pere/sami_parallel huggingface dataset:
Forslag 5: Samisk som muntlig språk
Evttohus 5: Sámegiella njálmmálaš giellan
Sametinget bevilger aktivitetstilskudd til språksentre til arrangering av samiskspråklige tiltak, i form av språkkurs og språkarenaer for definerte språkopplæringsgrupper.
Sámediggi juolluda doaibmadoarjaga giellaguovddážiidda lágidit sámegielat doaimmaid, nu go giellakurssaid ja giellaarenaid dihto giellaoahppanjoavkkuide.
Språksentrene sender 3-årige tiltaksplaner med budsjett til Sametinget som danner grunnlag for sametingsrådets beregning av aktivitetstilskudd for hvert språksenter.
Giellaguovddážat sáddejit 3-jahkásaš doaibmaplánaid oktan bušeahtain Sámediggái, mat lea vuođđun sámediggeráđi doaibmadoarjaga meroštallamii juohke giellaguovddážii.
Gjennom aktivitetstilskuddet kan Sametinget oppfordre språksentrene til å legge til rette for arenaer som fører til muntlig språkbruk.
Doaibmadoarjaga bokte sáhttá Sámediggi ávžžuhit giellaguovddážiid lágidit arenaid gos oalgguhuvvo geavahit giela njálmmálaččat.
Under språkuken arrangerte språksentrene samiske aktiviteter, og språkuken bør blir et årlig tiltak for å synliggjøre og fremme de samiske språkenes verdi i hele samfunnet.
Giellavahkus lágidedje giellaguovddážat sámi doaimmaid, ja giellavahkku berre šaddat jahkásaš doaibmabidjun dan várás ahte čalmmustahttit ja ovddidit sámegielaid árvvu olles servodagas.
For første gang har fagfornyelsen en felles overordnet del - verdier og prinsipper i grunnopplæringen.
Vuosttaš geardde lea fágaođasmahttimis oktasaš bajimus oassi - árvvut ja prinsihpat vuođđooahpahusas.
Den forplikter staten Norge til å tilrettelegge for at det samiske folket kan sikre og utvikle sitt språk, sin kultur og sitt samfunnsliv.
Dat geatnegahttá Norgga stáhta láhčit dilálašvuođaid dasa ahte sámi álbmot sáhttá sihkkarastit ja ovddidit iežaset giela, kultuvrra ja servodateallima.
Den forplikter også alle norske skoler å undervise om samisk kultur og samfunnsliv.
Dat geatnegahttá maiddái buot Norgga skuvllaid oahpahit sámi kultuvrra ja servodateallima birra.
De samiske læreplanene har nå fått inn at opplæring skal skje med sterke språkopplæringsmodeller og at barn skal få samisk opplæring via fjernundervisning.
Sámi oahppoplánaide lea dál váldojuvvon mielde ahte oahpahus galgá čađahuvvot nana giellaoahppanmálliid vuođul ja ahte mánát galget oažžut sámi oahpahusa gáiddusoahpahusa bokte.
Sametinget har også i forbindelse med revidering av opplæringsloven arbeidet for å styrke fjernundervisningen, blant annet gjennom språkbad.
Sámediggi lea maid oahpahuslága ođasmahttima oktavuođas bargan dan ala ahte nannet gáiddusoahpahusa, earret eará giellalávgumiid bokte.
Forslag 6: Styrking av Samisk parlamentarisk råd
Evttohus 6: Sámi parlamentáralaš ráđi nannen
Sametingsrådet ser betydningen av et godt samisk parlamentarisk samarbeid.
Sámediggeráđđi oaidná man ollu buorre sámi parlamentáralaš ovttasbargu mearkkaša.
SPRs sekretariat rullerer i dag mellom de tre sametingene og har ikke eget sekretariat.
Dat golbma sámedikki doaimmahit vurrolagaid SPR čállingotti ii ge SPR:s leat sierra čállingoddi.
Arbeidet igangsettes i samarbeid med Sametinget i Finland, som for tiden har presidentvervet og sekretariatsansvaret i SPR. Sekretariatsfunksjonen følger det sameting som har presidentvervet (SPR arbeidsordning §6).
Bargu álggahuvvo ovttas Suoma bealde Sámedikkiin, mas dál lea presideantadoaibma ja čállingoddeovddasvástádus SPR:s. Čállingoddedoaibma čuovvu dan sámedikki mas lea presideantadoaibma (SPR bargoortnega § 6).
Sametingsrådets innstilling overfor Sametinget:
Sámediggeráđi árvalusevttohus Sámediggái:
Sametinget tar Sametingsrådets beretning om virksomheten i perioden til orientering.
Sámediggi váldá Sámediggeráđi doaibmadieđáhusa dán doaibmaáigodagas diehtun.
Sametingsvalget 2009 – Rundskriv om endringer i valgbestemmelsene i sameloven og forskrift om valg til Sametinget - regjeringen.no
Sámediggeválga 2009 – Johtočálus nuppástusaid birra válganjuolggadusaide mat leat sámelágas ja ođđa láhkaásahusas Sámediggeválgga birra - regjeringen.no
Sametinget Kommunene v / valgstyrene og samevalgstyrene Fylkeskommunene v / fylkesvalgstyrene Fylkesmennene De politiske partier
Sámediggi Gielddat - válgastivrrat ja sámeválgastivrrat Filkkagielddat – filkkaválgastivrrat Filkkamánnit Politihkkálaš bellodagat
200901106-/GUH
Ref 200901106-/GUH
11.06.2009
Beaivi
Sametingsvalget 2009 – Rundskriv om endringer i valgbestemmelsene i sameloven og forskrift om valg til Sametinget
Sámediggeválga 2009 – Johtočálus nuppástusaid birra válganjuolggadusaide mat leat sámelágas ja ođđa láhkaásahusas Sámediggeválgga birra
Stortinget vedtok 17. juni 2008 endringer i valgbestemmelsene i lov 12. juni 1987 nr. 56 om Sametinget og andre samiske rettsforhold (sameloven).
Stuorradiggi mearridii geassemánu 17. b. 2008 nuppástusaid válganjuolggadusaide mat leat geassemánu 12. b. 1987 mannosaš lágas nr. 56 Sámedikki ja eará sámi riektedilálašvuođaid birra (sámelágas).
Med hjemmel i endringene ble ny forskrift nr. 1480 om valg til Sametinget fastsatt ved kongelig resolusjon 19. desember 2008.
Nuppástusaid vuođul ođđa láhkaásahusa nr. 1480 Sámedikki válgga birra mearridii gonagaslaš resolušuvdna juovlamánu 19. b. 2008.
Lagtinget fattet 28. april 2009 vedtak om endringer i valgloven og kommuneloven.
Lágadiggi mearridii cuoŋománu 28. b. 2009 mearrádusaid válgalága ja gielddalága nuppástuhttimis.
Flere av endringene i valgloven har betydning og er aktuelle for gjennomføring av sametingsvalg.
Válgalágas máŋga nuppástusa váikkuhit ja leat áigeguovdilat sámediggeválgga čađaheapmái.
På denne bakgrunn ble endringer i forskrift nr. 1480 om valg til Sametinget fastsatt ved kongelig resolusjon 15. mai 2009.
Dainna duogážiin mearridii nuppástusaid láhkaásahussii nr. 1480 Sámediggeválgga birra gonagaslaš resolušuvdna miessemánu 15. b. 2009.
Forskrift om valg til Sametinget i oppdatert versjon finnes på www.lovdata.no Samiske versjoner av dette rundskrivet og forskriften vil bli lagt ut på departementets nettsider:
Ođastuvvon láhkaásahusveršuvdna Sámediggeválgga birra lea lohkamassii Lovdata neahttasiiddus: http://www.lovdata.no Sámegielat veršuvdna ođastuvvon láhkaásahusas leat gávdnámis departemeantta neahttasiidduin.
