pere/sami_parallel huggingface dataset:
Fosterhjemstjenesten i Finnmark har rekruttert flere fosterhjem og ett beredskapshjem som kan ivareta samiske barns identitet og språkutvikling .
Finnmárkku biebmoruoktobálvalus lea háhkan ollu biebmoruovttuid ja ovtta vuostáiváldinruovttu . Dat sáhttet vuhtiiváldit sámi mánáid identitehta ja giellaovdáneami .
Barne- , ungdoms- og familieetaten har gitt Barnevernets utviklingssenter i Nord-Norge i oppdrag å utarbeide « Kunnskapsstatus og kunnskapsbehov for barnevernet i samiske områder av Norge » .
Mánáid- , nuoraid- ja bearašetáhta lea addán Davvi Norgga Mánáidsuodjalan ovdánahttinguovd-dážii bargun ráhkadit « Kunnskapsstatus og kunnskapsbehov for barnevernet i samiske områder av Norge » ( Norgga sámiid guovlluid mánáidsuodjalusa máhttostáhtus ja máhttodárbu ) .
Sluttrapport foreligger i mars 2008 .
Loahpparapporta lea gárvvis 2008 njukčamánu .
Formålet med kunnskapsstatusen er å få en oversikt over bl.a. metoder og tiltak som kan fungere godt for samiske barn , unge og familier .
Ulbmil máhttostáhtusiin lea háhkat ollislaš gova ee. dain metodain ja doaibmabijuin mat galget doaibmat bures sámi mánáide , nuoraide ja bearrašiidda .
Framtidig metodeutvikling skal bygge på resultater fra dette prosjektet og rapporten skal brukes som en del av kunnskapsgrunnlaget for en større implementering av metoder som tar hensyn til kulturelle særegenheter .
Boahttevaš metodaovdánahttin galgá huksejuvvot dán prošeavtta bohtosiidda ja raporta galgá adnojuvvot oassin máhttovuođus vai sáhtášii dakkár metodaid buorebut dasa implementeret mat váldet vuhtii kultuvrra .
9.6.1 Utfordringer
9.6.1 Hástalusat
Tidligere statlige dokumenter har gitt et bilde av et barnevern som kan bli bedre tilpasset samiske brukere for å kunne yte riktig hjelp til riktig tid til samiske barn og ungdoms beste .
Ovdalaš stáhta dokumeanttat leat čájehan mánáid ­suodjalusas dakkár gova mii sáhttá buorebut heivehuvvot sámi geavaheddjiide vai sáhtášii addit rievt ­tes veahki rievttes áigái sámi mánáide ja nuoraide buorrin .
Dette gjelder blant annet språk , lokal kultur og tenkemåte , samiske tradisjoner og oppdragelsesformer m.m. ( jf. NOU 1995:6 Plan for helse- og sosialtjenester for den samiske befolkning i Norge , St. meld. nr. 55 ( 2000 – 2001 ) Om samepolitikken og St. meld. nr. 40 ( 2001 – 2002 ) Om barne- og ungdomsvernet ) .
Dat guoská ee. gillii , báikkálaš kultuvrii ja jurddašanvuohkái , sámi árbevieruide ja bajásgeassinvugiide jna. ( gč. NOU 1995 : 6 Plan for helse- og sosialtjenester for den samiske befolkning i Norge ( Dearvvasvuođa- ja sosiálabálvalusaid plána Norgga sámi veahkadahkii ) , Sd.dieđ. nr. 55 ( 2000 – 2001 ) Sámepolitihka birra ja Sd.dieđ. nr. 40 ( 2001 – 2002 ) Om barne- og ungdomsvernet ) .
Det er det siste året reist spørsmål om samiske barns rettigheter blir godt nok ivaretatt i dagens lov om barneverntjenester og om barnevernet tar nok hensyn til barns språklige og kulturell tilknytning .
Maŋimus jagi lea boahtán ovdan jearaldat ahte váldojit go sámi mánáid vuoigatvuođat doarvái bures vuhtii otná mánáidsuodjalanbálvaluslágas ja ahte váldá go mánáidsuodjalus doarvái bures vuhtii mánáid gielalaš ja kultuvrralaš gullevašvuođa .
Media har bl.a. tatt opp saker hvor samiske barn har blitt flyttet til ikke-samiske fosterhjem .
Mediat leat ee. váldán ovdan áššiid main sámi mánát leat sirdojuvvon dakkár biebmoruovttuide mat eai leat sámi ruovttut .
Etter Grunnloven § 110 a påligger det staten å legge forholdene til rette for at den samiske folkegruppen kan sikre og utvikle sitt språk , sin kultur og sitt samfunnsliv .
Vuođđolága § 110 a mielde lea stáhta geatnegahttojuvvon láhčit dili dainna lágiin ahte sámi ál ­bmot beassá sihkkarastit ja ovddidit iežas giela , kultuvrra ja servodateallima .
Etter FNs barnekonvensjon artikkel 30 skal et barn som tilhører en minoritet eller urfolk ikke nektes retten til sammen med andre medlemmer av sin gruppe å leve i pakt med sin kultur , bruke sitt eget språk og bekjenne seg til og utøve sin religion .
ONa mánáidkonvenšuvnna artihkal 30 mielde ii galgga dakkár mánná , gii gullá dakkár minoritehtii dahje álgoál ­bmogii biehttaluvvot ovttas iežas joavkku eará miel ­lahtuiguin eallit iežas kultuvrras , dovddastit ja doaimmahit iežas oskku ja geavahit iežas giela .
Barnevernloven gir nærmere regler om hvilke hensyn som skal tas ved plassering i fosterhjem , institusjon eller i opplærings- eller behandlingsinstitusjon .
Mánáidsuodjaluslágas leat dárkilet njuolggadusat das maid galgá váldit vuhtii go muhtin mánná bid ­djojuvvo biebmoruktui , institušuvdnii dahje oahpahus- / dikšuninstitušuvdnii .
Stedet for plassering skal etter § 4 – 15 velges ut fra hensynet til barnets egenart og behov for omsorg og opplæring i et stabilt miljø .
Dat báiki gosa mánná galgá sirdojuvvot galgá § 4 – 15 vuođul válljejuvvot dainna lágiin ahte máná iešvuohta váldojuvvo vuhtii ja gos su fuolla ja oahpahusdárbu váldojuvvo vuhtii stáđis birrasis .
Det skal også tas tilbørlig hensyn til at det er ønskelig med kontinuitet i barnets oppdragelse , og til barnets etniske , religiøse , kulturelle og språklige bakgrunn .
Ja galgá maid váldojuvvot doarvái bures vuhtii dat sávaldat ahte galgá leat kontinuitehta máná bajásgeassimis máná čearddalaš , oskkoldatlaš , kultuvrralaš ja gielalaš duogážis .
Ved plassering i fosterhjem skal barneverntjenesten alltid vurdere om noen i barnets familie eller nære nettverk kan velges som fosterhjem ( jf. forskrift om fosterhjem fastsatt 18. desember 2003 og retningslinjer for fosterhjem av 15. juli 2004 , hvor det er det gitt nærmere regler om blant annet valg av fosterhjem til det enkelte barn ) .
Go bidjá máná biebmoruktui , de galgá mánáidsuodjalanbálvalus álo árvvoštallat sáhttá go muhtin máná bearrašis dahje lagaš fierpmádagas válljejuvvot biebmoruoktun ( gč. láhkaásahusa fuollaruovttuid várás mii mearriduvvui juovlamánu 18. b. 2003 ja suoidnemánu 15. b. 2004 mannosaš njuolggadusaid main leat lagat njuolggadusat fuollaruovttuid válljema birra máná várás ) .
