pere/sami_parallel huggingface dataset:
Andre kunne derfor lett komme til å tro at folk her bare snakka norsk med hverandre hele tida .
Earát sáhtte danin álkit jurddašit ahte olbmot dáppe dušše dárostedje gaskaneaset olles áiggi .
Men siden har fornorskinga slått gjennom slik at det nå bare er eldre folk som snakker samisk her omkring , og de bruker også språket nokså lite .
Muhto dan maŋŋá lea dáruiduhttin vuoitán dan mađe ahte dál leat dušše boares olbmot geat sámástit dáid guovlluin , ja sii maid geavahit giela oalle unnán .
På skolen gikk jo alt på norsk .
Skuvllas han lei visot dárogillii .
Noen elever snakka samisk med hverandre , jeg kan ikke huske å ha hørt at noen fikk kjeft for å snakke samisk .
Muhtin oahppit sámástedje gaskaneaset , in ge muitte gullan ahte oahppit livčče soaimmahallan dan dihte go sámástedje .
Skolestreik mot nedlegging
Skuvlastreaika heaittiheami vuostá
– Etter krigen var det blitt satt opp en brakkeskole på Kunes , og det var der jeg gikk de første to åra .
– Soađi maŋŋá lei huksejuvvon bráhkkaskuvla Gussanjárgii , ja doppe mun vázzen skuvlla vuosttaš guokte jagi .
Kunes skole var en todelt skole , der småskolen og storskolen gikk annen hver dag .
Gussanjárgga skuvla lei juhkkojuvvon guovtti oassái , ja smávvaskuvla ja stuoraskuvla vázze skuvla vurrolaga juohke nuppi beaivvi .
Det var bare en lærer som hadde all undervisninga .
Lei dušše okta oahpaheaddji geas lei buot oahpaheapmi .
Etter myndighetenes planer skulle det bare være skole her fram til statsinternatet på Lebesby sto ferdig , da skulle alle ungene fra indre Laksefjorden samles der .
Eiseválddiid plánaid mielde galggai skuvla leat dáppe dušše dassážii go Davvesiidda stáhtainternáhtta lei huksejuvvon ođđasit , dalle galge buot siskkit Lágesvuona mánát čohkkejuvvot dohko .
Høsten 1955 , da jeg skulle opp i tredje klasse , var Richard Bergh reist for å begynne på lærerskolen og en ny lærer var kommet sørfra , Bjørg Haugland ( seinere Nørve ) .
Čakčat 1955 , go mun galgen álgit goalmmát luohkkái , lei Richard Bergh fárren álgin dihte oahpaheaddjiskuvlii , ja ođđa oahpaheaddji lei boahtán lulde , Bjørg Haugland ( maŋŋil náitalan Nørve ) .
Men ut på høsten var internatet på Lebesby ferdig , og lærer og elever skulle overføres dit .
Muhto čavčča mielde gárvánii Davvesiidda internáhta , ja oahpaheaddji ja oahppit galge sirdojuvvot dohko .
Læreren dro , men elevene blei ikke med , for foreldrene nekta å sende dem og gikk til skolestreik .
Oahpaheaddji vulggii , muhto oahppit eai mannan fárrui , go váhnemat biehttaledje ja manne skuvlastreikii .
Streiken varte ut skoleåret .
Streaika bisttii gitta skuvlajagi lohppii .
Da hadde kommunen vedtatt å bygge ny skole på Kunes , og foreldra gikk med på å sende ungene til Lebesby inntil den nye skolen var bygd .
Dalle lei suohkan mearridan hukset ođđa skuvlla Gussanjárgii , ja váhnemat ledje mieđihan sáddet mánáid Davvesiidii dassái go ođđa skuvla lei huksejuvvon .
Foreldrene våre blei dømt til bøter på grunn av skolestreiken , men bøtene blei visst aldri krevd inn .
Min váhnemat dubmejuvvojedje máksit sáhkuid skuvlastreaikka dihte , muhto sáhkut eai dáidán goassige berrojuvvot .
Det blei ikke organisert noen form for undervisning for oss det året skolestreiken varte .
Dan jagi go skuvlastreaika bisttii , de midjiide ii lágiduvvon makkárge oahpaheapmi .
Det året vi ikke gikk på skolen , lærte vi nok ekstra mye hjemme og måtte ta mer ansvar enn når vi var på skolen i perioder .
Dan jagi go eat lean skuvllas , oahpaimet gal erenoamáš ollu ruovttus ja fertiimet váldit eambbo ovddasvástádusa go dalle go leimmet skuvllas gaskkohagaid .
Med livet som innsats
Heaggavárálaš mátki
– Da streiken var over måtte vi likevel reise til Lebesby .
– Streaikka maŋŋá fertiimet dattetge mannat Davvesiidii .
Det var ei hard tid på mange måter .
Dat lei garra áigi máŋgga láhkai .
Det var ikke helårsveg rundt Laksefjorden i den tida , så på vinteren måtte vi fraktes med båt .
Dán áigge ii lean ollesjagigeaidnu Lágesvuona birra , ja dálvet fertejedje fievrridit min fatnasiin .
Iskanten kunne gå inntil 5 km utover fjorden , og da måtte foreldra kjøre oss ut dit med hest og slede .
Jiekŋarávda sáhtii leat gitta 5 km vuonas olggos ja dalle fertejedje váhnemat vuodjit min dohko heasttain ja reagain .
Så måtte vi vente der ved iskanten til båten kom , og den kunne være både 1 og 2 timer forsinka .
Ovdal go olliimet Davvesiidii dagai fanas mohki maiddái eará báikkiin , nu ahte mátki sáhtii ádjánit máŋga diimmu .
Men lokalbåten kunne ikke gå helt inn til isen , så vi måtte i robåt ut til lokalen .
Iige das doarvái , dasa lassin lei Davvesiiddas nu coagis ahte báikkálašfanas ii sáhttán mannat gitta gáddái .
På vegen til Lebesby var det flere andre anløp , så det kunne ta mange timer før vi var framme .
Fertiimet fas unnit fatnasii . Dasa min loktejedje borjasiin maid luite báikkálašfatnasis vinššain .
Og ikke nok med det , på Lebesby var det så grunt at lokalbåten ikke kunne gå helt inn til land .
Muhto go ledje alla bárut ii lean álo nu álki deaivat , ja balaimet gártat merrii dahje cikcasit fatnasiid gaskii .
Vi måtte igjen over i en mindre båt , en pram .
Dat lei duođaid heaggavárálaš skuvlamátki .
Men når det var mye sjø var det ikke alltid lett å treffe , og fare for å havne i sjøen eller bli klemt mellom lokalen og prammen .
– Mii geat bođiimet Gussanjárgga skuvlabiirres , ja geat leimmet massán measta olles skuvlajagi , biddjojuvvuimet njuolga dan luohkkái masa mii rievtti mielde gulaimetge .
Det var virkelig en skoleveg med livet som innsats .
Eat ožžon makkárge veahki duohpat dan maid leimmet massán .
Sjøl blei jeg plassert i en fjerdeklasse , der de aller fleste hadde gått normal tredjeklasse .
Ieš biddjojuvvojin njealját luohkkái , gos measta buohkat ledje vázzán dábálaš goalmmát luohká .
Mange av oss hadde i tillegg lese- og skrivevansker og / eller språkvansker .
Máŋgasis mis ledje dasa lassin lohkan- ja čállinváttisvuođat ja/dahje giellaváttisvuođat .
Det blei en hard kamp for å bli flytta opp etter et år og slippe å gå om igjen .
Šattai garra bargu beassat bajás maŋit jagi , vai eat livčče dárbbašan vázzit seammá ceahki vel oktii .
