pere/sami_parallel huggingface dataset:
Fremlegg av saken påbegynt 02.03.16 kl. 09.20, debatten av saken påbegynt kl. 17.10
16 dii. 09. 20. Debáhtta álggahuvvui 0 2. 03.16 dii. 17.10
Forslag 1: Representant Hartivk Hansen, Árja
Evttohus 1: Áirras Hartvik Hansen, Árja
Forslag 2: Representant Nora Marie Bransfjell, NSR
Evttohus 2: Áirras Nora Marie Bransfjell, NSR
Forslag 3: Representant Vibeke Larsen, Ap
Evttohus 3: Áirras Vibeke Larsen, Bb
Forslag 4: Representant Tor Gunnar Nystad, NSR
Evttohus 4: Áirras Tor Gunnar N ystad, NSR
Forslag 5: Representant Piera Heaika Muotka, NSR
Evttohus 5: Áirras Piera Heaika Muotka, NSR
Forslag 6: Representant Sandra M árjá West, NSR
Evttohus 6: Áirras Sandra Márjá West, NSR
Forslag 7: Representant Lars Oddmund Sandvik, Árja
Evttohus 7: Á ir ra s Lars Oddmund Sandvik, Árja
Forslag 8: Representant Inger Eline Eriksen, Árja
Evttohus 8: Áirras Inger Eline Eriksen, Árja
Forslag 1: Representant Hartivk Hansen, Árja FORSLAGET TIL AVTALE OM NYE FISKEREGLER FOR TANAVASSDRAGET MELLOM NORGE OG FINLAND Flere lokale fiskeforeninger på Finsk og Norsk side er sterkt bekymret til de nye laksefiskereglene som Norge og Finland har blitt enige om på regjeringsnivå.
Šiehtadusevttohus ođđa bivdinnjuolggadusaid várás Deanučázádagas gaskal Suoma ja Norgga Máŋga báikkálaš bivdinsearvvi Suoma ja Norgga bealde leat sakka fuolastuvvan daid ođđa luossabivdinnjuolggadusaid geažil maid Norga ja Suopma leat soahpan ráđđehusdásis.
Hvis disse reglene blir de nye gjeldende reglene fra sommeren 2017, så vil dette ha store konsekvenser for det tradisjonelle fisket.
Jus dát njuolggadusat šaddet ođđa gustojeaddji njuolggadussan 2017 geasi rájes, de das šaddet stuorra váikkuhusat árbevirolaš bivdui.
Forslaget fra de her to regjeringene vil medføre at de tradisjonelle samiske fiskerettighetshaverne nærmest blir kastet på land.
Dien guovtti ráđđehusa evttohus mielddisbuktá ahte árbevirolaš sámi bivdinvuoigatvuođalaččat njulgestaga bálkestuvvojit gáddái.
Dette berører hele Tanavassdragets mattradisjon og garnfiskets kulturtradisjon og også hele Tanadalens lokale stang- og dorgefiskere.
Dát guoská olles Deanučázádaga borramušvieruide ja fierbmebivddu kulturárbevieruide ja maiddái olles Deanuleagi báikkálaš stággobivdiide ja suhkkiide.
De her to statenes sentrale myndigheter tar ikke hensyn til den tradisjonelle kunnskapen og kompetansen som Tanadalens beboere og fiskere har spesielt til det som går på villaksebestandens situasjon i vassdraget.
Dán guovtti stáhta guovddášeiseválddit eai váldde vuhtii dan árbedieđu ja gelbbolašvuođa mii Deanuleagi ássiin ja bivdiin lea, erenoamážit dan mii guoská luođuluossamáddodaga dillái čázádagas.
Det ikke er et reelt behov for disse begrensningene som disse to statenes statssekretærer har blitt enige om. Det er verdt å merke seg at det tradisjonelle garnfisket i Tanavassdraget har hatt en naturlig nedgang på nesten 70% siden 1994.
Ii leat duohta dárbu daid gáržžidemiide maid dán guovtti stáhta stáhtačállit leat soahpan. Mearkkašan veara lea ahte Deanučázádaga árbevirolaš fierbmebivdu lea njiedjan dadjat 70 % 1994 rájes.
(Disse tallene er bekreftet av TF sommeren 2015).
(Dáid loguid lea TF duođaštan 2015 geasi).
Det er ikke nødvendig å ytterligere redusere det tradisjonelle garnfisket ved lover og forbud.
Ii dárbbaš eanet geahpedit árbevirolaš fierbmebivddu lágaiguin ja gildosiiguin.
Det blir færre og færre av de eldre som innehar kunnskap om denne type fiske, og de fleste unge fiskere innehar ikke denne kompetansen.
Daid boarrásiid lohku geain lea máhttu dákkár bivddus, uhccu jagis jahkái, ja eanaš nuorra bivdiin ii leat dát máhttu.
Det omfattende turistfisket på finsk side har økt kraftig fra år til år til et helt uakseptabelt nivå og lokale stangfiskere og lokale roere blir fortrengt fra sine fiskeplasser på grunn av dette.
Viiddes turistabivdu Suoma bealde lea lassánan sakka jagis jahkái dohkketmeahttun dássái ja báikkálaš stággobivdit ja báikkálaš suhkkit duvdojuvvojit eret iežaset oaggunsajiin dan geažil.
Lokale fiskere forteller og at antallet vinterstøinger har økt kraftig de siste 5-6 årene som da bekrefter at det er en naturlig og god gytesituasjon i vassdraget.
Báikkálaš bivdit muitalit maiddái ahte vuorruid lohku lea lassánan sakka maŋimus 5-6 jagi, mii fas duođašta ahte lea lunddolaš ja buorre gođđodilli čázádagas.
Forskere har ikke kunnet påvise at laksebestanden i vassdraget er alvorlig truet.
Dutkit eai leat sáhttán čujuhit ahte čázádaga luossamáddodat lea duođalaččat áitojuvvon.
I og med at det tradisjonelle garnfisket har hatt en naturlig nedgang på 70%, så bør alle forstå at fangststatistikkene også dermed blir lavere og lavere.
Go gearddi árbevirolaš fierbmebivdu lea lunddolaččat njiedjan 70 %, de berrejit buohkat áddet ahte sálašstatistihkat maiddái dalle šaddet uhcit ja uhcit.
Det beviser jo ikke at laksebestanden er alvorlig truet, men at garnfiskerne tar mye færre laks enn tidligere.
Dat han ii duođaš ahte luossamáddodat lea duođalaččat áitojuvvon, muhto ahte fierbmebivdit godde uhcit luosaidgo ovdal.
Det må og tas hensyn til Tanalovens formål, som skal sikre de særskilte rettigheter som lokalbefolkningen har til fiske, som ikke ivaretas i forhandlingene med Finland slik forhandlingsutkastet nå foreligger.
Ferte maid vuhtiiváldit Deanulága ulbmila, mii galgá sihkkarastit daid sierra vuoigatvuođaid mat báikkálaš olbmuin lea bivdui, mii ii fuolahuvvo šiehtadallamiin Suomain dálá šiehtadallanevttohusa vuođul.
Svar fra sametingsrådet:
Sámediggeráđi vástádus:
Det har foregått forhandlinger mellom Norge og Finland siden 2012 om en ny konvensjon og tilhørende reguleringer om fisket i Tanaelva.
Norgga ja Suoma gaskka leat leamaš šiehtadallamat jagi 2012 rájes ođđa konvenšuvnna ja gullevaš reguleremiid hárrái Deanujoga guolástusas.
I tillegg til de berørte fagdepartementer (MD og UD) og DN, har også Tanavassdragets Fiskeforvaltning (TF) og Sametinget vært representert i Norges forhandlingsdelegasjon.
