pere/sami_parallel huggingface dataset:
Det er derfor et krav at myndighetene tar hensyn til at samene er ett folk med eget språk , kultur og samfunnsliv i opplæringen av samiske barn .
SPR gáibida ahte eiseválddit sámi mánáid oahpaheamis vuhtiiváldet dan ahte sápmelaččat lea álbmot mas lea iežas giella , kultuvra ja servodateallin .
Dette gjelder også et samarbeid som omfatter opplæring på videregående nivå .
Dát bargu maiddái fátmmasta oahpahusa joatkkaskuvlla dásis .
SPR mener at samisk forskning bør være et ansvar på allsamisk og nordisk nivå .
SPR oaivvilda ahte sámi dutkan galgá leat davviriikkaid ovddasvástádus .
De nordiske landene må samarbeide bedre både faglig og økonomisk i forskning om urfolk og sikre en høy kvalitet på forskningen .
Davviriikkat fertejit buorebut bargat ovttas fagalaččat ja ruđalaččat mii guoská eamiálbmot dutkamii ja sihkkarastit buori kvalitehta dutkamis .
2.2.1 Samisk kunstutdanning
2.2.1 Sámi dáiddaoahppu
Med bakgrunn i ønsket om å bevare og videreutvikle særtrekkene i samisk kunst , arbeider SPR for at det opprettes en høyere samisk kunstutdanning .
Dainna dáhtuin ahte áimmahuššat ja viidásetovddidit sámi dáidaga mihtilmasvuođaid , oččoda SPR ásahuvvot alit sámi dáiddaoahpu .
Det eksisterer i dag ingen tilbud innenfor utdanningssystemet som spesielt ivaretar denne dimensjonen .
Dál ii gávdno makkárge fálaldat oahpahusvuogádagas mii gozihivččii dán beali .
2.2.2 Nordisk Samisk Institutt – omorganisering
2.2.2 Sámi Instituhtta – ođđasisorganiseren
Nordisk Samisk Institutt ( NSI ) er den eneste nordiske forskningsinstitusjon som er etablert med et allsamisk perspektiv .
Sámi Instituhtta ( SI ) lea áidna davviriikkalaš dutkanásahus , mii lea buot sámiid várás .
Det er derfor viktig at NSI også i fremtiden beholdes som en nordisk institusjon .
Danne leage dehálaš ahte SI maiddái boahtteáiggis lea davviriikkalaš ásahus .
SPR har henstilt Nordisk ministerråd om å utrede den fremtidige organisering , tilknytningsform og finansieringsmodell for NSI.
SPR lea bivdán Davviriikkaid ministtarráđi čielggadit SI boahtteáiggi organiserema , čatnasanvuogi ja ruhtadanmodealla .
2.3 Likestilling
2.3 Dásseárvu
SPR vil arbeide for at kvinner og menn i det samiske samfunnet skal ha like muligheter , rettigheter og plikter på alle samfunnsområder .
SPR áigu bargat dan ala ahte nissonolbmuin ja almmáiolbmuin sámi servodagas galget leat ovttalágan vejolašvuođat , vuoigatvuođat ja geatnegasvuođat buot servodat surggiin .
Dette innebærer bl.a. at menn og kvinner gis like vilkår og forutsetninger for deltakelse både i politikk , på arbeidsmarkedet og i arbeidet hjemme .
Dát mearkkaša ea. nissonolbmuin ja almmáiolbmuin galget leat ovttalágan eavttut searvat sihke politihkkii , bargomárkanii ja ruovttubargguide .
Dette innebærer også frihet fra seksuelle overgrep og vold .
Dát mearkkaša maiddái dan ahte ii galgga gávdnot seksuálalaš veahkaváldin .
Prostitusjon oppfattes som negativt og nedverdigende for individet og for samfunnet som helhet .
Prostitušuvdna lea negatiiva ja njeaidá olmmošárvvu ja lea maiddái heajušteaddjin olles servodahkii .
Det er viktig at både kvinner og menn deltar i besluttende organer og påvirker det videre samarbeidet på alle samfunnsområder .
Lea dehálaš ahte sihke nissonolbmot ja almmáiolbmot servet mearridanorgánaide , ja leat váikkuheamin ovttasbarggu viidáseappo buot servodatsurggiin .
Samisk parlamentarisk råd arrangerte i mai 2003 en likestillingskonferanse .
Sámi parlamentáralaš ráđđi lágidii dásseárvokonferánssa miessemánus 2003 .
Se egen rapport og uttalelse fra konferansen .
Geahča sierra raportta ja cealkámuša konferánssas .
SPR vil i kommende periode utarbeide en egen handlingsplan for likestilling og bidra til at likestillingsarbeidet igangsettes og formaliseres i sametingene .
SPR áigu boahtte áigodagas ráhkadit sierra doaibmaplána dásseárvvu várs ja bargat dan ála ahte dásseárvobargu álggahuvvo ja formaliserejuvvo sámedikkiin .
For å få en bedre forankring for likestillingsarbeidet , vil SPR innlede et bredere samarbeid med kvinneorganisasjonene og andre som arbeider med likestilling i det samiske samfunnet .
Vai dásseárvobargu oažžu nannoset vuođu , áigu SPR álggahit viidáset ovttasbarggu sámi nissonorganisašuvnnaiguin ja earáguin , geat barget dásseárvvuin sámi servodagas .
Internasjonale saker
Riikkaidgaskasaš áššit
Samisk parlamentarisk råds internasjonale engasjement har vært rettet mot utvalgte FN-organer og overfor nordområder , samt EU-systemet og Europa for øvrig .
Sámi parlamentáralaš ráđđi lea riikkaidgaskasažžat vuosttažettiin válljen áŋgiruššat muhtun ON-orgánaid ja máilmmi davviguovlluid ektui , ja vel EU-vuogádaga ja muđui Eurohpá ektui .
Engasjementet har vært omfattende , noe som også har vært en målsetting fra rådets side , uten at de nødvendige ressurser foreligger .
Áŋgiruššan lea leamaš hui viiddis , mii maiddái lei Ráđi ulbmil , vaikke vel eai leat leamaš doarvái resurssat .
SPR legger vekt på å delta aktivt i arbeidet for urfolk på den internasjonale arena .
SPR deattuha oassálastit árjjalaččat riikkaidgaskasaš arenain eamiálbmogiidda guoski áššiin .
Dette innebærer også å videreutvikle eksisterende samarbeid med institusjoner og organisasjoner som arbeider med urfolksspørsmål , og å være åpen for nye parter å samarbeide med .
Árjjalaš oassálastin mearkkaša maiddái viidásetovddidit otná ovttasbarggu daid ásahusaiguin ja organisašuvnnaiguin , riikkagottálaččat ja riikkaidgaskasaččat , mat barget eamiálbmotáššiiguin , ja leat gearggus álggahit ovttasbarggu ođđa oassálastiiguin .
3.1 Arbeidet med urfolkssaker i FN
3.1 ON eamiálbmotáššiid áŋgiruššan:s
3.1.1 FNs urfolkstiår 1995 - 2004
3.1.1 ON eamiálbmotlogijahki 1995 - 2004
FNs generalforsamling vedtok i 1993 å erklære 1995-2004 for et internasjonalt tiår for urfolk .
1993:s ON Váldočoahkkin julggáštii jagiid 1995-2004 riikkaidgaskasaš eamiálbmotlogijahkin .
FN satte to konkrete mål for tiåret .
ON mearridii guokte čielga ulbmila dán logijahkái .
Det ene var å vedta en erklæring om urfolks rettigheter , det andre var å etablere et permanent forum for urfolk .
Nubbi lei julggaštit eamiálbmogiid vuoigatvuođaid . Nubbi fas lei ásahit eamiálbmogiid várás bissovaš foruma .