Det var ikke alle som greide det .
Eai buohkat nagodan dan .
På internatet var det trangt , vi bodde inntil fem på rommet .
Internáhtas lei gárži , sáhtiimet leat juobe viđas ovtta lanjas .
Det var en knallhard disiplin , der alt skulle gå etter klokka .
Lei hui garra disipliidna , visot galggai mannat diimmu mielde .
Maten var ofte dårlig , særlig på våren kunne det være surt kjøtt som ikke var etende .
Borramuš lei dávjá heittot , erenoamážit giđđat sáhtii biergu leat nu goston ahte ii lean borahahtti .
Det er ikke tvil om at det forsvant mat fra internatet som var kjøpt inn til oss , men som vi ikke fikk .
Ii leat eahpádus dan ektui ahte internáhtas jávkkai borramuš mii lei ostojuvvon midjiide , muhto maid mii eat ožžon .
Det hendte vi lurte oss inn i matlageret , der kunne vi se god mat som aldri kom på bordet til oss .
Muhtumin njágaimet borramušrádjui , doppe oinniimet buriid borramušaid mat eai goassege boahtán min beavddi ala .
Det var streng rasjonering på pålegget , vi fikk bare to halve brødskiver med pålegg , skulle vi spise mer var det bare brød med margarin .
Láibesuvli lei garrasit rašonerejuvvon , oaččuimet dušše guokte bealle láibevajahasa suvlliin , jus áigguimet borrat eambbo , de lei dušše láibi margariinnain .
Om noen hadde gjort noe galt var det vanlig med kollektiv straff , vi kunne f.eks. bli nekta middag eller kveldsmat .
Jus muhtin oahppi lei dahkan juoga boastut , de lei dábálaš ahte šattai oktasaš ráŋggáštupmi , omd. sáhtte biehttalit mis veaigemállása dahje eahkesborramuša .
Opprør mot hjemreisenekt
Stuibmi ruoktotmannangildosa vuostá
– Skolestreiken var en bitter kamp og motsetningene skarpe lenge etterpå .
– Skuvlastreaika lei bahča riidu ja vuostálašvuođat ledje bastilat guhká dan maŋŋá .
Vi ungene som hadde vært i streik hadde et spent forhold både til lærere og internatpersonalet , til elevene fra Lebesby og til lokalbefolkninga der .
Mis mánáin geat leimmet streiken , ledje gealdašuvvan gaskavuođat sihke oahpaheddjiide , internáhttabargiide ja ohppiide geat ledje Davvesiiddas eret , ja maiddái báikkálaš olbmuide doppe .
Motsetningene hang delvis sammen med at de fleste ungene på internatet var samiske , mens de fleste som bodde på kirkestedet var norske , eller regna seg som norske .
Vuostálasvuođat ledje belohahkii čadnon dasa ahte eanaš mánát internáhtas ledje sámit , go fas eatnasat girkobáikkis ledje dážat dahje geat oidne iežaset dážan .
De norske hadde lettere for å klare seg i en skole der alt bygde på norsk språk og kultur .
Dážat birgejedje álkibut skuvllas gos visot lei huksejuvvon dárogiela ja dáža kultuvrra ala .
Vi hadde også inntrykk av at elevene som bodde i bygda , kunne tillate seg mer enn oss .
Mis lei maiddái ipmárdus ahte gili oahppit sáhtte dahkat eambbo go maid mii sáhtiimet .
Lærerne slo ikke så mye ned på elevene som hadde foreldre i bygda .
Oahpaheaddjit eai ráŋggáštan nu garrasit daid ohppiid geain ledje váhnemat gilis .
Det virka som vi Kunes-ungene skulle straffes for streiken .
Orui leame nu ahte Gussanjárgga mánát galge ráŋggáštuvvot streaikka dihtii .
Vi fikk ikke reise hjem hver helg , det var ledelsen på internatet som bestemte når vi fikk dra .
Mii eat beassan mannat ruoktot juohke vahkkoloahpa , ledje internáhta jođiheaddjit geat mearridedje goas beasaimet mannat .
En gang hadde de lova at vi skulle få reise hjem i helga , men da helga kom , fikk vi likevel ikke dra .
Oktii ledje lohpidan ahte galggaimet beassat mannat ruoktot . Muhto go vahkoloahppa bođii , de eat beassan dattetge vuolgit .
Da sa de at vi skulle få reise hjem neste helg i steden .
Lohke , ahte dan sadjái galggaimet beassat mannat maŋit vahkkoloahpa .
Vi sa at vi ikke trudde på dem .
Logaimet ahte eat jáhkkán sidjiide .
Da kjøpte de billetter til lokalbåten og delte dem ut midt i uka .
Dalle sii oste bileahtaid báikkálašfatnasii ja juhke daid midjiide gasku vahku .
Men da helga kom sa de at vi likevel ikke fikk reise og ville samle billettene inn igjen .
Muhto go vahkkoloahppa bođii , de dadje vuot ahte eat liikkáge beassan vuolgit , ja áigo čoaggit bileahtaid ruovttoluotta .
Men da blei det skikkelig opprør .
Muhto dalle šattai albma stuibmi .
Vi nekta å levere fra oss billettene .
Biehttaleimmet máhcaheames bileahtaid .
Så henta de kristendomslæreren som begynte å preke religion og moral til oss , om at vi måtte være lydige mot de foresatte osv. .
Dalle sii vižže risttalašvuođaoahpaheaddji guhte sárdnidišgođii oskku ja morála birra midjiide , ahte galggaimet jeagadit fuolaheddjiid jna. .
Men det skulle de ikke ha gjort , for jeg kunne de ti bud på fingerspissene og sa at de hadde sjøl brutt budet om å ikke lyve .
Muhto dan eai livčče galgan dahkat , dasgo mun máhtten buot logi báhkkoma bajil , ja lohken ahte sii ledje ieža rihkkon dan báhkkoma mas daddjo ahte ii galgga gielistit .
Jeg sprang på kristendomslæreren og slo henne med kofferten , tvang henne til å be om unnskyldning .
Njuikejin risttalašvuođaoahpaheaddji ala , časken su koaffariin ja bággejin su bivdit ándagassii .
I mellomtida hadde vi fått gitt beskjed hjem , så foreldrene kom og henta oss .
Ovdalaš leimmet nagodan sáddet dieđu ruovttuide , ja váhnemat bohte viežžat min .
Lærerne forsto vel kanskje da at de hadde gått for langt .
Oahpaheaddjit orro leame ipmirdan ahte ledje mannan beare guhkás .
Det jeg hadde gjort fikk i alle fall ingen konsekvenser for meg etterpå .
Dat maid mun ledjen dahkan ii goit dagahan makkárge čuovvumušaid munnje .
Det blei ikke snakka mer om det .
Ii hubmon eambbo dan birra .
Erfaringene fra Lebesby internat gjorde at mange av oss blei svært mistenksomme og fikk en inngrodd mistillit til alle autoriteter .
Vásáhusat Davvesiidda internáhtas dahke ahte máŋgasat mis šadde hui eahpideaddjit , ja badjánii bistevaš eahpeluohttámuš buot eiseválddiide .
Vi var i konstant opposisjon , samtidig holdt vi ungene sammen , det hendte aldri at vi tysta på hverandre .
Leimmet jámma opposišuvnnas , seammás mii mánát doarjjuimet guđet guimmiideamet , ii goassege dáhpáhuvvan ahte livččiimet šláttardan .
Man kan sjølsagt spørre hvorfor ikke foreldra reagerte mer på måten vi blei behandla på .
Sáhttá dieđusge jearrat manne váhnemat eai reageren eambbo dan vuogi vuostá maid mii vásiheimmet .
