmet fra Norske samers riksforbund og Samefolkets parti NSR . / SfP ) Gunn-Britt Retter og medlemmet fra Flyttsamelista ( Fsl ) Per A. Bæhr fremmer følgende merknad : Sametingets status i forhold til landbruksforhandlingene Komiteens mindretall viser til Sametingets vedtak i forbindelse med jordbruksforhandlingene 2010 , og finner det uakseptabelt at Sametingets rolle i forhandlingene ikke er blitt styrket .
Lávdegotti unnitlohku , Norgga sámiid riikkasearvvi ( NSR ) lahtut Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira ja Norgga sámiid riikkasearvvi ( NSR ) ja Sámeálbmotbellodaga ( SáB ) lahttu Gunn-Britt Retter ja Johttisápmelaččaid listtu ( JsL ) lahttu Per A. Bæhr ovddidedje čuovvovaš mearkkašumi : Sámedikki stáhtus eanadoallošiehtadallamiid ektui Lávdegotti unnitlohku čujuha Sámedikki mearrádussii 2010 eanadoallošiehtadallamiin , ja gávnnaha dohkkemeahttumin ahte Sámedikki rolla šiehtadallamiin ii nannejuvvo .
Sametinget har fått utvidede roller innen ulike samiske fagområder , samt konsultasjonsavtalen .
Sámediggi lea ožžon viiddiduvvon rolla iešguđet sámi fágasurggiin , ja konsultašuvdnašiehtadusas .
Komiteens mindretall ønsker å få mulighet til å bidra til at jordbruksnæringens rammebetingelser sikres og styrkes , og på den måten følge opp våre forpliktelser overfor næringen , blant annet har for levende samiske bygder .
Lávdegotti unnitlohku háliida oažžut vejolašvuođa váikkuhit dasa ahte eanadoalu rámmaeavttut sihkkarastojuvvojit ja nannejuvvojit , ja dan láhkai čuovvolit min geatnegasvuođaid ealáhussii , earret eará ealli sámi giliid várás .
Komiteens mindretall krever at forhandlingsinstituttet for jordbruksavtalen revideres slik at den reflekterer den folkerettslige utvikling .
Lávdegotti unnitlohku gáibida ahte eanadoallošiehtadusa šiehtadallaninstituhtta ođasmahttojuvvo nu ahte dat reflektere álbmotrievttálaš ovdáneami .
Sametinget bør ha full informasjon og deltakelse i alle stadier av beslutningsprosessen , og skal kunne gi sitt forhåndsinformerte samtykke til forslag til tiltak og økonomiske rammer og at deres synspunkter og vurderinger framkommer i det som forelegges øvrige departementer og i proposisjonen til Stortinget .
Sámediggi berre oažžut buot dieđuid ja beassat oassálastit buot dásiin mearrádusproseassas , galgá beassat addit miehtama go evttohuvvojit doaibmabijut ja ekonomalaš rámmat dieđuid ovddalgihtii oažžuma vuođul ja ahte sin oainnut ja árvvoštallamat bohtet ovdan das mii biddjojuvvo ovdan eará departemeanttaide ja proposišuvnnas Stuorradiggái .
Dette innebærer at Sametinget og Landbruks- og matdepartementet kommer til enighet om prosedyrer når det gjelder de ulike prosessene som leder frem til en endelig jordbruksavtale .
Dat mearkkaša ahte Sámediggi ja Eanadoallo- ja biebmodepartemeanta soabadit prosedyraid iešguđet proseassaid oktavuođas maid vuođul sohppojuvvo loahpalaš eanadoallošiehtadus .
Videre ber komiteens mindretall om at også avtaleinstituttet for jordbruksforhandlingene vurderes , herunder flerpartsforhandlinger mellom Sametinget , Norges Bondelag , Norsk Bonde- og Småbrukarlag og Staten .
Viidáseappot bivdá lávdegotti unnitlohku ahte maiddái eanadoallošiehtadallama šiehtadusinstituhtta árvvoštallojuvvo , dás maiddái Sámedikki , Norgga boanddaidsearvvi , Norgga boanddaid- ja smávvadálolaččaid ja Stáhta gaskasaš šiehtadallamat .
Slik strukturen for jordbruksforhandlingene er i dag , samsvarer dette ikke med folkerettslige forpliktelsene som Norge har påtatt seg ovenfor samene som urfolk . .
Nu mo eanadoallošiehtadallamiid stuktuvra lea odne , de dat ii čuovo daid álbmotrievttálaš geatnegasvuođaid maid Norga lea váldán badjelasas sápmelaččaid ektui álgoálbmogin .
/ SfP GunnBritt Retter , medlemmet fra Árja Olaf Eliassen , medlemmet fra Flyttsamelista ( Fsl ) Per A. Bæhr og medlemmet fra Nordkalottfolket Toril Bakken Kåven fremmer følgende forslag : Forslag 1
/ SfP lahttu Gunn-Britt Retter , Árjja lahttu Olaf Eliassen , Johttisápmelaččaid listtu ( JsL ) lahttu Per A. Bæhr ja Nordkalottfolket lahttu Toril Bakken Kåven ovddidedje čuovvovaš evttohusa : Evttohus 1
Punkt 2 : Lønnsomhet Et tillegg som punktet begynner med .
Čuokkis 2 : Gánnáhahttivuohta Lasáhus mainna čuokkis álgá .
Jordbruksoppgjøret er å betrakte som et inntektsoppgjør for yrkesutøverne for jordbruksnæringen .
Eanadoalu loahppameanut adnojuvvojit leat eanadoalloealáhusa fidnobargiid sisaboađu loahppameannun .