Láhkaásahus sámediggeválgga birra
Láhkaásahus sámediggeválgga birra
www.samediggi.no
Dát čállosat gávdnojit maiddái Sámedikki neahttasiidduin www.samediggi.no
Hovedpunkter i regelendringene:
Váldočuoggát njuolggadusnuppástusain:
Sameloven § 2-3: I kommuner med færre enn 30 innførte i Sametingets valgmanntall, er det kun adgang til å avlegge forhåndsstemme ved sametingsvalget.
Sámelága § 2-3 Dain gielddain main leat unnit go 30 girjejuvvon olbmo Sámedikki jienastus ¨logus, lea vejolaš duššefal ovddalgihtii jienastit sámediggeválgii.
Sametingets valgmanntall ved forrige sametingsvalg (2005) skal legges til grunn for å avgjøre hvilke kommuner som kun skal motta forhåndsstemmer ved sametingsvalget, og hvilke kommuner som skal motta forhåndsstemmer og også legge til rette for stemmegivning på valgting (§ 39 a i forskriften).
Sámedikki mannan válgga (2005) jienastuslohku galgá biddjojuvvot vuođđun go mearriduvvo guđe gielddat galget duššefal ovddalgihtii jienasteami čađahit sámediggeválgii, ja guđe gielddat / suohkanat galget vuostáiváldit ovddalgihtii jienastagaid ja maiddái lágidit jienasteami válgabáikái (láhkaásahusa § 39 a).
En oversikt over kommuner som har 30 eller flere og de kommuner som har færre enn 30 innført i Sametingets valgmanntall, kan hentes fra www.valg.no / under menyen “ For valgmedarbeidere ”.
Geahčus mii čájeha gielddaid dahje suohkaniid main leat unnit go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, lea vejolaš viežžat dáppe “ válgabargiid ” vuolde: www.valg.no Sámelága § 2-4 Álggahuvvon lea ođđa válgabiirejuohku mas leat hárvvit muhto stuorát biirret.
Antall valgkretser er redusert fra 13 til 7.
Válgabiiriid lohku lea unniduvvon 13 válgabiirres 7 válgabiirii.
Antall mandater i Sametinget er redusert til 39 igjen ved at ordningen for utjevningsmandater er fjernet.
Sámedikki mandáhtaid lohku lea unniduvvon 39 mandáhtii fas dainnago jevdenmandáhtat leat loahpahuvvon.
Det er vedtatt en matematisk metode for fordeling av mandatene på valgkretsene.
Mearriduvvon lea matematihkalaš vuohki mo juogadit mandáhtaid válgabiirriide.
Mandatfordelingen baseres på antall manntallsførte i hver valgkrets, jf. forskriften § 67 a.
Mandáhtajuogu vuođđun lea guđege válgabiirii girjejuvvon jienatasteaddjiid lohku. Gč. láhkaásahusa § 67 a.
Sameloven §§ 2-5, 2-6 og 2-7: Begrepet samemanntallet er endret til Sametingets valgmanntall.
Sámelága §§ 2-5, 2-6 ja 2-7 Doaba sámi jienastuslohku lea nuppástahttojuvvon doaban Sámedikki jienastuslohku.
Sameloven § 2-7: Krav om antall underskrifter fra samer med forslagsrett til å stille valgliste, er økt fra 15 til 30 underskrifter.
Sámelága § 2-7 Vuolláičállagiid lohku mii gáibiduvvo sámiin geain lea vuoigatvuohta árvalit ja cegget válgalisttu, lea bajiduvvon 15 vuolláičállagis 30 vuolláičállagii.
Forskriften § 12: De som har mottatt eksemplarer av valgmanntallet fra Sametinget, skal levere disse tilbake eller makulere disse innen seks måneder etter valget.
Láhkaásahusa § 12 Sii guđet leat ožžon jienastuslogus ovdamearkkaid Sámedikkis, galget daid máhcahit dahje duššadit ovdalgo guhtta mánu leat vássán válgga rájis.
Forskriften § 13: Valgkortet til den enkelte velger skal inneholde opplysninger om hvilke samevalgstyre eller opptellingsvalgstyre vedkommendes forhåndsstemmegivning skal sendes til.
Láhkaásahusa § 13 Guđege jienasteaddji válgakoarttas galget leat dieđut das man sámeválgastivrii dahje lohkan ¨válgastivrii dat ovddalgihtii jienastat galgá sáddejuvvot.
Forskriften §§ 36, 39: Opplysninger om hvordan velgeren kan endre rekkefølgen av kandidatene, samt en kolonne med ruter til endring av rekkefølgen, skal være trykket på stemmesedlene.
Láhkaásahusa §§ 36, 39 Dieđut das mo jienasteaddji sáhttá nuppástuhttit eavttohasaid vuoruid, ja vel ruktáráidu vuoruid nuppástuhttima várás, galget leat prentejuvvon jienastanlihpuide.
Forskriften § 39: En velger har adgang til å endre stemmeseddelen ved å endre rekkefølgen av kandidatene, begrenset til de fem øverste kandidatene på stemmeseddelen eller det samlede antallet mandater som skal velges i kretsen, hvis dette tallet overstiger fem..
Láhkaásahusa § 39 Jienasteaddjis lea lohpi nuppástahttit jienastanlihpu dainna lágiin ahte molsu eavttohasaid vuoruid, go ii molsso jienastanlihpus eambbo go viđa bajimuš eavttohasa vuoruid dahje buohkanassii dušše viđa eavttohasa vuoruid jos biirii válljehahtti eavttohasaid lohku lea eambbo go vihtta.
Det er ikke åpnet for at velgerne kan gjøre andre endringer eller stryke kandidater.
Ii leat addojuvvon jienasteaddjiide lohpi dahkat eará nuppástusaid dahje sihkkut eavttohasaid.
Forskriften § 40: Velgere som oppholder seg innenriks, unntatt på Svalbard og Jan Mayen, og som ikke kan avgi stemme i perioden for forhåndsstemmegivning eller på valgtinget, har adgang til å avgi stemme i perioden fra 1. juli til forhåndsstemmegivningen starter 10. august.
Láhkaásahusa § 40 Jienasteaddjiin guđet leat riikkas, earret Svalbárdda ja Jan Mayena, ja guđet eai sáhte addit jienastaga ovddalgihtii jienasteami áiggi iige válgadikkis, lea lohpi addit jienastaga áigodagas mii bistá suoidnemánu 1. b. rájis gitta dasságo ovddalgihtii jienasteapmi álgá borgemánu 10. beaivvi.
Valgstyrene og samevalgstyrene skal behandle disse på samme måte som forhåndsstemmer.
Válgastivrrat ja sámeválgastivrrat galget gieđahallat daid seamma láhkai go ovddal ¨gihtii jienastagaid.
Forskriften § 50: Ordningen med bruk av stemmeseddelkonvolutter ved valgtinget skal videreføres.
Láhkaásahusa § 50 Jienastankonfaluhta geavaheami ortnet jotkojuvvo válgadikkis.
Forskriften § 85 a: Kommunene har plikt til å ta imot akkrediterte valgobservatører og legge til rette for valgobservasjon.
Láhkaásahusa § 85 a Gielddain lea geatnegasvuohta vuostáiváldit akkredihterejuvvon válgadárkojeaddjiid ja láhčit dili vai lea vejolaš dárkot válgga.