3.1.2 Permanent Forum for urfolkssaker i FN
3.1.2 ON eamiálbmotáššiid Bissovaš Forum
Diskusjonen om å etablere et permanent forum for urfolk innen FN- systemet har foregått lenge .
Guhká jo lea leamaš sáhka ásahit bissovaš foruma eamiálbmotáššiid várás ON vuogádagas .
Konseptet ble første gang lansert på slutten av 80-tallet .
Dát evttohuvvui vuosttas geardde 80-logu loahpageahčen .
I 1993 anbefalte verdenskonferansen om menneskerettigheter ( The world conference on Human Rights ) for FNs generalforsamling å opprette et permanent forum for urfolk i FN- systemet .
1993:s olmmošvuoigavuođaid máilmmekonfereansa ( The world conference on Human Rights ) neavvui ON váldočoahkkima ásahit bissovaš foruma eamiálbmogiid várás ON vuogádagas .
FNs generalforsamling vedtok i 2000 å opprette et Permanent Forum for urfolkssaker ( Permanent Forum on Indigenous Issues ) .
ON váldočoahkkin mearridii jagis 2000 ásahit Bistevaš Foruma eamiálbmotáššiid váras ( Permanent Forum on Indigenous Issues ) .
Forumet består av 16 uavhengige eksperter , 8 nominert av FNs medlemsstater og 8 utpekt av ECOSOC etter konsultasjoner med urfolksgrupper og organisasjoner .
Forumas leat 16 sorjjasmeahttun áššedovdi . ON lahttoriikkat leat nammadan 8 láhtu , ja ECOSOC fas lea nammadan 8 láhtu ovttasráđiid eamiálbmotjoavkkuiguin ja organisašuvnnaiguin .
Forumet organiseres direkte under ECOSOC .
Forum lea biddjon ECOSOC vuollásaš orgánan .
Forumet hadde sin første samling i New York i mai 2002 , hvor inuittenes og samenes representant Ole Henrik Magga , ble valgt som leder for verdens urfolk .
Forumas lei vuosttaš čoahkkin New Yorkas miessemánus 2002 , gos inuihtaid ja sámiid ovddasteaddji , Ole Henrik Magga , válljejuvvui máilmmi eamiálbmogiid jođiheaddjin .
Samisk parlamentarisk råd deltok både i 2002 og i 2003 i de respektive landenes delegasjoner .
SPR oassálasttii sihke 2002:s ja 2003:s iešguđet stáhtaid sáttagottiin .
Samisk parlamentarisk råds ( SPR-N ) bidrag har vært og er , å bidra med økonomisk støtte til den samiske representantens arbeid i Permanent Forum .
SPR ( Norgga beale Sámedikki sattagoddi ) lea ásaheami rájes dorjon ruđalaččat sámi áirasa barggu Bissovaš Forumas .
Den økonomiske støtten går via Samerådet som også bidrar med sekretariatsstøtte for Magga .
Ekonomalaš doarjja addo Sámeráđi bokte mii maiddái fállá Maggai čállingoddedoarjaga .
I FN-systemet har ikke urfolksparlamenter i motsetning til Non-Governmental Organizations ( NGO ) , som bl.a. Samerådet , konsultasjonsstatus eller observatørstatus .
ON-vuogádagas eai leat eamiálbmotparlameanttain ráđđádallanstáhtus dahje áicistáhtus nugo ee. Sámiráđis lea Non-Governmentál Organizationis .
I forhold til FN koordinerer SPR sametingenes synspunkter og sametingene hver for seg søker deltakelse i de statlige delegasjonene .
SPR oktiiordne sámedikkiid oainnuid ON ektui , ja sámedikkit geahččalit ieža beassat oassálastit iežaset riikkaid sáttagottiin .
Dette anses for å være den beste løsning inntil SPR har undersøkt mulighetene for felles representasjon i de ulike FN fora .
Dát adno leat buoremus čoavddusin dassážii go SPR lea iskan oažžut oktasaš ovddastusa ONa iešguđet forain .
Samisk parlamentarisk råd arbeider for at også urfolks parlamenter og andre folkevalgte organer skal kunne delta på selvstendig grunnlag i FNs prosesser og organer i saker som er relevante for urfolk .
Sámi parlamentáralaš ráđđi bargá dan ala ahte maiddái eamiálbmotparlameanttat ja eará álbmotválljen orgánat galget beassat oassálastit iešheanalit ON proseassain ja orgánain eamiálbmogiidda guoski áššiin .
Første skritt vil være å få observatørstatus ved Permanent Forums årlige samlinger .
Vuosttas lávki livččii oažžut áicistáhtusa Bissovaš Foruma jahkásaš čoahkkimiin .
3.1.3 FNs Urfolkserklæring
3.1.3 ON eamiálbmotjulggaštus
Arbeidet med erklæringen startet i 1985 .
Julggaštanbargu álggahuvvui 1985:s .
Utkastet til erklæring om urfolksrettigheter ble lagt fram i 1994 .
Eamiálbmotvuoigatvuođaid julggaštusevttohus ovddiduvvui 1994:s .
Utkastet , formet av en ekspertgruppe i FN , er omfattende og har i flere år vært gjenstand for forhandlinger mellom stater i en arbeidsgruppe nedsatt av FNs menneskerettighetskommisjon ( MR-kommisjonen ) .
Evttohus , maid ON áššedovdijoavku lea hápmen , lea viiddis ja ON áššedovdijoavkku evttohusa vuođul leat riikkat šiehtadallan ON olmmošvuoigatvuođakommišuvnna ( OV-kommišuvdna ) ásahan bargojoavkkus .
Arbeidsgruppens mandat er å utforme et utkast til FNs globale urfolkserklæring .
Bargojoavkku mandáhta lea hábmet ON máilmmiviidosaš juolggaštusevttohusa .
Erklæringen skal sette en minstestandard for hvilke rettigheter urfolk bør ha uavhengig av hvilket land de er bosatt i .
Julggaštusas galgá leat uhcimusstandárda das , makkár vuoigatvuođat eamiálbmogiin berrjit leat beroškeahttá makkár riikkain sii ásset .
Arbeidsgruppen består av stats- og urfolksdelegater fra hele verden .
Bargojoavvkus lea stáhta- ja eamiálbmotáirasat miehtá máilmmi .
Urfolksrepresentanter , deriblant Samerådet har observatørstatus i arbeidsgruppen .
Eamiálbmotáirasiin , nu mo Sámiráđis , lea áiciistáhtus bargojoavkkus .
Ambisjonen er å vedta erklæringen innen utgangen av FNs urfolkstiår i 2004 .
Jurdda lea dohkkehit julggaštusa ovdalgo eamiálbmotlogijahki loahppá 2004:s .
Hittil har det vært avholdt ni forhandlingsrunder i Genève , Sveits .
Dán rádjai leat leamaš ovcci šiehtadallanvuoru Genèvas , Sveiccas .
Et av de særlig vanskelige spørsmål har vært urfolks rett til selvbestemmelse , som behandles i artikkel 3 i erklæringsutkastet .
Erenoamáš váttis áššin lea leamaš eamiálbmogiid iešmearridanvuoigatvuohta , mii gieđahallo julggaštusa 3. artihkkalis .
SPR har anmodet alle statene der urfolk lever om å samarbeide med sine urfolk i arbeidet med FNs urfolkserklæring , samt delta aktivt for fremgang i arbeidet og for resultater til det beste for urfolkene .
SPR lea ávžžuhan buot stáhtaid , gos sápmelaččat ásset , bargat ovttas eamiálbmogiiguin dán ON juolggastusbarggus , ja oassálasttit árjjalaččat vai bargu ovdána ja bohtosat mat šaddet leat buoremusat eamiálbmogiidda .