En grunnleggende forutsetning for at landbruket eksistens og utvikling er at lønnsomheten i jordbruket skal være konkurransedyktig i forhold til andre yrker .
Vuođđoeaktun dasa ahte eanadoallu galgá ceavzit ja ovdánit , lea ahte gánnáhahttivuohta eanadoalus galgá sáhttit gilvvohallat eará fidnuiguin .
Slik er det ikke i dag og dette bærer næringen preg av med stadige bruksnedleggelse og manglende rekruttering til næringen .
Nu ii leat dál ja dat čuohcá ealáhussii dainna lágiin ahte čađat heaittihuvvojit doalut go rekrutteren ealáhussii lea váilevaš .
For at noen skal finne det interessant å satse på bondeyrket framfor andre yrker , spesielt unge mennesker , er at disse finner det økonomisk interessant .
Jus galgá leat beroštahtti ovdal álgit boandan go eará fidnuin , erenoamážit nuoraide , de galgá dat sin mielas leat gánnáhahtti .
Dessverre er inntektsforskjellen mellom jordbruket og andre grupper i samfunnet altfor stor .
Dađibahábut leat sisaboahtoerohusat menddo stuorrát eanadoalu ja eará servodaga joavkkuid gaskkas .
Den store inntektsforskjellen mellom jordbruket og andre grupper må reduseres .
Ferte uhcidit dan stuorra sisaboahtoerohusa mii lea eanadoalu ja eará joavkkuid gaskkas .
Driftsgrunnlag må styrkes , spesielt for mindre bruk , inntekten fra gården må gjøre det mulig å ha bondeyrket som eneyrke med en akseptabel inntekt .
Doaibmavuođu ferte nannet , erenoamážit uhcit doaluide , ferte šaddat vejolažžan doaibmat boandan dohkálaš sisaboađuin dušše dainna sisaboađuin mii boahtá dálus .
Dette vil gjøre næringen attraktiv for unge mennesker og vil være avgjørende for rekruttering av ungdom til bondeyrket .
Dat geasuhivččii nuoraid ja livččii hui deaŧalaš dasa ahte rekrutteret nuoraid boandafidnui .
Punkt 5 : Overskriften " Økte melkekvoter for bruk som har lavere kvoter enn 120 000 liter " erstattes med " Melkekvoter " For å sikre en variert bruksstruktur må de minste brukene prioriteres ved økning av melkekvoter .
Čuokkis 5 : Bajilčállaga " Stuorát mielkeearit doaluide main lea unnit earri go 120 000 lihttara " sadjái boahtá " Mielkeearit " Sihkkarastimin máŋggabealat doallostruktuvrra fertejit unnimus doalut vuoruhuvvot mielkeeriid lassánemiin .
Punkt 6 .
Čuokkis 6 .
Setningen " Kostnadsutviklingen for inntransport av slakt har heller ikke fulgt kosnadsutviklingen . "
Cealkaga " Gorudiid fievrridangolut eai gal leat čuovvun gollolassáneami . "
erstattes med : Inntektsutviklingen for kjøtt har ikke fulgt kostnadsutviklingen for inntransport av slakt .
sadjái boahtá : Biergobuvttadeami sisaboahtoovdáneapmi ii leat čuvvon gorudiid fievrrideami gollolassáneami .
Punkt 8 .
Čuokkis 8 .
Konfliktforebyggende tiltak endring i punkt 8 , erstatter 1. setning : Avtalepartene har avsatt 1,0 mill , kr over jordbruksavtalen 2011 til konfliktforebyggende tiltak mellom jordbruks- og reindriftsnæringen .
Nággoeastadeaddji doaibmabijut Rievdadus 8. čuoggás , boahtá 1. cealkaga sadjái : Šiehtadusbealit leat várren Šiehtadusbealit lávejit jahkásaččat várret 1,4 miljon ru nággoeastadeaddji doaibmabijuide 2011 eanadoallošiehtadusas doaibmabijuide eastadit nákkuid eanadoalu ja boazodoalu gaskkas .
Det ble avsatt 1,4 mill over Reindriftsavta1en 2011 til samme tiltak .
2011 boazodoallošiehtadusas várrejuvvui 1,4 miljon ru. seamma doaibmabidjui .
Partene må avsette like store beløp til denne ordningen .
Bealit fertejit várret seamma stuorra supmi dán ortnegii .
I punkt 8 i 1. og 2. avsnitt er innspillet om opplysningsvirksomhet gjentatt to ganger .
Čuoggás 8 i 1. ja 2. teakstaoasis lea evttohus čuvgehusbarggu Telefon +47 78 47 40 00 birra geardduhuvvon guktii .
Det foreslås dermed følgende : Punkt 8 , 2. avsnitt , nest siste setning strykes .
Danne evttohuvvo ahte : Telefaks +47 78 47 40 90 samediggi@samediggi.no www.samediggi.no Čuokkis 8 , 2. teakstaoassi , nubbi maŋimus cealkka sihkkojuvvo .
Videre flyttes siste setning til kapittel 8 , 1. avsnitt , mellom setningene om opplysningsvirksomhet , som slutter med ordene : ( ... ) " de konfliktforebyggende tiltakene " og begynner med " Det psykososiale presset " ( ... ) .
Viidáseappot sirdojuvvo 8. kapihttala maŋimus cealkka , 1. teakstaoasis , gaskal cealkagiid čuvgehusbarggu birra , mii loahpahuvvo sániiguin : ( ... ) " nággoeastadeaddji doaibmabijuin " ja álgá ná " Psykososiálalaš deaddu " ( ... ) .
