pere/sami_parallel huggingface dataset:
Intervjuene er gjort av Nils-Ole Dalvik høsten 2004 .
Nils-Ole Dalvik lea 2004 čavčča jearahallan Nils Sneberga ja Elida Isaksena ( boahtte artihkal ) .
Dalvik er oppvokst i Manndalen , der han fortsatt bor .
Dalvik lea bajásšaddan Olmmáivákkis , ja orru ain doppe .
Han er født 1969 , arbeider på Kåfjord nærmiljøsentral og er kommunestyremedlem i Kåfjord .
Son riegádii 1969 . Son bargá Gáivuona lagasbirasguovddážis , ja lea maid suohkanstivraáirras .
Nils Sneberg er født 1918 i Manndalen og har bodd der hele livet .
Nils Sneberg lea riegádan Olmmáivákkis 1918:s , ja lea doppe orron olles eallinagi .
Han har arbeidet med anleggsarbeid og jordbruk .
Son lea bargan huksehusbargguiguin ja eanandoaluin .
Nils-Ole Dalvik ( Foto : Viviann Lorentzen )
Nils-Ole Dalvik ( Govva : Viviann Lorentzen )
– Jeg var 7 år da jeg begynte på skolen , og jeg gikk der i 7 år , alle år på skolen i Fossen .
- Ledjen 7-jahkásaš go álgen skuvlii , ja vázzen doppe 7 jagi , gait jagiid vázzen skuvllas Goržžis .
Fra skoletiden har jeg ikke mange gode minner .
Skuvlaáiggis eai leat máŋga buori muittu gal .
Jeg kunne bare samisk , ikke noe norsk da jeg begynte , mens læreren min var sørfra og kunne ikke samisk .
Máhtten dušše sámi , in máhttán dáro go álgen , ja skuvllot bođii lulde ii ge máhttán sámi .
De som ville snakke med meg måtte snakke samisk .
Sii guđet muinna sihte sárdnut , ferteje sámástit .
Det var også enkelte andre elever som ikke kunne samisk , men de fleste kunne snakke norsk .
Ledje maid soames iežá oahppit geat máhtte dušše sámegiela , muhto eanáš oahppit dárustedje .
De hadde foreldre som snakket norsk .
Sis ledje váhnemat geat dárostedje .
Hjemme hos meg hadde jeg bare mor min og bestemor min , og de snakket bare samisk .
Mu siiddas leigga dušše eadnán ja áhkkon , soai sártnuiga dušše sámegiela .
Mor min hadde visstnok ikke skole i det hele tatt .
Eadnán ii lean vissa skuvlla vázzán obanassiige .
Derfor fikk jeg bare høre samisk hjemme .
Danin gullen dušše sámegiela siiddas .
Det var lite jeg lærte på skolen de sju årene jeg gikk der .
Unnán ohppen skuvllas dan čieža jagis maid doppe vázzen .
Ikke hadde jeg råd til å kjøpe bøker , jeg hadde bare bibelhistorien og forklaringen .
Ii lean ruhta girjjiid oastit , mus lei dušše biibalhistorjá ja čilgehus .
Men regning klarte jeg bra , for det kunne man klare godt uten å kunne for mye norsk .
Muhto birgejin bures rehkenastimis , go das sáhtii olmmoš bures birget , vaikko ii máhttán ge nu olu dárogiela .
Jeg tror nok jeg kunne ha vært flink hvis jeg hadde hatt ordentlig skolegang .
Jáhkán ahte mun livččen čeahppi jus livččen albma skuvlla vázzán .
Men lærerne arbeidet ikke noe med meg , de brydde seg ikke om meg .
Muhto skuvllohat eai bargan muinna , eai gal beroštan mus .
Og ikke ble det bedre heller da jeg kom i høyere klasser til lærer Nordnes .
Ii dat gal buorránan ge go bohten skuvllot Nordnesa alit luohkáide .
Lærer Slinde var sørfra , og kunne ikke samisk .
Skuvllot Slinde bođii lulde , ii son máhttán sámi .
Derimot lærer Soleng og lærer Nordnes , de kunne nok samisk , men de snakket bare norsk .
Skuvllot Soleng ja skuvllot Nordnes gal máhtiiga sámegiela , muhto soai sártnuiga dušše dárogiela .
Slinde var lærer i Fossen da jeg begynte der , men han sluttet .
Slinde lei skuvllot Goržžis go dohko álgen , muhto son heittii .
Så ble det Soleng og Nordnes som var lærerne våre .
De šattaiga Soleng ja Nordnes min skuvllohat .
Lærer Nordnes bodde en tid på skolen i en lærerbolig .
Skuvllot Nordnes orui muhtun áiggi oahpaheaddjidálus skuvllas .
Han fikk her selskap av søsteren sin , Karolina , da hun ble enke .
Su lusa fárrii oabbás , Karolina , go son bázii leaskan .
Hans Olsen foran Fossen skole ( Foto : Laura Isaksen )
Hans Olsen Goržži skuvlla ovdabealde ( Govva : Laura Isaksen )
Hver dag gikk jeg til og fra skolen .
Juohke beaivvi vázzen skuvlii ja fas siidii .
Jeg bodde på Einebakken på Storvollen , en drøy kilometers vei .
Orron Hánosiiddas Storvollenis , badjelaš kilomehter skuvllas eret .
I friminuttene brukte vi å springe rundt skolen inntil Nordnes forbydde oss å gjøre det .
Bottuin láviimet ruohttat skuvlla birra dassážii go Nordnes gilddii min dan dahkamis .
En gang husker jeg at to gutter tørnet ihop så de begge begynte å blø neseblod .
Oktii muittán ahte guokte bártni beaškkeheigga oktii nu garrasit ahte guktot álggiiga njunis vardit .
Ellers var det lite vi fikk lov til å gjøre .
Muđui eat beassan olus maidege bargat .
Spesielt husker jeg en gang den første skolehøsten at vi ble forbydd å gå opp til veien .
Erenoamážit muittán go soames geardde vuosttaš čavčča gilde min mannamis bálgá lusa .
Det var den dagen slaget i Vuolaš-bakken stod , den såkalte lensmannsaffæren .
Lei dat beaivi go soahttáske Vuolášluohkás , nu gohčoduvvon leansmánnefearán .
[ Lensmannsaffæren : Senhøsten 1925 kom lensmannen for å holde auksjon på gårdene i Manndalen hvor de ikke hadde betalt skatt .
[ Leansmánnefearán : Skápma 1925 bođii leansmánni bággobiddjega doallat Olmmáivákki dáluin gos eai lean vearu máksán .
Da de kom til Gaiskiriidi hos Solbakken , ville lensmannen auksjonere vekk den eneste kua på gården .
Go bohte Gaiskiriidái Solbakkendállui , de áiggui leansmánni vuovdit eret áidna gusa mii doppe lei .
Men dette aksepterte ikke den etterhvert store folkemengden som var samlet seg .
Dan ii dohkkehan olmmoščora mii lei dohko čoahkkanan . Sii gevrejedje leansmánni eret Olmmáivákkis .
De tvang lensmannen , delvis ved vold , til å forlate Manndalen denne gang .
Moadde beaivvi maŋŋil bohte fas leansmánni olbmot ruoktot , dalle ledje eanet vel mielde .
Ni manndalinger ble idømt fengselsstraffer etter denne affæren , som fikk mye medieoppmerksomhet . ]
Ovcci olmmáivággelačča dubmehalle giddagassii dán fearána maŋŋil , man birra aviissat ollu čálle . ]
Vi hadde selvsagt interesse av å gå dit å se , men lærer Nordnes forbydde det .
Mii háliideimmet dieđus mannat geahččat , muhto skuvllot Nordnes gilddii dan .
Vi var veldig spente på dette vi barna , og vi gikk allikevel nærmere veien og fikk se til Solbakken , og hørte hurraropene derfra .
