pere/sami_parallel huggingface dataset:
Ot.prp. nr. 44 ( 2000-2001 ) Om lov om endringer i domstolloven m.m. kap 7.10.1 Jf. Ot.prp. nr. 44 ( 2000-2001 ) Om lov om endringer i domstolloven m.m. og Innst. O. nr. 103 ( 2000–2001 ) 76 Domstolloven kapittel 1 A Den sentrale domstoladministrasjonen 77 Jf. NOU 1999:19 Domstolene i samfunnet 78 Innst. O. nr. 103 ( 2000–2001 ) 75
Ot.prp. nr. 44 ( 2000-2001 ) Om lov om endringer i domstolloven m. m. kap 7.10.1 Vrd. Ot.prp. nr. 44 ( 2000-2001 ) Om lov om endringer i domstolloven m. m. ja Innst. O. nr. 103 ( 2000–2001 ) 76 Domstolloven kapittel 1 A Den sentrale domstoladministrasjonen 77 Vrd. NOU 1999:19 Domstolene i samfunnet 78 Innst. O. nr. 103 ( 2000–2001 ) 75
Side 43 av 86
Side 43 av 86
Datatilsynet og Personvernnemnda Datatilsynet er et uavhengig forvaltningsorgan administrativt underordnet Kongen og departementet .
Diehtobearráigeahčču ja Personsuodjaluslávdegoddi Diehtobearráigeahčču lea sorjjakeahtes hálddašanorgána mii hálddahuslaččat gullá Gonagasa ja departemeantta vuollái .
Regjeringen har ikke instruksjonsmyndighet overfor Datatilsynet når det gjelder Datatilsynets utøving av myndighet i enkelttilfeller etter loven , jf. personopplysningsloven § 4279 .
Ráđđehusas ii leat bagadanváldi Diehtobearráigeahču badjel dalle go Diehtobearráigeahčču lága vuođul čađaha válddis ovttaskas oktavuođain , vrd. Persondiehtoláhka § 4279 .
Tilsynet ble opprettet 1. januar 1980 , og skal kontrollere at personopplysningsloven blir fulgt .
Bearráigeahčču ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 1980:s ja dat galgá dárkkistit ahte persondiehtoláhka čuvvojuvvo .
Datatilsynet er både tilsyn og ombud , og har en fri stilling i forhold til departement og regjering .
Diehtobearráigeahčču lea sihke bearráigeahčči ja áittardeaddji , ja dat lea friddja departemeantta ja ráđđehusa ektui .
Datatilsynets oppgaver og myndighet er beskrevet i personopplysningsloven .
Diehtobearráigeahču barggut ja váldi lea čilgejuvvon persondiehtolágas .
Avgjørelser som Datatilsynet fatter i enkeltsaker kan påklages til Personvernnemnda , eller i enkelte tilfeller til Kongen .
Daid mearrádusaid maid Diehtobearráigeahčču dahká ovttaskas áššiin sáhttá váidit Personsuodjaluslávdegoddái , ja muhtun oktavuođain Gonagassii .
Personvernnemnda avgjør klager over Datatilsynets avgjørelser , jf. personopplysningsloven § 43 .
Personsuodjaluslávdegoddi mearrida váidagiid mat leat boahtán Diehtobearráigeahču mearrádusaide , vrd. persondiehtolága § 43 .
Personvernnemnda er et uavhengig forvaltningsorgan administrativt underordnet Kongen og departementet .
Personsuodjaluslávdegoddi lea sorjjakeahtes hálddašanorgána mii hálddahuslaččat gullá Gonagasa ja departemeantta vuollái .
Lederen og nestlederen i Personvernnemnda oppnevnes av Stortinget .
Stuoradiggi nammada Personsuodjaluslávdegotti jođiheaddji ja nubbinjođiheaddji .
De øvrige fem medlemmene oppnevnes av Kongen .
Gonagas ges nammada vihtta eará lahtu .
Kongen kan gi nærmere regler om Personvernnemndas organisering og saksbehandling .
Gonagas sáhttá addit dárkilet njuolggadusaid Personsuodjaluslávdegotti organiserema ja áššemeannudeami hárrái .
Tilsynsmyndighetene kan , jf. personopplysningsloven , kreve de opplysningene som trengs for at de kan gjennomføre sine oppgaver .
Bearráigeahččaneiseválddit sáhttet , vrd. persondiehtolága , gáibidit daid dieđuid maid dárbbašit nu ahte sáhttet doaimmahit iežaset doaimmaid .
Datatilsynet kan også gi tvangsmulkt .
Diehtobearráigeahčču sáhttá maiddái sáhkkohit .
Datatilsynet og Personvernnemnda legger sine årsmeldinger fram for Kongen , jf. §§ 42 og 43 .
Diehtobearráigeahčču ja Personsuodjaluslávdegoddi ovddidit jahkedieđáhusaid Gonagassii , vrd. §§ 42 ja 43 .
Årsmeldingene presenteres for Stortinget i en årlig stortingsmelding , med departementets merknader til årsmeldingene .
Jahkedieđáhusat biddjojit ovdan Stuoradiggái jahkásaš stuoradiggedieđáhusas mas maiddái leat departemeantta mearkkašumit jahkedieđáhusaide .
Bevilgningen gis over Fornyings- og administrasjonsdepartementets budsjett .
Juolludusat addojit Ođasmahttin- ja hálddašandepartemeantta bušeahta bokte .
Virksomheter organisert som egne rettssubjekter At en statlig virksomhet er et eget rettssubjekt vil si at virksomheten , juridisk sett , ikke er en del av staten .
Doaimmat mat leat organiserejuvvon sierra riektesubjeaktan Go stáhtalaš doaibma lohkko sierra riektesubjeaktan , de mearkkaša dat ahte doaibma juridihkalaččat ii leat oassin stáhtas .
Selvstendige statlige virksomheter vil kunne organiseres som • statsaksjeselskaper • statsforetak organisert etter statsforetaksloven • særlovselskaper organisert etter egne lover • helseforetak organisert etter helseforetaksloven • stiftelser organisert etter stiftelsesloven Den rettslige reguleringen av statlige virksomheter som er organisert som egne rettssubjekter avhenger av organisasjonsformen som er valgt .
Iešstivrejeaddji stáhtalaš doaimmat sáhttet organiserejuvvot • stáhtaoasussearvin • stáhtafitnodahkan mat organiserejuvvojit stáhtafitnodatlága mielde • sierralohpegávpevuođđudussan mat organiserejuvvojit sierra lágaid mielde • dearvvašvuođafitnodahkan mat organiserejuvvojit dearvvašvuođafitnodatlága mielde • vuođđudussan mat organiserejuvvojit ásahuslága mielde Rievttálaš reguleren daid stáhtalaš doaimmaid dáfus mat leat organiserejuvvon sierra riektesubjeaktan lea dan organisašuvdnamálle duohken mii doaimmas lea .
Videre er staten eier av selskapene og styrer fra eierposisjon ( generalforsamling ) / foretaksmøte / årsmøte overfor selskapenes øvrige organer .
Stáhtaoamastuvvon gávpevuođđudusaid dovdomearkkat leat ahte dat leat iešbirgejeaddji riektesubjeavttat main leat iežaset stivrenorgánat ja alddiineaset ovddasvástádus iežaset ekonomiijii .
Selskapene finansierer sin virksomhet primært ved inntekter i markedet , sekundært ved statlige bevilgninger som en form for kom 79
Dasto lea stáhta gávpevuođđudusaid oamasteaddji ja stivre oamasteaddji sajis ( generálačoahkkin ) / fitnodatčoahkkin / jahkečoahkkin gávpevuođđudusa eará orgánaid ektui . Gávpevuođđudusat ruhtadit 79
http://www.lovdata.no/all/hl-20000414-031.html
http://www.lovdata.no/all/hl-20000414-031.html
Side 44 av 86
Side 44 av 86
Revisor velges av det høyeste selskapsorganet .
