pere/sami_parallel huggingface dataset:
Ved å bygge gjerder vil jordbruksnæringen i ettertid bli spart for merarbeid samtidig som man sikrer avlingene .
Áiddiid huksemiin sáhttá eanadoallu maŋit áiggis seastit iežas liigebarggus , seammás go njuovvaneallit sihkkarastojuvvojit .
I flere tilfeller kan inngjerding av større områder være aktuelt .
Muhtun oktavuođain sáhttá leat áigeguovdil áidut sisa stuorát guovlluid .
Det kan dreie seg om arealer som er avgrenset på en naturlig måte av terreng , bebyggelse etc. .
Dás sáhttá leat sáhka dakkár areálain main lea juo lunddolaš rádji eatnamis , huksehusain jna. .
Det bør være mulig å bevilge tilskudd til slike konfliktforebyggende tiltak .
Berrešii leat vejolašvuohta juolludit doarjaga maiddái dán lágan riidoeastadeaddji doaibmabijuide .
Dette forutsetter enighet mellom partene .
Dát eaktuda soabalašvuođa beliid gaskka .
Det er i dag lite kunnskap om biologiske forhold i områdene der det foregår sambeiting mellom småfe og rein .
Dál lea unnán máhttu biologalaš dili birra guovlluin gos sávzzat ja bohccot guhtot fárrolaga .
Sametinget ønsker derfor mer kunnskap og forskning på beitemønster i forhold til biotop utnyttelse .
Danne háliida ge Sámediggi eanet máhttu ja dutkama guohtonminstariid birra biotohpa geavaheami ektui .
Det er også behov for mer kunnskap om sykdomsoverføring mellom dyr på utmarksbeite .
Dárbu lea maiddái oažžut eanet máhttu dávddaid njoammumis elliid gaskka mat guhtot meahcis .
Punkt 8 endres til punkt 9 .
Čuokkis 8 rievdaduvvo leat čuokkis 9 .
Punkt 9 endres til punkt 10 .
Čuokkis 9 rievdaduvvo leat čuokkis 10 .
Første avsnitt under punkt 9 i sametingsrådets forslag til innstilling endres til : Sametingets virksomhet omfatter de områder i landet der det bor samer .
Vuosttaš teakstaoassi Sámediggeráđi mearrádusárvalusa ovccát čuoggás rievdaduvvo leat ná : Sámedikki doaibma siskkilda daid guovlluid riikkas gos sámit ásset .
Enkelte av Sametingets innspill i forbindelse med jordbruksforhandlingene er tatt til følge de siste årene , men med en geografisk begrensning .
Oassi Sámedikki cealkámušain eanadoallošiehtadallamiid oktavuođas leat vuhtii váldojuvvon maŋimuš jagiin , muhto dat leat geográfalaččat ráddjejuvvon .
Både endring av arealgrenser for tilskudd og økte melkekvoter har kommet deler av den samiske befolkning til gode , men ikke hele .
Sihke areálarájiid rievdadeamis doarjaga ektui ja eanet mielkeearit leat boahtán ávkin sámi álbmogii , muhto ii buohkaide .
Det finnes en rekke områder utenfor hvor det bor samer som driver med jordbruk - det gjelder spesielt Troms og nordre del av Nordland .
Leat ollu guovllut olggobealde gos ásset sámit geat barget eanadoaluin erenoamážit Romssas ja davit osiin Norlánddas .
Økonomiske tiltak som settes verk i samiske områder må dekke større geografiske områder .
Ekonomalaš doaibmabijut mat biddjojuvvojit johtui sámi guovlluin galget guoskat stuorát geográfalaš guovlluide .
Midlene har ikke vært justert på mange år .
Ruđat eai leat heivehuvvon máŋgga jahkái .
Meldingen har Møtesekretær : Roy Amundsen
Ođđa goalmmát teakstaoassi : Čoahkkingirjji čálli : Roy Amundsen
Side 10 av 15
10 siidu 14 siiddus
overordnede målsetninger som bl.a. matvaresikkerhet , landbruk over hele landet , økt verdiskaping og bærekraftig landbruk .
Dieđáhusas leat bajimuš mihttomearit nugo earret eará borramušgálvosihkarvuohta , eanadoallu miehtá riikka , buoret árvoháhkan ja ceavzilis eanadoallu .
Stortinget behandling av meldingen vil danne grunnlaget for landbrukspolitikken fremover og Sametinget ønsker å være en viktig premissgiver for å sikre og styrke jordbruksnæringens rammebetingelser i samiske områder .
Dieđáhusa Stuorradikkis meannudeapmi lea vuođđun eanadoallopolitihkkii ovddasguvlui ja Sámediggi háliida leat deaŧalaš eavttuid biddji sihkkarastin ja nannen dihtii eanadoalu rámmaeavttuid sámi guovlluin .
Forslag fra Norske samers riksforbund Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira og Randi A. Skum , Norske samers riksforbund / Samefolkets parti ( NSR . )
Evttohus Norgga Sámiid Riikasearvvis Geir Tommy Pedersen , Mathis Nilsen Eira og Randi A. Skum , Norgga Sámiid Riikasearvvis ( NSR . )
/ Sfp Gunn-Britt Retter og Árja Olaf Eliassen Forslag 2
/ Sámeálbmotbellodagas ( SáB ) Gunn-Britt Retter ja Árjas Olaf Eliassen Evttohus 2
Nytt siste avsnitt : Sametinget har registrert at Landbruks- og matdepartementet har lagt fram en stortingsmelding om landbruks- og matpolitikk , St.meld. St.9 , velkommen til bords ( 2011-2012 ) .
Ođđa maŋimuš teakstaoassi : Sámediggi lea oaidnán ahte Eanadoallo- ja biebmodepartemeanta lea ovddidan stuorradiggedieđáhusa eanadoallo- ja biebmopolitihka birra , stuorradiggedieđáhus 9 , man namma lea " velkommen til bords " ( 2011-2012 ) .
Sametingets finner naturlig at det i sammenheng med behandlingen av stortingsmeldingen å styrkes Sametingets rolle i landbrukspolitikken .
Sámedikki mielas lea lunddolaš ahte dán stuorradiggedieđáhusa meannudeami oktavuođas nannejuvvo Sámedikki rolla eanadoallopolitihkas .
Sametinget må få utvidede roller innen ulike samiske fagområder , samt utvikle konsultasjonsavtalen for landbrukssektoren .
Sámediggi ferte oažžut viidábuš rollaid sierra sámi fágasurggiid siskkobealde , ja vuordá ahte eanadoalu várás ovddiduvvo konsultašuvdnašiehtadus .
Sametinget ønsker å få mulighet til å bidra til at jordbruksnæringens rammebetingelser sikres og styrkes , og på den måten følge opp våre forpliktelser overfor næringen , blant annet ansvaret Sametinget har for levende samiske bygder .
Sámediggi háliida oažžut vejolašvuođa váikkuhit dan ahte eanadoalu rámmaeavttut sihkkarastojuvvojit ja nannejuvvojit , ja dieinna lágiin čuovvolit geatnegasvuođaid ealáhusa guovdu , earret eará ovddasvástádusa mii Sámedikkis lea ealli sámi giliid ektui .
Sametinget krever at forhandlingsinstituttet for jordbruksavtalen revideres slik at den reflekterer den folkerettslige utvikling .
Sámediggi gáibida ahte eanadoallošiehtadusa šiehtadallaninstituhtta ođasmahttojuvvo nu ahte dat dávista álbmotrievttálaš ovddideapmái .
Sametinget bør ha full informasjon og deltakelse i alle stadier av beslutningsprosessen , og skal kunne gi sitt forhåndsinformerte samtykke til forslag til tiltak og økonomiske rammer og at deres synspunkter og vurderinger framkommer i det som forelegges øvrige departementer og i proposisjonen til Stortinget .