Et skille mellom kommuner som har 30 eller flere eller færre enn 30 personer innført i Sametingets valgmanntall:
Earru lea daid gielddaid gaskkas main leat 30 ja eanet olbmot, ja dain main leat unnit go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui.
Gjennomføringen av sametingsvalget er forskjellig i kommuner som har 30 eller flere, og i kommuner som har færre enn 30 personer innført i Sametingets valgmanntall.
Sámediggeválgga čađaheapmi lea earalágan dain gielddain main leat 30 olbmo dahje eanebut Sámedikki jienastuslogus, go dain gielddain main leat unnit go 30 olbmo Sámedikki jienastuslogus.
I kommuner med færre enn 30 manntallsførte, har velgere kun adgang til å avgi forhåndsstemme ved sametingsvalget.
Dain gielddain main leat unnit go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, jienasteaddjiin lea lohpi dušše ovddal ¨gihtii jienastagaid addit sámediggeválgii.
Sametingets valgmanntall ved forrige sametingsvalg (2005) skal legges til grunn for å avgjøre hvilke kommuner som kun skal motta forhåndsstemmer ved sametingsvalget, og hvilke kommuner som skal motta forhåndsstemmer og også legge til rette for stemmegivning på valgting (forskriften § 39 a).
Sámedikki jienastuslohku mii lei mannan sámediggeválggas (2005) galgá biddjojuvvot vuođđun mearrideapmái das mat gielddaid galget dušše vuostáiváldit ovddalgihtii jienastagaid sámediggeválggas, ja mat gielddaid galget vuostáiváldit ovddalgihtii jienastagaid ja maiddái lágidit jienasteami válgadikkisge (láhkaásahusa § 39 a).
Samtlige kommuner skal tilrettelegge for forhåndsstemmegivning fra 10. august, samt for stemmegivning fra 1. juli til forhåndsstemmegivningen starter 10. august.
Buot gielddat dahje suohkanat galget lágidit ovddalgihtii jienasteami borgemánu 10. b. rájis, ja vel jienasteami suoidnemánu 1. b. rájis dasságo ovddalgihtii jienasteapmi álgá borgemánu 10. beaivvi.
Innføringen av et skille i valgreglene mellom kommuner som har 30 eller flere og de som har færre enn 30 personer innført i Sametingets valgmanntall, har betydning for stemmegivning, opptelling, godkjenning og forsendelse av stemmegivninger og stemmesedler.
Earus mii álggahuvvo válganjuolggadusaide daid gielddaid dahje gaskkas main leat 30 olbmo dahje eanebut girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, ja daid main leat unnit go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, lea mearkkašupmi jienasteapmái, lohkamii, jienastagaid ja jienastanlihpuid dohkkeheapmái ja sáddemii.
Skillet mellom disse kommunene illustreres skjematisk slik:
Gielddaid earu dát skovvi govvida:
Antall innførte i valgmanntallet
Jienastuslogu jienasteaddjiid lohku
Stemme avgis hvor
Gos jienastuvvo
Godkjenning av stemmegivninger skjer hos
Gos jienastagaid dohkkeheapmi dáhpáhuvvá
Foreløpig opptelling
Gaskaboddasaš lohkan
Endelig opptelling
Loahpalaš lohkan
færre enn 30
unnit go 30
alle steder
buot sajiin
ikke mulig
Ii vejolaš
ikke aktuelt
ii ságas
ikke aktuelt
Ii ságas
30 eller flere
30 dahje eanebut
egen kommune
iežas gielddas
F = Forhåndsstemmegivning V = Valgting O = Opptellingsvalgstyret i den enkelte valgkrets S = Samevalgstyret i kommunen
O = Ovddalgihtii jienasteapmi
Samevalgstyre, opptellingsstyre: Samevalgstyrene i kommunene Tana-Deatnu, Karasjok-Kárášjohka, Alta, Tromsø, Narvik, Steinkjer og Oslo skal fungere som opptellingsvalgstyre i sine respektive valgkretser (forskriften § 62).
Sámeválgastivra, lohkanstivra Sámeválgastivrrat mat leat Tana-Deanu, Karasjok-Kárášjoga, Alta-Álttá, Romssa, Narviikka, Steinkjera ja Oslo gielddain, galget doaibmat lohkanválgastivran guhtege iežas válgabiirres (láhkaásahusa § 62).
I de kommuner som har 30 eller flere innførte i Sametingets valgmanntall, skal det være et samevalgstyre valgt av kommunestyret (forskriften § 17).
Dain gielddain main leat 30 olbmo dahje eanebut girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, galgá leat sámeválgastivra maid gielddastivra lea válljen (láhkaásahusa § 17).
I de kommuner som har færre enn 30 innførte i valgmanntallet, fungerer valgstyret som samevalgstyre (forskriften § 17).
Dain gielddain main leat unnit go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, doaibmá válgastivra sámeválgastivran (láhkaásahusa § 17).
Stemmegivning: Velgere som er manntallsført i kommuner med 30 eller flere innførte i Sametingets valgmanntall, har anledning til å stemme på forhånd og til å avgi stemme på valgting.
Jienasteapmi Jienasteaddjiin guđet leat daid gielddaid jienastuslohkui girjejuvvon main leat 30 olbmo dahje eanebut girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, lea lohpi juogo jienastit ovddalgihtii dahje addit jienastaga válgadikkis.
Det skal brukes stemmeseddelkonvolutter ved stemmegivning på valgting (forskriften § 50).
Jienastanlihppogokčasat galget geavahuvvot go jienastuvvo válgadikkis (láhkaásahusa § 50).
Velgere som er manntallsført i kommuner med færre enn 30 innførte i valgmanntallet, kan bare avgi stemme på forhånd (forskriften § 39 a).
Jienasteaddjit guđet leat girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui dain gielddain main leat unnit go 30 olbmo guđet leat girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, sáhttet dušše ovddalgihtii jienastit (láhkaásahusa § 39 a).
Velgere som oppholder seg innenriks, unntatt på Svalbard og Jan Mayen, og som ikke kan avgi stemme i perioden for forhåndsstemmegivning eller på valgtinget, har adgang til å avgi stemme fra 1. juli og til forhåndsstemmegivningen starter 10. august.
Jienasteaddjiin guđet leat riikkas, earret Svalbárdda ja Jan Mayena, ja guđet eai sáhte jienastit ovddalgihtii jienasteami áigodagas eaige válgadikkis, lea lohpi jienastit suoidnemánu 1. beaivvi rájis ja dasságo ovddalgihtii jienasteapmi álgá borgemánu 10. beaivvi.
Valgstyret plikter å legge til rette for at velgere får avgitt stemme i denne perioden og skal angi sted for slik stemmegivning.
Válgastivra lea geatnegas lágidit nu ahte jienasteaddjit sáhttet jienastit dan áigodagas, ja dat galgá mearridit dakkár jienasteami báikki.
Valgstyret plikter å ta hensyn til velgers ønske med hensyn til tidspunkt for stemmegivning (forskriften § 40).
Válgastivra lea geatnegas váldit vuhtii jienasteaddji sávaldaga jienasteami áiggi hárrái (láhkaásahusa § 40).
Tid og sted for stemmegivning: Alle kommuner skal legge til rette for forhåndsstemmegivning til sametingsvalget.
Jienasteami áigi ja báiki Buot gielddat galget lágidit nu ahte lea vejolaš ovddalgihtii jienastit sámediggeválgii.
Samevalgstyret kunngjør tid og sted for forhåndsstemmegivningen som skal foregå i de lokaler der det foregår forhåndsstemmegivning til stortingsvalget (forskriften §§ 40, 42).