Punkt 8 , nytt 3. avsnitt : Det er i dag lite kunnskap om biologiske forhold i områdene der det foregår sambeiting mellom Møtesekretær : Skriv inn navn
Čuokkis 8 , ođđa 3. teakstaoassi : Dál lea uhccán diehtu biologalaš diliid birra daid guovlluin gos sihke šibihat ja bohccot guhtot .
Sametinget ønsker derfor mer kunnskap og forskning på beitemønster i forhold til biotop utnyttelse .
Danne háliida Sámediggi eanet dieđuid ja dutkama guohtunmálles biotohpa ávkkástallama ektui .
Det er også behov for mer kunnskap om sykdomsoverføring mellom dyr på utmarksbeite .
Dárbbašuvvo maiddá eanet diehtu mo dávddat njommot eallis eallái guohtuneatnamiin .
Punkt 8 , tidligere 3. avsnitt ( nytt 4. avsnitt ) , ny siste setning : Dette forutsetter enighet mellom partene .
Čuokkis 8 , ovddeš 3. teakstaoassi ( ođđa 4. teakstaoassi ) , ođđa maŋimus cealkka : Eaktun lea ahte bealit soabadit .
Forslag til nytt punkt 12 .
Evttohus ođđa 12 čuoggán .
Vinterskader på eng og avlingssvikt I jordbruket finnes det to ordninger for skader forårsaket av klimatiske forhold — vinterskader er relatert til forhold som skjer i overvintringsperioden og avlingssvikt som skjer i vekstsesongen .
Dálvevahágat gittiide ja šaddovahágat Eanadoalus leat guokte ortnega daid vahágiid várás mat čuožžilit dálkkádagaid geažil - dálvevahágat mat čatnasit dálveáigodahkii ja dálvevahágat mat dáhpáhuvvet šaddoáigodagas .
Ordningene for erstatning av skader på eng er ikke tilrettelagt for Troms og Finnmark .
Gittiid vahátbuhtadusortnet ii leat heivehuvvon Romssa ja Finnmárkku fylkkaide .
De færreste kan høste mer enn en gang på grunn av klimatiske forhold .
Hárvelohkosaš boanddat sáhttet rádjat šattuid eanet go oktii dálkkádaga geažil .
Jordbruket i disse områdene er dessuten preget av høy andel av leiejord , jordteigene ligger spredt og avstanden mellom teigene er ofte store .
Dáid guovlluin leat maid ollu láigoeatnamat , giettit leat biđgosis ja dávjá lea gittiid gaska guhkki .
Ved skader skaper disse forholdene store utfordringer når engareal må sås på nytt igjen .
Dákkár dilit buvttihit stuorra hástalusaid vahágiid oktavuođa go gittiid ferte gilvit ođđasis .
Det har vært en spesiell vekstsesong i Troms i 2010 .
Romssa fylkkas lea 2010 šaddoáigodat leamaš erenoamáš .
Det viser at jordbruket drives under arktiske forhold der både vinterskader og avlingssvikt i vekstsesongen har forekommet samme år .
Dat čájeha ahte eanadoallu doaimmahuvvo árktalaš diliin mas sihke dálvevahágat ja šaddovahágat leat dáhpáhuvvan seamma jagi .
I følge tall fra Troms bondelag har 289 gårdbrukere søkt om vinterskader på eng og 500 om avlingssvikt .
Romssa boanddaidsearvvi logut čájehit ahte 289 eanadoalli leat ohcan buhtadusa dálvevahágiid ovddas ja 500 eanadoalli šaddovahágiid ovddas .
Det er lik sats for hele landet .
Máksomearri lea dat seamma olles riikii .
For å kompensere for det store arealbehovet og klimatiske forhold må egenandelen reduseres til 10 % for overvintringsskader i Troms og Finnmark .
Jus galggaš buhtadit dan stuorra areáladárbbu ja dálkkádat diliid , de ferte iežasoassi vuoliduvvot 10 prosentii dálvevahágiid ovddas Romssa ja Finnmárkku fylkkain .
Egenandelen ved avlingssvikt er på 30 % .
Šaddovahága iežasoassi lea 30 % .
I likhet med vinterskader på eng er det lik prosentsats for hele landet .
Seamma láhkai go dálvevahágiid oktavuođas , de lea seamma proseantamearri olles riikii .
Det slår uheldig ut for jordbruket i samiske områder .
Dat lea unohas sámi guovlluid eanadollui .
Foruten de utfordringene som er nevnt ovenfor vil ikke en gårdbruker i nord kunne regne med å så enga i skadeåret og samtidig få avling det året i det hele tatt .
Earret daid hástalusaid mat leat namuhuvvon ovddabealde , de ii sáhte eanadoalli davvin vuordit ahte sáhttá gilvit gietti dan jagi go vahát deaividii ja seammás sáhttit rádjat šattuid dan jagi obanassiige .
Alternativet er enten å slakte ned buskapen eller å kjøpe inn vinterfôr .
Molssaeaktun lea juogo njuovvat šibihiid dahje oastit dálvefuođđara .
Egenandelen må halveres til 15 % for avlingssvikt i samiske områder .
Iežasoasi ferte unnidit 15 proseantan šaddovahágiid oktavuođas sámi guovlluin .
Medlemmet fra Fremskrittspartiet ( Frp ) Aud Martinsen fremmet følgende forslag : Innspill til jordbruksforhandlingene 1 .
Ovddádusbellodaga lahttu Aud Martinsen evttohii čuovvovačča : Evttohus eanadoallošiehtadallamiidda 1 .
Sametinget ønsker at det leges til rette for en utvikling av jordbruket i hele Norge .