Etter regjeringens vurdering blir samiske barns rettigheter godt ivaretatt gjennom Grunnloven , barnekonvensjonen og i dagens barnevernlov .
Ráđđehusa árvvoštallama mielde váldojuvvojit mánáid vuoigatvuođat bures vuhtii Vuođđolága , mánáidkonvenšuvnna ja dálá mánáidsuodjalanlága bokte .
Lovgivningen og politiske føringer må imidlertid følges opp med god praksis på systemnivå og i den enkelte sak .
Lágaid ja politihkalaš čujuhusaid ferte čuovvolit buriid doaimmaguin vuogádatdásis ja maid ovttaskas áššis .
En utfordring kan være at barneverntjenesten mangler kompetanse til å vurdere betydningen av kulturell , språklig og religiøs tilknytning og kan mangle kunnskap om ulike lokale ( moderne og gamle ) tradisjoner i de samiske lokalmiljøene , samiske verdier og holdninger .
Hástalus sáhttá leat dat go mánáidsuodjalusbálvalusas váilu gelbbolašvuohta árvvoštallat kultuvrralaš , gielalaš ja oskkoldatlaš gullevašvuođa mearkkašumi ja das sáhttá váilut máhttu iešguđetlágan báikkálaš ( ođđaáigásaš ja dološ ) árbevieruin sámi báikkálaš birrasiin , ja sáhttá maid váilut máhttu sámi árvvuid ja guottuid birra .
En annen utfordring kan være å få ansatt personale i barnevernet som har kulturkompetanse og som i tillegg snakker samisk og forstår det samiske språkets betydning .
Muhtin eará hástalus sáhttá leat dat ahte oažžut dakkár bargiid mánáidsuodjalussii geain lea kulturgelbbolašvuohta ja geat dasa lassin hupmet sámegiela ja ipmirdit sámegiela gielalaš meark-kašumi .
En særlig utfordring er at det er flere samiske språk i bruk i Norge .
erenoamáš hástalus leat dat go Norggas leat máŋga sámegiela anus .
Utfordringen kan videre være å finne et tiltak som både ivaretar barnets språklige og kulturelle tilknytning og som samtidig anses å være det beste tiltaket ut fra barnets øvrige individuelle behov .
Hástalus sáhttá maid leat gávdnat dakkár doaibmabijuid mat sihke váldet vuhtii máná gielalaš ja kultuvrralaš čanastumi ja mat dan seammás adnojit leat buoremus doaibmabidjun dan ektui makkár dárbbut mánás muđui leat .
Det er f.eks. generelt vanskelig å skaffe fosterhjem , og det kan til tider være spesielt vanskelig å skaffe fosterhjem til barn med samisk eller minoritetsetnisk bakgrunn .
Ovdamearkka dihte lea álo váttis gávdnat biebmoruovttu , ja muhtin áiggiid sáhttá leat erenoamáš váttis gávdnat biebmoruovttu dakkár mánáide geain lea sámi dahje unnitlogučeardda duogáš .
Region nord har det siste året ( 2007 ) satset ekstra på rekruttering av samiske fosterhjem .
Davvi regiuvdna lea maŋemus jagi ( 2007 ) erenoamážit áŋgiruššan gávdnat sámi biebmoruovttuid .
De har rapportert om gode resultater og det rekrutteres flere samiske fosterhjem enn etterspørselen er i dag .
Sii raporterejit buriid bohtosiid ja dál gávdnojit eambbo biebmoruovttut go dan maidda lea dárbu .
9.6.2 Strategier og tiltak
9.6.2 Strategiijat ja doaibmabijut
Regjeringen har på generelt grunnlag tillit til at barnevernet tilstreber å fatte avgjørelser på et godt faglig og juridisk grunnlag , og til at barnevernet forstår betydningen av å ha god flerkulturell kompetanse .
Ráđđehusas lea oppalaččat luohttámuš dasa ahte mánáidsuodjalus rahčá mearridit mearrádusaid buori fágalaš ja juridihkalaš vuođu alde , ja ahte mánáidsuodjalus ipmirda man mávssolaš lea buorre máŋggakultuvrrat gelbbolašvuohta .
Det er imidlertid fortsatt behov for å styrke og integrere den flerkulturelle kompetansen og det samiske perspektivet i både det statlige og kommunale barnevernet .
Muhto ain lea dárbu nannet ja integreret máŋggakultuvrrat gelbbolašvuođa ja sámi perspektiivva sihke stáhta ja suohkan mánáidsuodjalussii .
Men selv under ideelle forhold vil det kunne finnes utfordringer og dilemmaer bl.a. fordi barnevernssaker ofte er sammensatte og komplekse og fordi det kan være ulike meninger om hva som er til barnets beste .
Muhto vel buoremus diliin nai dáidet leat hástalusat ja váttis válljemat ee. danne go mánáidsuodjalusáššit dávjá leat máŋggabealagat ja váddásat , ja danne go soitet leat iešguđetlágan oaivilat das mii lea buoremussan mánnái .
Denne utfordringen er det også nødvendig å adressere .
Dien hástalusa maid lea deaŧalaš bidjat dohko gosa dat gullá .
Barne- , ungdoms- og familieetaten skal fortsatt ha fokus på utvikling av et kunnskapsbasert barnevern som tar hensyn til kulturen , og på å gi den samiske befolkningen et godt barneverntilbud i samsvar med bl.a. lovverket og politiske føringer .
Mánáid- , nuoraid- ja bearašetáhta galgá ain čalmmustahttit oččodit dakkár mánáidsuodjalusa mas lea máhttu ja mii váldá vuhtii kultuvrra . Galgá maid čalmmustahttit dan ahte addit sámi álbmogii buori mánáidsuodjalusfálaldaga ee. lágaid ja politih ­kalaš neavvagiid mielde .
Den samiske befolkningen er bosatt i hele landet , og det bør derfor være et nasjonalt fokus på kompetanseutviklingen .
Olles riikkas ferte deaŧalažžan atnit gelbbolašvuođa ovdánahttima go sámi álbmot orru miehtá riikka .
Ved behov for konsultasjon og veiledning når det gjelder samiske barn , kan Bufetat region nord bistå andre regioner .
Go lea dárbu ságastallat ja nevvojuvvot sámi mánáid oktavuođas , de sáhttá Bufetáhta davvi regiuvdna veahkehit eará regiuvnnaid .
Det vil bli sett nærmere på om særskilte behov i lule- og sørsamiske områder ivaretas tilfredsstillende innenfor dagens organisering .
áigot maid guorahallat lagabui ahte váldojuvvojit go dálá organiseremiin doarvái bures vuhtii dat erenoamáš dárbbut mat leat julev- ja lullisámiguovlluin .
Barne- og likestillingsdepartementet vil gjennom et flerårig kunnskaps- og kompetanseprogram , som ble iverksatt i 2007 , bidra til å styrke kommunenes kompetanse om bl.a. barnevern i samiske områder .
Mánáid- ja dásseárvodepartemeanta áigu máŋggajagát máhtto- ja gelbbolašvuođaprográmma bokte , mii álggahuvvui 2007:s , leat mielde nanneme suohkaniid gelbbolašvuođa ee. Sámi guovlluid mánáidsuodjalusas .
Rapporten « Kunnskapsstatus og kunnskapsbehov for barnevernet i samiske områder av Norge » , ferdigstilt mars 2008 , skal brukes som en del av kunnskapsgrunnlaget for en større implementering av noen utvalgte kultursensitive metoder .
Raporta « Norgga sámiid guovlluid mánáidsuodjalusa máhttostatus ja máhttodárbu » , gárvejuvvo 2008 njukčamánu , ja dat galgá adnojuvvot oassin máhttovuođus ráhkadit implementerema muhtin kulturhearkkes metodain .
