pere/sami_parallel huggingface dataset:
Vilkårene som må diskuteres og vurderes omfatter bl.a. • læreplan og timetall i norsk ( som førstespråk ) for elever med samisk som andrespråk • organisering og planlegging av opplæring • finansiering av opplæring i samisk • hjelpemidler for lærere ( veiledere m.m. ) Ordningen bør evalueres .
Fágain sámegiella ja dárogiella leat ollu oktasaš oasit , ja danne lea dehálaš ahte lea lagaš ovttasbargu dán guovtti fága gaskkas , gč. ulbmiliid mat leat oahppoplánas “ sámegiella vuosttasgiellan ” ja ulbmiliid mat leat oahppoplánas “ dárogiella ohppiide geain sámegiella lea vuosttasgiella ” .
En bør se på hvordan læreplanen og timetallene i norsk fungerer .
Dárbu livččii geahčadit mo oahppoplána ja diibmologut dárogielas doibmet .
På bakgrunn av resultatene bør en drøfte tilretteleggingen framover .
Bohtosiid vuođul berre boahtteáigásaš heiveheapmi árvvoštallojuvvot .
Kommuner og fylkeskommuner mottar årlig et eget øremerket tilskudd til samiskopplæring , dvs. opplæring i samisk som første- og andrespråk .
Gielddat ja fylkkagielddat ožžot jahkásaččat sierra merkejuvvon doarjaga sámegiela oahpahussii , namalassii sámegillii vuosttasgiellan ja nubbegiellan .
Tilskuddet skal dessuten bidra til å styrke lærernes kompetanse i samisk språk og kultur .
Doarjjaruđat galget dasto veahkehit buoridit oahpaheddjiid máhtu sámegielas ja sámi kultuvrras .
Kommunene og fylkeskommunene har plikt til å gi undervisning i samisk til elever som etter opplæringsloven har rett til undervisning i samisk .
Gielddain ja fylkkagielddain lea geatnegasvuohta addit oahpahusa sámegielas daidda ohppiide geain oahpahuslága mielde lea vuoigat-
Utdanningsdirektoratet har levert evaluering av tilskuddsordningen til departementet i 2008 .
Oahpahusdirektoráhta lea geigen doarjjaortnega árvvoštallama departementii jagi 2008 .
Kunnskapsdepartementet ønsker at den skal følges opp særskilt ved at det gjøres en vurdering av måloppnåelse , og at den sees i sammenheng med tilskuddsordningen for finsk .
Máhttodepartemeanta háliida ahte dat galgá čuovvoluvvot sierra dan dáfus ahte das árvvoštallojuvvo boađusjuksan , ja ahte dat buohtastahttojuvvo suomagiela doarjjaortnegiin .
Departementet har over tid registrert misnøye med nivået på tilskuddet .
Departemeanta lea guhkebuš áiggi vuohttán duhtameahttunvuođa doarjaga sturrodahkii .
Kunnskapsdepartementet vil ta dette opp til vurdering i sammenheng med de årlige budsjettprosessene .
Máhttodepartemeanta áigu dan váldit árvvoštallamii jahkásaš bušeahttaproseassaid oktavuođas .
Det må understrekes at elevenes rettigheter ligger fast uavhengig av nivået på tilskuddene , og at kommunene må arbeide for at det skal gis et tilbud av høy kvalitet slik at målene med opplæringen kan nås .
Dárbu lea deattastit ahte ohppiid vuoigatvuođat bissot beroškeahttá doarjagiid sturrodagain , ja ahte gielddat fertejit bargat dan badjelii ahte addojuvvo dakkár fálaldat mas lea buorre válljodat , nu ahte oahpahusa ulbmilat ollašuvvet .
Tiltak 4 .
Doaibmabidju 4 .
Kartlegging av elevenes vurdering av samiskopplæringen Som det er påpekt i St.meld. nr. 28 ( 2007-2008 ) Samepolitikken , er det på en rekke områder mangel på kunnskap om hva som faktisk skjer i skolehverdagen .
Kártet mo oahppit árvvoštallet sámegiela oahpahusa Nugo čujuhuvvo St. dieđáhusas nr. 28 ( 2007-2008 ) Sámepolitihkka , de máŋgga suorggis váilot dieđut das mii duođaid dáhpáhuvvá skuvlla árgabeaivvis .
Bl.a. ser en at det totale antall elever som velger samisk , er noe redusert etter innføringen av Kunnskapsløftet , men søkningen om å ta samisk varierer i fylkene .
Earret eará oaidnit ahte daid ohppiid ollislaš lohku guđet válljejit sámegiela fágan , lea njiedjan veahá maŋŋágo Máhttolokten álggahuvvui , ja sin lohku guđet válljejit sámegiela rievddalda fylkkain .
Utdanningsdirektoratet vil foreta en kartlegging for å få bedre bakgrunnskunnskap om i hvilken grad elevene får innfridd sine rettigheter til opplæring i samisk , og om hvordan elevene selv vurderer opplæringen .
Oahpahusdirektoráhta áigu čađahit kártema oažžun dihtii buoret duogášdieđuid das , man muddui oahppit ožžot ollašuhttojuvvot iežaset vuoigatvuođaid beassat oahppat sámegiela , ja das mo oahppit ieža árvvoštallet oahpahusa .
Hensikten er bl.a. å få større grunnlag for å foreta eventuelle endringer i samiskopplæringen slik at den i større grad kan imøtekomme elevenes opplæringsbehov .
Ulbmil lea ee. oažžut buoret vuođu mas čađahit vejolaš nuppástusaid sámegiela oahpahusas , vai dat buorebut duhtada ohppiid oahpahusdárbbuid .
Ansvarlig : Utdanningsdirektoratet Tidsperspektiv : 2009
Ovddasvástádus : Oahpahusdirektoráhta Áigodat : 2009
Tiltak 5 .
Doaibmabidju 5 .
Veiledninger til læreplaner Veiledningene skal utformes slik at de synliggjør hvordan man kan praktisere god tilpasset opplæring .
Oahppoplánaid láidestusat Láidestusat galget hábmejuvvot nu ahte dat buktet oidnosii mo lea vejolaš čađahit bures heivehuvvon
ulike trinn .
oahpahusa .
Veiledningene bør gi konkrete eksempler på hvordan kompetansemålene kan gis et konkret innhold på alle trinn og eksempler på progresjonen mellom alle trinn .
Láidestusat berrejit addit čielga ovdamearkkaid das mo máhttoulbmiliidda lea vejolaš bidjat čielga sisdoalu buot dásiin , ja ovdamearkkaid buot dásiid gaskasaš ovdánemiin .
Veiledninger til LK06-S utformes på samme måte som veiledninger til LK . 06 , dvs. omfattes av føringer i oppdragsbrev fra Kunnskapsdepartementet til Utdanningsdirektoratet .
LK06-S vástesaš láidestusat hábmejuvvojit seamma láhkai go LK 06 vástesaš láidestusat , namalassii ahte dain leat rávvagat doaibmamuščállosiin maid Máhttodepartemeanta lea sádden Oahpahusdirektoráhtii .
Veiledningen skal bidra til at opplæring i samisk og norsk organiseres slik at elevene får den opplæring de har krav på etter gjeldende lover og regler .
Láidestus galgá leat veahkki sámegiela ja dárogiela oahpahusa organiseremii , nu ahte oahppit ožžot dan oahpahusa masa sis lea vuoigatvuohta gustojeaddji lágaid ja njuolggadusaid mielde .
Veiledningen til samisk som førstespråk og samisk som andrespråk bør prioriteres .