Bajemus gávpevuođđudusorgána vállje revisora .
Riksrevisjonens myndighet er begrenset til å føre kontroll med at vedkommende statsråd utøver sin eierfunksjon på en korrekt og betryggende måte , og til å kontrollere at eventuelle bevilgninger brukes i samsvar med Stortingets forutsetninger ( statsrådens konstitusjonelle ansvar ) .
Riikarevišuvnna váldi lea gáržžiduvvon dasa ahte bearráigeahččat ahte guoskevaš stáhtaráđđi čađaha oamastandoaimmas rievttes ja oadjebas vuogi mielde , ja bearráigeahččat ahte vejolaš juolludusat adnojit Stuoradikki eavttuid mielde ( stáhtaráđi konstitušuvnnalaš ovddasvástádus ) .
I utgangspunktet gjelder ikke forvaltningsloven og offentlighetsloven for forretningsmessig virksomhet , men gjelder for oppgaver knyttet til myndighetsutøvelse eller samfunnsmessige oppgaver .
Iešalddis ii gusto hálddašanláhka ja almmolašvuođaláhka gávpedoaimmaide , muhto dat gustojit doaimmaide mat leat čadnon válddi čađaheapmái dahje servodatlaš doaimmaide .
De ansatte er ikke statstjenestemenn og omfattes normalt ikke av de statlig inngåtte tariffavtalene .
Bargit eai leat stáhtavirgeolbmot ja sii eai gula dábálaččat stáhtain sohppojuvvon tariffašiehtadusaide .
Helseforetaksloven har en rekke særbestemmelser som er tilpasset sektoren og de særskilte styringsbehovene som foreligger .
Dearvvašvuođafitnodatlágas leat moanat sierramearrádusat mat leat heivehuvvon suorgái ja daidda erenoamáš stivrendárbbuide mat suorggis leat .
Loven fastsetter at forvaltningsloven gjelder for helseforetakenes virksomhet .
Láhka nanne ahte hálddašanláhka gusto dearvvašvuođafitnodagaid doaimmaide .
Departementet er klageinstans for enkeltvedtak truffet av foretakene , når ikke særskilt klageinstans er fastsatt i lov eller forskrift .
Ovttaskas mearrádusaid maid fitnodagat leat dahkan , sáhttá váidit departementii , jus sierra váidinásahus ii leat nannejuvvon lágas dahje láhkaásahusas .
Departementet kan gi forskrift om hvem som skal være klageinstans for enkeltvedtak fattet av foretakene .
Departemeanta sáhttá addit láhkaásahusa das ahte gii galgá doaibmat váidinásahussan ovttaskas mearrádusaide maid fitnodagat leat dahkan .
Videre gjelder også offentlighetsloven for foretakenes virksomhet .
Dasto gusto maiddái almmolašvuođaláhka fitnodagaid doaimmas .
De ansatte er ikke statstjenestemenn , jf. lovens § 5 .
Bargit eai leat stáhtavirgeolbmot , vrd. lága § 5 .
Loven sier også at helseforetakene regnes som offentlige organer .
Láhka cealká maiddái ahte dearvvašvuođafitnodagat galget lohkkot almmolaš orgánan .
Statlige virksomheter kan også organiseres som stiftelser .
Stáhtalaš doaimmat sáhttet maiddái organiserejuvvot vuođđudussan .
Stiftelsen er en selveiende enhet .
Vuođđudus lea iešoamasteaddji ovttadat .
Den eies verken av staten eller av private rettssubjekter .
Dan ii eaiggáduša stáhta dahje priváhta riektesubjeavttat .
En stiftelse kan styres gjennom særskilt lovgivning , krav nedfelt i vedtekter i forbindelse med etableringen , adgang til å oppnevne styre / styremedlemmer og løpende finansiering gjennom statlige tilskudd .
Vuođđudus sáhttá stivrejuvvot sierralágaid bokte , gáibádusaid bokte mat biddjojit njuolggadusaide ásaheami oktavuođas , lobi bokte nammadit stivrra / stivralahtuid ja bistevaš ruhtadeami bokte stáhtalaš doarjjan .
Behovet for ulike organisasjonsformer og den nærmere utformingen er avhengig av flere forhold og vurderinger , bl.a. virksomhetens formål og oppgaver , virksomhetenes grad av markedsbasering , og ulike former for offentlig regulering av virksomheten .
Iešguđetlágán organisašuvdnamálliid dárbu ja dárkilet hábmen lea olu áššiid ja árvvoštallamiid duohken , ee. doaimma ulbmila ja bargguid , doaimma márkanvuođu dási ja iešguđetlágán málliid duohken almmolaččat regulerejuvvon doaimmaid hárrái .
Institusjoner underlagt Stortinget Stortingets underliggende institusjoner er Forsvarets ombudsmannsnemnd , Stortingets ombudsmann for forvaltningen , Stortingets kontrollutvalg for etterretnings- , overvåkings- og sikkerhetstjeneste og Riksrevisjonen .
Stuoradikki vuollásaš ásahusat Stuoradikki vuollásaš ásahusat leat Suodjalusa áittardeaddjelávdegoddi , Stuoradikki hálddahusa áittardeaddji , Stuoradikki bearráigeahččanlávdegoddi , iskan- , vákšun- ja sihkarvuođabálvalusa hárrái ja Riikarevišuvdna .
Dette er eksterne , parlamentariske hjelpeorganer for Stortingets kontroll med regjeringen og forvaltningen .
Dat leat olgguldas , parlamentáralaš veahkkeorgánat Stuoradikki ráđđehus- ja hálddahusdárkkisteapmái .
81 Felles for disse institusjonene er at de er etablert av Stortinget , har en uavhengig stilling overfor forvaltningen , instruks om deres virksomhet – bl.a. vedrørende offentlighet – gis av Stortinget , og de rapporterer direkte til Stortinget .
81 Oktasaš dáidda ásahusaide lea ahte daid lea Stuoradiggi ásahan , dain lea sorjjakeahtesvuohta hálddahusa ektui , Stuoradiggi addá doaimmaide bagadusa – ee. almmolašvuođa hárrái , ja dat raporterejit njuolga Stuoradiggái .
Sivilombudsmannen og Riksrevisjonens virksomhet er etablert ved lov .
Siviilaáittardeaddji ja Riikarevišuvnna doaibma lea ásahuvvon lága bokte .
Når det gjelder årlig driftsbudsjett , oversender Stortingets administrasjon et budsjettforslag til Finansdepartementet .
Jahkásaš doaibmabušeahta dáfus , sádde Stuoradikki hálddahus bušeahttaárvalusa Ruhtadandepartementti .
I følge Finansdepartementets St.prp. nr. 1 ( 2006-2007 ) ( programkategori 00.40 ) , er regjeringens budsjettforslag for 2007 i samsvar med forslag oversendt fra Stortingets administrasjon .
Ruhtadandepartemeantta St.prp. nr. 1:s ( 2006-2007 ) ( prográmmaoasis 00.40 ) , lea ráđđehusa 2007 bušeahttaárvalus seamma go Stuoradikki hálddahusa árvalus .
Sivilombudsmannen tar også opp saker av eget tiltak . 80
Dát galgá vuosttažettiin gozihuvvot 80 81
4 Styring og regulering av statseide virksomheter i NOU 2003:34. 81 Innst. S. nr. 210 ( 2002-2003 ) Innstilling til Stortinget fra kontroll- og konstitusjonskomiteen , punkt 2 .