Mii leimmet hui sáhkkii , ja manaimet liikká lagabui bálgá nu ahte oinniimet gitta Solbakkenii , ja gulaimet hurá-čurvosiid doppe .
Jeg husker godt når politiet kom hjem til oss en tid senere for å arrestere onkelen min fordi han hadde vært med .
Muittán bures go politiija soames beaivve maŋŋil bođii min siidii eadno gitta váldit danin go son lei leamaš mielde .
En av konstablene var veldig høy , og når han stod oppreist var skuldrene hans i høyde med takbjelkene i huset vårt .
Okta konstábel lei nu guhkki , go son čuoččui de ledje su oalggit min dálu gáhttobielkkaiguin ovttaguhkit .
Onkelen min ble brakt til Tromsø og forhørt , men han ble hjemsendt igjen og ikke straffet .
Mu eanu váldojuvvui Romsii ja gažaduvvui , muhto son beasai fuotin siidii iige dubmehallon .
Den norsken jeg kunne da jeg gikk ut av skolen var ikke noe å rope hurra for akkurat .
Dat dárogiella , maid máhtten go gergen skuvllas , ii lean masage ávkin .
Det norske språk har jeg lært senere , da mine barn lærte norsk på skolen og snakket mest norsk også hjemme .
Dárogiela lean oahppan maŋŋil , go mu mánát ohppe dárogiela skuvllas , ja sárdno maid eanáš dárogiela siiddas .
Kona mi , Anna , hun snakket godt norsk .
Mu eammi , Anna , son sártnui dárogiela bures .
Derfor ble det til at også jeg begynte å snakke norsk mer og mer .
Danin šattai nu ahte mun maid álgen eanet ahte eanet dárustit .
Nabobarna snakket norsk , men også samisk .
Ránnjámánát sárdno dárogiela , muhto maid sámegiela .
Når de snakket med meg så snakket de bare samisk .
Go muinna sárdno de sárdno dušše sámegiela .
Søkehjelp
Ohcanveahkki
Skriv ett eller flere søkeord i søkefeltet .
Čále ovtta dahje máŋga sáni ohcangieddái .
Bruk så presise ord som mulig .
Čále sániid nu dárkilit go vejolaš .
Trykk på søkeknappen .
Deaddil dasto ohcanboalu .
Bruk mellomrom mellom ordene hvis du skriver flere søkeord i søkefeltet .
Jus čálát máŋga sáni ohcangieddái , galggat čállit sátnegaskkaid .
Skriver du flere ord , får du bare sider som inneholder alle ordene .
Jus čálát máŋga sáni , de gávdná dušše daid siidduid main leat buot dat sánit maid ohcet .
Bruk OR mellom flere ord hvis du ønsker å finne sider som inneholder ett eller flere søkeord .
Čále OR máŋgga sániid gaskkas jus háliidat gávdnat daid siidduid main leat juogo okta dahje máŋga ohcansániin .
Eksempel : eu OR eøs OR europarådet – gir treff på dokumenter som inneholder én eller flere av ordene .
Ovdamearka : jus čálát eo OR eeo OR eurohpáráđđi – de gávdnojit dokumeanttat main lea juogo okta dahje máŋga dain sániin maid leat ohcan .
Bruk - tegnet ( minus ) foran ordet som skal utelukkes ved søket .
Čále - mearkka ( minus ) ovddabeallai dan sáni maid ohcan galgá hilgut .
Eksempel : bondevik - stoltenberg gir treff på dokumenter som inneholder informasjon om Bondevik , men ikke Stoltenberg .
Ovdamearka : bondevik - stoltenberg de gávdná daid dokumeanttaid main gávdná Bondevik birra , ja hilgu daid mas lea Stoltenberg .
Bruk hermetegn " " for å søke på kombinasjon av ord i en spesiell rekkefølge .
Čále aisttonmearkkaid " " jus áiggut ohcat máŋga sáni earenoamáš ortnetvuoru mielde .
Eksempel : " statsministerens kontor " .
Ovdamearka : " stáhtaministara kantuvra " .
Bruk stjerne for å søke med åpen endelse .
Čále nástemearkka jus áiggut ohcat sániid main lea rabas geažus .
Eksempel : inform , vil gi treff på sider som inneholder f.eks. informasjon , informasjonsplikt og informere .
Ovdamearka : dieht , de gávdná siidduid main sisdoalus gávdná nugomat sániid diehtu , diehtojuohkin ja diehtit .
Søkeresultatet sorteres med de mest relevante sidene først .
Ohcanboađus šláddjejuvvo nu ahte buoremus áššáigullevaš siiddut čájehuvvojit álgogeažis .
Du kan også velge å sortere på dato eller alfabetisk .
Don sáhtát maiddái válljet šláddjet ohcama dáhtona dahje alfabehta mielde .
Avgrens søket ytterligere ved å velge kategorier i høyre meny .
Ohcama sáhtát gáržžidit jus válljet šlájaid olgešbeale fálus .
Søker du på en av departementenes sider er det kun sider fra dette departementet som blir vist i trefflisten .
Jus ozat ovtta departemeanta siiddus , de leat dušše dan departemeanta siidduid mat ohcamis gávdnojit .
Du kan utvide trefflisten til å gjelde hele regjeringen.no .
Don sáhtát viiddidit ohcama nu ahte čállosiid ohca ja gávdná olles regjeringen.no siidduin .
Hva ligger under fanen " Dokumentarkiv " Søker du på hele regjeringen.no , får du mulighet til å velge trefflisten i dokumentarkivet .
Mii lea gávdnamis " Dokumeantavuorkká " vuolde Jus válljet ohcat olles regjeringen.no neahttabáikkis , de sáhtát dokumeantavuorkkás válljet makkár dokumeanttain galgá ohcat .
Dokumentarkivet inneholder bl. a. pressemeldinger , nyheter , taler og artikler fra tidligere regjeringer samt dokumenter som ikke lenger er gyldige .
Dokumeantavuorkkás leat e.e. preassadieđáhusat , ođđasat , sártnit ja artihkkaliat ovddit ráđđehusain ja dokumeanttat mat leat gustomeahttumat .
Avansert søk støtter vanlige søk med hermetegn , minus og stjerne .
Dárkilis ohcan dábálaččat hálddaša aisttonmearkkaid , goallossázu ja nástemearkka .
Avansert søk støtter bruk av de boolske operatorene AND .
Dárkilis ohcan hálddaša logihkalaš operatevrraid AND .
Nærhet mellom søkeord angis med operatoren NEAR .
Jus ohcansánit galget gávdnot lahkalaga de atná operatevrra NEAR .
Søk i felter angis med bruk av kolon ( : ) mellom feltnavn og søkeord .
Ohcamis ohcangittiin de galgá čállit duppalčuoggá ( : ) gaskal fealtanama ja ohcansáni .
Parenteser brukes for å gruppere søkeord og angi presedens for bruk av operatorene .
Dávgeruođut adnojit go ovttastahttá ohcansániid ja bidjá presedeansa operáhtoriid geavaheapmái .
Ved ugyldig bruk av avansert søk skal søket behandles som et vanlig fritekstsøk .
Jus gustotmeahttumiid atná dárkilis ohcama de ohcan hálddašuvvo dábálaš friddjateakstaohcun .
Søk på f.eks. » jens AND OR NOT . ”
Oza nugomat » jens AND OR NOT . ”
( uten hermetegn ) gir treff på dokumenter hvor ordene jens , and , or og not forekommer sammen .
( aisttonmearkkaid haga ) de gávdná dokumeanttaid main sánit jens , and , or ja not čállojuvvojit maŋŋálaga .
Eksempler på avansert søk : eu OR eøs OR europarådet – gir treff på dokumenter som inneholder ett eller flere av søkeordene .
