pere/sami_parallel huggingface dataset:
Læreplanverket Samisk består av
Sámi Oahppoplánabuktosii gullet
Læreplanverket består av :
Oahppoplánabuktosis leat :
• Generell del
• Oppalaš oassi
• Prinsipper for opplæring ( med samisk læringsplakat )
• Oahpahusa prinsihpat
• Fag - og timefordeling
• Fága ja diibmojuohku
• Læreplan i samisk som førstespråk
• Sámi oahppoplána - Sámegiella vuosttašgiellan
• Læreplan i samisk som andrespråk
• Sámi oahppoplána - Sámegiella nubbingiellan
• Læreplan i fordypning i samisk
• Sámi oahppoplána - Sámegiela čiekŋudeapmi
• Læreplan i duodji
• Sámi oahppoplána - Duodji
• Læreplan i musikk - Samisk
• Sámi oahppoplána - Musihkka
• Læreplan i mat og helse - Samisk
• Sámi oahppoplána - Biebmu ja dearvvašvuohta
• Læreplan i kristendoms- religions og livssynskunnskap - Samisk
• Sámi oahppoplána - Risttalašvuođa- , oskku- ja eallinoainnumáhttu
• Læreplan i naturfag - Samisk
• Sámi oahppoplána - Luonddufága
• Læreplan i samfunnsfag - Samisk
• Sámi oahppoplána - Servodatfága
• Læreplan i historie fellesfag - Samisk
• Sámi oahppoplána - Historjá
• Læreplan i geografi - Samisk
• Sámi oahppoplána - Geografiija
• Læreplan i religion og etikk - Samisk
• Sámi oahppoplána - Religiovdna ja etihkka
• Læreplan i norsk for elever med samisk som førstespråk
• Sámi oahppoplána - Dárogiella ohppiide geain lea sámegiella vuosttašgiellan
I fag hvor det ikke er utviklet samiske parallelle læreplaner , gjelder nasjonale fastsatte læreplaner :
Fágain main ii leat ráhkadan sámi parallellaš oahppoplánaid , gustojuvvojit našunála mearriduvvon oahppoplánat :
• Læreplan i norsk
• Oahppoplána - Dárogiella
• Læreplan i fordypning i norsk
• Oahppoplána - Dárogiela čiekŋudeapmi
• Læreplan i norsk for døve og sterkt tunghørte
• Oahppoplána - Dárogiella bealjjehemiide ja lossaguluhidda
• Læreplan i norsk tegnspråk
• Oahppoplána - Dárogiella mearkagiella
• Læreplan i matematikk
• Oahppoplána - Matematihkka
• Læreplan i engelsk
• Oahppoplána - Eŋgelasgiella
• Læreplan i fordypning i engelsk
• Oahppoplána - Eŋgelasgiela čiekŋudeapmi
• Læreplan i engelsk for døve og sterkt tunghørte
• Oahppoplána - Eŋgelasgiella bealjjehemiide ja lossaguluhidda
• Læreplan i fremmespråk
• Oahppoplána - Vierisgiella
• Læreplan i finsk som andrespråk
• Oahppoplána - Suomagiella nubbingiellan
• Læreplan i kroppsøving
• Oahppoplána - Lášmohallan
• Læreplan i drama og rytmikk for døve og sterkt tunghørte
• Oahppoplána - Drama ja rytmihkka bealjjehemiide ja lossaguluhidda
• Elevrådsarbeid
• Ohppiidráđibargu
Prinsippdel og læreplaner skal foreligge ved skolestart 2007/2008 .
Prinsihpaoassi ja oahppoplánat galget válbmasat 2007/2008 skuvlaálgimii .
Ivaretakelse av samisk identitet og språk for samiske barn i møte med barnevernet
Sámi mánáid sámi identitehta ja giela goziheapmi mánáidsuodjalusas
Sametingsrådet arbeider for å sikre at samiske barn i barnevernet får ivaretatt sine rettigheter til kultur og språk , sier rådsmedlem Jørn- Are Gaski .
Sámediggeráđđi bargá sámi mánáid kultur- ja giella vuoigatvuođaid sihkkarastima gozihemiin mánáidsuodjalusa ektui , dadjá ráđđelahttu Jørn-Are Gaski .
Gaski viser til Sametingets enstemmige vedtak om å be om konsultasjoner med Barne- og likestillingsdepartementet for å sikre gode tilsynsrutiner med samiske barn under barnevernets omsorg .
Gaski čujuha Sámedikki ovttajienalaš mearrádussii ahte bivdit konsultašuvnnaid Mánáid- ja dásseárvodepartemeanttain dan hárrái ahte sihkkarastit ahte mánáidsuodjalusas leat buorit bearráigeahččandagaldumit sámi mánáid ektui .
Sametingsrådet er allerede i gang med konsultasjoner for å finne gode løsninger for disse barna .
Sámediggeráđđi lea juo álggahan konsultašuvnnaid go guoská buriid čovdosiid gávdnamii dáid mánáide .
- Samiske barn har rett til et barnevernstilbud som bygger på deres språk og kultur .
Sámi mánáin lea vuoigatvuohta oažžut mánáidsuodjalanfálaldaga sin giela ja kultuvrra vuođul .
Det er viktig å sikre at dette følges opp av ansvarlige myndigheter , slik at samiske barn som trenger hjelp ikke mister sitt språk og sin kultur .
Deaŧalaš lea sihkkarastit ahte eiseválddit geain lea ovddasvástádus das čuovvolit nu ahte sámi mánát geat dárbbašit veahki eai masse gielaset ja kultuvraset .
Sametingspresident Egil Ollis åpningstale til Urfolksforumets 25 årsjubileum i Brasil
Sámediggepresideantta Egil Olli rahpansárdni álgoálbmotforuma 25 jagi ávvudeapmái Brasilas
Sametingspresident Egil Olli deltar på Urfolksforumets jubileumsseminar i Brasilia i Brasil denne uka .
Sámediggepresideantta Egil Olli oassalasta Álgoálbmotforuma ávvudansemináras Brasilas dán vahkku .
Ved åpningen av seminaret deltok presidenten med følgende hilsen til deltakerne :
Seminára rahpama oktavuođas doalai presideantta čuovvovaš sártni oasseváldiide :
Sametingspresident Egil Olli , Brasilia , Brasil , 16. september 2008 .
Sámedikki presideanta Egil Olli , Brasilia , čakčamánu 16. b. 2008 .
Statsministre , exelenter , mine damer og herre r , kjære urfolksbrødre og søstre
Stáhtaministtarat , eksleleanttat , ráhkis olbmot , ráhkis eamiálbmot vieljat ja oappát
Samene har gjennom mange år funnet stor nytte og inspirasjon ved å delta i det internasjonale samarbeidet mellom urfolk i de ulike verdensdeler .
Sámiide lea máŋggaid jagiid leamaš stuorra ávki ja leat ožžon inspirašuvnna eamiálbmogiid gaskasaš riikkaidgaskasaš ovttasbargui searvamis .
Dette samarbeidet har også Sametinget deltatt i etter at det ble opprettet i 1989 , spesielt innen for aktuelle FN-organer .
Dán ovttasbargui lea maiddái Sámediggi searvan dan rájes go dat ásahuvvui 1989:s , erenoamážit áigeguovdilis ON-orgánaid siskkobealde .
Det er det nære samarbeidet mellom urfolk og mellom urfolk og siviliserte stater med høye menneskerettighetsstandarder som har påvirket utviklingen av urfolks rettigheter slik disse kommer til uttrykk i ILO-konvensjon nr. 169 om urfolk- og stammefolk i selvstendige stater og i FN-erklæringen om urfolks rettigheter vedtatt av FNs Generalforsamling i september 2007 .