Vuoruhuvvot berrejit láidestusat sámegillii vuosttasgiellan ja sámegillii nubbegiellan .
Utdanningsdirektoratet har hovedansvar for å utarbeide veiledningene , i samarbeid med Sametinget .
Oahpahusdirektoráhtas lea ovddasvástádus ráhkadit láidestusaid ovttasráđiid Sámedikkiin .
Det tas sikte på at veiledning til samisk som førstespråk og samisk som andrespråk skal foreligge 15.05.2010 .
Áigumuš lea ahte láidestusat sámegillii vuosttasgiellan ja sámegillii nubbegiellan galget leat válbmasat 15.05.2010 .
Utarbeiding av de øvrige veiledningene avgjøres i samarbeid mellom Sametinget og Utdanningsdirektoratet .
Duoid eará láidestusaid ráhkadeami mearridit Sámediggi ja Oahpahusdirektoráhta ovttasráđiid .
Ansvar : Utdanningsdirektoratet i samarbeid med Sametinget . Tidsperspektiv : 2010-2012
Ovddasvástádus : Oahpahusdirektoráhta ovttas Sámedikkiin Áigodat : 2010-2012
Tiltak 6 .
Doaibmabidju 6 .
Tilsyn med kommunenes og fylkeskommunenes gjennomføring av retten til undervisning i samisk Utdanningsdirektoratet og fylkesmennene fører tilsyn med kommunenes plikter og elevenes rettigheter etter opplæringsloven .
Bearráigeahčču das mo gielddat ja fylkkagielddat čađahit ohppiid vuoigatvuođa oažžut oahpahusa sámegielas Oahpahusdirektoráhta ja fylkkamánnit gozihit gielddaid geatnegasvuođaid ja ohppiid vuoigatvuođaid oahpahuslága mielde .
Dette gjelder også opplæringen i og på samisk .
Dat maid guoská oahpahussii sámegielas ja sámegillii .
Kunnskapsdepartementet har bedt om at Utdanningsdirektoratet i 2009 gjennomfører tilsyn med hvordan kommunene og fylkeskommunene følger opp samiske elevers rettigheter etter opplæringsloven , herunder elevenes tilgang til læremidler .
Máhttodepartemeanta lea dáhtton Oahpahusdirektoráhta jagi 2009 čađahit bearráigeahču das mo gielddat ja fylkkagielddat čuovvolit daid vuoigatvuođaid mat sámi ohppiin leat oahpahuslága mielde , maiddái makkár oahppo-
Sametinget skal involveres i tilsynsarbeidet .
Sámediggi galgá váldojuvvot mielde bearráigehččui .
Ansvarlig : Utdanningsdirektoratet / fylkesmennene Tidsperspektiv : 2009-2014
Ovddasvástádus : Oahpahusdirektoráhta / fylkkamánnit Áigodat : 2009-2014
32 Tiltak 7 .
Doaibmabidju 7 .
Nettverk for fjernundervisning Flere kommuner samarbeider om undervisning i samisk ved hjelp av fjernundervisning .
Gáiddosoahpahusa fierpmádat Ollu gielddat barget ovttasráđiid sámegiela oahpaheamis gáiddosoahpahanneavvuiguin .
Fylkesmennenes arbeid med nettverk for lærere som gir fjernundervisning bør videreutvikles , og det bør holdes regionale samlinger for lærere i samarbeid med høgskolene .
Fylkkamánniid bargu daid oahpaheddjiid fierpmádagain , guđet doaimmahit gáiddosoahpahusa , berre buoriduvvot , ja guvllolaš čoahkkaneamit berrejit ovttasráđiid allaskuvllaiguin lágiduvvot oahpaheddjiid várás .
Det skal opprettes et nettverk for lærere som gir fjernundervisning i samisk .
Daid oahpaheddjiid várás guđet doaimmahit gáiddosoahpaheami sámegielas , galgá vuođđuduvvot fierpmádat .
Utdanningsdirektoratet vil få i oppdrag å tilrettelegge for et slikt nettverk .
Oahpahusdirektoráhta oažžu doaibman heivehit dakkár fierpmádaga .
Ansvarlig : Utdanningsdirektoratet / / Fylkesmennene høyskoler Tidsperspektiv : 2009-2010
Ovddasvástádus : Oahpahusdirektoráhta / Fylkesmánnit / allaskuvllat Áigodat : 2009-2010
Tiltak 8 .
Doaibmabidju 8 .
Samarbeid med Sverige om samiskundervisning Høsten 2005 og våren 2006 var det kontakt mellom de svenske og norske departementene med ansvar for samiskopplæring for å drøfte sørsamisk grunnskoleopplæring i grensetraktene .
Ovttasbargu Ruoŧain sámegiela oahpahusas Čakčat 2005 ja giđđat 2006 ledje oktavuođat ruoŧŧilaš ja norgalaš departemeanttain main lea ovddasvástádus sámegiela oahpahusas , ja sii galge divaštallat oarjilsámegiela vuođđooahpahusa rádjaguovlluin .
Samiske barn i Sverige har ikke tilsvarende rettigheter som samiske barn i Norge .
Sámi mánáin Ruoŧas eai leat dakkár vuoigatvuođat go sámi mánáin Norggas .
Elevene får tilbud om samisk som morsmålsopplæring , men det er ikke utviklet egne læreplaner for samiske elever .
Oahppit ožžot fálaldaga oahpahallat sámegiela eatnigiellan , muhto eai leat ráhkaduvvon sierra oahppoplánat sámi ohppiid várás .
Det ble bl.a. foreslått at begge landene skulle undersøke de muligheter og de eventuelle hindringer som finnes i regelverket når det gjelder samarbeid om grunnskoleopplæring overlandegrensene .
Čoahkkimiin ee. árvaluvvui ahte guktot riikkat galget iskat makkár vejolašvuođat ja hehttehusat leat lágain dasa mii guoská ovttasbargui vuođđoskuvlaoahpahusas riikkarájáid rastá .
Utfordringene er spilt inn i forbindelse med arbeidet med ny samekonvensjon .
Ovddasvástádus : Máhttodepartemeanta Áigodat : 2009 Doaibmabidju 9 .
Det er viktig å kunne samarbeide på tvers av grensene , spesielt når det gjelder undervisningen og utviklingen av sør- og lulesamisk .
Ovttasbargu Suomain sámegiela oahpahusas Ovttasbargu Suomain lea eanaš leamaš Sirpmá ja Ohcejoga skuvllain , main lea leamaš oktasaš oahpahus guktii vahkus .
Kunnskapsdepartementet vil ta
Ulbmil lea joatkit ovttasbarggu .
kontakt med Sverige for igjen å drøfte hvilke muligheter en har for å finne løsninger som elever i begge land kan nyte godt av .
Lassin berre gáiddos oahpahusa plána čuovvoleapmái láhččojuvvot buoret vejolašvuođat bargat ovttas riikkarájáid rástá buot golmma sámegielas .
Ansvarlig : Kunnskapsdepartementet Tidsperspektiv : Våren 2009
Ovddasvástádus : Oahpahusdirektoráhta , / Nordlándda Romssa ja Finnmárkku fylkkamánnit Áigodat : 2009
Kartleggingen viser at det fremdeles er et stort behov for samiske læremidler tilpasset Kunnskapsløftet – Samisk .
Okta hástalus lea gávdnat doarvái oahppogirječálliid almmá “ vieččakeahttá menddo ollu ” fágabargiid skuvllain .
Samarbeid med Finland om samiskundervisning Samarbeidet med Finland har stort sett vært knyttet til skolene i Sirma og Utsjok med felles undervisning to ganger i uka .