Sámeválgastivra almmuha ovddalgihtii jienasteami áiggi ja báikki, ja dat jienasteapmi galgá čađahuvvot dain lanjain main ovddalgihtii jienasteapmi dáhpá ¨huvvá stuorradiggeválgiige (láhkaásahusa §§ 40, 42).
Samevalgstyret kunngjør tid og sted for stemmegivning på valgting til sametingsvalget (forskriften § 48).
Sámeválgastivra almmuha áiggi ja báikki jienasteapmái mii čađahuvvo sámedigge ¨válgii válgadikkis (láhkaásahusa § 48).
Åpningstiden for både forhåndsstemmegivning og stemmegivning ved valgting til sametingsvalget skal være i samsvar med åpningstidene for stortingsvalget (forskriften § 47).
Rahpanáigi sihke ovddalgihtii jienasteapmái ja dan jienasteapmái mii sámediggeválgii čađahuvvo válgadikkis galgá heivet oktii stuorradiggeválgga rahpanáiggiide (láhka ¨ásahusa § 47).
De kommuner som avholder valgting, avgjør selv om de tilrettelegger for mottak av stemmegivninger til sametingsvalget sentralt eller i alle stemmekretser.
Gielddat mat lágidit válgadikki, mearridit ieža láhčetgo nu ahte sáhttet vuostáiváldit sámediggeválgga jienastagaid guovddážis vai buot jienastanbiirriin.
Foregår det ikke stemmegivning til sametingsvalget i lokalet, skal velgeren vises til et stemmelokale der det mottas stemmer til sametingsvalget (forskriften §§ 47,50).
Jos lanjas ii leat jienasteapmi sámediggeválgii, de jienasteaddji galgá sáddejuvvot jienastanbáikái mas vuostáiváldet jienastagaid sámediggeválgii (láhkaásahusa §§ 47, 50).
Forhåndsstemmegivninger – løpende ekspedering: Forhåndsstemmegivninger fra velgere som er manntallsført i en kommune med 30 eller flere i Sametingets valgmanntall, skal sendes fortløpende til samevalgstyret i kommunen hvor velger er manntallsført (forskriften § 43).
Ovddalgihtii jienasteamit – dađistaga doaimmaheapmi Ovddalgihtii jienastagat maid dat jienasteaddjit leat jienastan guđet leat girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui dakkár gielddas mas leat 30 olbmo dahje eanebut girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, galget sáddejuvvot dađistaga dan gieldda sámeválgastivrii mas jienasteaddji lea girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui (láhkaásahusa § 43).
Forhåndsstemmegivninger fra velgere som er manntallsført i en kommune med færre enn 30 innførte i Sametingets valgmanntall, skal sendes fortløpende til opptellingsvalgstyret i kretsen (forskriften § 43).
Ovddalgihtii jienastagat maid dat jienasteaddjit leat jienastan guđet leat girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui dakkár gielddas mas leat unnit go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, galget sáddejuvvot dađistaga válgabiirre lohkan ¨válgastivrii (láhkaásahusa § 43).
Valgkortet til den enkelte velger skal inneholde opplysninger om hvilket valgstyre eller opptellingsvalgstyre vedkommendes forhåndsstemmegivning skal sendes til (forskriften § 13).
Guđege jienasteaddji válgakoarttas galget leat dieđut man válgastivrii dahje lohkanválgastivrii ovddalgihtii jienastat galgá sáddejuvvot (láhkaásahusa § 13).
Ansvar for opptellingen og valgoppgjør: I kommuner med 30 eller flere personer i Sametingets valgmanntall, skal samevalgstyret i kommunen foreta foreløpig opptelling av forhåndsstemmer og valgtingsstemmer (forskriften § 62).
Ovddasvástádus lohkamis ja válgga loahppameanuin Dain gielddain main leat 30 olbmo dahje eanebut girjejuvvon Sáme ¨dikki jienastuslohkui, galgá gieldda sámeválgastivra čađahit gaska ¨boddasaš lohkama ovddalgihtii jienastagain ja válgadiggejienastagain (láhkaásahusa § 62).
Opptellingsvalgstyret er ansvarlig for foreløpig opptelling av forhåndsstemmer i kommuner med færre enn 30 innførte i valgmanntallet (forskriften § 62).
Dain gielddain main leat unnit go 30 olbmo girjejuvvon Sáme ¨dikki jienastuslohkui, lohkanválgastivrra ovddasvástádus lea čađahit gaskaboddasaš lohkama ovddalgihtii jienastagain (láhkaásahusa § 62).
Opptellingsvalgstyret i valgkretsen foretar endelig opptelling av forhåndsstemmer og valgtingstemmer fra kommuner med flere enn 30 og endelig opptelling av forhåndsstemmer fra kommuner med færre enn 30 innførte i valgmanntallet.
Válgabiirre lohkanválgastivra čađaha loahpalaš lohkama ovddalgihtii jienastagain ja válgadiggejienastagain mat bohtet gielddain main leat eanet go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, ja loahpalaš lohkama ovddalgihtii jienastagain mat bohtet gielddain main leat unnit go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui.
Opptellingen og valgoppgjøret skjer samlet for hele kretsen (forskriften §§ 62, 66).
Oppa válgabiirre lohkan ja válgga loahppameanut čađahuvvojit ovttas (láhkaásahusa §§ 62, 66).
Forsendelse, innrapportering, frist: I kommuner med færre enn 30 personer i Sametingets valgmanntall, skal valgstyret sørge for at forhåndsstemmegivninger avgitt til sametingsvalget sendes opptellingsvalgstyret uåpnet etter hvert som de kommer inn (forskriften § 63).
Sádden, dieđiheapmi, áigemearri Dain gielddain main leat unnit go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, galgá válgastivra fuolahit ahte ovddalgihtii jienastagat mat leat jienastuvvon sámediggeválgii, sáddejuvvot lohkanválgastivrii rabakeahttá dađistaga go dat jovdet válgastivrii (láhkaásahusa § 63).
I kommuner med 30 eller flere personer i valgmanntallet, skal samevalgstyret så snart foreløpig opptelling av forhåndsstemmer og valgtingsstemmer er avsluttet, sende disse til opptellingsvalgsstyret i kretsen (forskriften § 63).
Dain gielddain main leat eanet go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, galgá sámeválgastivra dakkaviđe go ovddalgihtii jienastagaid ja válga ¨diggejienastagaid gaskaboddasaš lohkan lea čađahuvvon, sáddet daid jienastagaid biirre lohkanválgastivrii (láhkaásahusa § 63).
Samevalgstyret i kommuner med 30 eller flere personer i Sametingets valgmanntall, skal så snart opptellingen av stemmer er avsluttet, innrapportere det foreløpige resultat til opptellingsstyret i kretsen (forskriften § 65).
Sámeválgastivra dain gielddain main leat eanet go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, galgá dakkaviđe go jienastagaid lohkan lea čađahuvvon, dieđihit gaskaboddasaš bohtosa válgabiirre lohkanstivrii (láhkaásahusa § 65).
Samevalgstyret skal senest innen onsdag etter valget kl 15 ha sendt alle stemmegivninger og stemmesedler som er avgitt på valgtinget til opptellingsvalgstyret i kretsen (forskriften § 63).
Sámeválgastivra galgá maŋimusat gaskavahku mielde válgga maŋŋá diibmui 15 leat sádden válgadikki buot jienastagaid ja jienastanlihpuid válgabiirre lohkanválgastivrii (láhkaásahusa § 63).
Valgnattdatabasen / SSB.
Válgaija diehtovuođđu / SSB.
– innrapportering: Opptellingsvalgstyrene og samevalgstyrene i kommuner med 30 eller flere innført i Sametingets valgmanntall, skal rapportere foreløpig valgresultat til Statistisk sentralbyrå (SSB) så snart det foreligger valgdagen / valgnatten.