Dat lea dat lagaš ovttasbargu eamiálbmogiid gaskka ja eamiálbmogiid ja siviliserejuvvon álbmoga gaskka alla olmmošvuoigatvuođastandárddaiguin mii lea váikkuhan eamiálbmogiid vuoigatvuođaid ovddideami nugo dat bohtet ovdan ILO-konvenšuvnnas nr 169 eamiálbmogiid ja čearddalaš álbmogiid hárrái iešmearrideaddji stáhtain ja ON-julggaštusas eamiálbmogiid vuoigatvuođaid hárrái maid ON váldočoahkkin mearridii čakčamánus 2007 .
I våre egne bestrebelser etter større rettferdighet og rett til de områder vi har bebodd siden førhistorisk tid , og rett til utvikling på våre egne premisser , har vi erfart at vi har behov for kunnskap .
Min iežamet rahčamušaid oktavuođas oažžut stuorát rievttalašvuođa ja vuoigatvuođaid daid guovlluide gos mii leat ássan ovdahistorjjálaš áiggi rájes , ja vuoigatvuođa ovdáneami oktavuođas iežamet eavttuid mielde , leat mii oaidnán ahte dárbbašuvvo máhtolašvuohta .
Spesielt har vi erfart at vårt folk gjennom utdannelse har ervervet kunnskap om de kulturer og de normative og rettslige standarder vårt levesett og kultur blir møtt med .
Erenoamážit leat mii oaidnán ahte min álbmot oahpu bokte lea háhkan máhtolašvuođa daid kultuvrraid ja normatiiva ja rievttálaš standárddaid birra mat gusket min eallinvuohkái ja kultuvrii .
Gjennom utdannelse og kunnskap har vi ikke minst lært oss hvordan vi skal formidle kunnskap og skape forståelse om vår egen kultur , våre egne tradisjoner og formulering av egne krav om rettferdighet .
Erenoamážit oahpu ja máhtolašvuođa bokte leat mii oahppan movt mii galgat gaskkustit máhtolašvuođa ja háhkat áddejumi min iežamet kultuvrra , min iežamet árbevieruid birra ja movt galgat hábmet iežamet rievttalašvuođa gáibádusaid .
Vi finner derfor tilfredshet med å kunne være til stede når den norske regjering følger opp erklærte målsettinger om støtte til urfolk og beskyttelse av urfolks landområder mot rovdrift på ressurser og rasering av urfolks leveområder .
Danne leat mii duhtavaččat go beassat leat mielde go Norgga ráđđehus čuovvola julggaštuvvon mihttomeriid dan ektui ahte doarjut eamiálbmogiid ja suodjalit eamiálbmogiid eatnamiid resurssaid ala bahkkemis ja billisteames eamiálbmogiid eallinguovlluid .
Vi har som ambisjon å påvirke norske myndigheter til en fortsatt og styrket innsats til fordel for urfolk , til beste for naturen og en klimavennlig ressursbruk .
Mis lea áigumuššan váikkuhit Norgga eiseválddiid dan ektui ahte ain ja nannoseappot bargat ávkin eamiálbmogiidda , buoremusat ávkin lundui ja dálkkádatoadjebas resursageavaheapmái .
Til slutt vil jeg ønske lykke til med det videre samarbeidet mellom Brasil og Norge til beste for urfolk verden over .
Loahpas háliidan sávvat lihku viidáset ovttasbargui Brasilia ja Norgga gaskka buoremusat ávkin buot máilmmi eamiálbmogiidda .
Takk for oppmerksomheten !
Giittán beroštumis !
Pressemelding - Sametingsrådet ønsker Porsanger kommune og Høgskolen i Finnmark til lykke med oppstart av desentralisert sykepleierutdanning
Preassadieđáhus - Sámediggeráđđi sávvá Porsáŋggu gildii ja Finnmárkku allaskuvlii lihku buohccidivššu lávdaoahpu álggahemiin
Sametingsrådet har med glede registrert at Porsanger kommune og Høgskolen i Finnmark nå igangsetter ei desentralisert sykepleierutdanning , hvor samisk språk og kulturforståelse skal gå som en rød tråd gjennom utdanningen , sier rådsmedlem Jørn-Are Gaski .
Sámediggeráđđi lea iluin merkon ahte Porsáŋggu gielda ja Finnmárkku allaskuvla dál álggahit lávdaoahpu buoccidivššus , mas sámegiella ja sámi kulturáddejupmi galgá báidnit buot oahpu , dadjá ráđđelahttu Jørn-Are Gaski .
Samiske pasienter har behov for sykepleiere med god kompetanse innenfor samisk språk og kultur .
Sámi divššohasat dárbbašit buoccidivššáriid geain lea buorre gelbbolašvuohta sámi gielas ja kultuvrras .
Sametingsrådet ser behovet for denne kompetansen , og har derfor støttet utdanningen økonomisk .
Sámediggeráđđi oaidná ahte dákkár gelbbolašvuohta dárbbašuvvo , ja lea danne dorjon oahpu ekonomalaččat .
- Vi har forventninger om at utdanningen vil bidra til flere sykepleiere som kan betjene den samiske befolkningen på en god måte , sier Gaski .
- Mis leat vuordámušat dasa ahte dáinna oahpuin eanet buoccidivššárat sáhttet bálvalit sámi álbmoga buriin vugiin , dadjá Gaski .
Tema på konferansen er mål og strategier for samisk reiseliv , samiske reiselivsaktørers utfordringer og nettverksbygging .
Konferánssa fáddán leat sámi mátkeealáhusa ulbmilat ja strategiijat , sámi mátkeealáhusaktevrraid hástalusat ja fierpmádathuksen .
Endelig to samiske dagsaviser
Viimmat guokte sámi beaivválaš aviissa
Den samiske avisa Ságat har meldt at de fra 1. oktober blir dagsavis med 5 ukentlige utgivelser .
Sámi aviisa Ságat lea dieđihan ahte sii golggotmánu 1. beaivvi rájes šaddet beaivválaš aviisan go almmuhišgohtet aviissa viđa geardde vahkus .
Fra 12. august har også den samiske avisa Ávvir kommet som dagsavis med fem ukentlige utgivelser
Borgemánu 12. rájes lea maid Ávvir doaibman beaivválaš aviisan go almmuhišgohte viđa geardde vahkus .
- Endelig er det nå to samiske aviser som kommer daglig .
- Viimmat leat mis guokte sámi beaivválaš aviissa .
Dette er viktig for å legge til rette for demokratisk debatt , meningsdanning og språkutvikling i det samiske samfunnet , sier rådsmedlem Vibeke Larsen
Dát lea dehálaš demokráhtalaš ságastallamiid lahčimis , oaiviliidovdanbuktimis ja giellaovdáneapmái sámi servvodagas , lohka ráđđelahttu Vibeke Larsen .
Sametinget har høsten 2008 innført ny felles postadresse : Sámediggi / Sametinget Ávjovárgeaidnu 50 9730 Karasjok / Kárášjohka
Sámediggi lea 2008 čavčča rájes geavahišgoahtán ođđa oktasaš poastačujuhusa : Sámediggi / Sametinget Ávjovárgeaidnu 50 9730 Karasjok / Kárášjohka
Ny felles postadresse innebærer at alle brev blir mottatt og behandlet av Sametingets arkiv i sametingsbygningen i Karasjok .
Dat , go leat ožžon ođđa oktasaš poastačujuhusa , mearkkaša dan ahte buot reivvet mannet Sámedikki arkiivii sámediggevissui Kárášjogas ja dat meannuduvvojit doppe .