Sámedikki oahpponeavvoráhkadeami strategalaš plánas 2009-2012 leat vuoruhuvvon oahpponeavvut oarjilsámegillii , julevsámegillii ja davvisámegillii árvalusaid mielde mat leat boahtán guđege giela
Det tas sikte på at dette samarbeidet fortsetter . I tillegg bør det som oppfølging av plan for fjernundervisning legges bedre til rette for samarbeid over grensene i alle de tre samiske språkene .
RØROS-SÁMI GUOVLLUS leat ožžon áigái lagaš ovttasbarggu daid ásahusaid gaskkas , main lea ovddasvástádus fállat sámegiela oahpahusa , ja dat lea váikkuhan nu , ahte sámegiela vuođđooahpahusas eai báljo heaitte šat oahppit .
Ansvarlig : Utdanningsdirektoratet / fylkesmenn Tidsperspektiv : 2009
oktavuođas , ja kártema dasge makkár oahpponeavvut váilot guđege fágii / fáddái ja dássái .
Det skal våren 2009 opprettes en felles arbeidsgruppe som vil ha i oppdrag å komme med forslag til tiltak som kan effektivisere utviklingen av samiske læremidler .
Giđđat jagi 2009 vuođđuduvvo oktasaš bargojoavku man bargun šaddá buktit árvalusaid dakkár doaibmabijuide mat beavttálmahttet sámi oahpponeavvuid buvttadeami .
Ansvarlig : Sametinget / Utdanningsdirektoratet Tidsperspektiv : Gruppen opprettes våren 2009
Ovddasvástádus : Sámediggi / Oahpahusdirektoráhta Áigodat : Joavku vuođđuduvvo giđđat 2009
En av utfordringene er å få tilstrekkelig med læremiddelforfattere uten å ” tappe ” skolen for fagfolk .
doarju oahppi go son sirdá mánáidgárddis vuođđoskuvlii , ja viidáseappot vuođđoskuvllas joatkkaskuvlii .
I Sametingets strategiske plan for læremiddelutvikling 2009-2012 er det gjort læremiddelprioriteringer på sør- , lule- og nordsamisk ut fra innspill fra barnehager og skoler i de aktuelle områdene .
Skuvllat , vánhemat ja oahppit ožžot rávvagiid , bagadusa ja dieđuid vuoigatvuođaid , oahppofálaldagaid , giellaválljema , fága diibmojuogu ja diibmoplánema birra . guovllu mánáidgárddiin ja skuvllain .
For å sikre at læremidlene kommer ut til den enkelte elev , er en av strategiene at læremidlene skal være gratis .
Vai lea sihkkar ahte oahpponeavvut jovdet guđege oahppái , de strategiijain lea maiddái dat jurdda ahte oahpponeavvut galget leat nuvttá .
Sametinget har igangsatt et pilotprosjekt i Tysfjord kommune , der formålet er å utvikle Drag skole til en ressursskole for læremiddelutvikling på lulesamisk .
Sámediggi lea álggahan ovddasmanni prošeavtta Divttasvuona suohkanii , ja ulbmil lea ovddidit Áiluovtta skuvlla julevsámegiela oahpponeavvuid ráhkadeami resursaskuvlan .
Erfaringene fra dette pilotprosjektet vil bli brukt for å utvikle ressursskoler også i sør- og nordsamiske områder .
Dán ovddasmanni prošeavtta vásáhusat šaddet váldojuvvot vuhtii maiddái resursaskuvllaid ráhkadeapmái máiddái oarjilsámi ja davvisámi guovlluide .
Tiltak 11 .
Doaibmabidju 11 .
Informasjonstiltak om rett og plikt til samiskopplæring Det skal utarbeides / tilrettelegges bedre informasjon om rettigheter og plikter til samiskopplæring , samt om samiske læremidler .
Sámegiela oahpahusa vuoigatvuođa ja geatnegasvuođa diehtojuohkindoaibmabijut Ráhkaduvvon / heivehuvvot galget buoret dieđut vuoigatvuođaid ja geatnegasvuođaid birra mat gullet sámegiela oahpahussii , ja sámegiela oahpponeavvuid birra .
Informasjonen skal rette seg mot fylkeskommuner , kommuner og foreldre og elever .
Dát dieđut galget leat fylkkagielddaide , gielddaide ja vánhemiidda ja ohppiide .
Det skal i informasjonen understrekes at skoleeier , ved opptak til skolen , bør innhente informasjon om eleven skal ha samiskopplæring .
Dieđuin galgá deattuhuvvot ahte skuvlaeaiggát válddedettiin ohppiid skuvlii galgá váldit čielgasa das , galgágo oahppái sámegiela oahpahus .
Dette gjelder både ved skolestart , ved bytting av skole og ved overgang mellom de ulike nivåene i opplæringen .
Dát gusto sihke oahppi skuvliiálgimii , skuvlamolsumii ja go son sirdá ođđa oahpahusdássái .
Slik informasjon skal også omfatte voksenopplæring .
Dakkár diehtojuohkin guoská maid rávesolbmuid oahpahussii .
Informasjonen bør tilrettelegges for nettet , samt i brosjyrer .
Sii maid sáhtte vástidit oarjilsámegillii ja háleštit oarjilsámegillii .
Informasjonen skal distribueres slik at det den når ut over de samiske områdene .
Diehtojuohkin berre ráhkaduvvot nu ahte heive nehttii , ja diehtogihpan .
Ansvarlig : Utdanningsdirektoratet / / fylkesmenn Sametinget Tidsperspektiv : August 2009
Ovddasvásrádus : Oahpahusdirektoráhta / Fylkkamánnit / Sámediggi Áigodat : Borgemánnu 2009
I RØROSSAMISK REGION har man utviklet et tett samarbeid mellom institusjoner med ansvar for samisk opplæring , noe som har resultert i et minimalt frafall av elever som har samiskopplæring i grunnopplæringen .
Giliskuvllat Dakkár báikkit mat gohčoduvvojit boaittobeallin riikkalaš oktavuođain , leat dávjá sámi guovddášguovllut ja buorit joregat main lea vejolaš seailluhit sámegiela , kultuvrra ja servodateallima .
Grendeskoler har , med sin nærhet til levende samiske samfunn og tradisjonelle næringer , gode muligheter til å virkeliggjøre slik opplæring .
Giliskuvllain leat , go leat lahka ealli sámi servodagaid ja árbevirolaš ealáhusaid , buot vejolašvuođat duođaid fállat dakkár buori oahpahusa .
Opplæring og oppvekst i et samiskspråklig miljø gir gode muligheter for den enkelte elev å utvikle sitt samiske språk til et naturlig bruksspråk .
Oahpahus ja bajásšaddan sámegielalaš birrasis addet guđege oahppái buriid vejolašvuođaid ovdánit sámegielas nu ahte dat šaddá lunddolaš geavahusgiellan .
Det er også lettere å nyttiggjøre ressurspersoner i lokalsamfunnet i undervisningen når skolen er i lokalsamfunnet .
Resursaolbmuidge lea álkit geavahit oahpahussii go skuvla lea sámi báikegottis .
Nedleggelse av grendeskoler , både i nord- , lule- og sørsamiske områder , vil kunne ha negative konsekvenser for språkutviklingen i de samiske samfunnene og dermed for hele det samiske samfunnet .
Jos giliskuvllat heaittihuvvojit , jogo davvisámi , julevsámi dahje oarjilsámi guovllus , de dakkár heaittiheamit sáhttet funet čuohcit sámi servodagaid giellaovdáneapmái ja nu maiddái oppa sámi servodahkiige .