Sámediggi háliida ahte galgá láhččojuvvot eanadoalu ovddideapmái olles Norggas .
En forutsetning for dette er et friere landbruk som gir den enkelte bonde et reelt valg til produksjon innenfor de rammer som markedet , egeninteresse og økonomi setter .
Boanddat galget adnojuvvot iehčanas Telefaks +47 78 47 40 90 lea stuorra luohttámuš Norgga ealáhusdoallin seamma dásis go eará ealáhusdoallit .
Sametinget vil anmode om at Landsbruksforhandlingene legger til rette for at de omfattende reguleringer i landbruket opphører , og hver enkelt næringsdrivende innenfor landbruket gis mulighet for omstilling og markedstilpasning som gjør den mindre avhengig av offentlige tilskudd .
Sámediggi ávžžuha Eanandoallodepartemeantta láhččit dilálašvuođaid dasa ahte dát viiddes muddemat eanadoalus loahpahuvvojit , ja juohke okta ealáhusdoalli eanadoalus oažžu vejolašvuođa heivehit iežas ođđa dillái ja márkanii nu ahte sii eai dárbbaš nu ollu almmolaš doarjagiid .
Sametinget ønsker et rikt plante- og dyreliv i Norge .
Sámediggi háliida ahte Norggas galgá leat šláddjás šaddo- ja elliidgeardi .
Det bør søkes opprettholdt en bestand av jerv , bjørn og gaupe .
Berre geahččalit várjalit geatke- , guovža- ja albbasmáddodaga .
Forvaltningen av denne må skje lokalt der en har forutsetning for å vurdere situasjonen , og derfor må prioriterte rovdyrsoner avvikles .
Dan hálddašeapmi ferte dahkkojuvvot báikkálaččat doppe gos lea máhtolašvuohta árvvoštallat dilli , ja danne ferte heaittihit vuoruhuvvon boraspireavádagaid .
Nødvergeretten bør også omfatte hund Møtesekretær : Skriv inn navn
Heahtegádjunvuoigatvuhtii berre maid gullat beana maid boraspire falleha njuolgga .
Side 7 av 10
Lávdegotti ráva
Komiteen har ikke flere merknader eller forslag og råder Sametinget til å vedta følgende : Sametingets støtter for øvrig Sametingsrådets forslag til innstilling .
Lávdegottis eai leat eanet mearkkašumit dahje evttohusat ja rávve Sámedikki mearridit čuovvovačča : Sámediggi doarju muđui sámediggeráđi árvalusevttohusa .
NKK 002/11 : Etablering av klageorgan for tilskuddsaker
EKL 002/11 : Váiddaorgána ásaheapmi doarjjaáššiid várás
Nærings- og kulturkomiteens innstilling Innledning
Ealáhus- ja kulturlávdegotti árvalus :
Sametingets plenum vedtok i sak 49/10 å legge ned sametingets tilskuddstyre fra og med årsskiftet 2011/12 .
Sámedikki dievasčoahkkin mearridii áššis 49/10 heaittihit sámedikki doarjjastivrra jahkemolsuma 2011/12 rájes .
Behandlingen av tilskuddsøknader overføres da til sametingsrådet .
Doarjjaáššiid meannudeapmi sirdojuvvo dalle sámediggeráđđái .
Sametingets plenum må derfor i sak 15/11 etablere et klageorgan for tilskuddsaker Forslag
Sámedikki dievasčoahkkin ferte dalle áššis 15/11 ásahit váiddaorgána doarjjaáššiid várás .
Komiteens flertall , medlemmene fra Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap . )
Evttohusat Telefon +47 78 47 40 00 Telefaks +47 78 47 40 90
Knut Store , Inga-Lill Sundset , Heidi Persdatter Greiner Haaker og Skjalg Jensen , medlemmet fra Árja Olaf Eliassen , medlemmet fra Fremskrittspartiet ( Frp ) Aud Martinsen og medlemmet fra Nordkalottfolket Toril Bakken Kåven fremmer følgende forslag : Forslag 1
Lávdegotti eanetlohku , Bargiidbellodaga sámediggejoavkku ( Bb ) lahtut Knut Store , Inga-Lill Sundset , Heidi samediggi@samediggi.no Persdatter Greiner Haaker ja Skjalg Jensen , Árjjawww.samediggi.no lahttu Olaf Eliassen ja Nordkalottfolket lahttu Toril Bakken Kåven ovddidedje čuovvovaš evttohusa : Evttohus 1
3. avsnitt , siste setning , stryk : " samt god skriftlig fremstillingsevne . "
3. teakstaoassi , maŋimus cealkka , sihko : " ja buorre čállindáidu . "
Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira , medlemmet fra Norske samers riksforbund og Samefolkets part ( NSR . ) / SfP Gunn-Britt Retter og medlemmet fra Flyttsamelistas ( Fsl ) Per A. Bæhr foreslår følgende : Forslag 2
Lávdegotti unnitlohku , Norgga sámiid riikkasearvvi ( NSR ) lahtut Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira ja Norgga sámiid riikkasearvvi ( NSR ) ja Sámeálbmotbellodaga ( SáB ) lahttu Gunn-Britt Retter ja Johttisápmelaččaid listtu ( JsL ) lahttu Per A. Bæhr evttohit čuovvovačča : Evttohus 2
Etablering av klageorgan for tilskuddssaker Nytt 3 avsnitt : Sametingets klagenemnd for tilskuddssaker består av fem personer valgt av og blant Sametingets representanter .