Dárkilis ohcama ovdamearkkat : o Jus čálát eo OR ees OR Eurohpáráđđi – de ohcandoaibma gávdná dokumeanttaid main leat juogo okta dahje máŋga ohcansániin .
statsminister ( Jagland OR Bondevik OR Stoltenberg ) – gir treff på dokumenter som omtaler én eller flere av statsministrene .
o Jus čálát stáhtaministtar ( Jagland OR Bondevik OR Stoltenberg ) – de ohcandoaibma gávdná dokumeanttaid main máinnašit ovtta dahje eanet stáhtaministariid .
hurtigtog NOT gardermo – gir treff på dokumenter som inneholder hurtigtog men ikke varianter av gardermo [ en / banen ] .
o Jus čálát jođanistoga NOT gardermo – de gávdnojit dokumeanttat main sátni jođanistoga adno muhto ii daid main leat dát sátnemolssaeavttut gardermo [ en / banen ] .
NEAR ( jens statsminister N=6 ) – gir treff på dokumenter hvor ordene jens og statsminister forekommer med maks 6 ord mellom ( N 6 = må være med stor N ! )
o Jus čálát NEAR ( jens stáhtaministtar N=6 ) – de gávdná dokumeanttaid main sánit jens ja stáhtaministtar gávdnojit ja eanemusat 6 sáni gaskkas ( N 6 = galgá leat stuora N bustávva ! )
NEAR ( jens statsminister ) – gir treff på dokumenter hvor ordene jens og statsminister forekommer nær hverandre ( maks 4 ord mellom ) .
o NEAR ( jens stáhtaministtar ) – gávdná dokumeanttaid main sánit jens ja stáhtaministtar lea lahkalaga ( eanemusat 4 sáni gaskkas ) .
NEAR ( statsminister Hanssen Meltveit N=11 ) – gir treff på dokumenter hvor ALLE ordene forekommer innenfor 11 ord .
o NEAR ( stáhtaministtar Hanssen Meltveit N=11 ) – gávdná dokumeanttaid main buot dát sánit gávdnojit 11 sáni siskkobealde .
island ( aske OR støv ) title:flytrafikk – sammensatt søk som gir treff på dokumenter hvor ordet island og enten aske eller støv forekommer hvor som helst , og hvor ordet flytrafikk forekommer i tittelen .
o islánda ( gutna OR gavja ) title:girdijohtolat – čoahkádus ohcan mii gávdná dokumeanttaid main sátni islánda ja dahje gutna dahje gavja gávdno gokko nu , ja mas sátni girdijohtolat gávdno bajilčállagis .
Niillas A. Somby :
Niillas A. Somby :
Vonde og gode skoleminner
Bahát ja buorit skuvlamuittut
Niillas A. Somby med minstebarnet , 2003 ( Foto : Svein Lund )
Niillas A. Somby váhkariinis , 2003:s ( Govva : Svein Lund )
Niillas A. Somby ( Somban Niillas ) er født i 1948 og oppvokst i reindriftsmiljø i Deatnu / Tana .
Niillas A. Somby / Sombán Niillas lea riegádan 1948:s ja bajásšaddan boazodoallobearrašis Deanus .
Han forteller her noen minner fra skoletida si .
Son muitala dás moadde muitalusa iežas skuvlaáiggi birra .
Barneskolen gikk han delvis på Polmak skole , delvis på Vestertana skole og ei tid på Sirma skole .
Son váccii mánáidskuvlla belohahkii Buolbmát ja belohahkii Deanodaga skuvllas . Muhtin áiggi son lei maiddái Sirpmá skuvllas .
Deretter gikk han reindriftslinja på Karasjok ungdomsskole .
Nuoraidskuvlla váccii Kárášjogas , boazodoallosuorggis .
Etter grunnskolen arbeida han i reindrifta og noen år til sjøs på et cruiseskip .
Vuođđoskuvlla maŋŋil son barggai boazodoalus ja moadde jagi meara alde cruise-fatnasiin .
Så tok han mekanikerutdanning i Övertornio og Kalix og arbeida i industrien i Södertälje og på Sydvaranger .
De válddii mekanihkaroahpu Övertornios ja Kalixas , barggai industriijas Södertäljes ja Sydvarangeris .
Fra 1978 har han arbeida som fotograf , journalist og forfatter .
1978´ rájes son lea bargan govvideaddjin , journalistan ja girječállin .
Niillas har i mange år arbeida med samesaker , og under kampen om Alta-Kautokeino-vassdraget var han blant dem som sultestreika foran Stortinget .
Niillas lea máŋga jagi bargan sámi áššiiguin , ja Álttá-Guovdageainnu riiddus son lei okta nealgudeddjiin Stuoradikki olggobealde .
I 1982 blei han skada under ei sprenging som demonstrasjon mot Altautbygginga . Han blei arrestert , men rømte til Kanada og bodde hos urfolk der i et par år .
1982:s son roasmmohuvai bávkalahttima oktavuođas Álttádulvadeami vuostá , váldojuvvui gitta , muhto báhtarii Kanadai , ja orui doppe álgoálbmogiid luhtte moadde jagi .
Niillas A. Somby har aleine eller sammen med andre gitt ut bøkene : Finnmarksbilder , Mu fearánat gopmiiguin , Jávvásan goahtesajit , Vaikko les fális fellen og Skálveáddjá .
Niillas A. Somby lea ieš dahje ovttas earáiguin almmuhan 5 girjji : Finnmarksbilder , Mu fearánat gopmiiguin , Jávvásan goahtesajit , Vaikko leš fális fellen ja Skálveáddjá .
Han har laga to filmer ( Gáddegánddat og Soagis sállenii ) .
Son lea ráhkadan 2 filmma ( Gáddegánddat ja Soagis sállenii ) .
Han har også leda Sámi Girječálliid Searvi ( Samisk forfatterforening ) og Sámi Dáiddárráđđi ( Samisk kunstnerråd ) .
Son lea maiddái jođihan Sámi Girječálliid Searvvi ja Sámi Dáiddárráđi .
Den første skoledagen førte far min meg til Polmak skole høsten 1956 .
Vuosttaš skuvlabeaivvi doalvvui áhčči mu Buolbmágii čakčat 1956 .
Framkomstmiddelet var trøsykkel .
Fievrun lei duolbmansihkkel .
Det blei aldri noe skolelys av meg , for lærerne blei fra starten av som fiender .
Mus ii goasge boahtán miige skuvlačehpiid , go oahpaheaddjit šadde álggu rájes jo dego vašálažžan .
Men ingen ting er helt svart og hvitt i livet .
Muhto ii miige eallimis leat dušše čáhppat ja vielgat .
Det fantest og lærere som jeg i dag minnes med glede .
Gávdnojedje maid oahpaheaddjit geaid otnege sáhttá muittašit buriin mielan .
Men ennå har jeg den følelsen at skolen stjal barndommen min , og førte meg bort fra vår egen levemåte , nemlig reindrifta .
Muhto ainge lea dat dovdu ahte skuvla rievidii mu mánnávuođa , ja duvdilii mu eret iežamet eallinvuogis , namalassii boazodoalus .
Jeg har skrevet et par barnebøker og andre bøker , sjølsagt på samisk .
Lean čállán moadde mánáidgirjji ja eará girjjiid , dieđusge sámegillii .
Slik at skolen klarte likevel ikke å skremme meg helt bort fra skriving .
Nu ahte ii skuvla dattege nagodan baldit mu áibbas eret čállimis .
Mitt håp for framtidas samiske skole er at skolen vil få et samisk innhold , et urfolksinnhold , ikke bare samisk språk slik det er i dag .
Mu doaivva boahtteáiggi Sámi skuvlii lea ahte skuvlii fas boađášii sámi ja álgoálbmot sisdoallu , iige dušše sámegiella nugo dál lea .