Konsekvensen av nedleggelse av grendeskolene kan være fraflytting fra samiske bygder .
Giliskuvllaid heaittiheapmi sáhttá dagahit dan ahte olbmot fárrejit eret sámi gilážiin .
Dette truer små samiskspråklige samfunn som er viktige i opprett- holdelsen av samisk språk .
Dainna lágiin áitojuvvojit unna sámegielalaš servodagažat mat leat dehálaččat sámegiela seailumii .
Fraflytting kan føre til at den oppvoksende generasjon mister nærhet til og kunnskaper om lokalsamfunn , natur og tradisjonelle næringer , med tilhørende terminologi .
Eretfárremat sáhttet dagahit dan ahte bajásšaddi buolva massá lagašvuođa báikkálaš servodahkii , lundui ja árbevirolaš ealáhusaide ja daidda gullevaš terminologiijaide , ja dieđuid daid birra .
Det er kommunene og fylkeskommunene som har ansvaret for den offentlige skolestrukturen .
Gielddain ja fylkkagielddain lea ovddasvástádus almmolaš skuvlastruktuvrras .
Regjeringen kan ikke gi pålegg om hvordan skolestrukturen i kommunene og fylkeskommunene skal være , dette er en del av det kommunale selvstyret .
Ráđđehus ii sáhtte mearridit mo gielddaid ja fylkkagielddaid skuvlastruktuvra galgá leat , go dat lea gielddaid iešstivrema oassi .
Samtidig har også kommuner og fylkeskommuner et ansvar i forhold til internasjonale forpliktelser når det gjelder samene .
Seammás gielddain ja fylkkagielddainge lea ovddasvástádus váldit vuhtii sámiid riikkaidgaskasaš geatnegavuođaid vuđul .
Bevissthet rundt dette bør medføre en høy terskel for nedleggelse av grendeskoler i samiske områder og det bør ikke skje uten grundige utredninger .
Diđolašvuohta das berre mearkkašit ahte sámi guovlluin eai galgga buoril heaittihit giliskuvllaid , eaige oppanassiige vuđolaš guorahallamiid haga .
Dette er også eksempel på saker hvor Sametinget etter sameloven bør gis anledning til å uttale seg .
Dátge lea ovdamearka dakkár áššiin main Sámediggi sámelága vuođul berre oažžut vejolašvuođa dovddahit iežas oaiviliid .
Uansett vil kommunene ha ansvar for et godt tilrettelagt undervisningstilbud , også i og / eller på samisk språk , på de skoler elevene overføres til .
Dattetge lea ovddasvástádus gielddain addit bures heivehuvvon oahpahusfálaldagaid , maiddái sámegielasge ja/dahje sámegilliige , dain skuvllain maidda oahppit sirdojuvvojit .
I enkelte tilfeller kan også lokale forhold medføre at det vil være mulig å gi et kvalitativt bedre tilbud i samisk på en større skole .
Muhtun dáhpáhusain sáhttet maiddái báikkálaš dilálašvuođat lea dakkárat , ahte stuorát skuvla sáhtášii addit buoret fálaldaga sámegielas .
Dette er vurderinger som best gjøres lokalt .
Dan sáhttet buoremusat árvvoštallat báikegottiin .
Sametinget ønsker i forbindelse med denne handlingsplanen at regjeringen skal vurdere å innføre et øremerket tilskudd til grendeskoler som gir opplæring i og / eller på samisk .
Sámediggi dáhttu dán doaibmaplána oktavuođas ahte ráđđehus galgá árvvoštallat juolludit merkejuvvon ruđaid giliskuvllaide mat oahpahit sámegiela ja / dahje sámegillii .
Regjeringen ser ikke dette som hensiktsmessig , men viser til at Arbeids- og inkluderingsdepartementet har tatt initiativ til et nærmere samarbeid med KS og Sametinget om samepolitikk i kommunene , hvor også kommunenes rammebetingelser for samiske tilbud vil kunne være tema .
Ráđđehus ii ane dan gánnáhahttin , muhto čujuha dasa ahte Bargo- ja searvadahttindepartemeanta lea váldán álgaga lagat ovttasbargui Gielddaid guovddášlihtuin ja Sámedikkiin das mii guoská gielddaid sámepolitihkkii , ja dasa gullet maid fáddán gielddaid mearridan rápmaeavttut sámegiela fálaldagaide .
ELGÅ I 2001 startet Sametinget et 5-årig språkmotiveringsprosjekt ved Elgå oppvekstsenter i Engerdal .
Dábálaččat berre rávis sápmelaš guhte dárbbaša vuođđoskuvlaoahpahusa , oažžut oahpahusa sámegielas .
Språkmotiveringsprosjektet var i barnehagen organisert ut fra tanken om at barna skulle lære sørsamisk gjennom naturlig og daglig bruk av språket . I barneskolen fikk barna opplæring i sørsamisk , videre fikk de opplæring på sørsamisk i en rekke fag .
Dás lea dattetge eará áššis sáhka go dáin vuoigatvuođain mat čuvvot oahpahuslágas , ja dán lága mearrádusa eavttuin celkojuvvo ee. ahte « Vuoigatvuohta mearkkaša ahte juohkehaš sáhttá gáibidit beassat čađahit dárbbašlaš rávesolbmuidkurssa sámegielas eatnigiellan rávesolbmuid oahpahusa gustojeaddji njuolggadusaid mielde » .
Ved prosjektslutt var barna i stand til å forstå vanlig sørsamisk tale .
Rávesolbmuid oahpahussii sámegielas ii leat sierra juolludeapmi .
holde en samtale i gang på sørsamisk .
gieldda iežas ovddasvástádus .
Språkopplæring og alfabetisering for voksne Når det gjelder grunnopplæringen for voksne , vurderes retten til opplæring i og på samisk noe annerledes enn for barn og unge .
Danne lea dehálaš ahte dat vuoruhit oahpahusruđaid njuolggadusaid ja oahpahusdárbbuid vuođul . Sii guđet háliidit rávesolbmuidoahpahusa , fertejit ieža dieđihit iežaset oahpahusdárbbuid .
Sameloven § 3-8 omtaler rett til opplæring i samisk .
Oahpahus lea nuvttá ja galgá čuovvut gustojeaddji oahppoplánaid .
Det er ikke eget tilskudd til opplæring i samisk for voksne .
Ulbmil lea buoridit sámegielalaš fágaolbmuid rekruhttema sierra fágasurggiide .
Det er derfor viktig at de prioriterer opplæringsmidlene i samsvar med regelverk og opplæringsbehov .
Jagi 2009 vuoruhuvvojit oahpponeavvopedagogihka alit oahppu , ovdaskuvlla ja dábálaš oahpaheaddjioahpu studeanttat geain lea
Kommunene / fylkeskommunene kan gi studieforbundene i oppdrag å gi opplæring på hhv. grunnskolens og den videregående opplæringens område .
Gielddat / fylkkagielddat sáhttet addit oahppolihtuide doaibman lágidit oahpahusa jogo vuođđoskuvlla dahje joatkkaoahpahusa dásis .
Opplæringen skal også da være gratis for deltakerne .
Dallege oahpahus galgá leat nuvttá oasseváldiide .
Hvis studieforbundene derimot gir opplæring på grunnskolens og / eller videregående opplærings område uten å ha avtale med kommune eller fylkeskommune , kreves kursavgift .
Jos oahppolihtut baicce lágidit oahpahusa vuođđoskuvlla ja/dahje joatkkaskuvlla dásis almmá mange soahpahmuša gielddain dahje fylkkagielddain , de gáibiduvvo kursadivat .