Jeg tror det er to grunner til det .
Jáhkán dasa leat guokte siva .
For det andre fortalte vi ikke alt hjemme .
Nubbin sivvan lei , ahte eat muitalan visot ruovttus .
Når vi endelig kom hjem , la vi skolen bak oss og ville tenke minst mulig på den i den perioden vi var hjemme .
Go viimmat bođiimet ruoktot , de guđiimet skuvlla maŋábeallái , ja háliideimmet jurddašit dan birra nu unnán go vejolaš dan áiggi go leimmet ruovttus .
Tilbake til Kunes
Ruovttoluotta Gussanjárgii
– Etter to år på Lebesby kunne vi begynne på den nybygde Kunes skole , der vi igjen fikk Richard Bergh som lærer .
– Maŋŋil dan guokte jagi , maid leimmet Davvesiiddas , beasaimet álgit ođđa , aiddo huksejuvvon Gussanjárgga skuvlii , ja doppe oaččuimet fas Richard Bergh oahpaheaddjin .
Jeg husker blant annet at vi hadde lysbildeframviser for filmstrips .
Muittán ee. ahte mis lei čuovgagovaid čájehanmašiidna .
I artikkelen sin skryter han av hvor fint det var å ha grupperom .
Artihkkalis rábmo Richard Bergh man buorre dat lei , go mis lei joavkolatnja .
Her må jeg skyte inn at det ikke var alle som opplevde det som noen fordel .
Dasa ferten gal lasihastit ahte eai buohkat vásihan dan ovdamunnin .
Sjøl hadde jeg lese- og skrivevansker og blei ofte satt på grupperommet for å arbeide aleine .
Alddán mus ledje lohkan- ja čállinváttisvuođat , ja dávjá bijai mu dan joavkolatnjii bargat okto .
Det følte jeg ikke som noen hjelp , heller som om jeg satt der på utstilling .
Dan in dovdan veahkkin , baicce nu ahte čohkkájin doppe čájáhusas .
Jeg husker ei hending fra 6. klasse , da vi var tilbake på Kunes .
Muittán ovtta dáhpáhusa go leimmet 6. luohkás , ja leimmet juo ruovttoluotta Gussanjárggas .
Skiforbundet hadde da funnet ut at de skulle gjøre en innsats for elevenes fysiske fostring og sendte skiinstruktører rundt til skolene .
Čuoiganlihttu ( Skiforbundet ) lei dalle gávnnahan ahte sii galget nannet ohppiid fysalaš hárjehallama , ja sáddejedje čuoiganbagadalliid skuvllaide miehtá riikka .
Vi skulle derfor ha skidag hele dagen .
Danin mis galggai leat čuoiganbeaivi olles beaivvi .
Etter en time med teori om morgenen dro vi i « Tyskebakken » .
Álggos iđđedis mis lei diibmu teoriija ja de manaimet « Duiskkaluohkái » .
Nabogutten , som var 6 år og ennå ikke hadde begynt på skolen , ville også være med på moroa .
Ránnjágánda , gii lei guhtta jagi boaris , ja ii lean vel álgán skuvlii , háliidii maid searvat dán fearánii .
Han stilte opp med gummistøvler og faren sine ski , og la avgårde før oss .
Son bođii gummestevveliiguin ja áhčis sabehiiguin ja čierastii ovdal min .
Instruktøren skulle egentlig renne først for å vise oss , men 6-åringen kom henne i forkjøpet .
Bagadalli galggai rievtti mielde čierastit vuosttažin čájehan dihte midjiide , muhto 6-jahkásaš gearggai ovdal su .
Han rant ned hele bakken – og holdt seg på beina .
Son čierastii olles luohká vulos – ja bisui čuoččut .
Deretter kom instruktøren , men ho var jo ikke kjent med bakken , og ramla og slo seg halvt i hjel .
Su maŋŋá čierastii dasto bagadalli , muhto son ii dovdan luohká ja ravggai ja roasmmohuvai beallejámasin .
Da pakka ho sammen og sa at ho hadde ingen ting her å gjøre når 6-åringene var bedre enn henne på ski .
Dalle son páhkkii diŋggaidis ja logai ahte sus ii lean mihkkege dáppe dahkamušaid go 6-jahkásaččatge ledje čeahpit čuoigat go son .
En annen idrett som vi dreiv mye med var å slå ball , det er en gammel skikk i sjøsamiske områder .
Eará faláštallan mainna hommáimet lei spáppačaskin , dat lea boares vierru mearrasámi guovlluin .
Og så vippa vi pinne .
Ja de mii gilpiimet .
Det utvikla vi til ganske kompliserte øvinger .
Dasa mii hutkkaimet oalle mohkkás vugiid ja njuolggadusaid .
Julen 1959 .
1959 juovllat .
Fra oppførelsen av skuespillet " Josef og hans brødre " .
Čájálmasas " Jovsset ja su vieljat " .
Edmund Johansen hadde den krevende rollen som Josef .
Edmund Johansenis lei gáibideaddji rolla Jovssehin .
Han tyder drømmen til farao ( Oddbjørn Karlsen ) mens Arne Johansen og Inge Henriksen er vakter .
Son dulko farao ( Oddbjørn Karlsen ) nieguid , ja Arne Johansen ja Inge Henriksen leaba vávttat .
Kompensere for lesevansker
Lohkanváttisvuođaid buhttet
– Jeg hadde store lese- og skrivevansker , og klarte aldri å skrive rett .
– Mus ledje stuora lohkan- ja čállinváttisvuođat , inge goassege nagodan čállit riekta .
Og lærerne ga aldri opp å kritisere alle feila mine .
Ja oahpaheaddjit eai goassege vuollánan láitimis buot mu meattáhusaid .
Det var ikke bare i norskfaget , når vi hadde lese- og skrivestykker i regning så retta de norsken min der og , og glømte reint bort at regninga var hovedsaka .
Dat ii lean dušše dárogielfágas ; go mis ledje lohkan- ja čállinbihtát rehkenastimis , de sii divvo mu dárogiela doppe maid , ja vajálduhtte ahte rehkenastin han galggai leat váldoášši .
Slik følte jeg at jeg hadde bare ett fag på skolen – norsk .
Nie dovden , ahte mus lei dušše okta fága skuvllas – dárogiella .
Jeg blei så utkjørt av dette stadige gnålet på feila mine at jeg liksom låste meg , slapp ingen inn .
Váiben nu daid bissovaš cuoigumiidda mu meattáhusaid birra , ahte mahkáš lohkkadin iežan , in luoitán ovttage sisa .
Jeg forsøkte da å kompensere for dette og finne metoder for å hevde meg .
Geahččalin dalle buhttet dan ja gávdnat vugiid mo sáhtášin čájehit ahte birgen bures .
Jeg lærte mye utenat , og jeg hørte mye på radio .
Ohppen ollu bajil , ja guldalin ollu radio .
Der fulgte jeg med på alle programmer om vitenskap og teknisk utvikling .
Das čuvvon mielde buot prográmmaid mat muitaledje diehtaga ja teknihkalaš ovdáneami birra .
Derfor visste jeg mye som læreren ikke visste .
Danin dihten ollu maid oahpaheaddji ii diehtán .
Så spurte jeg på skolen om dette og fikk lærerne til å forklare .
De jerren skuvllas dan birra ja ožžon oahpaheaddji čilget .
Når de hadde forklart så godt de kunne , kunne jeg si at nei det stemmer ikke , for siste forsking viser at ... .
Go son lei čilgen nu bures go máhtii , sáhtten dadjat ahte ii fal leat nu , go maŋimus dutkan čájeha ahte ... .
Det blei jo et problem for lærerne .