Dette følges opp av Barne- , ungdoms- og familiedirektoratet .
Mánáid- , nuoraid- ja bearašdirektoráhta áigu čuovvolit dan .
Det vil fra høsten 2008 starte et videreutdanningstilbud kalt « Barnevern i et minoritetsperspektiv » etter initiativ fra Barne- og likestillingsdepartementet .
2008 čavčča álggahuvvo lassioahp ­pofálaldat mas lea namman « Mánáidsuodjalus unnit » ­loguálbmotperspektiivvas ja lea Mánáid- ja dásseárvodepartemeanta mii dan lea álggahan .
Tilbudet starter opp ved høgskolene i Lillehammer , Finnmark , Oslo og Telemark og innholdet i studiet bygger på NIBR-rapport 2007:10 « Flerkulturelt barnevern – en kunnskapsoversikt » .
Diet fálaldat álggahuvvo Lillehammer , Finnmárkku , Oslo ja Telemárkku allaskuvllain , ja lohkama sis ­doallu lea huksejuvvon NIBR raportii 2007:10 « Máŋggakultuvrrat mánáidsuodjalus – máhttolistu » .
Familieråd er en modell hentet fra arbeid med urfolk i New Zealand , maoriene .
Bearašráđđi lea modealla maid leat viežžan das go barge Ođđa Zealándda álgoálbmogiin , maoriiguin .
Modellen kan brukes i alle typer saker , og er fleksibel i forhold til kulturelle referanserammer .
Dan modealla sáhttá atnit máŋggalágan áššiin , ja dat álkit heivehuvvo iešguđetlágan kultuvrralaš referánsarámmaide .
Modellen trekker veksler på nettverket når det skal fattes beslutninger i barnevernet .
Modealla atná ávkin fierpmádaga go mánáidsuodjalusas galget dahkkojuvvot mearrádusat .
Modellen er svært aktuell å implementere , og det har allerede vært gjennomført flere familieråd i samiske familier .
Modealla lea hui áigeguovdil implementeret , ja leat juo leamaš čađahuvvon máŋga bearašráđi sámi bearrašiin .
Det er laget en implementeringsplan for modellen , og flere samiske kommuner vil i løpet av 2008 få tilbud om opplæring i familieråd .
Modellii lea ráhkaduvvon implementerenmodealla , ja máŋga sámi suohkana galget 2008:s oažžut fálaldaga beassat oahppat bearašráđi geavahemiin .
Modellen er også anvendelig i rekruttering av fosterhjem i barnets nettverk .
Modealla maid heive go galgá gávdnat biebmoruovttuid mánáid fierpmádagas .
Det er oversatt brosjyrer til nordsamisk .
Gihppagiid leat jorgalahttán davvisámegillii .
Barne- og likestillingsdepartementet ønsker å være i dialog med Sametinget om framtidige strategier for å styrke barnevernets kompetanse om et samisk barnevern .
Mánáid- ja dásseárvodepartemeanta áigu ságastallat Sámedikkiin boahttevaš strategiijaid birra nannen várás mánáidsuodjalusa gelbbolašvuođa sámi mánáidsuodjalusas .
Individuelle ordninger
Bargoeallimis doaibmanveahkki
Personer med sterk fysisk funksjonsnedsettelse kan søke om funksjonsassistanse .
Persovnnat geain leat garra fysalaš doaimmashehttejumit sáhttet ohcat doaibmanveahki .
Funksjonsnedsettelsen må være varig . Begrenset bevilgninger for 2010
Bargi / ohcci geavaha iežas gelbbolašvuođa ja oažžu veahki geavatlaš bargguide .
Ordningen med funksjonsassistanse er avhengig av årlige bevilgninger fra Stortinget , og er ikke rettighetsfestet .
Ovdamearka veahkkái : Bidjat báhpiriid čálánii , bajidit dahje viežžat lossa diŋggaid ja veahkehit nuolademiin – ja gárvodemiin .
For 2010 dekker bevilgningen kun løpende utgifter .
Doaimmashehttejupmi ferte leat bissovaš .
Hvem kan søke
Gii sáhttá ohcat :
Arbeidstakere som er ansatt i en virksomhet .
Bargit geat leat virgehasat ovtta doaimmas .
Dette omfatter fast ansatte , vikarer , midlertidig ansatte og personer som er ansatt med lønnstilskudd ( tidsbestemt og tidsubestemt )
Dasa gullet sihke bissovaš bargit , sadjásaččat , gaskaboddosaš bargit ja persovnnat geat leat bargit bálkádoarjagiin ( áigeráddjejuvvon ja – mearritmeahttun )
En arbeidstaker som har vansker med å fungere i arbeidssituasjonen , må først og fremst sammen med nærmeste leder undersøke mulighetene for tilrettelegging på arbeidsplassen .
Persovdna geas leat váttisvuođat doaibmat bargodilis garra fysalaš doaimmashehttejumi geažil , galgá vuosttažettiin ja ovddemusat hupmat iežas lagamus hoavddain iskat ahte leat go bargobáikkis heivehanvejolašvuođat .
Eksempler på tilrettelegging kan være endring av arbeidsoppgaver , organisatoriske endringer , bruk av hjelpemidler , ombygning av utstyr / lokale med mer .
Dát sáhttá leat organisatuvrralaš dahje fysalaš heiveheapmi , teknihkalaš veahkkeneavvut dahje biergasiid dahje lanjaid hukset earáládje ( geahča veahkkeneavvut ja bargosaji heiveheapmi ) .
Bedriftshelsetjenesten kan også være en viktig støttespiller .
Fitnodatdearvvašvuođabálvalus lea dehálaš doarjjan .
Hvis dette ikke er tilstrekkelig , kan det søkes om funksjonsassistanse .
Jus dat ii leat doarvái , de sáhttá ohcat doaibmanveahki .
Det søkes på samme skjema som tekniske hjelpemidler , eller på eget ark .
Dan ohcá seamma skovis go teknihkalaš veahkkeneavvuid , dahje sierra árkkas .
Søknad sendes NAV Hjelpemiddelsentral i fylket .
Ohcan sáddejuvvo fylkka NAV veahkkeneavvoguovddážii .
Frilansere uten ansettelsesforhold eller personer på vei mot arbeid kan kontakte lokal hjelpemiddelsentral eller NAV lokalt for mer informasjon .
Luođobargit dahje persovnnat barggu haga sáhttet oažžut eanet dieđuid go váldet oktavuođa veahkkeneavvoguovddážiin dahje NAV-kantuvrrain
Antall timer med funksjonsassistanse den enkelte trenger vurderes individuelt .
Man galle diimmu doaibmanveahki juohkehaš dárbbaša , árvvoštallojuvvo individuálalaččat .
Assistenten kan være en kollega som frikjøpes i det tilmålte antall timer , eller en person som ansettes selvstendig .
Veahkki sáhttá maiddái leat bargoustit gii ostojuvvo friddjan várrejuvvon diimmuide , dahje olmmoš gii iešheanalaččat virgáibiddjojuvvo .
Arbeidsgiver forskutterer lønn , arbeidsgiveravgift og sosiale utgifter .
Bargoaddi ovdagihtii máksá bálkká , bargoaddidivada ja sosiálalaš goluid .
Disse refunderes fire ganger pr år .
Dát máksojuvvojit ruovttoluotta njeallje geardde jahkái .
Annen ordning kan avtales .
Eará ortnega sáhttá šiehttat .
Ordningen med funksjonsassistanse er ikke rettighetsfestet i Lov om folketrygd , men er avhengig av årlige bevilgninger fra Stortinget .