Sámediggi berre oažžut buot dieđuid ja berre searvat buot dásiin mearrádusproseassain , ja galgá sáhttit addit ovdagihtii miehtama doaibmabidjoevttohusaide ja ekonomalaš rámmaide ja ahte sin oainnut ja árvvoštallamat bohtet ovdan das maid eará departemeanttat lohket ja proposišuvnnas Stuorradiggái .
Dette innebærer at Sametinget og Landbruks- og matdepartementet kommer til enighet om prosedyrer når det gjelder de ulike prosessene som leder frem til en endelig jordbruksavtale .
Dát mearkkaša dan ahte Sámediggi ja Eanadoallo- ja biebmodepartemeanta galget soahpat bargovugiid go guoská sierra proseassaide mat loahpalaččat buvttihit eanadoallošiehtadusa .
Videre ber Sametinget om at også avtaleinstituttet for jordbruksforhandlingene vurderes , herunder flerpartsforhandlinger mellom Sametinget , Norges Bondelag , Norsk Bonde- og Småbrukarlag og Staten .
Dasto bivdá Sámediggi ahte maiddái eanadoallošiehtadusa šiehtadallaninstituhtta árvvoštallojuvvo , maiddái beliid gaskasaš šiehtadallamiin Sámedikki , Norgga Boanddaidsearvvi , Norgga Boanddaid ja Smávvadálolaččaid searvvi ja stáhta gaskka .
jordbruksforhandlingene har i dag , samsvarer dette etter Sametingets syn ikke med folkerettslige forpliktelsene som Norge har påtatt seg ovenfor samene som urfolk .
Nugo struktuvra dál lea earret eará eanadoallošiehtadallamiin , de ii dávis dat Sámedikki oainnu mielde álbmotrievttálaš geatnegasvuođaide mat Norggas leat sámiid guovdu go dat lea álgoálbmot .
/ Sfp Gunn-Britt Retter , Fremskrittspartiet ( FrP ) Selmer Johansen , Flyttsamelista ( FSL . ) Per A. Bæhr og Nordkalottfolket ( NKF . )
/ Sámeálbmotbellodagas ( SáB ) Gunn-Britt Retter , Ovddádusbellodagas Selmer Johansen , Johttisámiid listtas Per A. Bæhr ja Nordkalottfolket ( NKF ) lahtus Toril Bakken Kåven Evttohus 3
Sametinget vil behandle stortingsmelding om landbruks- og matpolitikken , Meld . St. 9 ( 2011-2012 ) , Velkommen til bords , på neste plenumsmøte .
Sámediggi áigu meannudit Eanadoallo- ja biebmodepartemeantta ovddidan stuorradiggedieđáhusa eanadoallo- ja biebmopolitihka birra , stuorradiggedieđáhus 9 , man namma lea " velkommen til bords " ( 2011-2012 ) , boahtte dievasčoahkkimis .
Side 11 av 15 Ordningen med jordbruksforhandlinger har eksistert siden 1950 tallet .
Sámediggeráđi mearrádusárvalus sihkkojuvvo ja sadjái biddjojuvvo čuovvovaš : Eanadoallošiehtadallanortnet lea doaibman 1950 logu rájes .
Jordbruksavtalen regulerer blant annet målpris på råvarer som korn , melk , egg og kjøtt fra svin og lam soneinndeling for produksjonstilskudd bøndenes inntekt samt produksjonsmål 2. desember 2011 ble det lagt frem en ny stortingsmelding for landbruket .
Eanadoallošiehtadusas regulerejuvvo earret eará gortni , mielkki , maniid ja spiinne- ja lábbábierggu haddi buvttadandoarjaga juohku geográfalaččat boanddaid dienas ja dasto buvttadanmihttu Juovlamánu 2. b. 2011 ovddiduvvui ođđa stuorradiggedieđáhus eanadoalu várás .
Da hadde det gått nærmere 10 år siden forrige melding om landbrukspolitikken hadde vært behandlet .
Dan rájes lei gollan logi jagi dan rájes go ovddit eanadoallopolitihkalaš dieđáhus lei meannuduvvon .
Og i denne perioden har det vært store endringer i norsk landbruk Hvert år legges det ned nærmere 1.000 gårdsbruk ( nesten 2-3 gårdsbruk daglig ) , og over 36.000 gårdsbruk står tomme .
Dán áigodagas leat leamaš stuorra rievdadusat Norgga eanadoalus . Juohke jagi heaittihuvvojit lagabui 1 000 doalu ( measta 2-3 doalu beaivvis ) , ja badjel 36 000 doalu leat gurrosat .
Litt over 44.000 gårdsbruk søkte om produksjonstilskudd i 2011 ; dette representerer om lag 53.000 ansatte i primærproduksjonen .
Veaháš badjelaš 44 000 doalu ohce buvttadandoarjaga 2011:s ; nu ahte leat birrasii 53 000 bargi vuođđobuvttadusas .
Imidlertid er det knappe 13-14 prosent av disse som faktisk driver med landbruk på heltid , over 2/3 henter hovedinntekten sin utenfor næringen .
Dattetge lea nu ahte váile 13-14 proseantta dáin duođai barget eanadoaluin olles áiggi , badjel 2/3 viežžá váldodietnasa olggobealde ealáhusa .
Dette gir et bilde av at vi produserer mat i Norge på dugnad .
Dát addá dakkár gova ahte mii buvttadit borramuša Norggas lotnolasbargun .
Den siste tiden har det aktualisert seg forholdet til markedsregulatorene Tine , Nortura og Norske Felleskjøp da vi har hatt store behov for å dekke innenlands etterspørsel etter basismatvarer som storfekjøtt , svinekjøtt , sauekjøtt , melk og smør , for ikke å glemme korn til mat og kraftforproduksjon .
Maŋimuš áiggiin lea leamaš áigeguovdil oktavuohta márkana stivrejeddjiide Tine , Nortura ja Norske Felleskjøp go mis lea leamaš stuorra dárbu duhtadit jearaldagaid riikka siste vuođđoborramušgálvvuid ektui nugo šibitbiergu , spiinnebiergu , sávzzabiergu , mielki ja vuodja , ja ii heive vajálduhttit gortni borramuša várás ja fuođđarbuvttadusa .
Vi opererer i dag med et system som sikrer oss en selvforsyningsgrad på knappe 41-44 prosent for basisråvarer fra norsk landbasert landbruk .
Mis odne lea dakkár vuogádat mii sihkkarastá iežamet atnui váile 41-44 proseantta vuođđoborramušgálvvuin Norgga eanadoalus .
Og det samtidig som vi overfører over 17 milliarder årlig til landbruket .
Ja seammás fievrridit mii badjel 17 miljárdda ruvnnu jahkásaččat eanadollui .
Ca 61 prosent av bondens årsinntekt anses for å være offentlige overføringer .
Sullii 61 proseantta boandda jahkedietnasis boahtá almmolaš ruhtadeamis .
Samtidig eksporterer vi fra en annen primærnæring ; nemlig fiskeri og havbruk for nærmere 55 milliarder kroner årlig , noe som utgjør om lag 38 millioner fiskemåltid hver dag .
Dasto vuovdit mii eará vuođđoealáhusain ; namalassii guolástusas ja mearrageavahusas lagabui 55 miljárdda ruvnnu ovddas jahkásaččat , mii dahká birrasii 38 miljovnna guollebiebmu olbmo nammii juohke beaivvi .
Dette regnes ikke med i selvforsyningsgraden , men Sametinget er av den formening at fisk også er mat .
Dát ii lohkkojuvvo mielde iežas atnui geavahussii , muhto Sámedikki oaivila mielde lea guolli maid borramuš .