Sametinget har i dag et digitalt arkiv der all mottatt post blir digitalisert gjennom skanning .
Sámedikkis lea dál digitála arkiiva nu ahte buot poasta mii boahtá , digitaliserejuvvo skánnema bokte .
Etter det blir posten fordelt til Sametingets kontorer i Karasjok , Varangerbotn , Kautokeino , Kåfjord , Evenes , Drag og Snåsa .
Dan maŋŋá juogaduvvo poasta Sámedikki kantuvrraide Kárášjohkii , Vuonnabahtii , Guovdageidnui , Gáivutnii , Evenáššái , Divttasvutnii ja Snoasai .
Brev med vedlegg som kart , CD , bøker og liknende skal også sendes til Karasjok - disse vedleggene blir videresendt til de lokale kontorene .
Reivvet mildosiiguin nugo kárttat , CD:t , girjjit ja sullasaččat galget maiddái sáddejuvvot Kárášjohkii - dát mildosat sáddejuvvojit viidáseappot báikkálaš kantuvrraide .
Vi ber derfor publikum å sende post til vår felles postadresse : Sámediggi / Sametinget Ávjovárgeaidnu 50 9730 Karasjok / Kárášjohka
Danne bivdit mii din sáddet poastta min oktasaš poastačujuhussii : Sámediggi / Sametinget Ávjovárgeaidnu 50 9730 Karasjok / Kárášjohka
Felles telefonnummer Sametinget har våren 2008 innført felles telefonnummer 78 47 40 00 for alle Sametingets kontorer .
Oktasaš telefonnummir Sámediggi lea giđđat 2008 geavahišgoahtán oktasaš telefonnummira mii lea 78 47 40 00 ja dat lea buot Sámedikki kantuvrraid várás .
Mål med omorganiseringen av felles postadresse og felles telefonnummer Målet med å innføre felles telefonnummer og felles postadresse er blant annet følgende :
Manin oktasaš poastačujuhus ja oktasaš telefonnummir Áigumuš oktasaš telefonnummira ja oktasaš poastačujuhusa geavahemiin lea earret eará čuovvovaš :
Bidra til forbedret og økt service overfor Sametingets brukere på alle områder .
Bálvalusaid buorideapmi Sámedikki geavaheddjiide buot surggiin .
Publikum skal oppleve Sametinget som åpen og serviceinnstilt , og som en arena for dialog og enkeltinitiativ innenfor alle Sametingets tjenester .
Olbmuid mielas galgá Sámediggi leat rabas ja gearggus bálvalit olbmuid , ja ahte sin mielas lea álki gulahallat Sámedikkiin ja álki váldit oktavuođa buot Sámedikki bálvalusaid ektui .
Vi skal tilby publikum ett kontaktpunkt .
Mii galgat fállat olbmuide oktasaš gulahallanbáikki .
Effektivisere ressursbruken ved felles ressursutnyttelse .
Beavttálmahttit resurssaid geavaheami daid oktasaččat geavahemiin .
Varemottak Varer , aviser eller større pakker med for eksempel større opplag av bøker , datamaskiner , printere og så videre , skal sendes til kontorenes varemottak .
Gálvovuostáiváldin Gálvvut dahje stuorát páhkat ovdamearkka dihte stuorát girjepáhkat , dihtorat , čálánat jna. , galget ain sáddejuvvot kantuvrraid gálvovuostáiváldimii .
Varer til Karasjok : Sámediggi / Sametinget Ávjovárgeaidnu 50 9730 Karasjok / Kárášjohka
Gálvvut Kárášjohkii : Sámediggi / Sametinget Ávjovárgeaidnu 50 9730 Karasjok / Kárášjohka
Varer til Kautokeino : Sámediggi / Sametinget Bredbuktnesveien 50 9520 Kautokeino / Guovdageaidnu
Gálvvut Guovdageidnui : Sámediggi / Sametinget Bredbuktnesveien 50 9520 Kautokeino / Guovdageaidnu
Varer til Varangerbotn : Sámediggi / Sametinget Varanger Samiske Museum 9840 Varangerbotn / Vuonnabahta
Gálvvut Vuonnabahtii : Sámediggi / Sametinget Várjjat Sámi musea / Varanger Samiske Museum 9840 Varangerbotn / Vuonnabahta
Varer til Kåfjord : Sámediggi / Sametinget Ája samisk senter 9144 Samuelsberg
Gálvvut Gáivutnii : Sámediggi / Sametinget Ája sámi guovddáš / Ája samisk senter 9144 Samuelsberg
Varer til Evenes : Sámediggi / Sametinget Várdobáiki 8536 Evenes / Evenášši
Gálvvut Evenáššái : Sámediggi / Sametinget Várdobáiki 8536 Evenes / Evenášši
Varer til Drag : Sámedigge / Sametinget Árran lulesamiske senter 8270 Drag / Ájluokta
Gálvvut Divttasvutnii : Sámedikke / Sametinget Árran julevsáme guovdasj / Árran lulesamiske senter 8270 Drag / Ajluokta
Varer til Snåsa : Samiedigkie / Sametinget Saemien Sijtie 7760 Snåsa
Gálvvut Snoasai : Samiedigkie / Sametinget Saemien Sijtie 7760 Snåsa
Sametingsrådet har registrert granskingsutvalgets rapport om barnehjemmene i Finnmark
Sámediggeráđđi lea registreren guorahallanlávdegotti raportta Finnmárkku mánáidruovttuid birra
Sametingsrådet tar til etterretning granskingsutvalgets rapport om forholdene ved barnehjemmene i Finnmark for perioden 1954 -1992 .
Sámediggeráđđi váldá diehttevassii guorahallanlávdegotti raportta daid dilálašvuođaid birra , mat ledje Finnmárkku mánáidruovttuin áigodagas 1954 -1992 .
De forhold som blir avdekket i rapporten gjør sterkt inntrykk , og Sametingsrådet vil uttrykke medfølelse med de barn som opplevde kritikkverdige forhold ved barnehjemmene .
Dat dilit mat almmustahttojuvvojit raporttas čuhcet min váimmuide , ja Sámediggeráđđi dovddaha miehtemiela daidda mánáide geat vásihedje moaittehahtti dilálašvuođaid mánáidruovttuin .
Sametingsrådet registrerer at rapporten sier at samiske barn ved barnehjem i Finnmark i den aktuelle perioden ikke fikk ivaretatt sitt samiske språk og kultur ved opphold i barnehjemmene .
Sámediggeráđđi registrere ahte raporta dadjá ahte dat mánát geat ledje Finnmárkku mánáidruovttuin dien áiggi , eai beassan dikšut sámi gielaset ja kultuvrraset orudettiin mánáidruovttuin .
Det er klare brudd på samiske barns rettighet til eget språk og kultur , uttrykt gjennom nasjonale lover og internasjonale konvensjoner .
Dát rihkku čielgasit daid vuoigatvuođaid , mat sámi mánáin leat iežaset gillii ja kultuvrii riikkalaš lágaid ja riikkaidgaskasaš konvenšuvnnaid bokte .
Sametingsrådet arbeider i dag aktivt , gjennom konsultasjoner , for å sikre at samiske barn under barnevernets omsorg får oppfylt sine rettigheter til egen kultur og språk ved opphold i barnevernsinstitusjon og fosterhjem .
Sámediggeráđđi bargá dál árjjalaččat , konsultašuvnnaid bokte , sihkkarastit ahte dat sámi mánát geat leat mánáidsuodjalusa fuolahusas , ožžot ollašuhttojuvvot vuoigatvuođaideaset iežaset kultuvrii ja gilii go leat mánáidsuodjalusásahusain ja sadjásašruovttuin .