Doaibmanveahkki dasto juolluduvvo nu guhká go dárbu lea dasa , ovttain eaktudemiin : Ortnet lea Stuoradikki jahkásaš ruhtajuolludeami duohken , ja ii leat vuoigatvuođanannejuvvon .
Utdanningsstønad
Bearaš ja fuolahus
Du kan få utdanningsstønad når du tar nødvendig utdanning eller opplæring .
Dárbbašlaš oahpu dahje oahpaheami čađahettiin sáhtát oažžut oahppodoarjaga .
Utdanningsstønad gis bare i tidsrom der du har rett til overgangsstønad
Oahppodoarjaga oaččut dušše dan áigodahkii go dus lea riekti nuppástusdoarjagii .
Hvem kan få utdanningsstønad ?
Gii sáhttá oažžut oahppodoarjaga ?
Utdanningsstønad kan gis både til yrkesutdanning og til allmennutdanning , dersom det er nødvendig .
Sáhtát oažžut oahppodoarjaga jus dárbbašat oahpu nu ahte iežat bargguin nákcet iežat fuolahit .
Hvor lenge kan du få utdanningsstønad ?
Man guhká sáhtát oažžut oahppodoarjaga ?
Du kan maksimalt få utdanningsstønad til tre års utdanning på full tid .
Ollesáiggi ohppui sáhttá oažžut oahppodoarjaga eanemusat golmma jahkái .
Dersom du tar deltidsutdanning , kan perioden utvides .
Áigodat sáhttá guhkiduvvot jus leat čađaheame oasseáiggeoahpu .
Du kan likevel ikke få utdanningsstønad når du har oppnådd yrkeskompetanse .
Doarjaga sáhtát oažžut dárbbašlaš dábálaš ohppui lassin dan golmma jahkái .
Utdanningsstønad gis bare i tidsrom der du har rett til overgangsstønad .
It sáhte liikká oažžut oahppodoarjaga go leat olahan fidnogelbbolašvuođa .
Hva kan du få ?
Maid sáhttá oažžut ?
Stønaden skal dekke utgifter til skolepenger , skolemateriell , reiser osv. .
Doarjja galgá gokčat skuvlaruđaid , skuvlaávdnasiid , mátkkiid jna. olggosgoluid .
Du kan også få stønad til dekning av ekstra boutgifter og flytteutgifter i forbindelse med utdanningen .
Sáhtát maiddái oažžut doarjaga gokčat liigeorrungoluid ja fárrenolggosgoluid oahpu čađahettiin .
Hvordan søker du om utdanningsstønad ?
Oahppodoarjagis ii leat vearru . Mot ozat oahppodoarjaga ?
Du søker om utdanningsstønad på blanketten ” Søknad om overgangsstønad , stønad til barnetilsyn , utdanningsstønad og flytteutgifter til enslig mor / far ” som du finner under Skjema i høyremenyen .
Oahppodoarjaga ozat blankeahtain » Nuppástusdoarjaga ohcan , doarjja mánáidgehččui , oahppodoarjagii ja ovttaskas eatni / áhči fárrenolggosgoluide . Dáid gávnnat Skovit ja mildosat oasis olgešbealde válljenvejolašvuođain .
Her finner du også informasjon om hvilke vedlegg / dokumentasjon du må legge ved søknaden .
Dáppe gávnnat maiddái dieđuid dan birra makkár mildosat / duođaštusat galget čuovvut oahppodoarjaga ohcama .
Søknaden sender eller leverer du til NAV-kontoret ditt .
Ohcama sáddet dahje doalvvut NAV kantuvrii .
Du får først et varsel om saksbehandlingstiden .
Doppe oaččut álggus dieđu man guhká ášši ádjána meannudit .
Når saken er ferdigbehandlet , får du en skriftlig melding om vedtaket .
Oaččut čálalaš dieđu mearrádusa birra go ášši gerget meannudeame .
Hvis du flytter til utlandet . Det gis ikke utdanningsstønad til utdanning i utlandet .
Galggat álohii dieđihit NAV-kantuvrii jus fárret dahje galggat orrut gaskaboddosaččat olgoriikkas .
Mer om opphold i utlandet under Internasjonalt i høyremenyen .
Dáppe leat deháleamos dieđut vuoigatvuođaid ja geatnegasvuođaid birra .
Tilskudd til flytting
Bearaš ja fuolahus
Tilskudd til flytting
Fárrendoarjja
Du kan få tilskudd til dekning av flytteutgifter dersom du må flytte for å komme i arbeid .
Sáhtát oažžut doarjaga gokčat fárrenolggosgoluid jus šattat fárret barggu geažil .
Hvem kan få tilskudd til flytting ?
Gii sáhttá oažžut fárrendoarjaga ?
Dersom du er enslig mor eller far og må flytte for å komme i arbeid , kan du ha rett til tilskudd til flytting .
Dus sáhttá leat riekti fárrendoarjagii jus leat okto eadni dahje áhčči ja šattat fárret barggu geažil .
Du må også dokumentere at du har et konkret arbeidstilbud på tilflyttingsstedet .
Galggat maiddái duođaštit ahte dus lea vásedin bargofálaldat dan báikkis gosa fárret .
Du vil ikke ha rett til tilskudd til flytting dersom utgiftene dekkes av andre , for eksempel av arbeidsgiveren din .
Dus ii leat riekti fárrendoarjagii jus earát gokčet olggosgoluid , nugo ovdamearkka dihte du bargoaddi .
Hva kan du få ?
Maid sáhtát oažžut ?
Tilskuddet kan gis når du har rett til overgangsstønad , eller innen seks måneder etter at overgangsstønaden har falt bort .
Doarjja sáhttá addojuvvot go dus lea riekti nuppástusdoarjagii , dahje ovdalgo jahkebealli lea gollan dan rájes go nuppástusdoarjja nogai .
Tilskuddet kan dekke både reise- og flytteutgifter og vil variere avhengig av flyttemengde , flyttelengde med mer .
Doarjja sáhttá gokčat sihke mátke- ja fárrenolggosgoluid , ja lea fárrenhivvodaga ja fárrenguhkkodaga darbbu duohken ja eará dakkáriid .
Du må derfor innhente minst to tilbud .
Fárrendoarjja gokčojuvvo hálbbimus lági mielde .
Hvordan søker du om tilskudd til flytting ?
Danin fertet viežžat unnimusat guokte haddefálaldaga .
Du søker på blanketten ” Søknad om overgangsstønad , stønad til barnetilsyn , utdanningsstønad og flytteutgifter til enslig mor / fa r ” som du finner under Skjema i høyremenyen .
Dán gávnnat Skovit ja mildosat oasis neahttasiiddu olgešbealde válljenvejolašvuođain . Dáppe gávnnat maiddái dieđuid dan birra makkár mildosat / duođaštusat galget čuovvut fárrendoarjaga ohcama .
Her finner du også informasjon om .
Ohcama sáddet dahje doalvvut NAV-kantuvrii .
hvilke vedlegg / dokumentasjon du må legge ved søknaden .
NAV dan fylkkas gos ásat mearrida du fárrendoarjaga ohcama .
Søknaden sender eller leverer du til NAV-kontoret ditt .
Doppe oaččut álggus dieđu man guhká ášši ádjána meannudit .
Vedtak Du får først et varsel om saksbehandlingstiden .
Oaččut čálalaš dieđu mearrádusa birra go ášši gerget meannudeame .
Når saken er ferdigbehandlet , får du en skriftlig melding om vedtaket .
Dáppe leat deháleamos dieđut vuoigatvuođaid ja geatnegasvuođaid birra .
Hvis du flytter til utlandet
Muhtin dieđut leat beare dárogillii .