– dieđiheapmi Lohkanválgastivrrat ja sámeválgastivrrat dain gielddain main leat eanet go 30 olbmo girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, galget dieđihit gaskaboddasaš válgabohtosa Statistihkalaš guovddášdoaimmahahkii (SSB) nu farga go dat lea válmmas válgabeaivvi / válgaija.
Opptellingsvalgstyrene skal rapportere inn korrigerte valgresultater etter valget.
Lohkanválgastivrrat galget dieđihit divvojuvvon válgabohtosiid válgga maŋŋá.
All innrapportering til valgnattdatabasen skal skje via egen web-applikasjon hos SSB.
Buot dieđiheamit válgaija diehtovuđđui galget čađahuvvot SSBa iežas web-prográmmain.
SSB vil orientere opptellingsvalgstyrene og ovvennenvte samevalgstyrer nærmere om fremgangsmåten i eget brev.
SSB áigu sierra čállosis dárkileappot čilget vuogi lohkanválgastivrraide ja namahuvvon sámeválgastivrraide.
Frister
Áigemearit
Enkelte frister er endret i forskriften, jf. også § 83 om beregning av frister:
Láhkaásahusas muhtun áigemearit leat nuppástuhttojuvvon, gč. maid § 83 áigemeriid meroštallama birra:
Listeforslagene
Listoárvalusat
§ 27 Kunngjøring – oppfordring om å levere inn listeforslag
§ 27 Dieđiheapmi – ávžžuhus ovddidit listoárvalusaid
28. februar
guovvamánu 28. b..
§ 28 Siste frist for innlevering av listeforslag
§ 28 Listoárvalusaid maŋimuš áigemearri
31. mars
njukčamánu 31. b..
§ 31 Siste frist for tilbakekalling av listeforslag
§ 31 Maŋimuš áigemearri geassit listoárvalusaid ruoktot
20. april
cuoŋománu 20. b..
§ 32 Listeforslagene skal godkjennes senest
§ 32 Listoárvalusat dohkkehuvvojit maŋimusat
1. juni
geassemánu 1. b..
§ 35 Stemmesedler for alle godkjente lister skal være trykket før
§ 35 Buot dohkkehuvvon listtuid jienastanlihput galget leat prentejuvvon ovdal
10. august
borgemánu 10. b
Sametingets valgmanntall
Sámedikki jienastuslohku
§ 7 Kunngjøring – anmodning om registrering i valgmanntallet
§ 7 Almmuheapmi – ávžžuhus jienastuslohkui čáliheamis
31. mai
miessemánu 31. b..
§ 7 Søknad om registrering i valgmanntallet
§ 7 Ohcamus jienastuslohkui čáliheamis
30. juni
geassemánu 30. b..
Stemmegivning
Jienasteapmi
§ 40 Forhåndsstemmegivning starter innenriks
§ 40 Ovddalgihtii jienasteapmi álgá riikkas
10. august
borgemánu 10. b..
§ 40 Forhåndsstemmegivning starter utenriks og på Svalbard og Jan Mayen
§ 40 Ovddalgihtii jienasteapmi álgá olgoriikkas ja Svalbárddas ja Jan Mayenis
1. juli
suoidnemánu 1. b..
§ 40 Forhåndstemmegivning avsluttes innenriks og på Svalbard og Jan Mayen
§ 40 Ovddalgihtii jienastus loahpahuvvo riikkas maŋimuš bearjadaga Svalbárddas ja Jan Mayenis
siste fredag før valgdagen
maŋimuš bearjadaga válgabeaivvi ovdal
§ 40 Forhåndstemmegivning avsluttes utenriks
§ 40 Ovddalgihtii jienasteapmi loahpahuvvo olgoriikkas
nest siste fredag før valgdagen
nuppi maŋimuš bearjadaga válga-beaivvi ovdal
§ 40 Tidligstemmegivning kan skje innenriks i perioden
§ 40 Árrajienasteapmi lea lohpi riikkas áigodagas mii lea
1. juli - 9. august
suoidnemánu 1. b. rájis borgemánu 9. beaivái
Frister kl. 21 på valgdagen
Áigemearit válgabeaivvi dii. 21
Stengning av valglokalene kl. 21 har innvirkning på blant annet følgende forhold:
Válgalanjat giddejuvvojit dii. 21 ja váikkuhit dáidda áššiide:
Velgeren er selv ansvarlig for å avgi forhåndsstemme på et tidspunkt som gjør at den kommer inn til samevalgstyret eller opptellingsvalgstyret innen kl. 21 på valgdagen (forskriften § 40).
Jienasteaddji lea ieš vásttolaš jienastit ovddalgihtii áiggil vai su jienastat joavdá sámeválgastivrii dahje lohkanválgastivrii diibmui 21 válgabeaivvi (láhkaásahusa § 40).
En forhåndsstemmegivning i kommuner med 30 eller flere innført i Sametingets valgmanntall, skal godkjennes dersom stemmegivningen er kommet inn til samevalgstyret innen kl. 21 på valgdagen (forskriften § 56).
Dain gielddain dahje main leat 30 olbmo dahje eanebut guđet leat girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, ovddalgihtii jienastat galgá dohkkehuvvot jos dat lea joavdan sámeválgastivrii diibmui 21 válgabeaivvi (láhkaásahusa § 56).
Forhåndsstemmegivninger avgitt i kommuner med færre enn 30 innførte i Sametingets valgmanntall, må ha kommet inn til opptellingsvalgstyret i kretsen innen kl. 21 på valgdagen (forskriften § 56).
Dain gielddain main leat unnit go 30 olbmo guđet leat girjejuvvon Sámedikki jienastuslohkui, ovddalgihtii jienastagat fertejit leat joavdan válgabiirre lohkanválgastivrii diibmui 21 válgabeaivvi (láhkaásahusa § 56).
Valgresultater og prognoser som er laget på grunnlag av undersøkelser foretatt den dag eller de dager valget foregår, kan ikke offentliggjøres før tidligst kl. 21 på valgdagen mandag (forskriften § 55).
Válgabohtosat ja prognosat mat leat ráhkaduvvon iskkademiid vuođul mat leat čađa-huvvon dan beaivvi dahje daid beivviid go válga čađahuvvo, eai sáhte almmuhuvvot ovdal áramusat dii. 21 válgabeaivvi vuossárgga (láhkaásahusa § 55).
Med hilsen
Dearvvuođaiguin
Petter Drefvelin e.f. ekspedisjonssjef
ekspedišuvdnahoavda
Máret Guhttor
Máret Guhttor
avdelingsdirektør
ossodatdirektevra
Rettighetene samiske barn har til å få et samisk barnehagetilbud avhenger av hvor barnet bor.
Sámi mánáid vuoigatvuohta oažžut sámegiel mánáidgárdefálaldaga lea gitta das gos sii orrot.
I samiske distrikt har samiske barn rett til å gå en barnehage som er grunnlagt på samisk språk og kultur.
Sámi guovllus lea suohkanis geatnegasvuohta fállat mánáidgárdefálaldaga mas lea vuođđun sámegiella ja sámi kultuvra.
Utenfor samiske distrikt skal kommunene legge til rette for at samiske barn kan sikre sitt språk og sin kultur.
Olggobealde sámi guovllu de lea suohkan geatnegahtton láhčit dili nu ahte sámi mánát sáhttet bisuhit iežaset sámegiela ja kultuvrra.