Váiddaorgána ásaheapmi doarjjaáššiid várás Ođđa 3. teakstaoassin : Sámedikki váiddaorgánas doarjjaáššid várás leat vihtta olbmo geaid Sámediggi lea válljen Sámedikki áirasiid gaskkas .
Nest siste avsnitt endres til å lyde som følger : Administrative ressurser tilknyttet Sametingets klagenemd for tilskuddssaker legges under Plenumsstaben for å skille denne fra den øvrige administrasjon tilknyttet sametingsrådet .
Nubbi maŋimus teakstaoassi rievdaduvvo dánin : Hálddahuslaš resurssat mat čatnasit Sámedikki váiddaorgánii doarjjaáššiid várás dievasčoahkkin bargoveaga vuollásažžan vai dat sirrejuvvojit eret muđui dan hálddahusas mii lea čadnojuvvon sámediggeráđđái .
Avdelingsdirektøren for plenumsstaben har personalansvar for administrative ressurser knyttet til klageorganet .
Dievasčoahkkin bargoveaga ossodatdirektevrras lea bargiidovddasvástádus hálddahuslaš resurssas mii lea čadnojuvvon váiddaorgánii .
Viktige kompentanseområder vil være juridisk kompetanse , samisk språk og kulturkunnskap , god kjennskap til samiske næringer og samfunnsforhold .
Deaŧalaš gealbosuorgin leat juridihkalaš gelbbolašvuohta , sámi giella ja kulturmáhttu , dovdat bures sámi ealáhusaid ja servodatdiliid .
Ved behov kan det innhentes ekstern bistand for vurdering av sakene .
Dárbbu mielde galgá sáhttit viežžat veahki olggobealde árvvoštallat áššiid .
Komiteen har ikke flere merknader eller forslag og råder Sametinget til å vedta følgende : Sametinget støtter for øvrig Sametingsrådets forslag til innstilling .
Lávdegottis eai leat eanet mearkkašumit dahje evttohusat ja rávve Sámedikki mearridit čuovvovačča : Sámediggi doarju muđui sámediggeráđii árvalusevttohusa .
Møtesekretær : Skriv inn navn
Čoahkkingirjji čálli : Čále nama
Side 9 av 10
11 siidu 12 siiddus
Undertegnede har lest møteprotokollen ja funnet at de vedtak som er ført inn i protokollen er i overensstemmelse med Nærings- og kulturkomiteens vedtak .
Vuolláičállit leat lohkan čoahkkinbeavdegirjji ja leat gávnnahan ahte čoahkkingirjái fievrriduvvon mearrádusat leat nu mo Ealáhus- ja kulturlávdegoddi lea mearridan .
Karasjok , 24.02.11 Nærings- og kulturkomiteen
Kárášjohka , 24.02.11 Ealáhus- ja kulturlávdegoddi
Toril B. Kåven komitéleder
Toril B. . Kåven lávdegotti jođiheaddji
Olaf Eliassen saksordfører
Olaf Eliassen áššejođiheaddji
Nærings- og kulturkomiteen Møtebok 2/11
Ealáhus- ja kulturlávdegoddi Čoahkkingirji 02/11
Ávjuvárgeaidnu 50 , N- 9730 Kárášjohka Telefon +47 78 47 40 00 Telefaks +47 78 47 40 90 samediggi@samediggi.no www.samediggi.no
Ávjuvárgeaidnu 50 , N- 9730 Kárášjohka Telefon +47 78 47 40 00 Telefaks +47 78 47 40 90 samediggi@samediggi.no www.samediggi.no
Tid : 09:00 - 10:30 og 13:30 - 15:30 Sted : Karasjok Saksliste Saksnr.
Áigi : 24.05.11 - 26.05.11 Báiki : Kárášjohka Áššelistu Saksnr.
Motorisert ferdsel i utmarka i barmarkssesongen Retten til fiske i sjøsamiske områder
Mohtorfievrruiguin vuodjin meahcis bievlan Guolástanriekti mearrasámi guovlluin
Leder Toril Bakken Kåven , Nordkalottfolket ( NKF . )
Jođiheaddji Toril Bakken Kåven , Nordkalottfolket ( NKF . )
Nestleder Geir Tommy Pedersen , Norske samers riksforbund ( NSR . )
Nubbinjođiheaddji Geir Tommy Pedersen , Norgga sámiid riikkasearvi ( NSR . )
Medlem Margit Eli Anti Oskal , Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap . )
Lahttu Margit Eli Anti Oskal , Bargiidbellodaga sámediggejoavku ( Bb . )
Medlem Randi Skum , Norske samers riksforbund ( NSR . )
Lahttu Randi Skum , Norgga sámiid riikkasearvi ( NSR . )
Fra administrasjonen
Hálddahusas
Sekretær : Siv Marit Romsdal Eira Spørsmål til sametingsrådet
Čállin : Siv Marit Romsdal Eira Gažaldat sámediggeráđđái
Komiteen hadde skriftlige spørsmål til sametingsrådet i sak 27/11 Retten til fiske i sjøsamiske områder .
Lávdegottis ledje čálalaš gažaldagat sámediggeráđđái áššis 27/11 .
Medlem i sametingsrådet Egil Olli svarte på spørsmålene 24.05.11 kl 17.25 .
Sámediggeráđi lahttu Egil Olli vástidii gažaldagaide 24.04 dii 17.25 .
Møtesekretær : Siv Marit R. Eira
Čoahkkingirjji čálli : Siv Marit R. Eira
Side 2 av 20
2 siidu 20 siiddus
Side 3 av 20
3 siidu 20 siiddus
NKK 003/11 : Motorisert ferdsel i utmarka i barmarkssesongen
EKL 003/11 : Mohtorfievrruiguin vuodjin meahcis bievlan
Sametingsrådet viser i sin innstilling til overordnede linjer for saken om motorisert ferdsel i utmarka i barmarkssesongen .