Nr. : 107
Nr. : 107
100 000 kroner til utvikling av samisk lovspråk
100 000 ruvdno sámi láhkagiela ráhkadeapmái
- Samisk er et språk med stor ordrikdom , men når det gjelder juridisk terminologi på samisk er det nødvendig med en nyutvikling , sier statssekretær Berit Oskal Eira .
- Sámegiella lea giella mas lea stuora sátneriggodat , muhto sámegillii gal dárbbaša ráhkadit ođđa juridihkalaš terminologiija , dadjá stáhtačálli Berit Oskal Eira .
Utviklingen av samisk juridisk terminologi vil styrke bruken av samisk språk i rettsvesenet og i offentlig forvaltning .
Sámi juridihkalaš terminologiija ráhkadeapmi boahtá nannet sámegiela geavaheami riektelágádusas ja almmolaš hálddašeamis .
Dette er bakgrunnen for at regjeringen ønsker å støtte Tana kommunes prosjekt Samisk lovspråk videre , sier statssekretæren .
Ráđđehus háliida dan vuođul ain doarjut Deanu gieldda Sámi láhkagiela prošeavtta , dadjá stáhtačálli .
Prosjektet Samisk lovspråk ble startet opp i 2006 , støttet av Arbeids- og inkluderingsdepartementet og Sametinget , og liste over ferdigstilte termer vil foreligge denne høsten .
Sámi láhkagiella prošeakta álggahuvvui 2006:s , Bargo- ja searvadahttindepartemeantta ja Sámedikki doarjagiin , ja gárvvistuvvon tearpmain almmuhuvvo listu dán čavčča .
I prosjektets fase 2 vil dette arbeidet videreføres , og Tana kommune har som mål å utarbeide en komplett norsk-samisk ordliste med juridiske termer med utgangspunkt i tvisteloven .
Prošeavtta nuppi muttus boahtá dát bargu jotkojuvvot ja Deanu gielddas lea ulbmilin riidolága vuođul ráhkadit juridihkalaš tearpmain ollislaš dáru-sámi sátnegirjji .
Tvisteloven har vært utgangspunkt for arbeidet fordi dette er en sentral lov som inneholder mange juridiske termer som er i daglig bruk .
Riidoláhka lea leamaš vuođđun bargui daningo dát lea dehálaš láhka mii sisttisdoallá ollu juridihkalaš tearpmaid mat beaivválaččat geavahuvvojit .
Prosjektgruppen har solid kompetanse , som deltakere fra Universitetet i Tromsø , Sametinget , og Samisk nærings- og utviklingssenter , i tillegg til erfarne oversettere og juridiske fagpersoner .
Prošeaktajoavkkus lea nanu gelbbolašvuohta , das leat fárus Romssá Universitehta , Sámedikki Sámi ealáhus- ja guorahallanguovddáža ovddasteaddjit , dasa lassin leat maiddái hárjánan jorgaleaddjit ja juridihkalaš fágaolbmot .
- Tana kommunes prosjekt passer godt inn i regjeringens mål om aktivt og utvidet bruk av samisk språk , sier Berit Oskal Eira .
- Deanu gieldda prošeakta heive hui bures ráđđehusa ulbmiliidda ahte sámegiella galgá eanet ja aktiivvalaččat geavahuvvot .
Samiske veivisere – et felles nordisk prosjekt ?
Sámi ofelaččat – oktasaš davviriikkalaš prošeakta ?
For å vurdere om det samiske veiviser-prosjektet også kan utvides til Sverige og Finland bevilger Arbeids- og inkluderingsdepartementet 150 000 kroner til et forprosjekt i regi av Samisk høyskole .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta juolluda 150.000 ruvnno ovdaprošektii mas Sámi allaskuvla galgá árvvoštallat sáhttá go sámi ofelaččaid prošeavtta maiddái viiddidit Ruŧŧii ja Supmii .
– I løpet av høsten vil vi ta saken opp med våre nordiske departementskolleger , sier statssekretær Berit Oskal Eira .
- Dán ášši birra áigut ságastallat dán čavčča min davviriikkalaš departemeantabargoustibiiguin , dadjá stáhtačálli Berit Oskal Eira .
I forprosjektet vil Samisk høgskole i samarbeid med Infonuorra I Nordland fylkeskommune , Samisk Informationssentrum i Sverige og Samisk utdanningssentrum i Finland planlegge en felles informasjonssatsing om samer basert på veiviserprosjektet og tilsvarende informasjonsprosjekter i Sverige og Finland .
Ovdaprošeavttas áigu Sámi allaskuvla ovttas Infonuorain Nordlándda fylkkagielddas , Sámi diehtojuohkinguovddážiin Ruoŧas ja Sámi oahpahusguovddážiin Suomas plánet oktasaš informašuvdnaáŋgiruššama sámiid birra ofelaš prošeavtta ja sullasaš informašuvdnaprošeavttaid vuođul mat gávdnojit Ruoŧas ja Suomas .
Bakgrunnsinfo : De samiske veiviserne ble etablert som et prosjekt av departementet i 2004 .
Duogášdieđut : Departemeanta álggahii sámi ofelaččaid prošeavtta 2004:s .
Årlig har tre samiske ungdommer fått opplæring ved Samisk Høyskole og deretter reist rundt på skoler for å spre kunnskap om samisk kultur , historie og levemåte .
Jahkásaččat leat golbma nuora ožžon oahpu Sámi Allaskuvllas , ja dasto leat mátkkoštan skuvllaide muitalit sámi kultuvrra , historjjá ja eallinvuogi birra .
De har også på den måten kunnet snakke med jevnaldrende om hvordan det er å være ung og samisk i dag .
Dáinna lágiin sii leat maid beassan hupmat seammaáhkasaččaiguin dan birra mo lea leahkit nuorran ja sápmelažžan .
Strandsonen ( byggeforbud ) og differensiert strandsoneforvaltning
Gáddeavádat ( huksengielddus ) ja earuheaddji gáddeavádathálddašeapmi
11.1 Byggeforbud i strandsonen
11.1 Huksengielddus gáddeavádagas
§ 1-8 viderefører og innskjerper byggeforbudet i strandsonen og erstatter § 17–2 i pbl. 85 om forbud mot bygging og fradeling i 100–metersbeltet langs sjøen .
§ 1-8 joatká ja čavge huksengildosa gáddeavádagas ja boahtá phl. 85 § 17–2 sadjái gildosa birra beassat hukset 100-mehter govdosaš gáddeavádahkii ja čuoldit eatnama das mearragáttis .
Bestemmelsene er utvidet til også å omhandle vassdrag .
Mearrádusat leat viiddiduvvon maiddái gustot čázádagaide .
Det skal tas særlig hensyn til natur- og kulturmiljø , friluftsliv , landskap og andre allmenne interesser ved spørsmål om utbygging i strandsonen langs sjøen og langs viktige vassdrag .
Erenoamáš deasta galgá fuolahuvvot luonddu- ja kulturbirrasii , olggustallamii , eanadahkii ja eará almmolaš beroštusaide go lea sáhka huksemis gáddeavádahkii ja dehálaš čázadagaid gáddeguoraide .
Dette gjelder både i forbindelse med utarbeiding av planer og ved avgjørelse i dispensasjonssaker .
Dát guoská sihke plánaid ráhkadeapmái ja sierralohpeáššiid mearrideapmái .
I områder med sterk konkurranse om strandsonen er det spesielt viktig å unngå bygging , av hensyn til allmenne interesser .
Dakkár guovlluin main lea garra gilvu gáddeavádaga alde , lea erenoamáš dehálaš ahte ii huksejuvvo , almmolaš beroštusaid geažil .
Forbudet rammer de samme tiltak som går inn i definisjonen av tiltak etter § 1–6 og derved under rettsvirkningen av planer , jf. § 11–6 og § 12–4 .