Lassin guoskevaš fágadepartemeanttaide (Birasgáhttendepartemeanta ja Olgoriikadepartemeanta) ja Luondduhálddašan direktoráhta, lea maiddái Deanu guolástanhálddašeapmi (DG) ja Sámediggi leamaš ovddastuvvon Norgga šiehtadallandelegašuvnnas.
Statssekretærene i norsk MD og det finske jordbruksdepartementet møttes i august 2015 siden forhandlingene var to år på overtid.
Norgga Birasgáhttendepartemeantta stáhtačállit ja Suoma eanadoallodepartemeanta deaivvadedje borgemánus 2015 go šiehtadallamat ledje bistán juo guokte jagi badjeláiggi.
Der ble overordnede premisser lagt i forhold til størrelsen på den tiltenkte reduksjon av fisketrykket.
Dalle biddjojuvvojedje bajimuš eavttut dasa movt guolástus lea jurddašuvvon unniduvvot.
Dette møtet skjedde på direkte politisk nivå mellom statene, (uten lokal eller samisk deltagelse) Regjeringene er nå enige om at en total reduksjon i fisketrykket må utgjøre minst en tredjedel.
Dát čoahkkin dollojuvvui njuolga politihkalaš dásis stáhtaid gaskka, (almmá báikkálaš dahje sámi ovddastusa haga). Ráđđehusat leat dál soahpan ahte guollebivddu ollislaččat fertešii geahpedit unnimusat goalmmádasosiin.
Forskningsresultater fra en forskningsgruppe fra begge sider av grensen ble lagt til grunn for dette.
Dasa biddjojuvvojedje vuođđun goappašiid beale ráji dutkanjoavkku dutkanbohtosat.
Siste formelle internasjonale forhandlingsmøte var i Rovaniemi 16-18 september 2015.
Maŋimuš formála riikkaidgaskasaš šiehtadallančoahkkin lei Roavvenjárggas čakčamánus 16. – 18. b. 2015.
Det pågår fortsatt møtevirksomhet både mellom statene og internt i den norske delegasjonen.
Ain dollojuvvojit čoahkkimat sihke stáhtaid gaskka ja siskkáldasat Norgga delegašuvnnas.
Det foreligger per dags dato ikke noe endelig forhandlingsresultat.
Dán beaivvi nammii ii gávdno makkárge loahpalaš šiehtadallanboađus.
I delegasjonsarbeidet har det fra Sametingets side vært viktig å understreke at den løsning som velges må være omforent med TF.
Delegašuvdnabarggus Sámedikki beales lea leamaš deaŧalaš deattuhit ahte čoavddus mii válljejuvvo ferte dávistit Deanu guolástanhálddašeami čovdosii.
TF er som et demokratisk valgt selvstendig uavhengig rettighetshaverorgan med lokale forvaltningsoppgaver ikke underlagt statlig instruksjonsmyndighet og er derfor den nærmeste til å sikre at de løsninger som velges har den nødvendige lokale forankring og ivaretar lokale rettighetshaveres interesser.
Deanu guolástanhálddašeapmi lea demokráhtalaččat válljejuvvon iešheanalis sorjjasmeahttun vuoigatvuođaoamasteaddjiorgána mas leat báikkálaš hálddašandoaimmat mat eai leat biddjojuvvon stáhta gohčusválddi vuollái, ja danne lea dat lagamus mii sáhttá sihkkarastit ahte čovdosiin mat válljejuvvojit lea dárbbašlaš báikkálaš faggi ja ahte dat gozihit báikkálaš vuoigatvuođaoamasteddjiid beroštumiid.
For Sametinget har det også vært viktig å spille inn at enhver løsning som innebærer en reduksjon i fisket må ramme de med sterkest rettigheter mildest.
Sámediggái lea maiddái leamaš deaŧalaš ahte juohke čoavddus mii gáržžida guolástusa ferte čuohcat unnimusat sidjiide geain leat nannoseamos vuoigatvuođat.
Vi har tre nivåer av brukere i Tana som i henhold til føringer fra både tanaloven og Høyesterettspraksis fra siste halvdel av nittitallet innebærer at de med garnfiskerett har de sterkest vernede rettigheter, dernest kommer de lokale stangfiskere, og at turister som fisker med stang fra båt eller fra land har adgang, men dette ikke er noen rettighet.
Deanu geavaheamis leat golbma dási, čanastagaid ektui sihke Deanulágas ja Alimusriektegeavahusas loahpa geahčen 90 logus, mearkkaša ahte fierpmebivdiin leat nannosepmosit suodjaluvvon vuoigatvuođat, dan maŋŋá bohtet báikkálaš stággobivdit, ja ahte turisttat sáhttet bivdit fatnasis dahje gáttis, muhto dat ii leat vuoigatvuohta.
Derfor må det samme prinsippet som i fiskerilovgivningen følges at ved ressursknapphet forfordeles rettighetshaverne.
Danne ferte seamma prinsihppa mii guolástusláhkaaddimis čuvvojuvvo ahte resursavátnivuođa oktavuođas vuoruhuvvojit vuoigatvuođaoamasteaddjit.
I forhold til selve avtalen er det viktig at bestemmelser som ivaretar og operasjonaliserer lokal tradisjonell kunnskap, samt rettighetshavernes deltakelse i ressurforvaltningen implementeres.
Ieš šiehtadusa ektui lea deaŧalaš ahte mearrádusat mat suodjalit ja stivrejit báikkálaš árbedieđuid, ja dasto vuoigatvuođaoamasteddjiid searvama resursahálddašeamis heivehuvvojit.
Det samme gjelder et vern av laksefisket som en del av samenes materielle kulturgrunnlag.
Seamma guoská luossabivddu suodjaleapmái oassin sámiid ávnnaslaš kulturvuođus.
Når det gjelder de foreslåtte reguleringene, medfører disse en vesentlig reduksjon i både turistfisket men også det rettighetsbaserte garnfiske og det lokale stangfisket.
Go guoská evttohuvvon reguleremiidda, de gáržžidit dat ollu sihke turistabivddu muhto maiddái vuoigatvuođavuđot fierpmebivddu ja báikkálaš stággobivddu.
Sametingsrådet har registrert at det nå sitter et helt nytt styre for TF og understreker at avtalen og reguleringene i Tanaelva også må forankres med dette sittende styre i henhold til alminnelige demokratiske prinsipper.
Sámediggeráđđi lea registreren ahte Deanu guolástanhálddašeamis lea dál áibbas ođđa stivra ja deattuha ahte šiehtadus ja reguleremat Deanujogas maiddái fertejit fakkastuvvot dáláš stivrii, dábálaš demokráhtalaš prinsihpaid mielde.
Sametingsrådet vil ta helhetlig stilling til forhandlingsresultatet når dette foreligger gjennom å forelegge saken for Sametingets plenum.
Sámediggeráđđi áigu ollislaččat dahkat oainnu šiehtadallanbohtosii dalle go dat boahtá, dan bokte ahte bidjá ášši Sámedikki dievasčoahkkimii.
For Sametingsrådet er det av avgjørende betydning at avtalen og de tilhørende reguleringer har god forankring og legitimitet hos rettighetshaverne og lokalbefolkningen og det vil derfor være avgjørende at løsningen også er omforent med dagens styre i TF.
Sámediggeráđđái lea vealtameahttun deaŧalaš ahte šiehtadusas ja gullevaš reguleremiin lea buorre faggi ja legitimitehta vuoigatvuođaoamasteddjiid beales ja báikegottiid olbmuid beales, ja danne lea vealtameahttun deaŧalaš ahte čoavddus maiddái dávista Deanu guolástanhálddašeami dáláš stivrra čovdosii.