Ealáhus- ja kulturlávdegotti árvalus : Álgu Sámediggeráđđi čujuha evttohusastis bievlavuodjima deaŧaleamos beliide .
Knut Store , Inga-Lill Sundset , Heidi Persdatter Greiner Haaker , Gunnar Nilsen og Margit Eli Anti Oskal , medlemmet fra Árja Olaf Eliassen , medlemmet fra Nordkalottfolket Toril Bakken Kåven og medlemmet fra Fremskrittspartiet ( Frp ) Aud Marthinsen kom med følgende merknad : Overordnet prinsipper De overordnede prinsipper for endring av loven om motorferdsel i utmark , må være at nærhet gir rett .
Lávdegotti eanetlohku , Bargiidbellodaga sámediggejoavkku ( Bb ) lahtut Knut Store , Inga-Lill Sundset , Heidi Persdatter Greiner Haaker , Gunnar Nilsen ja Margit Eli Anti Oskal , Árjja lahttu Olaf Eliassen , Nordkalottfolket lahttu Toril Bakken Kåven ja Ovddádusbellodaga lahttu Aud Marhinsen ovddidedje čuovvovaš mearkkašumi : Bajimus prinsihpat Bajimus prinsihpat man vuođul rievdadit lága mohtorjohtolaga birra meahcis , ferte leat ahte lagašvuohta addá vuoigatvuođa .
Lokalbefolkningen i en kommune eller fylke må gis fortrinnsrett foran folk bosatt utenfor regionen .
Gieldda dahje fylkka báikkálaš álbmogis ferte leat ovdavuoigatvuohta ovddabealde olbmuid geat ásset guovllu olggobealde .
Mange oppholder seg også i flere kommuner i løpet av året .
Ollugat orrot maiddái máŋgga gielddas jagi mielde .
Uansett bør nærhetsprinsippet ligge til grunn .
Aŋkke ferte lagašvuođaprinsihppa leat vuođđun .
Kommunenes selvbestemmelse og dispensasjonsrett bør styrkes , både med tanke på utøvelse av loven og opprettelse av løypenett .
Gielddaid iešmearrideapmi ja hálddašanvuoigatvuohta berre nannejuvvot , sihke lága čađaheami ja láhtuid ásaheami ektui .
Det er kommunene som best kjenner sitt lokale område , og som dermed best kan ivareta dispensasjonsmyndigheten .
Gielddat dat dovdet iežaset báikkálaš guovllu buoremusat , ja geat danne buoremusat sáhttet fuolahit hálddašanválddi .
Dette gjelder også i forbudstiden fra 5. mai til 31. juli .
Nu lea maiddái gildojuvvon áigodagas miessemánu 5. b. rájes suoidnemánu 31. b. rádjai .
De tradisjonelle utmarksnæringer skal behandles likt .
Árbevirolaš meahcceealáhusat galget oažžut seamma meannudeami .
Reindrift og andre utmarksnæringer ( sanking , foredling og salg av bær , innlandsfisk og andre naturgoder ) er likeverdige næringer , og skal ha lik rett til ferdsel i forbindelse med sin næring .
Boazodoallu ja eará meahcceealáhusat ( murjen ja daid viidáseappot ráhkadeapmi ja vuovdin , sáivaguolásteapmi ja eará luondduriggodagat ) leat ovttaárvosaš ealáhusat , ja dain galgá seamma vuoigatvuohta johtaleapmái iežaset ealáhusa oktavuođas .
Dette innebærer at utmarksnæringer må gis direkte hjemmel i loven til transport i forbindelse med næring .
Dat mearkkaš ahte meahcceealáhusat fertejit oažžut njuolgga fievrridanlobi lágas ealáhusa oktavuođas .
Dette innbefatter også at næringer behandles likt i fredningstiden fra 5. mai til 30. juni .
Dat mearkkaša ahte ealáhus oažžu seamma meannudeami ráfáiduhttináigodagas miessemánu 5. b. rájes geassemánu 30. b. rádjai .
I dag lider næringsutøvere ved at man ikke får drive sin tradisjonelle høsting og utmarksnæring i denne avgjørende perioden .
Dál gillájit ealáhusbargit go eai beasa doaimmahit árbevirolaš meahcceávkkástallama dán deaŧalaš áigodagas .
Transport i forbindelse med kulturbasert høsting lovfestes for å sikre befolkningen å beholde det levesettet man har hatt i generasjoner .
Fievrrideapmi kulturvuđot ávkkástallama oktavuođas mearriduvvo lága bokte sihkkarastin dihtii ahte álbmot beassá eallit nu mo sii leat eallán máŋggaid buolvvaid .
Samiske næringer I mange tilfeller er utfordringen innenfor utmarksnæring det motsatte av hva DN og staten legger opp til .
Sámi ealáhusat Máŋgii lea meahcceealáhusaid hástalus áibbas eará go dan maid DN navdá .
Det er skapt et inntrykk av at presset på naturen er stort , og at det er store mengder mennesker på fjellet som kjører mye .
Lea vuolggahuvvon dakkár oaidnu ahte sisabahkkemat lundui leat stuorrát , ja ahte dievva olbmot vuojašit meanddo ollu mehciin .
Enkelte samiske næringer er avhengig av å bevege seg på barmark .
Nu lea dilli erenoamážit meahcceealáhusain , masa maiddái boazodoallu gullá .