Dát lea dárkileappot čilgejuvvon kap.4:s Styring og regulering av statseide virksomheter NOU 2003:34:s . Innst. S. nr. 210 ( 2002-2003 ) Innstilling til Stortinget fra kontroll- og konstitusjonskomiteen , čuokkis 2 .
Side 45 av 86
Side 45 av 86
For øvrig utfører Ombudsmannen sitt verv selvstendig og uavhengig av Stortinget .
Áittardeaddji doaimmaha muđui doaimmas iešheanalaččat ja sorjjasmeahttumit Stuoradikkis .
Ombudsmannen skal gi Stortinget årlig melding om sin virksomhet , jf. § 12 .
Áittardeaddji galgá addit jahkásaččat dieđu Stuoradiggái doaimmas birra , vrd. § 12 .
Årlig bevilgning gis over Finansdepartementets budsjettkapittel 43 , post 01 ( 37,1 mill. kr i 2007 ) .
Jahkásaš juolludus addo Ruhtadandepartemeantta bušeahttakapihttala 43 , poastta 01 ( 37,1 milj. kr 2007:s ) bokte .
Riksrevisjonen Riksrevisjonen ledes av et kollegium som består av fem riksrevisorer valgt av Stortinget for en periode på fire år .
Riikarevišuvdna Riikarevišuvnna jođiha kollegiija mas leat vihtta riikarevisora maid Stuoradiggi vállje njealji jahkái .
Riksrevisjonens formål , oppgaver og rammevilkår følger av lov om Riksrevisjonen 84. Oppgavene er nærmere utdypet i Stortingets instruks 85 om Riksrevisjonens virksomhet , jf. riksrevisjonsloven § 3 .
Riikarevišuvnna ulbmil , doaibma ja rámmaeavttut leat nannejuvvon Riikarevišuvnna lágas 84. Doaimmat leat lagabui čilgejuvvon Sturoadikki bagadusas 85 Riikarevišuvnna doaimma oasis , vrd. riikarevišuvdnalága § 3 .
Stortinget kan pålegge Riksrevisjonen å sette i gang særlige undersøkelser .
Stuoradiggi sáhttá gohččut Riikarevišuvnna álggahit erenoamáš iskkademiid .
Stortingets oppnevnelse av riksrevisorer er omtalt i Grunnloven § 75 k 86. Lov om Riksrevisjonen § 2 sier om Riksrevisjonens uavhengighet at Riksrevisjonen skal utføre sine oppgaver uavhengig og selvstendig , og at Riksrevisjonen selv bestemmer hvordan arbeidet skal innrettes og organiseres .
Stuoradikki riikarevisoranammadeapmi lea čilgejuvvon Vuođđolágas § 75 k:s 86. Láhka Riikarevišuvnna birra cealká Riikarevišuvnna sorjjasmeahttunvuođa birra ahte Riikarevišuvdna galgá doaimmahit doaimmaidis sorjjasmeahttumit ja iešheanalaččat , ja ahte Riikarevišuvdna ieš mearrida movt bargu galgá lágiduvvot ja organiserejuvvot .
Når det gjelder budsjett og regnskap ( § 8 ) fremmes Riksrevisjonens budsjettforslag av Kollegiet direkte overfor Stortinget .
Bušehta ja rehketdoalu hárrái ( § 8 ) ovddida Kollegiija Riikarevišuvnna bušeahttaárvalusa njuolgga Stuoradiggái .
Riksrevisjonens regnskap fastsettes av Kollegiet og revideres av revisor oppnevnt av Stortinget .
Kollegiija mearrida Riikarevišuvnna rehketdoalu , ja revisora maid Stuoradiggi lea nammadan revidere rehketdoalu .
Revidert regnskap og revisjonsberetning sendes Stortinget .
Reviderejuvvon rehketdoallu ja revišuvdnačilgehus sáddejuvvo Stuoradiggái .
86 ” at udnævne fem Revisorer , der aarligen skulle gjennemse Statens Regnskaber og bekjendtgjøre Extrakter af samme ved Trykken , hvilke Regnskaber derfor skulle tilstilles disse Revisorer inden sex Maaneder efter Udgangen af det Aar , for hvilket Storthingets Bevilgninger ere givne , samt at træffe Bestemmelser angaaende Ordningen af Decisionsmyndigheden overfor Statens Regnskabsbetjente ; ”
86 Dás jorgaluvvon : ” nammadit vihtta Revisora geat jahkásaččat galget geahččat Stáhta Rehketdoaluid ja das almmuhit Osiid ja danne galget Rehketdoalut addojuvvot dáidda Revisoraide maŋemusat guhtta Mánu maŋŋel dan Jagi Loahpa man ovddas Stuoadikki Juolludusat leat addojuvvon , ja maiddái dahkat Mearrádusaid Decisionválddi Ortnega hárrái Stáhta Rehketdolliid oktavuođas ; ”
Side 46 av 86
Side 46 av 86
Omtalen i dette kapitlet skal bidra til å belyse spørsmålet om kommuners og fylkeskommuners forhold til regjeringen med tanke på eventuelle overføringsverdier i forhold til Sametingets formelle stilling , og dialogen mellom Sametinget og regjeringen .
Dán kapihttalis čilget gielddaid ja fylkkagielddaid oktavuođa ráđđehussii čujuhettiin dasa ahte leat go buorrevuođat maid sáhtášii sirdit Sámedikki formála dilálašvuođa ektui , ja Sámedikki ja ráđđehusa dialoga ektui .
Prinsipper for statlig styring av kommunesektoren 87 Det lokale selvstyret er en sentral verdi i det norske samfunnet .
Stáhtalaš stivreprinsihpat gielddasuorggi guovdu 87 Norgga servodagas adno báikkálaš iešstivrejupmi guovddáš árvun .
Kommunene og fylkeskommunene er selvstendige rettsubjekt , med selvstendig myndighet og et selvstendig ansvar for sin virksomhet .
Gielddat ja fylkkagielddat leat iešbirgejeaddji riektesubjeavttat , dain lea iešmearrideaddji váldi ja iešbirgejeaddji ovddasvástádus iežaset doaimma ovddas .
Staten har ikke generell instruksjonsmyndighet over kommuner og fylkeskommuner .
Stáhtas ii leat oppalaš bagadanváldi gielddaid ja fylkkagielddaid badjel .
Den statlige styringen av kommuner og fylkeskommuner skjer derfor i utgangspunktet gjennom lovgivning , budsjettvedtak og forhandlinger .
Danne čađahuvvo stáhtalaš stivren gielddaid ja fylkkagielddaid dáfus eanas muddui lágaid , bušeahttamearrádusaid ja šiehtadallamiid bokte .
Prinsippet om det kommunale selvstyret er ikke grunnlovsfestet , men er likevel en integrert og veletablert del av det politiske styringssystemet i Norge .
Gieldda iešstivrenprinsihppa ii leat nannejuvvon vuođđolágas , muhto lea aŋkke ovttastuvvon ja nanu oassi Norgga politihkalaš stivrenvuogádagas .
Kommuneloven gir et sterkt vern mot statlig overstyring av kommunal oppgaveløsing .
Gielddaláhka addá nanu suoji stáhtalaš liiggálaš stivrema vuostá gielddaid doaibmačoavdima hárrái .
Siden kommunene selv får regningen for valgene de tar , gis det samtidig insentiver til kostnadseffektiv drift .
Go gielddat ožžot ieža rehkega iežaset válljejumiid ovddas , de addojuvvojit seammás insentiivvat golloseasti doibmii .
Kommunene og fylkeskommunene har et selvstendig ansvar for egen ressursbruk og må tilpasse aktiviteten til inntektene .
Gielddat ja fylkkagielddat váldet ieža ovddasvástádusa iežaset resursageavaheami ovddas ja fertejit heivehit doaimmaid sisaboađuide .