Dat han šattai dieđusge čuolbman oahpaheddjiide .
Til slutt ga de opp å forklare når jeg begynte å spørre , og ba meg heller å fortelle hva jeg visste om siste nytt på området .
Loahpas vuollánedje čilget go mun jearragohten , de baicce bivde mu muitalit maid dihten maŋimus ságaid dien ja dien fáttá birra .
Slik var jeg i grunnen sjølbevisst , jeg tok styringa over mi egen læring .
Nie ledjen iešalddis iešdiđolaš go válden ieš ovddasvástádusa iežan oahppamis .
Utdanning og kunnskap
Oahpahus ja máhttu
– Tross mye negative erfaringer hadde både foreldrene våre og vi elevene generelt ei positiv holdning til skole og utdanning .
– Vaikko mis ledje ollu negatiivvalaš vásáhusat , de lei sihke váhnemiin ja ohppiin oppalaččat positiiva oaidnu skuvlii ja oahpahussii .
Vi så at de som hadde utdanning kunne få en jobb der de satt på kontor , mens de uten utdanning gikk med trillebåra og sleit seg helselaus .
Oinniimet ahte sii , geain lei oahppu , sáhtte oažžut barggu mas čohkkájedje kantuvrrain , go fas oahpu haga gárttai hoiganjorriid hoigat ja rahčat ja bilidit dearvvasvuođas .
Foreldrene våre så også at det var nødvendig at vi fikk utdanning for å kunne påvirke vår egen tilværelse , ikke minst for å kunne hamle opp med ekspertene som kom sørfra og skulle bestemme alt .
Min váhnemat oidne maiddái ahte lei dárbbašlaš midjiide oažžut oahpu , vai beassat váikkuhit iežamet eallimii , iige unnimusat dan dihte vai sáhtášeimmet birget ekspearttaiguin geat bohte lulde ja galge mearridit visot .
Også den nye tida som da var på veg inn med strøm og motorer og moderne hjelpemidler gjorde at vi trengte utdanning .
Maiddái ođđa áigi mii dalle lei boahtime el-rávnnjiin , mohtoriiguin ja ođđaáigásaš veahkkeneavvuiguin dagai ahte mii dárbbašeimmet oahpu .
Vi ungene hadde ofte den innstillinga at vi ville vise at vi kunne greie det .
Mis mánáin lei dávjá dat oaidnu ahte háliidit čájehit ahte mii gal maid sáhttit birget .
Men det betyr ikke at vi var fornøyde med den utdanninga som skolen ga .
Muhto dat ii mearkkaš ahte leimmet duhtavaččat oahpuin maid skuvla attii .
Ofte hadde både læreren og lærebøkene bakgrunn i en helt annen verden .
Dávjá sihke oahpaheaddjis ja oahppogirjjiin lei duogáš áibbas eará máilmmis .
Vi mangla rett og slett referanser i hverdagen i forhold til det som sto i boka , om tog og fly og slikt som vi aldri hadde sett .
Mis njulgestaga váilo referánssat min árgabeaivvis dan ektui mii girjjiin lei čállojuvvon , nugo togat , girdit ja dakkárat maid eat lean goassege oaidnán .
Vi hadde jo heller verken elektrisk strøm eller telefon på den tida .
Mis han ii lean el-rávdnji ge , ii ge telefovdna dan áiggi .
Derfor var det mye i bøkene som vi trengte forklaring på , men lærerne som kom fra steder der slikt var vanlig , forsto ofte ikke at vi trengte forklaring .
Danin mii dárbbašeimmet čilgehusa ollu áššiide mat girjjiin ledje , muhto oahpaheaddjit , geat bohte guovlluin gos dákkár diŋggat ledje dábálaččat , eai dávjá ipmirdan ahte mii leimmet dárbbašit čilgehusa .
Vi var nysgjerrige og ville vite , men når vi ikke fikk forklaring , blei vi frustrerte og gikk lei av å spørre .
Leimmet sáhkkit ja háliideimmet diehtit , muhto go eat ožžon čilgehusa , de moaráhuvaimet ja heittiimet jearramis .
Ofte hengte vi oss opp i slikt som vi ikke forsto i stedet for å konsentrere oss om det vi skulle lære .
Dávjá roahkkaseimmet dakkárii maid eat ipmirdan dan sadjái go jurddašit dan maid galggaimet oahppat .
På den andre sida fikk vår verden ikke noen plass i skolen .
Nuppi dáfus fas min iežamet máilbmi ii ožžon makkárge saji skuvllas .
Ingen har spurt oss hva slags kunnskap og utdanning vi trenger .
Ii oktage leat jearran mis makkár máhtu ja oahpu mii dárbbašit .
Det aller meste av det jeg har trengt å kunne har jeg lært utenom skolen .
Eanaš dan máhtus maid lean dárbbašan , lean oahppan skuvlla olggobealde .
Mange har spurt meg hvor jeg har lært trearbeid eller duodji .
Máŋgasat leat jearran mus , gos lean oahppan garraduoji .
Det har jeg lært som en del av sjølve livet .
Dan lean oahppan iežan eallima oassin .
Vi barna brukte kniv og øks så tidlig at vi ikke husker når vi begynte med det .
Mii mánát geavaheimmet niibbi ja ákšu nu árrat ahte eat oba muittege goas álggiimet dainna .
Vi var med i vedskogen , vi laga oss sjøl leiker med kniv og øks , vi lærte å slipe verktøyet sjøl .
Leimmet mielde muorrameahcis , ráhkadeimmet ieža stohkosiid niibbiin ja ákšuin , oahpaimet ieža šliipet bargoreaidduid .
Det var som en yrkesskole hjemme .
Lei dego fidnoskuvla ruovttus .
Flere av slektningene mine dreiv med all slags trearbeid , som sveiping , lagging , båtreparasjoner , laga ausekar osv. osv. .
Máŋgasat mu fulkkiin dahke buot lágan muorrabargguid , nugo sojahit reaskkaid , stáhppet eabbáriid , divvut fatnasiid , duddjot ávskáriid jna. .
Vi måtte være oppfinnsomme , vi skapte ting etter behov .
Fertiimet leat hutkái , ráhkadeimmet áđaid dárbbu mielde .
Vi bygde hestesleder , kjelker , neverkorger til å plukke bær i .
Duddjuimet heastareagaid , gielkkáid , beasselihtiid murjemii .
Alle kunne det , det var ikke noe eget yrke eller profesjon .
Buohkat máhtte dan , dat ii lean sierra fidnu dahje profešuvdna .
Det er det som er grunnlaget for sámi duodji .
Ja dát leage dat mii lea sámi duoji vuođđu .
Det var ingen barnehage og SFO , foreldra måtte ta oss med om vi var aldri så små , for arbeidet måtte gjøres .
Ii gávdnon mánáidgárdi ii ge skuvlaastoáigeortnet , váhnemat fertejedje váldit min mielde vaikko man unnit de leimmet , go bargu fertii dahkkojuvvot .
Arbeida de i fjæra , bant de ungene i ei fangline , så de ikke skulle gå på sjøen .
Dalle váhnemat čatne fatnasa guhkes báttiin , vai galge oažžut min gáddái fas , jus omd. šattaimet gáhčahit áirruid .
For oss var det ei utfordring å få mestre stadig større oppgaver , som å gå lenger innover fjellet .
Midjiide lei hástalus máhttit dađistaga eanet , nugo mannat guhkkelii ja guhkkelii meahccái .
Vi fanga ryper med snare , fiska kokfisk og solgte for å få lommepenger .
Gárdduimet , bivddiimet guliid maid dasto vuvddiimet ja diniimet lummaruđa .