Hund og storkniv med til skolen
Beana ja stuorraniibi fárus
I Vestertana måtte hunden og storkniven være med når jeg dro til skolen , ellers hadde jeg ikke klart meg der , i alle fall ikke de første åra .
Deanodagas fertii beana ja stuorraniibi leat fárus go skuvlii vuolgá , muđui doppe in birgen , in ain jo daid álgojagiid .
Hunden bandt jeg til telegrafstolpen , og den store , gamle , rustne kniven hadde jeg også gjømt der .
Beatnaga čatnen telegráfstolpui ja stuorra , boares ruosta niibi lei maid dasa čihkkojuvvon .
Vi bodde i fjordbotnen i Vestertana om sommeren , siden vi hadde rein på Johkanjárga .
Mii oruimet Deanodat vuotnabađas gesiid , go eallu mis lei Johkanjárggas .
Mesteparten av tida fikk jeg bo hjemme .
Eanaš áigge bessen ruovttus orrut .
Først hadde de plassert meg på internatet , men da foreldra mine oppdaga hvordan jeg fikk lide der , så trengte jeg ikke bo der lenger .
Álggos ledje mu lágidan internáhttii orrut , muhto go váhnemat fuomášedje mo mun doppe šadden gillát , de gal in dárbbašan šat doppe orrut .
Til skolen i Gárggogeahči sykla vi fra fjordbotnen i Vestertana , en tur på to kilometer , med hver vår sykkel .
Skuvlii , Gárggogeahčái , sihkkelasttiimet Deanodat vuotnabađas guokte kilomehtera mátkki , iešguđet sihkkeliin .
Jeg måtte alltid være litt etter alle de andre , for jeg kunne ikke komme fram til skolen før lærerinna hadde ringt med kubjella for å få ungene inn i klasserommet .
Mun fertejin álo leat veaháš mannelis go buohkat earát , go in sáhte joavdat skuvlii ovdalgo skuvlarivgu lea čuojahan gusabiellu , ja nu dáhtton mánáid skuvlalatnjii .
Når de andre forsvant inn , så svinga jeg med sykkelen og den gamle hunden i band mot telegrafstolpen .
Go earát jávket sisa , de mun skirvehan sihkkeliin ja boares beana vel báttis telegráfstoalppu lusa .
Jeg bandt hunden og sprang inn .
Čanastan beatnaga ja viehkalan sisa .
I friminuttene måtte jeg være først ut og så løpe til stolpen .
Friijabottuin ferten ovddemuš jávkkihit olggos ja stoalppu lusa .
Dit torde ingen gå , for jeg hadde fortalt at hunden var svært farlig .
Dohko ii duostta oktage go lean muitalan ahte beana lea issoras váralaš .
Sjøsamebarna i den tida var ikke vant med hunder , for folk på kysten hadde bare katter .
Dalá áiggi mearragáttemánát eai lean oahppásat beatnagii , go mearragátteolbmuin eai lean earágo bussát .
Disse kattene var litt farlige og vonde mot hunder , akkurat som kyrne var .
Dátge bussát ledje veahá váralaččat ja bahát beatnagiidda , nugo gusatge ledje .
- Fjellfinngubben , fjellfinngubben , fjellfinngubben , ropte ungene som bodde på internatet .
- Badjeáddjá , badjeáddjá , badjeáddjá , huike mánát geat orro internáhtas .
De kom fra steder langs kysten som Stáhpogieddi , Lávvonjárga , Gohppi og Gávesluokta .
Sii bohte boaittobeale vuotnagáttiin nugo Stáhpogiettis , Lávvonjárggas , Gohpis , Gávesluovttas ja nu ain .
Ungene fra Vestertana var kjente , dem var det aldri noen krangel med .
Deanodaga mánát gal ledje oahppásat , iige mis lean goasge miige riidduid .
Vi var jo oppvokst i lag .
Mii han leimmet bajásšaddan ovttas .
Og i tillegg var de fleste slektninger , etterkommere av gamle Lásse Jussá , fetter av min avdøde bestefar Ivar .
Ja dasa lassin eatnašat sis vel fuolkkitge , dološ Lásse Jussá , Ivvár-ádjá rohki vilbeali maŋisboahttit .
Men i skolegården torde de ikke forsvare meg .
Muhto eai siige skuvlašiljus duostan mu bealuštit .
Noen ganger fikk jeg fri fra skolen i tre dager , for far min spurte meg fri når vi skulle ha reinflokken i gjerdet ved Skadjajávri .
Muhtimin de ledjen beassan luovus skuvllas golmma beaivái , maŋŋá go áhčči lei fitnan jearramen mu luovus go leimmet gárdái ealu bidjamen Skadjajávrris .
Tre dager suser fort av gårde i frihet .
Golbma beaivvi šuvihit johtilit friijavuođas .
Mor hadde gjort meg klar til å dra med bussen til Vestertana og skolen .
Eadni lea mu lágideamen busse mielde fas Deanodahkii ja skuvlii .
Og da måtte jeg bo på internatet den tida som mor var med i reingjerdet .
Ja dalle gal ferten internáhtas orrut dan botta go eadnige lea gárddástallamis fárus .
Da jeg oppdaga at bussen allerede hadde stoppa ved gjerdet , sprang jeg inn i veiarbeiderbrakka som sto ved veien . Der kraup jeg under bordet og festa knivbeltet rundt bordbeinet , som var spikra fast i golvet og veggen .
Go fuomášin ahte busse lea jo bisánan gárddi lusa de gal vihken geaidnobargiid bráhkkai mii lei geaidnoguoras , doppe čáknalin beavdde vuollái ja bidjalin niibeboahkána birra beavdejuolggi mii lea spiikkáriiguin giddejuvvon láhttái ja seaidnái .
Og sjøl holdt jeg meg fast i bordbeinet .
Ieš vel doalan beavdejuolggis .
Mor og bussjåføren forsøkte å dra meg bort derifra , men klarte det ikke , for beltet var sterkt .
Eadni ja bussevuoddji viggaba mu gaikut eret doppe , muhto eaba fidne go boagán lea nanus .
Det kom flere menn til for å forsøke å få meg fram fra plassen under bordet , men ingen klarte å få meg løs .
Bohte earáge albmát viggat mu luovus beavdde vuolde , muhto ii oktage nagodan mu doppe luvvet eret .
Heldigvis kom far også dit , og han blei sint når han så hvordan de sleit og dro i gutten hans .
Lihkus bođii áhčči maid dohko ja eattui go oinnii mo su gándda gaikot ja vanahit .
Bussen måtte kjøre uten meg . Jeg løste ikke beltet før det igjen var blitt stille og man kunne høre lyden av lassokasting og hundegjøing .
Busse fertii mu haga vuoddját , inge mun čoavdán boahkána ovdalgo bures lei guovlu fas jaskkodan ja olbmot fas gullojit garru lárpmain njoarosteamen ja beatnagat fas ciellamin .
Noen dager seinere kom jeg igjen til skolen , og lærerinna spurte hvorfor jeg ikke hadde vært på skolen .
Moadde beaivve maŋŋá boađán fas skuvlii , ja skuvlarivgu jearrá manne mun in leat leamaš skuvllas .
Det hadde vært sånn skodde på vidda og jeg hadde gått meg bort , løy jeg .
Alejoban duoddaris lei nu mierká ja ledjen láhppon , gielistan .
- Vuoi , stakkars Nils , fikk du sove , spurte ho .
- Vuoi stáhkkár Niillas , leatgo ba oađđitge sáhttán ?
- Nå , litt i ly av en stor stein .
- Na veaháš stuorra geađggi mieđabealde .
Storskoleguttene stemte i : - Han bare lyger , ropte de .
Stuorra skuvlla gánddat bajidit jiena : - Son dušše gielista , huiket sii .