En viktig del av dette arbeidet er å sikre gode tilsynsordninger for ivaretakelse av samisk språk og kultur for barn under barnevernets omsorg .
Dán barggus lea deaŧalaš sihkkarastit buriid bearráigeahččanortnegiid vai fuolahuvvo daid mánáid sámi giella ja kultuvra , geat leat mánáidsuodjalusa fuolahusas .
Ingen budsjettstyrking til samiske formål
Sámi áigumušat eai nannejuvvo bušeahtas
- Regjeringens budsjettforslag til samiske formål innebærer i realiteten en budsjettinnstramming , sier sametingspresident Egil Olli .
- Ráđđehusa bušeahttaevttohus sámi ulbmiliidda lea duohtavuođas bušeahttagáržžideapmi , dadjá Sámedikki presideanta Egil Olli .
I statsbudsjettet foreslås det en samlet økning på 3,6 % til samiske formål , mot en økning på 10 % på statsbudsjettet totalt .
Stáhtabušeahtas evttohuvvo buohkanassii 3,6 % sturrosaš lassáneapmi sámi ulbmiliidda , dan ektui go stáhtabušeahtas lea buohkanassii 10 % lassáneapmi .
Med en prisstigning de siste 12 måneden på 4,5 % er budsjettet til samiske formål for 2009 i realiteten svakere enn i 2008 .
Maŋimus 12 mánu 4,5 % sturrosaš haddelassáneapmi mearkkaša ahte 2009 bušeahtta sámi ulbmiliid várás duohtavuođas lea heajut go 2008 bušeahtta .
I budsjettet til Sametinget er det en samlet økning på 7,4 % noe som gir en begrenset realøkning av sametingsbudsjettet .
Bušeahtas Sámediggái lea buohkanassii 7,4 % lassáneapmi , mii mearkkaša ahte sámediggebušeahta duohtalassáneapmi lea ráddejuvvon .
Det kan ikke være noen tvil om at det er et stort behov for betydelig kapasitetsstyrking innenfor områder som for eksempel språk , museer og læremidler .
Ii dárbbaš oppa eahpidit ge ahte ollu suorggiid , nugo giela , museaid ja oahpponeavvuid , dárbbaša nannet mealgat .
Jeg må dessverre konstatere at regjeringen gir oss liten drahjelp for å prioritere disse områdene på neste års sametingsbudsjett , sier Olli .
Dađibahábut mun gávnnahan ahte ráđđehus ii veahket min olus vuoruhit dáid surggiid boahttejagi sámediggebušeahtas , dadjá Olli .
- Selv om regjeringen på enkeltområder foreslår en økning er dette til lite hjelp når dette ikke medfører økning på de totale rammene .
- Vaikko ráđđehus muhtun surggiin evttoha lassáneami , de ii leat das olus ávki dannego ollislaš rámmat eai nannejuvvo .
Sametinget skal og må ta et samlet budsjettansvar .
Sámediggi galgá ja ferte váldit ollislaš bušeahttaovddasvástádusa .
Det er derfor lite å glede seg over at regjeringen foreslår økninger på noen enkeltområder , når dette i realiteten betyr kutt på andre områder , sier Egil Olli .
Danne ii leat nu illudahtti go ráđđehus evttoha lassánemiid muhtun ovttaskas surggiin , go dat duohtavuođas mearkkaša gáržžidemiid eará sajiin , dadjá Egil Olli .
- Den svake veksten til samiske formål regjeringen legger opp til i dette budsjettet viser med all tydelighet nødvendigheten av å få etablert folkerettslige forsvarlige budsjettprosedyrer mellom regjeringen og Sametinget , avslutter sametingspresident Egil Olli .
- Ráđđehusa uhca bušeahttalassáneamáš sámi ulbmiliidda čájeha áibbas čielgasit ahte lea dárbu ásahahttit álbmotrievtti vuođul dohkálaš bušeahttameannudanvugiid ráđđehusa ja Sámedikki gaskka , loahpaha Sámedikki presideanta Egil Olli .
Hvilke økonomiske støtteordninger finnes for sametingsvalget ?
Makkár ekonomalaš doarjjaortnegat leat sámediggeválgga várás ?
Sametinget har to ulike støtteordninger til samepolitiske organisasjoner .
Sámedikkis leat guovttelágan doarjjaortnegat sámepolitihkalaš organisašuvnnaide .
Den ene støtteordningen er direkte knyttet opp mot sametingsvalget og valgarbeidet , mens den andre er for å opprette og utvikle samepolitiske partier .
Vuos lea doarjjaortnet mii čatnasa njuolga sámediggeválgii ja válgabargui , ja nubbi fas lea sámepolitihkalaš bellodagaid ásaheami ja ovddideami várás .
Mål for tilskuddsordningen : - Mulighet for valgdeltakelse til de som stiller lister til sametingsvalget
Doarjja válgasearvamii Doarjjaortnega ulbmil : - Vejolašvuohta listtaide searvat sámediggeválgii
Målgruppe for tilskuddsordningen : - De listeforslag Sametingets valgnemnd godkjenner etter § 32 i forskrift om valg av Sameting , fastsatt ved kgl. res. av 19. desember 2008
Doarjjaortnega olahusjoavku : - Dat listaevttohusat maid Sámedikki válgalávdegoddi dohkkeha sámediggeválgga láhkaásahusa § 32 mielde , mii lea mearriduvvon juovlamánu 19. b. 2008-mannosaš gonagaslaš resolušuvnnain
Kriterier for måloppnåelse : - Antall listeforslag til sametingsvalget
Ulbmilolahusa eavttut : - Listaevttohusaid lohku sámediggeválggas
Tildelingskriterier : - Tilskuddet utbetales i budsjettåret det bevilges .
Juolludaneavttut : - Doarjja máksojuvvo dan bušeahttajagi go dat juolluduvvo .
Anmodning om utbetaling skal være fremmet innen 10. august 2009 - Tilskuddet utbetales i sin helhet - Partier eller organisasjoner som stiller liste i to eller flere valgkretser , skal sende felles anmodning om utbetaling for alle sine lister
Máksinávžžuhus galgá leat ovddiduvvon ovdal borgemánu 10. b. 2009 - Doarjja máksojuvvo oktanaga - Bellodagat dahje organisašuvnnat mat bidjet listtaid guovtti dahje eanet válgabiirriin , galget sáddet oktasaš mákšinávžžuhusa buot iežaset listtaid ovddas
Beregningsregler : - Tilskuddet fordeles likt mellom de godkjente listene
Meroštallannjuolggadusat : - Doarjja máksojuvvo luohtta dohkkehuvvon listtaid gaskka
For 2009 settes det av kr 2 000 000 til formålet .
Jagis 2009 várrejuvvo 2 000 000 ru ulbmilii .
Sametingets tilskuddsordning for samiske politiske partier 2009
Sámedikki doarjjaortnet sámi politihkalaš bellodagaide 2009 : s
Målet for ordningen er å opprette og utvikle samepolitiske partier .
Ortnega ulbmilin lea bisuhit ja ovddidit sámepolitihkalaš bellodagaid .
Målgruppen for tilskuddsordningen er de registrerte samepolitiske partiene .
Doarjjaortnega ulbmiljoavkun leat registrerejuvvon sámepolitihkalaš bellodagat .
Ordningen forvaltes av Sametingets tilskuddstyre .
Dán ortnega hálddaša Sámedikki doarjjastivra .
Tildelingskriteriene er at organisasjonen er et samepolitisk parti med klar samisk formålsparagraf og som er registrert i partiregisteret i Brønnøysund .