Om dette nødvendigjør nye runder med internasjonale forhandlinger, stiller Sametingsrådet seg positiv til dette.
Jos dan geažil lea dárbu čađahit ođđa riikkaidgaskasaš šiehtadallamiid, de lea Sámediggeráđđi mielas dan dahkat.
Forslag 2: Representant Nora Marie Bransfjell, NSR Ansvarlige myndigheter og reinpåkjørsler Hvert år blir reinsdyr påkjørt, pint og lemlestet langs flere jernbanestrekninger i samiske reindriftsområder.
Evttohus 2: Áirras Nora Marie Bransfjell, NSR Ovddasvástideaddji eiseváldditja boazovuojáhallamat Juohke jagi vuojáhallojit bohccot, biidnahuvvet ja lábmejuvvojit máŋgga ruovdemáđiigaskkain sámi boazodoalloguovlluin.
Det gjelder både Nordlandsbanen og Rørosbanen.
Dát guoskásihke Nordlandsbanenii jaRørosbanenii.
Ansvaret for at slike dyretragedier unngås må ligge hos sentrale myndigheter, og Sametinget mener det er et arbeid som må prioriteres.
Ovddasvástádus eastadit dákkár ellidvaháguhttimiid, ferte lea guovddáš eiseválddiin, ja Sámedikki mielas dá lea bargu mii ferte vuoruhuvvot.
I Saltdal kommune er det forhandlet frem sperregjerder, noe som er bra.
Saltdal suohkanis leat šiehtadallan ja ožžon áiddiid, ja dat lea buorre.
Men det gjenstår strekninger sør for Saltfjellet, eksempelvis strekninger sør for Mosjøen, Majavatnområdet og lenger sør i Namdalen.
Muhto leat ain gaskkat lulábealde Sálttoduoddara, ovdamearkka dihte gaskkain lulábealde Mussere, Maajehjaevrie guovllus ja lullelis Njååmesevuoemies.
Dyrepåkjørslene er en stor påkjenning både for dyr og mennesker.
Elliidvuojáhallan lea stuora noađđin sihke olbmuide ja elliide.
Reindriftsamene sier fysiske stengsler er det eneste som hjelper for å holde dyrene unna jernbanelinjene.
Boazodoallit lohket ahte áidna mii dáid eastada, leat áiddit, go de eai beasa bohccot ruovdemáđiijaid nala.
Jernbanelinjene skjærer over reinens naturlige trekkveier og uten fysiske stengsler vil påkjørsler oppstå på nytt.
Ruovdemáđit mannet čađa bohccuid lunddolaš johtolagaid, ja jus eai gávdno fysalaš bisseheamit, de bohtet bohccot ain vuojáhallot.
Denne problemstillingen er noe som er tatt opp av reindriftsamene gjentatte ganger uten at det synes å møte forståelse fra Jernbaneverkets side.
Dát váttisdvuohta lea juoga maid boazodoallit dávjá leat cuiggodan, muhto ii ruovdemáđifitnodat oro ipmirdeame váttisvuođa.
Det er positivt at reineierne blir varslet ved påkjørsler, men det er meget uheldig at skadede dyr blir liggende i påvente av at reineierne selv skal komme for å avlive dem. Ved f.eks. elgpåkjørsler avlives dyrene av togpersonalet.
Dat lea hui buorre go boazodoallit ožžot dieđu go bohccot vuojáhallojit, muhto lea váidalahtti go roasmahuvvon bohccot šaddet guhká gillát ovdal boazodoallit ieža jovdet báikái giehtadit bohccuid. Go ealggat vuojáhallojit, de leat ruovdemáđivuoddjit geat giehtadit daid.
Et stort antall rein blir årlig påkjørt og drept av tog.
Juohke jagi vudjet togat jámas ollu bohccuid.
Dette medfører store lidelser for dyrene, samt om store psykiske påkjenninger og økonomiske tap for reindriftsnæringen.
Dat dagahit stuorra gillámušaid elliide, ja stuorra psyhkalaš gillámušaid ja ekonomalaš vahágiid boazodollui.
Utfordringene med å hindre slike påkjørsler er ikke en ny problemstilling, og Sametinget har derfor over tid hatt et fokus på reinpåkjørsler av tog.
Hástalusat dakkár vuddjomiid eastadit eai leat ođđasat, ja Sámedikkis lea guhkit áiggi leamaš fuomášupmi daidda vuddjomiidda maid togat dagahit.
Sametinget har i 2015 gitt støtte til et samarbeidsprosjekt mellom Ildgruben reinbeitedistrikt, Saltfjellet reinbeitedistrikt og NIBIO for utvikling av varslingssystem for rein på vei og jernbane.
Sámediggi lea 2015:s addán doarjaga ovttasbargoprošektii gaskal Ildgruben orohaga, Sáltoduoddara orohaga ja NIBIO ovddidit vuogádaga mii dieđiha ahte bohccot leat geainnuid ja ruovdemáđija alde.
I tillegg til dyrelidelser og økonomiske tap på grunn av påkjørsler, representerer dette også et arealinngrep i form av at man ikke kan benytte seg av beiteareal opp mot jernbanelinja på grunn av påkjørselsrisiko.
Lassin elliid gillámušaide ja ekonomalaš vahágiidda dan geažil go bohccot vuddjojit, de lea dát maid areálasisabahkken dan geažil go ii sáhte geavahit guohtuneatnamiid mat leat lahka ruovdemáđija go lea várra ahte bohccot vuddjojit.
Sametingsrådet hadde et møte i 2014 med politisk ledelse i Samferdselsdepartementet om denne problemstillingen, der man ba om fortgang i arbeidet med tiltak som hindrer/ reduseres togpåkjørslene.
Sámediggeráđis lei čoahkkin 2014:s Johtolatdepartemeantta politihkalaš njunušgottiin dán čuolbmačilgehusa oktavuođas, mas bivdojuvvui ahte bargu ovdánivččii dakkár doaibmabijuiguin mat eastadit/unnidit bohccuid vuddjomis toga geažil.
Dette har også blitt tatt opp i ulike fora som Sametinget deltar i. Reinpåkjørsler har vært tema i dialogforamøter med Fylkesmannen i Nordland, og Sametinget har også i 2014 deltatt på et møte i Hell med Jernbaneverket, Fylkesmannen i Nordland, Mattilsynet og representanter for reindriftsnæringen, der disse utfordringene ble drøftet.
Dat lea maid loktejuvvon iešguđet foraide maidda Sámediggi oassálastá. Bohccuid vuddjomat lea leamaš fáddán gulahallanforas Nordlándda fylkkamánniin, ja Sámediggi lea maid 2014:s oassálastán čoahkkimii Hellas Ruovdemáđijadoaimmahagain, Nordlándda fylkkamánniin, Biebmobearráigeahčuin ja boazodoalu ovddasteddjiiguin, mas dát hástalusat digaštallojuvvojedje.
Sametingsrådet er ikke fornøyd med framdriften i arbeidet for å unngå reinpåkjørsler, og har derfor i februar 2016 bedt om et nytt møte med Samferdselsdepartementet.
Sámediggeráđđi ii leat duhtavaš barggu ovdánemiin eastadeamis bohccuid vuddjomiid, ja lea danne guovvamánus 2016 bivdán ođđa čoahkkima Johtolatdepartemeanttain.
Det er viktig å finne løsninger som ikke innebærer at reindriftsnæringen blir tvunget til å avstå fra ytterligere arealer eller endre driftsmønster for å unngå påkjørsler.
Lea deaŧalaš gávdnat dakkár čovdosiid mat eai dagat ahte boazodoallu ferte luohpat ain eanet areálaid dahje rievdadit doallomálle eastadan dihtii vuddjomiid.