I og med at SPR ikke har observatørstatus i arbeidsgruppen , deltar ikke rådet i egen kapasitet i dette arbeidet .
SPR ii oassálastte iežas olis dán barggus , go ii leat áicistáhtus .
Deltakelsen skjer ved at sametingene deltar i de respektive lands delegasjoner .
SPR oassálastá dan bokte go sámedikkit oassálastet iežaset riikkaid sattagottiin .
SPR har aktivt arbeidet for å få aksept for urfolkserklæringen , herunder få de nordiske regjeringene til å anerkjenne samenes rett til selvbestemmelse .
SPR lea árjjálaččat ožžodan eamiálbmotjulggaštusa dohkkehuvvot , dása guoská ožžodit davviriikkaid ráđđehusaid dohkkehit eamiálbmogiid iešmearridanvuoigatvuođa .
SPR vil fortsette å ivareta samiske og andre urfolks interesser i arbeidsgruppen for FNs urfolkserklæring , og vil aktivt bidra til at FNs organer vedtar en urfolkserklæring i tråd med de folkerettslige standarder innen urfolksrett .
SPR áigu ain áimmahuššat sámi ja ieamiálbmogiid beroštumiid ON eamiálbmotjulggaštusa bargojoavkkus , ja áigu árjjalaččat váikkuhit dan ahte ON orgánat dohkkehit eamiálbmotjulggaštusa mii čuovvu eamiálbmotrievtti álbmotrievttálaš standárddaid .
3.1.4 Andre saker i FN
3.1.4 Eará ON áššit
Samisk parlamentarisk råd har ambisjoner om å engasjere seg i sterkere grad om urfolks helse og dette arbeidet vil skje i forhold til WHO ( World Health Organization ) .
Sámi parlamentáralaš ráđis lea áigumuš áŋgiruššat nannoseappot eamiálbmogiid dearvvašvuođain , ja dát galgá dahkkot WHO ( World Helth Organization ) ektui .
Det er i tillegg en rekke organer innen FN-systemet som behandler saker som er viktig for urfolk .
Dasa lassin leat ollu ON-orgánat mat meannudit eamiálbmogiidda dehálaš áššiid .
Dersom SPR tilføres ressurser , vil SPR også engasjere seg på følgende områder ; WIPO ( World Intellectual Property Organization ) .
Jus SPR oažžu resurssaid , de áigu SPR maiddái áŋgiruššat dáin surggiin ; WIPO ( World Intellectual Property Organization ) .
Organisasjonen legger rammebetingelser for internasjonalt vern av immaterielle rettigheter bl.a. kommersiell bruk av tradisjonell kunnskap , kultur etc. .
Organisašuvdna bidjá rámmaeavttuid riikkaidgaskasaš eahpeávnnaslaš vuoigatvuođaid áimmahuššamii ee. árbevirolaš eanadagaid , kultuvrra jna. gávppálaš geavaheapmi .
WTO ( World Trade Organization ) og UNESCO ( Unites Nations Educational , Scientific and Cultural Organization ) er også organisasjoner som det burde vært viet større oppmerksomhet fra SPRs side .
WTO ( World Trade Organization ) ja UNESCO ( United Nations Educational , Scientific and Cultural Organization ) leat maiddái organisašuvnnat , main SPR lei berret beroštit eanet .
3.2 Arbeidet for å bedre forholdene for andre urfolk i verden
3.2 Bargu movt buoridit eará eamiálbmogiid dilálašvuođaid máilmmis
SPR mener det er viktig å arbeide for å bedre forholdene for andre urfolk i verden .
SPR oaivvilda ahte lea deaŧalaš bargat buoridan dihte eará eamiálbmogiid diliid máilmmis .
SPR vil derfor arbeide for at myndighetene i de nordiske land hvert år avsetter midler til ulike tiltak for å bedre situasjonen for urfolk i ulike deler av verden .
Danne áiguge SPR bargat dan ala ahte eiseválddit davviriikkain juohke jagi várrejit ruđaid iešguđet doaibmabijuide buoridan dihte eamiálbmogiid dili iešguđet sajiin máilmmis .
3.3 Barentssamarbeidet
3.3 Barentsovttasbargu
Samarbeidet i The Barents Euro-Arctic Region ( BEAR ) ble etablert i 1993 i Kirkenes .
Ovttasbargu The Barents Euro-Arctic Region ( BEAR ) ásahuvvui 1993:s Girkonjárggas .
Territorielt sett omfatter samarbeidet de tre nordligste fylkene i Norge , de to nordligste län i Sverige og de to nordligste län i Finland , samt Murmansk og Arkhangelsk Oblast , Nenets Autonome Okrug og Den Karelske Republikk i Russland .
Eanadieđalaččat gullet ovttasbargui Norggas golbma davimus fylkka , guokte davimus leana Ruoŧas ja guokte davimus leana Suomas , ja dasto Murmánskka ja Arkhangelsk Oblast:at , Nenets Autonome Okrug ja Den Karelske Republikk Ruoššas .
Komi Republikken i Russland ble medlem fra 2002 .
Komi Republihkka Ruoššas šattai lahttun 2002 rájes .
Barentssamarbeidet kjennetegnes av at det eksisterer to parallelle organer : Barentsrådet og Regionrådet .
Barentsovttasbarggu dovdomearkan lea dat ahte leat guokte bálddalis orgána : Barentsráđđi ja Guovlluráđđi .
I tillegg er det opprettet arbeidsgrupper både på sentralt og regionalt nivå .
Dasa lassin leat ásahuvvon bargojoavkkut sihke guovddáš ja guovlulaš dásis .
Barentsrådet , som er det øverste organ på det sentrale nivået , møtes på utenriksministernivå ved slutten av hver formannskapsperiode som varer i 2 år .
Barentsráđis mii lea bajimuš orgána guovddáš dásis , deaivvadit olgoriikkaministtardásis juohke ovdagoddeáigodaga loahpas , mii bistá guokte jagi .
Rådet består av utenriksministrene i Finland , Norge , Russland og Sverige .
Ráđis leat Suoma , Norgga , Ruošša ja Ruoŧa olgoriikkaministtarat .
I Regionrådet , som er det øverste organ på det regionale nivå , deltar representanter for fylker , län , oblaster og okrug , samt en felles representant for urfolkene .
Guovlluráđis , mii lea bajimuš orgána guovlulaš dásis , servet fylkkaid , leanaid , oblasttaid ja okrugaid ovddasteaddjit , ja das lea dasto eamiálbmogiin oktasaš ovddasteaddji .
Nenetserne , vepserne og samene er urfolkene som er med i Barentssamarbeidet .
Nenetssat , vepsálaččat ja sámit leat mielde Barentsovttasbarggus eamiálbmogiid beales .
Urfolkene har ingen representasjon i Barentsrådet .
Eamiálbmogiin ii leat ovddastus Barentsráđis .
Formannskapet både i Barentsrådet og Regionrådet rullerer mellom landene .
Sihke Barentsráđi ja Guovlluráđi ovdagoddi molsojuvvo riikkaid gaskka .
Arbeidsgruppen for urfolk i Barentssamarbeidet , etablert av Regionrådet , innehar rådgivende status både overfor Regionrådet og Barentsrådet .
Barentsovttasbarggu eamiálbmotjoavkkus , maid Guovlluráđđi lea ásahan , lea ráđđeaddi sadji sihke Guovlluráđi ja Barentsráđi ektui .
Arbeidsgruppen består av samene fra de fire landene , nenetserne og vepserne .
Bargojoavkkus leat sámit njeallje riikkas , nenetssat ja vepsálaččat .