Eaktun juolludeapmái lea ahte organisašuvdna lea sámepolitihkalaš bellodat mas lea čielga sámi ulbmil ­paragráfa ja mii lea registrerejuvvon Brønnøysund bellodatregistaris .
Per i dag kreves det 5000 underskrifter for å bli registrert i dette registeret .
Dál gáibiduvvojit 5000 vuolláičállosa registreremii dán registarii .
Dette er ikke et register det er nødvendig å registrere seg i hvis en ønsker å stille til sametingsvalg , men som er nødvendig for å få støtte etter denne ordningen .
Dán registarii ii dárbbaš registreret jos áigu bidjat listta sámediggeválgii , muhto jos galgá oažžut doarjaga dán ortnegis de ferte leat registrerejuvvon doppe .
Sametinget har ingen innflytelse på hva som kreves for å bli registrert i partiregisteret i Brønnøysund og de 5000 underskriftene er ikke basert på Sametingets valgmanntall , men det ordinære folkeregisteret i Norge .
Sámedikkis ii leat makkárge váikkuhanvejolašvuohta dasa mii gáibiduvvo go galgá registrerejuvvot Brønnøysund bellodatregistaris ja 5000 vuolláičállosa eai gáibiduvvo Sámedikki jienastuslogu vuođul , muhto Norgga dábálaš álbmotregistara vuođul .
Mer info
Eanet dieđut
Sametingets valgnemd
Sámedikki válgalávdegoddi
Etter forskriften om valg til sameting skal Sametinget oppnevne en valgnemnd som har ansvar for forberedelse og avvikling av sametingsvalget .
Sámediggeválgga láhkaásahusa mielde galgá Sámediggi nammadit válgalávdegotti mas lea ovddasvástádus sámediggeválgii ráhkkaneames ja čađaheames .
Sametingets valgnemnd skal bestå av minimum fem medlemmer med varamedlemmer .
Sámedikki válgalávdegottis galget leat unnimusat vihtta lahtu ja várrelahtu .
Medlemmene og varamedlemmene skal være samer med stemmerett ved sametingsvalget .
Lahtut ja várrelahtut galget leat sápmelaččat geain lea jienastanvuoigatvuohta sámediggeválggain .
Valgkomiteens innstilling ble enstemmig vedtatt av plenum .
Válgalávdegotti árvalus mearriduvvui ovttajienalaččat dievasčoahkkimis .
Følgende oppnevnes som medlemmer og personlige varamedlemmer i Sametingets valgnemnd :
Čuovvovaččat leat nammaduvvon lahttun ja persuvnnalaš várrelahttun Sámedikki válgalávdegoddái :
Medlemmer :
Lahtut :
Brita Kåven
Brita Kåven
Jan Erik Henriksen
Jan Erik Henriksen
Personlige varamedlemmer :
Persuvnnalaš várrelahtut :
Margretha Påve Kristiansen
Margretha Påve Kristiansen
Sten Jønsson
Sten Jønsson
Klemet Ingolf Kildedam
Klemet Ingolf Kildedam
Turid Westerheim
Turid Westerheim
Oppgavene Sametingets valgnemd har er blant annet å godkjenne søknader om registrering som samepolitisk organisasjon , godkjenne meldingene om oppdatert informasjon fra de organisasjonene som allerede er registrerte , godkjenne navneendringer og behandler listeforslag fra organisasjoner som ønsker å stille til sametingsvalg .
Sámedikki válgalávdegotti bargun lea earret eará dohkkehit registrerenohcamiid sámepolitihkalaš organisašuvdnan , dohkkehit dieđáhusaid main leat áigeguovdilis dieđut mat bohtet dain organisašuvnnain mat juo leat registrerejuvvon , dohkkehit nammarievdadusaid ja meannudit listaevttohusaid mat bohtet organisašuvnnain mat háliidit searvat sámediggeválgii .
Sak 028/08 Valg av Sametingets valgnemnd ( norsk )
Ášši 28/08 Sámed .
Sak 028/08 Valg av Sametingets valgnemnd ( samisk )
Ášši 28/08 Sámed .
Sámedikki doaibmaplána mánáidgárddiid miellaávkkálaš bargguid ovddideami várás
Sámedikki doaibmaplána mánáidgárddiid miellaávkkálaš bargguid ovddideami várás
Sametingets handlingsplan for holdningsskapende arbeid i barnehagen
Maiddái sámi servodagas lassána givssideapmi ja eará dohkkemeahttumis meanut .
Samisk reiselivskonferanse 2008
Sámi mátkeealáhuskonferánsa 2008
Alle foredrag og innspill ved Samisk reiselivskonferansen er samlet og lagt ut på nett .
Buot logaldallmat Sámi mátkeealáhuskonferánssas leat čohkkejuvvon ja almmuhuvvon nehtii .
Sametinget avholdt Samisk reiselivskonferanse 7.-8. oktober i Alta .
Sámediggi lágidii sámi mátkeealáhuskonferánssa Álttás golggotmánu 7.-8. beaivv 2008 .
Tema på konferansen var mål og strategier for samisk reiseliv , samiske reiselivsaktørers utfordringer og nettverksbygging .
Konferánssa fáddán ledje sámi mátkeealáhusa ulbmilat ja strategiijat , sámi mátkeealáhusaktevrraid hástalusat ja fierpmádathuksen .
Loddefiske nå er å spille hasard med ressursene
Šákšabivddu rahpan dál lea seamma go resurssaiguin speallan
Fiskeridepartementet åpner for at det skal fiskes etter lodde til neste år , med en kvote på 390.000 tonn .
Guolástusdepartemeanta rahpá šákšabivdovejolašvuođa boahtte jahkái , ja bivdoearri lea 390.000 tonna .
Dette er en drastisk økning fra i fjor , ettersom fisket etter lodde har vært stengt de siste fire år på grunn av bestandssituasjonen .
Dát lea mealgat eanet go diibmá , danne go šákšabivdu ii leat leamaš lobálaš maŋimuš njeallje jagi nálledili geažil .
Sametinget er svært betenkt over at det settes i gang et fiske etter lodde , som er en av bærebjelkene i økosystemet i Barentshavet .
Sámedikki mielas lea hui heittot go šákšabivdu álggahuvvo , go šákša han lea okta deaŧalaš oassi Barentsábi ekovuogádagas .
Sametinget gikk mot åpning av loddefiske i den norsk-russiske fiskerikommisjon , men fikk i likhet med andre delegater som også var mot en åpning , ikke gehør .
Sámediggi vuostálasttii šákšabivddu rahpama norgalaš-ruoššalaš guolástuskommišuvnnas , muhto ii ožžon doarjaga nugo eai earáge delegáhtat geat maiddái vuostálaste bivddu álggaheami .
- Nok en gang blir den lokale kunnskapen om bestanden i fjordene oversett når kvoter fastsettes .
- Ohpihii lea báikkálaš máhtolašvuohta náli birra vuonain badjelgehččojuvvon , go bivdoearit mearriduvvojit .
Det må ikke åpnes for lloddefiske før vi vet mer om konsekvensene for økosystemet i fjordene og langs kysten .
Šákšabivddu ii galgga rahpat ovdalgo mii diehtit eanet makkár váikkuhusat das leat ekovuogádahkii vuonain ja miehtá rittu .
Når det til tross for klare advarsler likevel ser ut til å bli et fiske , må det være under forutsetning av at dette tilfaller kystflåten og går kun til konsum , avslutter visepresident Marianne Balto .
Go liikká čielga váruhusaid dihte orru šaddamin bivdu , de ferte dat čađahuvvot dainna eavttuin ahte dat manná riddofatnasiidda ja geavahuvvo dušše mannui , dadjá várrepresideanta Marianne Balto loahpas .