I dag er det for mye overbeskytting av barna , de skal passes på på alle måter , får ikke bruke kvasse redskaper osv. .
Dán áigge mánát suddjejuvvojit badjelmearálaččat , galgá fáktet sin juohke láhkai , sii eai oaččo geavahit bastilis bargoreaidduid jna. .
Bortsett fra det jeg lærte av familien i oppveksten , så er jeg sjølvlært .
Earret dan maid ohppen bearrašis bajásšaddamis , de lean iešoahppan duojár .
Noen formell utdanning i duodji har jeg ikke og ikke savner jeg det heller .
Mus ii leat makkárge formálalaš oahppu duojis , in ge leat váillahan dan .
Nei , formell utdanning , det er det verste jeg hører .
In fal , formálalaš oahppu ; dat lea vearrámus maid gulan .
Vi som har jobba med dette hele livet , vi har spisskompetanse , levende kompetanse .
Mii geat leat bargan dainna olles eallima , mis lea dat bastileamos gelbbolašvuohta , ealli gelbbolašvuohta .
Men i utdanningssamfunnet blir vi ikke anerkjent .
Muhto oahpahusservodagas mii eat dohkkehuvvo .
Det var et kurs i duodji , voksenopplæring for fagbrev . Til å undervise måtte de finne ei eldre dame som kunne det tradisjonelle handverket .
Go lei duodjekursa , rávesolbmuidkursa fágareivii , de fertejedje gávdnat oahpaheaddjin boares áhku gii máhtii árbevirolaš duoji .
Men ho fikk ikke skrive namnet sitt på vitnemålet sjøl om det var ho som hadde undervist .
Muhto son ii beassan čállit namas duođaštussii , vaikko lei ge son guhte lei oahpahan .
Edmund Johansens figur " Kultur gir trygghet " er en av illustrasjonene i den samiske læreplanen av 1997
Edmund Johansena bázzi " Kultuvra addá oadjebasvuođa " lea govviduvvon 1997 sámi oahppoplánas .
Udokumentert kunnskap
Duođaškeahtes máhttu
– Kunnskap blir verdsatt helt forskjellig etter hvem som har den .
– Máhttu árvvoštallojuvvo iešguđet láhkai dan mielde geas dat máhttu lea .
En forsker sa til meg : Uansett hvor mye kunnskap du har er den null verdt i samfunnet – det du sier blir bare en påstand .
Muhtun dutki logai munnje : « Vaikko man ollu máhttu dus leaš , de das ii leat makkárge árvu servodagas – dat maid don logat ii leat eará go čuoččuhus .
Men om du får meg til å si det , så har det plutselig fått status som kunnskap .
Muhto juos don oaččut mu lohkat dan seamma , dalle dat fáhkkestaga šaddá máhttun . »
Den formelle kompetansen er det eneste som teller , den reelle kompetansen er null verdt .
Formálalaš máhttu lea áidna mas lea árvu , reála máhtus ii leat makkárge árvu .
I slike små bygdesamfunn som Kunes har folk alltid måttet kunne mye forskjellig .
Dakkár unna gilliservodagain go Gussanjárggas leat olbmot álo ferten máhttit feara maid .
Det var ikke eksperter å hente .
Eai gávdnon ekspearttat maid viežžalit .
Det gjorde at folk blei svært allsidige .
Dat dagahii ahte olbmot šadde hui máŋggabealagin .
Da jeg var i militæret sa en offiser at om han kunne velge , ville han ha en tropp av bare finnmarkinger , for de kunne noe om alt .
Dalle go ledjen soahteveagas logai muhtun offiseara ahte jus son lei beassat válljet , de livččii son háliidan joavkku mas livččii lean dušše finnmárkulaččat , dasgo sii máhtte goit juoga buot bargguid birra .
[ 1 ] Richard Berghs fortelling er gjengitt i denne boka [ 2 ] I følge Leif Isaksen : Kunes skole i tidsrommet 1946–1979 het han Karl Hagen og var fra Svarstad i Vestfold .
[ 1 ] Richard Bergha muitalus lea mielde dán girjjis . [ 2 ] Leif Isaksena girjjáža Kunes skole i tidsrommet 1946–1979 mielde su namma lei Karl Hagen ja son lei Svarstadas , Vestfoldas eret .
Nr. : 11
Nr. : 11
Eiendomspolitikk
Opmodatpolitihkka
Regjeringen ønsker økt omsetning av ubebodde landbrukseiendommer og mer aktiv bruk av mindre eiendommer til bosetting og fritidsbruk .
Ráđđehus háliida eanet jođu ávdin eanandoalloopmodagaide ja unnit opmodagaid eambbo geavahit ássamii ja astoáiggegeavaheapmái .
Det skal bli enklere å få kjøpt bolig eller fritidseiendom gjennom fradeling av romslige tomter , tun og bolighus .
Galgá šaddat álkit oastit viesu dahje astoáiggeopmodaga go čáhkkilis huksensajiid , olgošiljuid ja orrunviesuid várás oažžu dahkat eanajuohkimiid .
Regjeringen vil innskrenke odelskretsen og oppheve reglene om odelsfrigjøring av landbrukseiendom . Meld .
Ráđđehus háliida gáržžidit árbevuoigatvuođabiire ja heaittihit njuolggadusaid ahte eanandoalloopmodagain galgá leat árbevuoigatvuođabeassan .
- Det er om lag 33.000 landbrukseiendommer uten fast bosetting .
- Leat sullii 33.000 eanandoalloopmodaga gos eai ása olbmot bissovaččat .
Dette representerer en dårlig utnytting av bygdenes verdier og potensiale , og lokalsamfunnene etterspør ny aktivitet , sier landbruks- og matminister Lars Peder Brekk .
Dát mielddisbuktá ahte giliid árvvut ja vejolašvuođat unnán bohtet ávkin , ja báikegottit ohcalit ođđa doaimmaid , dadjá eanandoallo- ja biebmoministtar Lars Peder Brekk .
- Mange har ønske om å ta del i bygdenes verdier og tradisjoner .
- Ollugat háliidit oasi váldit gili árvvuide ja árbevieruide .
God plass , bygninger , jakt og fiske og ulike kulturverdier knyttet til landbrukseiendommer gjør dette til attraktive eiendommer som boplass og til fritidseiendommer .
Buorre sadji , visttit , bivdu ja guolásteapmi ja iešguđetlágan kulturárvvut laktašuvvon eanandoalloopmodagaide dagahit ahte dát leat bivnnuhis opmodagat orrunbáikin ja astoáiggeopmodahkan .
Mange slike mindre eiendommer i bygde-Norge kan gi en livskvalitet og muligheter som mange etterspør , sier Brekk .
Ollu dakkár smávit opmodagat giliin Norggas sáhttet addit eallinkvalitehta ja vejolašvuođaid maid ollugat ohcalit , dadjá Brekk .
- Jeg er opptatt av at vi må ta i bruk de store mulighetene som ligger i landbrukseiendommene .
- Mun beroštan das ahte mii galget geavahišgoahtit daid vejolašvuođaid mat eanandoalloopmodagain gávdnojit .
Vi vil gi flere mulighet for den livskvaliteten de etterspør og samtidig legge grunnlag for flere innbyggere , mer fritidsboende og økt aktivitet i bygde-Norge , sier landbruks- og matminister Lars Peder Brekk .
Mii háliidit eambbogiidda addit vejolašvuođa oažžut dan eallinkvalitehta maid sii ohcalit , seammás go mii láhčit vuođu eanet ássiide , eambbo astoáiggeássiide ja eanet doaimmaide giliin Norggas , dadjá eanandoallo- ja biebmoministtar Lars Peder Brekk .
Endre praksis i forbindelse med deling av landbrukseiendom .