Dette gjelder spesielt utmarksnæringer , som også inkluderer reindrift .
Dálá láhka vealaha iešguđet ealáhusaid . Dán erohusmeannudeami ii sáhte lávdegoddi dohkkehit .
Loven slik den er i dag , diskriminerer mellom de ulike næringene .
Buot ealáhusat fertejit dárkilit guorahallat iežaset vuodjima amaset vahágahttit luonddu .
Alle næringer må i tillegg ha en kritisk gjennomgang av sin kjøring slik at naturskader unngås .
Meahcceealáhusaid bargiid logu njiedjan maŋimus 30 jagi maŋŋágo mohtorjohtolatláhka mearriduvvui , lea beanta roassun .
Side 4 av 20
4 siidu 20 siiddus
Det er grunn til å tro at dette er en medvirkende årsak .
ain lea lohpi vuodjit ealáhusoktavuođas , eai leat vásihan dákkár dramáhtalaš njiedjama .
Dette er en trussel mot en av de mest tradisjonsrike deler av samisk næring og kultur .
Dát lea áittan daidda osiide sámi ealáhusas ja kultuvrras , mat leat eanemus árbevirolaččat .
Skal samisk utmarksnæring ha en mulighet til å utvikle seg , må man ha samme rettighet til å kjøre i næringsøyemed som man ser at reindrifta har .
Jus sámi meahcceealáhusain galgá leat vejolašvuohta ovdánit , de fertejit leat seamma vuoigatvuohta vuodjit ealáhus oktavuođas go dan mii bozodoalus lea .
Det er positivt at den samiske befolkning i økende grad utvikler bedrifter innenfor moderne næringer som blant annet reiseliv .
Lea buorre go sámi álbmot cegge eanet fitnodagaid ođđaáiggi ealáhusain nu go ovdamearkka dihtii mátkeealáhusas .
Mange av disse er basert på snøscooterturer på vinteren , og noen også barmarkskjøring i barmarksesongen .
Ollu dain leat vuođđuduvvon muohtaskohtervuodjimii dálvet , ja muhtumat maiddái bievalavuodjimii .
Dette kan gi arbeidsplasser i distriktene , økt stolthet og kan gi økt kunnskap rundt samisk kultur .
Dát sáhttá buvttihit bargosajiid olggobealde čoahkkebáikkiid , buoret iešdovddu ja sáhttá buoridit máhtu sámi kultuvrra birra .
Hvis dette går på bekostning av innskrenket bruk for lokalbefolkningen , vil dette diskriminere de fastboende .
Jus dát dagaha ahte báikki olbmuid johtalanvejolašvuođat gáržžiduvvojit , de dat vealaha dáloniid .
Det vil da være mulig for utenbygds å kjøpe seg en reise hvor motorisert ferdsel er inkludert , mens lokalbefolkning ikke har samme mulighet .
Dalle šaddá vejolašvuohta eará giliid olbmuin oastit dakkár mátkki masa gullá mohtorjohtolat , vaikke vel báikki olbmuin ii leat seamma vejolašvuohta .
En slik utvikling kan ikke komiteen støtte .
Dakkár ovdáneami ii sáhte lávdegoddi doarjut .
Samisk utmarksbruk Dagens lov tar ikke alle nødvendige hensyn til samiske lokalsamfunns tradisjonelle bruk og lokalbaserte virksomheter .
Sámi meahcceávkkástallan Dálá lágat eai doahttal sámi báikegottiid árbevirolaš geavahusa ja dakkár doaimmaid mat leat báikkálaččat vuođđuduvvon .
Kjøring på barmark er en avgjørende viktig del av samisk utmarksbruk , og derfor vesentlig for den samiske kulturen .
Bievlavuodjin lea deaŧalaš sámi meahccegeavaheapmái , ja danne deaŧalaš sámi kultuvrii .
Det er ikke kjøringen i seg selv , men selve transporten til og fra utmarka som er viktig .
Ii leat vuodjin iešalddis , muhto ieš dat fievrrideapmi meahccái ja meahcis mii lea deaŧalaš .
Samisk utmarksbruk er under sterkt press pga den restriktive praksisen av motorferdselloven .
Sámi meahcceávkkástallan gillá garrasastit mohtojohtolatlága gáržžes geavada geažil .
Folk opplever å bli mistenkeliggjort når de ønsker å bruke naturgodene slik de tradisjonelt har gjort , noe som oppfattes i strid med folks rettsoppfatning .
Olbmot vihkohallojuvvojit go sii háliidit ávkkástallat luondduriggodagaiguin nu mo sii árbevirolaččat leat dahkan , ja dát lea sin mielas olbuid riekteoainnu rihkkun .
Der hvor forvaltningen ønsker vern , har samene alltid vernet ved å bruke naturen på bærekraftig måte .
Daid guovlluid maid hálddašeapmi háliida suodjalit , daid lea sápmelaččat álo suodjalan ceavzilis ávkkástallamiin .
Det må være et bærende prinsipp at samisk utmarksbruk hensyn tas i det nye lovverket .
Vuođđoprinsihppan ferte leat ahte sámi meahcceávkkástallan váldojuvvo vuhtii ođđa lágain .
Komiteen vil påpeke at motorisert ferdsel ikke nødvendigvis skaper store utfordringer i naturen .
Lávdegoddi čujuha dasa ahte mohtorjohtolat ii dárbbaš vuolggahit stuorra hástalusaid lundui .
Enhver menneskelig aktivitet i naturen skaper virkninger , og at det da synes i terrenget at det har vært menneskelig aktivitet , er også naturlig .