Endring i sameloven - gir Sametinget fire utjevningsmandater .
Sámeláhka rievdaduvvon - addá Sámediggái njealljá dássenmandáhta .
Sametinget vil fra høsten bestå av 43 representanter , mot 39 i dag .
Čavčča rájes leat Sámedikkis 43 áirsa . Dál leat 39 .
Endringen i sameloven trer i kraft i dag og gir Sametinget fire utjevningsmandater .
Sámelága rievdadeapmi lea fámus otná rájes ja addá Sámediggái njealljá dássenmandáhta .
- Bakgrunnen for endringen av sameloven er ønsket om en mer rettferdig valgordning i Sametinget .
- Sámelága rievdadeami duogážin lea sávaldat dahkat Sámedikki válgaortnega govttoleabbon .
Tidligere var de største valgkretsene underrepresentert i forhold til kretser med få i samemanntallet , sier kommunalminister Erna Solberg .
Ovdal lei stuorámus válgabiiriin unnit ovddasteapmi go biiriin gos leat unnán olbmot jienastuslogus , lohká gielddaministtar Erna Solberg .
Ved å gi utjevningsmandater til de største kretsene utjevner man forskjellen uten å svekke representasjonen til de mindre kretsene .
– Go stuorámus válgabiiret ožžot dássenmandáhtaid , de njulgejuvvojit erohusat , muhto seammás ii hedjon unnit biiriid ovddasteapmi .
De fire utjevningsmandatene skal Sametingets valgnemnd fordele til de fire valgkretsene som har oppnådd flest godkjente stemmer ved valget .
Sámedikki válganammagoddi galgá dán njeallje dássenmandáhta juohkit dan njealji válgabiirii gos leat eanemus olbmot jienastan válggas .
Innføringen av utjevningsmandatene gjelder fra sametingsvalget 12. september i år .
Dássenmandáhtat juhkkojuvvojit vuosttaš geardde válgga olis čakčamánu 12. beaivvi dán jagi .
Første gang publisert 18.04.2005
Vuosttaš geardde almmuhan 18.04.2005
Sameloven endret
Sámeláhka rievdaduvvon
Sameparlamentarikerkonferansen
Parlamentarihkarkonferánsa
Sameparlamentarikerkonferansen ble åpnet i Rovaniemi tirsdag 28. oktober med tale av sametingspresident Egil Olli , som nå er leder av Samisk parlamentarisk råd .
Sámediggepresideanta Egil Olli , gii dal Sámi parlamanentáralaš ráđi jođiheaddji , rabai parlamentarihkkárkonferánssa Roavvenjárggas disdaga golggotmánu 28. beaivvi .
FNs Urfolksrapportør James Anaya var også tilstede ved åpningen av konferansen .
ON erenoamášdieđiheaddji James Anaya maid celkkii dearvvuođaid konferánsii .
Åpningstale av sametingspresident Egil Olli :
Sámediggepresideantta Egil Olle ráhpansáhkavuorru parlamentarihkarkonferánssas :
Presidenter , representanter , øvrige konferansedeltakere , kjære alle sammen .
Presideanttat , áirasat , eará konferánsaoasseváldit , ráhkis olbmot .
Det er en glede å ønske dere alle hjertelig velkommen til den andre parlamentarikerkonferanse .
Mus lea illu sávvat didjiide buohkaide buresboahtima dán nuppi parlamenarihkarkonferánsii .
Den første konferansen ble arrangert i Jokkmokk 24. februar 2005 .
Vuosttaš konferánsa dollojuvvui Johkamohkis guovvamánu 24. b. 2005 .
Erfaringene som vi høstet den gang danner grunnlag for årets konferanse .
Vásihusat maid dalle oaččuimet leat vuođđun dán konferánsii .
Det er viktig med arenaer som dette hvor samiske politikere og folkevalgte representanter kan møtes og drøfte felles utfordringer .
Dán lágan arenat go dát lea , gos sámi politihkkarat ja álbmotválljen ovddasteaddjit sáhttet deaivvadit ja guorahallat oktasaš hástalusaid , leat dehálaččat .
Det at sametingspolitikere og representanter for russiske samer samles til en felles konferanse er unikt .
Dat go sámedikkiid politihkkárat ja ruošša beale sámiid ovddasteaddjit besset čoahkkanit oktasaš konferánsii lea hui dehálaš .
Dette viser omverden at det samiske folk har en felles kultur og historie , og et fellesskap som strekker seg over nasjonalstatenes grenser .
Dát čájeha máilbmái ahte sámi álbmogis lea oktasaš kultuvra ja historjá , ja oktavuohta riikarájiid rastá .
Ved forrige konferanse ble Jokkmokkerklæringen om felles samiske rettigheter og ambisjoner vedtatt .
Ovddit konferánssas mearriduvvui Johkamohkejulggaštus oktasaš sámi vuoigatvuođaid ja áigumušaid hárrái .
Årets konferanse vil ende opp i et sluttdokument der Jokkmokkerklæringen ligger til grunn .
Dán jagi konferánsa loahpahuvvo loahppadokumeanttain man vuođđun lea Johkamohkejulggaštus .
Jokkmokkerklæringen er en selvstendig og gjeldende erklæring det ikke er grunn til å endre på .
Johkamohkejulggaštus lea iešheanalis ja gustovaš julggaštus maid ii leat ágga rievdadit .
Siden forrige konferanse har FNs generalforsamling høsten 2007 vedtatt erklæringen om urfolks rettigheter .
Ovddit konferánssa rájes lea ON váldočoahkkin čakčat 2007 mearridan álgoálbmot vuoigatvuođaid julggaštusa .
Dette medfører både politiske og moralske forpliktelser for nasjonalstatene .
Dát buktá sihke politihkalaš ja moralalaš geatnegasvuođaid nationála stáhtaide .
Det er ingen tvil om at det finnes mye kunnskap om det å leve og bruke naturressursene i samiske områder .
Dan ahte gávdno ollu máhtolašvuohta movt eallit sámi guovlluin ja geavahit daid resurssaid , ii sáhte eahpidit .
Tradisjonell kunnskap er grunnlaget for samiske sedvaner knyttet til for eksempel fiske , reindrift , jordbruk , duodji , jakt , fangst , bærplukking og annen utmarksbruk .
Árbemáhttu lea vuođđun sámi boares vieruide mat čatnasit ovdamearkka dihte guolástussii , boazodollui , eanandollui , duodjái , meahcásteapmái , bivdui , moarječoaggimii ja eará meahccegeavaheapmái .
Tradisjonelle kunnskaper er også et av de viktigste elementene i samisk byggeskikk og materialbruk .
Árbemáhttu lea maiddái okta dain deháleamos osiin sámi huksendábiin ja ávnnasgeavaheamis .
Det samiske språket er imidlertid sterkt truet i Norden og på Kolahalvøyen .
Sámegiella lea dattetge áitojuvvon Davviriikkain ja Guoládatnjárggas .
Sammen må vi kjempe for å bedre vilkårene for utvikling og bevaring av samisk språk .
Mii fertet ovttas bargat buoridan dihte sámegiela ovddidan- ja suodjalaneavttuid .
Samiske barn og unge har rett til å snakke og til å lære sitt språk , utøve sin kultur og bevare og utvikle sin identitet .
Sámi mánáin ja nuorain lea vuoigatvuohta hállat ja oahppat iežaset giela , bargat kultuvrrain ja suodjalit ja ovddidit iežaset identitehta .
Statene og sametingene må finne enda betre samarbeidsformer for å tilrettelegge for blant annet møteplasser og helse- og sosialtilbud som tar utgangspunkt i samiske barns språk og kultur .