Urfolksrepresentasjonen har siden etableringen av Barentssamarbeidet fulgt det land som har ledervervet i Regionrådet .
Eamiálbmotovddastus lea Barentsovttasbarggu ásaheami rájes čuvvon dan riikka mas lea jođiheaddjidoaibma Guovlluráđis .
I Finland , Norge og Sverige er det sametingene som har oppnevnt de samiske representantene ( fra Finland , Norge og Sverige ) til Barentssamarbeidets organer .
Suomas , Norggas ja Ruoŧas nammadit sámedikkit sámi ovddasteddjiid ( Suomas , Norggas ja Ruoŧas ) Barentsovttasbarggu orgánaide .
Etter etableringen av Samisk parlamentarisk råd ( SPR ) i 2000 er det vedtatt at SPR oppnevner samenes representanter til Barentssamarbeidets organer .
Maŋŋá go Sámi parlamentáralaš ráđđi ( SPR ) ásahuvvui 2000:s lea mearriduvvon ahte SPR dat galgá nammadit sámiid ovddasteddjiid Barentsovttasbarggu orgánaide .
Regionrådet avholder to møter i løpet av året .
Guovlluráđđi doallá guokte čoahkkima jahkái .
Samene i Sverige overtok urfolksrepresentasjonen for urfolkene i Regionrådet etter samene i Norge .
Sámit Ruoŧa bealde válde badjelasaset Guovlluráđi eamiálbmotovddastusa Norgga beale sámiid maŋŋá .
Urfolkenes representant i Regionrådet er Bengt Sevä som overtok etter Ragnhild L. Nystad .
Guovlluráđi eamiálbmotovddasteaddji lea Bengt Sevä maŋŋá Ragnhild L. Nystad .
SPR er også representert i Arbeidsgruppen for Ungdomsspørsmål i Barentssamarbeidet .
SPR:s lea maid ovddastus Barentsovttasbarggu Nuoraidáššiid bargojoavkkus .
Etter initiativ fra Sametinget i Norge og arbeidsgruppen for Urfolk i Barentssamarbeidet ble urfolkskontoret , Indigenous Peoples Office ( BIPO ) i Murmansk åpnet i 2003 .
Norgga beale Sámedikki ja Barentsovttasbarggu eamiálbmotbargojoavkku álgaga mielde rahppojuvvui eamiálbmotkantuvra , Indigenous Peoples Office ( BIPO ) Murmánskkas 2003:s .
Sametinget i Norge dekker utgiftene for drift av kontoret .
Sámediggi Norgga bealde ruhtada kantuvrra doaibmagoluid .
I 2003 ble det også bevilget midler til urfolksgruppen til etablering av en internett side for arbeidsgruppen .
Maiddái 2003:s juolluduvvojedje ruđat eamiálbmotjovkui ásahit interneahttasiiddu bargojoavkku váste .
SPR er ikke tilfreds med den representasjon og stilling urfolkene har i Barentssamarbeidet .
SPR ii leat duhtavaš Barentsovttasbarggu eamiálbmotovddastusain .
Urfolkenes rolle i Barentssamarbeidet er todelt , dvs. å drive prosjektarbeid og politikkutvikling .
Eamiálbmogiid rolla Barentsovttasbarggus lea guovtteoasat ; dat mearkkaša doaimmahit prošeaktabarggu ja ovddidit politihka .
Til det kreves det deltakelse på alle nivå i samarbeidet og økonomiske ressurser til disposisjon .
Ovttasbarggus ferte searvat buot dásiide ja dasa fertejit gávdnot ekonomalaš resurssat .
SPR legger vekt på å delta aktivt i samarbeidet og fortsatt arbeide for å forbedre urfolkenes stilling i Barentsregionen .
SPR deattuha ahte ferte aktiivvalaččat searvat ovttasbargui ja ain bargat eamiálbmogiid dili buoridemiin Barentsguovllus .
En av utfordringene fremover vil derfor være at urfolkene også er representert på det nasjonale nivå .
Danne lea okta hástalusain ovddosguvlui dat ahte eamiálbmogat ožžot ovddastusa maiddái našuvnnalaš dásis .
I tillegg til dette er mangel på økonomiske ressurser den største begrensede faktor for urfolkenes deltakelse .
Dasa lassin ráddje dat eanemusat go eai leat ekonomalaš resurssat eamiálbmogiid searvamii .
Urfolkene har ikke egne økonomiske midler til rådighet , men er avhengig av de respektive land .
Eamiálbmogiin eai leat ekonomalaš resurssat geavahusas , muhto leat sorjavaččat guoskevaš riikkain .
Ufordringen for Barentssamarbeidet er derfor aktivt å arbeide for å skape økonomiske forutsetninger for urfolkenes deltakelse i samarbeidet , samt finansiering av prosjekter rettet mot urfolksmiljøer i regionen .
Hástalussan Barentsovttasbarggus lea danne aktiivvalaččat háhkat ekonomalaš resurssaid vai eamiálbmogat besset searvat ovttasbargui , ja dasto ruhtadit prošeavttaid guovllu eamiálbmogiid váste .
3.4 Det arktiske samarbeidet
3.4 Arktalaš ovttasbargu
3.4.1 Arktisk Råd
Arktalaš ráđđi
Arktisk råd er et politisk og faglig forum for sirkumpolart samarbeide i nord .
Arktalaš ráđđi lea sirkumpolára ovttasbarggu politihkalaš ja fágalaš forum davvin .
I samarbeidet inngår de fem nordiske land samt Russland , USA og Canada .
Ovttasbarggus leat mielde vihtta davviriikka ja Ruošša , USA ja Kanáda .
Samarbeidet ble innledet i 1991 ved den såkalte Rovaniemi-prosessen som da var begrenset til miljøspørsmål .
Ovttasbargu álggahuvvui 1991:s nu gohčoduvvon Rovaniemi-proseassa bokte mii dalle lei ráddjejuvvon birasgažaldagaide .
Ved den formelle opprettelsen av Arktisk råd i 1996 ble samarbeidet utvidet til å omfatte bærekraftig utvikling .
Arktalaš ráđi formalalaš ásaheami oktavuođas 1996:s viiddiduvvui ovttasbargu guoskat ceavzilis ovdáneapmái .
Ministerkonferansen som er det øverste vedtaksorgan i Arktisk Råd avholdes annet hvert år .
Ministtarkonfereansa mii lea bajimuš mearridanorgána Arktalaš ráđis dollojuvvo juohke nuppi jagi .
Seks urfolksorganisasjoner har status som permanente deltakere og er involvert i arbeidet på lik linje med regjeringene , men har ikke stemmerett ved forhandlinger .
Guđa eamiálbmotorganisašuvnnas lea stáhtus bissovaš oassálastin ja dat leat mielde barggus ráđđehusaiguin ovtta dásis , muhto dain ii leat jienastanvuoigatvuohta šiehtadallamiid oktavuođas .
Samerådet har representert samene siden opprettelsen av Arktisk Råd .
Sámiráđđi lea ovddastan sámiid Arktalaš ráđi ásaheami rájes .
Det er i alt 21 observatører i Arktisk Råd deriblant Standing Committee of Arctic Parliamentarians og Association of World Reindeer Herders .
Arktalaš ráđis leat oktiibuot 21 áici daid gaskkas lea maid Standing Committee of Arctic Parliamentarians ja Association of World Reindeer Herders .
3.4.2 Standing Committee of Arctic Parliamentarians
3.4.2 Standing Committee of Arctic Parliamentarians
SPR vedtok i samråd med Samerådet i 2000 at sametingene samordner sin innsats på dette området og at SPR påtar seg ansvaret for å koordinere arbeidet i forhold til Standing Committee of Parlamentarians of Arctic Region .
