pere/sami_parallel huggingface dataset:
Departementet ser det som prinsipielt viktig at den opplæringen som gis etter Kunnskapsløftet – Samisk er likeverdig med opplæringen som gis etter Kunnskapsløftet for øvrig , slik at de samiske elevene får tilsvarende kompetanse som andre norske elever .
Departemeantta mielas lea prinsihpalaččat dehálaš ahte dat oahpahus mii addojuvvo Sámi Máhttoloktema plánaid mielde lea seamma árvosaš go dat mii addojuvvo muđui Máhttolokteme plánaid mielde , vai sámi oahppit ožžot seammalágan gelbbolašvuođa go eará oahppit Norggas .
11.4.1 Samarbeid over grensene
11.4.1 Rájiidrasttideaddji ovttasbargu
Sametingene i Norge , Sverige og Finland har vedtatt å arbeide for samnordiske læreplaner i blant annet samiske språk og duodji .
Sámedikkit Norggas , Ruoŧas ja Suomas leat mearridan ráhkadit oktasaš davviriikkalaš oahppoplánaid earet eará sámegillii ja duodjái .
I områder med få elever og vanskelig tilgang på lærekrefter , som for eksempel i sørsamiske områder , kan det være en god løsning at skoler på begge siden av grensen samarbeider om undervisningen , jf kap. 12.1.1 .
Guovlluin gos leat unnán oahppit ja gos lea váttis gávdnat oahpaheddjiid , nugo ovdamearkka dihte lullisámi guovlluin , sáhttá leat buorre čoavddus ahte skuvl ­lat goabbat bealde ráji lágidit oahpahusa ovttas , geahča kap. 12.1.1 .
Også mangelen på samiske læremidler kan avhjelpes noe ved samarbeid over landegrensene .
Dákkár rájiid badjel ovttasbargu sáhttá leat maid ábas danin go sámegiel oahpponeavvut leat vátnásat .
Europarådets charter for regions- og minoritetsspråk ( jf. kap. 19.3.1 ) art. 14 Grenseoverskridende kontakter forplikter statene til å legge til rette for og fremme samarbeid over landegrensene , bl.a. på opplæringsområdet .
Eurohparáđi charter mii guoská regiovnnaid ja unnitlohkogielaide ( geahča kap. 19.3.1 ) art. 14 Rá ­jiidbadjel šiehtadusat geatnegahttet stáhtaid láhčit dili ja ovddidit riikkaidgaskasaš ovttasbarggu , earet eará oahpahussuorggis .
Den sørsamiske bosetningen omkring Elgå strekker seg inn i Sverige , og det har vært drøftinger med svenske myndigheter om eventuelt samarbeid om samisk opplæring over grensen .
Lullisámi ássan Elgå guovlluin lea maiddái ruoŧabealde , ja leamaš ságastallamat Ruoŧa eiseválddiiguin dan birra ahte sáhtášii go álggahit sámi oahpaheamis ovttasbarggu rastá riikkarájiid .
Etter et møte på embetsmannsnivå i mars 2006 skulle representantene for det svenske departementet drøfte spørsmålet nærmere , blant annet i forhold til egne hjemler for forsøksvirksomhet .
Maŋŋá čoahkkima mii lei ámmátvirgeolbmáid dásis njukčamánus 2006 , de galge Ruoŧa departemeantta áirasat guorahallat dien ášši dárkileappot , earet eará gávnnahit sierra láhkavuođu geahččaladdandoaimmaide .
Videre utspill fra Sverige er ikke kommet , men spørsmålet om grunnskolesamarbeid over grensene er stadig aktuelt , og departementet vil fortsatt følge opp saken .
Dan rájes ii leat gullon Ruoŧas mihkkege , muhto gažaldat mii guoská riikkaidgaskasaš vuođđoskuvlaovttasbargui lea áin seamma áigeguovdil , ja departemeanta áigu ain čuovvut ášši .
Samarbeidet med Finland har i første rekke vært knyttet til skolesamarbeidet mellom skolene i Sirma og Utsjok som siden 1999 hatt et tett samarbeid .
Ovttasbargu Suomain lea vuosttažettiin leamaš dat lagaš skuvlaovttasbargu mii lea Sirpmá ja Ohcejoga skuvllaid gaskkas leamaš 1999 rájes .
Samarbeidet har særlig vært begrunnet med ønsket om å ta vare på og utvikle samisk språk , kultur og identitet .
Dán ovttasbarggu ákkastallamiin leat deattuhan ahte háliidit seailluhit ja ovddidit sámegiela , kultuvrra ja iešvuođa .
Skolene har felles undervisning to dager i uken i norsk , finsk , samisk , engelsk og matematikk .
Skuvllain lea oktasaš oahpahus guovtti geardde vahkus dárogielas , suomagielas , sámegielas , eŋgelasgielas ja matematihkas .
Elevene følger sitt lands læreplan og er administrativt tilknyttet sitt lands skole .
Oahppit čuvvot iežaset riikka oahppoplánaid ja lea hálddahuslaččat čadnon iežaset riikka skuvlii .
Skolene i Sirma og Utsjok bytter lærere i enkelte timer .
Sirpmá ja Ohcejoga skuvllat lonohallet oahpaheddjiid muhtun diimmuid .
Lærerne er ansatt i sine respektive kommuner .
Oahpaheaddjit leat virgáibiddjon iežaset suohkaniin .
Samarbeidet mellom skolene er et viktig bidrag til å styrke samisk språk og kultur i de to bygdene .
Dáid skuvllaid ovttasbargu lea dehálaš bargu sámegiela ja kultuvrra nannemis dien guovtti gilis .
Boks 12.2 Sameskolen i Troms
Boksa 12.2 Sámeskuvla Romssas
Figur 12.4 Målselv kommune i Troms
Govus 12.4 Málatvuomi suohkan Romssa fylkkas
Sameskolen i Troms er en internatskole etablert i 1983 i Målselv kommune .
Sámeskuvla Romssas lea internáhttaskuvla mii ásahuvvui 1983:s Málatvuomi suohkanis .
Initiativet til etableringen av skolen kom fra foreldre i reindriften .
Váhnemat boazodoalus álge bargat dan ala ahte ásahit skuvlla .
Skoleåret 2007 – 2008 er 25 elever tilknyttet skolen .
Skuvlajagi 2007 – 2008 leat 25 oahppi čadnojuvvon skuvlii .
12 av disse er fulltidselever som bor hjemme eller på internatet .
12 sis leat ollesáiggi oahppit geat orrot ruovttus dahje internáhtas .
Elever med samisk som morsmål har undervisning på samisk .
Oahppit geain lea sámegiella eatnigiellan oahpahuvvojit sámegillii .
Elever som ikke har samisk som morsmål , men som skal bli fullt ut tospråklige gis språkbad- eller immersionundervisning .
Oahppit geain ii leat sámegiella eatnigiellan , muhto geat galget šaddat ollislaččat guovttegielagin , ožžot giellalávguma dahje immersionoahpu .
9 elever , fra Nordland , Nord-Trøndelag og Rogaland , gis fjernundervisning .
9 oahppi – Nordlánddas , Davvi-Trøndelágas ja Rogalánddas – ožžot gáiddusoahpu .
3 elever fra Nordland og Tromsø hospiterer ved skolen , én uke pr. måned eller annenhver måned .
3 oahppi Nordlánddas ja Romssas hospiterejit skuvllas – ovtta vahku ain mánus dahje juohke nuppi mánu .
Skolen , internatet og kjøkkenet har rundt 14 årsverk , og de aller fleste ansatte har samisk som morsmål .