Regjeringen på sin side må sikre samsvar mellom oppgaver og økonomiske rammer .
Ráđđehus ferte ges sihkkarastit doaimmaid ja ekonomalaš rámmaid oktiiheiveheami .
God lokal tilpasning krever at kommunene gis handlingsrom .
Buori báikkálaš heiveheapmái gáibiduvvo ahte gielddat ožžot doaibmavejolašvuođaid .
Regjeringen vil i minst mulig grad detaljstyre kommunene , og så langt som mulig styre gjennom rammer både når det gjelder økonomi og regelverk .
Ráđđehus dáhttu unnimus lági mielde detáljastivret gielddaid , ja nu guhkás go vejolaš stivret ekonomiija ja njuolggadusaid rámmaid bokte .
Statens styring av kommunesektoren må balanseres mellom hensynet til et likeverdig tjenestetilbud uavhengig av bostedskommune , og den enkelte kommune og fylkeskommunes behov for å gi tjenester i tråd med innbyggernes ønsker og behov .
Stáhta stivren gielddasuorggi hárrái ferte dásseduvvot nu ahte bálvalusfálaldat lea seammaárvosaš beroškeahttá ássangielddas ja ahte gielddaid ja fylkkagielddaid dárbu addit bálvalusaid ássiid sávaldagaid ja dárbbuid mielde , vuhtiiváldojuvvo .
Rammetilskudd utgjør sammen med skatteinntekter kommunesektorens frie inntekter .
Rámmadoarjja ja vearrosisaboađut leat gielddasuorggi friddja sisaboađut .
Dette er inntekter kommunene og fylkeskommunene kan bruke fritt uten andre føringer enn lover og regelverk .
Dat leat sisaboađut maid gielddat ja fylkkagielddat besset friddjadit golahit almmá makkárge eará čujuhusaid haga go lágaid ja njuolggadusaid .
Minst mulig tilskudd skal komme som øremerkede midler .
Nu unnán doarjja go vejolaš galgá juolluduvvot várrejuvvon ruhtan .
Disse skal fortrinnsvis gis i en overgangsfase , for eksempel ved oppbygging av en tjeneste eller i tilfeller der et tilskudd bare skal gis til et fåtall kommuner .
Dat galget eanemus lági mielde dušše juolluduvvot nuppástuhttináigodagain , ovdamearkka dihte jus lea bálvalusa hukseme , dahje daid háviid go doarjja dušše addo muhtun moatti gildii .
Siden kommunene og fylkeskommunene har et viktig ansvar for nasjonale velferdstjenester som barnehager , grunnskole , videregående opplæring og pleie- og omsorgstjenester er det likevel naturlig at nasjonale myndigheter kan ta initiativ til reformer og større satsinger innenfor disse sektorene .
Dannego gielddain ja fylkkagielddain lea deaŧalaš ovddasvástádus fuolahit našovnnalaš čálgoortnegiid dego mánáidgárddiid , vuođđoskuvlla , joatkkaoahpu ja dikšun- ja ovddasmorašbálvalusaid , lea dattege lunddolaš ahte riikka eiseválddit sáhttet álggahit ođastusaid ja stuorát áŋggirdemiid dáin surggiin .
Gjennomføringen og finansieringen av nasjonale reformer og større satsinger har ofte skjedd utenfor rammefinansieringssystemet ved at det etableres egne øremerkede tilskudd for å finansiere økte drifts- og investeringskostnader .
Riikka ođastusaid ja stuorát áŋggirdemiid čađaheapmi ja ruhtadeapmi lea máŋgii dáhpáhuvvan rámmaruhtadanvuogádaga olggobealde nu ahte máksojuvvojit sierra várrejuvvon ruđat doarjjan ruhtadit lassi doaibma- ja investerengoluid .
Opplysninger hentet fra St. prp. nr. 61 ( 2005-2006 ) Om lokaldemokrati , velferd og økonomi i kommunesektoren 2007 ( kommuneproposisjonen )
Dieđut leat váldon St. prp. nr. 61 ( 2005-2006 ) Om lokaldemokrati , velferd og økonomi i kommunesektoren 2007 ( kommuneproposisjonen )
Side 47 av 86
Side 47 av 86
Statlig kontroll av kommunesektorens inntektsrammer 88 Fastsetting av årlige inntektsrammer er det sentrale grep staten har for å påvirke aktivitetsnivået i kommunesektoren .
Stáhtalaš dárkkisteapmi gielddasuorggi sisaboahtorámmain 88 Jahkásaš sisaboahtorámmaid mearrideapmi lea dat mainna stáhta sáhttá váikkuhit gielddasuorggi doaibmadási .
Kommunene baserer i stor grad sin virksomhet på årlige bevilgninger fra Stortinget .
Gielddaid váldogáldu iežaset doaimmaide leat Stuoradikki jahkásaš juolludusat .
Statlige bevilgninger til kommunene tildeles over 60-poster i statsbudsjettet .
Stáhtalaš juolludusat gielddaide juhkkojuvvojit 60-poasttaid bokte stáhtabušeahtas .
Postene dekker den samlede inntektsrammen for kommunesektoren ( skatteinntekter , rammetilskudd , gebyrer og øremerkede tilskudd ) .
Poasttat gokčet gielddasuorggi ollislaš sisaboahtorámma ( vearrosisaboađut , rámmadoarjagat , divvagat ja várrejuvvon doarjagat ) .
Bevilgningsreglementet , som er fastsatt av Stortinget , inneholder bestemmelser om at de aktuelle departementer må ha informasjon om tilstanden på sine ansvarsområder bl.a. for å kunne rapportere til Stortinget om oppnådde resultater , jf. Bevilgningsreglementet § 13 .
Juolludusnjuolggadusain maid Stuoradiggi lea dohkkehan , leat mearrádusat das ahte guoskevaš departemeanttat galget oažžut dieđuid sin ovddasvástádussurggiin , vai ee. sáhttet raporteret Stuoradiggái olahuvvon bohtosiid birra , vrd. Juolludusnjuolggadusaid § 13 .
Kommuneloven inneholder bestemmelser som pålegger kommuner og fylkeskommuner å utarbeide rullerende økonomiplaner og budsjett for det kommende kalenderår .
Gielddalágas leat mearrádusat mat geatnegahttet gielddaid ja fylkkagielddaid ráhkadit ekonomiijaplánaid ja bušeahtaid boahttevaš kaleanddarjahkái .
Økonomiplanen skal omfatte minst de fire neste budsjettår og skal omfatte hele kommunens eller fylkeskommunens virksomhet og gi en realistisk oversikt over sannsynlige inntekter , forventede utgifter og prioriterte oppgaver i planperioden .
Ekonomiijaplána galgá sisttisdoallat unnimusat boahttevaš njeallje bušeahttajagi , ja dat galgá gokčat olles gieldda dahje fylkkagieldda doaimma ja addit realisttalaš gova plánaáigodaga vejolaš sisaboađuin , vurdojuvvon goluin ja vuoruhuvvon doaimmain .
Årsbudsjettet er en bindende plan for velferdstilbudet til befolkningen basert på inntekter hvor Stortinget gjennom vedtak øver vesentlig innflytelse .
Jahkebušeahtta lea geatnegahtti plána álbmoga čálgofálaldagas daid sisaboađuid vuođul maid Stuoradiggi buori muddui váikkuha mearrádusaidis bokte .
Det er i kommuneloven lovfestet at økonomiplanen og årsbudsjett skal oversendes statlige myndigheter til orientering .
Gielddalágas lea láhkanannejuvvon ahte ekonomiijaplána ja jahkebušeahtta galgá sáddejuvvot stáhtalaš eiseválddiide diehtun .