Samisk barnehagetilbud i samiske distrikt
Sámi mánáidgárdefálaldat sámi guovlluin
Samisk barnehagetilbud utenfor samiske distrikt
Sámi mánáidgárdefálaldat olggobealde sámi guovllu
Barnehageloven s §§ 2 og 8 nevner samiske barns rettigheter til å få et samisk barnehagetilbud.
Mánáidgárdelágas leat §§ 2 ja 8 mat nannejit sámi mánáid rivttiid.
I Norge er det Forskrift om rammeplan for barnehagens innhold og oppgaver som regulerer barnehagenes drift.
Norggas lea mánáidgárddiid sisdoalu ja doaimmaid rámmaplána-láhkaásahus mii mearrida mánáidgárddiid doaimma.
Det finnes ingen egen rammeplan for samiske barnehager, men Sametinget samarbeider med sentrale myndigheter når de utarbeider ny rammeplan.
Ii gávdno sierra rámmaplána sámi mánáidgárddiide, muhto Sámediggi ovttasbargá guovddáš eiseválddiiguin go sii ođasmahttet mánáidgárddiid rámmaplána.
Kap. 1.10 i rammeplanen omhandler samiske barnehagetilbud.
Rámmaplána 1.10 kapihtalis lea sámi mánáidgárdefálaldaga birra.
Forskrift om rammeplan for barnehagens innhold og oppgaver
Mánáidgárddiid sisdoalu ja doaimmaid rámmaplána-láhkaásahus
I Forskrift om rammeplan for barnehagens innhold og oppgaver står det at samiske barn skal få støtte til å utvikle kulturtilhørighet til to kulturer; den samiske og den norske.
Mánáidgárddiid rámmaplánas daddjo ahte sámi mánát galget oažžut doarjaga vai ovdánahttet iežaset kulturgullevašvuođa guovtti kultuvrii; sámi ja dáža kultuvrii.
I rammeplanen er det også slått fast at alle barn skal lære om samene, samisk kultur og om at samene er urfolk i Norge.
Rámmaplánas lea maid daddjon ahte buot mánát galget oahppat sámiid ja sámiid kultuvrra birra ja ahte sii leat Norgga álgoálbmot.
Dette er også slått fast i Barnekonvensjonen, hvor det står at barnets utdanning skal utvikle respekt for barnets dets egen kulturelle identitet, språk og verdier.
Dát lea maid nannejuvvon Mánáidkonvenšuvnnas, gos čuožžu ahte oahpahus galgá oahpahit mánáide buriid guottuid sin iežaset kultuvrralaš identitehtii, gillii ja árvvuide.
Utdanning skal også forberede barnet til et ansvarlig liv i et samfunn hvor det er åpenhet, fred og likestilling mellom landets ulike etniske grupper.
Oahpahus galgá maid ráhkkanahttit mánáid eallit servodagas gos lea rabasvuohta, ráfálašvuohta ja dásseárvu riikka iešguđet etnalaš joavkkuid gaskkas.
Sametinget har en tilskuddsordning for samiske barnehager eller norske barnehager som gir tilbud til samiske barn.
Sámedikkis lea doarjjaortnet sámi mánáidgárddiide ja dáža mánáidgárddiide mat addet fálaldaga sámi mánáide.
Formålet med tilskuddet er å få til et økt samisk barnehagetilbud.
Ulbmil lea movttiidahttit eambbogiid fállat sámi mánáidgárdefálaldaga.
Barnehager der barnehagedriften er bygd på samisk språk og kultur, samiske avdelinger i norske barnehager eller norske barnehager med samisk språkopplæring kan søke om tilskudd.
Mánáidgárddit mas sámegiella ja sámi kultuvra lea vuođđun olles mánáidgárddis, mánáidgárdeossodagat mas lea vuođđun sámegiella ja sámi kultuvra dahje dáža mánáidgárddit mat fállet ovttaskas mánáide sámegieloahpahusa sáhttet ohcat doarjaga.
I dag har ikke barn rett til et samisk barnehagetilbud etter loven.
Otne ii leat sámi mánáin lága bokte riekti oažžut sámi mánáidgárdefálaldaga.
Sametinget har i sin Melding om barnehager (2013) sagt at de krever og vil arbeide for at samiske barn i hele landet skal ha en lovfestet rett til et samisk barnehagetilbud dersom foreldrene ønsker det.
sámediggi lea iežas Dieđáhusas mánáidgárddiid birra (2013) cealkán ahte sii gáibidit ja barget dan ala ahte sámi mánáin miehtá riikka lea lága bokte riekti oažžut sámi mánáidgárdefálaldaga jus váhnemat dan háliidit.
Les mer om Sametingets arbeid med samiske barnehager her.
Loga eambbo Sámedikki barggu birra mánáidgárddiid ektui dáppe.
I samiske distrikt er kommunene pålagt å gi et barnehagetilbud som er bygd på samisk språk og kultur.
Sámi guovlluin leat suohkanat geatnegahtton addit mánáidgárdefálaldaga mas sámegiella ja kultuvra lea vuođđun.
I Forskrift om rammeplan for barnehagen står det at barnehagene i samiske distrikt skal ha vedtektsfestet at barnehagen har som formål å styrke barns identitet som samer ved å bruke samisk språk og å formidle samisk kultur, levesett og samfunnsforhold.
mánáidgárddiid rámmaplána-láhkaásahusa daddjo ahte mánáidgárddit sámi guovllus galget iežaset njuolggadusaide čállán ahte sin ulbmil lea nannet mánáid identitehta sápmelažžan, ja ahtte sii galget gaskkustit sámi kultuvrra, eallinvuogi ja servodatdili.
Foreldre har rett til at all kontakt med barnehagen skjer på samisk (brev, informasjon, ukeplaner etc.) Det gjelder også når foreldre tar muntlig kontakt med barnehagen og f.eks. ved foreldremøter, foreldresamtaler etc.
Sámi guovllus sáhttet maid váhnemat maid gáibidit ahte buot gulahallan (reivvet, diehtojuohkin, vahkkoplánat jna.) mánáidgárddiin galgá leat sámegillii. Dát guoská maid go váhnen njálmmálaččat gulahallá mánáidgárddiin nugo váhnenčoahkkimiin, váhnenságastallamiin jna.
I barnehageloven og opplæringsloven kalles dette området for samiske distrikt.
Mánáidgárdelágas gohčoduvvo dát guovlu Sámi guovlun.
I sameloven kalles dette området Forvaltningsområdet for samisk språk.
Sámelágas gohčoduvvo dát seamma guovlu fas Sámegiela hálddašanguovlun.
Det betyr at kommuner utenfor samiske distrikt ikke er pålagt å tilby samiske barn et samisk barnehagetilbud.
Dat mearkkaša ahte suohkan ii leat geatnegahtton fállat sámi mánáide sámi mánáidgárdefálaldaga.
I rammeplanen står det at samiske foreldre skal kunne forvente at også personalet i norske barnehager skal ha kunnskaper om samiske kultur og at samisk kultur også skal vektlegges i barnehagetilbudet.
Rámmaplánas čuožžu gal ahte sámi váhnemat maiddái olggobealde sámi guovllu galget sáhttit vuordit ahte maiddái dáža mánáidgárddiid bargit galget diehtit sámi kultuvrra birra.
Samisk språk- og kulturkompetanse i det offentlige skal bli bedre - regjeringen.no
Almmustahtti: Bargo- ja searvadahttindepartemeanta
– Det er en forutsetning for gode og likeverdige offentlige tjenestetilbud til den samiske befolkningen at offentlige virksomheter har kunnskap om samiske forhold innenfor egen sektor.
Danne áigu ge ráđđehus čalmmustit sámi geavaheaddjiid deaivvadeami almmolaš hálddašemiin ja bálvalusdoaimmaiguin, dadjá bargo- ja searvadahttinministtaar Bjarne Håkon Hanssen.