Frem til 2005 hadde også fiskeri mye av det rigide reguleringssystemet som landbruket har , men etter dereguleringen har næringen selv sett sitt potensiale gjennom lønnsomhetsvurderinger og forsøker hele tiden å være innovative og ekspandere produksjonen Vi har i dag en handelslekkasje til Sverige på nærmere 11 milliarder årlig ifølge SSB , hvorav ca ½ kan relateres til matvarer .
Gitta jagi 2005 rádjai lei maiddái guolástusain hui moalkás regulerenvuogádat nugo eanadoalus lea , muhto ođđaregulerema maŋŋá lea ealáhus ieš oaidnán vejolašvuođaidis gánnáhahttivuođa árvvoštallamiid bokte ja geahččala oppa áiggi hutkat ođđa ja viiddidit buvttadusa . Dál mis lea gávpesuođđan Ruŧŧii lagabui 11 miljárdda ru ovddas jahkásaččat Statistihkalaš Guovddáš doaimmahaga dieđuid mielde , mas sullii bealli sáhttet leat borramušgálvvut .
Dette rammer spesielt landbruks- og næringsmiddelindustrien på Østlandet .
Dát čuohcá erenoamážit eanadoallo- ja ealáhusávnnasbuvttadeapmái Østlánddas .
Side 12 av 15
12 siidu 14 siiddus
Skal vi i Norge kunne ha et landbruk som er lønnsomt og som kan konkurrere opp i mot våre nærmeste naboland så må kursen på landbrukspolitikken endres drastisk og det må skje nå .
Jos mis Norggas galgá sáhttit leat gánnáhahtti eanadoallu ja mii sáhttá gilvalit min lagamus ránnjáriikkaiguin , de ferte eanadoallopolitihka rievdadit hui ollu ja dan ferte dahkat dál .
Det er mye bedre at vi selv starter denne prosessen enn at vi blir oss fortalt å gjøre det av andre når en ser utviklingen i EU og med tanke på WTO forhandlingene .
Ollu buoret lea go mii ieža álggahit dán proseassa dan sadjái go midjiide earát muitalit movt mii galgat dahkat , go oaidnit ovdáneami EO:s ja go jurddašit WTO šiehtadallamiid .
Bedre rammevilkårene for bønder som ønsker å satse som selvstendig næringsdrivende på heltid Fremme forslag om nødvendige lovendringer slik at bo- og driveplikten og prisreguleringen av landbrukseiendom kan oppheves .
Buoret rámmaeavttut boanddaide geat háliidit áŋgiruššat iešheanalis ealáhusdoallin olles áiggi Evttohit dárbbašlaš láhkarievdadusaid nu ahte ássan- ja doaibmageatnegasvuođa ja eanadoalloopmodaga hadderegulerema sáhttá heaittihit .
Endring av jordlovens bestemmelser om delingsforbud .
Rievdadit eanalága mearrádusaid juohkingildosa .
Oppheve de geografiske begrensningene og antall deltakere for deltakelse i samdrifter .
Heaittihit geográfalaš ráddjemiid ja oasseváldilogu ovttasdoibmii searvama oktavuođas .
Oppheve kvotetak innen produksjon Tillate demonstrasjonssalg og servering ved besøk i produksjonslokaler eller i tilknytning til disse .
Heaittihit bajimuš earredási buvttadusas Addit lobi doallat čájáhusvuovdimiid ja guossohit galledemiid oktavuođas buvttadanlokálain dahje daid oktavuođas .
Bidra til at arbeidet med utvikling av nisje- og spesialprodukter i landbruket samt markedsføring av disse , intensiveres .
Váikkuhit dan ahte bargu dihtomárkan- ja erenoamášbuktagiid ovddidemiin eanadoalus ja dasto daid vuovdalemiin , beavttálmahttojuvvo .
Økt satsing på bioenergi innen landbruket
Eanet áŋgiruššat bio-energiijain eanadoalu siskkobealde .
Komiteen har ikke flere merknader eller forslag og råder Sametinget til å vedta følgende : Sametinget støtter for øvrig Sametingsrådets forslag til innstilling .
Lávdegottis eai leat eanet mearkkašumit dahje evttohusat ja rávve Sámedikki mearridit čuovvovaččat : Muđui doarju Sámediggi Sámediggeráđi mearrádusárvalusa .
Side 14 av 15
13 siidu 14 siiddus
Undertegnede har lest møteprotokollen ja funnet at de vedtak som er ført inn i protokollen er i overensstemmelse med nærings- og kulturkomiteens vedtak .
Vuolláičállit leat lohkan čoahkkingirjji ja leat gávnnahan ahte mearrádusat leat fievrriduvvon čoahkkingirjái nu mo ealáhus- ja kulturlávdegoddi lea mearridan .
Karasjok , 21.2.2012 Nærings- og kulturkomiteen
Kárášjohka , 21.2.2012 Ealáhus- ja kulturlávdegoddi
Heidi P. Greiner Haaker komitéleder
Heidi Persdatter Greiner Haaker Jođiheaddji
Per A. Bæhr saksordfører
Per A. Bæhr áššejođiheaddji
Nærings- og kulturkomiteen Møtebok 002/12
Ealáhus- ja kulturlávdegoddi Čoahkkingirji 002/12
Tid : 4. - 6.6.2012 Sted : Karasjok Saksliste Saksnr.
Áigi : 4. - 5.6.2012 Báiki : Kárášjohka Áššelistu Saksnr.
Landbrukspolitiske utfordringer Forvaltning av fiske etter anadrom laksefisk
Eanageavahanpolitihkalaš hástalusat Anadromalaš luossaguliid bivddu hálddašeapmi
Varamedlem Ann Solveig Eriksen , Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap ) , for Margit Eli Anti Oskal Medlem Knut Store , Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap . )
Várrelahttu Ann Solveig Eriksen , Bargiidbellodaga sámediggejoavku ( Bb . ) , Margit Eli Anti Oskal sajis , Bargiidbellodaga sámediggejoavku ( Bb . )
/ Sfp Varamedlem Rolf Wilhelmsen , Nordkalottfolket , for Toril Bakken Kåven .
/ SáB Lahhtu Rolf Wilhelmsen , Nordkalottfolket , Toril Bakken Kåven sajis .
Tiltrådte komitémøtet 5.6.2012 kl. 08.30 Medlem Per A. Bæhr , Flyttsamelista ( FSL . )
Searvvai lávdegoddečoahkkimii 5.6.2012 dii. 08.30 Lahttu Per A. Bæhr , Johttisápmelaččaid listu ( JsL . )
Medlem Olaf Eliassen , Árja .
Lahttu Olaf Eliassen , Árja .
Tiltrådte komitémøtet 4.6.2012 kl. 09.45 Medlem Aud Marthinsen , Fremskrittspartiet ( FrP ) Permisjoner
Searvvai lávdegoddečoahkkimii 4.6.2012 dii. 09.45 Lahttu Aud Marthinsen , Ovddádusbellodat Virgelobit
Medlem Margit Eli Anti Oskal , Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap ) , permisjon 4.6. - 5.6.2012 Medlem Randi Skum , Norske samers riksforbund , permisjon 4.6. - 5.6.2012 Medlem Toril Bakken Kåven , Nordkalottfolket ( NKF ) , permisjon 4.6. - 5.6.2012 Fra administrasjonen
Lahttu Margit Eli Anti Oskal , Bargiidbellodaga sámediggejoavku ( Bb ) , virgelohpi 4.6. - 5.6.2012 Lahttu Randi Skum , Norgga sámiid riikkasearvi ( NSR ) , virgelohpi 4.6. - 5.6.2012 Lahttu Toril Bakken Kåven , Nordkalottfolket ( NKF ) , virgelohpi 4.6. - 5.6.2012
Sekretær : Roy Amundsen Saksordfører og skyggesaksordfører
Čállin : Roy Amundsen Áššejođiheaddji ja suoivvanáššejođiheaddji
Sak 003/12 Landbrukspolitiske utfordringer Saksordfører : Inga-Lill Sundset Skyggesaksordfører : Geir-Tommy Pedersen Sak 004/12 Forvaltning av fiske etter anadrom laksefisk Saksordfører : Gunn-Britt Retter Skyggesaksordfører : Heidi P. Greiner Haaker
Ášši 003/12 Eanageavahanpolitihkalaš hástalusat Áššejođiheaddji : Inga-Lill Sundset Suoivvanáššejođiheaddji : Geir-Tommy Pedersen Ášši 004/12 Anadromalaš luossaguliid bivddu hálddašeapmi Áššejođiheaddji : Gunn-Britt Retter Suoivvanáššejođiheaddji : Heidi P. Greiner Haaker
Spørsmål til sametingsrådet
Čoahkkingirjji čálli : Roy Amundsen
Komiteen hadde spørsmål til sametingsrådet i sak 003/12 og i sak 004/12 .