Fra reindriftas side er det gjentatte ganger blitt pekt på at den beste løsningen er fysiske stengsler i form av gjerder.
Boazodoalu bealis sii leat máŋgii čujuhan ahte buoremus čoavddus livččii cegget áiddiid fysihkalaš easttan.
Forslag 3: Representant Vibeke Larsen, Ap
Evttohus 3: Áirras Vibeke Larsen, Bb Anárjoga álbmotmeahci Álbmotmeahccestivra
Nasjonalparkstyre for Øvre Anárjohka Det er nå avklart at Øvre Anárjohka nasjonalpark ikke blir utvidet og i forlengelsen av den avgjørelsen bør det igangsettes et arbeid for å opprette et nasjonalparkstyre bestående av kommunene, fylket og samiske representanter.
Dál lea čielggaduvvon ahte Anárjoga álbmotmeahcci ii viiddiduvvo, js dat mearrádus mielddisbuktá ahte berre biddjot johtui bargu ásahit álbmotmeahccestivrra mas leat suohkanat, fylka ja sámi ovddasteaddjit.
I dag forvaltes parken av Fylkesmannen.
Dál lea Fylkkamánni mii hálddaša álbmotmeanci.
Arbeiderpartiet kan ikke si seg enig i sametingsrådets svar av 15.1.d.å. der sametingsrådet viser til at kommunene er de rette til å ta initiativ til nasjonalparkstyre for Øvre Anárjohka.
Bargiidbellodat ii leat ovttaoaivilis Sámediggeráđi vástádusain ođđajagimánu 15.b.2916, mas sámediggeráđđi čujuha dasa ahte suohkanat leat dat rievttes instánssat vuolggahit ođđa álbmotmeahccestivrra Anárjoga álbmotmeahccái.
Samisk deltakelse i forvaltning av vernede områder er hjemlet i ILO 169 art 1, og dermed er det også Sametingets oppgave å være pådriver for samisk deltakelse i forvaltning også av Øvre Anárjohka.
Sámi oassálastin suodjalanguovlluid háldedašeamis lea láhkavuođustuvvon ILO 169 vuosttaš artihkkalis, ja lea dasto maid Sámedikki bargu oččodit sámi oassálastima maiddái Anárjoga álbmotmeahci hálddašeapmái.
Kommunal/lokal deltakelse hører naturlig under det kommunale initiativet og berører ikke urfolksrettigheter til å delta i forvaltningen av parken.
Suohkana/ báikkálaš oassálastin gullá lunddolaččat suohkana beroštupmái ii ge gula álgoálbmotvuoigatvuođaid goziheapmái beassat searvat álbmotmeahci hálddašeramis.
Vi ber Sametingsrådet ta initiativ til å opprette et forvaltningsstyre for Øvre Anárjohka.
Mii bivdit Sámediggeráđi vuolggahit ášši ásahit Anárjoga álbmotmeahci hálddašanstivrra.
Sametingsrådet ønsker å samarbeide med de berørte samiske kommunene, Kautokeino og Karasjok om opprettelsen av nasjonalparkstyre for Øvre Anárjohka nasjonalpark.
Sámediggeráđđi háliida ovttasbargat guoskevaš sámi gielddaiguin, Guovdageaidnu ja Kárášjohka Anárjoga álbmotmeahccestivrra ásaheami ektui.
Sametingsrådet vil rette forespørsel til ordførere i kommunene for å undersøke hvordan kommunene stiller seg til opprettelse av en nasjonalparkstyre, med bakgrunn i forslaget fra Miljøverndepartementet i 2009.
Sámediggeráđđi áigu jearrat gielddaid sátnejođiheddjiin ja iskat maid gielddat oaivvildit álbmotmeahccestivrra ásaheami ektui, Birasgáhttendepartemeantta 2009 evttohusa vuođul.
I dette tilfellet er forvaltningens forankring i de samiske lokalsamfunn likeså viktig som Sametingets representasjon i verneområdestyret.
Dán oktavuođas lea hálddašeami faggi sámi báikegottiin seamma deaŧalaš go Sámedikki ovddastus suodjalanguovlostivrras.
Sametinget tar sikte på å ta opp temaet på det årlige møtet med Klima- og miljødepartementet.
Sámediggi áigu váldit fáttá ovdan jahkásaš čoahkkimis Dálkkádat- ja birasdepartemeanttain.
Forslag 4: Representant Tor Gunnar Nystad, NSR Mapuchefolket ber Sametinget om å involvere seg i Statkraft utbygging i urfolksområder i Chile I forbindelse med feiringen av Samisk nasjonal dag i Oslo ble jeg kontaktet av Alejandro Munoz, representant/sendebud for et europeisk nettverk som støtter mapuchefolket fra Chile.
Evttohus 4: Áirras Tor Gunnar Nystad, NSR Mapuche-álbmot bivdá Sámedikki seaguhit iežas Statkraft huksemii álgoálbmotguovlluin Chiles Sámi álbmotbeaivvi ávvudeami oktavuođas Oslos válddii Alejandro Munoz, dan Eurohpá fierpmádaga áirras/sáttaolmmoš mii doarju Chile mapuche-álbmoga, oktavuođa muinna.
Jeg fikk overakt et brev til Sametinget, der politiske og religiøse representanter for mapuchefolket ber Sametinget om å involvere seg i Statkraft utbygging på sine områder.
Mun ožžon reivve Sámediggái, mas mapuche-álbmoga politihkalaš ja vuoiŋŋalaš áirras bivdá Sámedikki seaguhit iežas Statkraft huksemii sin guovlluin.
De håper på videre kontakt med Sametinget når mapuchenes representant kommer på norgesbesøk 27. april og blir en uke.
Sii háliidit viidásat oktavuođa Sámedikkiin go mapuchaidáirras boahtá galledit Norgga cuoŋománu 27. b. ja orrut vahku.
Det ble formidlet at Statkraft i 2015 kjøpte seg inn i et chilensk vannkraftselskap og at de nå eier 99% av aksjene i dette selskapet.
Muitaluvvui ahte Statkraft 2015:s osttii oasi chilenalaš čáhcefápmofitnodagas ja ahte sii dál eaiggáduššet 99 % fitnodaga ossosiin.
Dette selskapet planlegger en omstridt utbygging av hellige områder for Mapuchefolket.
Dát fitnodat pláne Mapuche-álbmogii bassi guovlluid riidovuloš huksema.
Mapuchefolkets territorier ligger sør i Chile.
Mapuche-álbmoga eatnamat lea máddin Chiles.
Mapuchefolket er Chiles største urfolksgruppe og de har lenge kjempet om kontroll over sine egne områder.
Mapuche-álbmot lea Chile stuorámus álgoálbmotjoavku ja sii leat guhká áŋgiruššan dainna ahte beassat hálddašit iežaset guovlluid.
Det ble videre formidlet at utbyggningsplanene omfatter en kraftutbygging i elven Pilmaiquen og området rundt.
Viidáseappot muitaluvvui ahte huksenplánaide gullá fápmohuksen Pilmaiquen-johkii ja dan birrasii.
Utbyggingen vil berøre en foss som er viktig for religiøse seremonier, og mange tusen år gammel urskog der religiøse ledere henter medisiner, og gamle gravplasser som man frykter blir neddemt.
Huksen guoská dakkár goržái mii lea deaŧalaš bálvvosmeanuide, ja máŋgga duhát jagi eamivuovdái gos vuoiŋŋalaš jođiheaddjit vižže dálkasiid, ja boares hávdesajiide maid ballet dulvaduvvot.
I brevet ber representantene om at Sametinget involverer seg på en slik måte at Statkraft dropper utbygging ved elven Pilmaiquen sør i Chile.
