pere/sami_parallel huggingface dataset:
I dag er det veldig lite sendingstid for de samiske programmene i norske tv-kanaler .
Odne lea hui unnán sáddenáigi sámi prográmmiade Norgga TV kánálain .
En egen samisk TVkanal ville gitt det samiske mediahuset mer selvstyre , for da hadde man ikke trengt å være under storsamfunnets sendinger .
Sierra Sámi TV-kánala livčče addán sámi meadiavistái eambo iešstiverumi , go dálle ii dárbbaš leat stuorraservodaga sáddendárbbuid hálddus .
Nå er tiden moden for å etablere en egen samisk TV-kanal , teknisk så er ikke dette vanskelig .
Jos goassege livčče áigi láddan sierra Sámi TV-kánala ásaheapmái , de lea dál , teknihkklaččat ii leat váttis .
Forslag 7 , representant Aili Keskitalo , NSRs sametingsgruppe Behandling av Prop . 70 L ( 2011–2012 ) på Sametinget
Evttohus 7 , áirras Aili Keskitalo , NSR:a sámediggejoavku Sámedikki Láhkaproposišuvnna 70 L ( 2011-2012)meannudeapmi
Den 16.03.12 la regjeringen fram en lovproposisjon om Endringar i deltakerloven , havressurslova og finnmarksloven ( kystfiskeutvalet ) .
Njukčamánu 16 beaivvi 2012 bijai ráđđehus ovdán láhkaproposišuvnna Oassálastinlágas , mearraresursalágas ja finnmárkkulágas ( riddolávdegoddi ) .
Sametinget tar lovproposisjonen til behandling .
Sámediggi váldá láhkaproposišuvnna meannudeapmái .
Forslag 8 , representant Jørn Are Gaski , Arbeiderpartiets sametingsgruppe Digitalisering av sørsamisk arkiv
Evttohus 8 , áirras Jørn Are Gaski , BB:a sámediggejoavku Lullisámi arkiivvaid digitaliseren
I det vidstrakte sørsamiske område er det mange private og offentlige arkiv .
Lullisámi guovlluin gávdnojit máŋggat priváhta ja almmolaš arkiivva .
Omfange av disse arkivene er ikke kartlagt og heller ikke hvilke emneområdene disse arkivene inneholder er kartlagt .
Ii leat kártejuvvon man viidát dát arkiivvat leat ja maid ii makkár fáddásurggiid dát arkiivvat sisttisdollet .
I andre samiske områder er digitalisering og kartlegging kommet lenger .
Eará sámi guovlluin lea digitaliseren ja kártenbarggut ollen guhkkelii .
Mange av de private og offentlige arkivene er under bekymringsverdige lagringsforhold på loft i hus , låver og uthus og disse arkivene må ikke gå tapt for tidens tann .
Máŋggat dain priváhta ja almmolaš arkiivvain leat heajos vuorkkáin dego lovttain , láhtuin ja olgovisttiin ja dáid arkiivvaid ii ábut diktit billahuvvat .
Sametinget bør bidra til at disse arkivene blir kartlagt , kommer inn under gode lagringsforhold og at de blir digitalisert slik at det kan komme den samiske og norske allmennheten til gode .
Sámediggi berre váikkuhit dasa ahte dát arkiivvat kártejuvvojit , ja dolvojuvvojit sihkkaris vuorkkáide ja ahte digitaliserejuvvojit nu ahte boahtá sámi ja dáčča álbmogii ávkin .
Dette er svært viktig nå under den pågående Samerettsutvalget II prosessen .
Dát lea earenoamáš dehálaš dál go Sámi vuoigatvuođalávdegoddi II proseassa lea jođus .
Disse digitaliserte arkivene vil dokumentere samisk tilstedeværelse , samisk bruk i område i for eksempel i forhold til reindrift og jordbruk og gi områdene det her er tale om sin rettmessige og historiske samiske identitet .
Digitaliserejuvvon arkiivvat duođaštussan dasa ahte sámit leat , ahte sámit leat geavahan guovlluid dego ovdamearkka dihte boazodoalu ja eanandoalu oktavuođas ja addá guovlluide maid birra dás lea sáhka vuoiggalaš ja historjjálaš sámi iešvuođa .
Forslag 9 , representant Toril Bakken Kåven , Nordkalottfolket Kystfiskeutvalget – videre arbeid
Evttohus 9 , áirras Toril Bakken Kåven , Nordkalottfolket Riddoguolástanlávdegoddi – viidásat bargu
Sametingspresidenten har invitert til samarbeid om Proposisjon 70 som foreligger som en oppfølging av Kystfiskeutvalgets innstilling .
Sámediggepresideanta lea bovden ovttasbargui Proposišuvnna 70 birra , mii lea Riddoguolástuslávdegotti mearrádusa čuovvoleapmi .
Sametinget fastholder at de historiske rettighetene til kyst- og fjordfiskerne må anerkjennes .
Sámediggi doalaha dan ahte mearra- ja riddobivdiid historjjálaš vuoigatvuođat galget dohkkehuvvot .
Sametinget ser det som alvorlig at regjeringen ikke vil anerkjenne den historiske retten kystfolket har til fiske , slik som fastslått i Smithutvalgets arbeid .
Sámediggi oaidná hui duođalažžan go ráđđehus ii dohkket historjjálaš vuoigatvuhtii mii guoská vuonaid ja riddogáttiid ássiid guolásteapmái , nu mo lea celkon Smith-lávdegotti barggus .
Sametinget ber om at det nedsettes utvalg som sammen med sametingsrådet fremmer sametingets syn i saken .
Sámediggi dáhttu ásahit lávdegotti mii oktiiráđiid sámediggeráđiin ovddasta ođđa oainnu dán áššis .
Det vurderes også å nedsette en referansegruppe bestående av kystfiskeorganisasjoner som kan komme med innspill i prosessen .
Árvoštallojuvvo maid ásahit referánsajoavkku , gos leat riddoguolástanorganisašuvnnat , geat sáhttet buktit cealkámušaid prosessii .
Det avsettes også ressurser til ekstern bistand om nødvendig .
Resurssat maid biddjojit olgguldas vehkiide jus lea dárbu .
Forslag 10 , representant Ann-Mari Thomassen , NSRs sametingsgruppe Fremskutt base for kampfly i Evenes – konsekvenser for samisk kultur
Evttohus 10 , áirras Ann-Mari Thomassen , NSR:a sámediggejoavku Soahtegirdiid ” fremskutt ” bása Evenášis – váikkuhusat sámi kultuvrii
NSR sametingsgruppe viser til forhåndsuttaleser fra forsvarsmyndigheter om at Evenes kan komme til å bli klassifisert som fremskutt base for kampfly .
NSR sámediggejoavku čujuha suodjaluseiseválddiid cealkámušaide ahte Evenášši soaitá klassifiserejuvvot “ fremskutt ” básan soahtegirdiid várás .
Av foråndsuttalelsene er omfanget av antallet kamfly som vil være stasjonert i Evenes meget uklart da man opererer med ulike antall , fra 2 – 12 kampfly .
Cealkámušas lea eahpečielggas galle soahtegirdi galget leat Evenášis , go doppe leat iešguđetlágan logut , 2 -12 soahtegirdi . Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna / Tove Anti
Lokale samiske intereser har deltatt i møte med tidligere forsvarminister Grete Faremo i Evenes 19. februar 2010 der temaet var ulike konsekvenser for samisk kultur og samfunnsliv ved en eventuell lokalisering av en kamflybase .
Báikkálaš sámi beroštusat čoahkkinaste ovddit suodjalusministariin Grete Faremoain Evenášis guovvamánu 19. b. 2010 , fáddán ledje iešguđetlágan váikkuhusat sámi kultuvrii ja servodateallimii jus soahtegirdibása biddjo dohko .