Gielddus čuohcá seamma doaibmabijuide go daidda mat gullet § 1-6 doaibmabidjodefinišuvdnii ja nu maiddái plánaid riekteváikkuhussii , geahča §11-6 ja § 12-4 .
Det gjelder også tiltak som er fritatt for søknad om tillatelse eller melding etter forskrift .
Dát guoská maiddái doaibmabijuide maidda ii dárbbaš ohcat lobi dahje ii dárbbaš addit dieđu láhkaásahusa vuođul .
Disse tiltakene må heller ikke være i strid med byggeforbudet i 100–metersbeltet eller plan .
Eai ge dát doaibmabijut galgga leat vuostálagaid huksengildosiin 100-mehter govdosaš avádagas dahje plánas .
Det samme gjelder for tiltak i landbruket siden tidligere unntak er tatt ut .
Seammá guoská doaibmabijuide eanadoalus ge go ovddeš spiehkastat lea sihkkojuvvon .
Endringen innebærer at forbudet i enkelte tilfelle vil bli strengere .
Rievdadus mearkkaša ahte gielddus muhtun dáhpáhusain čavgejuvvo .
Det uklare vesentlighetskravet for endringer , som skaper en del usikkerhet og forskjeller i praksis , fjernes .
Dál sihkkojuvvo dat eahpečielga mearkkašahttivuođagáibádus rievdadusaid oktavuođas , mii geavadis dagaha eahpesihkarvuođa ja erohusaid .
Mindre tilbygg vil derfor bli rammet av forbudet .
Danne čuohcá gielddus uhcit lassihuksehusaide .
Alle endringer som omfattes av søknadsplikten i kapittel 20 vil i utgangspunktet inngå i forbudet på samme måte som for plan .
Buot rievdadusaide maidda ohcangáibádus kapihttalis 20 gusto , gullá iešalddis gildosii seamma láhkai go plánii .
Når det gjelder midlertidige og transportable bygninger og konstruksjoner eller anlegg vises til omtalen under 2.5 foran .
Mii guoská gaskaboddasaš ja fievrridahtti visttiide ja huksehusaide dahje rusttegiidda , de čujuhuvvo 2.5 čuoggá máinnašeapmái .
Rene fasadeendringer er tillatt , selv om dette er ansett som tiltak etter § 1–6 .
Buhtes julggabealrievdadusat leat lobálaččat , vaikke vel dát adnojuvvojit ge doaibmabidjun § 1-6 vuođul .
Oppretting og endring av eiendom dekkes fortsatt , i den utstrekning det omfattes av kravet om tillatelse etter § 20-1 bokstav m ) .
Opmodaga ásaheapmi ja rievdadeapmi lea ain mielde , nu guhkás go dat guoská lohpegáibádussii § 20-1 bustáva m ) vuođul .
Dermed omfattes ikke bare ubebygd del av eiendom , som i dag , men også endring av bebygd eiendom .
Danne ii leat mielde dušše opmodaga huksejuvvon oassi , nu mo odne , muhto maiddái huksejuvvon opmodaga rievdadeapmi .
Det vide begrepet « andre tiltak » dekker også gjerder , som tidligere .
Viiddes doaba « eará doaibmabijut » gokčá dušše áiddiid , nu mo ovdal .
Anlegg av kunstige sandstrender går også inn under dette begrepet .
Ráhkaduvvon dahku sáttogáttit gullet maiddái dán doahpagii .
Normalt må enhver oppfylling anses som et terrenginngrep som krever tillatelse etter § 20–1 .
Dábálaččat ferte juohke deavdin adnojuvvot eanadatduohtadeapmin masa gáibiduvvo lohpi § 20-1 vuođul .
Dessuten vil mindre terrenginngrep vanligvis falle innenfor begrepet .
Dan lassin eai gula uhcit eanadatduohtadeamit dábálaččat doahpagii .
Tomtefestelovens regler om rett til innløsning av festetomt ikke blir satt til side av bestemmelsen om byggeforbud langs sjøen .
Mearrádus huksengildosa birra mearragáttis ii vealat viessosadjeláigolága njuolggadusaid láigoviessosaji lonistanvuoigatvuođa birra .
Den generelle forbudsreglen kan fravikes gjennom planer etter loven .
Oppalaš gielddusnjuolggadusas sáhttá spiehkastuvvot lága vuođul ráhkaduvvon plánaid bokte .
Dette er dels en videreføring , dels en viss innstramming av unntaksregelen i § 17–2 andre ledd i pbl. .
Dát lea muhtumassii phl. 85 § 17-2 nuppi lađđasa spiehkastatnjuolggadusa čavgen , muhtumassii dan joatkka .
85. Bestemmelsen klargjør at det i kommuneplanens arealdel må være fastsatt en byggegrense i områder hvor det skal tillates utbygging dersom byggeforbudet i § 1–8 skal falle bort .
Mearrádus čielggada ahte gielddaplána areálaoasis ferte leat mearriduvvon huksenrádjá daidda guovlluide maidda galgá leat lohpi hukset jus § 1-8 huksengielddus galgá fámohuvvat .
I reguleringsplaner vil en slik byggegrense normalt inngå .
Dakkár huksenrádjá lea dábálaččat mielde muddenplánain .
I planer som bare angir arealbruk til byggeformål , vil byggeforbudet i 100–metersbeltet fortsatt gjelde inntil annen byggegrense er fastsatt .
Dakkár plánain mat dušše válddahallet huksenáigumušaid areálageavaheami , gusto ain huksengielddus 100-mehteravádagas dassážiigo eará huksenrádjá lea mearriduvvon .
Dette vil også gjelde for områder som er angitt for spredt bebyggelse etter § 11–11 nr. 1 og 2 .
Dat gusto maiddái daidda guovlluide mat leat várrejuvvon bieđggos huksemiidda § 11-11 nr. 1 ja 2 vuođul .
I store deler av landet er bosetting og næringsliv knyttet til strandsonen .
Stuorra osiin riikkas čatnasit ássan ja ealáhuseallin gáddeavádahkii .
Bestemmelsen vil ikke være til hinder for en videre bærekraftig utvikling i slike områder .
Mearrádus ii hehtte viidáset ceavzilis ovdáneami dakkár guovlluin .
Utbygging må imidlertid skje i henhold til planer og retningslinjer som differensierer hensynene ut fra en konkret vurdering av strandsonen , ikke som enkeltvise dispensasjoner .
Dattetge ferte huksen dáhpáhuvvat dakkár plánaid ja láiddanjuolggadusaid vuođul , mat earuhit deasttaid gáddeavádaga konkrehta árvvoštallama vuođul , ii ge ovttaskas sierralohpin .
Det er en forutsetning at miljøvirkningene av ny utbygging skal vurderes grundig , framtidsrettet og i en helhetlig sammenheng gjennom planprosessen .
Eaktun plánaproseassas lea ahte ođđa huksema birasváikkuhusat galget árvvoštallojuvvot vuđolaččat , boahtteáigásaččat ja ollislaččat .
Hensynet til allmennheten skal vektlegges innenfor byggeområdene , og gamle reguleringsplaner som ikke er gjennomført bør revurderes dersom de ikke følger opp intensjonene i de nye bestemmelsene .
Deasta almmolašvuhtii galgá deattuhuvvot huksenguovlluin , ja boares muddenplánat mat eai leat čađahuvvon , berrešedje ođasmahttojuvvot jus dat eai čuovvol ođđa mearrádusaid áigumušaid .
Det er forutsetningen at bygging i områder med sterk konkurranse om strandsonen så vidt mulig skal unngås .