Reivves bivdet áirasat Sámedikki seaguhit iežas dakkár vugiin ahte Statkraft heaittiha Pilmaiquen-joga huksema mátta Chiles.
NSR/NSR-SaB sametingsgruppe ber sametingsrådet om å undersøke saken nærmere.
NSR/NSR-SáB sámediggejoavku bivdá sámediggeráđi guorahallat dán ášši lagabui.
Videre kontakt med netverkets representanter kan gjøres:
Fierpádaga áirras viidásat gulahallamii:
Alejandro Munoz
Alejandro Munoz
Redmapuche.oslo@gmail.com
Redmapuche.oslo@gmail.com
Tlf: 96837153 Svar fra sametingsrådet:
Tel: 96837153 Sámediggeráđi vástádus:
Sametingsrådet vil følge opp saken i lys av plenumsvedtaket i Sak 035/14 Sametingsmelding om solidaritet og internasjonalt arbeid.
Sámediggeráđđi áigu čuovvolit ášši dievasčoahkkinmearrádusa vuođul Áššis 035/14 Sámedikki dieđáhus solidaritehta ja riikkaidgaskasaš barggu birra.
Det ble blant annet vedtatt at en av strategiene er å bistå urfolk som opplever at norske investeringer bryter med folkeretten.
Das mearriduvvui earret eará ahte okta dain strategiijain lea veahkehit daid álgoálbmogiid mat vásihit ahte Norgga investeremat rihkkot álbmotrievtti.
Sametingsrådet tar alle henvendelser som anmoder vår støtte alvorlig.
Sámediggeráđđi váldá duođas buot oktavuođaváldimiid mat ávžžuhit mis veahki.
Vi må se nærmere på saken før vi beslutter hva som kan være en god fremgangsmåte, for eksempel gjennom solidaritetsytringer.
Mii fertet geahčadit lagabui ášši ovdalgo mearridit mii sáhtášii leat buorre bargovuohkin, ovdamearkka solidaritehtacealkámušaid bokte.
Sametingsrådet vil møte representanter for Mapuchefolket for å få en orientering om saken.
Sámediggeráđđi áigu deaivvadit Mapuche-álbmoga áirasiiguin oažžun dihtii dieđuid áššis.
Vi vil også kontakte Statskraft for å få deres syn på saken og opprette en dialog om dem.
Mii áigut maid váldit oktavuođa Statskraftiin gullan dihtii sin oainnu áššái ja álggahit gulahallama singuin.
I arbeidet vil sametingsrådet benytte relevante og internasjonalt aksepterte menneskerettighetsstandarder som grunnlag i vårt oppfølgingsarbeid, herunder urfolksrettighetene og menneskerettighetskonvensjoner vedtatt av Norge og Chile.
Dan barggus áigu sámediggeráđđi geavahit guoskevaš ja riikkaidgaskasaččat dohkkehuvvon olmmošrievttálaš standárddaid vuođđun min čuovvolanbargui, das maiddái álgoálbmotvuoigatvuođaid ja olmmošvuoigatvuođakonvenšuvnnaid maid Norga ja Chile leat dohkkehan.
Statskraft er heleid av den norske stat.
Norgga stáhta eaiggáduššá ollásit Statskrafta.
Alle ansvarlige bedrifter skal følge FNs Global Compact som baserer seg på ti prinsipper på områdene menneskerettigheter, arbeidslivsstandarder, miljø og anti-korrupsjon.
Buot ovddasvástideaddji fitnodagat galget čuovvut ON Global Compact mii lea vuođđuduvvon logi prinsihppii surggiin olmmošvuoigatvuođat, bargoeallinstandárddat, biras ja korrupšuvnna vuosttaldeapmi.
Både OECDs retningslinjer for flernasjonale selskaper, og nasjonal handlingsplan for oppfølging av FNs veiledende prinsipper for næringsliv og menneskerettigheter vil også kunne være relevante å vise til.
Sihke OECD njuolggadusat multinationála fitnodagaid várás, ja nationála doaibmaplánat čuovvoleami várás ON láidesteaddji prinsihpaid ealáhuseallima ja olmmošvuoigatvuođaid várás sáhttet maid leat guoskevaččat maidda čujuhit.
Merknad, Árja v/ representant Inger Eline Eriksen Norske transnasjonale selskapers negative effekt på andre urfolkFNs Rasediskrimineringskomité uttrykte i sin periodiske rapport i 2011 bekymring over konsekvensene som aktivitetene til norske transnasjonale selskaper har på andre urfolk og andre etniske grupper utenfor Norge, blant annet på miljøet og deres levesett (punkt 17).
Nor gga riikkaidrastásaš fitnodagaid negatiiva váikkuhus eará álgoálbmogiidda O N Nállevealahanlávdegoddi dovddahii áigodatlaš raporttas 2011:s fuolastuvvama daid váikkuhusaid geažil maid Norgga riikkaidrastásaš fitnodagaid doaimmain leat eará álgoálbmogiidda ja eará čearddalaš joavkkuide olggobealde Norgga, earret eará birrasii ja sin eallinvuohkái (17. čuokkis).
Komiteen anbefalte da at den norske stat skal iverksette hensiktsmessige legislative og forvaltningsmessige tiltak for å sikre at aktivitetene til norske transnasjonale selskap utenfor Norges territorier ikke har negative konsekvenser på andre menneskerettigheter.
Lávdegoddi rávvii dalle ahte Norgga stáhta galgá čađahit ulbmillaš láhkaaddi ja hálddahuslaš doaibmabijuid sihkkarastin dihtii ahte Norgga riikkaidrastásaš fitnodagaid doaimmain olggobealde Norggas eai leat negatiiva váikkuhusat eará olmmošvuoigatvuođaide.
Videre anbefalte komiteen at Norge særskilt bør se på muligheten til å ansvarliggjøre norske transnasjonale selskaper for enhver skadelig påvirkning på rettighetene til urfolket, dette i samsvar med prinsippene om sosialt ansvar og selskapers etiske retningslinjer.
Viidáseappot rávvii lávdegoddi Norgga erenoamážit geahččat vejolašvuođa bidjat ovddasvástádusa Norgga riikkaidrastásaš fitnodagaide juohke vahátlaš váikkuhusas álgoálbmotvuoigatvuođaide, dát sosiála ovddasvástádusa ja fitnodagaid etihkalaš njuolggadusaid prinsihpaid vuođul.
Denne tilrådningen ble fulgt opp i Rasediskrimineringskomiteens rapport i 2015 ettersom Norge fremdeles ikke hadde vedtatt regelverk og tiltak som gjelder norske transnasjonale selskaper med aktiviteter, særlig gruvedrift, som har negativ påvirkning på menneskerettighetene til lokalsamfunnene og særlig urfolk utenfor Norge.
Dán rávvaga čuovvolii Nállevealahanlávdegotti raporta 2015:s go Norga ii vel lean mearridan njuolggadusaid ja doaibmabijuid Norgga riikkaidrastásaš fitnodagaid doaimmaide, erenoamážit ruvkedoaimmaide, main lea negatiiva váikkuhus báikegottiid olmmošvuoigatvuođaide ja erenoamážit álgoálbmogiidda olggobealde Norgga.
Árja ber Sametingsrådet følge opp tilrådningen fra FNs Rasediskrimineringskomité overfor norske myndigheter slik at de nødvendige endringer i lovverket kommer i gang.
Árja bivdá Sámediggeráđi čuovvolit ON Nállevealahanlávdegotti rávvaga Norgga eiseválddiide vai álggahuvvojit dárbbašlaš láhkarievdadeamit.