Lokale samiske interesser forutsatte at forsvars-myndighetene måtte gjennomføre ytterligere høringsmøter med den samiske befolkningen i oppfølgningen av saken , noe som man fikk forståelse for ville følges opp .
Báikkálaš sámi beroštusat eaktudedje ahte suodjalusministtar doallá viidábut gulaskuddančoahkkimiid sámi álbmogiin dađi mielde go ášši ovdánii , ja sii ipmirdedje dan dainna lágiin ahte dat galggai čuovvoluvvot .
NSR sametingsgruppe konstaterer at disse forutsetningene ikke er fulgt opp og stiller også spørsmålstegn til at sametingsrådet ikke har vært i kontakt med lokale samiske interesser i saken i forkant av konsultasjoner med forsvarsmyndighetene om saken til ross for at man burde være kjent med engasjementet om saken
NSR sámediggejoavku mearkkaša ahte dát eavttut eai leat čuovvoluvvon , ja bidjá gažaldaga go sámediggeráđis ii leat leamaš oktavuohta báikkálaš sámi beroštusaiguin dán áššis ovdal konsultašuvnnaid suodjaluseiseválddiiguin ášši birra , vaikko áŋgiruššamat dán ášši hárrái galggašedje leat oahppásat sidjiide .
NSR understreker viktigheten av at med økt omfang av jagerflyaktiviteter og andre militære aktiviteter , må forsvarsmyndighetene forplikte seg til at det fortsatt må være grunnlag for en bærekraftig lokal kultur i samiske markebygder også fremover .
NSR deattuha ahte go soahtegirdidoaimmat ja eará militeara doaimmat viiddiduvvojit , de lea dehálaš ahte suodjaluseiseválddit atnet iežas geatnegasvuohtan dan ahte sámi márkogiliin ain galgá leat vuođđu ceavzilis báikkálaš kultuvrii , maiddái boahtteáiggis .
Det må settes inn tiltak som gjør det attraktivt å bo i området på tross av etablering av en fremskutt base for jagerfly som vil medføre til et økt støyomfang .
Fertešii bidjat johtui doaimmaid maid vuođul lea geasuheaddji ássat dan guovllus , vaikko lea ásahuvvon “ fremskutt ” soahtegirdibása mii mielddisbuktá eanet šláma .
NSR ber sametingsrådet samarbeide med lokale sameforeninger , samiske institusjoner , samiske næringer og samiske kulturaktører i området for å kartlegge hvilke tiltakspakker som må iverksettes for å kompansere for skadeomfanget på samisk kultur så mye som mulig .
NSR bivdá sámediggeráđi ovttas bargat báikkálaš sámi servviiguin , sámi ásahusaiguin , sámi ealáhusaiguin ja sámi kulturaktevrraiguin dán guovllus , kárten dihte makkár doaimmaid fertešii bidjat johtui mat sáhtášedje nu bures go vejolaš buhtadit dan vahága mii dahkko sámi kultuvrra vuostá .
Forslag 11 , representant Ida Marie Bransfjell , Åarjel-Samiej Gïelh Bioteknologi – tema under forberedende urfolks konferanse i Alta 2013 .
Evttohus 11 , áirras Ida Marie Bransfjell , Åarjel-saemiej Gïelh Bioteknologiija – fáddán álgoálbmot konferánssa ráhkkaneapmái Álttás 2013:is
Den bioteknologiske utviklingen ble behandlet på Sameparlamentarikerkonferansen i Kirkenes 2011 og Sametinget behandler Samiske rettigheter i den bioteknologiske utviklingen 19 april .
Bioteknologalaš ovdáneapmi meannuduvvui Sámeparlamentarihkkárlaš konferánssas Girkonjárggas 2011 ja Sámediggi meannuda Sámi rievttit bioteknologalaš ovdáneamis cuoŋománu 19. beaivvi .
Vi er kjent med at bioteknologiloven er under revidering , og at det skal behandles i Stortinget vårsesjon 2013 .
Mii diehtit ahte bioteknologiija láhka lea dárkkisteami vuolde , ja ahte galgá gieđahallojuvvot Stuoradikki 2013 giđđasešuvnnas .
I et urfolksperspektiv er det behov for kunnskap- og kapasitetsoppbygging på fagområdet .
Álgoálbmotperspektiivvas lea fágasuorggis dárbu máhtto- ja návccaidráhkadussii .
Bioteknologisk utvikling er noe som berører hele verdens urfolk og det vil derfor være naturlig å høste erfaring fra hverandre .
Bioteknologalaš ovdáneapmi lea juoga mii guoská olles máilmmi álgoálbmogiidda ja danin lea lunddolaš lonohallat vásáhusaid .
Kunnskap og bevissthet om temaet er nødvendig for å kunne bidra i utviklingen , og diskutere utfordringene med andre urfolk .
Máhttu ja diđolašvuohta fáttá birra lea dárbbašlaš nu ahte sáhttá váikkuhit ovdáneapmái , ja digaštallat hástalusaid birra eará álgoálbmogiiguin .
På bakgrunn av dette ønsker Åarjel-Saemiej Gïelh at bioteknologisk utvikling løftes fram som et tema på den forberedende urfolks konferansen i Alta 2013 .
Dán vuođul sávvá Åarjel-Saemiej Gïelh ahte bioteknologalaš ovdáneapmi biddjojuvvo fáddán álgoálbmot konferánssa ráhkkaneapmái Álttás 2013:is .
Plenumsledelsens innstilling overfor Sametinget
Dievvasčoahkkinjođihangotti árvalus Sámediggái
Nye saker nr 1 , 3-6 og 8-11 oversendes Sametingsrådet for behandling . Ny sak nr 2 sendes plenumsledelsen for videre behandling .
Ođđa áššit 1 , 3-6 ja 8-11 sáddejuvvojit Sámediggeráđđái meannudeapmái Ođđa ášši 2 sáddejuvvo čoahkkinjođihangoddái meannudeapmái .
I stedet for ny sak nr 7 fremmes sak 019/12 St. prop . 70 L Endringer i deltakerloven , havressurslova og finnmarksloven ( kystfiskeutvalget ) , Ny sak nr 7 trekkes .
Ođđa ášši 7 sadjái ovdiduvvo ášši 019/12 Sd. prop. 70 L Rievdadusat searvanlágas , mearraressursalágas ja finnmárkolágas ( riddoguolástanlávdegoddi ) , ođđa ášši 7 gessojuvvo .
Møtelederskapets forslag ble enstemmig vedtatt .
Čoahkkinjođihangotti evttohus mearriduvvui 29 jienain .
IV Protokolltilførsler Det ble ikke fremmet noen protokolltilførsler i saken .
2 jienastedje vuostá . IV Beavdegirjelasáhusat Dán áššis ii ovddiduvvon beavdegirjelasáhus .
V Taleliste og replikkordskifte
V Sáhkavuorrolistu ja replihkat 1
Innlegg Nanna Thomassen Nanna Thomassen Silje Karine Muotka Trond Are Anti Jørn Are Gaski Jørn Are Gaski Rolf Johansen Trond Are Anti Trond Are Anti Aili Keskitalo
Silje Karine Muotka Trond Are Anti Jørn Are Gaski Jørn Are Gaski Rolf Johansen Trond Are Anti Trond Are Anti Aili Keskitalo
Aili Keskitalo Jørn Are Gaski
Aili Keskitalo Jørn Are Gaski
Jørn Are Gaski Rolf Wilhelmsen Silje Karine Muotka Ida Marie Bransfjell Willy Ørnebakk , til forretningsorden Aili Keskitalo , til forretningsorden Jarle Jonassen , til forretningsorden
Jørn Are Gaski Rolf Wilhelmsen Silje Karine Muotka Ida Marie Bransfjell Willy Ørnebakk , čoahkkinortnegii Aili Keskitalo , čoahkkinortnegii Jarle Jonassen , čoahkkinortnegii
VI Sametingets vedtak   
VI Sámedikki mearrádus   
I stedet for ny sak nr 7 fremmes sak 019/12 St. prop . 70 L Endringer i deltakerloven , havressurslova og finnmarksloven ( kystfiskeutvalget ) .