Rievdadit dábi mii leamaš eanandoalloopmodagaid juohkima oktavuođas .
Gjøre det enklere å dele fra romslige tomter , tun og bolighus , samtidig som produktive jord- og skogbruksarealer kan bli solgt til landbrukseiendommer med aktiv drift .
Dahkat álkibun eatnamiid juohkit čáhkkilis huksensajiin , šiljuin ja orrunviesuin , seammás go produktiivvalaš eanan- ja vuovdeareálat sáhttet vuvdot eanandoalloopmodagaide main lea aktiiva doaibma .
Innskrenke odelskretsen og oppheve reglene om odelsfrigjøring av landbrukseiendom .
Gáržžidit árbevuoigatvuođabiire ja heaittihit njuolggadusaid ahte eanandoalloopmodagain galgá leat árbevuoigatvuođabeassan .
Foreslå at kravet om bortleie for å oppfylle driveplikten forkortes fra 10 til 5 år .
Evttohit oanidit 10 jagis 5 jahkái dan gáibádusa ahte earáide láigohit vai deavdá doaimmahangeatnegasvuođa .
Beholde priskontrollen , men vurdere å heve grensa for når det skal foretas priskontroll .
Bisuhit haddebearráigeahču , muhto árvvoštallat bajidit ráji goas haddebearráigeahčču galgá dahkkojuvvot .
Det skal i dag ikke foretas priskontroll hvis kjøpesummen er under 1,5 millioner kroner .
Dál ii galgga čađahit haddebearráigeahču jus oastinsubmi lea vuollel 1,5 miljovnna ruvnno .
Fremme proposisjon om ny jordskiftelov .
Ovddidit ođđa eanajuohkinlága proposišuvnna
Ekspedisjonssjef Petter J. Drefvelin
Ekspedišuvdnahoavda Petter J. Drefvelin
Petter J. Drefvelin er født i 1946 og er siviløkonom fra Norges Handelshøyskole i Bergen .
Petter J. Drefvelin lea riegádan 1946 ja lea lohkan siviilaekonoman Norgga Gávpeallaskuvllas Bergenis .
Han har blant annet tidligere vært ekspedisjonssjef både i Sosialdepartementet og i Kommunal- og regionaldepartementet , og direktør for Utlendingsdirektoratet .
Son lea earret eará ovdal bargan ekspedišuvdnahoavdan sihke Sosiáladepartemeanttas ja Gielda- ja guovlodepartemeanttas , ja Olgoriikalaččaiddirektoráhta direktevran .
Nyhet , 10.02.2012
Ođas , 10.02.2012
Elektronisk ID skal hjelpe Indias fattige
Elektrovnnalaš ID galgá veahkehit India gefiid
Innføringen av elektronisk ID til alle indere skal gi bedre tilgang på offentlige og private tjenester for befolkningen i landet .
Elektrovnnalaš ID ásaheapmi buot indialaččaide galgá addit riikka álbmogii buoret olaheami almmolaš ja priváhta bálvalusaide .
IDen som baserer seg på biometriske data rulles ut i stort tempo .
ID masa vuođđun leat biometrihkalaš dieđut dál olles leahtuin váldojuvvo atnui .
120 millioner indere har fått en elektronisk ID og hver dag kommer en ny million til .
120 miljovnna indialačča leat ožžon elektrovnnalaš ID ja beaivválaččat ožžot ođđa ovtta miljovnna olbmo dan .
Målet er å utstede 600 millioner IDer innen 2014 .
Mihttomearri lea 600 miljovnna ID ráhkadit 2014:s lohppii .
Nandan Nilekani leder Unique Identification Authority ( UID ) som ruller ut elektronisk ID til Indias befolkning .
Nandan Nilekani jođiha Unique Identification Authority ( UID ) mii dál olles leahtuin váldá atnui elektrovnnalaš ID India álbmogii .
( Helge Kvandal , FAD )
( Helge Kvandal , FAD )
IT-minister Rigmor Aasrud som er på en IT-politisk turné i India og Singapore er imponert over Indias IT-politiske ambisjoner og gjennomføringsevne .
DT-ministtar Rigmor Aasrud , gii lea DT-politihkalaš gierdomátkkis Indias ja Singaporas lea hirpmahuvvan India DT- politihkalaš áigumušaide ja čađahannákcii .
- Dette er et samfunnsbyggende prosjekt .
- Dát lea servodathuksejeaddji prošeakta .
Det vil kunne gi analfabeter og fattige lettere tilgang til offentlige tjenester .
Dat sáhttá addit analfabehtaide ja gefiide álkibut olaheami almmolaš bálvalusaide .
Det gir flere tilgang til banktjenester og handelstransaksjoner .
Eambbogat ožžot beasatlašvuođa báŋkobálvalusaide ja gávpesirdimiidda .
Og det kan gjøre den indiske staten mer effektiv .
Ja dat sáhttá dahkat indialaš stáhta beaktileabbon .
Smart bruk av IT gjør dette løftet mulig , sier Rigmor Aasrud .
Jierbmás IT geavaheapmi dahká dán ražasteami vejolažžan , dadjá Rigmor Aasrud .
Gjennom biometriske data som fingeravtrykk og iris-scanning får landet nå for første gang et folkeregister og innbyggerne et unikt ID-nummer .
Biometrihkalaš dieđuid bokte nugo suorbmasajiid ja čalbmegollá - skánnemiin oažžu riikka dál vuohččan álbmotregistara ja ássit ožžot sierra ID- nummara .
Disse kan brukes både av offentlige og private tjenesteleverandører .
Dáid sáhttet sihke almmolaš ja priváhta bálvaluslágideaddjit geavahit .
Lederen ved Unique Identification Authority ( UID . ) Nandan Nilekani mener prosjektets styrke ligger i det bare er én ID og at registeret ikke brukes til å lagre andre personopplysninger enn navn , adresse mobiltelefonnummer .
Unique Identification Authority ( UID ) jođiheaddji , Nandan Nilekani , oaivvilda prošeavtta nannodat lea dat ahte lea dušše okta ID ja ahte registtar ii geavahuvvo vurket eará persovdnadieđuid go nama , čujuhusa ja mátketelefuvdnanummara .
Dette gjør det enkelt å vedlikeholde og mindre sårbart .
Dát dahká dan álkin bajásdoallat , ja dalle iige dat leat nu rašši .
Aasrud besøker Dehli og Bangalore for å lytte til indiske erfaringer med IT-basert innovasjon i offentlig og privat sektor og for å knytte bånd mellom landene på IT-området både på myndighets- og bransjenivå .
Aasrud galleda Dehli ja Bangalore gullan dihte makkár DT-vuđot innovašuvdnavásáhusat indialaččain leat priváhta ja almmolaš suorggis ja DT-suorggis čatnan dihte oktavuođaid riikkaid gaskkas sihke eiseválde- ja suorgedásis .
Ved siden av møtet med UID har hun blant annet hatt møter med IT-minister Kapil Sibal , innovasjonsrådet , fremtredende indiske IT-selskaper og norske IT-intensive virksomheter som har etablert seg i landet .
Earret čoahkkima UID:in , de son lea čoahkkinastan earret eará DT-ministariin Kapil Sibal:in , innovašuvdnaráđiin , njunuš indialaš DT-fitnodagaiguin ja norgga DT-árjjalaš doaimmaiguin mat leat ásaiduvvon riikii .
- Det har vært spennende å få innblikk i det nære og fruktbare samarbeidet mellom India og Norge på IT-området .
- Lea leamašan gelddolaš oahpásnuvvat dan lagas ja buvttalaš ovttasbargui mii lea gaskal India ja Norgga DT-suorggis .