Skuvllas , internáhtas ja gievkkanis leat sullii 14 jahkedoaimma , ja eatnašiin lea sámegiella eatnigiellan .
Skolen har i 2005 utviklet Boazoprošeakta ( reinprosjektet ) for å trekke tradisjonell samisk kunnskap inn i skolehverdagen .
Skuvla lea 2005:s ráhkadan Boazoprošeavtta vai árbevirolaš sámi máhttu livččii oassin skuvlaárgabeaivvis .
Hver elev får en reinkalv som de skal temme i løpet av vinteren .
Juohke oahppi oažžu miesi maid galgá dápmat dálvvis .
Elevene deltar i bl.a. oppsett av reingjerde ( måling , innkjøp , bygging ) , laging av grimer og annet utstyr til reinen , foring , temming og kjøring med slede .
Oahppit oassálastet earret eará gárddiid dahkamis ( mihtidit , gávppašit ja ceggejit ) , sii ráhkadit leaŋggaid ja eará ávdnasiid bohccui . Sii bibmet ja dápmet ja vudjet maid reagain .
Sameskolen i Troms har en internasjonal profil .
Romssa sámeskuvllas lea riikkaidgaskasaš profiila .
Skoleåret 2006 – 2007 hospiterte en russisk forsker og to elever ved skolen ( prosjekt LENA ) .
Skuvlajagi 2006 – 2007 hospiterii muhtin Ruošša dutki ja guokte oahppi dán skuvllas ( LENA prošeakta ) .
Formålet var å se på muligheten for å lage en tilsvarende skole i Jakutsk i Sibir , for å beskytte evenfolkets språk og kultur .
Ulbmilin dainna lei geahčadit vejolašvuođaid ráhkadit seammalágan skuvlla Jakutskii Sibiirii , vai gáhttešedje evenálbmoga giela ja kultuvrra .
Flere urfolk i de sirkumpolare områdene har vist interesse for kombinasjonen « vestlig » skole og tradisjonell urfolkskunnskap og har besøkt skolen .
Eambbo álgoálbmogat sirkumpolára guovlluin leat čájehan beroštumi dasa ahte čatnat oktii « oarjemáilmmi » skuvlla ja árbevirolaš álgoál , ­bmotmáhtu ja sii leat finadan dán skuvllas .
Det er utviklet felles læremidler som temahefter for å forenkle samarbeidet .
Leat ráhkaduvvon oktasaš oahppo ­neavvut nu go temágihppagat vai ovttasbargu álkiduvvošii .
Når det gjelder framtidige utfordringer , peker skolen selv på at antallet samiskspråklige elever sannsynligvis vil synke , men at antallet elever kan ligge på 15 – 20 fulltidselever fremover , forutsatt at skolen fortsatt kan drive språkbadundervisning .
Boahtteáiggi hástalusaid ektui čujuhu skuvla ieš dasa ahte sámegielat ohppiid lohku dáidá njiedjat , muhto ahte skuvllas sáhttet leat 15 – 20 ollesáiggioahppi boahttevuođas , ja eaktun dasa lea ahte skuvla ain sáhttá doaimmahit giellalávgunoahpahusa .
Skolen har god utstyrskapasitet til fjernundervisning , men ønsker mer langsiktige avtaler for å kunne sikre lærerressursene .
Skuvllas leat buorit rusttegat gáiddusoahpahussii , muhto sii háliidit guhkitáiggi šiehtadusaid vai besset sihkkarastit oahpaheaddjeresurssaid .
Som for andre er læremiddelsituasjonen en utfordring , og skolen produserer temahefter selv .
Nu movt earáide ge , de lea oahpponeavvodilli hástalus , ja skuvla ráhkada ieš temágihppagiid .
11.4.2 Eksamen og nasjonale prøver
11.4.2 Eksámen ja našuvnnalaš geahččaleamit
Høsten 2006 ble det opprettet fagnemnder til å utarbeide eksempeloppgaver i samsvar med Kunnskapsløftet – Samisk .
2006 čavčča ásahuvvojedje fágalávdegottit mat galge evttohit makkár bargobihtáid sáhtášii ráhkadit mat heivejit Sámi Máhttoloktemii .
De skal blant annet sikre at oppgavene er i tråd med de samiske læreplanene som er utarbeidet av Sametinget .
Dat galget sihkkarastit ahte bargobihtát heivejit daid sámi oahppoplánaide maid Sámedikkis leat ráhkadan .
Fagnemndene har kompetanse i alle de tre samiske språkene og skal samarbeide med fagnemndene i norsk , norsk for elever med samisk og finsk som andrespråk .
Fágalávdegottiin lea máhttu buot golmma sámegielas ja sii galget ovttasbargat dárogiel ja dáro ­giella ohppiide geain lea sámegiella ja suomagiella nubbigiellan fágalávdegottiiguin .
Høsten 2007 er det gjennomført nasjonale prøver i lesing på norsk og engelsk og i regning på 5. og 8. trinn .
2007 čavčča leat čađahuvvon našuvnnalaš geahččaleamit lohkamis dárogielas ja eŋgelasgielas ja rehkenastimis 5. ja 8. luohkáin .
Departementet legger til grunn at elever som har samisk som første- eller andrespråk , skal ha like mange nasjonale prøver som andre elever .
Departe ­meanta bidjá vuođđun iežas bargui dan ahte oahppit geain lea sámegiella vuosttaš- dahje nubbigiellan , galget čađahit seamma ollu našuvnnalaš geahččalemiid go eará oahppit .
Utdanningsdirektoratet har fått i oppdrag å utvikle nasjonale prøver i lesing på samisk for elever som har samisk som førstespråk .
Oahpahusdirektoráhtta lea ožžon bargun ovddidit našuvnnalaš geahččalemiid sámegiela lohkamis ohppiide geain lea sámegiella vuosttašgiellan .
Det tas sikte på at nasjonale prøver i lesing på samisk testes ut høsten 2008 og gjennomføres første gang høsten 2009 .
Jurdda lea geahččalit dáid našuvnnalaš lohkangeahččalemiid sámegielas 2008 čavčča ja dat čađahuvvojit vuosttaš geardde 2009 čavčča .
Departementet og Sametinget er enige om at det skal utarbeides et eget rammeverk for nasjonale prøver i lesing på samisk .
Departemeanta ja Sámediggi leat ovttaoaivilis das ahte fertejit ráhkaduvvot sierra rámmaeavttut našuvnnalaš lohkangeahččalemiide sámegielas .
Rammeverket skal beskrive formålet med nasjonale prøver og avgrense den grunnleggende ferdigheten lesing på samisk .
Rámmaeavttuin galget čilget našuvnnalaš geahččalemiid ulbmila ja ráddjet vuođđogálggaid sámegiela lohkamis .
Det arbeides med å utvikle nye kartleggingsprøver i lesing og regning for 2. trinn i grunnskolen .
Leat bargamin ovddidit ođđa kártengeahččalemiid lohkamis ja rehkenastimis vuođđoskuvlla 2. luohkáide .
Disse prøvene vil være obligatoriske fra og med inneværende skoleår .
Dát geahččaleamit leat geatnegahttojuvvon dán skuvlajagi rájes .
Prøvene skal oversettes til de tre samiske språkene .
Geahččaleamit galget jorgaluvvot buot golmma sámegillii .
11.4.3 Evaluering av Kunnskapsløftet – Samisk
11.4.3 Sámi Máhttoloktema árvvoštallan
Nordlandsforskning har , i samarbeid med Norut Samfunn , Norut NIBR og Høgskolen i Finnmark , fått i oppdrag å evaluere Kunnskapsløftet – Samisk .