Ođđa ášši 7 sadjái ovdiduvvo ášši 019/12 Sd. prop. 70 L Rievdadusat searvanlágas , mearraressursalágas ja finnmárkolágas ( riddoguolástanlávdegoddi ) , ođđa ášši 7 gessojuvvo .
Behandlingen av saken ble avsluttet 19.04.12 kl 12.45 .
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 19.04.12 dii. 12.45 .
Ášši / Sak OOU K Ášši / Sak SP 003/12 017/12
Ášši / Sak BFOL 003/12 Ášši / Sak DC 017/12
Samiske rettigheter i den bioteknologiske utviklingen Arkivsaknr .
Sámi vuoigatvuođat bioteknologalaš ovddideamis Arkiivaáššenr . .
Behandlinger Politisk nivå Sametingsrådet Oppvekst- , omsorg- og utdanningskomiteen Sametingets plenum
Meannudeamit Politihkalaš dássi Sámediggeráđi Bajásšaddan- , fuolahus- ja oahppolávdegoddi Sámedikki dievasčoahkkin
Møtedato 13.03.12 16. – 17.04.12 18. – 19.04.12
Beaivi 13.03.12 16. – 17.04.12 18. – 19.04.12
Saksnr. SR 049/12 OOUK 003/12 SP 017/12
Áššenr. . SR 049/12 BFOL DC 017/12
Saken påbegynt torsdag 19. april 2012 kl. 12.45 .
Ášši meannudeapmi álggahuvvui duorastaga cuoŋománu 19. b. 2012 dii. 12.45 .
Sak 049/12 Samiske rettigheter i den bioteknologiske utviklingen
Ášši SR 049/12 Sámi vuoigatvuođat bioteknologalaš ovddideamis
II Forslag og merknader Sametingsrådets forslag til innstilling : Sametinget erkjenner at den bioteknologiske utvikling stiller det samiske samfunn overfor nye utfordringer .
II Evttohusat ja mearkkašumit Sámediggeráđi mearrádusárvalus : Sámediggi dovddasta ahte bioteknologalaš ovdáneapmi buktá sámi servodahkii ođđa hástalusaid .
Denne utviklingen åpner for muligheter både innenfor pasientbehandling , kunnskapsutvikling og forskning .
Dát ovdáneapmi rahpá vejolašvuođaid sihke buhcciiddikšui , máhttoovddideapmái ja dutkamii .
Satsningen vil kunne gi viktige bidrag til fremtidens helsetjeneste , men det er avgjørende at satsningen gjennomføres på en juridisk og etisk forsvarlig måte .
Áŋgiruššan sáhttá leat buorre ávkin boahttevaš dearvvašvuođabálvalussii , muhto hui deaŧalaš lea ahte áŋgiruššan čađahuvvo juridihkalaš ja etihkalaš dohkálaš vugiin .
Samene som urfolk har også interesser som må ivaretas i dette arbeidet .
Sápmelaččain álgoálbmogin leat maiddái beroštusat maid ferte vuhtiiváldit dán barggus .
Eierskap og disponering av urfolks genetiske materiale er et område som trenger oppmerksomhet fra Regjeringens og Sametingets side .
Álgoálbmogiid genetihkalaš ávdnasiid eaiggáduššan ja hálddašeapmi lea dakkár suorgi mas Ráđđehus ja Sámediggi fertejit giddet fuomášumi .
Sametinget viser til ILO konvensjon nr 169 om urfolk og stammefolk , artikkel 2 , og FNs erklæring om urfolks rettigheter av 12.9.2007 , artikkel 31 , som omhandler urfolks rett til medvirkning .
Sámediggi čujuha ILO konvenšuvdnii nr 168 álgoálbmogiid ja čearddalaš álbmogiid birra , artihkal 2 . Ja ON 12.9.2007 mannosaš julggaštussii álgoálbmotvuoigatvuođaid birra , artihkal 31 , mii válddaha álgoálbmogiid vuoigatvuođa mielváikkuheapmái .
Sametinget viser også til Sameparlamentarikerkonferansen i Kirkenes hvor følgende uttalelse ble vedtatt : Den bioteknologiske utvikling stiller det samiske folk ovenfor nye utfordringer .
Sámediggi čujuha maiddái Sámeparlamentarihkkárkonferánsii Girkonjárggas gos čuovvovaš cealkámuš dohkkehuvvui : Bioteknologalaš ovdáneapmi buktá sámi álbmogii ođđa hástalusaid .
Konferansen understreker at det samiske folk selv må forvalte og eie kunnskapen om eget arvestoff ( DNA ) , og at det samiske folk fortløpende må være i dialog med statlige myndigheter og forskningsmiljø for å følge og påvirke denne utviklingen .
Konferánsa deattuha ahte sámi álbmot ferte ieš hálddašit ja eaiggáduššat dieđuid iežas genaid ( DNA ) birra , ja ahte sámi álbmot dađistaga galgá gulahallat stáhtalaš eiseválddiiguin ja dutkanbirrasiiguin vai sáhttá čuovvut dán ovdáneami ja váikkuhit dasa .
Dette vil være tema i konsultasjoner med Regjeringen om evaluering av lovverket og fremtidige planer og prosesser på området .
Dat ahte dutkat sámi álbmoga bohciidahttá gažaldaga humána biologalaš ávdnasiid eaiggáduššama ja hálddašeami birra .
Oppvekst- , omsorgs- og utdanningskomiteen har behandlet sametingsrådets forslag til innstilling i sak 17/12 Samisk rettigheter i den bioteknologiske utviklingen .
Bajásšaddan- , fuolahus- ja oahppolávdegoddi lea meannudan sámediggeráđi mearrádusevttohusa áššis 17/12 Sámi vuoigatvuođat bioteknologalaš ovdáneamis .
Merknad fra Norske samers riksforbund ( NSR . ) Silje Karine Muotka , Kirsti Guvsám og Nanna Thomassen , Norske samers riksforbund / Samefolkets parti ( NSR . )
Mearkkašupmi Norgga sámiid riikkasearvvi ( NSR ) lahtuin Silje Karine Muotka , Kirsti Guvsám ja Nanna Thomassen , Norgga sámiid riikkasearvvi / Sámeálbmotbellodaga ( NSR . )
/ Sfp Trond Are Anti , Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap . ) Mariann Wollmann Magga , Jørn Are Gaski og Marit Kirsten A. Gaup , Árja Odd Iver Sara , Åarjel-Saemiej Gielh ( ÅaSG ) Ida Marie Bransfjell og Flyttsamelista ( Fsl ) Anders Somby jr. . :
/ SáB lahtus Trond Are Anti , Bargiidbellodaga sámedikkejoavkku ( Bp ) lahtuin Mariann Wollmann Magga , Jørn Are Gaski ja Marit Kirsten A. Gaup , Árja lahtus Odd Iver Sara , Åarjel-Saemiej Gielh ( ÅaSG ) lahtus Ida Marie Bransfjell ja Badjeolbmuidlistta ( Bl ) lahtus Anders Somby jr. . :
Komiteen er tilfreds med at sametingsrådet følger opp vedtaket fra parlamentarikerkonferansen i Kirkenes .