Lávdegottis ledje gažaldagat sámediggeráđđái áššiin 003/12 ja 004/12 .
Medlem i sametingsrådet Marianne Balto svarte på spørsmålene i sak 003/12 .
Sámediggeráđi lahttu Marianne Balto vástidii gažaldagaide áššis 003/12 .
Administrasjonen ved seniorrådgiver John Osvald Grønmo redegjorde for Sametingsrådet i sak 003/12 .
Hálddahus seniorráđđeaddi John Osvald Grønmo bokte čilgii Sámediggeráđi bealis áššis 003/12 .
Medlem i sametingsrådet Marianne Balto svarte på spørsmålene i sak 004/12 .
Sámediggeráđi lahttu Marianne Balto vástidii gažaldagaide áššis 004/12 .
Side 3 av 11
3 siidu 11 siiddus
003/12 : Landbrukspolitiske utfordringer
003/12 : Eanageavahanpolitihkalaš hástalusat
Nærings- og kulturkomiteens innstilling Innledning
Ealáhus- ja kulturlávdegotti evttohus Álggahus
Sametinget behandler i denne saken landbrukspolitiske utfordringer .
Sámediggi meannuda dán áššis eanageavahanpolitihkalaš hástalusaid .
Hovedtema er arktisk landbruk , matproduksjon , arealressurser , bygdenæringer og rekruttering .
Váldofáddán lea árktalaš eanadoallu , borramušbuvttadeapmi , areálaresurssat , giliealáhusat ja rekrutteren .
Forslag fra Arbeiderpartiets sametingsgruppe ( Ap . ) Knut Store , Inga-Lill Sundset , Heidi Persdatter Greiner Haaker , Ann Solveig Eriksen og Inger Jørstad , og fra Árja Olaf Eliassen Forslag 1
Evttohus Bargiidbellodatjoavkkus ( Ap ) Knut Store , Inga-Lill Sundset , Heidi Persdatter Greiner Haaker , Ann Solveig Eriksen , Inger Jørstad , Árja Olaf Eliassen Evttohus 1
Kapittelet om melkeproduksjon og sauehold : 2. setning fjernes .
Kapihtal mielkebuvttadeami ja sávzadoalu birra : 2. cealkka sihkkojuvvo .
Kapittelet om arealressurser : Ny 1. setning : Dyrka jord og dyrkbar jord samt utmarksbeiter danner grunnlaget for det grasbaserte jordbruket i samiske områder .
Kapihtal areálaresurssaid birra : Ođđa 1. cealkka : Ráhkaduvvon eana , gilvvehahtti eana ja meahcceguohtoneana leat vuođđun suoidnevuđot eanadollui sámi guovlluin .
Forslag fra Norske samers riksforbund ( NSR . ) Geir Tommy Pedersen og Mathis Nilsen Eira , fra Norske samers riksforbund / Samefolkets parti ( NSR . )
Evttohus Norgga sámiid riikkasearvvi ( NSR ) lahtuin Geir Tommy Pedersen ja Mathis Nilsen Eira , Norgga sámiid riikkasearvvi / Sámeálbmot bellodaga ( NSR . )
/ Sfp Gunn-Britt Retter , og fra flyttsamelista Per A. Bæhr Forslag 2
/ SáB lahtus Gunn-Britt Retter , johttisápmelaččaid listtu lahtus Per A. Bæhr Evttohus 2
Sametingsrådets forslag til innstilling utgår og erstattes med følgende : Sametinget viser til sak 11/12 der et enstemmig Sametinget ber om at : « Sametinget vil behandle stortingsmelding om landbruks- og matpolitikken , Meld . St. 9 ( 2011-2012 ) , Velkommen til bords . »
Sámediggeráđi evttohus sihkkojuvvo ja dan sadjái boahtá dát : Sámediggi čujuha áššái 11/12 mas ovttajienalaš Sámediggi bivdá ahte : « Sámediggi áigu meannudit stuorradiggedieđáhusa eanadoallo- ja biebmopolitihka birra , Dieđ. St. 9 ( 2011-2012 ) , Velkommen til bords . »
Sametinget beklager at sametingsrådet ikke har fulgt opp Sametingets enstemmige vedtak ved å ikke fremme denne saken for Sametinget .
Sámediggi šálloša go sámediggeráđđi ii leat čuvvon Sámedikki ovttajienalaš mearrádusa go ii leat ovddidan dán ášši Sámediggái .
Sametinget beklager også sterkt at sametingsrådet ikke har tatt kontakt med Stortinget for å klargjøre at Sametinget ønsket å behandle stortingsmeldingen om den overordnede landbruks- og matpolitikken .
Sámediggi šálloša maiddái garrasit go sámediggeráđđi ii leat váldán oktavuođa Stuorradikkiin čilget ahte Sámediggi háliida meannudit stuorradiggedieđáhusa bajimus eanageavaheami- ja borramušpolitihka birra .
Sametinget konstaterer at Sametinget er avskåret fra å influere på Stortingets behandling av den fremtidige overordnede landbrukspolitikken .
Sámediggi gávnnaha ahte Sámediggi ii beasa váikkuhit Stuorradikki meannudeapmái boahttevaš bajimus eanageavahanpolitihka birra .
Side 4 av 11
4 siidu 11 siiddus
Forslag 3
Per A. Bæhr Evttohus 3
Kapittelet om bygdenæringer : 5. , 6. og 7. avsnitt strykes Begrunnelse : Reindriftsbasert turisme er ikke avklart med NRL , derfor kan det ikke tas med i jordbruksmeldingen .
Kapihtal giliealáhusaid birra : 5. , 6. ja 7. teakstaoasit sihkkojuvvojit Ákkasteapmi : Boazodoallovuđot turisma ii leat čielggaduvvon NBR:ain , danne dat ii sáhte váldojuvvot mielde eanadoallodieđáhussii .
Forslag fra Fremskrittspartiet ( FrP ) Aud Marthinsen Forslag 4
Evttohus Ovddádusbellodagas ( FrP ) Aud Marthinsen Evttohus 4
Sametingsrådets forslag til innstilling utgår og erstattes med følgende : Norge er et vidstrakt land med en desentralisert næringsstruktur .
Sámediggeráđi evttohus sihkkojuvvo ja dan sadjái boahtá dát : Norga lea luomus riika lávdaduvvon ealáhusstruktuvrrain .
En stor del av verdiskapingen skjer utenfor sentrale strøk .
Stuorra oassi árvoháhkamis dáhpáhuvvá olggobealde guovddáš guovlluid .
Gjennom generelle rammebetingelser må det legges til rette for at verdiskaping også skal kunne skje i distriktene , samt at verdiene i større grad må kunne beholdes der de skapes .