Forslag 5: Representant Piera Heaika Muotka, NSR Grenseoverskridende samisk handel I Sápmi har vi en over tusenårig tradisjon for en grenseoverskridene handels- og bytteøkonomi.
Evttohus 5: Áirras Piera Heaika Muotka, NSR Rájáidrasttildeaddji sámi gávppašeapmi Sámis lea badjel duhát jagi árbevierru rájáidrasttildeaddji gávpašeamis ja lonuheamis.
Denne handels- og bytteøkonomien har vært en sentral del av samisk næringsutøvelse, og er en tradisjon som forutgår opprettelsen av de forskjellige statlige grensene i nord.
Dát gávpe- ja lonohallanekonomiija lea leamaš guovddáš oassi sámi ealáhusdoaimmaheamis, ja lea árbevierru mii manná meaddel rájáid ásaheami daid iešguđet stáhtaid gaskkadáppe davvin.
Lappekodicillen av 1751 hadde som siktemål at den grenseoverskridende samiske næringsutøvelsen skulle bestå, og ikke lide av de statlige grensedragningene.
Lappekodicillen 1751:s lei áigumuš ahte rájáidrasttildeaddji sámi gávppašeapmi galggai bisuhuvvot, ii ge rájáid bidjan gaskal stáhtaid galgan dasa váikkuhit.
Dette formålet var ikke bare tilsiktet til å gjelde den grenseoverskridende samiske reindrifta, men også grenseoverskridende samisk handel.
Dát áigumuš ii lean oaivvilduvvon guoskat dušše sámi rájáidrasttildeaddji boazodollui, muhto maiddái sámi gávppašeapmái.
Dette gjaldt både tilførsel av varer og avsetning av lokale produkter på tvers av grensene.
Dát guoskkai sihke gálvvuid fievrrideapmái ja báikkálaš buktagiid dietnasa fievrrideapmái rájáid rastá.
I dag fører Norge en svært proteksjonistisk politikk ovenfor utenlandsk import, noe som kan være til direkte hinder for samisk grenseoverskridende handel.
Dál lea Norggas hui garra suodjalanpolitihkka olgoriika fievrrideami ektui, mii fas sáhttá leat njuolgut vahágin sámi rájáidrasttildeaddji gávppašeapmái.
For eksempel vil det være en fremmed tanke for oss i Sápmi å se på duodjiprodukter fra svensk, finsk eller russisk side som utenlandsk import, men dette vil ikke nødvendigvis være like innlysende for de statlige tollmyndighetene.
Ovdamearkka dihte lea amas jurdda midjiide Sámis geahččat duodjebuvttadeami Ruoŧa- Suoma- ja Ruoššabealde olgoriikkas sisafievrrideapmin, muhto dát ii leat lihka čielggas stáhtalaš duolloeiseválddiide.
På en annen side beskytter også denne politikken samiske næringsutøvere mot en urettferdig priskonkurranse fra samiske næringsutøvere i andre land med andre produksjonsforutsetninger.
Nuppi dáfus suddje dát politihkka sámi ealáhusdoaimmaheami eajhpevuoiggalaš haddegilvaleapmái sámi ealáhusdoaimmaheddjiin eará riikkaid ektui gos leat eará buvttadaneavttut.
På grunn av nye tollregler de senere år, så er det nå slik at dersom en duodjiutøver fra svensk side av Sápmi ønsker å selge sin duodji på et duodjimarked i Norge, så vil selgeren måtte betale moms for alle sine salgsvarer ved grensekrysning.
Ođđa duollonjuolggadusaid dihte maŋimus jagiid, de lea dál nu ahte jus duojár Ruoŧa bealdeSámis áigu vuovdit iežas duoji Norgga bealde duodjemárkaniin, de ferte vuovdi máksit lasseárvodivvada buot gávpegálvvus maid fievrrida rastá ráji.
Dette stiller store krav til god likviditet hos utøveren, og skaper store terskler for vår samhandling som ett folk.
Dát mielddisbuktá stuora gáibádusaid buori dáhkádussii duojáris, ja lea suora hehttehussan min ovttasgávppašeapmái oktan álbmogin.
Dette er forøvrig en problemstilling som gjelder alle samiske produkter og næringer, om det måtte være seg duodji, samiske matvarer, verktøy og materialer i forbindelse med de samiske primærnæringene.
Dát lea muđui váttisvuohta mii guoská buot sámi buktagiidda ja ealáhusaide, leaš dál duodji, sámi biepmut, reaiddut ja ávdnasat sámi vuođđoealáhusaid váste.
En ambisjon som burde gjenspeiles i alle Sametingets politikkområder er at den samiske samhandlingen over grensene skal være så smidig som mulig, også når det kommer til grenseoverskridende salg og kjøp av samiske produkter.
Okta áigumuš mii galggašii oidnot buot Sámedikki politihkkasurggiin lea ahte sámi ovttasdoaibman riikarájáid rastá galggašii nu njuovžil go vejolaš, maiddái mii guoská rájáiadrasttildeaddji oastimii ja vuovdimii sámi buktagiin.
NSR/NSR-SáB ber derfor at Sametingsrådet utreder problemstillingene rundt en smidigere samhandling når det kommer til samisk handel over grensene.
NSR/NSR-SáB bivdet danin Sámediggeráđi čielggadit váttisvuođaid njuovžilit ovttasdoaimmaheamis sámi gávppašeami ektui rájáid rastá.
En slik utredning burde også ta hensyn til eventuelle problemstillinger som en likeverdig priskonkurranse, og harmonisering av momsregimene når det kommer til samiske produkter.
Dákkár čielggadeapmi ferte maid váldit vuhtii vejolaš váttisvuođaid nu go ovttadássásašhaddegilvaleami, ja momsanjuolggadusaid oktiiheiveheami sámi buktagiin.
Sametingsrådet er er klar over at ulike grenseregler og tollregler kan føre til ulike problemstillinger for grenseoverskridende handel.
Sámediggerá đđi diehtá ahte ie š guđet lágan rádjenjuolggadusat ja duollonjuolggadusat sáhttet mielddisbuktit iešguđet lágan čuolmmaid rájáidrasttildeaddji gávppašeapmái.
Sametinget vil i 2016 prioritere arbeidet med fritak fra merverdiavgiften for duodjiutøvere på norsk side.
Sámediggi áigu 2016:s vuoruhit barggu oažžut luvvejuvvot lasseárvodivvada duojáriidda Norgga bealde.
Sametinget tok dette sist opp med Finansdepartementet høsten 2014.
Sámediggi válddii dán áššin maŋimusat 2014 čavčča Ruhtadandepartemeanttain.
Finansdepartementet uttalte den gang at merverdiavgiftssystemet er lite egnet til å støtte bestemte formål.
Ruhtadandepartemeanta dajai dalle ahte lasseárvodavatvuogádat ii leat heivehuvvon nu ahte sáhttet doarjut dihto surggiid.
I Næringsavtalen for duodji 2016 har partene blitt enige om ta opp saken på nytt med Finansdepartementet og vurdere fradragsordninger for duodji.
Duodjeealáhusa 2016 duodješiehtadusas leat bealit boahtán ovttaoaivilii ahte váldit dán ášši fas bajás Ruhtadandepartemeanttain já árvvoštallat geahpádusortnegiid duodjái.
Sametingsrådet er enig i at samhandel over landegrensene er og har vært en naturlig del av den samiske samfunnsutviklingen.
Sámediggeráđđi lea ovttaoaivilis dasa ahte gávppašeapmi riikkarájáid rastá lea ja lea leamaš lunddolaš oassi sámi servodatovdáneamis.
En eventuell utredning om harmonisering av merverdiavgiftsreglene må imidlertid ligge i bero inntil problemstillingene med fritak fra merverdiavgift på norsk side er avklart.