Dette er begrunnet med et behov for å følge med i kommunens virksomhet , bl.a. som grunnlag for råd og veiledning .
Ággan dasa lea dárbu čuovvut gielddaid doaimma , ee. rávvagiid ja bagadeami vuođđun .
Kommuner og fylkeskommuner har regnskapsplikt og er iht. kommunelovens § 48 pålagt å utarbeide årsregnskap og årsberetning for hvert kalenderår .
Gielddain ja fylkkagielddain lea rehketdoallogeatnegasvuohta , ja dat galget gielddalága § 48 vuođul , ráhkadit jahkerehketdoalu ja jahkedieđáhusa juohke kaleanddarjagi .
Årsregnskapet skal vise all tilgang til og anvendelse av midler .
Jahkerehketdoallu galgá čájehit man olu ruhta sáhttá geavahuvvot ja movt dat lea geavahuvvon .
I årsberetningen skal det bl.a. gis opplysninger om forhold som er viktig for å bedømme kommunenes eller fylkeskommunens økonomiske stilling og resultat av virksomheten , som ikke fremgår av årsregnskaper .
Jahkedieđáhus galgá ee. čilget diliid maid lea deaŧalaš diehtit go gielddaid ja fylkkagielddaid ekonomalaš dilli ja doaimmaid bohtosat árvvoštallojuvvojit , ja mat eai boađe ovdan jahkerehketdoalus .
For at staten skal kunne ivareta det overordnede ansvaret overfor kommunesektoren , er løpende tilbakemelding om utviklingen i kommunene en forutsetning .
Geažosáiggi diehtojuohkin gielddaid ovdáneamis lea eaktun vai stáhta sáhttá fuolahit iežas bajimus ovddasvástádusa gielddasuorggi bealis .
Kommuner og fylkeskommuner er derfor pålagt å rapportere til staten om bl.a. om ressursbruk og tjenesteproduksjon etter KOSTRA-modellen .
Gielddat ja fylkkagielddat leat danne geatnegahtton raporteret stáhtii ee. resursageavaheami ja bálvalusbuvttadeami birra KOSTRA-málle mielde .
89 KOSTRA ( KOmmune-STat-RApportering ) er et nasjonalt informasjonssystem som gir styringsinformasjon om kommunal virksomhet .
89 KOSTRA ( KOmmune-STat-Rapportering dahje GISTRA GIelda-STáhta-RAporteren , muhto dás KOSTRA ) lea našovnnalaš diehtojuohkinvuogádat mii addá stivrendieđuid gieldda doaimmain .
Informasjonen om kommunale tjenester og bruk av ressurser på ulike tjenesteområder blir registrert og sammenstilt for å gi relevant informasjon til beslutningstakere både nasjonalt og lokalt .
Dieđut gielddalaš bálvalusain ja resursageavaheamis iešguđet bálvalussurggiin registrerejuvvojit ja oktiiheivehuvvojit vai mearrádusdahkkit sihke riikka dásis ja báikkálaš dásis ožžot áššáiguoskevaš dieđuid .
Informasjonen skal gi bedre grunnlag for analyse , planlegging og styring , og herunder gi grunnlag for å vurdere om nasjonale mål oppnås .
Dieđut galget addit buoret vuođu analysii , plánemii ja stivremii , ja dakko bokte veahkehit dat árvvoštallat olahuvvojit go našovnnalašulbmilat .
KOSTRA skal forenkle rapporteringen fra kommunene til staten ved at data rapporteres bare en gang , selv om de skal brukes til ulike formål .
KOSTRA galgá álkidahttit raporterema gielddain stáhtii dainnalágiin ahte dieđut raporterejuvvojit dušše oktii vaikko sáhttet geavahuvvot iešguđetlágán áššiide .
Opplysninger hentet fra NOU2004 : 17 Statlig tilsyn med kommunesektoren og Ot.prp. nr. 43 ( 1999-2000 ) Om lov om endring i lov 25. september 1992 nr. 107 om kommuner og fylkeskommuner 89 Kommunal- og regionaldepartementets nettsider om KOSTRA http://www.regjeringen.no/nb/dep/krd/tema/KOSTRA/Om-KOSTRA.html?id 412867 =
Dieđut leat váldon NOU 2004 : 17:s Statlig tilsyn med kommunesektoren ja Ot.prp. nr. 43:s ( 1999-2000 ) Om lov om endring i lov 25. september 1992 nr. 107 om kommuner og fylkeskommuner 89 Gielda- ja guovlodepartemeantta neahttasiiddut KOSTRA birra http://www.regjeringen.no/nb/dep/krd/tema/KOSTRA/Om-KOSTRA.html?id 412867 =
Side 48 av 86
Side 48 av 86
munale administrasjonen inn for departementets ( fylkemannens90 ) kontroll av avgjørelsens lovlighet . Kretsen av de som kan bringe spørsmål inn for lovlighetskontroll , er begrenset til kun å gjelde faste representanter i kommunestyret og fylkestinget .
Gielddalága § 59 mielde sáhttet golbma áirasa dahje eanebut gielddastivrras dahje fylkkadikkis ovttas fievrridit mearrádusaid maid álbmotválljejuvvon orgána dahje gieldda dahje fylkkagieldda hálddahus lea dahkan departemeantta ( fylkkamánni90 ) dárkkisteami ovdii árvvoštallan dihte mearrádusa lobálašvuođa .
I tillegg har Kommunal- og regionaldepartementet hjemmel i § 59 nr. 5 til å ta avgjørelser opp til kontroll på eget tiltak .
Dasalassin lea Gielda- ja guovlodepartemeanttas láhkavuođđu § 59 nr. 5 vuođul iešheanalis váldit ovdan mearrádusaid dárkkisteapmái .
Lovlighetskontroll innebærer at et vedtak er gyldig i det vedtaket blir fattet , men at vedtaket kan gjøres ugyldig av statlige myndigheter hvis vedtaket strider mot lov .
Lobálašvuođadárkkisteapmi mearkkaša ahte mearrádus lea gustojeaddji go dahkko , muhto mearrádusa sáhttet stáhtalaš eiseválddit dahkat eahpegustojeaddjin jus mearrádus manná lága vuostá .
Kommunen kan likevel iverksette for eksempel et budsjettvedtak selv om det foretas lovlighetskontroll .
Gielda sáhttá dattege álggahit ovdamearkka dihte bušeahttamearrádusa vaikko lobálašvuođadárkkisteapmi dahkko .
Lovlighetskontroll er et mulig virkemiddel i forhold til bl.a. årsbudsjett , opptak av lån , garantistillelser og andre forpliktelser som kan påføre kommuner utgifter .
Lobálašvuođadárkkisteapmi lea vejolaš neavvu ee. jahkebušeahta , loatnaváldima , dáhkádusbidjama ja eará geatnegasvuođaid ektui mat sáhttet golahahttit gielddaid .
Krav om godkjenning innebærer , til forskjell fra lovlighetskontroll , at et kommunalt vedtak først er gyldig når det er godkjent av staten .
Dohkkehangáibádus mearkkaša ges eará go lobálašvuođadárkkisteapmi , namalassii ahte gieldda mearrádus easkka lea gustojeaddji go stáhta lea dan dohkkehan .
Kommuneloven ( § 60 ) har noen viktig bestemmelser om statlig kontroll og godkjenning av økonomiske forpliktelser .
Gielddalágas ( § 60 ) leat muhtun deaŧalaš mearrádusat stáhtalaš dárkkisteami birra ja ekonomalaš geatnegasvuođaid dohkkeheami birra .
Registeret er kalt ROBEK ( Register Om Betinget godkjenning og Kontroll ) .
Registtar gohčoduvvo ROBEK ( Register Om Betinget godkjenning og Kontroll ) .