Regjeringen vil derfor ha større fokus på den samiske brukers møte med offentlig forvaltning og tjenesteyting, sier arbeids- og inkluderingsminister Bjarne Håkon Hanssen.
Danne áigu ge ráđđehus čalmmustit sámi geavaheaddjiid deaivvadeami almmolaš hálddašemiin ja bálvalusdoaimmaiguin, dadjá bargo- ja searvadahttinministtaar Bjarne Håkon Hanssen.
– Alle offentlige organer har ansvar for å ivareta samepolitiske hensyn.
– Buot almmolaš orgánain lea ovddasvástádus váldit sámepolitihkalaš deastagiid vuhtii.
Omfanget av dette ansvaret vil variere fra virksomhet til virksomhet, men alle må ha et bevisst forhold til at disse hensyn skal ivaretas, sier Bjarne Håkon Hanssen.
Dán ovddasvástádusa viidodat rievddalda doaimmahusas doaimmahussii, muhto buohkat galget gozihit ahte dát deastagat váldojuvvojit vuhtii, dadjá Bjarne Håkon Hanssen.
Tilstrekkelig personell med samisk språk og kulturkompetanse er avgjørende viktig for samiske brukeres opplevelse av kvalitet i tjenestene.
Ahte leat doarvái sámegielalaš ja kulturmáhtolaš bargit, lea eaktu jus sámi geavaheaddjit galget vásihit ahte bálvalusat leat doarvái buorit.
Kommunikasjon og informasjon på samisk til samiske brukere er sentralt for å gi et tilstrekkelig godt tilbud.
Gulahallan ja diehtojuohkin sámegillii lea áibbas dehálaš jus galgá sáhttit addit sámi geavaheaddjiide doarvái buori fálaldaga.
For eksempel er det innenfor helsesektoren slik at kommuner og helseforetak skal sørge for nødvendig tolkehjelp hvis helsepersonellet ikke har nødvendig språkkunnskap.
Dearvvašvuođasuorggis lea ovdamearkka dihtii nu ahte suohkan, suohkanat ja dearvvašvuođalágádusat galget fuolahit dárbbašlaš dulkonveahki jus dearvvašvuođabargiin ii leat doarvái giellamáhttu.
Manglende språkforståelse hos helsepersonell kan medføre feilbehandling og at alvorlig sykdom ikke blir oppdaget i tide.
Go dearvvašvuođabargiin lea váilevaš giellaipmárdus, de dat sáhttá dagahit boasttu divššu ja ahte váralaš dávddat eai fuomášuvvo doarvái árrat.
Tiltak for å bedre språk og kulturkompetansen i det offentlige:
Doaibmabijut buoridan dihtii sámi giella- ja kulturmáhtolašvuođa almmolašvuođas:
Regjeringen ønsker å rette større oppmerksomhet mot hvordan samepolitiske målsettinger og etablerte rettigheter kommer til praktisk uttrykk innenfor velferdsstatens ordninger og tilbud, slik at samer kan ha trygghet for at deres behov imøtekommes.
Ráđđehus háliida čalmmustit mo sámepolitihkalaš ulbmilat ja ásahuvvon vuoigatvuođat bohtet geavatlaš ávkin čálgostáhta ortnegiin ja fálaldagain, vai sámit sáhttet luohttit ahte sin dárbbut váldojuvvojit vuhtii.
I styringsdialogen med statlige virksomheter må det arbeides med å synliggjøre samiske hensyn.
Stivrenráđđádallamiin mat leat stáhtalaš doaimmahusaiguin, ferte ulbmil leat oažžut oidnosii sámi dárbbuid.
Et slikt arbeid er påbegynt til blant annet overfor Arbeids- og velferdsetaten, regionale helseforetak og det statlige barnevernet.
Dakkár áigumuš lea earret eará Bargo- ja čálgoetáhta, guvllolaš dearvvašvuođalágádusaid ja stáhtalaš mánáidsuodjalusa dáfus.
– Rekruttering av personell med samiskspråklig kompetanse er imidlertid en utfordring, og dette ønsker regjeringen å gjøre noe med, sier Bjarne Håkon Hanssen.
– Sámegielalaš fidnomáhtolaš bargiid háhkan lea dattetge hástalus, ja dán dili háliida ráđđehus buoridit, dadjá Bjarne Håkon Hanssen.
– Utfordringen fremover vil derfor være å skape best mulig rekrutteringsgrunnlag, samt å stimulere rekrutteringen til samiskspråklig utdanning på alle nivåer.
– Hástalus ovddosguvlui lea oažžut áigái nu buori virgeháhkanvuođu go vejolaš, ja movtiidahttit olbmuid váldit oahpu sámegielas buot dásiin.
Regjeringen vil vurdere tiltak for å styrke rekrutteringen til høyere utdanning som gir kompetanse i samisk språk, for eksempel forkurs i nordsamisk, lulesamisk og sørsamisk språk og stipendordninger.
Ráđđehus áigu árvvoštallat doaibmabijuid mat buoridivčče oahppiid háhkama alit oahpahussii mas ožžot máhtu sámegielas, ovdamearkka dihtii davvisámegiela, julevsámegiela ja lullisámegiela ovdakurssaid ja stipeandaortnegiid.
– Mange har opplevd at det er vanskelig å få tak i nødvendig tolkehjelp.
– Ollugat leat vásihan ahte lea váttis fidnet dulkaveahki.
Regjeringen vil derfor, sammen med Sametinget og Samisk høgskole, gjennomgå dagens tolketjeneste og vurdere hvilke tiltak som vil være nødvendig for å etablere en velfungerende tolketjeneste.
Ráđđehus danne áigu ovttasráđiid Sámedikkiin ja Sámi allaskuvllain geahčadit otnáš dulkonbálvalusa ja árvvoštallat makkár doaibmabijuid lea dárbu álggahit vuođđudan dihtii buresdoaibmi dulkabálvalusa.
Det er et stort behov for etter- og videreutdanning av ansatte i offentlig sektor knyttet til samiske forhold.
– Stuorra dárbu lea lasse- ja joatkkaohppui sis guđet barget sámi dilálašvuođaide guoski almmolaš surggiin.
Arbeids- og inkluderingsdepartementet vil i samråd med aktuelle departementer se på muligheten for at Samisk høgskole kan ha en sterkere rolle i kompetansegivende studietilbud rettet mot offentlig sektor, knyttet til for eksempel lærere, helse- og omsorgsarbeidere, saksbehandlere og ledere i offentlig forvaltning, politi og kriminalomsorg, arbeids- og velferdsetaten.
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta áigu ovttasráđiid áššeguovdilis departemeanttaiguin geahčadit makkár vejolašvuođat leat addit Sámi allaskuvlii eambbo váikkuheaddji sajádaga almmolaš surggiide guoski oahppofálaldagaid addi ásahussan, ovdamearkka dihtii oahpaheaddjiide, dearvvašvuođa- ja fuollabargiide, almmolaš hálddahusaid, áššemeannudeaddjiide ja jođiheaddjiide, politiijaide ja rihkkunbearráigeahččiide, bargo- ja čálgoetáhtii.
Kompetanse i samisk språk og kultur i offentlig forvaltning har betydning for samiske brukeres velferd og rettssikkerhet.
Sámi giella- ja kulturgelbbolašvuohta almmolaš hálddašeamis lea hui dehálaš sámi geavaheaddjiid čálgui ja riektesihkkarvuhtii.
Stadig flere offentlige virksomheter har tilpasset sitt tilbud til samiskspråklige brukere og den samiske befolkningen generelt.