Lærerinna skjelte på dem og forsikra at den karen lyger nok ikke og sa at det er nok ikke så enkelt å være flyttsame som å bo her på kysten .
Skuvlarivgu šikkui sin ja dáhkidii ahte diet almmái ii gal gielis , ja badjeolmmožin ii leat nu álki go dáppe mearragáttis orrut , logai son .
Det var særlig de største som var ivrigst til å erte og plage .
Lea erenoamážit dat stuorámusat geat leat ángirepmosat givssidit ja olgguštit .
Men da de endelig blei ferdige på skolen og vi sjøl blei de største , da blei forholda bedre .
Muhto go de loahpas siige gerge skuvllas ja mii báziimet stuorámussan , de gal šattai buoret dilli .
Skolen blei drevet av to eldre damer . "
Skuvlla jođiheigga guokte vuoraslágan nissonolbmo . "
Dere barn skal besøke meg og frøken Andersen på kirkegården når dere blir store . Vi har planta to furuer på det stedet der de skal begrave oss når vi dør " , sa frøken Bakke siste gangen jeg var på den skolen .
Galgabehtet mánát fitnat munno frøken Anderseniin galledeamen girkogárddis , go stuorrubehtet , letne gilván guokte beazi dan báikái gosa munno galget hávdádit go jápme " , rávvii frøken Bakke manemuš geardde go ledjen dien skuvllas .
Klassebilde fraVestertana skole
Luohkkágovva Deanodaga skuvllas
( Bilde utlånt av Niillas A. Somby )
( Gova lea Niillas A. Somby luoikan )
I sommer besøkte jeg igjen dette skolebygget , da Hans Ragnar Mathisen hadde bildeutstilling der .
Dán geasi fas fitnen skuvlaviesus go Hans Ragnar Mathisenis lei govvačájáhus doppe .
Nå virka det store skolebygget så lite .
Dáppe lei maid oainnat bággu boradit .
Det var som en drøm å tenke på at de aldri mer kan tvinge meg til noe i det bygget .
Mielkkis vuššon blomkála ( dieppekálla ) ja ruovttus vuššon hávrra guolevuodja lei dat lusttuheamos biebmu .
Bare en av mine gamle skolekamerater var kommet for å se på utstillinga .
Čájáhusa geahččamen lei dušše okta mu dološ skuvlaskihpáriin .
Jeg husker hvordan han hadde steina meg når jeg var hos hunden ved telegrafstolpen , og hvordan han snudde seg for å slåss når fyllepennen stakk han i ryggen .
Muittán mo son lei geđgen mu go ledjen beatnaga luhtte telegráfastoalppu luhtte , ja mo son jorggihii doarrut go bleahkkapeanna basttii čielgái .
Heldigvis så ikke frøken Bakke alt som hendte , og ho redda meg fra å bli banka opp .
Lihkus frøken Bakke ii oaidnán visot mii dáhpáhuvai ja gájui mu huškkohallamis .
Ennå i dag , førti år seinere , står dette skoleinternatbygget for meg som noe skremmende , sjøl om jeg vet at de aldri mer kan tvinge meg dit .
Dálge badjel njealjelot jagi maŋŋá ain orru diet skuvlainternáhttastohpu ilgat mu mielas , vaikko dieđán ahte eai goasge sáhte šat mu bágget dohko .
Mellom sint lærer og spøkelser
Bahás skuvlaalbmá ja gopmaniid gaskkas
- Lille Lotte er så ren når hun går til skolen ... Slik sang vi i sangtimene der den snille frøkna var lærer .
- Lille Lotte er så ren når hun går til skolen ... lávlut mii lávlundiimmus mas šiega skuvlarivgu lea oahpaheaddjin .
Jeg bare bevega munnen litt mens de andre sang . De fleste av oss forsto ikke noe av innholdet .
Mun dušše njálmmi lihkahattan go earát lávlot , ovtta nuppi lávlaga mas eatnašat mis eat ádde sisdoalus maige .
Jeg var allerede litt skjelven , for jeg visste at lærer Dybvik trulig ikke ville være i godlage når han oppdaga at jeg ikkje hadde gjort leseleksa .
Lean jo veahá dorggidan go dieđán ahte oahpaheaddji Dybvik ii dáidde leat buorre mielas , go fuomáša ahte in leat lohkanleavssuid bargan .
Leseboka hadde jeg lagt igjen hjemme , i håp om at jeg da ikke trengte å lese når det blei min tur .
Lean lohkangirjji guođđán ruoktot dainna doaivvuin ahte in dárbbašivčče lohkat go mu vuorru šaddá .
- God dag , barn !
- God dag , barn !
Dybvik brøler som en offiser til oss , som skal stå rett som soldater ved sida av pultene våre .
Dybvik čeargu dego soahtehearrá midjiide , geat galgat čuožžut njuolga dego soalddáhat iežamet pulttaid guoras .
- God dag , lærer !
- God dag , lærer !
Svarer vi med frykt i stemmen .
Vástidat mii ovttain árkkesjienain .
Ole Magnus , som sitter på siste rekke , blir satt til å lese først .
Ole Magnus , gii čohkká maŋemus ráiddus lanjas biddjo ovddemuš lohkat .
Han staver og strever , men de norske orda kommer ikke så lett som de skulle .
Son stáve ja rahčá eaige sus boađe dárogielat sánit nu johtilit maŋŋálagai go galggašedje .
- Har du ikke øvd på leksa , brøler Dybvik .
- It gon leatge leavssuid hárjehaddan lohkat , čeargu Dybvik .
Ole Magnus sier ikke et ord før Dybvik griper han i nakken og rister gutten .
Ole Magnus ii jienát maige , ovdalgo Dybvik dohppe su niskái ja vuortnuha gándda .
Den store norske gubben blir litt bedre i humør når de flinkeste i klassen leser fra leseboka .
Dat stuorra dáža áddjá šaddá veahá buoret millii go joavkku čeahpimusat lohket lohkangirjjis .
- Nils !
- Nils !
Han har sjølsagt allerede sett at jeg ikke har lesebok på pulten , for han står allerede ved pulten min. - Finn leseboka og les , fortsett der som Britt slutta .
Son lea dieđusge jo oaidnán ahte mus ii leat lohkangirji pultta alde , go lea jo čuožžumen mu pultaguoras . - Oza lohkangirjji ja loga , joatkkát das gosa Britt loahpahii .
- Jeg har glømt boka hjemme , sier jeg , så lavt at det knapt kan høres .
- Lean vajáldahttán girjji ruoktot , dajan mun hui ujus jienain .
- Da får du ikke følge skolebussen hjem i dag . Du må gå !
- Dalle it beasa skuvlabusse mielde ruoktot otne , fertet vázzit !
sier han med hard stemme .
dadjá son garra jienain .
Odd kan heller ikke lese så flytende , og stotrer og stammer når han forsøker å stave i boka .
Odda maid ii máhte nu áktánasat lohkat ja vavddada go viggá stávet girjjis .
Vi er i 4. klasse på Polmak skole , året er 1958 .
Mii leat 4. luohkás Buolbmát skuvllas , jahki lea 1958 .
Endelig er lesetimen over , og også skoledagen .
Viimmat lohkandiibmu nohká ja nu maid skuvlabeaivi .
Etter avslutningssangen får de andre gå , men jeg har fått streng beskjed om at jeg må vente i klasserommet til skolebussen har ført ungene til Fanasgieddi ( Båteng ) og snudd der , før de som hører til i Horbmá og lenger nedover får følge bussen hjem .
Skuvlabeaivve loahppalávlaga maŋŋá besset dat earát vuolgit , muhto munnje lea garrasit muitaluvvon ahte ferten vuordit skuvlalanjas dassá go skuvlabusse lea dolvon mánáid Fanasgieddái ja doppe jorgalan , ovdalgo sii geat gullet Horbmái ja das vulos besset ruoktot busse mielde .