SPR mearridii ovttasráđiid Sámiráđiin 2000:s ahte sámedikkit oktiiortnejit iežaset áŋgiruššamiid dán suorggis ja ahte SPR váldá badjelasas ovddasvástádusa oktiiortnet barggu Standing Committee of Parliamentarians of Arctic Region ektui .
I 2002 ble presidenten i SPR Sven-Roald Nystø oppnevnt som medlem for SPR i Standing Committee of Parliamentarians of Arctic Region for en periode på 2 år .
2002:s nammaduvvui SPR presideanta Sven-Roald Nystø lahttun SPR ovddasteaddjin Standing Committee of Parliamentarians of Arctic Region guovtti jagi áigodahkii .
SPR vil fortsette å ivareta samiske interesser i det Arktiske samarbeidet ved sin deltakelse i Standing Committee of Parliamentarians of Arctic Region .
SPR galgá joatkit sámi beroštumiid goziheami Arktalaš ovttasbarggus searvvadettiinis Standing Committee of Parliamentarians of Arctic Region .
3.5 Europa Unionen
3.5 Eurohpá Uniovdna
SPR har deltatt aktivt i arbeidet med EUs handlingsplan for den nordlige dimensjon og i debatten om EUs fremtid ved bl.a. å gi innspill til det europeiske konventets arbeid .
SPR lea searvan aktiivvalaččat bargui EU doaibmaplánain davvi dimenšuvnna váste ja ságastallamii EU boahtteáiggi birra , earret eará nu ahte lea buktán árvalusaid eurohpalaš konveantabargui .
Konventet er EUs grunnlovsforsamling hvis oppgave har vært å utarbeide forslag til nye traktatsendringer i EU .
Konveanta lea EU vuođđoláhkačoahkádus man vuođul ráhkaduvvojit EU ođđa traktáhtarievdadusárvalusat .
SPR har sammen med Samerådet arbeidet med å få inn en tekst om EUs urfolk , samene i grunnlovsforslaget .
SPR lea ovttasráđiid Sámiráđiin oččodan teavstta EU eamiálbmogiid , sámiid birra vuođđoláhkaárvalussii .
For SPR er det fremover behov for ytterligere fokusering på de politiske prosessene innenfor EUs politiske organer , samt EUs byråkratiske system .
SPR:s lea ovddosguvlui dárbu ain eanet fokuseret politihkalaš proseassaid EU politihkalaš orgánaid siskkobealde , ja EU byråkráhtalaš vuogádaga siskkobealde .
For samene er situasjonen den at Finland og Sverige er med i EU , mens Norge og Russland står utenfor .
Sámiin lea dat dilli dál ahte Suopma ja Ruoŧŧa leat mielde EU:s , muhto Norga ja Ruošša leat olggobealde .
Dette utgangspunktet må SPR forholde seg til .
Dán vuolggasaji ektui ferte SPR doaibmat .
Dette medfører også utfordringer når vi skal samordne samenes virksomhet overfor EU og andre internasjonale samarbeidsorganer .
Dát mielddisbuktá maiddái hástalusaid go mii galgat oktiiortnet sámiid doaimma EU guovdu ja eará riikkaidgaskasaš ovttasbargoorgánaid ektui .
Til tross for svært ulik formell relasjon til EU gjennom de respektive nasjonalstatene er vår utfordring å skape en særskilt samisk relasjon til EU.
Vaikko leat ge hui stuorra erohusat EU oktavuođas guoskevaš našuvnnalaš riikkaid bokte , de lea min hástalussan oččodit sierra sámi oktavuođa EU:i .
SPR vil i kommende periode arbeide med oppfølging av EUs handlingsplan for den nordlige dimensjon , og vil etablere tilstedeværelse i EU-systemet gjennom et eget kontor , eventuelt i samarbeid med andre aktuelle aktører .
SPR áigu boahtte áigodagas bargat dan ala ahte EU doaibmaplána davvi dimenšuvnna ektui čuovvoluvvo , ja áigu leat mielde EU-vuogádagas kantuvrras bokte , vejolaččat ovttasbargguin eará áigeguovdilis oasálaččaiguin .
3.5.1 Interreg
3.5.1 Interreg
Det er utarbeidet to samiske delprogrammer for kommende periode .
Boahtte áigodahkii leat ráhkaduvvon guokte sámi oasseprográmma .
Det sørsamiske programmet Interreg Åarjelsamien davje som inngår som sub- eller delprogram i Interreg Norge – Sverige og Interreg Sápmi som er et delprogram innenfor Interreg Nordkalotten .
Oarjelsámi prográmma Interreg Åarjelsaemien davje lea oassi Norgga-Ruoŧa Interreg deavdda- dahje oasseprográmmas ja Interreg Sápmi lea Interreg Davvikalohta oasseprográmma .
Hvert delprogram har sin egen beslutningsgruppe .
Juohke oasseprográmmas lea sierra mearridanjoavku .
I delprogrammet Sápmi har sekretariatet i Kiruna i stor grad bidratt med veiledning og informasjon til prosjektsøkere , og sekretariatet i Norge har gjennomført en rekke informasjonsrunder til institusjoner m.v. .
Sápmi oasseprográmmas lea čállingoddi Gironis ollu veahkehan prošeaktaohcciid oaivademiin ja diehtojuohkimiin , ja čállingoddi Norgga bealde lea dahkan ollu diehtojuohkinmátkiid ásahusaide jna. .
I delprogrammet Åarjelsaemien Dajve har det blitt gjennomført tilsvarende informasjonstiltak , men her har innsatsen vært større , ettersom dette delprogrammet kom svært sent i gang .
Oasseprográmmas Åarjelsaemien Dajve leat čađahuvvon vástesaš diehtojuohkindoaibmabijut , muhto diekko leat áŋgiruššamat leamaš stuorát , danne go oasseprogámmain bođiimet johtui hui maŋŋit .
I tillegg ble det gjennomført et miniseminar om Interreg i regi av SPR i Stjørdal i januar 2004 .
Dasa lassin čađahii SPR miniseminára Interreg birra Stjørdal:as ođđajagemánus 2004 .
Under dette seminaret ble Interregprogrammene presentert , samt at prosjektet " digitale læremidler " i Åarjelsaemien Dajve delprogram la frem resultatene fra sitt prosjekt .
Dán semináras čalmmustuvvojedje Interregprográmmat , ja prošeakta “ digitála oahpponeavvut ” Åarjelsaemien Dajve oasseprográmmas ovddidii prošeaktabohtosiiddis .
Det ble konkludert med at det må settes inn en større innsats for å gjøre Interregprogrammene bedre kjent og at samarbeidet mellom sametingene må styrkes .
Konkluderejuvvui ahte ferte bidjat eanet barggu Interregprográmmaid buorebut dovddusin dahkamii ja ahte ovttasbargu sámedikkiid gaskka ferte nannejuvvot .
Delprogrammene Åarjelsaemien Dajve og Sápmi har begge kommet sent i gang , men er nå inne i en positiv utvikling .
Oasseprográmmat Åarjelsaemien Dajve ja Sápmi leat boahtán johtui hui maŋŋit , muhto leat dál ovdáneamen positiivvalaččat .
Programperioden for Interreg III A-programmene er over i 2006 .
Interreg III A-prográmmaid prográmmaáigodat nohká 2006:s .
Det svenske ordførerskapet i EU fremmet våren 2003 , forslag om at man omfordeler midler fra EUs strukturfond til de nye medlemslandene .
Ruoŧŧilaš sátnejođihangoddi EU:s ovddidii giđđat 2003 evttohusa ahte earáláhkai juohkit ruđaid EU struktuvrafoanddas daid ođđa lahttoriikkaide .
Det er ikke tatt stilling til dette av EU-landene .