Det tas også kursavgift når studieforbundene organiserer kurs i andre fag og emner , bl.a. i samisk .
Jos guđege stipeandaortnega rámat rasttiduvvojit ollu dohkálaš ohcciid geažil , de várrejuvvon ruđat
Det er to samiske studieforbund , Samisk studieutvalg og Sjøsamisk studieforbund , som har som hovedmål å arbeide for å gi opplæring i samisk språk og kulturarv .
Guokte sámi oahppolihtu leat , Sámi oahppolávdegoddi ja Mearrasámi oahppolihttu , ja sin váldoulbmil lea bargat oahpahusa lágidemiin sámegielas ja sámi kulturárbbis .
Tiltak 12. 5-årig voksenopplæringsprogram i samisk Sametinget og Samisk høgskole har inngått en avtale om utvikling og gjennomføring av et 5-årig samisk voksenopplæringsprogram i alle samiske språkområder .
Doaibmabidju 12 . Rávesolbmuid 5-jahkásaš oahpahusprográmma sámegielas Sámediggi ja Sámi allaskuvla leat soahpan ráhkadit ja čađahit rávesolbmuid 5-jahkásaš oahpahusprográmma buot sámi giellaguovlluin .
Målgruppen for voksenopplæringsprogrammet er alle ikke-samisktalende samer i et bredt geografisk område .
Rávesolbmuid oahpahusprográmma ulbmiljoavku leat buot sámit guđet eai máhte sámegiela ja orrot bieđgguid viiddis guovllus .
Tiltakene vil spesielt bli satt inn der fornorskningspolitikken har gjort størst skade .
Doaibmabijut álggahuvvojit erenoamážit dain guovlluin maidda dáruiduhttinpolithkka lea čuohcán bahámusat .
Voksne samer vil få opplæringstilbud på nordsamisk , lule- eller sørsamisk .
Ráves sámit ožžot oahphusfálaldaga davvisámegielas , julesámegielas dahje oarjilsámegielas .
Målet er at samer skal ta sitt språk tilbake og at samisk språk skal få et løft ved at flere bruker det .
Ulbmil lea ahte sámit galget váldit iežaset giela ruovttoluotta ja ahte sámegiela dilli galgá buorránit go eanebut dan hállagohtet .
Alle samiske språkmiljøer skal inkluderes i arbeidet .
Buot sámi giellabirrasat galget váldojuvvot mielde dán bargui .
Det betyr at de samiske språksentrene , kommunene og andre aktører i språkmiljøene skal samarbeide nært .
Fylkkasuohkan juolluda giellaoahpahusstipeandda movttiidahttin dihtii olbmuid váldit oahpahusa sámegielas .
Samisk høgskole får ansvaret for den praktiske gjennomføringen av prosjektet .
Sámi allaskuvla oažžu ovddasvástádussan prošeavtta geavatlaš čađaheami .
Tiltaket finansieres av Sametinget av midler fra Samefolkets fond .
Doaibmabiju ruhtada Sámediggi Sámi Álbmotfoandda ruđaiguin .
Ansvar : Sametinget Tidsperspektiv : 2009-2014
Ovddasvástádus : Sámediggi Áigodat : 2009-2014
Tiltak 13 .
Doaibmabidju 13 .
Kartlegging av omfang av morsmålsanalfabetisme og behov for opplæring i samisk for voksne Sametinget tilbyr , i samarbeid med Samisk høgskole , samiskopplæring for voksne gjennom et femårig opplæringsprogram .
Kártet eatnigielalaš analfabetismma ja rávesolbmuid dárbbu oažžut oahpahusa sámegielas Dasto galgá vel rahppojuvvot neahttasadji prošeavtta oasseváldiid várás , mas sii friddja sáhttet geavahit gielaset ja gulahallat guhtet guimmiideasetguin ja prošeaktajođiheddjiin .
Utredningen skal også omfatte samer med svake eller manglende samiske språkferdigheter .
Guorahallan galgá maid kártet daid sámiid geain leat unnán dahje váillálaš sámegiela gálggat .
Det tas ikke sikte på å få en fullstendig kartlegging av antall personer innenfor disse gruppene , men utredningen skal gi et inntrykk av omfanget , samt gi en vurdering av opplæringsbehovet .
Viggamuš ii leat oažžut áibbas dárkilis logu dain olbmuin guđet gullet dáidda joavkkuide , muhto guorahallan galgá čájehit váillálaš lohkan- ja čállindáiddu viidodaga , ja árvvoštallat oahpahusdárbbuid .
Det utlyses en utrednings- / forskningsoppgave innenfor rammen av ett til halvannet årsverk .
Almmuhuvvot galgá čielggadan- / dutkanbargu mii dievas barggu ektui bistá jahkebeali rájis beannot jagi rádjai .
Sametinget skal inviteres til å delta i arbeidet .
Sámediggi galgá bovdejuvvot searvat dán bargui .
I 2009 prioriteres høyere utdanning i samisk læremiddelpedagogikk , førskole- og allmennlærerstudenter med samisk i fagkretsen ,
Ovddasvástádus : Máhttodepartemeanta / Bargo- ja searvadahttindepartemeanta / Oahpahusdirektoráhta Áigodat : Gárvvistuvvo 2010 -2011(gitta das goas guorahallan álgá )
Tiltak 14 .
Doaibmabidju 14 .
Troms fylkeskommune vil sette i gang et alfabetiseringsprosjekt for voksne i fylket .
Rávesolbmuid alfabehttenprošeakta Romssa fylkkas Romssa fylkkasuohkan áigu álggahit alfabehttenprošeavtta fylkka rávesolbmuid várás .
Målet med prosjektet er at deltakerne skal motiveres til å formalisere sine kunnskaper i samisk , slik at de skal kunne bruke samisk både muntlig og skriftlig .
Prošeavtta ulbmil lea ahte oasseváldit galget movttiidahttojuvvot formaliseret iežaset sámegiela máhtu , nu ahte sii sáhttet geavahit sámegiela sihke njálmmálaččat ja čálalaččat .
Det tas sikte på at studiesentra på fem , seks ulike steder i Troms fylke gjennomfører kurs .
Áigumuš lea ahte Romssa fylkkas oahppoguovddážat viđa guđa báikkis čađahit kurssaid .
Prosjektet omtales i samarbeidsavtalen mellom Sametinget og Troms fylkeskommune .
Prošeakta namahuvvo Sámedikki ja Romssa fylkkasuohkana ovttasbargansoahpamušas .
Videre skal det åpnes et nettsted for prosjektdeltakere hvor de har mulighet til å bruke språket fritt , og til å kommunisere med hverandre og med prosjektlederen .
Alit oahpahus ja rekruhtten Dárbu lea nannet dutkama ja lohkamiid sámegielas ja sámegillii . Sámi allaskuvla lea guovdilis ásahus sámi dutkanmáilmmis , ja das lea ovddeš Davviriikkaid Sámi Instituhtta dutkanossodat .
Ansvarlig : Troms fylkeskommune Tidsperspektiv : 2009-2012 ning i samisk språk .
Romssa universitehta lea ožžon riikkalaš ovddasvástádusa sámi dutkamis ja oahpahusas Norggas .
Fylkeskommunen tildeler språkutdanningsstipend for å motivere personer til å ta utdansom studerer samisk språk på universitets- og høyskolenivå og søkere som har samisk språk-
Sámi dutkamaiid guovddáš , mii lea Romssa universitehtas , bargá nannen dihtii universitehta buohkanas dutkan- ja oahpahusdoaimmaid mat gusket sámiid ja álgoálbmogiid dilálašvuođaide .
Høyere utdanning og rekruttering Det er behov for å styrke forskning og studier i og på samisk .