Nordlánddadutkan / Nordlandsforskning lea , ovttas Norut Samfunn , Norut NIBR ja Finnmárkku Allaskuvllain , ožžon bargun árvvoštallat Sámi Máhttoloktema .
Hovedproblemstillingene for evalueringen er å vurdere om Kunnskapsløftet – Samisk bidrar til å oppnå målet om likeverdig opplæring for de samiske språkgruppene i Norge , og på hvilken måte læreplanene er blitt implementert , og hvordan dette har hatt innvirkning på skolenes praksis .
Váldobargun dán árvvoštallamis galgá leat guorahallat dan ahte váikkuha go Sámi Máhttolokten dasa ahte joksat ulbmila mii lea seammaárvosaš oahpahus sámi giellajoavkkuide Norggas , man lági mielde leat oahppoplánat váldojuvvon atnui ja movt dat leat váikkuhan skuvllaid bargovugiide .
Evalueringen vil bestå av tre delprosjekter :
árvvoštallan galgá sisttisdoallat golbma oasseprošeavtta :
Hvilke forberedelser som er gjort når det gjelder implementeringen av Kunnskapsløftet – Samisk .
Makkár ovdabargguid leat bargan Sámi Máhttoloktema atnuiváldima oktavuođas .
I hvilken grad virkemidlene knyttet til LK06-S er styrende for virksomheten i skolene .
Man muddui leat LK06-S váikkuhangaskaoamit stivrejeaddjin skuvllaid doaimmain .
Hvordan læreplanene virker styrende for virksomheten i skolene .
Movt oahppoplánat doibmet skuvllaid doaimmaid stivrejeaddjin .
Hovedprosjektet blir ledet og koordinert av Nordlandsforskning , og all rapportering vil komme samlet fra hovedprosjektet .
Váldoprošeavtta jođiheaddji ja ovttastahtti lea Nordlandsforskning , ja visot raporttat bohtet oktan váldoprošeavtta mielde .
Det vil komme delrapporter fra evalueringen i april 2009 og 2010 , mens sluttrapporten skal foreligge i april 2011 .
árvvoštallamis bohtet oasseraporttat cuoŋománus 2009 ja 2010 , ja loahpparaporta galgá leat gárvvis cuoŋománus 2011 .
11.4.4 Strategier og tiltak
11.4.4 Strategiijat ja doaibmabijut
Regjeringen vil videreføre det grenseoverskridende skolesamarbeid i samiske områder .
Ráđđehus áigu joatkit rájiidbadjel skuvlaovttasbargguin sámi guovlluin .
I samarbeid med Sametinget utarbeides et eget rammeverk for nasjonale prøver i lesing på samisk .
Ovttasráđiid Sámedikkiin ráhkaduvvojit sierra rámmaeavttut mat gusket našuvnnalaš lohkangeahččalemiide sámegielas .
11.5 Samiske læremidler
11.5 Sámi oahpponeavvut
Samiske læremidler skal bidra til å styrke samisk kultur og identitet ved å gi elever mulighet til å lære seg samisk og lære på samisk .
Sámi oahpponeavvut galget váikkuhit nannet sámi kultuvrra ja iešdovddu dakko bokte ahte addit ohppiide vejolašvuođa oahppat sámegiela ja oažžut oahpahusa sámegillii .
Tilgang til læremidler på samisk er en forutsetning for at skolen skal kunne gi et fullverdig undervisningstilbud til samiske elever .
Eaktun dasa ahte skuvla galgá nagodit addit ollislaš oahppofálaldaga sámi ohppiide , lea ahte gávdnojit sámi oahpponeavvut .
Innføring av Kunnskapsløftet – Samisk med nye læreplaner har ført til økt behov for samiske læremidler i de fleste fag .
Sámi Máhttoloktema atnuiváldin , man čuvvo ođđa oahppoplánat , lea dagahan ahte lea šaddan stuorát dárbu sámi oahpponeavvuide eanaš fágain .
Per i dag er tilfanget av samiske læremidler tilpasset Kunnskapsløftet – Samisk begrenset .
Dál lea nu ahte gávdnojit beare unnán sámi oahppo ­neavvut mat heiveše Sámi Máhttoloktemii .
Sametinget har siden Samisk utdanningsråd ble slått sammen med Sametinget i 2000 hatt ansvar for ulike støtteordninger for utvikling av samiske læremidler .
Sámedikkis lea , dan rájes go Sámi oahpahusráđđi biddjojuvvi Sámedikki vuollái jagi 2000 , leamaš ovddasvástádus doaimmahit iešguđetlágan doarjjaortnegiid sámi oahpponeavvuid ráhkadeapmái .
Innenfor rammen av Samisk læremiddelutvikling – Strategisk plan 2001 – 2005 er det utviklet læremidler for grunnopplæringen , med hovedvekt på grunnskolen .
Sámi oahpponeavvuid ovddideapmi – Strategalaš plána 2001 – 2005 rámma siskkobealde leat ráhkaduvvon oahpponeavvut vuođđooahpahussii , eanemusat vuođđoskuvlii .
For videregående opplæring er det kun produsert læremidler for enkelte prioriterte fag .
Joatkkaoahpahusa váste leat ráhkaduvvon oahpponeavvut dušše muhtun vuoruhuvvon fágaide .
Sametinget har de siste tre årene avsatt ca 14 mill. kroner årlig til ulike typer samiske læremidler .
Sámediggi lea maŋimus golmma jagi juolludan sullii 14 mill. ruvnno jahkásaččat iešguđetlágan sámi oahpponeavvuide .
I tillegg fikk Sametinget i desember 2006 2 mill. kroner til utvikling av digitale læremidler .
Dasa lassin oaččui Sámediggi 2006 juovlamánus 2 milj. ruvnno digitála oahpponeavvuid ovddideapmái .
For 2008 er det budsjettert med 14 mill. kroner til læremidler .
2008 lea biddjojuvvon 14 milj. ruvdno oahpponeavvuide .
Sametinget har foretatt en ekstern evaluering av tilskuddsordningen og strategiplanen for samiske læremidler .
Sámediggi lea čađahan olggobealde árvvoštallama mii guoská doarjjaortnegiidda ja sámi oahp ­poneavvuid stragegiijaplánii .
Evalueringen viser at tilskuddsordningene Sametinget disponerer ikke har fungert tilfredsstillende og peker på flere årsaker til at det ikke har vært mulig å utvikle et tilstrekkelig omfang av samiske læremidler tilpasset Kunnskapsløftet – Samisk .
árvvoštallamis čállet ahte stuorámus sivvan dasa ahte ráhkaduvvojit nu unnán sámegiel oahp , ­poneavvut lea ahte gávdnojit beare unnán olbmot geain lea ovddidangelbbolašvuohta , leat smávva fágabirrasat ja ahte oahpponeavvuid ovddideapmi lea unnán gánnáhahtti .
Begrenset tilgang på utviklerkompetanse , små fagmiljøer og liten lønnsomhet nevnes som viktige årsaker til lav produksjon av samiske læremidler .
Go ii gávdno čohkkejuvvon listu mas oainnášii buot sámi oahpponeavvuid mat dál leat gávdnamis , de lea skuvllaide ja oahpaheddjiide váttis váldit atnui sámi oahpponeavvuid .
Manglende oversikt over eksisterende samiske læremidler gjør det vanskelig for skoler og lærere å ta samiske læremidler i bruk .
Danin lea dárbu kártet makkár prentejuvvon ja digitála oahpponeavvut leat gávdnamis , ja ahte diet dieđut doaimmahuvvojit daid gulahallanoktavuođain mat leat gávdnamis .
Sametinget tar sikte på å behandle utkast til en ny strategisk plan for læremidler våren 2008 .