EU-riikkat eai leat dan mearridan .
I den forbindelse er det viktig å understreke at Interreg-programmene er de eneste finansieringskildene for internasjonalt samarbeid som sametingene har .
Dán oktavuođas lea deaŧalaš deattuhit ahte Interreg-prográmmat leat áidna ruhtadangáldun riikkaidgaskasaš ovttasbarggus mat sámedikkiin leat .
Samerådets rolle som en fristilt organisasjon er viktig for det samiske samarbeidet .
Sámiráđi sadji friija organisašuvdnan lea deaŧalaš sámi ovttasbargui .
Samisk parlamentarisk råd og Samerådet kan utfylle hverandre på mange måter , spesielt i forhold til det internasjonale samarbeidet i FN .
Sámi parlamentáralaš ráđđi ja Sámiráđđi sáhttet dievasmahttit nubbi nuppi ollu sajiin , erenoamážit ON riikkaidgaskasaš ovttasbarggu ektui .
Det vil derfor være viktig å legge grunnlag for – og følge opp samarbeidet med Samerådet .
Danne lea deaŧalaš bidjat vuođu – ja čuovvolit ovttasbarggu Sámiráđiin .
SPR vil følge opp dette samarbeidet .
SPR áigu čuovvolit dán ovttasbarggu .
Det har vært ytret ønske fra samisk hold om samisk representasjon i Nordisk Råd siden opprettelsen av rådet .
Sámit leat dovddahan dan rájes go ráđđi ásahuvvui ahte háliidit sámi ovddastusa Davviriikkaid Ráđis .
Spørsmålet har vært behandlet fem ganger i Nordisk Råd .
Davviriikkaid Ráđđi lea meannudan ášši viđa geardde .
Hittil har samene kun oppnådd en observatørstatus .
Dán rádjai lea sámiin leamaš dušše áicisadji .
SPR vil ikke prioritere medlemskapssaken i kommende periode , men delta aktivt i arbeidet med å bygge ned grensehindringer mellom de nordiske landene .
SPR ii leat jurddašan vuoruhit lahttovuođaášši boahtte áigodagas , muhto searvá aktiivvalaččat rádjacakkiid njeaidinbargui davviriikkaid gaskka .
I 2000 ble det etablert et samarbeid på nordisk nivå med årlige møter mellom sametingspresidentene og ministrene for samisk saker .
2000:s ásahuvvui ovttasbargu davviriikkaid dásis nu ahte dollojuvvojit jahkásaččat čoahkkimat sámedikkiid presideanttaid ja sámeáššiid ministariid gaskka .
Møtene skal bidra til bedre kontakt mellom sametingene og regjeringene .
Čoahkkimat galget váikkuhit oktavuođa buorideami sámedikkiid ja ráđđehusaid gaskka .
Målet er mer helhetlig samepolitikk over landegrensene .
Ulbmilin lea eanet ollislaš sámepolitihkka riikkarájiid rastá .
Saker som har vært oppe til drøfting har vært etablering av samisk kunstutdanning , finansiering av Samisk parlamentarisk råd .
Áššiid nugo sámi dáiddaoahpu ásaheapmi , Sámi parlamentáralaš ráđi ruhtadeapmi , bargu sámekonvenšuvnnain , nuortasámiid / koltálašsámiid dilli , birra lea ságastuvvon .
SPR er positiv til samarbeidet mellom ministrene for samiske saker i Norden og sametingspresidentene .
SPR lea positiiva Davviriikkaid sámeáššiid ministariid ja sámedikkiid presideanttaid gaskasaš ovttasbargui .
SPR vil fortsatt prioritere dette samarbeidet .
SPR áigu ain vuoruhit dán ovttasbarggu .
5.1 Nordisk Samekonvensjon
5.1 Davviriikkaid sámekonvenšuvdna
Samisk parlamentarisk råd anser arbeidet med en samekonvensjon av stor betydning for det samiske folket og er positiv til prosessen med samekonvensjonen .
Sámi parlamentáralaš ráđi mielas lea barggus sámekonvenšuvnnain stuorra mearkkašupmi sámi álbmogii ja lea positiiva prosessii sámekonvenšuvnnain .
SPR har store forventninger til arbeidet og ser frem til ekspertgruppens utkast til konvensjonstekst .
SPR:s leat stuorra vuordámušat bargui ja vuordá mielas áššedovdijoavkku konvenšuvdnateakstaárvalusa .
SPR vil delta aktivt i prosessen med statene når konvensjonen endelig skal vedtas .
SPR áigu aktiivvalaččat searvat prosessii stáhtaiguin , dalle go konvenšuvdna loahpalaččat galgá mearriduvvot .
Andre viktige saker for SPR fremover
Eará deaŧalaš áššit SPR:s boahtteáiggis
Dette er saker i tillegg til satsingsområdene , SPR ønsker å fremheve i sitt arbeid fremover :
Dáid áššiid , lassin áŋgiruššansurggiide , háliida SPR deattuhit barggustis ovddosguvlui .
6.1 Barn og ungdom
6.1 Mánát ja nuorat
SPR vil arbeide for ungdomsdeltakelse og påvirkning i det samiske samfunnet , spesielt i besluttende organer .
SPR áigu bargat dan ala ahte nuorat servet ja besset váikkuhit sámi servodagas , erenoamážit mearrideaddji orgánain .
SPR vil i denne perioden initiere et samarbeid med samiske ungdomsorganisasjoner for å øke ungdomsinnflytelse .
SPR áigu dán áigodagas álggahit ovttasbarggu sámi nuoraidorganisašuvnnaiguin buoredan dihte nuoraid váikkuhanfámu .
SPR vil i forbindelse med sitt møte 4. – 6. oktober 2004 arrangere en samisk ungdomskonferanse .
SPR áigu iežas čoahkkima oktavuođas golggotmánu 4. – 6. b. 2004 lágidit sámi nuoraidkonfereanssa .
6.2 Kultur og idrett
6.2 Kultuvra ja valáštallan
Samene bør søke om fast medlemskap i organisasjonen Arctic Winter Games slik at vi kan delta som fullverdige medlemmer fra og med lekene i 2006 .
Sámit galggašedje ohcat bissovaš lahttovuođa organisašuvnnas man namma lea Artcitc Winter Games vai mii sáhttit searvat ollesárvosaš lahttun doaluide jagi 2006 rájes .
SPR vil bistå i å finne midler til å dekke de økonomiske forpliktelser medlemskapet medfører .
SPR áigu veahkehit gávdnat ruđaid lahttovuođa ekonomalaš geatnegasvuođaid váste .
6.3 Bærekraftig utvikling
6.3 Ceavzilis ovdáneapmi
Arbeidet for en bærekraftig utvikling berører alle samfunnsområder , også i det samiske samfunnet .
Bargu ceavzilis ovdánemiin guoská buot servodatsurggiide , maiddái sámi servodagas .
Forståelsen av samspillet mellom miljø , kultur og kunnskap er et vesentlig element for forståelsen av begrepet bærekraftig utvikling .
Birrasa , kultuvrra ja máhtolašvuođa gaskasaš oktavuođa ádden leat deaŧalaš oasit ceavzilis ovdáneami doahpaga áddemis .
Arbeidet for en bærekraftig utvikling er en betydelig utfordring i samiske områder .
Bargu ceavzilis ovdáneami ektui lea stuorra hástalussan sámi guovlluin .
Spørsmålet berører arbeid med samisk fiske , jordbruk , reindrift ( næringer ) , ressursforvaltning og kulturutøvelse .
Gažaldat guoská bargui sámi guolástusain , eanadoaluin , boazodoaluin ( ealáhusat ) , resursahálddašemiin ja kulturbargguin .