Stáhtat ja sámedikkit fertejit gávdnat vel ain buoret ovttasbargovugiid earret eará deaivvadansajiid láhčimii ja dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusaide main vuolggasadjin lea sámi mánáid giella ja kultuvra .
Vi kommer også til å være innom mange andre temaer i dag som vi politikere er opptatt av .
Mii áigut otne guorahallat maiddái ollu eará fáttáid mat midjiide politihkkariidda leat dehálaččat .
Selvbestemmelse berører alt det jeg hittil har snakket om .
Iešmearrideapmi guoská buot dasa maid birra mun lean hállan .
Vi kan forvente at dette vil være den røde tråden i det vi drøfter i dag .
Mii sáhttit vuordit ahte dat lea dat rukses láigi das man birra otne ságastallat .
I dette ligger et viktig prinsipp om at samene bør og skal bli hørt og delta i beslutningsprosesser i saker som påvirker oss direkte .
Das lea okta dehálaš prinsihppa ahte sámit berrejit ja galget guldaluvvot ja beassat searvat mearrádusproseassaide áššiin mat gusket sidjiide njuolga .
I tillegg er det viktig at man får til ordninger som sikrer sametingene en rolle i arbeidet med budsjett og finansiering av samiske formål .
Dasa lassin lea dehálaš ahte oažžut ortnegiid maiguin sihkkarastit sámedikkiid sajádaga bušeahtta- ja ruhtadanbarggus sámi ulbmiliidda .
Dette inkluderer også rammer for realisering av sametingenes egne prioriteringer .
Das leat mielde maiddái dat rámmat maid sámedikkit dárbbašit iežaset vuoruhemiid duohtandahkamii .
Disse prinsippene må anerkjennes og etterleves av statene på alle områder .
Dáid prinsihpaid fertejit stáhtat buot guovlluin dohkkehit ja doahttalit .
En nordisk samekonvensjon er av stor betydning for den samiske samfunnsutviklingen .
Davviriikkalaš sámekonvenšuvdna lea hui dehálaš sámi servodaga ovddideapmái .
Jeg minner om at samtlige tre stater bidro positivt for å få vedtatt FNs urfolkserklæring både gjennom prosessen og gjennom å vedta erklæringen .
Mun muittuhan ahte buot golbma stáhta ledje mielas dan ektui ahte oažžut ON eamiálbmotjulggaštusa mearriduvvot , sihke proseassa čađa ja julggaštusa mearrideami bokte .
Prosessen med Nordisk samekonvensjon er ikke kommet så langt som at statene og Sametingene har begynt å ta stilling til innholdet i konvensjonen .
Proseassa Davviriikkalaš sámekonven ­šuvnnain ii leat joavdan nu guhkás ahte stáhtat ja Sámedikkit livčče álgán bargat konvenšuvnna sisdoaluin .
Jeg legger derfor til grunn at alle kluter settes inn for å få prosessen på rett kjøl .
Danne oaivvildan mun ahte ferte bargojuvvot buot maid sáhttit vai proseassa ovdánišgoahtá fas .
Sametingene og statene har et felles ansvar for dette og vi forutsetter nå at alle involverte parter følger opp avtalen mellom ministrene med ansvar for samiske spørsmål og sametingspresidentene til det beste for det samiske folk og for de nordiske stater .
Sámedikkiin ja stáhtain lea oktasaš ovddasvástádus das ja mii eaktudit dál , ahte buot guoskevaš bealit čuovvolit šiehtadusa mii lea ministarat geain lea ovddasvástádus sámi áššiin ja sámedikkiid presideanttaid gaskka buoremusat ávkin sámi álbmogii ja davviriikkaid stáhtaide .
Med disse ord erklærer jeg herved Sameparlamentarikerkonferansen 2008 for åpnet .
Dáid sániiguin almmuhan mun ahte Sámeparlamentarihkarkonferánssa 2008 lea rahppojuvvon .
Loahppadokumeanta
Loahppadokumeanta
prog parl . konf 08
prog parl. konf 08
Sluttdokument
Sluttdokument
Sametingets komitémøter starter tirsdag 11. november kl 09.00 og avsluttes torsdag 13. november innen kl. 15.00 .
Sámedikki lávdegoddečoahkkimat álget maŋŋebárgga skábmamánu 11. b. dii. 09.00 ja loahpahuvvojit dii. 15.00 rádjái duorastaga skábmamánu 13. b. .
Mandag 10. november er satt av til gruppemøter .
Vuossárga skábmamánu 10. b. lea biddjojuvvon joavkočoahkkimiidda .
Følgende komiteer skal fremme innstilling i følgende saker :
Čuovvovaš lávdegottit galget ovddidit árvalusaid čuovvovaš áššiin :
For mer informasjon om sakene og komitemøtene , se vedlagte dokumenter eller skriv / ring til Sametinget : tlf : 78 47 40 00 , e-post : samediggi@samediggi.no
Jus dáhtošit eanet dieđuid čoahkkimiid dahje áššiid birra , geahča dokumeanttaid mat leat mielddusin dahje ringe / čále Sámediggái : tlf : 78 47 40 00 , e-post : samediggi@samediggi.no
Saksdokumentene finnes her .
Áššebáhpiriid gávnnat dákko .
innkall plen 4-08 norsk
gohččun plen 4-08 dáru
innkall plen 4-08 sam
gohččun plen 4-09 sáme
prog kom 4-08 norsk
prog lávd 4-08 dáru
prog kom 4-08 sam
prog lávd 4-08 sámi
Sluttdokumentet fra Samisk parlamentarikerkonferanse 2008
Loahppadokumeanta nubbi sámeparlamentarihkarkonferánsa 2008
Sluttdokument
Loahppadokumeanta .
Den andre Sameparlamentarikerkonferansen i Roavvenjárga / Rovaniemi 28. oktober 2008 .
Nubbi sámeparlamentarihkarkonferánsa . Roavvenjárggas golggotmánu 28. b. 2008 .
Den andre Sameparlamentarikerkonferansen , konstituert av representantene i Sametingene i Finland , Norge og Sverige med deltakelse av representanter for samene i Russland , samlet i Roavvenjárga , / Rovaniemi 28. oktober 2008 :
Nubbi sámeparlamentarihkarkonferánsa , vuođđuduvvon Suoma , Norgga ja Ruoŧa sámedikkiid áirasiin ja mas oassálastet Ruošša beale sámiid ovddasteaddjit , čoahkkanan Roavvenjárgii golggotmánu 28. b. 2008 :
Slutter seg i sin helhet til den første Sameparlamentarikerkonferansens erklæring , Jokkmokk-erklæringen , og vil understreke viktigheten av det som ble lagt til grunn i denne erklæringen ,
Guorrasit ollislaččat dan vuosttaš sámeparlamentarihkarkonferánssa julggaštussii , Johkamohki-julggaštussii , ja deattuhit man deaŧalaš lea dat mii biddjojuvvui vuođđun dan julggaštusas ,
Understreker statenes ansvar for å implementere FNs urfolkserklæring , og vil samtidig erklære at vi sameparlamentarikere og sametingene har et ansvar for å påse at urfolkserklæringenes bestemmelser blir anvendt og fulgt ,
Deattuhit ahte stáhtain lea ovddasvástádus implementeret ON eamiálbmotjulggaštusa , ja čujuhit seammás ahte mis sámi parlamentarihkkariin ja sámedikkiin lea ovddasvástádus fuolahit ahte eamiálbmotjulggaštusa mearrádusat geavahuvvojit ja čuvvojuvvojit ,
Påminner de statene der samene bor , om at det fortsatt gjenstår mange folkerettslige forpliktelser som ikke er tilfredsstillende oppfylt , og at det bør være et prioritert arbeid å påse at forpliktelsene etterleves av statene ,
Muittuhit stáhtaid gos sámit ásset ahte ain gávdnojit ollu álbmotrievttálaš geatnegasvuođat mat eai leat doarvái bures ollašuhttojuvvon , ja ahte bargu fuolahit dan ahte geatnegasvuođat doahttaluvvojit stáhtaid bealis berre vuoruhuvvot ,
Fremhever at vi samer er ett folk , forent gjennom vår felles historie , vår kultur , vårt språk og våre landområder , og at rikenes grenser skal ikke bryte vårt fellesskap ;
Deattuhit ahte mii sámit leat okta álbmot , danne go mis lea oktasaš historjá , kultuvra , giella ja eatnamat , ja ahte riikarájit eai galgga rihkkut min oktavuođa ;
Erklærer enighet om følgende :
Julggaštit ovttaoaivilvuođa čuovvovačča hárrái :
Samene skal bli hørt og delta i beslutningsprosesser i saker som påvirker samene direkte , og statene skal søke samenes frie og forhåndsinformerte samtykke i alle tiltak som berører samene .