Lávdegoddi lea duhtavaš go sámediggeráđđi čuovvola parlamentarihkkárkonferánssa mearrádusa Girkonjárggas .
Komiteen vil oppfordre sametingsrådet til videre samarbeid over landegrenser når det gjelder samiske rettigheter i den bioteknologiske utviklingen .
Lávdegoddi ávžžuha sámediggeráđi árvvoštallat ovttasbarggu riikkarájiid rastá sámi vuoigatvuođaid oktavuođas bioteknologalaš ovdáneamis .
Sametingsrådet har gjennomført et seminar ” Samiske rettigheter i den bioteknologiske utviklingen ” , som har fått frem flere problemstillinger , informasjon og ny kunnskap i forbindelse med Sametingets behandling av saken .
Sámediggeráđđi lea lágidan seminára " Sámi vuoigatvuođat bioteknologalaš ovdáneamis " , mas leat boahtán ovdan máŋga čuolbmačilgehusa , dieđut ja ođđa máhttu go Sámediggi lea meannudan ášši .
Komiteen er kjent med at bioteknologiloven er under revidering , og at det tas sikte på å behandle evalueringen i Stortinget i april 2013 .
Lávdegoddi diehtá ahte bioteknologiijaláhka lea ođasmahttojuvvomin , ja ahte áigumuš lea árvvoštallama meannudit Stuorradikkis cuoŋománus 2013 .
Komiteen ønsker at Sametinget skal gi innspill til evaluering av bioteknologiloven , og ber derfor om at sametingsrådet forbereder en sak til plenum .
Lávdegoddi háliida ahte Sámediggi ovddida árvalusaid bioteknologiijalága árvvoštallamii , ja bivdá danne sámediggeráđi ráhkkanahttit áššin dievasčoahkkimii .
Komiteen ønsker spesielt en vurdering av loven i sammenheng med samiske forhold , og om hvorvidt den ivaretar det kollektive perspektivet og etiske normer nedfelt i vår samiske kulturarv .
Lávdegoddi háliida erenoamážit ahte láhka árvvoštallojuvvo sámi diliid ektui , ja dan ahte fuolaha go dat daid oktasaš perspektiivvaid ja etihkalaš norpmaid mat sohpet min sámi kulturárbái .
Komiteen vil fremheve at statens myndigheter må sikre at ILO konvensjon nr 169 oppfylles med henblikk på medvirkningsrett .
Lávdegoddi deattuha ahte stáhta eiseválddit fertejit sihkkarastit ahte ILO konvenšuvnna nr 169 ollašuhttojuvvo mielváikkuhanvuoigatvuođa ektui .
Komiteen er av den oppfatning at dette kan gjøres gjennom aktiv deltakelse i råd , utvalg og eventuelle andre organer som er eller skal etableres i forhold til bioteknologi .
Lávdegoddi oaivvilda ahte dat sáhttá dahkkojuvvot árjjalaš oassálastima bokte ráđiin , lávdegottiin ja vejolaš eará orgánain mat leat doaimmas bioteknologiija oktavuođas dahje galget ásahuvvot dan oktavuođas .
Det vil være viktig at organer og institusjoner som arbeider med disse spørsmålene har kompetanse på urfolksrettigheter , og spesielt kollektive rettigheter .
Livččii deaŧalaš ahte dain orgánain ja ásahusat mat barget dáid áššiiguin , lea gelbbolašvuohta olmmošvuoigatvuođain , ja erenoamážit oktasaš vuoigatvuođain .
Hvordan eierskap og disponering av urfolks genetiske materiale blir håndtert , vil være avgjørende for at pasientbehandling , forskning , patentering og for øvrig kobling av registre kan bidra for urfolk .
Dat mo álgoálbmogiid genehtalaš ávdnasiid eaiggáduššan ja hálddašeapmi gieđahallojuvvo , lea mearrideaddji deaŧalaš dasa ahte buhcciiddikšu , dutkan , patenteren ja muđui registariid oktiičatnan sáhttá veahkehit álgoálbmogiid .
Komiteen ønsker at sametingsrådet vurderer behovet og mulighetene for å etablere et forskningsetisk reglement .
Lávdegoddi háliida ahte sámediggeráđđi árvvoštallá dárbbu ja vejolašvuođaid ásahit dutkanetihkalaš njuolggadusaid .
Det er ulike problemstillinger i forhold til å etablere et slikt reglement , og tidsperspektivet er en av dem .
Das leat iešguđetlágan čuolbmačilgehusat dan ektui ahte ásahit dakkár njuolggadusaid , ja áigeperspektiiva lea okta dain .
Andre problemstillinger er på hvilket nivå retningslinjene skal etableres , hvem er målgruppen , hvem vil forpliktes , hvilke sanksjonsmuligheter finnes .
Eará čuolbmačilgehusat leat dat ahte guđe dásis njuolggadusat galget ásahuvvot , gii lea olahusjoavkun , gean dat geatnegahttá , guđe ráŋggáštanvejolašvuođat gávdnojit .
Komiteen ønsker en vurdering fra sametingsrådet om hvorvidt eksisterende regelverk ivaretar samiske rettigheter .
Lávdegoddi háliida ahte sámediggeráđđi árvvoštallá fuolahit go dálá njuolggadusat sámi vuoigatvuođaid .
Det bør vurderes om det er nødvendig at Datatilsynet styrkes med tanke på kollektive perspektiver og urfolkskompetanse .
Berre árvvoštallat dan ahte lea go dárbu nannet Databearráigeahču kollektiiva perspektiivvaid ja álgoálbmotgelbbolašvuođa dáfus .
Forslag fra Norske samers riksforbund ( NSR . ) Silje Karine Muotka , Kirsti Guvsám og Nanna Thomassen , Norske samers riksforbund / Samefolkets parti ( NSR . )
Evttohus Norgga sámiid riikkasearvvi ( NSR ) lahtuin Silje Karine Muotka , Kirsti Guvsám ja Nanna Thomassen , Norgga sámiid riikkasearvvi / Sámeálbmotbellodaga ( NSR . )
Tilleggsforslag , settes inn før siste avsnitt : Sametinget vil fremheve at statens myndigheter må sikre at ILO konvensjon nr. 169 oppfylles med henblikk på medvirkningsrett .
Lasseevttohus , biddjojuvvo sisa ovdal maŋimus teakstaoasi : Lávdegoddi deattuha ahte stáhta eiseválddit fertejit sihkkarastit ahte ILO konvenšuvnna nr 169 ollašuhttojuvvo mielváikkuhanvuoigatvuođa ektui .
Sametinget er av den oppfatning at dette kan gjøres gjennom aktiv deltakelse i råd , utvalg og eventuelle andre organer som er eller skal etableres i forhold til bioteknologi .
Sámediggi oivvilda ahte dat sáhttá dahkkojuvvot árjjalaš oassálastima bokte ráđiin , lávdegottiin ja vejolaš eará orgánain mat leat doaimmas bioteknologiija oktavuođas dahje galget ásahuvvot dan oktavuođas .
Det vil være viktig at organer og institusjoner som arbeider med disse spørsmål har kompetanse på urfolksrettigheter og spesielt kollektive rettigheter .
Livččii deaŧalaš ahte dain orgánain ja ásahusat mat barget dáid áššiiguin , lea gelbbolašvuohta olmmošvuoigatvuođain , ja erenoamážit oktasaš vuoigatvuođain .
I forbindelse med at bioteknologiloven er under revidering er det sentralt at det forberedes en større sak til plenum .
Dan oktavuođas go bioteknologiijaláhka lea ođasmahttojuvvomin , lea hui deaŧalaš ahte ráhkkanahttojuvvo stuorát ášši dievasčoahkkimii .