Samarbeidet tilfører norske virksomheter verdifull kompetanse og bidrar til utvikling av avanserte IT-tjenester og – produkter , sier Aasrud .
Ovttasbargu buktá norgga doaimmaide dehálaš gelbbolašvuođa ja váikkuha ovdánahttime alladását DT-bálvalusaid ja – buktagiid , dadjá Aasrud .
Eliva Isaksen :
Eliva Isaksen :
- Ingen rampete barn på den tiden
- Eai lean dalle hilbes mánát
Fortalt til Nils-Ole Dalvik
Muitaluvvon Nils-Ole Dalvikii
Eliva Isaksen ( Foto : Nils-Ole Dalvik )
Eliva Isaksen ( Foto : Nils-Ole Dalvik )
Eliva Isaksen er født i 1920 i Manndalen i Kåfjord , hvor hun har bodd hele livet .
Eliva Isaksen lea riegádan 1920:s Olmmáivákkis , Gáivuonas . Doppe lea son orron olles eallinagi .
Hun begynte på skole som 7-åring høsten 1927 i Fossen i Manndalen .
Son álggii skuvlii 7-jahkásažžan 1927 čavčča Goržžis Olmmáivákkis .
Skolebygget lå bare 100 meter fra hjemmet hennes .
Skuvladállu lei dušše 100 mehtera eret su siiddas .
Her gikk hun alle sine sju år på folkeskolen .
Doppe váccii son gait 7 jagi álbmotskuvllas .
Hun har ingen skolegang utover folkeskolen .
Son ii leat vázzán eanet skuvlla .
Hun har vært husmor siden hun ble gift i 1943 .
Son lea leamaš dálueamit dan rájes go náitalii 1943 .
– Vi lærte mye forskjellig på skolen .
– Mii oahpaimet olu iešguđetlágán áššiid skuvllas .
I første og andre klasse hadde vi lærer Soleng .
Vuosttaš ja nubbi luohkás lei mis skuvllot Soleng .
Hvor mange vi var i klassen min da jeg begynte husker jeg ikke , men jeg minnes at vi var 26 avgangselever i 1935 .
In muitte man gallis leimmet mu luohkás go álgen , muhto muittán ahte leimmet 26:s go gearggaimet 1935:s .
De siste fem årene hadde vi lærer Nordnes , det var bare disse to lærerne i mine sju år .
Maŋimuš vihtta jagi lei mis skuvllot Nordnes , leigga dušše dát guokte skuvlloha mu čieža jagis .
På skolen gikk alt på norsk , og jeg snakket norsk , men forstod også samisk .
Skuvllas lei gait dárogillii , ja mun máhtten dárogiela , muhto ipmirdin maid sámegiela .
I min klasse kunne alle elevene snakke norsk .
Mu luohkás máhtte gait oahppit dárogiela sárdnut .
Den første skoletimen hver dag hadde vi salmesang , og vi ba Fader Vår – det var religionstime .
Vuosttaš skuvladiimmus juohke beaivvi lei mis sálbmalávlun , ja rohkadalaimet Áhčči min – lei religiuvdnadiibmu .
Den andre timen hver dag hadde vi regning .
Nuppi diimmus lei rehkenastin .
De andre timene hadde vi historie , kirkehistorie , tegning , skriving og forskjellige fag .
Iežá diimmuin lei mis historjá , girkohistorjá , sárgun , čállin ja iešguđetlagán fágat .
Vi hadde ikke noen språkfag på skolen .
Ii lean makkárge giellafága skuvllas .
Gymnastikk hadde vi og , men det var mest guttungene som hadde det , vi jentene var ikke så mye med på det .
Lášmmohallan lei maid , muhto ledje eanáš bárehuoččat geat ledje dies mielde , mii nieiddat eat lean nu olu mielde .
Gymtimene foregikk utendørs , men også endel innendørs på klasserommene .
Lášmmohallandiimmut ledje olgun , muhto maid soames háve siste , luohkkálanjain .
Vi hadde ikke noen gymsal på skolen .
Mis ii lean skuvllas lášmmohallanlatnja .
I friminuttene måtte vi ut uansett vær , alle måtte ut .
Bottuin fertiimet mannat olggos vaikko makkár dálki de lei .
Dette var skikken på den tiden .
Nu lei dalle vierru .
Da lekte som regel guttene for seg og jentene for seg .
Dalle láveje bártnit ja nieiddat duhkordallat sierra .
Første og andre klasse gikk i 2. etasje i skolebygget .
Vuosttaš ja nubbi luohkká lei skuvladálu nuppi gearddis .
Da vi begynte i Nordnes sin klasse som var fra 3. til 5. klasse gikk vi nede i 1. etasje .
Go álggiimet Nordnes luohkkái , mii lei golmmadis gitta viđat luohká rádjái vácciimet vuollin vuosttaš gearddis .
Det var bare et klasserom i hver etasje .
Lei dušše akta latnja juohke gearddis .
Også var det et loft hvor det kunne bo elever , men jeg kan ikke huske at det bodde noen der .
Ja de lei lokta gos oahppit sáhtte orrut , muhto in muitte ahte aktage lea doppe orron .
Det var kjempestore vedovner i hvert klasserom , og det var varmt og godt hver morgen vi kom på skolen .
Ledje hirpmus stuora oapmanat guktuid luohkkálanjain , ja lei buorre ja liekkas juohke iđit go skuvlii bođiimet .
En av naboene , Laura Aslaksen ( senere gift Isaksen ) , hadde jobben med å fyre opp og å vaske på skolen .
Akta ránnjáin , Laura Aslaksen ( maŋŋil náitalan Isaksen ) , lei bargi guhte cahkkehii dola oapmaniidda ja basai skuvlla .
Når vi skulle på toalettet måtte vi gå på utedo .
Go galggaimet hivssegastit , de fertiimet olgohivssegii .
Utedoet var to-delt .
Olgohivssegis ledje guokte lanja .
Vi hadde heller ikke innlagt vann da jeg begynte skolegangen , men i løpet av min skoletid fikk vi innlagt vann .
Ii mis lean čáhci ge siste go álgen skuvlii , muhto mu skuvlaáiggi mielde oaččuimet čázi sisa .
Da kunne vi drikke vann fra vannfontener som var montert innendørs .
Dalle beasaimet čázi juhkat čáhcefonteanain mat ledje siste .
Vannet ble ført i ledning ifra en vannbrønn oppunder fjellfoten ovenfor skolen .
Čáhci bođii bohccráigge siste gáivvos mii lei várrevealtti vuolde skuvlla bajábealde .
Den gamle Fossen skole .
Boares Goržži skuvla .
F.v. Ingrid Zeilon , Eliva Isaksen , Helga Andersen , Harda Vatne og Ingvalda Eriksen
Ingrid Zeilon , Eliva Isaksen , Helga Andersen , Harda Vatne ja Ingvalda Eriksen
Om sommeren var det skolefri , men ikke leksefri .
Geasset lei skuvlafriddja , muhto ii lean leaksofriddja .
Vi måtte da lese og lære stykker både fra bibelhistorien og katekismen slik at vi kunne fortelle fra disse utenat .
Fertiimet dalle lohkat ja oahppat bihtáid sihke biibalhistorjjás ja katekismmas , nu ahte máhtiimet daid muitalit bajil .
De første årene var det 4 uker skole og 4 uker fritt , og da også skole på lørdagene .
Vuosttaš jagiid lei 4 vahkku skuvla ja 4 vahkku friddja , ja dalle lei maid skuvla lávvordagaid .
Men i løpet av de årene jeg gikk på skolen ble denne ordningen endret til nærmere det vi har idag , altså skole fem dager i uka og lang sommerferie .