Eaktun lea ahte huksen dakkár guovlluin main lea stuorra gilvu gáddeavádaga alde , galgá nu guhkás go vejolaš , garvojuvvot .
Det arbeides med statlige planretningslinjer for en differensiert strandsoneforvaltning i medhold av § 6-2 .
Dál bargojuvvo oččodit stáhta plánaláiddanjuolggadusaid earuheaddji gáddeavádathálddašeami várás § 6-2 vuođul .
Det følger av lovens øvrige regler at det alltid kreves reguleringsplan for større bygge- og anleggstiltak og andre tiltak som kan ha vesentlige virkninger , eller der kommuneplanens arealdel krever slik plan .
Lága njuolggadusain muđuid čuovvu ahte galgá álo gáibiduvvot muddenplána stuorát huksen- ja rusttetdoaibmabijuid oktavuođas ja eará doaibmabijuid oktavuođas main sáhttet leat stuorra váikkuhusat , dahje go gielddaplána areálaoassi gáibida dakkár plána .
Større anlegg og utbygginger til næringsvirksomhet , boligområder , fritidshusområder mv. vil etter disse reglene alltid kreve reguleringsplan , og vil bare kunne oppføres i 100–metersbeltet på grunnlag av slik plan .
Stuorát rusttegat ja huksemat ealáhusdoaimmaide , ássanguovlluide , astoáigevisteguovlluide jed. gáibidit álo muddenplána dáid njuolggadusaid vuođul , ja dat sáhttet dušše huksejuvvot 100-mehteravádahkii dakkár plána vuođul .
I planprosessen skal de allmenne hensyn tilknyttet strandsonen vurderes nøye og legges vekt på .
Plánaproseassas galget almmolaš deasttat mat čatnasit gáddeavádahkii , árvvoštallojuvvot dárkilit ja deattuhuvvot .
Det vil være urimelig og føre til et altfor stivt system , dersom ethvert tiltak i 100–metersbeltet enten skulle være forbudt eller kreve utarbeiding av reguleringsplan .
Livččii eahpegovttolaš ja mielddisbuvttášii menddo stirda vuogádaga jus juohke doaibmabidju 100-mehteravádagas galggašii leat jogo gildojuvvon dahje gáibidit muddenplána ráhkadeami .
Det er derfor gitt en generell regel i fjerde ledd , som åpner for at det kan gis nærmere bestemmelser om unntak i kommuneplanens arealdel , jf. omtalen av § 11–11 nr. 4 .
Danne lea addojuvvon oppalaš njuolggadus njealját lađđasis , mii rahpá vejolašvuođa dasa ahte sáhttet addojuvvot dárkilet njuolggadusat spiehkastagaid birra gielddaplána areálaoasis , geahča § 11-11 nr. 4 máinnašumis .
I en overgangsperiode kan det ev. gis dispensasjon fra forbudet etter den alminnelige bestemmelsen om dispensasjon i § 19–2 for nødvendige tiltak .
Gaskaboddasaš áigodagas sáhttá vejolaččat addit sierralobi gildosis dan dábálaš sierralohpemearrádusa vuođul , mii boahtá ovdan §:s 19-2 dárbbašlaš doaibmabijuid várás .
Dette gjelder f.eks. oppsetting av nødvendige navigasjonsinstallasjoner langs farleder , dersom kommunen ikke har fastsatt bestemmelser om dette .
Dát guoská ovdamearkka dihtii dárbbašlaš navigašuvdnainstallašuvnnaid huksemii fanasjohtolagaid guora , jus gielda ii leat dahkan mearrádusaid dan birra .
I kommuneplanens arealdel kan kommunen gi nærmere bestemmelser om oppføring av nødvendige bygninger og mindre anlegg og opplag for landbruk , reindrift , fiske , fangst og akvakultur , og anlegg for ferdsel til sjøs .
Gielddaplána areálaoasis sáhttá gielda addit dárkilet mearrádusaid dárbbašlaš visttiid ja uhcit rusttegiid ja rájuid huksemii eanadoalu , boazodoalu , guolásteami , bivdima ja akvakultuvrra várás , ja rusttegiid huksemii mearrajohtolaga várás .
Slike tiltak er dermed ikke generelt unntatt fra forbudet , men kommunen har hånd om hvordan de skal reguleres , og kan også gi bestemmelser som tillater slike bygninger og mindre anlegg i 100–metersbeltet .
Dakkár doaibmabijut eai leat dattetge dábálaš spiehkastagat gildosis , muhto lea gieldda duohken mo daid mudde , ja sáhttá maiddái addit mearrádusaid mat diktet dakkár visttiid ja uhcit rusttegiid huksejuvvot 100-mehteravádahkii .
Ved å kreve plan og planbestemmelser for slike tiltak , vil spørsmålet være gjenstand for vanlig planprosess med høring og medvirkning .
Go gáibiduvvojit plána ja plánamearrádusat dakkár doaibmabijuide , de galgá ášši meannuduvvot dábálaš plánaproseassan gulaskuddamiin ja mielváikkuhemiin .
Dermed kan de forskjellige interessene som knytter seg til et område bli vurdert , herunder de allmenne interesser som byggeforbudet primært er ment å ivareta .
Nu sáhttá ge árvvoštallat iešguđet beroštusaid mat čatnasit guvlui , dás maiddái almmolaš beroštusaid maid huksengielddus vuosttažettiin galggai fuolahit .
En slik regel vil åpne for varierte bestemmelser i landets kommuner tilpasset lokale forhold , som samsvarer med de svært ulike forhold i kystkommunene i de forskjellige deler av landet .
Dakkár njuolggadus addá vejolašvuođa riikka gielddain oažžut iešguđetlágan mearrádusaid mat leat heivehuvvon báikkálaš diliide , mii soahpá daidda iešguđetlágan diliide iešguđet riikaosiid riddogielddain .
Unntaket i plan- og bygningsloven av 1985 § 17-2 tredje ledd nr. 1 for bygning , konstruksjon , anlegg eller innhegning som er nødvendig i landbruket fortsetter å gjelde inntil det er vedtatt bestemmelser etter § 11-11 nr. 4 , men faller uansett bort etter fire år fra lovens ikrafttreden .
Spiehkastat 1985-mannosaš plána- ja huksenlága § 17-2 goalmmát lađđasis nr. 1 visttiide , huksehusaide , rusttegiidda dahje gárddiide mat leat dárbbašlaččat eanadollui , galget ain gustot dassážiigo leat dohkkehuvvon mearrádusat § 11-11 nr. 4 vuođul , muhto sihkkojuvvojit almmatge njeallje jagi maŋŋá lága fápmuiboahtima .
11.2 Vassdrag
11.2 Čázádat
Hensynet til verneinteressene knyttet til viktige vassdrag er framhevet .
Deasta suodjalanberoštusaide mat čatnasit dehálaš čázádagaide , lea deattuhuvvon .
Kommunene vil etter bestemmelsen få en plikt til å vurdere om det skal fastsettes en byggegrense i kommuneplanens arealdel , for på den måten å ivareta viktige natur- , kulturmiljø- og friluftsinteresser langs vassdragene .
Mearrádusa vuođul ožžot gielddat geatnegasvuođa árvvoštallat galgá go mearriduvvot huksenrádjá gielddaplána areálaoassái , nu ahte dáinna lágiin sáhttet fuolahit dehálaš luonddu- , kulturbiras- ja olggustallanberoštusaid čázádagaid gáddeguorain .
Vassdragene er viktige elementer i norsk natur .
Čázádagat leat Norgga luonddu dehálaš oasit .
Få andre nasjoner i Europa kan vise til lignende variasjon i vassdragsnaturen .
Ii leat galle Eurohpá riikkas dákkár šláddjes čázádatluondu .