En bruk av natur og ressurser som ikke overskrider dets bæreevne er en forutsetning for samisk kulturell kontinuitet og utvikling , og har direkte relevans for samisk næringsutvikling og bosetting .
Luonddu ja resurssaid geavaheapmi ceavzilvuođain lea eaktun sámi kultuvrralaš oktilašvuhtii ja ovdáneapmái , ja das lea njuolga oktavuohta sámi ealáhusovddideapmái ja ássamii .
Samiske områder er utsatt for et tiltakende press mot tradisjonelle næringers arealer , som i sin tur virker til at en bærekraftig arealbruk for disse næringene blir stadig vanskeligere .
Sámi guovlluin lea lassánan áitta árbevirolaš sámi ealáhusareálaide , mii nuppe vuorus váikkuha dát dan ahte dáid ealáhusaid ceavzilis areálageavaheapmi váttásmuvvá dađistaga .
Det biologiske mangfoldet i samiske områder blir tappet .
Dáinna lágiin goariduvvo sámi guovlluid biologalaš šláddjivuohta .
Det svekker det samiske samfunnets utviklingsmuligheter , verdiskaping , kulturell kontinuitet og velferd .
Dát fuonidahttá sámi servodaga ovdánanvejolašvuođaid , árvobuvttadeami , kultuvrralaš oktilašvuođa ja buresbirgema .
Opprettholdelse av samisk kultur , naturkunnskap og næringstilpasning virker også tilbake på muligheten til en bærekraftig ressurs- og naturbruk .
Sámi kultuvrra , luonddumáhtolašvuođa ja ealáhusheiveheami doalaheapmi váikkuha fas ruovttoluotta vejolašvuhtii geavahit resurssaid ja luonddu ceavzilvuođain .
6.4 Næringsutvikling og samarbeid
6.4 Ealáhusovddideapmi ja ovttasbargu
Et allsidig og fleksibelt lokalt næringsliv danner det materielle grunnlaget for samisk kultur .
Buotbealálaš ja dávgasis báikkálaš ealáhuseallin bidjá vuođu sámi kultuvrra ávnnaslaš vuđđui .
Det overordnede mål for regionalpolitikken i de samiske områdene er å opprettholde bosettingsmønsteret .
Guovllupolitihka bajimuš mihttomearrin sámi guovlluin lea doalahit ássanminstara .
Nærhets- og avhengighetsprinsippet må være grunnlaget for næringspolitikken .
Lagasvuođa- ja sorjjasvuođaprinsihppa ferte leat vuođđun ealáhuspolitihkkii .
I dette arbeidet er det viktig å involvere de samiske næringsorganisasjonene .
Dán barggus lea deaŧalaš siskkildit sámi ealáhusorganisašuvnnaid .
Samene er i den situasjon at vi , sammen med andre urfolk i Arktis , står overfor store planer med hensyn til regionalutvikling i nordområdene .
Sámit leat dan dilis ahte mis ovttas Arktisa eará eamiálbmogiiguin , leat ovddabealde stuorra plánat guovluovdáneami ektui davviguovlluin .
Dette gjelder spesielt utsikter til økt virksomhet innenfor olje- og gassektoren , men også utvinning av mineraler og skogdrift .
Dát hástalusat leat erenoamážit lassánan oljo- ja gássasuorggi doaimma oktavuođas , muhto maiddái minerálaid roggama ja meahccehoitu oktavuođas .
Vi vil møte utfordringer både med hensyn til muligheter og utvikling , men også problemer i forhold til miljø , tradisjonelle næringer og urfolksrettigheter .
Mis leat hástalusat sihke vejolašvuođaid ja ovdáneami ektui , muhto maiddái váttisvuođaid ektui birrasis , árbevirolaš ealáhusain ja eamiálbmotvuoigatvuođain .
6.5 Kulturminnevern
6.5 Kulturmuitosuodjaleapmi
I Finland , Norge , Russland og Sverige må det etableres ordninger for samisk kulturminneforvaltning , der samene har myndighet over egen kulturarv .
Suomas , Norggas , Ruoššas ja Ruoŧas fertejit ásahuvvot dakkár ortnegat sámi kulturmuitosuodjaleapmái , maid bokte sámiin lea vuoigatvuohta sin iežaset kulturárbái .
Det må også arbeides for at de statlige myndigheter aktivt legger til rette for at det samiske og det nordiske samarbeidet for dokumentasjon , vern og forvaltning av samiske kulturminner utvikles og styrkes .
Ferte maiddái bargat dan ala ahte stáhtalaš eiseválddit aktiivvalaččat láhčet dilálašvuođaid nu ahte sámi ja davviriikkaid ovttasbargu sámi kulturmuittuid duođašteamis , suodjaleamis ja hálddašeamis ovddiduvvo ja nannejuvvo .
6.6 Museum
6.6 Museat
Nettverksoppbygging mellom de samiske museene i Sápmi er av viktighet for å styrke det samiske museumsvesenet , dette for blant annet å virke til igangsetting av samarbeidsprosjekter innen innsamling , dokumentasjon og forskning .
Fierpmádathuksen sámi museaid gaskka Sámis lea deaŧalaš sámi museadoaimma nannemis , earret eará ferte váikkuhit čohkken- , duođaštan- ja dutkanovttasbargoprošeavttaid álggaheami . Fierpmádatbargu sáhttá maiddái nannet gelbbolašvuođa ja buktit oktasaš strategiijaid museasuorggis .
Nettverksarbeidet vil også resultere i kompetanseheving og felles strategier innenfor museumsfeltet .
Danne lea hástalussan bargat formaliserejuvvon ovttasbarggu ásahemiin sámi museaiguin Davviriikkain ja Ruoššas .
Samene som urfolk har mye til felles med andre urfolk rundt om i verden .
Sámiin lea danne go lea eamiálbmot , ollu mii lea oktasaš eará eamiálbmogiiguin miehtá máilmmi .
Det er derfor også en utfordring at de samiske museene samarbeider og etablerer nettverk med urfolks museer rundt om i verden .
Danne lea maiddái hástalussan ahte sámi museat ovttas barget ja ásahit fierpmádagaid eamiálbmogiiguin miehtá máilmmi .
Urfolk i resten av verden har i stadig økende grad stilt krav om tilbakeføring av sin kulturarv som ofte er urettmessig bortført .
Eamiálbmogat miehtá máilmmi leat dađistaga bidjan gáibádusaid ahte fievrridit ruovttoluotta sin kulturárbbi , mii dávjá lea eahperievttalaččat eret váldon .
I enkelte land har det til dels lyktes å få tilbake kulturarven .
Muhtun riikkain leat muhtun muddui lihkostuvvan oažžut ruovttoluotta kulturárbbi .
På dette området er det også naturlig at man samarbeider med andre urfolk .
Dán suorggis lea maiddái lunddolaš bargat ovttas eará eamiálbmogiiguin .
Styret får i fullmakt å foreta de nødvendige justeringer i virksomhetsberetningen på bakgrunn av behandlingen i rådet , jf. Også rådets vedtatte hovedsatsingsområder for 2004 – 2005. 007/04 : Samisk teaterutdanning
Stivra oažžu fápmudusa dahkat daid dárbbašlaš rievdadusaid doaibmadieđáhusas ráđis meannudeami vuođul , geahča maiddái ráđi mearriduvvon váldoáŋgiruššansurggiid jagiid 2004 – 2005 váste . 007/04 : Sámi teáhterallaskuvla
Saken utsettes til neste SPR-møte .
Ášši maŋŋiduvvu boahtte SPR:a čoahkkimii
008/04 : Vedtekter for Samisk språknemnd
008/04 : Sámi giellalávdegotti njuolggadusat
Samisk språknemnds vedtekter :
Sámi giellalávdegotti njuolggadusat :
Samisk språknemnds vedtekter er vedtatt på Samisk parlamentarisk råds møte 18.05.04 i Kárášjohka-Karasjok .