Oppalaš rámmaid bokte ferte láhččojuvvot dasa ahte árvoháhkan maiddái sáhttá dáhpáhuvvat báikegottiin , ja ahte árvvuid galgá buorebut sáhttit doalahit doppe gos dat buvttaduvvojit .
Kommuner som aktivt legger til rette for næringsutvikling , bør få igjen for dette gjennom selskapsskatten .
Gielddat mat árjjalaččat láhčet ealáhusovddideapmái , berrejit oažžut ruovttoluotta dan ovddas fitnodatvearu bokte .
Dette bør skje på en slik måte at ikke alle midlene fra selskapsskatten havner i den kommunen hvor hovedkontoret ligger , men at en forholdsmessig riktig del tilfaller de kommuner hvor verdiskapingen faktisk finner sted .
Dat berre dáhpáhuvvat dainna lágiin ahte eai buot fitnodatvearroruđat man dan gildii gos váldokantuvra lea , muhto ahte gorálaččat rivttes oassi manná daidda gielddaide gos árvoháhkan duođai dáhpáhuvvá .
Verdiskaping i distriktene hemmes ved at bedrifter tappes for kapital gjennom hardhendt beskatning .
Árvoháhkan báikegottiin hehttejuvvo dakko bokte ahte fitnodagat masset kapitála menddo garra vearuheami bokte .
Det bør legges til rette for at bedrifter kan utvikle seg i hele landet ved en generell avvikling av formuesskatt og reduksjon av arbeidsgiveravgift og inntektsskatt , samt en kraftig nedsettelse av avgiftsnivået .
Berre láhččojuvvot dasa ahte fitnodagat sáhttet ovdánit miehtá riikka opmodatvearu oppalaš heaittiheami bokte ja bargoaddidivada ja dienasvearu vuolideami bokte , ja dakko bokte ahte garrasit vuolidit divatdási .
En av de viktigste utfordringene for næringslivet i distriktene knytter seg til samferdsel .
Okta deaŧaleamos hástalusain báikegottiid ealáhuseallimii čatnasa johtolahkii .
Transport av varer til kunder og markeder er en betydelig utfordring dess lenger vekk man kommer fra viktige havner og byer i Norge .
Gálvvuid fievrrideapmi kundariidda ja márkaniidda lea mearkkašahtti stuorra hástalus mađi guhkkelebbui eret Norgga hápmaniid ja gávpogiid boahtá .
Derfor er det behov for økt utbygging av infrastruktur i hele landet .
Danne ferte lasihit infrastruktuvrra huksema miehtá riikka .
Side 5 av 11
5 siidu 11 siiddus
Dagens politikk med massive reguleringer og overføringer har ikke fungert .
Dálá politihkka ollu muddemiiguin ja ruhtavehkiiguin ii leat doaibman .
Ved å avskaffe og forenkle lover som i dag begrenser bøndenes frihet , vil landbruket bli bedre rustet til å klare seg på lik linje med andre næringer .
Go heaittiha ja álkida dáid lágaid mat dál gáržžidit boanddaid friijavuođa , de dat dagahivčče ahte eanageavaheamis birgešii seamma bures go eará ealáhusain .
Eierne av landbrukseiendommer må få råderett til å bruke og omsette disse uten unødvendig politisk styring .
Eanageavahanopmodagaid eaiggádat fertejit beassat friija geavahit ja vuovdit dáid dárbbašmeahttun politihkalaš stivrejumi haga .
Dette medfører blant annet at prisreguleringen på landbrukseiendommer fjernes .
Boahtteáiggediđolaš eanadoallopolitihkka ferte sihkkarastojuvvot dainna lágiin ahte nannet priváhta opmodatvuoigatvuođa .
Forbrukernes stilling må styrkes når det gjelder valgfrihet og landbruksvarer .
Geavaheddjiid dilli ferte nannejuvvot go guoská válljenfriijavuhtii ja eanageavahangálvvuide .
Det må bli en friere omsetning av matvarer , blant annet ved at samvirkeorganisasjonenes monopolstilling , særordninger og andre konkurransehindrende ordninger fjernes .
Gávppašeapmi borramušgálvvuiguin ferte šaddat friijabun , earret eará dakko bokte ahte ovttasdoaibmanorganisašuvnnaid monopoladilli , sierraortnegat ja eará ortnegat mat hehttejit gilvvohallama , heaittihuvvojit .
Dagens produksjonskvoter og reguleringseksport virker hemmende og hindrer et fritt og konkurransefremmende marked .
Dálá buvttadanearit ja muddeneksporta leat hehttehussan ja hehttejit friija ja gilvvohallanovddideaddji márkana .
Den enkelte produsent må stå fritt til å levere sine varer til den som tilbyr de gunstigste betingelsene .
Ovttaskas buvttadeaddji ferte beassat friija lágidit gálvvuidis dasa gii fállá buoremus eavttuid .
Produsentene må selv kunne velge om produktene skal selges direkte til forbruker , kjede eller til videreforedling .
Buvttadeaddji ferte ieš beassat válljet galget go buktagat vuvdojuvvot njuolgga geavaheaddjái , gávpeovttastussii vai viidáset ráhkadeapmái .
Det bør også legges til rette for at lokale produsenter kan produsere og selge egenproduserte alkoholholdige varer som øl , vin og sider direkte til kunder .
Berre maiddái láhččojuvvot dasa ahte báikkálaš buvttadeaddjit sáhttet buvttadit ja vuovdit iežaset buvttaduvvon alkohola gálvvuid nu go vuola , viinna ja sidera njuolgga kundarii .
004/12 : Forvaltning av fiske etter anadrom laksefisk
004/12 : Anadromalaš luossaguliid bivddu hálddašeapmi
Side 6 av 11
6 siidu 11 siiddus
I den videre prosess og konsultasjoner ble det ikke oppnådd enighet mellom Sametingsrådet og Miljøverndepartementet .
Viidáset proseassas ja konsultašuvnnain ii juksojuvvon ovttamielalašvuohta gaskal Sámediggeráđi ja Birasgáhttendepartemaentta .
På denne bakgrunn behandler Nærings- og kulturkomiteen sak om Forvaltning av anadrome laksefisk .
Dan vuođul meannuda Ealáhus- ja kulturlávdegoddi ášši anadromalaš luossaguliid hálddašeami .
/ Sfp Gunn-Britt Retter , og fra Flyttsamelista ( FSL . ) , Per A. Bæhr Forslag 1
/ SáB lahtus Gunn-Britt Retter , johttisápmelaččaid listtu lahtus Per A. Bæhr Evttohus 1
Sametingsrådets forslag til innstilling utgår og erstattes med følgende : Sjølaksefiskerne i Norge har rett til å fiske på laks .
Sámediggeráđi evttohus sihkkojuvvo ja dan sadjái boahtá dát : Mearraluossabivdiin Norggas lea vuoigatvuohta bivdit luosa .
Rettigheten til sjølaksefisket ansees å ha et selvstendig rettsgrunnlag ved siden av finnmarksloven § 22 første ledd bokstav b ) .
Mearraluossabivdovuoigatvuohta adnojuvvo leat iehčanas riektevuođđu finnmárkkulága § 22 vuosttaš lađđasa bustáva b ) bálddas .
For samiske sjølaksefiskere følger dette av SP artikkel 27 og ILO 169 artikkel 15 nr. 1 , jf. artikkel 13 og artikkel 23 .
Sámi mearraluossabivdiide dát čuovvu SP artihkkalis 27 ja ILO 169 artihkkalis 15 nr. 1 , gč. artihkkala 13 ja artihkkala 23 .
Når det gjelder historiske rettigheter slår Sametingsrådet fast at disse eksisterer , og alltid har eksistert på bakgrunn av bosetning og bruk ved kysten i uminnelige tider .