Det er behov for kunnskaps- og kapasitetsoppbygging i det samiske samfunnet , og på denne bakgrunn er det viktig at Sametinget behandler flere saker hvor bioteknologi er tema .
Sámi servodagas dárbbašuvvo máhtto- ja kapasitehtalokten , ja dan geažil lea deaŧalaš ahte Sámediggi meannuda eanet áššiid main bioteknologiija lea fáddán .
Det må ses på hvorvidt bioteknologiloven og tilstøtende lover ivaretar samiske forhold , det kollektive perspektivet og etiske normer nedfelt i vår samiske kulturarv , samt at disse ivaretar det samiske folkets rett til å forvalte og eie kunnskap om eget arvestoff .
Ferte árvvoštallat fuolahit go bioteknologiijaláhka ja gullevaš lágat sámi diliid , oktasaš perspektiivva ja etihkalaš norpmaid nu mo dat bohtet ovdan min sámi kulturárbbis , ja ahte dat fuolahit sámi álbmoga vuoigatvuođa hálddašit iežaset árbeávdnasiid ja eaiggáduššat máhtu iežaset árbeávdnasiid birra .
Forslag 2 Forslag fra Fremskrittspartiet ( Frp ) Hans Eriksen : Erstatter sametingsrådets forslag i sin helhet : Sametinget ser at den bioteknologiske utviklingen både stiller samfunnet ovenfor utfordringer , men også enorme muligheter .
Evttohus 2 Evttohus Ovddádusbellodagas ( Frp ) Hans Eriksen : Boahtá ollásit sámediggeráđi evttohusa sadjái : Sámediggi oaidná ahte bioteknologalaš ovdáneapmi buktá servodahkii hástalusaid , muhto maiddá issoras stuorra vejolašvuođaid .
Mange mennesker lever i dag lengre og bedre liv takket være utviklingen innenfor gen- og bioteknologi .
Ollu olbmot ellet dál guhkit ja sis lea buoret eallin gena- ja bioteknologiija ovdáneami geažil .
Denne teknologien har bl.a. ført til bedre medikamenter og mat for både mennesker og dyr .
Dát teknologiija lea earret eará addán buoret dálkasiid ja borramuša sihke olbmuide ja elliide .
Sametinget har en fremtidsrettet og positiv holdning til mulighetene som åpner seg ved forskning på og bruk av genog bioteknologi .
Sámedikkis lea boahtteáiggediđolaš ja positiiva guottut daidda vejolašvuođaide mat rahpasit gena- ja bioteknologiijadutkama ja - geavaheami geažil .
Det er kunstig at Norge har en strengere regulering av disse områdene enn land det er naturlig å sammenligne oss med .
Lea buorre go Norggas muddejuvvojit dát suorggit mealgat garraseappot go dain riikkain maiguin mis lea lunddolaš buohtastahttit iežamet .
Sametinget mener Norge trenger et regelverk som gjør at Norge kan bli et foregangsland når det kommer til forskning og utvikling innenfor gen- og bioteknologi .
Sámediggi oaivvilda ahte Norga dárbbaša njuolggadusaid mat dagahit ahte Norga sáhttá šaddat ovddasmanni riikan gena- ja bioteknologiijadutkamis ja - ovddideamis .
Det må ikke være unødvendig politisk innblanding når det kommer til regulering av gen- og bioteknologien .
Ii galgga dárbbašuvvot politihkalaš seaguheapmi gena- ja bioteknologiija muddemii .
Det må imidlertid være tilfredsstillende sikkerhetsmekanismer som sikrer forsvarlig utvikling på dette området .
Dattetge fertejit leat dohkálaš sihkkarvuođamekanismmat mat sihkkarastet dohkálaš ovdáneami dán suorggis .
Etiske retningslinjer må dessuten legge føringer for bruken av denne teknologien .
Dasa lassin fertejit etihkalaš njuolggadusat láidestit dán teknologiija geavaheami .
En slik etisk plattform må ta utgangspunkt i respekt for enkeltmenneskets valg , og hensynet til menneskers ve og vel .
Dakkár etihkalaš vuođu vuolggasadji ferte leat ovttaskas olbmo válljema árvvusatnin , ja olbmuid gávnni vuhtiiváldin .
For å sikre en forsvarlig utbredelse av gen- og bioteknologi er informert samtykke viktig , for eksempel gjennom merking av genmodifisert mat .
Vai sihkkarastojuvvo genaja bioteknologiija dohkálaš lávdu , de lea deaŧalaš viežžat lobi diehtojuohkima vuođul , ovdamearkka dihtii genamuddejuvvon borramuša merkema bokte .
For å sikre at det skjer en fortgang i teknologiutviklingen , bl.a. når det gjelder behandling av hjerte- og karsykdommer og kreft , må det private næringsliv involveres i forskning og utvikling .
Sihkkarastin dihtii ahte teknologiija ovdána , erret eará váibmo- ja varrasuotnadávddaid ja borasdávddaid dikšuma oktavuođas , de ferte priváhta ealáhuseallin searvvahuvvot dutkamii ja ovddideapmái .
Bruk av gen- og bioteknologi må ikke på noe område begrenses til kun å gjelde virksomheter eller institusjoner som eies av det offentlige .
Gena- ja bioteknologiija geavaheapmi ii galgga guđe ge suorggis ráddjejuvvot dušše guoskat daidda doaimmaide ja ásahusaide , maid almmolašvuohta eaiggáduššá .
På det medisinske området bør all virksomhet som tillates i offentlige institusjoner , også tillates innen privat sektor , underlagt vanlig tilsyn av helsemyndighetene .
Medisiidnasuorggis berre buot doaibma mii lea lobálaš almmolaš ásahusain , maiddái leat lobálaš priváhta suorggis , dearvvašvuođaeiseválddiid dábálaš geahčču vuolde .
Forslag 1 ble vedtatt med 28 stemmer mot 1 stemme .
Evttohus 2 hilgojuvvui 28 jienain . 1 jienastii beali .
Forslag 2 ble forkastet med 28 stemmer mot 1 stemme .
Evttohus 1 mearriduvvui 28 jienain 1 jiena vuostá .
Opplærings- , omsorgs- og utdanningskomiteens tilrådning ble vedtatt med 28 stemmer mot 1 stemme .
Bajásšaddan- fuolahus- ja oahppolávdegotti ráva mearriduvvui 28 jienain 1 jiena vuostá .
V Taleliste og replikkordskifte 2
V Sáhkavuorrolistu ja replihkat 1 2
Innlegg Kirsti Guvsám , saksordfører Hans Eriksen
Sáhkavuorru Kirsti Guvsám , áššejođiheaddji Hans Eriksen
Silje Karine Muotka Jørn Are Gaski
Silje Karine Muotka Jørn Are Gaski
Jørn Are Gaski Mariann Wollmann Magga Inga-Lill Sundset
Jørn Are Gaski Mariann Wollmann Magga Inga-Lill Sundset
Inga-Lill Sundset Trond Are Anti Anders Somby jr. .
Inga-Lill Sundset Trond Are Anti Anders Somby jr. .
Silje Karine Muotka Kirsti Guvsám Alf Isaksen Kirsti Guvsám , saksordfører
Silje Karine Muotka Kirsti Guvsám Alf Isaksen Kirsti Guvsám , áššejođiheaddji
VI Sametingets vedtak Sametinget erkjenner at den bioteknologiske utvikling stiller det samiske samfunn overfor nye utfordringer .
VI Sámedikki mearrádus Sámediggi dovddasta ahte bioteknologalaš ovdáneapmi buktá sámi servodahkii ođđa hástalusaid .