Vi leier et hus nedafor Horbmá , dit er det omtrent 6 kilometer fra skolen .
Mii orrut láigodálus vulogeahčen Horpmá , gosa lea sullii 6 kilomehtera skuvllas .
Jeg hører når Bienne Káre Ánne kommer , ho som vasker på skolen .
Gulan go Bienne Káre Ánne , skuvlla bassi , boahtá .
Jeg kan høre at Ánne vasker i klasserommet ved sida .
Ánne gullo bassamen nuppi skuvlalanja das bálddas .
Det er mørketid og allerede nesten helt mørkt ute .
Lea jo skábma ja masá jo áibbas seavdnjat .
Jeg har allerede grått litt med tanke på at jeg må overnatte i klasserommet , for forbi Gáldogurra går jeg ikke aleine i mørket .
Lean jo čirron veháš go lean jurddašan ahte ferten skuvlalanjas oađđit ija , go Gáldogura meattá in vuolgge gal okto seavdnjadin .
Jeg har hørt at der bruker man å se spøkelser .
Lean gullan ahte doppe lávejit gopmit oidnot .
Et lite spebarn kommer springende og gråtende .
Unna čáhppes njuoratmánná boahtá bárggu viega .
Det springer mot elva før det forsvinner .
Viehká guovdu Deanu ovdalgo jávká .
Og det skal ha en slik forferdelig lyd som går gjennom marg og bein .
Ja sus galgá leat dakkár ilgadis jietna mii manná čađa sielu ja dávttiid .
Jeg har aldri hørt at det tyske spøkelset skal ha vist seg andre steder enn på mørkeloftet , og håper at det ikke smyger seg ned om natta .
In leat ovttasge gullan ahte dát duiskalaš gopmi livččii oidnon eará sajis go dán sevdnjeslovttas , ja doaivvun ahte ii njieja doppe vulos ihkku .
Jeg har lagt meg i et hjørne på golvet , med skolesekken under hodet , da Bienne Káre Ánne kommer inn .
Lean čiegas velohaddamen láhttis skuvlalávka oaivve vuolde go Bienne Káre Ánne boahtá sisa .
- Nei , hva er det Niillas har gjort som har blitt satt her som fange ?
- Maid Niillasges leat bargan go deike leat biddjon fáŋgan ? jearrala son .
spør ho . - Glømt igjen boka hjemme .
- Lohkangirjji vajáldahttán ruoktot .
Jeg torde ikke si at jeg hadde glømt ho med vilje for å slippe å lese fra den .
In mun viša muitalit ahte iešdáhtos lean guođđán girjji amas in dárbbaš lohkat das .
- Jeg må være her til skolebussen har gått , sa jeg og satte i å gråte .
- Ferten leat dáppe dasságo skuvlabusse lea mannan , dajan ja ribahan čirrot .
Ánne forsøkte å trøste , men jeg var så redd at jeg skalv og gråt .
Ánne viggá jeđđet , muhto mun lean ballán , doarggistan ja čierun .
Ánne vaska golvet , vaska tavla og blei alt for fort ferdig etter mi mening .
Ánne bassá lanja láhttiid , bassá távvala ja geargá menddo johtilit mu mielas .
Hele skolen var allerede stille da jeg hører noen komme med tunge skritt .
Olles skuvlla lea jo jaskkodan go gulan muhtima boahtimen lossa lávkkiiguin .
Skal tru om det er den tyske soldaten som går igjen ? Jeg skjelver når det nærmer seg døra til klasserommet , og håper at det går forbi .
Leagoson dat duiskalaš soalddát gii lea vázzimen , doarggistan go dát lahkana skuvlalanja uvssa , ja doaivvun ahte dát vázzá meattá .
Hjertet stopper når klasseromsdøra blir åpna , jeg vil ikke se dette spøkelset , men nå gløtte opp når Dybvik brøler i døråpninga .
Váibmu bisána go skuvlalanja uksa rahpasa , in lean áigon geahččat ja oaidnit dán gopmi , muhto ferten geahčastit go Dybvik uksagaskkas čerge .
- Nå kan slasken få gå hjem . Nå er skolebussen kjørt , brøler han .
- Dál de oaččut šlárva vázzilit ruoktot , dál lea skuvlabusse mannan , čeargu son .
Aldri før og aldri seinere har det vært høvelig å se den vonde store skolemannen , men da var det likevel bedre å se Dybvik enn det hengte tyske spøkelset .
Ii goasge ovdal iige maŋŋá leat leamaš vuogas oaidnit dán bahás stuorra skuvlaalbmá , muhto dalle gal lei aŋkke vuohkasut oaidnit Dybvika go dan harcejuvvon duiskalaš gopmi .
Jeg rørte meg ikke , for jeg ville ikke gå hjem og treffe spøkelset i Gáldogurra .
Mun in lihkas gosage go in áiggo vuolgit vázzit ruoktot Gáldogura gopmiin deaivvadit .
Dybvik forsøkte å kommandere meg ut av klasserommet , men til slutt måtte han komme og dra meg ut . for jeg hadde hendene for øynene og ørene stengt .
Dybvik viggá čeargut ahte mun galggan olggos skuvlalanjas , muhto ferte loahpas boahtit ja geassit mu olggos , go lean gieđaid bidjan čalmmiid ovdii ja beljiid gidden .
- Han får gjøre hva han vil , jeg går ikke , tenkte jeg .
- Bargos maid áigu , in vázzil gal , jurddašan .
Ute på skolegården oppdaga jeg at skolebussen likevel ikke var kjørt . Alle de andre sitter allerede i bussen og de fleste trykker nesa mot vinduet når de ser meg komme gående .
Šiljus fuomášan ahte skuvlabusse ii leat vel vuoddján , muhto buohkat earát gal leat jo čohkkámen busses , eatnašat deaddimen busse glásaid vuostá njuniid go gehččet go mun bázán vázzit .
Når Dybvik slipper meg i skolegården står jeg helt stille .
Go Dybvik luoitá mu skuvlašiljui de mun čuoččun áibbas jaska .
- Denne gangen får du dra med bussen , men om du en gang til legger igjen bøker hjemme , så må du gå , brøler Dybvik og skyver meg i retning mot bussen .
- Dán vuoro oaččut mannat busse mielde , muhto jos oktii vel guođát girjji ruoktot , de gal fertet vázzit , čeargu Dybvik ja hoigada mu busse guvlui .
Busssjåfør Dikkanen , som er en gladlynt ung mann og bruker å prate med alle ungene , banner mot Dybvik i det han drar bussdøra igjen med en krokete spak .
Bussevuoddji Dikkanen lea movttegis nuorra almmái , gii láve buot mánáiguin háleštit , garrudastá Dybvika ala go rohtte busse uvssa gitta moalke spahkain .
- Den karen må folk passe seg for , råder han meg når jeg går inn på bussen .
- Dieinna albmáin ferte olmmoš leat várrugas , rávve son mu , go váccán bussii .
- Fly , lille fugl med blå vinger som du har , synger jentene når skolebussen kjører forbi Gáldogurra .
- Fly lille fugl med blå vinger son du har , lávlot nieiddat go skuvlabusse vuodjá Gáldogura meattá .
Sommerskole på reindriftslinja
Boazodoallosuorggi geasseskuvla
For oss reindriftsunger passa det svært godt at vi fikk noen ukers fjellskole om sommeren , og slik tjente vi inn litt fri til reinmerkinga på høsten .
Midjiide badjemánáide heivii hui bures ahte geassit fitnat moadde vahkku várreskuvllas , ja nu dinet čakčii mearkunáigái veaháš friijavuođa .
Mor stappa sekken full av fjellutstyr før jeg dro med bussen til fjellskolen i Kárášjohka .