Mii guoská historjjálaš vuoigatvuođaid deattasta Sámediggeráđđi ahte dát gávdnojit , ja ahte dat leat álo gávdnon ássama ja geavaheami vuođul rittus doloža rájes .
Samer og andre bosatt ved kysten har slike rettigheter på grunnlag av alders tids bruk , lokale sedvanerettigheter og folkeretten .
Sápmelaččain ja earáin geat ásset rittus , leat dakkár vuoigatvuođat dološ áiggi rájes geavaheami , vieruiduvvanrivttiid ja álbmotrievtti vuođul .
Sametinget har også som målsetting å bevare og gjenoppbygge laksebestander av en størrelse og sammensetning som sikrer mangfold innen arten og utnytter dens produksjonsmuligheter .
Sámedikki ulbmil lea maid seailluhit ja fas oččodit luossamáddodagaid dakkár sturrodagas ja čoahkádusas mat sihkkarastet šlája šláddjivuođa ja ahte dainna buvttademiin sáhttá ávkkástallat .
Tradisjonell kunnskap skal ligge til grunn for lakseforvaltningen sammen med biologisk kunnskap for å få det beste grunnlaget for forvaltningen , jf. naturmangfoldloven § 8 .
Árbediehtu galgá leat vuođđun luossahálddašeapmái ovttas biologalaš máhtuin vai fidne buoremus vuođu hálddašeapmái , gč. Luonddušláddjivuođalága § 8 .
Dette betyr at det er nødvendig å fremskaffe og systematisere tradisjonell kunnskap både om elv og sjø som grunnlag for fiskereguleringer .
Dat mearkkaša ahte lea dárbu háhkat ja vuogáidahttit árbedieđu sihke joga ja meara birra vuođđun guollemuddemiidda .
Sjølaksefiske er en viktig del av det totale ressursgrunnlaget som utgjør livsgrunnlaget for den sjøsamiske befolkning .
Mearraluossabivdu lea deaŧalaš oassi ollislaš resursavuođus mii lea birgenláhkin mearrasámi álbmogii .
Sametingsrådet konstaterer at de samlede laksereguleringer i sjø er så strenge at sjølaksefiskets eksistensgrunnlag er truet .
Sámediggeráđđi gávnnaha ahte luossamuddemat ollislaččat mearas leat nu garrasat ahte mearraluossabivddu birgenláhki lea áitojuvvon .
Sametingsrådet og Miljøverndepartementet inngikk i november 2010 en rammeavtale som skulle sikre at rettighetshaverne ble involvert i arbeidet med å regulere laksefisket i Nord-Troms og Finnmark .
Sámediggeráđđi ja Birasgáhttendepartemeanta šiehtadedje skábmamánus 2010 rámmašiehtadusa mii galggai sihkkarastit ahte vuoigatvuođaeaiggádat besse mielde muddet luossabivddu Davvi-Romssas ja Finnmárkkus .
Arbeidsutvalgets rapport ble avgitt 6. november 2011 .
Bargolávdegotti raporta geigejuvvui skábmamánu 6. b. 2011 .
Arbeidsutvalget for fiskereguleringer i NordTroms og Finnmark kom med et forslag til fiskerguleringer i elv og sjø for 2012 , samt en langsiktig strategi for reguleringene .
Bargolávdegoddi guolástanmuddemiid várás Davvi-Romssas ja Finnmárkkus evttohii guolástanmuddemiid jogain ja mearas 2012 várás , ja guhkesáigge strategiijaid muddemiidda .
I oppfølgingsarbeidet mellom Sametingsrådet og DN var det enighet om elvereguleringene , regulering i sjø for 2012 i Nord Troms , men ikke om reguleringer i sjø i Finnmark .
Čuovvolanbarggus gaskal Sámediggeráđi ja Luondduhálddašandirektoráhta lei ovttamielalašvuohta johkamuddemiid hárrái , muddemiid hárrái mearas 2012 várás Davvi-Romssa , muhto ii fal muddemiid hárrá mearas Finnmárkkus .
I henhold til rammeavtalen , når det ikke er oppnådd enighet , gjennomførte Sametingsrådet og Miljøverndepartementet konsultasjoner om det videre reguleringsarbeidet .
Rámmašiehtadusa vuođul , go ii juksojuvvon ovttamielalašvuohta , čađahii Sámediggeráđđi ja Birasgáhttendepartemeanta konsultašuvnnaid viidáset muddenbarggu birra .
Miljøverndepartementet fulgte direktoratets innstilling om ikke å gjenutvide fisketiden i Finnmark med henvisning til Direktoratet for naturforvaltnings innstilling , arbeidsutvalgets anbefalinger og hensynet til Russland , med unntak av regionen i Porsanger som fikk en gjenutvidelse .
Birasgáhttendepartemeanta čuovui direktoráhta evttohusa ahte ii galgga fas viiddidit bivdidáiggiid Finnmárkkus čujuhettiin Luondduhálddašandirektoráhta evttohussii , bargolávdegotti rávvagiidda ja Ruošša vuhtiiváldimii , earret dan guovllu Porsáŋggus mii fas oaččui viiddideami .
Sametingsrådets posisjon var at hele Arbeidsutvalgets forslag til reguleringer måtte bli gjeldende for 2012 .
Sámediggeráđi oaidnu lei ahte olles Bargolávdegotti muddenevttohus galggai gustot 2012 várás .
Det ble ikke oppnådd enighet mellom Sametingsrådet og Miljøverndepartementet .
Ii juksojuvvon ovttamielalašvuohta gaska Sámediggeráđi ja Birasgáhttendepartemeantta .
Dette innebar at Sametingsrådet ikke kunne gi sin tilslutning til departements reguleringsforslag eller forslag til konklusjoner .
Dat mearkkašii ahte Sámediggeráđđi ii sáhttán miehtat departemeantta muddenevttohussii dahje loahppajurddaevttohussii .
Sametinget vil understreke at uten Sametingets og rettighetshavernes tilslutning har reguleringen ingen legitimitet eller forankring blant de berørte brukere .
Sámediggi deattuha ahte almmá Sámedikki ja vuoigatvuođaeaiggádiid mieđiheami haga , ii leat muddemis mihkkege lobálašvuođaid dahje čatnaseapmi guoskevaš geavaheddjiid gaskkas .
Sametinget ber Sametingsrådet ta initiativ til at dem kritiske situasjon for sjølaksefiskerne rapporteres til FN .
Sámediggi bivdá Sámediggeráđi váldit álgaga dasa ahte dát mearraluossabivdiid duođalaš dilli dieđihuvvo ON:ii .
Norge er medlem av North Atlantic Salmon Conservation Organisation ( NASCO ) som blant annet utarbeider retningslinjer for regulering av anadrome laksefisk .
Norge lea North Atlantic Salmon Conservation Organisation ( NASCO ) lahttu , mii earret eará ráhkada njuolggadusaid anadroma luossaguliid muddema várás .
Sametinget ber Sametingsrådet påpeke behovet for å innarbeide urfolkshensyn i retningslinjer fra den nordatlantiske laksevern organisasjonen , NASCO .
Sámediggi bivdá Sámediggeráđi čujuhit dan dárbbu ahte váldit mielde álgoálbmogiid dárbbu davviatlántalaš luossamuddema organisašuvnna , NASCO , njuolggadusain .
Manglende anerkjennelse av sjølaksefiskernes rettigheter og stadig strammere regulering i sjø truer sjølaksefiskernes eksistensgrunnlag .
Mearraluossabivdiid vuoigatvuođaid váilevaš dohkkeheapmi ja dađis čavagset muddemat mearas áitet mearraluossabivdiid birgenlági .
Sametingets manglende gjennomslag i utforming av reguleringer og forvalting av laksefiske forverrer denne tendensen .
Go Sámediggi ii nagodan oažžut dohkkehuvvot iežas oainnuid luossabivddu muddemiid hábmemis ja hálddašeamis , de dat hedjonahttá dán soju .