Sámiid galgá guldalit ja sii galget beassat searvat mearrádusproseassaide áššiin mat váikkuhit sámiide njuolga , ja stáhtat galget ovdalgihtii addit dieđu buot daid doaibmabijuid birra mat gusket sámiide ja maidda sámit galget leat miehtan .
Tradisjonell kunnskap / árbediehtu er en viktig del av samisk kultur og identitet .
Árbediehtu lea dehálaš oassi sámi kultuvrras ja identitehtas .
Samene har rett til å opprettholde , kontrollere , beskytte og utvikle sin kulturarv , tradisjonelle kunnskaper og kulturelle uttrykksformer med tilhørende opphavsrettigheter .
Sámiin lea riekti bisuhit , suddjet ja ovdánahttit iežaset kulturárbbi , árbedieđuid ja kultuvrralaš ovdanbuktimiid gullevaš duogášvuoigatvuođaiguin .
I samarbeid med samene , skal statene gjennomføre effektive tiltak for anerkjennelse og beskytte utøvelsen av disse rettighetene .
Stáhtat galget ovttasráđiid sámiiguin čađahit ávkkálaš doaibmabijuid mat váikkuhit ahte dat vuoigatvuođat dohkkehuvvojit ja daid doaimmaheapmi suddjejuvvo .
Tradisjonelle samiske symboler må ikke tillates brukt uten samenes samtykke og kun til formål samene selv aksepterer .
Árbevirolaš sámi symbolaid ii galgga leat lobálaš geavahit sámiid mieđiheami haga , ja dat galget duššefal geavahuvvot dakkár ulbmiliidda maid sámit ieža dohkkehit .
Samene har gjennom generasjoner levd i og av naturen og har en særskilt kompetanse i bevaring og bruk av naturen .
Sámit leat ollu sohkabuolvvaid eallán luonddus ja viežžan das birgejumi ja sis lea erenoamáš gelbbolašvuohta luonddusuodjaleamis ja geavaheamis .
Samenes tradisjonelle kunnskap bidrar i seg selv til en bærekraftig utvikling .
Sámiid árbediehtu mielddisbuktá iešalddis nana ceavzilis ovddideami .
Samenes særlige tilknytning til naturen innebærer både en plikt og et ansvar til å ta nødvendige miljø- og ressurshensyn og for å overlevere den tradisjonelle kunnskapen til kommende generasjoner .
Sámiid erenoamáš oktavuohta lundui siskkilda sihke geatnegasvuođa ja ovddasvástádusa váldit dárbbašlaččat vuhtii birrasa ja resurssaid ja dasto gaskkustit árbedieđuid boahttevaš sohkabuolvvaide .
Retten til å bevare , bruke og utvikle eget språk er en grunnleggende menneskerett .
Vuoigatvuohta seailudit , geavahit ja ovdánahttit iežas giela lea vuođđoolmmošvuoigatvuohta .
Samene har en rett til å bruke og bli forstått på sitt eget språk .
Sámiin lea vuoigatvuohta geavahit ja gulahallat iežaset gielain .
Samene selv skal gjennom sametingene forvalte det samiske språk .
Sámit ieža sámedikkiid bokte galget hálddašit sámegiela .
Statene må oppfylle sine nasjonale og internasjonale forpliktelser i forhold til samisk språk .
Stáhtat fertejit ollašuhttit sin nationála ja riikkaidgaskasaš geatnegasvuođaid sámegiela ektui .
Samiske barn og unge har rett til å snakke og til å lære sitt språk , utøve sin kultur og utvikle sin identitet .
Sámi mánáin ja nuorain lea riekti hupmat ja oahppat iežaset giela , doaimmahit iežaset kultuvrra ja ovddidit iežaset identitehta .
Statene og sametingene må samarbeide om å tilrettelegge for møteplasser for barn og unge , som organisasjoner og nettbaserte møteplasser , også over landegrensene .
Stáhtat ja sámedikkit fertejit ovttasráđiid ásahit čoahkkananbáikkiid mánáide ja nuoraide , nugo organisašuvnnaid ja neahttačoahkkananbáikkiid , maiddái rastá riikarájiid .
Samiske barn og unge har rett til et fullverdig helse- og sosialtilbud som tar utgangspunkt i deres språk og kultur , og det må tas hensyn til deres etniske , religiøse , kulturelle og språklige bakgrunn ved utvikling av støtte- og hjelpetiltak .
Sámi mánáin ja nuorain lea riekti oažžut dievaslaš dearvvašvuođa- ja sosiálafálaldaga mas lea vuođđun sin iežaset giella ja kultuvra , ja mii vuhtiiváldá sin čearddalaš , kultuvrralaš , gielalaš ja osku duogáža doarjun- ja veahkkedoaibmabijuid bokte .
Statene må oppfylle de rettigheter samiske barn og unge har etter nasjonal rett og internasjonale rettslige standarder .
Stáhtat fertejit ollislaččat deavdit daid vuoigatvuođaid mat sámi mánáin ja nuorain leat nationála rievtti ja riikkaidgaskasaš rievttálaš dási mielde .
Sametingene har en plikt til å etterleve at ingen diskrimineres på grunn av kjønn , seksuell legning eller etnisitet .
Sámedikkiin lea geatnegasvuohta doahttalit ahte ii oktage galgga vealahuvvot sohkabeliid , seksuálalaš soju dahje čearddalašvuođa dihte .
Samiske kvinner og menn skal ha like muligheter , rettigheter og plikter innenfor alle samfunnsområder .
Sámi nissoniin ja dievdduin galget leat seammalágan vejolašvuođat , vuoigatvuođat ja geatnegasvuođat buot servodatsurggiin .
Kvinner og menn skal ha like muligheter til å delta i besluttende organer og være med å påvirke det videre samarbeidet på alle samfunnsområder .
Nissoniin ja dievdduin galget leat seamma vejolašvuođat oassálastit mearrideaddji orgánain ja váikkuhit viidásit ovttasbarggu buot servodatsurggiin .
Statene må identifisere og anerkjenne samenes eiendoms- og bruksrett til sine områder .
Stáhtat fertejit identifiseret ja dohkkehit sámiid eaiggáduššan ja- geavahanvuoigatvuođaid iežaset eatnamiidda .
Inngrep i samiske områder må ikke skje uten forhåndsinformert samtykke fra de berørte samer .
Sámi eatnamiid duohtadeapmi ii galgga dáhpáhuvvat ovdal go sámit geat gullet dan guvlui leat ovdalgihtii ožžon dieđu ja miehtan dasa .