Sámi parlamentáralaš ráđđi lea mearridan sámi giellalávdegotti njuolggadusaid ráđi čoahkkimis 18.05.04 Kárášjogas .
Vedtektene trår umiddelbart i kraft .
Njuolggadusat bohte fápmui dakka viđe go mearrádus dahkkojuvvui .
Samisk språknemnd er Samisk parlamentarisk råds språkorgan og er det samiske folkets vedtaksorgan i felles samiske språkspørsmål .
Sámi giellalávdegoddi lea Sámi parlamentáralaš ráđi orgána ja dat lea sámi álbmoga oktasaš mearridanorgána sámegiela gažaldagain .
Samisk språknemnds formål er å ivareta og utvikle den kulturarv som knyttes til det samiske språket , og slik fungere som et fag- og sakkyndig organ , samordne og tilpasse oppgaver ved bruk og røkt av samisk språk , drive formidling mellom nasjonale samiske språkorganer og koordinere samisk språkarbeid .
Giellalávdegotti ulbmil lea seailluhit ja ovddidit dan kulturárbbi , mii gullá sámegillii , ja ná doaibmat fágalaš áššedovdiorgánan , ovttastahttit ja heivehit oktii sámegiela geavaheapmái ja dikšumii guoskevaš doaimmaid ja doaibmat riikkasis sámi giellaorgánaid gaskasaš dieđiheaddjin , ja koordineret sámi giellabarggu .
I tillegg er Samisk språknemnds formål å få det samiske språkets formelle posisjon på samme nivå i hele det samiske området .
Dasa lassin Sámi giellalávdegotti ulbmil lea oažžut sámegiela virggálaš sajádaga ovtta dássái olles sámi guovllus .
Samisk språknemnds oppgave er å fremme virksomhet til gagn for alle språkgruppene som omfattes av det samiske språk .
Sámi giellalávdegotti bargun lea ovddidit doaimmaid buot sámegielaide buorrin buot giellajoavkkuide mat gullet sámegillii .
Slik virksomhet innbefatter bla .
Dán vuođul bargguide gullet ee. :
bevare og utvikle samisk språk ,
1 ) gáhttet ja ovddidit sámegiela ,
besørge felles terminologi- og normeringsarbeid ,
2 ) doaimmahit oktasaš terminologiija- ja normerenbarggu
holde kontakt med andre institusjoner i Sápmi og internasjonalt ,
3 ) doallat oktavuođaid sierra ásahusaiguin Sámis ja riikkaidgaskasaččat
Samiske språkbestemmelser i § 1 og 2 gjelder alle samiske språkgrupper og spesielt skriftspråkene .
Sámi giellamearrádusat §:in 1 ja 2 gusket buot sámegieljoavkkuide ja earenoamážit daid čálalaš hámiide .
Samisk språknemnd består av 12 medlemmer og skal representere samiske språkgrupper på svensk , finsk , norsk og russisk side av det samiske området .
Sámi giellalávdegottis leat 12 lahtu ja sii galget ovddastit Ruoŧa , Suoma , Norgga ja Ruošša beale sámi guovllu giellajoavkkuid .
Medlemmene oppnevnes for fire år av gangen .
Lahtut nammaduvvojit njealji jahkái hávális .
Sametingene og sameforeningene i Russland , foreslår fra hvert land tre ( 3 ) medlemmer med varamedlemmer , som representerer ulike språkgrupper .
Sámedikkit ja Ruošša sámi searvvit evttohit lávdegoddái guđege riikkas golbma ( 3 ) lahtu ja sin sadjásaččaid , geat ovddastit sierra sámegielaid .
Nemndas medlemmer oppnevnes av Samisk parlamentarisk råd .
Sámi parlamentáralaš ráđi nammada lahtuid .
Disse vedtektene kan endres av Samisk parlamentarisk råd .
Dáid njuolggadusaid sáhttá Sámi parlamentáralaš ráđđi rievdadit .
009/04 : Samisk kulturminneforvaltning og et styrket felles samisk kulturminnevern i Sápmi
009/04 : Sámi kulturmuitohálddašeapmi ja nannejuvvon oktasaš sámi kulturmuitosuodjaleapmi Sámis
Saken utsettes til neste SPR-møte . 010/04 : Samiske IT-strategier
Ášši maŋŋiduvvu boahtte SPR:a čohkkemii 010/04 : Samiske IT-strategier
Saken utsettes til neste SPR-møte .
Ášši maŋŋiduvvu boahtte SPR:a čohkkemii
011/04 : FNs urfolkserklæring
011/04 : ON:a eaiálbmotjulggaštus
Samisk parlamentarisk råd anser det pågående arbeidet med en urfolkserklæring som svært viktig .
Sámi parlamentáralaš ráđđi atná dán eamiálbmotjulggaštusbarggu hui deaŧalažžan .
Samisk parlamentarisk råd henstiller FNs arbeidsgruppe ( WGDD ) om å påse at forslaget til en urfolkserklæring blir klart innenfor folkerettens rammer .
Sámi parlamentáralaš ráđđi ávžžuha ON bargojoavkku ( WGDD ) geahččat bearrái ahte eamiálbmotjulggaštusárvalus lea čielgasit eamiálbmotrievtti rámmaid siskkabealde .
Samisk parlamentarisk råd ber styret følge opp saken og foreta de nødvendige innspill i prosessen .
Sámi parlamentáralaš ráđđi bivdá stivrra čuovvolit ášši ja ovddidit dárbbašlaš árvalusaid proseassas .
012/04 : Samisk parlamentarisk råds medieastrategi
012/04 : Sámi parlamentáralaš ráđi mediastrategiija
013/04 : Samisk parlamentarisk råds EU politikk
013/04 : Sámi parlamentáralaš ráđi EO politihkka
014/04 : Golle giella - Nordisk samisk språkpris – Oppnevning av medlemmer i bedømmingskomitéen
014/04 : Golle giella – Davviriikkalaš sámi giellabálkašupmi – lahtuid nammadeapmi árvvoštallanlávdegoddái
Samisk parlamentarisk råd oppnevner følgende medlemmer i bedømmingskomitéen for Nordisk samisk språkpris – Golle giella :
Sámi parlamentáralaš ráđđi nammada čuovvovaččaid lahttun Davviriikkalaš sámi giellabálkkašumi árvvoštallanlávdegoddái – Golle giella jahkái 2004 :
Nina Afanasjeva
Nina Afanasjeva
Maria Sofia Aikio
Maria Sofia Aikio
Nora Brandsfjell
Nora Brandsfjell
015/04 : Skifte av ledelse i Samisk parlamentarisk råd
015/04 : Jođiheadji molsošupmi Sámi parlamentáralaš ráđis
Lars Anders Baer velges som president i Samisk parlamentarisk råd .
Lars Anders Baer válljejuvvo presideantan Sámi parlamentralaš ráđđái .
Stabil og lav arbeidsledighet i Norge
Stáđis ja vuollegis bargguhisvuohta Norggas
Regjeringen forventer at situasjonen på arbeidsmarkedet vil være relativt stabil framover .
Dilli Norgga earrána nu buori ládje eará Eurohpá riikkain gos ain lea alla bargguhisvuohta maŋŋil finánsaroasu .
– Sysselsettingen har økt med 30 000 personer det siste halvannet året , og Regjeringen legger til grunn at veksten vil fortsette .
– Barggahus lea lassánan 30 000 olbmuin maŋimus beannot jagis , ja Ráđđehus atná vuođđun ahte ahtanuššan ain joatkašuvvá .