Sametinget mener at prinsippet om anerkjenning av historisk rett og deltakelse i forvaltning er så viktige for de sjøsamiske lokalsamfunn og Sametinget at det må prioriteres .
Sámediggi oaivvilda ahte prinsihppa historjjálaš vuoigatvuođaid dohkkeheami birra ja dan prinsihpa dohkkeheapmi ahte galgá beassat leat mielde hálddašeamis , lea nu deaŧalaš mearrasámi báikegottiide ja Sámediggái ahte dan ferte vuoruhit .
Sametinget må prioritere å forberede en slik rettslig avklaring både i det nasjonale og internasjonale rettssystemet .
Lávdegoddi oaivvilda ahte Sámediggi ferte ráhkkanahtti dakkár rievttálaš čielggadeami sihke nationála ja riikkaidgaskasaš riektevuogádagas .
Sametinget må prioritere ressurser til alliansebygging i forhold til rettighetshavere og / eller deres organisasjoner , avklaring av hvem som skal reise rettskrav og juridisk , økonomisk og praktisk assistanse fram til man har utprøvd de rettslige mulighetene som finnes for å sikre sjølaksefiskernes rettigheter .
Sámediggi ferte vuoruhit resurssaid lihttohuksemiid vuoigatvuođaeaiggádiid ektui ja/dahje sin organisašuvnnaid ektui , čielggadit gii dat galgá gáibidit vuoigatvuođaid ja juridihkalaš , ekonomalaš ja geavatlaš veahki dassážiigo dat rievttálaš vejolašvuođat leat geahččaluvvon , mat gávdnojit mearraluossabivdiid vuoigatvuođaid sihkkarastimii .
Forslag fra Fremskrittspartiet ( FrP ) Aud Marthinsen Forslag 2
Evttohus Ovddádusbellodagas ( FrP ) Aud Marthinsen Evttohus 2
Sametingsrådets forslag til innstilling utgår og erstattes med følgende : Uavklarte rettighetsspørsmål er en ulempe for en konkurranseutsatt næring som fiskeriene .
Sámediggeráđi evttohus sihkkojuvvo ja dan sadjái boahtá dát : Eahpečielggaduvvon vuoigatvuođagažaldagat leat hehttehussan dakkár gilvvohallanvuđot ealáhussii go guolástusaide .
Sametinget mener at fiskerettighetene er nasjonale , og at de dermed skal forvaltes nasjonalt .
Sámediggi oaivvilda ahte guolástanvuoigatvuođat leat nationála , ja danne daid galgá hálddašit nationála dásis .
Det er et viktig poeng at man i årtier har skapt verdier langs hele kysten i de forskjellige sesongfiskeriene .
Lea deaŧalaš ágga ahte logemat jagiid leat háhkkojuvvon árvvut miehtá olles rittu iešguđet áigodatguolástusain .
Komiteen har ikke flere merknader eller forslag og råder Sametinget til å vedta følgende : Møtesekretær : Roy Amundsen
Dat ahte gáržžidit guolásteddjiid vejolašvuođa geavahit olles rittu , Čoahkkingirjji čálli : Roy Amundsen
Side 8 av 11
8 siidu 11 siiddus
Sametinget støtter for øvrig Sametingsrådets forslag til innstilling .
lea stuorra lávki maŋás guvlui , ja stuorra noađđin sihke bivdofatnasiidda ja guolleindustriija ollu bargosajiide .
Side 9 av 11
9 siidu 11 siiddus
Møtesekretær : Roy Amundsen
Čoahkkingirjji čálli : Čále nama
Side 10 av 11
10 siidu 11 siiddus
Karasjok , 5.6.2012 Nærings- og kulturkomiteen
Kárášjohka , 5.6.2012 Ealáhus- ja kulturlávdegoddi
Heidi P. Greiner Haaker komitéleder
Heidi P. Greiner Haaker Lávdegotti jođiheaddji
Gunn-Britt Retter saksordfører
Gunn-Britt Retter áššejođiheaddji
Inga-Lill Sundset saksordfører
Inga-Lill Sundset áššejođiheaddji
Nr. : 128/10
Nr. : 128/10
Rekordsatsing på nordområdene
Eanet áŋgiruššan davviguovlluin go goassege ovdal
Nordområdene er vårt viktigste strategiske satsingsområde i utenrikspolitikken .
Davviguovllut leat min deháleamos strategalaš áŋgiruššansuorgi olgoriikapolitihkas .
Derfor har regjeringen systematisk styrket satsingen i nordområdene de siste årene .
Danne lea ráđđehus systemáhtalaččat nannen áŋgiruššama davviguovlluin maŋimuš jagiid .
Denne satsingen fortsetter .
Dát áŋgiruššan jotkojuvvo .
- Vi foreslår en økning på 168 millioner kroner til satsingen på nordområdene .
- Mii árvalit 168 milj. ruvdnosaš lassáneami davviguovloáŋgiruššamii .
Totalt vil regjeringen bruke om lag 1,2 milliarder kroner til nordområdetiltak neste år , sier statsminister Jens Stoltenberg .
Oktiibuot áigu ráđđehus geavahit sullii 1,2 miljárdda ruvnnu davviguovlodoaibmabijuide boahtte jagi , cealká stáhtaministtar Jens Stoltenberg .
Under åpningen av Framsenteret i Tromsø i dag presenterte statsminister Jens Stoltenberg , kunnskapsminister Kristin Halvorsen og kommunalminister Liv Signe Navarsete regjeringens nordområdesatsing for neste år .
Fram-guovddáža rahpamis Romssa gávpogis odne almmuhedje stáhtaministtar Jens Stoltenberg , máhttoministtar Kristin Halvorsen ja gieldaministtar Liv Signe Navarsete ráđđehusa davviguovloáŋgiruššama boahtte jagi .
- Aldri før er det satset så mye på nordområdene som under denne regjeringen .
- Eai goassege ovdal leat nu ollu návccat biddjojuvvon davviguovlluide go dan maid dát ráđđehus bidjá .
Vår politikk er en bred nasjonal satsing på bosetting , arbeid , verdiskaping , klima og miljø , bærekraftig forvaltning , kunnskap og kultur , sier Jens Stoltenberg .
Min politihkka lea viiddis riikkalaš návccaid bidjan ássamii , bargui , árvoháhkamii , dálkkádahkii ja birrasii , ceavzilis hálddašeapmái , máhttui ja kultuvrii , cealká Jens Stoltenberg .
I mars 2009 la regjeringen frem dokumentet ” Nye byggesteiner .
Njukčamánus 2009 almmuhii ráđđehus dokumeantta ” Ođđa huksengeađggit davvin .
Neste trinn i Regjeringens nordområdestrategi ” hvor syv satsingsområder defineres .
Ráđđehusa davviguovlostrategiija boahttevaš lávki , ” mas čieža áŋgiruššansuorggi definerejuvvojit .
Dokumentet inneholder ambisiøse målsetninger og tiltak som gir regjeringens nordområdesatsing ny retning for de neste 10-15 årene .
Dokumeanta sisttisdoallá gudneáŋgiris ulbmiliid ja doaibmabijuid mat ođđasit háltádit ráđđehusa davviguovloáŋgiruššama boahtte 10-15 jagi .
Sammen med Nordområdestrategien , som ble lagt fram 1. desember 2006 , legger de to dokumentene opp til en helhetlig , koordinert og langsiktig nordområdepolitikk .
Oktan Davviguovlostrategiijain , mii almmuhuvvui juovlamánu 1. b. 2006 , dáinna guovtti dokumeanttin lea ollislaš , oktiiheivehallojuvvon ja guhkesáigásaš davviguovlopolitihkka ulbmilin .
Strategien inneholdt 22 ulike tiltakspunkter .