Čielga prošeavttaiguin guovddáš álggaha ja jođiha sierra dutkamiid , ja bidjá johtui ja oktii heiveha fágaidrasttideaddji dutkan- ja oahpahusovttasbarggu .
Samisk høgskole er en sentral institusjon i den samiske forskningsverden , med tidligere Nordisk Samisk Institutt som forskningsavdeling .
Budejju allaskuvla addá oahppofálaldaga julevsámegielas , mii lea oassin dábálaš oahpaheaddji- ja ovdaskuvlaoahpaheaddjioahpahusas dahje joatkkaoahpahusfálaldahkan .
Universitetet i Tromsø har blitt tildelt det nasjonale ansvaret for samisk forskning og undervisning i Norge .
Davvi-Trøndelága allaskuvla lea ožžon riikkalaš ovddasvástádusa oarjilsámegielas , mii gullá oahpaheaddjioahpahusa oktavuhtii .
Senter for samiske studier ved Universitetet i Tromsø arbeider for å styrke universitetets samlede forsknings- og utdanningsvirksomhet når det gjelder samiske og urfolksrelaterte forhold .
Sámediggi lea čujuhan dasa ahte fálaldagat fertejit sihkkarastojuvvot dain allaskuvllain main lea sámegiella , beroškeahttá man stuoris dahje unni daid studeanttaid lohku lea , guđet háliidit čađahit oahpu oarjilsámegielas dahje julevsámegielas .
Sametinget har pekt på at det må sikres tilbud ved de aktuelle høgskolene uansett hvor få studenter som ønsker å gjennomføre studier i sør- eller lulesamisk .
Dáin lohkamiin eai šatta goassege leat ollu studeanttat , ja dat mearkkaša ollu erenoamážit unnibuš sámegielaide , ahte lea sámegielalaš máhttu .
Det vil aldri være mange studenter på disse studiene , og det er av stor betydning , særlig for de
Oahpahusásahusain lea autonomiija daid oahppofálaldagaid dáfus maid dat álggahit ja dange dáfus mo daid lágidit .
Utdanningsinstitusjonene kan søke om å få fastsette kvoter , bl.a. for samiske søkere , ved opptak til enkelte studier .
Oahpahusásahusat sáhttet ohcat oažžut bissovaš oahpposadjemeriid , ee. sámi ohcciide , namalassii dihto oahpuide .
Universitetet i Tromsø , høgskolene i Finnmark og på Lillehammer og Veterinærhøgskolen har kvoter for samiske søkere til noen studier .
Romssa universitehtas , Finnmárkku allaskuvllas , Lillehámmera allaskuvllas ja Veterinearaallaskuvllas leat oahpposadjemearit sámi ohcciid várás .
Tiltak 15 .
Doaibmabidju 15 .
Samisk lærerutdanning For å kunne ha den nødvendige fleksibilitet bør Samisk høgskole fristilles fra framtidig nasjonal rammeplan for sin lærerutdanning for grunnskolen .
Sámi oahpaheaddjioahpahus Vai lea dárbbašlaš njuovžilvuohta , de berre Sámi allaskuvla čovdojuvvot riikkalaš rápmaplánas mii lea vuođđoskuvlla oahpaheaddjioahpahusa várás .
Departementet tar sikte på å delegere sin myndighet til Samisk høgskole når det gjelder struktur og oppbygging av den nye lærerutdanningen på samisk .
Departemeanta ulbmáda fápmudit iežas válddi Sámi allaskuvlii das mii guoská ođđa sámi oahpaheaddjioahpu struktuvrii ja huksehussii .
Det vil imidlertid være aktuelt å gi overordnede nasjonale bestemmelser ( forskrift ) om lengde og hovedkomponenter i oppbyggingen ( fag , pedagogikk , praksis osv ) , som skal gjelde også for samisk grunnskolelærerutdanning .
Dárbu leat dattetge maid addit bajimuš riikkalaš mearrádusaid ( láhkaásahusa ) áiggiid guhkodagas ja váldoosiid huksehusas ( fágaid , pedagogihka , geavada jna. ) , mat galget gustot maiddái sámige vuođđoskuvlla vástesaš oahpaheaddjioahpahussii .
Ansvarlig : Kunnskapsdepartementet Tidsperspektiv : 2009-2012
Ovddasvástádus : Máhttodepartemeanta Áigodat : 2009-2012
Tiltak 16 .
Doaibmabidju 16 .
Kartlegging av rekrutteringsgrunnlaget og kartlegging av behov for samiskspråklige lærere Det er nødvendig å sette inn tiltak for å styrke rekrutteringen av samiskspråklige lærere .
Kártet rekruhttenvuođu ja makkár dárbu lea sámegielalaš oahpaheddjiide Dárbu lea álggahit doaibmabiju mii nanne sámegielalaš oahpaheddjiid rekruhttema .
mentet vil kartlegge rekrutteringsgrunnlaget for samisk høyere utdanning og behovet for samiskspråklige lærere .
Departemeanta áigu kártet rekruhttenvuođu mii lea sámi alit oahpahusas ja makkár dárbu lea fidnet sámegielalaš oahpaheddjiid .
Det er også nødvendig å skaffe data om lærerdekning i samiske skoler utenfor de samiske områdene .
Dárbu lea maid háhkat dieđuid das makkár oahpaheaddjidilli lea sámi skuvllain olggobealde sámi guovlluid .
Tiltak 17 .
Doaibmabidju 17 .
Rekrutteringstiltak til samisk lærerutdanning og lærerutdanning med samisk i fagkretsen Lærerutdanning på samisk eller i samisk er preget av lav rekruttering .
Doaibmabidju mii galgá rekruhttet ohppiid sámi oahpaheaddjioahpahussii ja oahpaheaddjioahpahussii mas lea sámegiella fágan Unnán leat ohccit sámi oahpaheaddjioahpahussii , mas ohppet sámegiela ja sámegillii .
Det er nødvendig med ekstra incitament for å øke interessen for å søke samisk lærerutdanning , eller samisk som fag i norsk lærerutdanning .
Dárbu lea liigemovttiidahttimii oaččuhan dihtii ohcciid sámi oahpaheaddjioahpahussii dahje dábálaš dáža oahpaheaddjioahpahussii mas oahppis lea sámegiella fágan .
Rekrutteringstiltak bør planlegges og gjennomføres av de institusjonene som tilbyr studiene , og som har best kjennskap til de miljøene det er naturlig å rekruttere studenter fra .
Rekruhttendoaibmabidju berre plánejuvvot ja čađahuvvot dain ásahusain mat fállet oahpu , ja mat buoremusat dovdet daid birrasiid main lea lunddolaš rekruhttet ohppiid .
Departementet setter av midler til rekrutteringstiltak .
Departemeanta várre ruđaid rekruhttendoaibmabidjui .
Ansvarlig : Kunnskapsdepartementet Tidsperspektiv : 2009 .
Ovddasvástádus : Máhttodepartemeanta Áigodat : 2009
Rekrutteringskampanje i Finnmark – drømmejobben Samisk høgskole , Sametinget , KS Finnmark , Høgskolen i Finnmark og Fylkesmannen i Finnmark har igangsatt en rekrutteringskampanje for å rekruttere flere studenter til de to lærerhøgskolene .
Rekruhttenáŋgiruššan Finnmárkkus – gollevirgi Sámi allaskuvla , Sámediggi , GG Finnmárku , Finnmárkku allaskuvla ja Finnmárkku fylkkamánni leat álggahan rekruhttenáŋgiruššama oažžun dihtii eanet studeanttaid ohcat saji dan guovtti oahpaheaddjiallaskuvlii .