Vejolaš čielggadeapmi lasseárvodivatnjuolggadusaid heivehemiid birra ferte dattege vuordit gitta lasseárvodivat luvven Norgga bealde lea čielgan.
Sametinget skal lage en melding om duodji i 2016.
Sámediggi aigu čállit dieđáhusa duodji birra 2016:s.
Det vil være naturlig å synliggjøre denne utfordringen i meldingen.
Lea lunddolaš čalmmustahttit dán hástalusa dieđáhusas.
Rådet ser at en eventuell utredning må skje i samarbeid med Samisk parlamentarisk råd.
Ráđđi oaidná ahte vejolaš árvvoštallan ferte dahkkot ovttasráđiid Sámi parlamentaralaš ráđiin.
Rådet ser også at en endring i tollreglene må godkjennes av de landene som endringene skal gjelde for.
Ráđđi maid oaidná ahte duollonjuolggadusaid rievdadeapmi ferte dohkkehuvvot dain riikkain geaidda rievdadusat gusket.
Forslag 6: Representant Sandra M árjá West, NSR Samiske vegnavn NSR mener det er viktig for samisk historie og tilhørighet å bekrefte dette ved skilting av veg- og gatenavn på samisk.
Evttohus 6: Áirras Sandra Márjá West, NSR Sámi geaidnonamat NSR oaivvilda ahte lea dehálaš sámi gáhta- ja báikenamaid bokte deattuhit báikkiid sámi historjjá ja gullevašvuođa.
I Matrikkelforskriften § 51 første del står det at kommunen må velge vegnavn kun på ett språk; norsk, samisk eller kvensk.
Matrikkelforskriften § 51 vuosttas oassi čuoččuha ahte gielda ferte válljet geaidnonama dušše ovtta gillii: dárogillii, sámegillii dahje kvenagillii.
Stedsnavnloven derimot gir lov å bruke parallelle stedsnavn, f.els.
Stedsnavnloven gal suovva parallealla báikenamaid.
samiske og norske.
Omd. sámi- ja dárogillii.
I § 9 står det at “ Samiske og kvenske stadnamn som blir nytta blant folk som bur fast på eller har næringsmessig tilknyting til staden, skal til vanleg brukast av det offentlege t.d. påkart, skilt, i register saman med eventuelt norsk namn.
§ 9 čuožžu ahte “ Samiske og kvenske stadnamn som blir nytta blant folk som bur fast på eller har næringsmessig tilknyting til staden, skal til vanleg brukast av det offentlege t.d. på kart, skilt, i register saman med eventuelt norsk namn.
” NSR mener det er beklagelig at matrikkelforskriften ikke tillater bruk av mer enn ett språk på vegnavn.
” Lea NSR:a mielas váidalahtti ahte matrikkelforskriften ii suova go ovttagielat geaidnonamaid.
Flere steder finnes stedsnavn på mer enn ett språk.
Máŋga sajis leat báikenamat eanet go ovtta gillii.
NSR mener det er naturlig åbruke samiske setdsnavn som grunnlag for vegnavn, spesielt der hvor befolkningen selv bruker dette, slik det også står i Stadnamnlova § 9.
NSR oaivvilda lunddolažžan geavahit sámi báikenamaid vuođđun geaidnonamaid, eandalii doppe gos ássit ieža geavahit daid, nugo maiddái Stedsnavnloven § 9 namuha.
I Kirkenes er vegene markert på to språk, norsk og russisk, og dette ser ikke ut til å være noe problem, og der hører man ikke at dette ikke skulle være lovlig.
Kirkonjárggas leat geaidnonamat guovtti gillii, dárogillii ja ruoššagillii, ja dat ii oru váttisvuohta ja ii doppe leat gullon ahte ii livčče lohpi.
Samiske vegnavn er viktige og det er mulig å sette opp skilt på flere språk.
Sámi geaidnonamat leat dehálaččat ja máŋggagielat galbbaid lea vejolaš cegget.
NSR ber Sametingsrådet om å arbeide med at også vegnavn skal være lovlig å bruke på to og tre språk.
NSR bivdá Sámediggeráđi bargat dan ovdii ahte maiddái geaidnonamaid livčče lobálaš addit guovtti ja golmma gillii.
Svar fra sametingsrådet: Sametingsrådet ser det som meget viktig at samiske vei- og gatenavn er i bruk.
Sámediggeráđi vástádus: Sámediggeráđi mielas lea hui dehálaš ahte leat sámi gáhta- ja báikenamat geavahusas.
Matrikkelforskriften § 51 sier at innenfor en kommune skal det være entydige navn.
Matrikkel láhkaásahus dadjá § 51 ahte galget leat “ent ydig» namat ovtta gieldda siskkobealde.
Sametinget har i 2012 sendt brev til daværende Miljødepartementet, som har ansvaret for Matrikkelforskriften, om spørsmål angående denne problemstillingen om entydig navn og flerspråklige navn.
Sámediggi lea sádden 2012 reivve dalá Birasdepartementii, geas lea ovddasvástádus Mátrikkelága ektui jearaldaga manin gielddat eai leat ožžon lobi geavahit máŋgga gillii čujuhusnamaid.
Svaret den gang var at man kun skulle ha ett navn på en offentlig adresse.
Vástádussan sis lei ahte almmolaš čujuhusain galgá leat okta almmolaš namma.
Sametingsrådet vet at Samisk språkutvalg har sett på denne problemstillingen i forhold til matrikkelloven, stedsnavnloven og forskriftene til disse.
Sámediggeráđđi diehtá ahte Sámi giellalávdegoddi lea geahčadeamen matrikkellága, báikenammalága ja dáid láhkaásahusaid justa dán ášši ektui.
Vi har forventninger med at språkutvalget kommer med forslag til løsning på dette når rapporten blir levert i august 2016.
Mis leat vuordámušat ahte dása boahtá čielga čoavddus go lávdegoddi almmuha lávdegotti rapporta borgemánus.
Sametinsgrådet mener at det skal være mulighet å bruke flerspåklige offentlige adressenavn.
Sámediggeráđi mielas galgá leat vejolašvuohta geavahit máŋga giela almmolaš čujuhusnamain.
Dette kommer til å følges opp ved høringer i forbindelse med lovendringer og forskriftsendringer som gjelder bruk av samiske stedsnavn og flerspråklige navn.
Láhkarievdadusaid ja láhkaásahusrievdademiid oktavuođas boahtit buktit cealkámušaid mat gusket justa sámi ja máŋgga gielat namaide. Evttohus 7: Áirras Lars Oddmund Sandvik, Árja
Forslag 7: Representant Lars Oddmund Sandvik, Árja Nasjonal Forsoningsuke Árja har med glede lagt merke til at Sametingsrådet har fulgt opp Árjas forslag med å ha mer fokus på fornorskningen av Samene.
Árja oaidná iluin ahte Sámediggeráđđi lea čuovvolan Árja evttohusa bidjat eanet fokusa dáruiduhttimii sápmelaččain.
Vi bemerker oss at sametingsrådet Olsen nå har fått fornorskning av samene som et nytt fokusområde.
Mii oaidnit ahte sámediggeráđđi Olsen dál lea ožžon dáruiduhttima sápmelaččain ođđa fokussuorgin.
Árja har tidligere foreslått at det skal opprettes en forsoningskommisjon som ser på fornorskningens konsekvenser.
Árja lea ovdal evttohan ahte ásahuvvo soabahankommišuvdna mii geahčada dáruiduhttima váikkuhusaid.
Det gjenstår å se hvordan dette følges opp på en tilstrekkelig god måte.
Dál leaš oaidnit čuovvoluvvo go dát doarvái bures.