Strategiija sisttisdoallá 22 sierranas doaibmabidjočuoggá .
Disse tiltakene er nå i hovedsak enten gjennomført eller igangsatt .
Dát doaibmabijut leat dál eanaš čađahuvvon dahje álggahuvvon .
- Nordområdene har helt unike forutsetninger og en spesiell sårbarhet , derfor trenger vi mer kunnskap om natur og ressurser .
- Davviguovlluin leat áibbas áidnalunddot eavttut ja sierralágan raššivuohta , ja danne mii dárbbašit eambbo dieđuid luonddu ja resurssaid birra .
Forskning og kunnskapsutvikling er derfor en bærebjelke i vår nordområdesatsing , sier kunnskapsminister Kristin Halvorsen .
Dutkan ja máhttobuorideapmi leat vuođđu min davviguovloáŋgiruššamis , dadjá máhttoministtar Kristin Halvorsen .
Regjeringen vil styrke arbeidet på flere områder , ikke minst på helhetlig overvåkings- og varslingssystem for nordområdene ( BarentsWatch ) , utvikling av mineralbasert næringsvirksomhet , marin bioprospektering , oppfølging av nordområdesatsingen på miljøområdet , værradar i Øst-Finnmark , nytt polarforskningsprogram i Norges forskningsråd og kunnskapsutvikling i nordområdene og Arktis .
Ráđđehus áigu nannet barggu máŋgga suorggis , ja ii ba unnimisat ge lea áigumus ráhkadit ollislaš bearráigeahččan- ja dieđihanvuogádaga davviguovlluid várás ( BarentsWatch ) , ovddidit minerálavuđot ealáhusdoaimmaid , ovddidit mariidna biospekterema , čuovvolit davviguovloáŋgiruššama birassuorggis , ráhkadit dálkerádara Nuorta-Finnmárkui , ráhkadit ođđa buolladutkanprográmma Norgga dutkanráđđái ja áŋgiruššat máhttoovddidemiin davviguovlluin ja Árktisis .
Regjeringen vil være med å støtte opp om den regionale utviklingen for å skape arbeidsplasser og styrke samarbeidet med vår nabo i nord på flere områder .
Ráđđehus áigu leat mielde doarjumin regionála ovddideami vai šaddet bargosajit ja vai ovttasbargu min ránnjáriikkain davvin nanosmuvvá máŋgga suorggis .
For å sikre bosetting og økt verdiskaping i nord er god infrastruktur viktig , derfor vil regjeringen gjennomføre det store samferdselsløftet som er varslet i Nasjonal Transportplan , sier kommunalminister Liv Signe Navarsete .
Go áigumuš lea sihkkarastit ássama ja árvobuvttadeami davvin lea buorre vuođđostruktuvra dehálaš , ja danne áigu ráđđehus čađahit stuorra johtalusvuoruheami mii lea dieđihuvvon Riikkalaš johtalusplána , cealká gieldaministtar Liv Signe Navarsete .
Nordisk samisk samarbeid
Davviriikkalaš sámi ovttasbargu
Sverige , Finland og Norge har et samarbeid om samiske spørsmål både på embets- og politisk nivå .
Ruoŧas , Suomas ja Norggas lea ovttasbargu sámi áššiid olis sihke ámmát- ja politihkalaš dásis .
Gjennom Nordisk embetsmannsorgan for samiske spørsmål møtes myndighetene og sametingene i de tre landene jevnlig for gjensidig informasjon og diskusjon .
Sámi áššiid davviriikkaid ámmátolbmoorgána bokte deaivvadit dán golmma riikka eiseválddit ja sámedikkit jeavddalaččat lonuhallat dieđuid ja digaštallat .
Et fast samarbeid på politisk nivå ble etablert i 2001 mellom sametingspresidentene og ministrene med ansvar for samiske saker i de tre landene .
2001 ásahuvvui maiddái bistevaš ovttasbargu politihkalaš dásis gaskal sámediggepresideanttaid ja ministariid geain lea ovddasvástádus golmma riikka sámeáššiin .
Om nordisk samisk samarbeid
Davviriikkalaš sámi ovttasbargu
Etter at Nordisk samarbeidsorgan for same- og reindriftsspørsmål ble opprettet ved Kgl. res. i 1964 , har Norge , Sverige og Finland hatt et samarbeid i samiske spørsmål på flere nivåer .
Maŋŋágo Davviriikkaid sámi- ja boazodoalloáššiid ovttasbargoorgána ásahuvvui Gonagaslaš resolušuvnnain 1964 , lea Norggas , Ruoŧas ja Suomas leamaš sámi áššiin ovttasbargu máŋgga dásis .
En nordisk ekspertgruppe overleverte sin innstilling med et utkast til en nordisk samekonvensjon høsten 2005 .
Áššedovdijoavku geigii evttohusa Helssegis skábmamánu 16. b. 2005 , Suoma , Norgga ja Ruoŧa sámeministariid ja gullevaš sámediggepresideanttaid oktasaščoahkkimis .
Nordland blir samisk pilotfylke
Nordlánda šaddá sámi geahččalanfylka
FAD bevilger i 2011 nærmere 2,3 millioner til Fylkesmannen i Nordland til arbeidet med oppfølging av Regjeringens handlingsplan for samiske språk .
FAD juolluda jagi 2011:s váile 2,3 miljovnna ruvnno Nordlándda Fylkkamánni bargui Ráđđehusa sámegielaid doaibmaplánain .
Da statssekretær Raimo Valle besøkte fylkeshovedstaden Bodø i Nordland kom han med nyheten om at Nordland er valgt ut som pilotfylke .
Dalle go stáhtačálli Raimo Valle galledii fylkkaoaivegávpoga Bådåddjo Nordlánddas de son almmuhii ahte Nordlánda lea válljejuvvon geahččalanfylkan .
Prosjektet skal vare i to år og har en ramme på ca 2 millioner kroner .
Prošektii , mii galgá bistit guokte jagi , lea mearriduvvon sullii 2 miljovnna ruvnno sturrosaš ruhtajuolludeapmi .
- Nordland fylke har språkområder som omfatter både nordsamisk , lulesamisk og sørsamisk .
- Nordlándda fylkkas lea leat sihke davvisámegielat , julevsámegielat ja lullisámegielat guovllut .
Over flere år har fylkesmannen i Nordland opparbeidet seg verdifulle erfaringer som veileder for kommuner med samiske brukere , sier Valle og fortsetter .
Mii háliidit geahččalanprošeavtta bakte olahit vuogádatlaš , ulbmillaš ja máhttovuođustuvvon barggu sámi gažaldagaiguin daid suohkaniin gos sámit orrot , dadjá stáhtačálli Raimo Valle , ja joatká ,
- Vi ønsker gjennom pilotprosjektet å få til et systematisk , planmessig og kunnskapsbasert arbeid med samiske spørsmål i kommuner med samisk befolkning .
Prošeakta galgá njeallje surggiid čalmmustahttit : mánáid ja nuoraid bajásšaddaneavttuid , sámi gielaid , dearvvašvuođa- ja sosiálafálaldagaid , ja boazodoalu ja areálapolitihka .
Dette er viktig for at den enkelte same skal kunne nyte godt av den retts- og politikkutviklingen som har funnet sted til fordel for samene i Norge de siste par tiår .
- Dát bargu lea dehálaš vai juohke áidna sápmelaš galgá sáhttit ávkkástallat vuoigatvuođa- ja politihkkaovdáneami mii lea dáhpáhuvvan maŋimus moaddelot jagi ja boahtán ávkin sápmelaččaide Norggas .
Kommunene er svært viktige velferdsprodusenter – også for den samiske befolkningen .
Suohkanat leat hui dehálaš čálgobuvttadeaddjit – maiddái sápmelaččaid ektui .