Kampanjen heter ” Drømmejobben / Gollevirgi ” . http://www.hifm.no/drommejobben Ansvarlig : Fylkesmannen i Finnmark Tidsperspektiv : januar 2009 - juni 2009
Kampánnja namma lea ” Drømmejobben ” , / Gollevirgi http://www.hifm.no/drommejobben Ovddasvástádus : Finnmárkku fylkkamánni Áigodat : ođđajagemánnu 2009 - geassemánnu 2009
Tiltak 19 .
Doaibmabidju 19 .
Tiltak 20 .
Doaibmabidju 20 .
Videreutdanning i samisk for lærere I forbindelse med strategien Kompetanse for kvalitet – videreutdanning for lærere , vil det gis studietilbud i opp til 60 studiepoeng i de tre samiske språkene ved Samisk høgskole , Høgskolen i Bodø og Høgskolen i Nord-Trøndelag .
Oahpaheddjiid joatkkaoahpahus sámegielas Dan strategiija oktavuođas man namma lea « Kompetanse for kvalitet – videreutdanning for lærere » ( Máhttu kvalitehta dihtii – joatkkaoahppu oahpaheddjiide ) , galgá addojuvvot lohkanfálaldat mii lea gitta 60 oahppočuoggá árvosaš dan golmma sámegielas mat leat Sámi allaskuvllas , Budejju allaskuvllas ja Davvi-Trøndelága allaskuvllas .
Det skal være forutsigbart når tilbudene settes i gang .
Dihtosis galgá leat goas fálaldagat álggahuvvojit .
Studietilbudene har primært lærere som målgruppe , men vil også kunne åpnes for andre kvalifiserte søkere .
Dát lohkanfálaldagat leat ovddimusat oahpaheddjiid várás , muhto dat leat rabas maiddái earáge dohkálaš ohcciide .
Tiltak 21 .
Doaibmabidju 21 .
Kurs og studier Departementet vil støtte kurs og studier i samisk språk på ulike nivåer som organiseres i samarbeid mellom Samisk høgskole , andre lærerutdanningsinstitusjoner og samiske språksentre .
Kurssat ja lohkamat Departemeanta áigu doarjut máŋggadássásaš kurssaid ja lohkamiid sámegielas maid Sámi allaskuvla , eará oahpaheaddjioahpahusa ásahusat ja sámi giellaguovddážat lágidit .
Tiltak 22 .
Doaibmabidju 22 .
Særskilte tiltak for å styrke språkutviklingen i sørsamiske og lulesamiske områder
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta ulbmáda ahte Nordlándda fylkkamánni galgá váldit badjelasas hálddašit dáid ruđaid .
Ansvarlig : Arbeids- og inkluderingsdepartementet / Fylkesmannen i Nordland Tidsperspektiv : Handlingsplanens virkeperiode
Ovddasvástádus : Bargo- ja searvadahttindepartemeanta / Nordlándda fylkkamánni Áigodat : Doaibmaplána doaibmanáigodat
Tiltak 23 .
Doaibambidju 23 .
Sørsamisk språkleir Fylkesmannen i Nordland og Sameskolestyrelsen i Sverige har sammen utarbeidet en prosjektplan for sørsamiske språkleire .
Oarjilsámi giellabeassi Nordlándda fylkkamánni ja Sámeskuvlastivra Ruoŧas leat ovttas ráhkadan prošeaktaplána oarjilsámi giellaleairraid várás .
Målsettingen er å revitalisere , styrke og utvikle sørsamisk som språk .
Áigumuš lea ealáskahttit , nannet ja ovddidit oarjilsámegiela .
Prosjektet har som målgruppe alle elever som får opplæring i sørsamisk i skolen , i Norge for klassetrinnene 6.-9. og i Sverige klassetrinnene 5.-8 .
Prošeavtta ulbmiljoavku leat buot oahppit guđet ožžot oahpahusa oarjilsámegielas skuvllain , Norggas 6. luohká rájis 9. luohká rádjai , ja Ruoŧas 5. luohkás 8. luohkkái .
I tillegg vil det være oppfølging av foreldrene til elever som deltar .
Dasto vel čuovvoluvvojit leairaoahppiid vánhemat .
De som deltar som lærere , innledere og motivatorer under prosjektet vil også få mulighet til faglig fordypning der det er til fordel for prosjektet .
Sii maid , guđet servet prošeavtta oahpaheaddjin , ovdaságadoallin ja movttiidahttin , ožžot vejolašvuođa čiekŋudit iežaset fágaid go dat lea ávkin prošektii .
Første språkleir ble avholdt i Mittådalen i 2008 .
Vuosttas giellaleaira lágiduvvui Mittådalenii jagi 2008 .
Språkleiren hadde 70 deltakere .
Giellaleairras ledje 70 oasseváldi .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet har bidratt til finansieringen av prosjektet i 2008 og vil fortsatt støtte prosjektet .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta lea juolludan ruđaid jagi 2008 prošektii , ja áigu ain doarjut prošeavtta .
Prosjektet er planlagt med to språkleire i året i tre år .
Prošektii leat plánejuvvon jahkásaččat guokte giellaleairra golbma jagi ovddas guvlui .
Ansvarlig : Fylkesmannen i Nordland Tidsperspektiv 2008-2011
Ovddasvástádus : Nordlándda fylkkamánni Áigodat : 2008-2011
38 Tiltak 24 .
Doaibmabidju 24 .
Prosjektet vil ha særlig vekt på samordning av opplæring i samiske språk .
Norggas bihtánsámit leat unna jovkkoš ja bihtánsámi giella ja kultuvra lea lossa deattu vuolde .
Samarbeidspartnere for prosjektet er Snåsa kommune og andre aktører innen grunnutdanning og høgere utdanning .
Bihtánsámit leat maŋimuš logi jagi álggahan bihtánsámi giela ja kultuvrra ealáskahttinbarggu .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet støtter prosjektet .
Dárbu lea álggahit seammamállet doaibmabiju go nuortalašgiela várás .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet vil derfor sette av midler til å starte opp revitaliseringstiltak for pitesamisk språk og kultur .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta áigu danne várret ruđaid álggahan dihtii bihtánsámi giela ja kultuvrra ealáskahttindoaibmabiju .
Aktuelle tiltak vil settes i gang i dialog med pitesamene , Árran lulesamisk senter og Sametinget .
Áigeguovdilis doaibmabijut galget álggahuvvot ovttasráđiid bihtánsámiiguin , Árraniin - julevsámi guovddážiin ja Sámedikkiin .
Det tas sikte på et forprosjekt i 2009 .
Áigumuš lea bidjat álgoprošeavtta johtui jagi 2009 .
Ansvarlig : Arbeids- og inkluderingsdepartementet Tidsperspektiv : 2009-2011
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta doarju prošeavtta .
Ansvarlig : Nord-Trøndelag fylkeskommune Tidsperspektiv 2009-2012
Ovddasvástádus : Nordlándda fylkkamánni Áigodat : 2009-2012
Tiltak 25 .
Doaibmabidju 25 .
Revitalisering av østsamisk språk og kultur Østsamisk museum i Neiden har satt i gang arbeidet med et 3-årig prosjekt som tar sikte på å vitalisere og styrke skoltesamisk språk og kultur ved grenseoverskridende samarbeid mellom østsamene / skoltesamene i Norge , Finland og eventuelt Russland .
Nuortalaš giela ja kultuvrra ealáskahttin Nuortasámi musea Njávdámis lea álggahan 3-jahkásaš prošeavtta man ulbmil lea ealáskahttit ja nannet nuortalaš giela ja kultuvrra dainna lágiin ahte Norgga , Suoma ja vejolaččat Ruošša nuortalččat / golttát barget ovttas rájáid rastá .