Sámediggi áigu meannudit ođđa strategalaš oahpponeavvoplána evttohusa 2008 giđa mielde .
Denne planen vil ta utgangspunkt i resultatene fra evalueringen .
Dán plána vuolggabáiki galgá leat árvvoštallama bohtosat .
Etter at Sametinget har behandlet sin strategiske plan , vil departementet konsultere og samarbeide med Sametinget om det videre arbeidet med samiske læremidler .
Maŋŋá go Sámediggi lea meannudan iežas strategalaš plána , de áigu departemeanta ráđđádallat ja ovttasbargat Sámedikkiin movt viidáseappot bargat sámi oahpponeavvoovddidemiin .
Departementet mener at Utdanningsdirektoratets rolle og ansvar i arbeidet med utvikling av samiske læremidler bør vurderes .
Departemeanta oaivvilda ahte Oahpahusdirektoráhta sadji ja ovddasvástádus sámi oahpponeavvuid ovddidanbarggus berre árvvoštallojuvvot .
En eventuell overføring av ansvar for å utvikle og produsere samiske læremidler forutsetter samarbeid mellom Utdanningsdirektoratet og Sametinget både når det gjelder kartlegging av og tilrettelegging av de læremidlene som skal utvikles .
Jus galggašii sirdit sámi oahpponeavvuid ovddidan- ja buvttadanovddasvástdusa , de dasa lea eaktun ahte lea ovttasbargu gaskal Oahpahusdirektoráhta ja Sámedikki , sihke de go galgá kártet ja heivehit oahpponeavvuid maid galgá ovddidit .
Fordi behovet for samiske læremidler er stort , bør alternative produksjonsløsninger vurderes for å fylle dette behovet så raskt som mulig .
Ja go sámi oahpponeavvuid dárbu lea stuoris , de berre árvvoštallat vejolaš eará buvttadančovdosiid , vai gokčat dán dárbbu jođáneamos lági mielde .
Blant annet kan sterkere satsing på utvikling av digitale læremidler som raskere kan oppdateres og distribueres , bidra til å imøtekomme behovet for læremidler .
Earet eará sáhtášii garraseappot nannet digitála oahpponeavvuid maid sáhttá jođáneappot ođasmahttit ja juohkit . Dat sáhtášii leat veahkkin gokčat oahpponeavvodárbbu .
Økt satsing på oversettelse av norske læremidler til samisk vil også kunne gi større tilfang av læremidler for samiske elever .
Sáhttá maid jorgalit eanet dáru oahpponeavvuid sámegillii , vai oččošii eanet válljenvári oahpponeavvuid sámi ohppiide .
Økt fokus på kompetanseutvikling og samarbeid mellom ulike fagmiljøer vil kunne bidra til produksjon av flere læremidler .
Gelbbolašvuođanannen ja ovttasbargu gaskal fágabirrasiid sáhttá leat veahkkin oččodit buvttadit eanet oahpponeavvuid .
Fagmiljøer ved universiteter og høgskoler bør utfordres i denne sammenheng .
Dán oktavuođas berrešii hástalit universitehtaid ja allaskuvllaid fágabirrasiid .
Samisk høgskole har i flere år gitt tilbud om videreutdanning i læremiddelpedagogikk og har hatt kurs i utvikling av IKT – baserte læremidler .
Sámi allaskuvla lea máŋga jagi juo fállan viidásit oahpu oahpponeavvopedagogihkas , ja sis leamaš IKT-oahpponeavvuid ovddidankursset .
For å øke rekrutteringen til dette studiet innførte Sametinget en stipendordning for studenter som gjennomførte dette studiet i perioden 2002 til 2005 .
Oažžun dihte eanebuid ohcat dien lohkansuorgái , de ásahii Sámediggi stipeandaortnega studeanddaide geat čađahedje dien oahpu áigodagas 2002 – 2005 .
Høgskolen har også satt av tid for faglærere slik at de kan delta i utvikling av læremidler .
Allaskuvla lea maid bidjan áiggi fágaoahpaheddjiide vai besset searvat oahpponeavvuid ovddidanbargguide .
Etablering av samarbeid mellom de nordiske landene om læremiddelutvikling bør igangsettes i nær framtid .
Davviriikkalaš ovttasbargu oahpponeavvuid ovddideamis berre álggahuvvot lagamus áiggi .
Universiteter og høgskoler i Sverige har for eksempel spesiell kompetanse i sørsamisk .
Ruoŧa universiehtain ja allaskuvllain lea ovdal ­mearkka dihte erenoamáš gelbbolašvuohta lullisámegielas .
11.5.1 Strategier og tiltak
11.5.1 Strategiijat ja doaibmabijut
Departementet vil våren 2008 , i forståelse med Sametinget , opprette en bredt sammensatt arbeidsgruppe som skal utarbeide en plan for utvikling av samiske læremidler for grunnopplæringen .
Departemeanta áigu 2008 giđa mielde , ovttas Sámedikkiin , nammadit bargojoavkku mas ­galget leat mielde oalle viidát ovddasteaddjit . Bargojoavku galgá ráhkadit sámi oahpponeavvuid ovddidanplána vuođđooahpahussii .
Planen vil bli sett i sammenheng med Sametingets strategiske plan for læremidler .
Dát plána galgá gieđahallojuvvot Sámedikki oahpponeavvuid strategalaš plána oktavuođas .
Departementet vil i samarbeid med Sametinget gjennomgå evalueringen for å se nærmere på hvordan støtteordningen for læremidler har fungert , og hvordan utvikling og oppfølging av støtteordninger kan forbedres .
Departemeanta áigu ovttas Sámedikkiin geahččat árvvoštallama ja dárkileappot guorahallat movt oahpponeavvuid ráhkadandoarjagat leat doaibman , ja movt ovdáneami ja doarjjaortnegiid sáhtášii buoridit .
Departementet vil ta initiativ til , i samarbeid med Utdanningsportalen www.utdanning.no å kartlegge og lage en oversikt over trykte og digitale samiske læremidler .
Departemeanta áigu , ovttas Oahpahusportálain www.utdanning.no álgit kártet ja čohkket ovtta sadjái dieđuid main oaidná makkár prentejuvvon ja digitála sámi oahpponeavvut leat gávdnamis .
Det vil bli opprettet et eget nettsted for samiske læremidler på www.utdanning.no
www.utdanning.no siidduide galgá ásahuvvot sierra neahttabáiki sámi oahppo ­neavvuide .
11.6 Kompetanseutvikling
11.6 Gelbbolašvuođanannen
I forbindelse med innføringen av Kunnskapsløftet overførte regjeringen 2 mill. kroner til Sametinget til kompetanseutvikling for lærere som gir opplæring i / på samisk .
Máhttoloktema atnuiváldima oktavuođas sirddii ráđđehus 2 milj. ruvnno Sámediggái , oahpahed ­djiid gelbbolašvuođanannemii geat oahpahit sámegillii ja sámegielas .
11.6.1 Gávnos
11.6.1 Gávnos
I tilknytning til implementering av læreplanene i Kunnskapsløftet har det vært stor etterspørsel etter ressursmateriell om det samiske innholdet i de nasjonale læreplanene .
Go galge implementeret oahppoplánaid Máhttoloktemii de leat hui ollu ohcalan nationála oahppoplánain resursamaterieallaid mat muitalit sámi sisdoalu birra .
Veilederen skal være en del av en informasjons- og motivasjonspakke for samisk innhold koblet til etterutdanning og opplæring av fagpersonell .
Bagadallan galgá leat oassin muhtin diehto- ja movttidahttinpáhkas sámi sisdollui mii lea čadnojuvvon liigeohppui ja fágabargiid oahpaheapmái .