For de kommuner og fylker som er oppført i registeret , er følgende vedtak ikke gyldige før de er godkjent av departementet ( fylkesmannen ) : • •
Dain gielddain ja fylkkain mat leat biddjon registarii , eai leat čuovvovaš mearrádusat gustojeaddjit ovdalgo departemeanta ( fylkkamánni ) lea daid dohkkehan : • •
Vedtak om opptak av lån og finansiell leasing Vedtak om leie av bygninger , anlegg , og varige driftsmidler som kan påføre kommuner og fylkeskommunen utgifter utover de fire neste budsjettår .
Mearrádusat loatnaváldima ja ruhtadan leasinga hárrái Mearrádusat visttiid , rusttegiid ja bistevaš doaibmaneavuuid láigoheami hárrái mat sáhttet golahit gielddaid ja fylkkagielddaid guhkit go boahttevaš njeallje bušeahttajagi .
For de kommuner og fylkekommuner som er oppført i ROBEK , skal departementet ( fylkesmannen ) også lovlighetskontrollere kommunestyrets / fylkestingets budsjettvedtak .
Daid gielddaid ja fylkkagielddaid dáfus mat leat biddjon ROBEK:ii , galgá departemeanta ( fylkkamánni ) maiddái dárkkistit gielddastivrra / fylkkadikki bušeahttamearrádusaid lobálašvuođa .
Fylkesmannen er delegert myndighet til å foreta både lovlighetskontroll og godkjenning av kommunale vedtak .
Fylkkamánni lea fápmuduvvon váldi guhte sihke oažžu dahkat lobálašvuođadárkkisteami ja dohkkehit gielddamearrádusaid .
Side 49 av 86
Side 49 av 86
Gjennom konsultasjonsordningen er det etablert en fast arena hvor staten og kommunesektoren møtes på politisk nivå for å gjennomgå temaer og saker med betydning for sektoren .
Ráđđádallanortnegiin ráhkaduvvui fásta arena mas stáhta ja gielddasuorgi deaivvadeaba politihkalaš dásis , ja mas guorahallaba fáttáid ja áššiid main lea mearkkašupmi suorgái .
KS kan gjennom ordningen for eksempel bidra med relevante bakgrunnsdata som grunnlag for konsekvensberegninger og bidra til en lettere implementering av reformer og statlig styring .
KS sáhttá dán ortnega bokte ovdamearkka dihte addit áššáiguoskevaš duogášdieđuid mat adnojit vuođđun váikkuhusmeroštallamiidda , ja váikkuhit dasa ahte ođastusat ja stáhtalaš stivren álkibut implementerejuvvo .
Konsultasjonene bygger på en felles forståelse av at det er Stortingets og regjeringens ansvar å fastsette de økonomiske og politiske målene for kommunesektoren .
Ráđđádallamiid vuođđu lea oktasaš áddejupmi das ahte lea Stuoradikki ja ráđđehusa ovddasvástádus mearridit gielddasuorggi ekonomalaš ja politihkalaš ulbmiliid .
Konsultasjonene har ikke til hensikt å redusere mulighetene for nasjonal styring , men siktemålet er å gjøre styringen mer hensiktsmessig .
Ráđđádallamiid áigumuš ii leat unnidit našovnnalaš stivrenvejolašvuođaid , muhto dahkat stivrema eanet ulbmilažžan .
Konsultasjonene skal i prinsippet omfatte alle områder som har økonomiske konsekvenser for kommunesektoren .
Ráđđádallamat galget prinsihpalaččat gokčat buot surggiid main lea mearkkašupmi gielddasuorgái .
Konsultasjonsordningen skal bidra til å nå følgende seks mål : • Felles forståelse mellom staten og kommunesektoren om de oppgaver som kan realiseres innenfor en gitt inntektsramme .
Ráđđádallanortnet galgá veahkehit olahit čuovvovaš guhtta mihttomeari : • Stáhta ja gielddasuorggi oktasašáddejumi das ahte guđiid doaimmaid mearriduvvon sisaboahtorámma siskkobealde sáhttá duohtandahkat .
Dette kan bidra til å lette den finanspolitiske styringen av kommunesektoren .
Dat sáhttá veahkehit gielddasuorggi ruhtadanpolitihkalaš stivrema .
• Konsultasjoner om prioritering av kommunesektorens ressursbruk kan bidra til å redusere statlig styring gjennom regelverk og øremerking .
• Ráđđádallamat gielddasuorggi resursageavaheami vuoruheami hárrái , sáhttet leat mielde unnideamis stáhta njuolggadus- ja ruhtavárrenstivrema .
• Økt lokal frihet i oppgaveløsningen kan gi mer effektiv ressursbruk og styrke lokaldemokratiet .
• Eanet báikkálaš friddjavuohta doaibmačoavdimis sáhttá addit buoret resursageavaheami ja nannet báikkálaš demokratiija .
• Konsultasjoner kan bidra til å gi kommunesektoren mer stabile og forutsigbare rammebetingelser .
• Ráđđádallamat sáhttet váikkuhit gielddasuorgái eanet stabiila ja vuordevaš rámmaeavttuid .
• Bedre informasjonsgrunnlag for regjeringens og Stortingets utforming av den nasjonale styringen av kommunesektoren .
• Buoret diehtovuođu ráđđehussii ja Stuoradiggái hábmet gielddasuorggi našovnnalaš stivrejumi .
• Gjennomsiktighet ved at metodikk og kalkulasjoner er forståelige , konsistente og etterprøvbare .
• Rabasvuođa go metodihkka ja luoittut lea áddehahttit , logalaččat ja go daid maŋŋel sáhttá geahččalit .
Det avholdes fire møter i året .
Jagis dollojuvvojit njeallje čoahkkima .
Møtene følger fasene i arbeidet med statsbudsjettet .
Čoahkkimat čuvvot stáhtabušeahta barggu fásaid .
Det drøftes ikke budsjettfortrolig informasjon på møtene .
Čoahkkimiin eai guorahallojuvvo bušeahttaluohttámušdieđut .
, Kommunal- og regionaldepartementet ( KRD ) og KS . Sekretariatet ledes av KRD .
Oktasaš čállingoddi mas leat fágadepartemeanttaid , Ruhtadandepartemeantta ( RD . )
Det utarbeides skriftlig materiale til møtene , og det utarbeides omforent materiale og referat .
, Gielda- ja guovlodepartemeantta ( GGD ) ja KS`ovddasteaddjit oktiiheivehit hálddahuslaš ráhkkanemiid čoahkkimiidda .
En arbeidsgruppe med KS og staten arbeider med sikte på å oppnå tettere samarbeid om kostnadsberegninger av reformer i kommunesektoren .
Čállingotti jođiha GGD . Čoahkkimiidda ráhkaduvvo čálalaš materiála , ja ráhkaduvvo maiddái oktasaš materiála ja referáhta .
Departementets nettsider om konsultasjoner med KS http://www.regjeringen.no/nb/dep/krd/tema/Kommune_og_fylkesforvaltning/Konsultasjoner.html?id=418388&amp;epslanguage=NO
Departemeantta neahttasiiddut ráđđádallamiid birra KS:in http://www.regjeringen.no/nb/dep/krd/tema/Kommune_og_fylkesforvaltning/Konsultasjoner.html?id=418388&amp;epslanguage=NO
Side 50 av 86
Side 50 av 86
dan kostnadsberegninger , ved uenighet mellom KS og staten , kan vurderes av uavhengige instanser for å understøtte regjeringens budsjettarbeid .
Galgá maiddái čielggaduvvot movt sorjjakeahtes instánssat sáhttet árvvoštallat gollomeroštemiid veahkehan dihte ráđđehusa bušeahttabarggus , jus stáhta ja KS eaba leat ovttaoaivilis .