Muhto daid jagiid mielde maid mun vázzen skuvlla de rievdaduvvui ortnet nu ahte šattai eanet nu mo dál lea , skuvla vihtta beaivvi vahkkui ja guhkes geasseluopmu .
Skoledagen begynte kl. 8 og var slutt kl. 14 .
Skuvlabeaivi álggii 8-áigge ja nogai 14-áigge .
Siste våren hadde vi også eksamen , både i regning og i lesing .
Maŋimuš giđa lei mis eksámen maid , sihke rehkegis ja lohkamis .
Det gikk bra , såvidt jeg husker .
Manai mu muittu mielde bures .
På skolen fikk vi skrivebøker , kladdebøker og regnebøker , men bibelhistorieboka måtte vi kjøpe selv .
Skuvllas oaččuimet čállingirjjiid , kláddagirjjiid ja rehkenastingirjjiid , muhto biibalhistorjágirjji šattaimet ieža oastit .
På klasserommet var det tavle på rommet , som vi skrev på med kritt , omtrent slik som idag .
Luohkkálanjas lei távval masa čáliimet krihtain , measta nu govt dál ge .
Skolemat hadde vi alltid med , også jeg selv om jeg bodde nært .
Niesti lei álo mielde , mus ge lei niesti vaikko orron skuvlla lahka .
Jeg gikk aldri hjem i skoletiden , det fikk vi ikke lov til .
In mannan goassege siidii skuvlaáiggis , ii lean lohpi .
Skolesakene hadde jeg i en tøyveske .
Skuvlabiergasat ledje mus tøijaveaskkus .
Hjemmelekser var det mye av .
Ledje olu leavssut .
Både tegning , regning og salmer hadde vi , og salmene måtte vi lære utenat .
Sihke sárgumis , rehkenastimis ja sálbmaoahppamis , ja sálmmaid fertiimet bajil oahppat .
Ute på tur var vi nesten aldri , men om våren hadde vi en plantedag .
Eat lean meastá goassege mátkkis , muhto giđđat lei gilvinbeaivi .
Da var vi på Jens Nilsa sitt stykke oppe ved Suhttasluohkká .
Dalle leimmet Jens Nilssa luhtte Suhttasluohkás .
Der plantet vi gran og forra ( furu ) , og alle skolebarna var med .
Doppe gilvviimet guosaid ja beziid , ja gait skuvlamánát ledje mielde .
Det siste året jeg gikk på skolen husker jeg av vi plantet den delen som vokser oppå bakken , det sørøstlige hjørnet .
Maŋimuš jagi go skuvlla vázzen de muittán ahte gilvviimet dan oasi mii luohká nalde šaddá , nuortalulle-geažis .
Det var fint å være med på dette , det var jo artig å plante .
Lei buorre leahkit mielde dakkár barggus , lei han suohtas gilvit .
Også var det fin avveksling fra vanlig skolearbeid .
Ja de lei buorre beassat iežá go dábálaš skuvlabargguin bargat .
Det var ingen andre utflukter i skoleåret .
Eai lean skuvlajagis iežá mátkkit .
I naturfag var vi mest innendørs , men jeg husker ikke om vi hadde lærebok i faget .
Luonddufágas leimmet eanáš áiggi siste , muhto in muitte lei go mis dán fágas oahppogirji .
Vinterstid måtte barna som hadde lang vei , gå hele veien til skolen .
Dálvet ferteje mánát vázzit skuvlii , vaikko lei soapmásiin guhkes mátki .
Veiene var ikke brøytet eller oppkjørt med hest og slede tidlig på morgenen , så ofte måtte barna selv tråkke vei .
Eai lean bolton muohttaga luottain mange ládje árrat iđđedis , dávjá šadde mánát iežaset luotta ráhkadit .
Det hendte nok at noen av barna frøs litt før de nådde frem til skolen .
Gal soames háve muhtumat gollo binnáš ovdalgo skuvlii olleje .
Det var ingen rampete barn på den tiden , alle hadde respekt for lærerne .
Eai lean dalle hilbes mánát , gaikkat atne skuvllohiid árvvus .
Skolebarna var som regel snille .
Skuvlamánát ledje eanáš áigge siivui .
Det var en fin og trivelig tid da jeg gikk på skolen , vi var jo så mange barn på den tiden .
Lei hávskes ja buorre áigi go vázzen skuvlla , mii han leimmet nu máŋga máná dalle .
Nyhet , 13.08.2012
Ođas , 20.08.2012
22. juli-kommisjonen :
- Bargu ferte dahkkojuvvot
– En jobb må gjøres – 22. juli-kommisjonen skriver : « En jobb må gjøres . »
- Suoidnemánu 22. beaivii kommišuvdna čállá : » Bargu ferte dahkkojuvvot ” .
Den utfordringen tar jeg med stor ydmykhet .
Dán hástalusa válddán badjelassan stuora vuollegašvuođain .
Jeg har spesielt merket meg ledelses- og kulturutfordringene i politiet .
Lean bidjan erenoamáš fuomášumi jođiheaddji- ja kulturhástalusaide politiija suorggis .
Behovet for en omfattende strategisk satsing på IKT og kommunikasjonssystemer er åpenbart , sier justis- og beredskapsminister Grete Faremo .
Lea áibbas čielggas ahte DGT ja gulahallanvuogádagaid lea dárbu strategalaččat vuoruhit , dadjá Justiisa- ja gearggusvuođaministtar Grete Faremo .
– Kommisjonens gjennomgang viser at det er behov for tydelige visjoner , bedre rolleforståelse og mer aktiv mål- og resultatstyring .
- Kommišuvnna guorahallan čájeha ahte višuvnnat fertejit čielgaseabbo , rollaáddejupmi ferte buoriduvvot ja ulbmil- ja boađusstivrejupmi ferte doaibmat .
Jeg har spesielt merket meg at kommisjonens viktigste anbefaling er « at ledere på alle nivåer i forvaltningen systematisk arbeider med å styrke sine egne og organisasjonenes grunnleggende holdninger og kultur knyttet til risikoerkjennelse , gjennomføringsevne , samhandling , IKT-utnyttelse og resultatorientert lederskap . »
Logadettiin lean fuomášan ahte kommišuvnna deháleamos ráva lea » ahte jođiheaddjit buot hálddahusdásiin galget systemáhtalaččat buoridit iežaset ja organisašuvnna vuođđo miellaguottuid ja kultuvrra mat leat čadnon riskamieđiheapmái , doaibmannávccaide , ovttasdoaibmamii , DGT-geavaheapmái ja boađusáŋggirdeaddji jođiheapmái . »
Dette slutter jeg meg til , sier Faremo .
Mun guorrasan dása ollásit , cealká Faremo .
Se også :
Geahča maid :
Grete Faremos innlegg på pressekonferanse 13. august
Grete Faremo ovdasáhka preassakonfereanssas borgemánu 13 .
Nr. : 37/11
Nr. : 37/11
Endring i regjeringen
Nuppástusat ráđđehusas
Kongen har i statsråd i dag gitt olje- og energiminister Terje Riis-Johansen avskjed i nåde med virkning fra i dag kl. 14.15 .
Gonagas lea stáhtaráđis otne , dii. 14.15 addán oljo- ja energiijaministtarii Terje Riis-Johansenii lobi ohcama vuođul gutnálaččat luohpat .
Fra samme tidspunkt er stortingsrepresentant Ola Borten Moe ( 34 ) , Trondheim , utnevnt til statsråd og sjef for Olje- og energidepartementet .
Seammás nammaduvvui stuorradiggeáirras Ola Borten Moe ( 34 ) , Troandimis eret , oljo- ja energiijadepartemeantta stáhtaráđđin ja njunušin .