Det er etablert kontakt og samarbeid mellom aktuelle miljøer , organisasjoner og institusjoner i Finland og Norge for å få i gang felles skoltesamiske språk- og kulturtiltak fra 2009 .
Guovdilis birrasat , organisašuvnnat ja ásahusat Suomas ja Norggas leat ásahan oktavuođaid ja ovttasbarggu , vai lea vejolaš johtui oažžut oktasaš nuortalaš / goltálaš giella- ja kulturdoaibmabijuid jagi 2009 rájis .
Arbeids- og inkluderingsdepartementet finansierer tiltaket .
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta ruhtada doaibmabijuid .
Ansvarlig : Arbeids- og inkluderingsdepartementet Tidsperspektiv : 2008-2010
Ovddasvástádus : Bargo- ja searvadahttindepartemeanta Áigodat : 2008-2010
Pitesamene har det siste tiåret begynt et arbeid med revitalisering av
Ovddasvástádus : Bargo- ja searvadahttindepartemeanta Áigodat : 2009-2011
BRUKE : Øke det offentliges tilbud på samisk til brukere på alle samfunnsarenaer Språk utvikles og vedlikeholdes i kommunikasjon og samhandling , og ved å bli brukt .
GEAVAHIT : Lasihit almmolaš fálaldagaid sámegillii geavaheddjiide servodaga buot joregiin Gielat ovdánit ja seilot go olbmot gulahallet ja ovttastallet geavahettiineaset giela .
Språk som ikke blir brukt vil stadig tape terreng .
Giella mii ii geavahuvvo manná maŋás .
Mange samer snakker samisk , men kan ikke skrive og lese samisk .
Ollu sámit sámástit , muhto eai máhte čállit ja lohkat sámegillii .
Mangel på ferdighet i å skrive samisk og mangel på samisk terminologi gjør at bruk av norsk oppfattes som mest hensiktsmessig .
Dainnago olbmuin lea unnán čállinmáhttu ja go vel váilot heivvolaš sámegielalaš sánit otnáš atnui , de orru leamen álkit geavahit dárogiela .
Følgen kan fort bli at samisk taper terreng for norsk , og at det daglige behovet for samisk språk blir mindre .
Čuovvumuš sáhttá hui farga leat dat ahte sámegiella njuohkána dárogillii , ja ahte beaivválaš dárbu geavahit sámegiela unnu olbmuid gaskkas .
For å bygge opp språket er det derfor nødvendig å stadig utvide områder hvor språket er nødvendig og nyttig for kommunikasjonen både i dagliglivet , i arbeidssammenheng og i møte med det offentlige .
Huksen dihtii giela lea dárbu viiddidit surggiid main giella dárbbašuvvo ja lea ávkkálaš olbmuid gulahallamii sihke beaivválaš eallimis , bargodilis ja go olbmuin lea dahkamuš almmolaš eiseválddiiguin .
Dette krever et større bevissthetsnivå for bruk av samiske språk både for enkeltmennesker , samiske lokalsamfunn , samiske arbeidsplasser , samiske institusjoner og for myndighetenes bruk av samiske språk .
Dilli gáibida ahte olbmuin lea buoret diđolašvuohta sámegiela geavaheamis sihke oktagassan , sámi servodaga olmmožin , sámi bargosajiin , sámi ásahusain ja almmolaš eiseválddiid luhtte .
Styrket opplæring i samisk og økt bruk av samisk språk på offentlige og private arenaer vil sammen kunne gi en synergieffekt som kan styrke det samiske språkets stilling i hverdagen , og øke oppfattelsen av nytteverdien av å beherske samisk språk .
Go sámegiela oahpahus nannejuvvo ja sámegiella eambbo geavahuvvo almmolaš ja bođolaš joregiin , de dat buohkanassii sáhttá oaččuhit áigái oktasaš váikkuhusa ( synergibeavttu ) mii nanne sámegiela beaivválaš dili ja buorida dan dovddu olbmuin ahte ávki lea hálddašit sámegiela .
For eksempel er det få samiske tekster på internett .
Ovdamearkka dihtii leat unnán sámegielalaš teavsttat interneahtas .
Få bokhandlere selger samiske bøker og få bibliotek låner ut samiske bøker .
Hárvves girjegávppit vuvdet sámegielalaš girjjiid ja unnán girjerájut luiket sámegielalaš girjjiid .
For å styrke bruken av samisk språk er det derfor viktig å gjøre samiske tekster og samisk litteratur tilgjengelig på flere arenaer .
Vai sámegiela geavaheapmi viidánivččii , de lea dehálaš oaččuhit eanet sámegielalaš teavsttaid ja sámegielalaš girjjálašvuođa eanet joregiidda ja nu maid eanet olbmuid olámuddui .
De fleste samisktalende er i dag funksjonelt tospråklige norsk-samisk .
Eanaš sámegielalaš olbmot leat odne doaibmi guovttegielalaš olbmot , guđet máhttet sihke dárogiela ja sámegiela .
De som vokser opp i enspråklige samiske hjem tilegner seg norsk gjennom skole , i vennekretsen og i samfunnet for øvrig .
Sii guđet bajásšaddet ovttagielalaš sámi ruovttus , ohppet dárogiela skuvllas , ustibiin ja muđuid servodagas .
Selv om mange tilsynelatende behersker norsk og samisk like godt , er samisk fortsatt det språket de kan uttrykke seg best på .
Vaikko olut orrot hálddašeamen dárogiela ja sámegiela ovtta bures , de sámegiella goit lea dat giella mainna olmmoš buoremusat dovddaha iežas .
Retten til å kunne bruke samisk språk i møte med det offentlige er blant de viktigste rettighetene for samene som folk .
Vuoigatvuohta sáhttit geavahit sámegiela go sis lea dahkamuš almmolaš eiseválddiiguin , lea sámiid deháleamos vuoigatvuohta álbmogin .
Da samelovens språkregler ble innført , ble det påpekt at retten til å bruke samisk først og fremst må være til stede der det er behov for å uttrykke seg klart og presist og for å forstå hva som blir sagt .
Go sámelága giellanjuolggadusat biddjojuvvojedje doibmii , de čujuhuvvui dasa ahte vuoigatvuohta geavahit sámegiela galgá vuos ja ovddimusat leat dan dilis mas olbmui lea dárbu dovddahit iežas oaiviliid dárkilit ja deaivilit , ja vai ádde dan mii daddjojuvvo .
Her er helsetjenesten og rettsvesenet sentralt , fordi språklig kommunikasjonssvikt på disse feltene vil være særlig uheldig for de det angår .
Dán dáfus dearvvasvuođabálvalus ja riektelágádus leat guovdilat , dasgo jos sámi olmmoš ii gulahala dáin surggiin , de dat sáhttá bahás sutnje čuohcit .
Regjeringen mener det er viktig å etablere tospråklige samfunn der hvor dette er mulig , og er positiv til en ytterligere utvidelse av forvaltningsområdet for samisk språk .
Ráđđehus oaivvilda ahte lea dehálaš oažžut áigái guovttegielalaš servodagaid gosa lea vejolaš , ja dat lea mielas ain eambbo viiddidit sámi giellalága hálddašanguovllu .
Samelovens språkregler gir borgerne språklige rettigheter i møte med offentlige organ .
Sámelága giellanjuolggadusat addet riikkaolbmuide giellavuoigatvuođaid go sis lea dahkamuš almmolaš orgánaiguin .