Gávnos er primært rettet mot lærere som underviser etter nasjonale læreplaner , men vil også være et nyttig hjelpemiddel for lærere som underviser etter læreplanene for Kunnskapsløftet – Samisk .
Gávnos lea ovddimustá daidda oahpaheddjiide geat oahpahit riikka oahppoplánaid mielde , muhto dat veadjá maid leat ávkkálaš veahkkeneavvun daidda oahpaheddjiide geat oahpahit Máhttolokten – Sámi oahppoplánaid mielde .
Gávnos ble trykt og sendt alle skoleeiere og skoler til skolestart i august 2007 .
Gávnos deaddiluvvui ja sáddejuvvui buot skuvlaeaiggádiidda ja skuvllaide skuvlaálgimii borgemánu 2007:s .
Ressursheftet inneholder bakgrunnsstoff , autentiske tekster og ideer til gjennomføring .
Resursagirjjis leat duogáš dieđut , duohtadili teavsttat ja jurdagat čađaheapmái .
Det er ikke en metodisk veiledning , men en « førstehjelp » med eksempler som læreren selv kan fylle på .
Ii dat leat metodalaš bagadallan , muhto « vuosttašveahk-ki » mas leat ovdamearkkat maidda oahpaheaddji sáhttá lasihit dan maid háliida .
Institusjonene som står bak veilederen , vil i samarbeid med Skolenettet utvikle nettbaserte læringsressurser som er knyttet til Gávnos i form av en « ressursbank » på www.skolenettet.no/gavnos .
Dat ásahusat mat leat ráhkadan bagadallama áigot ovttas « Skuvlaneahtain » ráhkadit nehttii vuođđuduvvon oahpporesurssaid mat leat čadnon Gávnos girjái ja dat galgá leat « resursabáŋku » báikkis www.skolenettet.no / gavnos .
11.6.2 Utvikling av etterutdanningstilbud
11.6.2 Lassioahppofálaldagaid ráhkadeapmi
At det samiske innholdet er tydeliggjort i de nasjonale planene , stiller nye krav til kompetanseheving .
Sámi sisdoallu boahtá čielgaseappot ovdan riikka plánain ja dat bidjá ođđa gáibádusaid gealboloktemii .
Det antas at det vil bli uttrykt behov for fleksible og regionalt tilpassede etterutdanningstilbud , og det vil også være en utfordring å synliggjøre de samiske perspektivene i sentrale rammeplaner og i institusjonenes egne fagplaner både for førskolelærer- og lærerutdanningene .
Dál jáhkket ahte bohtet dárbbut oažžut eambbo rievddadeaddji ja guvlui heivehuvvon liigeoahppofálaldagaid , ja gártá maid hástalussan oainnusin dahkat sámi perspektiivvaid váldo rámmaplánain ja ásahusaid iežaset fágaplánain sihke ovdaskuvlaoahpu ja oahpaheaddjeoahpu várás .
I tillegg er det viktig å legge til rette for at lærerutdanningsinstitusjonene også utvikler kompetanse som bidrar til at det samiske perspektivet blir dekket i fagene i grunnutdanningen .
Dasa lassin lea deaŧalaš láhčit dili nu ahte oahpaheaddjeoahppoásahusat maid ráhkadit gelbbolašvuođa mii lea mielde das ahte sámi perspektiiva boahtá mielde vuođđooahpu fágain .
Boks 12.3 Eksempler på samiske temaer i kompetansemålene i læreplanene for Kunnskapsløftet
Boksa 12.3 Ovddamearkkat Máhttoloktema oahppoplánaide gullevaš sámi fáttáin , mat leat gelbbolašvuođaulbmiliin
gjenkjenne og uttale bokstavene som finnes i samisk alfabet
Dárogiella dovdat ja dadjat sámi alfabehta bustávaid
gjøre rede for rettigheter i forbindelse med samisk språk og om utbredelsen av de samiske språkene i Norge , Sverige , Finland og Russland
čilget daid vuoigatvuođaid mat leat sámegielas ja gos gávdnojit iešguđet sámegielat Norggas , Ruoŧas , Suomas ja Ruoššas
Naturfag
Luonddufága
gi eksempler på hvordan samer utnytter ressurser i naturen
addit ovdamearkkaid das movt sámit atnet luondduriggodagaid
gi eksempler på folkemedisin , blant annet den samiske , og samtale om forskjellen på alternativ medisin og skolemedisin
addit ovdamearkkaid álbmotdálkasiin , earret eará sámi dálkasiin , ja ságastallat erohusa gaskal alternatiiva dálkasiin ja skuvladálkasiin
Samfunnsfag
Servodatfága
fortelle om samene , urfolket i Norge , og om sentrale trekk ved kulturen og levekårene til samene fram til vikingtida
muitalit sámiid , Norgga álgoálbmoga birra , ja kultuvrra guovddáš osiid birra ja sámiid eallindili birra vikiŋgaáiggi rádjái
fortelle om sentrale trekk ved kulturen og levekårene til samene fra vikingtiden til slutten av dansketiden , og om samenes forhold til statene på Nordkalotten i denne perioden
muitalit kultuvrra guovddáš osiid birra ja sámiid dili birra vikiŋgaáiggi rájes gitta dánskaáiggi loahpageahčái ja sámiid oktavuođa birra Davvikalohta stáhtaide dien áigodagas
Kristendoms- , religions- og livsynsskunnskap
Kristtalašvuođa- , oskkoldaga- ja eallinoainnumáhttu
beskrive hovedtrekk i samisk før-kristen religion og overgangen til kristendom drøfte noen verdispørsmål som samene er opptatt av i vår tid
čilget váldoosiid sámi ovdal-kristtalaš oskku religiuvnnas ja rievdama kristtalašvuhtii guorahallat árvoáššiid main sámit beroštit dán áiggi
Historie
Historjá
gjøre rede for sentrale trekk ved samisk historie og diskutere samenes forhold til stater med samisk bosetning fram til omkring 1850
čilget guovddáš osiid sámi historjjás ja digaštallat sámiid oktavuođa daiguin stáhtaiguin gos sámit ásse gitta sullii 1850 rádjái
For å legge til rette for en nasjonal kompetanseheving har Utdanningsdirektoratet med utgangspunkt i Gávnos gitt Samisk høgskole i oppdrag å utvikle et opplegg for etterutdanning av lærere om samisk innhold i Kunnskapsløftet .
Oahpahusdirektoráhtta lea atnán vuođđun Gávnos girjji vai šattašii gelbbolašvuođalokten riikkas ja lea bidjan Sámi allaskuvlii bargun ráhkadit liige ­oahpahusa oahpaheddjiide vai besset oahppat Máhttoloktema sámi sisdoalu .
Høgskolen er bedt om å fokusere på noen sentrale innholdselementer for å motivere lærere til å arbeide med samiske kompetansemål og for å bidra til god kunnskapsutvikling .
Leat bivdán alla ­skuvlla čalmmustahttit muhtin guovddáš sisdoalloosiid vai movttidahtáše oahpaheddjiid bargat sámi gelbbolašvuođa mihttomeriiguin ja vai livčče mielde buori máhttoovdánahttimis .
Tilbudet ble tatt i bruk høsten 2007 .
Fálaldat váldojuvvo atnui 2007 čavčča .
Våren 2007 avviklet fylkesmennene i Troms og Nordland et seminar om samisk innhold .
Romssa ja Nordlándda fylkkamánnit maid leat doallan semináraid sámi sisdoalu birra 2007 giđa .
Det vil være opp til skoleeier å vurdere behov for etterutdanning knyttet til arbeidet med de samiske kompetansemålene .