Sametinget viser også til sameparlamentarikerkonferansen i Kirkenes hvor følgende uttalelse ble vedtatt : Den bioteknologiske utvikling stiller det samiske folk ovenfor nye utfordringer .
Sámediggi čujuha maiddái Sámeparlamentarihkkárkonferánsii Girkonjárggas gos čuovvovaš cealkámuš dohkkehuvvui : Bioteknologalaš ovdáneapmi buktá sámi álbmogii ođđa hástalusaid .
Sametinget vil fremheve at statens myndigheter må sikre at ILO konvensjon nr. 169 oppfylles med henblikk på medvirkningsrett .
Sámediggi deattuha ahte stáhta eiseválddit fertejit sihkkarastit ahte ILO konvenšuvnna nr 169 ollašuhttojuvvo mielváikkuhanvuoigatvuođa ektui .
Sametingsrådets redegjørelse om samisk språk Arkivsaknr .
Sámediggeráđi čilgehus sámi giela birra Arkiivaáššenr . .
Møtedato 18. – 19.04.12
Beaivi 18. – 19.04.12
Saksnr. SP 018/12
Áššenr. DC 018/12
Saken påbegynt onsdag 19. april 2012 kl. 13.50 .
Ášši meannudeapmi álggahuvvui gaskavahkku cuoŋománu 19.04.12 dii. 13.50 .
II Forslag og merknader Sametingsrådets forslag til innstilling : Sametinget har drøftet Sametingsrådets redegjørelse om samisk språk .
II Evttohusat ja mearkkašumit Sámediggeráđi mearrádusárvalus : Sámediggi lea ságaškuššan Sámediggeráđi čilgehusa sámegiela birra .
Redegjørelsen er vedlagt protokollen .
Čilgehus čuovvu mielddusin beavdegirjái .
Sametingsrådets redegjørelse om samisk språk Bakgrunn Sametingsrådet vil legge fram en sametingsmelding om samisk språk for plenum i september 2012 .
Sámediggeráđi čilgehus sámegiela birra Duogáš Sámediggeráđđi bidjá ovdan sámediggedieđáhusa sámegiela birra dievasčoahkkimii čakčamánus 2012 .
Med denne redegjørelsen ønsker Sametingsrådet å få innspill fra plenum på de utfordringene vi har på fagområdet samisk språk .
Dáinna čilgehusain háliida Sámediggeráđđi árvalusaid daidda hástalusaide mat mis leat fágasuorggis sámegiella .
Sametingsrådet vil også involvere det samiske samfunnet og særlig institusjoner som jobber med samiske språk i det daglige .
Sámediggeráđđi áigu maiddái searvvahit sámi servodaga ja erenoamážit daid ásahusaid , mat barget beaivválaččat sámegielain .
Med redegjørelsen ønsker Sametingsrådet å skape debatt og diskusjon om fremtidig språkpolitikk i det samiske samfunnet .
Čilgehusain háliida Sámediggeráđđi álggahit digaštallama boahtteáiggi giellapolitihka birra sámi servodagas .
Det legges derfor opp til seminar etter at redegjørelsen er lagt frem for plenum .
Danne áigut lágidit seminára maŋŋágo čilgehus lea ovddiduvvon dievasčoahkkimii .
Sametingsrådet vil gi informasjon om arbeidet med sametingsmelding om samisk språk og legge frem redegjørelsen for ulike institusjoner og miljøer og oppfordre til å komme med innspill .
Sámediggeráđđi áigu maid juohkit dieđuid barggus sámediggedieđáhusain sámegiela birra ja bidjat ovdan čilgehusa iešguđet ásahusaide ja birrasiidda ja ávžžuha buktit árvalusaid .
Samisk språk deles vanligvis opp i flere ulike språk .
Sámegiella juogaduvvo dábálaččat máŋga iešguđet giellan .
I dette dokumentet omtales imidlertid samisk språk i entall .
Dán dokumeanttas máinnašuvvo dattetge sámegiella ovttaidlogus .
Dette begrunnes i at de forskjellige dialektene har flere likhetstrekk enn ulikheter .
Ággan dasa lea go iešguđet suopmaniin lea eanet mii sulastahttá go dan mii earuha .
Status Dagens situasjon og utviklingstrekk Samisk språk står på Unescos liste over truede språk .
Dilli Dálá dilli ja ovdánanmihtilmasvuođat Sámegiella lea Unesco listtas áitojuvvon gielaid badjel .
Språksituasjonen er imidlertid ulike fra område til område .
Dattetge rievddada gielladillii guovllus guvlui .
Samisk er et naturlig dagligspråk i noen områder , mens andre steder holder språket på å forsvinne .
Muhtun guovlluin sámegiella lea lunddolaš beaivválaš giella , ja eará guovlluin lea giella jávkamin .
Språket står ovenfor en rekke utfordringer , selv i de områder som har blitt definert som kjerneområder for samisk språk .
Gielas leat máŋga hástalusa , go vel dain guovlluin ge mat lohkkojuvvojit lea sámegiela guovddášguovlun .
Samisk språk omfatter en rekke samfunns og – fagområder .
Sámegillii gullet máŋga servodat- ja fágasuorggi .
Både retten til bruk av samisk språk , kompetanse i samisk språk og kunnskap om samisk språk og kultur innenfor de ulike samfunnsområdene er ulik .
Sihke vuoigatvuohta beassat geavahit sámegiela , gelbbolašvuohta sámi gielas ja máhtolašvuohta sámi gielas ja kultuvrras iešguđet servodatsurggiin rievddada .
Innenfor opplæringssektoren sikres barns rett til opplæring i samisk gjennom lovverk .
Oahpahussuorggis sihkkarastojuvvo mánáide vuoigatvuohta sámegieloahpahussii lága bokte .
Den enkeltes rett til bruk av samisk i møte med helse og rettsvesen er sikret gjennom lovverk , men begrenset til forvaltningsområdet for samisk språk .
Ovttaskas olbmo vuoigatvuohta beassat geavahit sámegiela go deaivvadit dearvvašvuođabálvalusain ja riektelágádusain , lea sihkkarastojuvvon lága bokte , muhto ráddjejuvvon sámegiela hálddašanguvlui .
Tradisjonelt sett har samisk språk stått sterkt innenfor samiske primærnæringer , og primærnæringene har spilt en viktig rolle i bevaring og utvikling av samisk språk .
Árbevirolaččat lea sámegiela dilli leamaš nanus sámi vuođđoealáhusain , ja vuođđoealáhusat leat leamaš hui deaŧalaččat sámegiela gáhttemii ja ovddideapmái .
Nedgang av personer innenfor samiske primærnæringer vil ha konsekvenser for utvikling av samisk språk i fremtiden .
Go olbmuid lohku njiedjá sámi vuođđoealáhusain , de das leat váikkuhusat sámegiela ovdáneapmái boahtteáiggis .
Samiskspråklige tilbud innenfor kultur , litteratur og media i nasjonal sammenheng er lite og begrenset til det som produseres fra samisk hold .
Leat uhccán sámegielat fálaldagat kultuvrras , girjjálašvuođas ja median nationála dásis ja ráddjejuvvon dasa mii buvttaduvvo sápmelaččaid bealis .
Det er til sammen 9 kommuner som er innlemmet i forvaltningsområdet for samisk språk i dag , og flere kommuner vurderer søknad om innlemmelse .
Oktiibuot 9 gieldda gullet sámegiela hálddašanguvlui dál , ja eanet gielddat leat árvvoštallan ohcat searvat hálddašanguvlui .
Dette er en positiv utvikling som viser at flere kommuner er sitt ansvar bevisst når det gjelder å ivareta og utvikle samisk språk .