Samtidig har vann og vassdrag til alle tider vært viktig lokaliseringsfaktor for bosetting og ferdsel , og område for friluftsliv .
Seammás leat jávrrit ja čázádagat álo leamaš dehálaš fáktorat ássamii ja johtolahkii , ja dehálaš olggustallanguovllut .
Store deler av landets kulturminner og kulturmiljøer finnes derfor i vassdragsnære områder .
Danne leat stuorra oasit riikka kulturmuittuin ja kulturbirrasiin čázádatguovlluin .
Eksempler på inngrep som kan skade verneverdier i vassdrag er vegbygging , masseuttak , bygg og anlegg .
Geaidnohuksen , mássaviežžan , visttit ja rusttegat leat dakkár duohtadeamit , mat sáhttet billistit čázádagaid suodjalanárvvuid .
11 Helse- og sosialsektoren
11 Dearvvasvuođa- ja sosiálasuorgi
11.1 Tiltak for likeverdige tilbud i helse- og sosialsektoren
11.1 Doaibmabijut ovttaárvosaš fálaldagaid várás earvvasvuođa- ja sosiálasuorggis
Regjeringen har som mål at alle skal ha likeverdige helse- og sosialtjenester uavhengig av språklig og kulturell bakgrunn .
Ráđđehusa juksanmearrin lea ahte buohkain galget leat ovttaárvosaš dearvvasvuođa- ja sosiálabálvalusat beroškeahttá gielalaš ja kultuvrralaš duogážis .
Dette forutsetter en aktiv politikk for å innarbeide et samiskspråklig og kulturelt perspektiv i tjenestene .
Dát ovdeha doaibmevaš politihka mii laktá sámegielalaš ja kultuvrralaš perspektiivva bálvalusaide .
Innen rammen av disse midlene har Sametinget siden 1999 forvaltet tilskuddsmidler til opplærings- og utviklingstiltak i helse- og sosialsektoren .
Dáid ruđaid rámma siskkabealde lea Sámediggi 1999 rájes hálddahan doarjjaruđaid dearvvasvuođa- ja sosiálasuorggi oahpahan- ja gárgedandoaibmabijuide .
Midlene anvendes i hovedsak til utviklingstiltak for tilpassing av tjenestetilbudene til samiske brukeres behov , opplæring av personell i samisk språk og kulturforståelse , og tolketjeneste .
Ruđat geavahuvvojit eanaš gárgedandoaibmabijuide heivehit bálvalusfálaldagaid sámi geavaheddjiid dárbbuide , oahpahit bargiide sámi giela ja kulturáddejumi , ja dulkabálvalussii .
Sametinget har dreid fordelingen av midlene mer i retning av utviklingstiltak .
Sámediggi lea duvdán ruđaid juohkima eanet gárgedandoaibmabijuid guvlui .
Kommunale og fylkeskommunale helse- og sosialtjenester mottar størstedelen av tilskuddsmidlene .
Gielddalaš ja fylkkagielddalaš dearvvasvuođa- ja sosiálabálvalusat ožžot stuorámus oasi doarjjaruđain .
For 2001 er beløpet som overføres til Sametinget 4,7 mill. kr , inklusive midler øremerket til stipend for samiskspråklige som utdanner seg i rehabiliteringsrelaterte fag .
2001 ovddas lea submi mii sirdojuvvo Sámediggái 4,7 milj. kr , oktan ruđaiguin mat leat vásedin merkejuvvon stipendii sámegielagiidda geat váldet oahpu veajuidahttimii guoski fágain .
Sosial- og helsedepartementet og Sametinget har blitt enige om å forlenge perioden med tilskuddsmidler med ett år .
Sosiála- ja dearvvasvuođadepartemeanta ja Sámediggi leat soahpan guhkidit doarjjaruđaid áigodaga jagiin .
Etter en evaluering vil regjeringen ta stilling til om Sametingets tilskuddsforvaltning fra 2003 skal fortsette som en permanent ordning , eller om formålet med ordningen bør ivaretas på annen måte .
Maŋŋil árvvoštallama áigu ráđđehus mearridit galgágo Sámedikki doarjjahálddaheapmi 2003 rájes jotkojuvvot bistevaš ortnegin , vai berrego ortnega ulbmil áimmahuššojuvvot eará vuogi mielde .
Det er ikke aktuelt å trappe ned innsatsen .
Ii leat áigeguovdil geahpedit árjjaid .
Sosial- og helsedepartementet har siden 1989 gitt tilskudd til Finnmark fylkeskommune til fagstillinger innen somatiske og psykiatriske spesialisthelsetjenester lokalisert i Karasjok og Lakselv .
Sosiála- ja dearvvasvuođadepartemeanta lea 1989 rájes addán doarjaga Finnmárkku fylkkagildii somáhtalaš ja psykiátralaš spesiálistadearvvasvuođabálvalusaid fágavirggiide mat leat Kárá-šjogas ja Leavnnjas .
Dette var opprinnelig en del av helse- og ulikhetsprogrammet , og har som formål å bedre tjenestetilbudet i det samiske forvaltningsområdet i fylket .
Dát lei álgovuolggalaččat oassin dearvvasvuođa- ja earaláganvuođaprográmmas , ja ulbmilin lea buoridit fylkka sámi hálddahanguovllu bálvalusfálaldaga .
Tilskuddet er for tiden på 2,8 mill. kr årlig .
Doarjja lea dál 2,8 milj. kr jahkásaččat .
Dette innebærer at midlene som Sosial- og helsedepartementet setter av til formålet ( inntil 20 mill. kr i årlige driftsutgifter ) også skal dekke tilbud om veiledning og hospitering overfor andre fylkeskommuner og kommuner , samt eventuelle stillinger i andre samiske regioner knyttet til kompetansefunksjonen .
Dát mearkkaša ahte ruđat maid Sosiála- ja dearvvasvuođadepartemeanta várre ulbmilii ( 20 milj. kr rádjai jahkásaš doaibmagolut ) maiddái galget gokčat nevvodan- ja guosseoahpahallanfálaldaga eará fylkkagielddaide ja gielddaide , ja vejolaš virggiid eará sámi guovlluin mat leat čatnasan gelbbolašvuođadoibmii .
Vinteren 2001 iverksatte Sosial- og helsedepartementet og Rikstrygdeverket en stor informasjonskampanje i forbindelse med innføring av fastlegeordningen .
Dálvet 2001 bidje Sosiála- ja dearvvasvuođadepartemeanta ja Riikkaoadjolágádus doibmii stuorra dieđihanáŋggirdeami bissovašdoavtterortnega álggaheami oktavuođas .
Informasjon til alle voksne over 16 år ble sendt ut på både norsk og samisk i det samiske forvaltningsområdet .
Informašuvdna buot badjel 16 jahkásaš rávisolbmuide sáddejuvvui sihke dárogillii ja sámegillii sámi hálddahanguovllus .
Samisk informasjon var tilgjengelig ved trygdekontor også utenfor området .
Sámegiel informašuvdna lei fidnemis oadjokantuvrrain maiddái dán guovllu olggobealde .
Senteret vil ha oppgaver knyttet til dokumentasjon og forskning i helse- og sosialsektoren .
Guovddážis galget leat dahkamušat mat čatnasit duođašteapmái ja dutkamii dearvvasvuođa- ja sosiálasuorggis .
Bakgrunnen er bl.a. at kunnskapsgrunnlaget om den samiske befolkningens helse og levekår og deres behov for tilpasninger av tjenestetilbudet er for svakt .
Duogážin lea ee. ahte diehtovuođus sámi veahkadaga dearvvasvuođa ja eallindiliid birra ja sin dárbbuid birra oažžut heivehuvvot bálvalusfálaldaga lea beare heittot .