Lea skuvlaeaiggádiid duohken árvvoštallat lea go dárbu liigeohppui mii livččii dan bargui čadnojuvvon mii dahkkojuvvo sámi gebbolašvuođa mihttomeriid ektui .
Skoleeier vil på bakgrunn av behov for kompetanseutvikling kunne ta kontakt med høgskoler for å igangsette samarbeid på dette området .
Jus leat gelbbolašvuođa ovdánahttindárbbut , de besset skuvlaeaiggádat váldit oktavuođa allaskuvllaiguin vai besset álggahit ovttasbarggu dien suorggis .
Slikt samarbeid vil for eksempel kunne organiseres på regionalt nivå .
Diekkár ovttasbarggu sáhttá ovdal ­mearkka dihte regiunála dásis organiseret .
11.6.3 Samisk lesesenter
11.6.3 Sámi lohkanguovddáš
Samisk høgskole etablerte Samisk lesesenter som et tiltak våren 2007 .
Sámi allaskuvla ásahii 2007 giđa Sámi lohkan ­guovddáža sierra doaibman .
Departementet mener at Samisk lesesenter bør vurdere å etablere et samarbeid med eksisterende fagmiljøer som bl.a. arbeider med leseopplæring og forsk , ­ning slik at en kan utvide og dra nytte av hverandres kompetanse og erfaringer .
Departemeanta oaivvilda ahte Sámi lohkanguovddáš berre árvvoštallat ásahit ovttasbarggu fágabirrasiiguin mat juo gávdnojit , gos earet eará barget lohkanoahpahemiin ja dutkamiin , vai sáhttá viiddidit ja atnit ávkki goabbat ­guoimmis gelbbolašvuođa ja vásáhusaid .
11.6.4 Strategier og tiltak
11.6.4 Strategiijat ja doaibmabijut
For å legge til rette for en nasjonal kompetanseheving har Utdanningsdirektoratet med utgangspunkt i Gávnos gitt Samisk høgskole i oppdrag å utvikle et opplegg for etterutdanning av lærere om samisk innhold i Kunnskapsløftet .
Láhčin dihtii dili našuvnnalaš gelbbolašvuođanannemii , de lea Oahpahusdirektoráhtta addán Sámi allaskuvlii bargun ovddidit vuogi movt galggašii fállat lassioahpu oahpaheddjiide Mahttoloktema sámi sisdoalu birra . Vuolggabáikin dán bargui lea Gávnos .
Departementet ser det som viktig å styrke samisk leseopplæring og vil i samråd med Samisk høgskole vurdere hvordan dette best kan ivaretas .
Departementta mielas lea dehálaš nannet sámegiel lohkanoahpahusa ja áigu ovttasráđiid Sámi allaskuvllain árvvoštallat movt dien buoremusat sáhttá áimmahuššat .
11.7 Studieforbund og tilbud for voksne
11.7 Oahppolihtut ja fálaldagat rávisolbmuide
I 2006 deltok 484 deltakere på kurs i regi av SOL , mens 88 deltakere deltok i opplæring organisert av SSF .
2006:s oasálaste 484 oasseváldi SOL kurssiide , ja 88 oasseváldi ledje mielde kurssiin maid SFF lágidii .
De fleste kursene omfatter tilbud innenfor samisk kultur og samfunnsliv , samt tilbud i samisk språk .
Eanaš kurssiid sisdoallu lea sámi kultuvra ja servodateallin , ja leat maid sámegielkursset .
En del av de øvrige studieforbundene , bl.a. Folkeuniversitetet , gir også tilbud om opplæring i samisk , ofte som fjernundervisning .
Muhtumat dain eará oahppolihtuin , nugo omd. Folkeuniversitetet , fállá maid oahpahusa sámegillii , dávjá gáiddusoahpaheapmin .
De samiske språksentrene ( jf. kap. 19.7.3 ) er også aktører som gir ulike kurs for voksne .
Sámi giella ­guovddážat ( gč. kap. 19.7.3 ) leat maid ásahusat mat lágidit iešguđetlágan kurssiid rávisolbmuide .
SSF har i sin høringsuttalelse til NOU 2007:11 Studieforbund – læring for livet pekt på at Sametinget pga. manglende bevilgninger prioriterer barn og unge når det gjelder opplæring og læremiddelproduksjon .
SSF lea gulaskuddancealkámušastis NOU 2007 : 11 Oahppolihtut – eallináigái oahppan čujuhan dan ahte Sámediggi ruhtaváni dihte vuoruha mánáid ja nuoraid oahpaheamis ja oahpponeavvuid ráhkadeamis .
Dagens læremidler er ikke egnet for voksne som ikke har et samisk språk , og det er også stort behov for læremidler i bl.a. doudji og tradisjonell kunnskap .
Dálá oahpponeavvut eai leat heivehuvvon rávisolbmuide geain ii leat sámegielmáhttu , ja lea stuora dárbu oahpponeavvuide omd. duojis ja árbevirolaš máhtus .
I høringsuttalelsen fra Norske Samers Riksforbund sies det at studieforbundene har en viktig rolle for overføring av samisk tradisjonskunnskap og språkarbeid i det samiske samfunnet .
Norgga Sámiid Riikkasearvi čállá guláskuddancealkámušastis ahte oahppolihtut lea dehálaš ásahusat mat veahkehit sirdit árbevirolaš máhtu buolvvaid gaskka ja doaimmahit sámegiela ovddideami sámi servodagas .
Det heter videre : « Problemet med voksenopplæring for samer er betydelig da det er en rekke nasjonale reformer og innsatsområder som dessverre ikke har samisk profil .
Daddjo viidáseappot : « Lea oba mihá stuora váttisvuohta jođihit rávisolbmuid oahpaheami sámiide , danin go leat ollu našuvnnalaš nuppástusat ja nannensuorggit main dađibahábut ii gávdno sámi profiila .
Det betyr at satsning på basisopplæring for voksne i arbeidslivet [ … ] i liten grad har evnet å nå frem til samene .
Dat mearkkaša ahte vuođđooahpu nannen rávisolbmuid gaskkas bargoeallimis [ … ] lea hui unnán leamaš sápmelaččaide ávkin .
Grunnen kan være at informasjonen om ordningene ikke finnes på samisk , at tilskuddsordningene er innrettet på bedrifter og arbeidsgivere av en viss størrelse og at samiske aktører i liten grad har sett mulighetene for å utløse midler fra slike innsatsområder .
Sivvan sáhttá leat ahte dieđut ortnegiid birra eai gávdno sámegillii , ahte doarjjaortnegat leat vásetin stuorát fitnodagaide ja bargoaddiide ja ahte sápmelaččat leat oaidnán ahte sis leat unnán vejolašvuođat oažžut makkárge doarjagiid diekkár nannensurggiin .
Videre er det slik at [ … ] voksne født før 1978 får rett til tilpasset opplæring på videregående nivå heller ikke har blitt fulgt opp med spesielle informasjonstiltak i forhold til samene .
Lea maid nu ahte [ … ] rávisolbmot , geat leat riegádan ovdal 1978 , ja geain lea vuoigatvuohta oažžut heivehuvvon oahpaheami joatkkaskuvla , ­dásis eai leat ožžon erenoamáš diehtojuohkima doaimmaid birra mat gusket sápmelaččaide .
Det er ikke urimelig å anta at det vil være relativt mange voksne samer som disse satsningsområdene direkte omhandler .
Jáhkkimis leat oalle ollu rávis sápmelačča geat livčče jur juste gullan dieid nannensurggiide .
Det er etter NSRs mening svært alvorlig at samenes utfordringer i slike sammenhenger ikke får oppmerksomhet , og grunnen kan være nettopp ordningenes forankring i det offentlige systemet .