Dát lea buorre ovdáneapmi mii čájeha ahte ollu gielddat váldet ovddasvástádusa sámegiela gáhttemis ja ovddideamis .
Sametinget vedtok nye tildelingskriterier for tospråklighetstilskudd i 2011 .
Sámediggi mearridii guovttegielalašvuođadoarjagiid ođđa juolludaneavttuid 2011:s .
De nye tildelingskriteriene skal i større grad ha fokus på måloppnåelse , og det er utarbeidet samarbeidsavtaler med den enkelte kommune .
Ođđa juolludaneavttut galget buorebut čalmmustahttit ulbmilolahusa , ja ovttasbargošiehtadusat leat ráhkaduvvon juohke gielddain .
Dette er gjort for å kunne sette inn tiltak tilpasset den enkelte kommunes språksituasjon .
Dat lea dahkkojuvvon vai sáhttá álggahit doaibmabijuid mat leat heivehuvvon juohke gieldda gielladillái .
Det er i dag 11 samiske språksentre som får grunntilskudd fra Sametinget , og flere ønsker å komme inn under denne ordningen .
Dál leat 11 sámi giellaguovddáža mat ožžot vuođđodoarjaga Sámedikkis , ja eanebut háliidit beassat dán ortnegii .
Språksentrene spiller en stor rolle i utviklingen av samisk språk , og det vil være avgjørende at disse får gode rammebetingelser .
Giellaguovddážiin lea deaŧalaš rolla sámegiela ovddideamis , ja lea ge hui deaŧalaš ahte dain leat buorit rámmaeavttut .
Sametinget har igangsatt en evaluering av de samiske språksentrene .
Sámediggi lea árvvoštallagoahtán sámi giellaguovddážiid .
Språksentrenes rapportering over bruk av midlene fra Sametinget viser stor aktivitet i form av kurs og aktiviteter .
Giellaguovddážiid raporteren daid ruđaid geavaheamis maid sii ožžot Sámedikkis , čájehit ollu kurssaid ja doaimmaid .
For å styrke og øke bruken av samisk språk , har Sametinget i flere år lyst ut midler til ulike språkprosjekter .
Nannen dihtii sámegiela ja eanedan dihtii dan geavaheami , lea Sámediggi máŋggaid jagiid almmuhan ruđaid iešguđet giellaprošeavttaide .
Målgruppen for tilskuddsordningen har vært den samiske befolkningen .
Doarjjaortnega ulbmiljoavku lea leamaš sámi álbmot .
Det har vært stor økning på søknader til disse midlene , og det er forventet en ytterligere økning .
Ohcamiid lohku dáidda ruđaide lea lassánan sakka , ja vurdojuvvon ain eanet lassáneapmi .
Dette viser at behovet for språktiltak er stort i det samiske samfunnet .
Dát čájeha ahte gielladoaibmabijuid dárbu sámi servodagas lea stuoris .
Det er positivt at det stadig kommer flere søknader fra sørsamisk område , og verdt å merke seg at Tysfjord kommune er blant de kommunene i forvaltningsområdet for samisk språk som prosentvis har fått flest innvilget søknader i perioden 2008-2010 .
Lea buorre go eanet gielddat lullisámi guovllus sáddejit ohcamiid , ja lea ge mihttenveara ahte Divttasvuona suohkan lea okta dain gielddain sámegiela hálddašanguovllus , mii proseantalogu mielde lea ožžon juolluduvvot eanemus ohcamiid áigodagas 2008-2010 .
Det er bør også nevnes at det kommer få søknader fra kjerneområdene i Finnmark .
Namuhit berre maiddái ahte bohtet uhccán ohcamat Finnmárkku guovddášguovlluin .
Når det gjelder søkerbaserte midler til opplæring , ser vi en økning av søknader om stipend til høyere utdanning i samisk .
Ohcanvuđot ruđaid oktavuođas oahpahussii mii oaidnit ahte stipeandaohcamiid lohku alit ohppui sámegielas lassána .
Antall stipender til elever med samisk i fagkretsen på videregående skole har økt med 39 % de 4 siste årene .
Stipeandalohku ohppiide geain lea sámegiella fágasuorggis joatkkaskuvllas , lea lassánan 39 proseanttain 4 maŋimus jagis .
Til tross for dette viser evalueringen av kunnskapsløftet samisk at det fortsatt er stor mangel på kvalifiserte lærere og læremidler .
Dattetge čájeha máhttoloktema sámi árvvoštallan ahte áin váilot oahpponeavvut ja oahpaheaddjit main lea gelbbolašvuohta .
Vi ser også at mangel på språkstøtte i nærmiljøet gjør opplæringen vanskelig .
Mii oaidnit maiddái ahte váilevaš gielladoarjja lagasbirrasis váttásmahttá oahpahusa .
Ansvarlige parter Nasjonale og internasjonalt lovverk sikrer i stor grad den samiske befolkningens rett til utøvelse og styrking av sitt språk .
Ovddasvástideaddji bealit Nationála ja riikkaidgaskasaš lágat fuolahit buori muddui sámi álbmoga vuoigatvuođa beassat geavahit ja nannet iežaset giela .
Den norske stat er forpliktet både rettslig og politisk til å styrke samisk språk og tilrettelegge forholdene for samisk opplæring og bruk av samisk .
Norgga stáhta lea geatnegahttojuvvon sihke rievttálaččat ja politihkalaččat nannet sámegiela ja láhčit dilálašvuođaid sámegieloahpahussii ja sámegiela geavaheapmái .
Staten har en plikt til likebehandling av norsk og samisk språk , og slik sikre språkets likeverdighet .
Stáhta lea geatnegahttojuvvon gieđahallat dárogiela ja sámegiela ovttadássásaččat , ja nu sihkkarastit gielaid Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna / Tove Anti
I følge Samelovens § 1-5 er samisk og norsk språk likeverdige språk i Norge .
Sámelága § 1-5 vuođul leat sámegiella ja dárogiella ovttaárvosaš gielat Norggas .
Språkene skal være likestilte etter bestemmelsene i lovens kapittel 3 , 71 Samisk språk , også kalt Samelovens språkregler .
Gielat galget leat ovttadássásaččat lága 3. kapihttala , Sámegiella , mearrádusa vuođul , maiddái gohčoduvvon Sámelága giellanjuolggadusat .
Formålet med bestemmelsene i Samelovens språkregler er å bevare og utvikle samisk språk ved særlig å styrke bruken av språket i offentlig sammenheng .
Sámelága giellanjuolggadusaid mearrádusaid ulbmil lea gáhttet ja ovddidit sámegiela erenoamážit dakko bokte ahte nannet giellageavaheami almmolaš oktavuođain .
Sameloven slår i § 3-8 fast at enhver har rett til opplæring i samisk .
Sámelága § 3-8 deattasta ahte juohkehaččas lea vuoigatvuohta oažžut oahpahusa sámegielas .
For opplæring i og på samisk gjelder reglene i og i medhold av lov om grunnskole og videregående opplæring ( opplæringslova . )
Oahpahussii sámegielas ja sámegillii gusto vuođđoskuvla- ja joatkkaoahpahusláhka ( oahpahusláhka ) ja lágat dan olis .
Denne myndigheten fikk Sametinget i 1998 .
Dán válddi oaččui Sámediggi 1998:s .
Sametinget skal i følge Samelovens § 3-12 arbeide for vern og videre utvikling av samisk språk .
Sámediggi galgá Sámelága § 3-12 vuođul váikkuhit sámegiela suodjaleami ja ovddideami .
Sametingets kompetanse og kunnskap på området er verdifull , og bør gjenspeiles i ansvars - og myndighetsområde .