Dađistaga eanet almmolaš doaimmahusat leat heivehan iežaset fálaldagaid sámegielalaš geavaheaddjiide ja sámi álbmogii oppalohkái.
Samtidig er det fortsatt mange virksomheter, både kommuner, statlige organer og helseforetak som ikke i tilstrekkelig grad har foretatt en slik tilpasning, og undersøkelser viser dessverre at samisk språkkompetanse i offentlige organer er mangelfull.
Seammás leat vel ain dálge ollu doaimmahusat, sihke suohkanat, stáhtalaš orgánat ja dearvvašvuođalágádusat mat eai leat doarvái heivehan iežaset, ja iskkadeamit čájehit dađe bahábut ahte sámegielalaš máhttu lea váilevaš almmolaš orgánain.
Dette gjelder både innenfor og utenfor forvaltningsområdet for samisk språk.
Nu lea dilli sihke sámegiela hálddašanguovllu siskkobealde ja olggobealde.
Skole
Skuvla
Oppg. nr.
Bihtá nr..
HELHET
OPPALAŠVUOHTA
Elevsvaret som helhet
Oahppi vástádus oppalaččat:
Kommunikasjon
Gulahallan
Svar på oppgaven
Vástádus bargobihttái
Språk, formelle ferdigheter
Giella, formálalaš diehtu / máhttu
Tekstforståelse
Teakstaipmárdus
Morfologi
Hápmeoahppa
Ordforråd
Sátneriggodat
Ortografi, syntaks
Ortografiija, syntaksa
Sitat og kildemarkering
Sitáhtaid ja gálduid merken
Gjøre rede for faglig tema
Selvehit fágalaš temá
Virkemidler
Váikkuhangaskaoamit
Analyse, fagspråk
Analysa, fágagiella
egne vurderinger
Iežas árvvoštallamat
Tekststruktur
Teakstastruktuvra
Refleksjon og selvstendighet
Reflekšuvdna ja iešheanalašvuohta
Sjangerkunnskap
Šáŋramáhttu
Bruk av virkemidler
Váikkuhangaskaomiid geavaheapmi
Disposisjon, fokus
Disposišuvdna, fokus
Saklig argumentasjon
Áššálaš ákkasteapmi
Virkemidler
Teakstastruktuvra
Analyse
Analysa
Fagspråk
Fágagiella
Egne vurderinger
Iežas árvvoštallamat
Tradisjonell kunnskap og språket i bruk
Árbevirolaš máhttu ja giella geavaheamis
Gjøre rede for, vurdere, sammenligne, drøfte språklige og kulturelle forhold
Selvehit, árvvoštallat, buohtastahttit ja ságaškuššat giellaáššiid ja áššiid mat gullet árbevirolaš máhttui
gjøre rede for faglige temaer
Selvehit fágalaš temáid
Markering av sitat og kildebruk
Sitáhtaid ja gálduid merken
Karakterforslag:
Árvosátneárvalus:
Samiske kvinner banet vei for nasjonaldagsfeiring - Gáldu
Sámi nissonat gálle geainnu sámi álbmotbeaivvi ávvudeapmái - Gáldu
Samiske kvinner banet vei for nasjonaldagsfeiring
Sámi nissonat gálle geainnu sámi álbmotbeaivvi ávvudeapmái
Lørdag 6. februar feirer vi den samiske nasjonaldagen.
Lávvordaga guovvamánu 6. beaivvi ávvudit mii sámi álbmotbeaivvi.
Bakgrunnen for feiringen er det første store landsmøtet som fant sted i Metodistkirken i Trondheim 6. februar 1917, og bak arrangementet sto Elsa Laula Renberg sammen med «Brurskanken Samiske kvindeforening».
Ávvudeami duogážin lea vuosttaš stuora riikkačoahkkin mii dollojuvvui Metodistagirkus Troanddimis guovvamánu 6. beaivvi 1917, ja dan lágidii Elsa Laula Renberg ovttas servviin «Brurskanken Samiske kvindeforening».
Det store samiske landsmøtet i Metodistkirken i Trondheim 6. februar 1917 samlet samer fra både Norge og Sverige.
Dan stuora sámi riikkačoahkkimii Metodistagirkus Troanddimii guovvamánu 6. beaivvi 1917 čoahkkanedje sihke Norgga ja Ruoŧa beale sámit.
Arrangementskomiteen bestod i stor grad av kvinner, og kvinneandelen på møtet var høy.
Lágidanjoavkkus ledje eanas nissonolbmot, ja čoahkkimis ledje hui ollu nissonolbmot.
Elsa Laula Renberg (1877 – 1931) sto i spissen for organiseringen av møtet.
Elsa Laula Renberg (1877 – 1931) lei njunnošis čoahkkima lágideamis.
Elsa Laula Renberg var en foregangskvinne for samers og kvinners politiske rettigheter.
Elsa Laula Renberg lei ovddasmanni sámiid ja nissoniid politihkalaš vuoigatvuođaid rahčamušas.
Renberg oppfordret særlig samiske kvinner til å organisere seg for å bekjempe urett og nød, og for å sikre framtiden til sitt folk.
Renberg ávžžuhii erenoamážit sámi nissoniid organiseret iežaset ja bargat vuoigatmeahttunvuođa ja gillámušaid vuostá, ja nu sihkkarastit iežaset álbmoga boahtteáiggi.
Elsa Laula Renberg var også grunnleggeren av «Brurskanken Samiske Kvindeforening», som ble etablert på Helgeland i Nordland 5. desember 1910.
Elsa Laula Renberg lei maiddái son gii vuođđudii «Brurskanken Samiske Kvindeforening», mii álggahuvvui Helgelánddas Nordlánddas juovlamánu 5. beaivvi 1910.
Formålet til foreningen var å arbeide for en skole for samiske barn i Nordland, og drive opplysning blant samene.
Searvvi ulbmilin lei bargat dan ovdii ahte Nordlándii ásahuvvo skuvla sámi mánáide, ja muđui bargat bajásčuvgehusain sámiid guovdu.
Samekvinner okkuperte statsministerens kontor
Sámi nissonat okkuperejedje stádaministara kantuvrra
I forbindelse med kampen om utbyggingen av Alta-kautokeinovassdraget okkuperte 15 samiske kvinner kontoret til Statsminister Gro Harlem Brundtland.
Álttá-Guovdageaineanu báddadeami vuosttaldeami oktavuođas okkuperejedje 15 sámi nissona stádaministara Gro Harlem Brundtland kantuvrra.
Dette fant sted 6. februar 1981.
Diet dáhpáhuvai guovvamánu 6. beavvi 1981.
Sammen med andre aksjoner i perioden danner dette grunnlaget for Lov 12. juni 1977 nr. 56 om Sametinget og andre samiske rettsforhold- Sameloven, Grunnlovsparagraf 110a av 1988 (nå § 108) og opprettelsen av Sametinget i 1989.
Ovttas eará akšuvnnaiguin dien áigge lei dat vuođđun dasa go dát ásahuvvojedje: Láhka geassemánu 12. beaivvi 1977 nr. 56 Sámedikki ja eará sámi vuoigatvuođaid birra – Sámeláhka, Vuođđolágaparagráfa 110a 1988:s (dál § 108) ja Sámediggi 1989:s.
Samiske tall forteller II - regjeringen.no
Sàmi logut muitalit II
Arbeids- og inkluderingsdepartementet har sammen med Sametinget i Norge tatt initiativ til å gi ut en årlig rapport med kommentert samisk statistikk.
Bargo- ja searvádahttindepartemeanta lea ovttas Sámedikkiin álggahan jahkásaš raportta almmuheami mas lea čilgejuvvon sámi statistihkka.