Lea NSR mielas oalle duođalaš ahte sápmelaččaid hástalusat diekkár oktavuođain eai oaččo fuomášumi , ja sivvan sáhttá leat juste dat ahte ortnegat leat čadnon almmolaš systemaide .
Sametinget skal og bør spille en rolle i utformingen av voksnes adgang til opplæring i henhold til basisferdigheter , tradisjonskunnskap , språkopplæring mv. »
Sámediggi berre leat mielde hábmemin rávisolbmuid vejolašvuođaid beassat oažžut vuođđooahpahusa mas lea árbevieruid oahpaheapmi , giellaoahpaheapmi jna. . »
Gjennom program for Basiskompetanse i arbeidslivet ( BKA ) er det gitt midler til grunnleggende opplæring i matematikk , lesing og skriving på samisk og norsk og i IKT i regi også av samiske forbund / utøvere .
Bargoeallima Basisgelbbolašvuođa prográmma ( BKA ) bokte leat addon doarjagat vuođđooahpa ­heapmái matematihkas , lohkamis ja čállimis sámegillii ja dárogillii ja IKT , maid maiddái sámi searvvit / bargit leat jođihan .
Kilde : Utdanningsdirektoratet
Gáldu : Oahpahusdirektoráhtta
Kilde : Rapport fra arbeidsgruppe : De statlige videregående skolene – vurdering av framtidig forvaltningsansvar .
Gáldu : Bargojoavkku raporta : Stáhta sámi joatkkaskuvllat – boahtteáiggi hálddašanovddasvástádusa guorahallan .
Juni 2007 .
Geassemánnu 2007 .
I oversikten skilles det mellom helkurs- ( 195 ) og delkurselever ( 26 ) .
Raporttas earuhit gaskal ollesáiggi kurssiid ( 195 ) ja oasseáiggi kurssiid ohppiid ( 26 ) .
De statlige samiske videregående skolene – vurdering av framtidig forvaltningsansvar .
Stáhta sámi joatkkaskuvllat – boahtteáiggi hálddašanovddasvástádusa guorahallan .
Rapport fra arbeidsgruppe med medlemmer fra Kunnskapsdepartementet , Sametinget og Utdanningsdirektoratet .
Raporta bargojoavkkus mas ledje mielde lahtut Máhttodepartemeanttas , Sámedikkis ja Oahpahusdirektoráhtas .
Juni 2007
Geassemánnu 2007
SOL er studieforbundet til Norske Samers Riksforbund .
SOL lea Norgga Sámiid Riikkasearvvi oahppolihttu .
Endringer i andre lover ( 35-1 )
Nuppástusat eará lágain
Endringene i følgende lover er av rent redaksjonell eller teknisk karakter og følger av nye begreper og ny paragrafinndeling mv. i ny lov :
Nuppástusat čuovvovaš lágain leat dušše doaimmahuslaččat ja teknihkalaččat ja čađahuvvojit ođđa doahpagiid ja ođđa paragráfajuogu ja dakkáraččaid geažil ođđa lágas :
Lov 14. desember 1917 nr. 16 om erverv av vannfall , bergverk og annen fast eiendom m.v. .
Juovlamánu 14. b. 1917-mannosaš lágas nr. 16 goržžiid , ruvkkiid ja eará gittaopmodaga ja sullasaččaid háhkama birra .
Lov 5. juni 1961 om grannegjerde .
Geassemánu 5. b 1961-mannosaš lágas ránnjááiddiid birra .
Lov 29. september 1968 um særlege råderettar over framand eigedom .
Čakčamánu 29. b. 1968-mannosaš lágas erenoamáš hálddašanvuoigatvuođaid birra vieris opmodagain .
Lov 28. juni 1974 om odelsretten og åseteretten .
Geassemánu 28. b. 1974-mannosaš lágas odelrievtti ja opmodaga badjejasas váldima birra .
Lov 25. september 1992 nr. 107 om kommuner og fylkeskommuner .
Čakčamánu 25. b. 1992-mannosaš lágas nr. 107 gielddaid ( suohkaniid ) ja fylkkagielddaid ( fylkkasuohkaniid ) birra
Lov 25. mai 1995 nr. 23 om jord .
Miessemánu 25. b. 1995-mannosaš lágas nr. 23 eatnama birra .
Lov 23. mai 1997 nr. 31 om eierseksjoner .
Miessemánu 23. b. 1997-mannosaš lágas nr. 31 eaiggátosiid birra .
Lov 15. juni 2001 nr. 70 om fastsetjing og endring av kommune- og fylkesgrenser .
Geassemánu 15. b. 2001-mannosaš lágas nr. 70 gieldda- ja fylkkagieldda rájáid mearrideami ja nuppástuhttima birra .
Lov 28. september 2003 nr. 98 om konsesjon ved erverv av fast eiendom .
Čakčamánu 28. b. 2003-mannosaš lágas nr. 98 konsešuvnna ( doaibmalobi ) birra mii guoská gittaopmodaga háhkamii .
Lov 17. juni 2005 nr. 85 om rettsforhold og forvaltning av grunn og naturressurser i Finnmark fylke .
Geassemánu 17. b. 2005-mannosaš lágas nr. 85 riektedilálašvuođaid birra ja eatnamiid ja luondduresurssaid hálddašeami birra Finnmárkku fylkkas .
Endringer i andre lover :
Nuppástusat eará lágain :
Lov 14. desember 1917 nr. 17 om vassdragsreguleringer ( vassdragsreguleringsloven )
Juovlamánu 14. b. 1917-mannosaš lágas nr. 17 čázádatbuođđumiid birra ( čázádatbuođđunláhka )
Merknader til § 2 nytt fjerde og femte ledd:Nytt fjerde ledd innebærer ingen endringer i gjeldende rett , men er tatt inn av rettstekniske hensyn for å avklare virkeområdet mellom sektorlovgivningen og plan- og bygningslovgivningen for så vidt gjelder kraftproduksjonsanlegg .
Mearkkašumit § 2 ođđa njealját ja viđát lađđasiidda : Ođđa njealját lađas ii mielddis buvtte maidege nuppástusaid gustojeaddji riektái , muhto lea váldojuvvon mielde riekteteknihkalaš sivaid geažil čielggadan dihtii daid suorgelágaid ja daid plána- ja huksenlágaid gaskasaš doaibmaviidodagaid mat gusket fápmobuvttadanrusttegiidda .
Det vises til tilsvarende bestemmelse i vannressursloven § 22 fjerde ledd .
Čujuhuvvo sullasaš mearrádussii čáhceresursalága § 22 njealját lađđasii .
Bestemmelsen gjør det klart at konsesjonssystemet skal bestå og at det ikke er aktuelt med noen samordning til plan- og bygningslovens system for denne type tiltak .
Mearrádus deattasta ahte konsešuvdnavuogádat galgá bissut ja ahte ii galgga čađahuvvot miige oktiiheivehemiid plána- ja huksenlága vuogádahkii dákkár doaibmabijuid várás .
Nytt femte ledd slår fast at departementet kan bestemme at en endelig konsesjon til kraftproduksjonsanlegg uten videre skal ha virkning som en statlig arealplan .
Ođđa viđát lađas nanne ahte departemeanta sáhttá mearridit ahte loahpalaš doaibmalohpi fápmobuvttadanrusttegii galgá čielgasit doaibmat stáhtalaš areálaplánan .
Bestemmelsen er også tatt inn i plan- og bygningsloven § 6–4 .
Mearrádus lea maiddái váldojuvvon mielde plána- ja huksenlága §:i 6-4 .