Kostnadsberegninger og økonomiske analyser Det tekniske beregningsutvalg for kommunal og fylkeskommunal økonomi ( TBU ) har siden 2002 utarbeidet et notat om den økonomiske situasjonen i kommunesektoren til årets første konsultasjonsmøte mellom KS og staten .
Gollomeroštallamat ja ekonomalaš analysat Det tekniske beregningsutvalg for kommunal og fylkeskommunal økonomi ( TBU . ) ( Gieldda ja fylkkagieldda ekonomiija teknihkalaš meroštallanlávdegoddi ) lea 2002 rájes ráhkadan notáhta gielddasuorggi ekonomalaš dilis KS ja stáhta vuosttaš jahkásaš ráđđádallančoahkkimii .
I tillegg utarbeider TBU et notat om hvordan kommunesektorens utgifter anslås å bli påvirket av demografiske utviklingstrekk .
Dasalassin ráhkada TBU notáhta das movt gielddasuorggi golut veardiduvvojit váikkuhuvvot demográfalaš ovdáneamis .
TBU ble etablert i 1979 for å utvikle et system for rapportering , statistisk bearbeiding og faglig vurdering av data som gjelder økonomien i kommunene og fylkeskommunene .
TBU ásahuvvui 1979:s dan nammii ahte ráhkadit dieđuid raporterema , statistihkalaš gieđahallama ja fágalaš árvvoštallama vuogádaga gielddaid ja fylkkagielddaid ekonomiija hárrái .
Da TBU ble etablert var siktemålet å utvikle et praktisk og hensiktsmessig rapporteringssystem og analyseopplegg for kommuneøkonomi .
Go TBU ásahuvvui de lei ulbmilin ovdánahttit geavatlaš ja ulbmilaš raporterenvuogádaga ja analysaneavvu gielddaekonomiijja várás .
Det ligger i utvalgets mandat å gi departementet og regjeringen faglige vurderinger og råd i spørsmål om økonomiske forhold i kommunene og fylkeskommunene , blant annet i tilknytning til tiltak som kan ha kommunaløkonomiske konsekvenser .
Lávdegotti mandáhtta lea addit departementii ja ráđđehussii fágalaš árvvoštallamiid ja rávvagiid gielddaid ja fylkkagielddaid ekonomalaš diliid hárrái , earet eará dakkár doaimmaid dáfus main sáhttet leat gielddaekonomalaš váikkuhusat .
TBU skal legge fram et materiale som kan gi best mulig grunnlag for utformingen av den statlige politikken som gjelder økonomien i kommunene og fylkeskommunene .
TBU galgá buktit materiála mii addá nu buori vuođu go vejolaš hábmet stáhtalaš politihka gielddaid ja fylkkagielddaid ekonomiija hárrái .
I utvalgets mandat heter det at bakgrunnsmaterialet bl.a. bør inneholde analyse av hvordan forslag til statlige tiltak vil påvirke kommunenes økonomi , og en analyse av hovedutfordringer .
Lávdegotti mandáhtas celko ahte duogášmateriálas ee. berre leat guorahallan das movt stáhtalaš doaimmat váikkuhit gieldda ekonomiija , ja váldohástalusaid analysa .
Videre bør materialet så langt det er mulig bygge på statistikk , men når statistikk mangler , bør utvalget basere analyser på vurderinger som utvalget selv utarbeider .
Dasto berre materiála nu guhkás go vejolaš leat ráhkaduvvon statistihka vuođul , muhto jus statistihkka váilu , de berrejit lávdegotti analysat leat vuođđuduvvon lávdegotti iežas árvvoštallamiidda .
Ansvaret for innhenting av data og det statistiske arbeidet ligger til Statistisk Sentralbyrå .
Lea Statistihkalaš Guovddášbyråa ovddasvástádus viežžat dieđuid ja doaimmahit statistihkalaš barggu .
TBU formulerer krav til analysegrunnlag og innrapporteringssystem .
TBU hábme analysavuođu ja raporterenvuogádaga gáibádusaid .
92 Også KOSTRA-data legges til grunn for drøftelser om bl.a. de mål som er oppnådd i kommunesektoren .
92 Maiddái KOSTRA-dieđut leat vuođđun guorahallamiidda ee. daid ulbmiliid hárrái mat leat olahuvvon gielddasuorggis .
Rapport fra Det tekniske beregningsutvalg for kommunal og fylkeskommunal økonomi , nov. . 2006 , vedlegg 13 ( H-2195 ) http://www.regjeringen.no/nb/dep/krd/dok/rapporter_planer/rapporter/2006/Publikasjonsnummer-H2195-.html?id 444895 =
Gieldda ja fylkkagieldda ekonomiija teknihkalaš meroštanlávdegotti raporta , juov 2006 , mielddus 13 ( H2195 ) http://www.regjeringen.no/nb/dep/krd/dok/rapporter_planer/rapporter/2006/Publikasjonsnummer-H-2195.html?id 444895 =
Side 51 av 86
Side 51 av 86
Nordiske og internasjonale forhold 5.1 .
Davviriikkalaš ja riikkaidgaskasaš dili 5.1 .
Urfolks stilling i Finland , Sverige , Danmark , Canada og New Zealand Etter oppdrag fra arbeidsgruppen har John Bernhard Henriksen utarbeidet en rapport om urfolks konstitusjonelle , rettslige og økonomiske stilling i Finland , Sverige , Danmark , Canada og New Zealand .
Eamiálbmogiid dilli Suomas , Ruoŧas , Danmárkkus , Canadas ja Ođđa Zealand- das Bargojoavku lea dáhtton John Bernhard Henriksena ráhkadit raportta Suoma , Ruoŧa , Danmárkku , Canada ja Ođđa Zealándda eamiálbmogiid konstitušuvnnalaš , rievttálaš ja ekonomalaš dili birra .
Rapporten inneholder opplysninger om de respektive staters økonomiske bevilgninger til urfolk , bevilgningsprosess og - form , bevilgningenes størrelse og urfolks økonomiske autonomi .
Raporta čielggada dáid stáhtaid ekonomalaš juolludusaid eamiálbmogiidda , juolludanproseassaid ja - vugiid , juolludusaid sturrodagaid ja eamiálbmogiid ekonomalaš iešstivrejumi .
I det følgende gis et sammendrag av hovedtrekkene i rapporten som er relevante i henhold til arbeidsgruppens mandat .
Dás čuovvu čoahkkáigeassu raportta váldočuoggáin mat leat áigeguovdilat bargojoavkku mandáhta oktavuođas .
Rapporten følger som særskilt vedlegg .
Raporta lea sierra mielddusin .
Urfolks konstitusjonelle og rettslige stilling Samene er anerkjent som urfolk i Sverige og Finland .
Eamiálbmogiid konstitušuvnnalaš ja rievttálaš dilli Sápmelaččat leat dohkkehuvvon eamiálbmogin Ruoŧas ja Suomas .
Utover disse to bestemmelsene omtales ikke inuittene eller Grønland i grunnloven .
Earret dán guovtti mearrádusa eai namuhuvvo inuihtat iige Ruonaeana vuođđolágas .
Lov om Grønlands Hjemmestyre av 29. november 1978 gir imidlertid nærmere bestemmelser om Grønlands forfatningsmessige stilling i Danmark .
Skábmamánu 29. b. 1978 lágas Ruonaeatnama Ruovttustivrra birra leat dattege dárkilet mearrádusat Ruonaeatnama hálddašandili birra Danmárkkus .
Grønlands hjemmestyre – som består av Landstinget , som er en folkevalgt forsamling , og Landsstyret som er den grønlandske regjeringen – har lovgivnings- og forvaltningsmyndighet over alle saksområder med unntak av politi , rettsvesen , utenrikssaker , og sikkerhets- og militære spørsmål .