Eadni cokkai várrebiergasiid dievva seahka ovdalgo vulgen busse mielde várreskuvlii Kárášjohkii .
Noen dager var vi på internatet i bygda , der vi fikk låne korkstøvler , plastkopper , smørbokser , soveposer og telt .
Moadde beaivve leimmet márkanis internáhtas , gos midjiide luike koarkastøvveliid , plastihkkakohpaid , vuodjaskáhpuid , oađđenseahkaid ja tealttáid .
Aarseth sjøl underviste oss i å bruke kart og kompass . Han blei ikke sint på noen , med unntak av en gutt , som hoppa ut av vinduet og forsvant .
Aarsehtta ieš oahpahii min geavahit kártta ja kompassa , iige suhtadan earágo ovttain gánddain , gii gal njuikii lásaráigge olggos ja nu jávkkai .
Så bar det av sted med lastebil til Magerøysundet , og derifra gikk vi over vidda sørover .
Guorbmebiilla mielde Máhkarávjonuori rádjái gos de vázzileimmet duoddara mielde lulás .
Mens vi gikk lærte de oss om forskjellige planter , særlig om dem som reinen spiser .
Váccidettiin oahpahedje midjiide iešguđet šattuid birra , ja erenoamážit maid boazu borrá .
Dette var ei helt annerledes erfaring enn den skolen som jeg hadde slitt meg gjennom til da .
Dát lei áibbas earálágán vásáhus go dat skuvlla man čađa mun ledjen rahčan ja birgen dassážii .
Både kart og kompass var ofte i bruk mens vi gikk , og også i små konkurranser som lærerne arrangerte .
Sihke kárta ja kompássa lei dávjá anus sihke váccidettiin ja maid dávjá smávva gilvvuin maid oahpaheaddjit lágidedje .
Ánjaras Ánde ( Anders Bær ) var hovedlæreren vår . Han lærte oss å slakte kalver , partere kjøtt og mye annet .
Ánjaras Ánde lei mis váldooahpaheaddjin , son oahpahii min misiid njuovvat , biergguid lahpat ja ollu eará .
Noen gutter , som kjente Ánde godt , forsøkte å erte han litt . Det brydde ikke Ánde seg om , men veileda oss tålmodig i oppsetting av telt ( lávvu og bealjegoahti ) og mye annet .
Muhtin gánddat geat ledje Ándii hui oahppásat vigge veaháš bilkidit su , muhto Ánde ii beroštan gal das maige , muhto baicce hui gierdilit bagadii mo lávu ja bealljegoađi galggai cegget ja ollu eará .
Vi samla reinflokken , førte den inn i gjerdet , kasta lasso , merka og slakta .
Čohkkiimet ealuid , bijaimet gárdái , njoarosteimmet , mearkkuimet ja njuovaimet .
Disse opplevelsene har i hele livet mitt vært til glede og berikelse . Jeg blei kjent med slektninger som jeg ikke kjente eller ikke visste at var slektninger .
Dát vásáhusat leat munnje olles eallimii leamaš illun ja riggodahkan , go oahpásmuvven maid fulkkiiguin geaid in dovdan ja diehtán ahte ledje fuolkkit .
Det unge paret Kirste Biret ( Kirsten Berit Guttorm , seinere Gaup ) og Lárin ( Lars Larsen Gaup ) er nå begge borte .
Nuorra bárra Kirste Biret ja Lárin , guktot dál rohkit go goappašagat duššaiga maŋŋá goappat skohterlihkuhisvuođain .
Kirste Biret var kokk for oss . Ho kokte i gammen , og alltid instruerte ho oss om sitt eget arbeid både med koking og med baking av grytekake .
Kirste Biret lei mis koahkkan , bealljegoađis málestii midjiide , songe álo oahpahii min iežas bargguid sihke málestit ja goađis láibut ruitogáhku .
Lárin var siidaisit og fortalte om flokken og om distriktet . De to var svært hyggelige unge folk , som tok vare på oss på beste måte .
Lárin lei siidaisit ja muitalattai ealu ja guovlluid birra , dát guovttos leigga hui liekkusis nuorra olbmot , geat divššuiga min buoremus lági mielde .
I Hávgaluokta skulle vi fiske med garn .
Hávgaluovttas galggaimet sáimmain oahppat bivdit .
Noen av oss kunne det , men John Iver og jeg hadde ikke satt garn før , og det blei til at vi skulle fiske sammen , ettersom vi bodde i samme teltet .
Muhtimat mis gal máhtte dán , muhto moai Jovnna Ivváriin ean goabbáge lean suhppon sáimma ovdal , ja gárttaime ovttas bivdit , go oruime seamma tealttás .
Det var allerede på seinsommeren og de mørke nettene var begynt .
Lei jo čavčča beallái geasi ja sevdnjes ijat juo álgán .
Aarseth skulle vente på land mens vi satte garn .
Aarsehtta galgá vuordit gáttis dan botta go moai suhppo sáimmaid .
Han kom seg heller ikke til leiren uten båt , da måtte han gå et par kilometer rundt bukta og vasse over Rávttošjohka ( Stabburselva ) .
Iige son beasa fatnasa haga tealtasiidii ( leirii ) muđuigo ferte vázzit moadde kilomehtera birra luovtta ja gállit Rávttošjoga rastá .
Vi fikk ikke retta ut garnet før det var blitt helt mørkt , og da hadde vår mann allerede så skarp stemme der på bredden at vi torde ikke ro og hente han .
Ean fidnen sáimma njuolgat ovdalgo lei jo áibbas sevdnjodan , ja munno albmás lei jo nu bastelis jietna doppe gáttis ahte ean oskkildan suhkat su viežžamen .
Der var det ei stor gjedde . Nå var ikke noen av oss noe særlig til fiskere , men vi klarte da å drepe gjedda og få den ut av garnet .
Árrat iđit ovdalgo oktage eará lihkai finaime oahppamen sáimmaid ja doppe aitto lei stuorra hávga , ean goabbáge lean guollebivdit , muhto nagodeimme hávgga goddit ja gálgat .
Sjøl var vi klare til å stikke av når vår mann stanga hodet i gjedda , slik at hele opphenget falt ned .
Ieža leat hui gergosat viehkalit báhtui go min almmái aitto doarosta oivviin hávgga ahte olles hávgacaggi gahččá .
Men vi trengte ikke å rømme , for Aarseth bare lo av hvor røveraktige guttene kunne være .
Eat dárbbašan báhtarit , go Aarsehtta dušše boagustii man skealmmat gánddat sáhttet leat .
Jeg husker spesielt Ánjaras Máhtte ( Mattis Bær ) , som var veldig trivelig og likte å være sammen med oss .
Várreskuvllas ledje ollugat geat bagadalle min , muittán erenoamážit Ánjaras Máhte gii lei hui smáđáhkes ja áŋgir minguin servvoštallat .
Det var ikke bare snakk om rein , gammer og kjøtt , men veldig mye om hvordan man skulle ta vare på naturen , slik som at man ikke skal ta for mye dvergbjørk når man lager kaffebål .
Ii lean dušše bohccuid , bealljegođiid ja biergguid birra sáhka , muhto hui ollu das mo luonddu galgá várjalit ja gáhttet , numo mat ahte ii galgga liiggás ollu skirriid gaikut go lea gáfestaddamen .
To somre var det fjellskole , og alle som jeg har snakka med av dem som var på fjellskolen er svært fornøyde og har gode minner fra den artige tida . Så takk til dem som fikk det i gang !
Guokte geasi lei dát várreskuvlla , ja buohkat geaiguin lean háleštan , geat ledje dán várreskuvllas , leat hui duhtavaččat ja buorre muittuiguin dán somás áiggis , ahte giitu sidjiide geat dán lágidedje !