Sámedikki gelbbolašvuohta ja máhtolašvuohta dán suorggis lea mávssolaš , ja dat berre boahtit ovdan ovddasvástádus- ja váldesuorggis .
Sametinget forvalter i dag tospråklighetsmidler til kommuner og fylkeskommuner .
Sámediggi hálddaša dál guovttegielalašvuođaruđaid gielddaide ja fylkkagielddaide .
Sametinget har utarbeidet gode verktøy for å styrke språkbruk både kommunalt og regionalt blant annet gjennom samarbeidsavtaler om bruk av tospråklighetsmidler med fylkeskommunene i Finnmark , Troms , Nordland og Nord-Trøndelag , samt de 9 kommunene som er innlemmet i forvaltningsområdet for samisk språk .
Sámediggi lea ráhkadan buriid veahkkeneavvuid dasa ahte nannet giellageavaheami sihke gielddaid ja regiovnnaid dásis earret eará ovttasbargošiehtadusaid bokte Finnmárkku fylkkagielddain ja Romssa , Nordlándda ja Davvi-Trøndelaga fylkkasuohkaniiguin , ja sámegiela hálddašanguovllu 9 gielddain , guovttegielalašvuođaruđaid geavaheami oktavuođas .
Andre verktøy for styrking av samisk språk er direktetilskudd til samiske språksentre og forvaltning av språkprosjektmidler .
Eará veahkkeneavvut sámegiela nannemii leat njuolgga doarjagat sámi giellaguovddážiidda ja giellaprošeaktaruđaid hálddašeapmi .
Kommuner som er innlemmet i forvaltningsområdet for samisk språk er omfattet av Samelovens språkregler , og har derfor plikt til å betjene befolkningen på to språk .
Eaktun sihkkarastit sámegiela boahtteáiggi lea ahte gielddat gos sápmelaččat ásset , váldet ovddasvástádusa ja leat mielde nannemin ja ovddideamen giela .
Men også kommuner som ikke er innlemmet i forvaltningsområdet for samisk språk har plikter i forhold til individuelle rettigheter blant annet innenfor opplæring og helse .
Sámelága giellanjuolggadusat gustojit gielddaide mat gullet sámegiela hálddašanguvlui , ja dat leat danne geatnegahttojuvvon bálvalit álbmoga guovtti gillii .
De samiske språksentrene har ikke formelt ansvar for utvikling av samisk språk , men deres aktivitet er styrt blant annet gjennom kriterier for direktetilskudd gitt av Sametinget .
Sámi giellaguovddážiin ii leat formálalaš ovddasvástádus sámegiela ovddideamis , muhto sin doaibma stivrejuvvon earret eará daid njuolgga doarjagiid eavttuid vuođul , maid Sámediggi mearrida .
Rammevilkår Nasjonalt og internasjonalt lovverk , økonomi og menneskelige ressurser er rammevilkår med betydning for språkutviklingen .
Rámmaeavttut Nationála ja riikkaidgaskasaš lágat , ekonomiija ja olmmošlaš resurssat leat rámmaeavttut main lea mearkkašupmi giellaovddideapmái .
Både nasjonale og internasjonale lovverk sikrer det samiske språkets stilling , og plikter den norske stat å bidra til styrking av samisk språk .
Sihke nationála ja riikkaidgaskasaš lágat sihkkarastet sámegiela dili , ja geatnegahttet Norgga stáhta leat mielde nannemin sámegiela .
Lovverkene alene gir ingen beskyttelse av språkene , og det vil være avgjørende for språkenes fremtid at gode rammevilkår er på plass slik at en kan skape reel likestilling mellom samisk og norsk språk .
Lágat iehčanassii eai suodjal gal gielaid , ja gielaid boahtteáigái lea hui deaŧalaš ahte leat buorit rámmaeavttut vai sáhttá fidnet duohta ovttadássásašvuođa sámegiela ja dárogiela gaskkas .
Økonomiske ressurser er en utfordring både for kommuner , språksentre , skoler og andre institusjoner som arbeider med samisk språk .
Ekonomalaš resurssat leat hástalussan sihke gielddaide , giellaguovddážiidda , skuvllaide ja eará ásahusaide mat barget sámegielain .
De økonomiske ressurser som overføres Sametinget i dag gjenspeiler ikke behovet i samfunnet , og vil ikke kunne bidra til at samisk og norsk i større grad likestilles og får samme utviklingsmuligheter .
Dat ekonomalaš resurssat maid Sámediggi dál oažžu , eai dávis servodaga dárbbuide , eai ge sáhte váikkuhit ahte šaddá buoret dásseárvu sámegiela ja dárogiela gaskkas ja ahte dat ožžot seamma ovdánanvejolašvuođaid .
Den største utfordringen er imidlertid mangel på menneskelige ressurser .
Stuorra hástalussan lea dattetge olmmošlaš resurssaid váilevašvuohta .
Det er i dag verken tilstrekkelige antall språkarbeidere , lærere eller språkkyndige innenfor de ulike sektorer til å ivareta de oppgavene offentlige organer har når det gjelder nasjonalt lovverk .
Dál eai leat doarvái giellabargit , oahpaheaddjit eai ge giellamáhtolaččat iešguđet surggiin dasa ahte fuolahit daid bargamušaid mat almmolaš orgánain leat nationála lágaid ektui .
Det kreves stadig flere ressurser etter hvert som samfunnet er i utvikling .
Eanet resurssat dárbbašuvvojit dađi mielde go servodat ovdána .
Det vil være vanskelig å oppfylle intensjonen om å øke bruken av samisk språk så lenge det er stor mangelvare på ressurspersoner og faglig kompetanse .
Šaddá váttis ollašuhttit daid áigumušaid ahte eanedit sámegiela geavaheami nu guhká go váilot nu ollu Čoahkkingirjji čállit : Marit Ellen Mienna / Tove Anti
Situasjonen er alvorlig , og vi ser 72
resursaolbmot ja fágalaš gelbbolašvuohta .
stadig behov for ressurser etter hvert som tiltak igangsettes .
Dilli lea duođalaš , ja mii oaidnit čađat resursadárbbuid dađistaga go doaibmabijut álggahuvvojit .
Behovet for fagfolk i samisk og personer med kompetanse i og om samiske forhold er stor .
Dárbbašuvvojit ollu fágaolbmot sámegielas ja olbmot geain lea gelbbolašvuohta sámi diliin ja sámi diliid birra .
Mangel på menneskelige ressurser og tilstrekkelig økonomiske ressurser er derfor den største hindringen for utvikling av samisk språk .
Danne lea olmmošlaš resurssaid ja doarvái ekonomalaš resurssaid váilevašvuohta stuorámus hehttehussan sámegiela ovdáneapmái .
I redegjørelsen vektlegger vi 4 hovedområder som vi mener er de viktigste forutsetningen for at språket skal ha utviklingsmuligheter også i fremtiden .
Čilgehusas mii deattuhit 4 váldosuorggi mat min mielas leat deaŧaleamos eaktu dasa ahte gielas galget leat ovdánanvejolašvuođat maiddái boahtteáiggis .
Antall brukere av samisk språk Bruk av samisk språk Språkfaglig utvikling Sametinget og andres myndighet og rolle .
Sámegiela geavaheddjiid lohku Sámegiela geavaheapmi Giellafágalaš ovddideapmi Sámedikki ja earáid váldi ja rolla .
Innsatsområde 1 : Antall brukere av samisk språk Forutsetningen for utvikling og styrking av samisk språk er at det finnes brukere av språket .
Áŋgiruššansuorgi 1 : Sámegiela geavaheddjiid lohku Eaktun sámegiela gáhttemii ja nannemii lea ahte leat sámegiela geavaheaddjit .