Tilsvarende bestemmelser er tatt inn i energiloven og vannressursloven .
Dan sullasaš mearrádusat leat váldojuvvon mielde energiijaláhkii ja čáhceresursaláhkii ge .
Bakgrunnen for bestemmelsen er først og fremst tatt inn av hensyn til å unngå unødvendige og forsinkende planprosesser med bakgrunn i at konsesjonsbehandlingen skal bestå .
Mearrádus lea eanaš danne váldojuvvon mielde vai lea vejolaš garvit dárbbašmeahttun ja maŋŋáneaddji plánaproseassaid ja vai konsešuvdnameannudeapmi galgá doaibmat .
Alle fordeler og ulemper avveies i en helhetlig vurdering under konsesjonsbehandlingen der lokale , regionale og nasjonale prioriteringer , samt hensyn til grunneiere og andre private og allmenne interesser inngår .
Buot ovdamunit ja hehttehusat vihkkedallojuvvojit ollislaš árvvoštallamis konsešuvnna meannudeamis mas báikkálaš , guvllolaš ja riikkalaš vuoruheamit ja vel priváhta ja almmolaš beroštumit váldojuvvojit vuhtii .
Bestemmelsen om at myndigheter med innsigelsesrett etter plan- og bygningsloven også gis innsigelsesrett og utvidet klageadgang etter konsesjonslovgivningen ivaretar derfor langt på vei kravene til saksbehandling etter plan- og bygningsloven og gjør det unødvendig med en parallell planprosess .
Mearrádus das ahte dat eiseválddit main lea vuosttaldanvuoigatvuohta plána- ja huksenlága vuođul , maiddái ožžot vuosttaldanvuoigatvuođa ja viiddiduvvon váidinvuoigatvuođa konsešuvdnalágaid vuođul , ja dat duhtadivččii áššemeannudangáibádusaid plána- ja huksenlága vuođul ja dagašii bálddalaš plánaproseassa dárbbašmeahttumin .
Vedtak etter bestemmelsen kan ikke påklages , jf. plan- og bygningsloven § 6–4 annet punktum .
Mearrádusaid mat leat dahkkojuvvon dán láhkamearrádusa vuođul , ii leat vejolaš váidit , gč. plána- ja huksenlága § 6-4 nuppi dadjosa .
Det vises til merknadene til § 6–4 for en nærmere beskrivelse av bestemmelsen .
Čujuhuvvo mearkkašumiide §:i 6-4 mat dárkileappot válddahallet , mearrádusa .
Merknader til § 5 første ledd bokstav c):Endringen er en oppdatering av henvisningen til reglene om konsekvensutredninger i plan- og bygningsloven .
Mearkkašumit § 5 vuosttaš lađđasa bustávvii c ) : Nuppástus lea ođasmahttojuvvon čujuhus njuolggadusaide plána- ja huksenlága váikkuhusčielggademiid várás .
I ny planlov er den riktige henvisningen kapittel 14 om konsekvensutredning av tiltak etter sektorlover .
Ođđa plánalágas lea rivttes čujuhus kapihtal 14 doaibmabijuid váikkuhusčielggadeapmi birra suorgelágaid vuođul .
Tillatelse til anlegg for kraftproduksjon som behandles etter vassdragsreguleringsloven gis av Kongen i statsråd .
Lobi hukset fápmobuvttadanrusttegiid mii gieđahallojuvvo čázádatbuođđunlágas , addá Gonagas stáhtaráđis .
Innsigelse må derfor følge et annet system enn etter energiloven og vannressursloven der deler av vedtakskompetansen er delegert fra departementet til NVE .
Danne galgá vuosttaldeapmi dahkkojuvvot eará vuogádaga bokte go energiijalága ja čáhceresursalága vuođul mas mearridangelbbolašvuođa oasit leat fápmuduvvon departemeanttas NČEii .
Da vedtak om tillatelser til vassdragsreguleringer fattes av Kongen i statsråd og ikke kan påklages , er det heller ikke rom for at innsigelser kan gjøres gjeldende for konsesjonsvedtaket .
Dannego Gonagas dahká stáhtaráđis mearrádusaid addit lobi čázádatbuođđumiidda ja dakkár mearrádusaid ii leat vejolaš váidit , de ii leat vejolaš vuosttaldemiin ge nuppástuhttit doaibmalohpemearrádusa .
På samme måte som for innsigelse knyttet til behandlingen av søknader om konsesjon etter energiloven og vannressursloven , fremmes innsigelsen i forbindelse med høring av søknaden .
Seamma láhkai go vuosttaldeapmi mii čatnasa doaibmalohpeohcamiidda energiijalága ja čáhceresursalága vuođul , de galgá vuosttaldeapmi ovddiduvvot ohcama gulaskuddama oktavuođas .
Innsigelsen kan deretter bli gjenstand for forhandlinger mellom innsigelsesmyndigheten og konsesjonsmyndighetene ved NVE .
Dasto sáhttá vuosttaldeapmi dagahit ahte vuosttaldaneiseváldi ja doaibmalohpeeiseválddit maid NČE ovddasta , fertejit šiehtadallat .
Dersom innsigelsen ikke tas til følge i NVEs innledende behandling , skal den synliggjøres i NVEs innstilling i konsesjonssaken .
Jus vuosttaldeapmi hilgojuvvo NČEa álgomeannudeamis , de galgá dat konsešuvdnaáššis boahtit ovdan NČEa árvalusas .
Innsigelsen inngår i departementets arbeid med utkast til kongelig resolusjon .
Vuosttaldeapmi váldojuvvo oassin departemeantta bargui gonagaslaš resolušuvnna árvalusain .
Innsigelsen faller bort når kongelig resolusjon foreligger .
Vuosttaldeapmi ii šat doaimma go gonagaslaš resolušuvdna lea gárvvis .
Da det ikke er klagerett på vedtak fattet i statsråd , er ikke innsigelsesmyndighetenes klagekompetanse innført i denne bestemmelsen .
Go ii leat vejolaš váidit mearrádusaid mat leat dahkkojuvvon stáhtaráđis , de ii leat vuosttaldaneiseválddiid váidingelbbolašvuohta váldojuvvon fárrui dán njuolggadussii .
Nærmere bestemmelser kan gis ved forskrift .
Dárkilet mearrádusat sáhttet addojuvvot láhkaásahusain .
Lov 21. juni 1963 om Veger ( veglova )
Geassemánu 21. b. 1963-mannosaš láhka Geainnuid birra ( geaidnoláhka )
§ 29 første ledd første punktum endres slik at byggegrenser også kan fastsettes gjennom arealdel av kommuneplan .
§ 29 vuosttaš láđđasa vuosttaš dajus rievdaduvvo nu ahte huksenráját maiddái sáhttet mearriduvvot gielddaplána areálaoasis .
Til nå har byggegrenser bare blitt fastlagt i reguleringsplan .
Dássážii leat huksenráját dušše mearriduvvon muddenplánas .
Endringen innebærer at praksis og ansvarsfordeling mv. mellom kommunen og vegmyndighetene som er etablert for reguleringsplaner for medvirkning , godkjenning av enkeltsaker , dispensasjon , klage mv. heretter også legges til grunn for behandling av saker der det er fastsatt byggegrenser i kommuneplanens arealdel .
Nuppástus siskkilda ahte gieldda ja geaidnoeiseválddiid gaskasaš geavat ja ovddasvástádusjuohku jna. mat leat ásahuvvon muddenplánaide oassálastima , bođuáššiid mearrideami , sierralobi , váidalusa ja dakkáraččaid várás , dás duohko maid galget leat daid áššiid meannudeami vuođus main huksenráját leat mearriduvvon gielddaplána areálaoasis .