Árjas sametingsrguppe foreslår at Sam e tinget starter å arrangere en nasjonal forsoningsuke årlig hvor formålet for det første vil være en historisk bevisstgjøring i det norske samfunnet om fornorskningen av samene.
Árja sámediggejoavku evttoha ahte Sámediggi álggaha lágidit nationála soabahanvahkku jahkásaččat man ulbmil livččii vuosttažettiin ahte boađášii dáža servodahkii dihtomielalašvuohta historjjálaš dáruiduhttima birra sápmelaččain.
For det annet vil formålet være å synliggjøre fornorskningens konsekvenser blant samer i dag.
Nubbi lea ahte dátlivččii mielde čalmmustahttime dáruiduhttima váikkuhusaid sápmelaččain odne.
For det tredje vil et slik arrangement være med på å lege de sår som fremdeles eksisterer blant samene etter fornorskningen.
Goalmmát ášši lea ahte dákkár lágideapmi livččii mielde dikšume daid háviid mat ain gávdnojit sápmelaččain maŋŋil dáruiduhttima.
Dette vil bidra til forsoning.
Dát mielddisbuvttášii soabaheami.
Árja mener at det er på tide med en historisk gjennomgang av fornorskningsprosessene.
Árja mielas lea dál áigi historjjálaččat geahčadit dáruiduhttinproseassaid.
En forsoningsuke vil være et ledd i dette arbeidet.
Soabahanvahkku livččii oassin dán barggus.
Sametingsrådet har satt fornorskingspolitikken som en prioritert sak fordi dette fortsatt er et viktig saksfelt for det samiske folk.
Sámediggeráđđi lea bidjan dáruiduhttinpolitihka vuoruhuvvon áššin sivas go ain lea dehálaš áššesuorgi sámi álbmogii.
Sametingsrådet setter pris på støtte og engasjement.
Sámediggeráđi mielas lea hui buorre go oažžu doarjaga ja áŋgiruššama áššái.
Dette er en sak vi regner med vil trenge bred støtte og forståelse både blant den norske og samiske befolkning.
Dát lea ášši mas mii jáhkkit ahte mii dárbbašit viidát doarjuma ja ipmárdusa sihke dáža ja sámi álbmogis.
Tidligere har Sametingets plenum reist sak om nedsettelse av egen fornorskningskommisjon, og sametingsrådet har tatt opp dette med regjeringen, uten at man har konkludert med noe per i dag.
Ovdal lea Sámedikki dievasčoahkkin ovddidan ášši vuođđudit sierra dáruiduhttinkommišuvnna, ja sámediggeráđđi lea dán digaštallan ráđđehusain, muhto das ii leat dássážii konkulderejuvvon mihkke.
Det er viktig å skape en felles forståelse mellom samer og nordmenn om fornorskningens konsekvenser, og hvordan det kan arbeides for å få til varige løsninger som bøter for dette og bidrar til reel likestilling mellom den samiske og norske befolkningen.
Lea dehálaš oažžut oktasaš ipmárdusa gaskal sápmelaččaid ja dážaid, dáruiduhttima váikkuhusaid birra, ja movt sáhttit bargat nu ahte gávdnat bistevaš čovdosiid mat buhttejit dán ja mat mielddisbuktet duohta ovttadássásašvuođa gaskal sámi ja dáža álbmoga.
Vi setter pris på å få forslag til konket oppfølging av fornorskingspolitikken, som her en forsoningsuke.
Mii leat giitevaččat go oažžut evttohusaid konkrehta čuovvoleapmái dáruiduhttinpolitihkas, de go dás, soabahanvahkku.
Dette forslaget vil bli vurdert i det videre arbeidet.
Dát evttohus árvvoštallojuvvo viidáset barggus.
Rådet vil peke på noen viktige momenter i prosessen:
Ráđđi áigu deattuhit moadde dehálaš beali proseassas:
Vi trenger en kunnskapsbasert tilnærming - gjennom forskning/historieskriving og en eventuell kommisjon.
Mii dárbbašit máhttovuđot lahkoneami – dutkama/ historjáčállima ja vejolaš kommišuvnna bokte.
Viktig å se på kollektive konsekvenser og tiltak for å bøte på disse, dette er ikke en sak som må legges på personnivå, eller utpeke spesielle geografiske områder.
Dehálaš geahččat kollektiivvalaš váikkuhusaid ja doaibmabijuid buhttema dihte dán, dát ii leat ášši maid sáhttá bidjat ovttaskas olbmo dássái, dahje válljejuvvon guovlluid váste.
Det er viktig å plassere ansvar
Lea dehálaš čielggadit ovddasvástádusa
Forslag 8: Representant Inger Eline Eriksen, Árja Seminar for samiske institusjoner og forvaltningsorganer om samisk som forvaltningsspråk Árjas visjon for det samiske språket er at språket kan brukes i absolutt alle sammenhenger i samiske samfunn.
Evttohus 8: Áirras Inger Eline Eriksen, Árja Seminára sámi institušuvnnaide ja hálddašanorgánaide sámegiela birra hálddašangiellan Árja áigumušat sámegiela ektui lea ahte sámegiella sáhttá geavahuvvot buot oktavuođain sámi servodagain.
Slik er situasjonen dessverre ikke i dag I etterkant av forslaget fra Kent Valio, rådmann i Kautokeino, om å styrke samisk som forvatningsspråk i kommunens administrasjon har det vært stor debatt om dette temaet.
Dađi bahábut ii leat dilli nu odne. Guovdageainnu ráđđeolbmá Kent Valio evttohusa maŋŋil, ahte nannet sámegiela hálddašangiellan suohkana hálddahusas, lea leamaš garra digaštallan dán fáttá birra.
Árja berømmer rådmannen for å være modig og tørre å ta tak i temaet og de utfordringene som foreligger.
Árja rámida ráđđeolbmá go lea nu duostil ahte dahká dán ášši ja daid hástalusaid mat leat, áigeguovdilin.
Det er klart at det er et stort behov for å styrke samisk, også som arbeidsspråk, både muntlig og skriftlig.
Lea diehttelas ahte lea stuora dárbu nannet sámegiela, sihke njálmmálaččat ja čálalaččat.
Árja bemerker seg at Sametingsrådet har vært stille og ikke uttalt støtte til rådmannen.
Árja vuohttá ahte Sámediggeráđđi lea leamaš jávohaga ii ge leat dovddastan doarjaga ráđđeolbmái.
Dette er beklagelig.
Dát lea váidalahtti.
Árjas sametingsgruppe har vært i kontakt med Sámi Allaskuvla - Samisk høyskole om hvordan de bruker samisk som forvaltningsspråk.
Árja sámediggejoasvkkus lea leamaš oktavuohta Sámi allaskuvllain, dan birra ahte movt sii atnet sámegiela hálddašangiellan.
Sámi Állaskuvla har kommet langt i å bruke samisk som forvaltnings- og arbeidsspråk og er etter vårt syn et godt forbilde for andre.
Sámi allaskuvla lea ollen guhkás sámegiela geavaheamis hálddašan- ja bargogiellan ja lea min mielas buorre ovdagovvan earáide.
Sámi Allaskuvla sitter med verdifull informasjon og erfaring som mange andre samisk institusjoner vil kunne ha stor nytte av.
Sámi Allaskuvllas lea allaárvosaš diehtu ja vásihusat main eará sámi institušuvnnat sáhtášedje atnit ávkki.
Sámi Allaskuvla har sagt seg villig til å arrangere et seminar om temaet, noe Árja er veldig positiv til.
Sámi allaskuvla lea dovddastan ahte sii sáhtášedje lágidit seminára dán fáttá birra, ja dat lea Árja mielas hui buorre.