Ruonaeatnama ruovttustivra – mii lea Riikadiggi ( Landstinget ) mii lea álbmotválljejuvvon čoahkkin , ja Riikastivra ( Landsstyret ) mii lea Ruonaeatnama ráđđehus – lea láhkaaddin- ja hálddašanváldi buot áššesurggiin earret politiijja , riektedoaimma , olgoriikaáššiid ja sihkarvuođa- ja militearaáššiid .
Hjemmestyret har det politiske , forvaltningsmessige og økonomiske ansvaret for saksområder som er overført til hjemmestyret fra staten .
Ruovttustivrras lea politihkalaš , hálddahuslaš ja ekonomalaš ovddasvástádus áššesurggiide mat leat sirdojuvvon stáhtas ruovttustivrii .
I henhold til lov om Grønlands landsstyres inngåelse av folkerettslige avtaler kan landsstyret forhandle og inngå avtaler med fremmede stater og mellomfolkelige organisasjoner , herunder forvaltningsavtaler , som fullt ut angår saksområder det har fått overført .
Ruonaeatnama riikastivrra álbmorievttálaš šiehtadusaid lága olis , sáhttá riikastivra šiehtadallat ja dahkat šiehtadusaid amas stáhtaiguin ja álbmotgaskasaš organisašuvnnaiguin , dása gullet maiddái hálddašanšiehtadusat , mat olles mearrái gusket daidda áššesurggiide mat leat dasa sirdojuvvon .
New Zealand og Canada har ikke en tradisjonell grunnlov som er nedtegnet i ett dokument .
Ođđa Zealánddas ja Canadas eai leat árbevirolaš vuođđolágat mat leat čállojuvvon dokumeanttaide .
Canadas Constitution Act 1982 etablerer et konstitusjonelt vern for urfolksrettigheter .
Canada Constitution Act 1982 nanne konstitušuvnnalaš eamiálbmotvuoigatvuođaid suoji .
For New Zealand er Bill of Rights Act av 1994 er et av de tre rettslige dokumenter eller lover som er å anse som landets konstitusjonelle grunnlagsdokumenter .
Ođđa Zealánddas lea 1994 Bill of Rights Act okta golmma rievttálaš dokumeanttas dahje lágas man sáhttá gohčodit riikka konstitušuvnnalaš vuođđolágadokumeantan .
Den omtaler ikke maoriene særskilt .
Dat ii namut maoriid sierra .
Lovens § 20 er likevel i praksis av direkte relevans for maorienes konstitusjonelle stilling , fordi minoritetsrettighetene som er nedfelt i artikkel 27 i FN-konvensjonen om sivile og politiske rettigheter er inntatt i denne bestemmelsen .
Lága § 20 lea dattege geavatlaččat njuolgga guoskevaš maoriid konstitušuvnnalaš dillái , dannego unnitloguálbmogiid rievttit mat lea nannejuvvon ON-konvenšuvnna 27. artihkkalis siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid birra , lea váldon fárrui dán njuolggadusas .
I Finland inneholder sameloven nærmere bestemmelser om gjennomføringen av den språklige og kulturelle autonomien .
Suomas leat sámelágas dárkilet mearrádusat gielalaš ja kultuvrralaš iešstivrejumi čađaheami birra .
Dette gjøres først og fremst gjennom at det fastsettes at myndighetene har en forhandlingsplikt overfor Sametinget i saker som berører samiske interesser innenfor hjembygdsområdet .
Dat boahtá vuosttažettiin ovdan dainna go nannejuvvo ahte eiseválddiin lea šiehtadallangeatnegasvuohta Sámedikkiin dain áššiin mat gusket sámi beroštumiide ruovttuguovllus .
Sametinget i Finland anses som et selvstendig samisk folkevalgt organ .
Suoma Sámediggi lea iešstivrejeaddji sámi álbmotválljejuvvon orgána .
Side 52 av 86
Side 52 av 86
Sametinget i Sverige er både et folkevalgt organ så vel som en statlig myndighet underlagt regjeringen .
Sámeláhka ásaha Sámediggái ovddastangeatnegasvuođa ja – rievtti riikka ja riikkaidgaskasaš proseassain mat gusket sámi beroštumiide .
Det framgår av sameloven kapittel 1 , § 1 at Sametinget er å anse som en særskilt myndighet .
Ruoŧa Sámediggi lea sihke álbmotválljejuvvon orgána ja ráđđehusa vuollásaš stáhtalaš eiseváldi .
Samelovens bestemmelser gir Sametinget en noe annen posisjon enn ordinære forvaltningsorgan .
Sámelága njuolggadusat addet Sámediggái veahá eará saji go dábálaš hálddašanorgánain lea .
Verken i Canada eller New Zealand har urfolkene sentrale politiske institusjoner som kan sammenlignes med de nordiske sametingene .
Canadas ja Ođđa Zealánddas eai leat eamiálbmogiin guovddáš politihkalaš ásahusat maid sáhttá buohtastahttit davviriikkaid sámedikkiiguin .
I New Zealand har maoriene det nasjonale maorirådet ( New Zealand Maori Council ) .
Ođđa Zealánddas lea maoriin riikka maoriráđđi ( New Zealand Maori Council ) .
Rådet har status som et rådgivende organ som behandler og uttaler seg i saker av betydning for maoribefolkningen .
Ráđđi lea ráđđeaddi orgána mii meannuda ja buktá cealkámušaid dain áššiin main lea mearkkašupmi maoriálbmogii .
Forhandlingsplikten framstår som en sentral og viktig mekanisme for sikring av samiske interesser og rettigheter i saker som faller inn under bestemmelsen .
Šiehtadallangeatnegasvuohta lea guovddáš ja deaŧalaš oassi sámi beroštumiid ja rivttiid sihkkarastimis dain áššiin mat gullet mearrádusa vuollái .
I praksis blir imidlertid bestemmelsen ansett som en konsultasjonsbestemmelse .
Geavatlaččat adno almmotge mearrádus ráđđádallannjuolggadussan .
Det finnes er ingen særskilt konsultasjonsordning mellom regjeringen og Sametinget i Finland – verken for politiske eller økonomiske spørsmål .
Suoma ráđđehusa ja Sámedikki gaskka ii leat sierra ráđđádallanortnet – eai politihkalaš gažaldagain eaige ekonomalaš gažaldagain .
I Sverige har politisk ledelse i Jordbruksdepartementet ( ansvarlig departement for samiske saker ) og Sametinget et fast årlig konsultasjonsmøte .
Ruoŧas leat Eanandoallodepartemeantta ( mas lea ovddasvástádus sámi áššiide ) politihkalaš jođihangottis ja Sámedikkis fásta jahkásaš ráđđádallančoahkkimat .
På disse møtene drøfter regjeringen og Sametinget alle aktuelle samepolitiske saker , herunder Sametingets økonomiske behov på grunnlag av det innsendte budsjettforslaget .
Dain čoahkkimiin guorahallá ráđđehus ja Sámediggi buot áigeguovdilis sámepolitihkalaš áššiid , dalle maiddái Sámedikki ekonomalaš dárbbuid ovddiduvvon bušeahttaárvalusa vuođul .
Utover dette konsultasjonsmøtet har Sametingets politiske ledelse kontakt med regjeringens representanter ved anledning og behov .
Earret dán ráđđádallančoahkkima de lea Sámedikki politihkalaš jođihangottis oktavuohta ráđđehusa ovddasteddjiiguin dárbbu ja liibba mielde .
Det er dessuten jevnlig kontakt mellom Sametinget og regjeringen på tjenestemannsnivå .
Dasto lea Sámedikkis ja ráđđehusas jámmadit oktavuohta virgeolbmodásis .