Sammen med andre som gjorde en stor innsats under kampen om Alta-Guovdageaidnu-vassdraget blei Niillas Somby hedra av Sametinget i 2003 .
Ovttas earáiguin geat rahče Alttá-Guovdageainnu dulvadeami vuostá , gudnejahttojuvvui Niillas Sámedikkis 2003:s .
Sametingets plenum Møtebok 03/10
Sámedikki dievasčoahkkin Čoahkkingirji 03/10
Tid : Sted : 28.09.10- 30.09.10 Karasjok
Áigi : 28.09.-30.09.10 Báiki : Kárášjogas
Saksliste Saksnr.
Áššelistu Saksnr.
Sametingsrådets beretning om virksomheten
Sámediggeráđđi doaibmađiedahus
Sametingets innspill til reindriftsavtale for 2011/2012
Sámedikki cealkámuš 2011/2012 boazodoallošiehtadussii
Sametingets møteplan 2011 og 2012 - endringer
Sámedikki čoahkkinplána 2011 ja 2012 – rievdadusat
Verneprosesser i samiske områder
Suodjalanproseassat sámi guovlluin
Næringsavtale for duodji 01. januar - 31. desember 2011 - godkjenning
Duoji ealáhusšiehtadus ođđajagimánu 1. b. - juovlamánu 31. b. 2011 – dohkkeheapmi
Strategiplan for samisk kirkeliv
Sámi girkoeallima strategiijaplána
Revidert samarbeidsavtale mellom Sametinget og fylkeskommunene i sørsamisk område 2010-2013
Ođastuvvon ovttasbargošiehtadus Sámedikki ja máttasámi fylkkagielddaid gaskka 2010-2013
Delegering av fullmakt til Sametingsrådet til fastsettelse av innhold i læreplaner
Válddi delegeren Sámedikkerađđái oahppoplánaid sisdoallo mearrideamis
Møtesekretærer : Roy Amundsen
Čoahkkingirjji čállit : Tove Anti
Side 2 av 104
2 siidu 106 siiddus
Møtesekvenser Tid
Čoahkkináiggit Áigi
kl. 16:15 - 18:45
dii 16:15-18:45
kl. 13:30 - 14:55
dii 13:30-14:55
kl. 15:20 - 16:05
dii 15:20-16:05
kl. 16:05 - 18:10
dii 16:05-18:10
kl. 18:10 - 18:30
dii 18:10-18:30
kl. 09:05 - 10:20
dii 09:05-10:20
kl. 10:20 - 11.50
dii 10:20- 11:50
kl. 11:50 - 12:00
dii 11:50-12:00
kl. 09:00 - 09:15 kl. 14:05 - 16:10
dii 09:00-09:15 dii 14:05-16:10
Side
Siidu
kl. 09:20 - 11:55
dii 09:20-11:55
Side 3 av 104
3 siidu 106 siiddus
Originalspråk : Norsk
Vuođđogiella : Dárogiella
Sak 27/10 Konstituering Saken påbegynt tirsdag 28. september 2010 kl. 09:00 . Representanter
Ášši 27/10 Čoahkkima vuođđudeapmi Ášši meannudeapmi álggahuvvui maŋŋebárgga čakčamánu 28. b. 2010 dii. 09.00 Áirasat
Følgende representanter var til stede ved konstitueringen : 1. 2. 3. 4. 5 .
Čuovvovaš áirasat ledje vuođđudeamis : 1. 2. 3 . 21. 22 .
Mariann Wollmann Magga Gunn-Britt Retter Ingen vara for Knut Inge Store Trond Are Anti Ragnhild M. Aslaksen
Mariann Wollmann Magga Gunn-Britt Retter Ii várrelahtu Knut Inge Store ovddas Trond Are Anti Ragnhild M. Aslaksen
Hans J. Eriksen Alf Isaksen
Hans J. Eriksen Alf Isaksen
Ronny Wilhelmsen Per Andersen Bæhr Olaf Eliassen Mathis Nilsen Eira Marit Kirsten A. Gaup ( vara for Anne Helene Saari ) Anders Somby jr. .
Ronny Wilhelmsen Per Andersen Bæhr Olaf Eliassen Mathis Nilsen Eira Marit Kirsten A. Gaup ( Anne Helene Saari ovddas ) Anders Somby jr. .
Ingen vara for Knut Roger Hanssen Gunnar Nilsen ( vara for Hilde Anita Nyvoll ) Rolf Fjellstad ( vara for Arthur Johan Tørfoss ) Toril Bakken Kåven Silje Karine Muotka Skjalg Asbjørn Jensen
Ii várrelahtu Knut Roger Hanssen ovddas Gunnar Nilsen ( Hilde Anita Nyvoll ovddas ) Rolf Fjellstad ( Arthur Johan Tørfoss ovddas ) Toril Bakken Kåven Silje Karine Muotka Skjalg Asbjørn Jensen
John Kappfjell ( vara for Sten Erling Jønsson ) Leif Aksel Renfjell ( vara for Ida Marie Bransfjell )
John Kappfjell ( Sten Erling Jønsson ovddas ) Leif Aksel Renfjell ( Ida Marie Bransfjell ovddas )
Marie Therese N. Aslaksen Heidi P. Greiner Haaker
Marie Therese N. Aslaksen Heidi P. Greiner Haaker
Representant nr. 20 Skjalg Asbjørn Jensen var ikke til stede under behandlingen av saken .
Áirras nr. 20 Skjalg Asbjørn Jensen ii lean sajis go ášši álggahuvvui .
Side 4 av 104
4 siidu 106 siiddus
Innvilgende permisjoner Permisjoner for hele plenumsmøtet
Juolluduvvon permišuvnnat Permišuvnnat ollesdievasčoahkkimis
Representant nr. 3 Knut Inge Store Representant nr. 13 Anne Helene Saari Representant nr. 15 Knut Roger Hanssen Representant nr. 16 Hilde Anita Nyvoll Representant nr. 17 Arthur Johan Tørfoss Representant nr. 25 Margit Eli A. Oskal Representant nr. 27 Rolf Johansen Representant nr. 28 Ann-Mari Thomassen Representant nr. 34 Sten Erling Jønsson Representant nr. 35 Ida Marie Bransfjell Permisjoner for deler av plenumsmøtet
Áirras nr. 3 Knut Inge Store Áirras nr. 13 Anne Helene Saari Áirras nr. 15 Knut Roger Hanssen Áirras nr. 16 Hilde Anita Nyvoll Áirras nr. 17 Arthur Johan Tørfoss Áirras nr. 25 Margit Eli A. Oskal Áirras nr. 27 Rolf Johansen Áirras nr. 28 Ann-Mari Thomassen Áirras nr. 34 Sten Erling Jønsson Áirras nr. 35 Ida Marie Bransfjell Permišuvnnat osiid dievasčoahkkimis
Representant nr. 2 Gunn-Britt Retter 30.09.10 fra kl. 10.00 Vararepresentant Gunnar Nilsen 30.09.10 Vararepresentant nr. 25 Bjørn Inge Mo 29.09. fra kl. 12.00 - 30.09.10 Representant nr. 26 Aud Marthinsen 29.09.10 fra kl. 10.00 - 30.09.10 Representant nr. 30 Miriam Paulsen 30.09.10 fra kl. 10.00 Vararepresentanter
Áirras nr. 2 Gunn-Britt Retter 30.09.10 dii 10.00 rájes Várrelahttu Gunner Nilsen 30.09.10 Várrelahttu nr. 25 Bjørn Inge Mo 29.09.09 dii. 12.00 rájes - 30.09.10 Áirras nr. 26 Aud Marthinsen 29.09.10 dii 10.00 rájes - 30.09.10 Áirras nr 30 Miriam Paulsen 30.09.10 dii. 10.00 rájes Várrelahtut