Buot olbmo doaimmain luonddus leat váikkuhusat , ja ahte dalle vuhtto eanadagas ahte doppe leat olbmot leamaš doaimmas , ja dat lea lunddolaš .
Det har også befestet seg myter om at et kjørespor er nærmest uopprettelig , og vil bli stående som et sår i landskapet til evig tid .
Maiddái leat darvánan dakkár gáttut ahte vuodjinluottaid ii baljo sáhte ge jávkadit , ja ahte dat cigget eanadahkii dego hávvin agibeaivái .
Selv i myrlendte områder ser man at kjørespor gror igjen relativt raskt når kjøringen opphører .
go vel jeakkádagain ge oaidnit ahte vuodjinluottat savvot viehka johtilit go vuodjin nohká .
Det har også vært stort fokus på at trafikken med ATVer har økt kraftig de siste årene .
Lea maiddái deattuhuvvon garrasit ahte ATV-johtolat lea lassánan garrasit maŋimus jagiid .
Det er ganske naturlig at antallet har økt siden mange har byttet over fra annet kjøretøy .
Lea hui lunddolaš ahte lohku lea lassánan go ollugat leat lonuhan fievrruid .
Noe av økningen kan skyldes dette , og ikke nødvendigvis økt motorferdsel i naturen .
Dát lea oassi lassáneami sivas ii ge mohtorjohtolat luonddus dárbbaš leat lassánan dan sivas .
Drøftinger rundt rapporten Rapporten drøfter ulike tiltak for å begrense skadepåvirkningen fra barmarkskjøring på kort og lang sikt , hvor det blant annet nevnes flere punkter . Flere av disse har negative konsekvenser for samisk næring og naturbruk .
Raportta digaštallan Raporta váldá ovdan iešguđet doaibmabijuid mat sáhttet ráddjet bievlavuodjima vahágiid oanehat ja guhkit áigái , mas earret eará namuhuvvojit máŋga čuoggá ja dain leat muhtumiin negatiiva váikkuhusat sámi ealáhusaide ja luondduávkkástallamii .
Spesielt viktig er det å merke seg forslag : Fase ut terrengbiler – løyper kun for ATV .
Erenoamáš deaŧalaš lea mearkkašit dán evttohusa : Gieldit meahccebiillaid - dušše ATV-lahtut .
Vi antar bakgrunnen for forslaget kan være at det i enkelte områder har utviklet seg fritidskjøring med spesielt utrustede biler .
Jáhkimis evttohusa duogáš lea dat ahte muhtun guovlluin lea badjánan astoáiggevuodjin erenoamážit bierggastuvvon biillaiguin .
Men , terrengbiler og traktor har vært brukt i generasjoner for å dra til fjells , og er fortsatt det viktigste kjøretøy for deler av utmarksnæringa .
Muhto meahccebiillaiguin ja tráktoriiguin leat olbmot buolvvaid čađa vuodján meahccái , ja dat leat ain dat deaŧalameamos fievrrut ollu meahcceealáhusain .
En terrengbil kjører sjelden ut av sporet fordi bilen ikke er bygget for å tåle dette , mens en ATV enkelt kan kjøres overalt .
Meahccebiila vuodjá hárve olggobealde luotta go biila ii lea ráhkaduvvon dan gierdat , muhto ATV:in sáhttá álkit vuodjit juohke saji .
Side 5 av 20
5 siidu 20 siiddus
Innføre tiltak i forbindelse med elgvald .
Čađahit doaibmabijuid ealgavállaid oktavuođas .
Grønne elgvald kan være en ide , om valdene er forholdsvis små , og de legges til områder som likevel er vanskelig tilgjengelig med motorkjøretøy .
Ruoná ealgavállat sáhttá leat buorre jurdda , jus vállat leat viehka uhcit , ja daid ferte bidjat dakkár guovlluide gosa liikká lea váttis beassá mohtorfievrruiguin .
Å begrense antall dispensajoner pr jaktlag gir ikke nødvendigvis positiv effekt .
Sierralobiid logu ráddjemis juohke bivdojoavkku nammii ii dárbbaš leat positiiva váikkuhus .
Det vil da bli lastet mer vekt per kjøretøy , noe som igjen vil føre til økt belastning på marka .
Dalle fievrriduvvo eanet gálvu juohke fievrruin , mii fas dagaha stuorát deattu eatnamii .
Krav til opplæring , kurs eller førerkort vil ramme de med streng økonomi , og skaper mer byråkrati .
Gáibádus váldit oahpu , kurssa dahje vuodjinkoartta čuohcá daidda geain ii leat nu buorre ekonomiija , ja stuorruda byråkratiija .
Det vil sannsynligvis ikke gi færre naturskader .
Várra ii lasit luondduvahágiid .
I så måte synes holdningsskapende arbeid mer effektivt .
Dan dáfus orrot dakkár doaibmabijut mat loktejit dihtomielalašvuođa buoret .
I tilrådningen foreslår styringsgruppen forvaltningsmodell B. Om dette blir et alternativ , må løypene avklares i forhold til berørte interesser som blant andre naturvern , kulturminner , landbruk og utmarksnæringer .
Stivrenjoavku rávve válljet hálddašanmodealla B. . Jus dát šattaš molssaeaktun , de ferte čielggadit láhtuid dakkár guoskevaš beroštusaid ektui go earret eará luonddugáhttema , eanadoalu ja meahcceealáhusaid .
Det forutsetter at sametinget får saken til behandling når et eventuelt forslag til ny forskrift foreligger .
Biddjojuvvo eaktun ahte Sámediggi oažžu ášši meannudeapmái go vejolaš ođđa láhkaásahusevttohus boahtá .