pere/sami_parallel huggingface dataset:
I denne sammenheng vil regjeringen holde nær kontakt med andre stater med sikte på å få fortgang i arbeidet .
Dán oktavuođas áigu ráđđehus doallat lagas oktavuođa eará stáhtaiguin vai bargu hoahpuhuvvo .
16.2.1.1 Artikkel 3 i utkastet til FN-erklæring om urfolks rettigheter
16.2.1.1 Artihkal 3 ON-julggaštusevttohusas eamiálbmogiid vuoigatvuođaid birra
Denne bestemmelsen ble formulert med avkoloniseringen for øyet der nasjonal frigjøring var det sentrale .
Dát mearrádus hámuhuvvui koloniserema loahpaheami ulbmiliin , mas našuvnnalaš gálgan lei guovdil .
Knapt noen stater har i forhandlingene vært villig til å akseptere dette forslaget uten endringer eller presiseringer .
Ii báljo oktage stáhta leat šiehtadallamiin miehtan dohkkehit dán evttohusa earáhuhttimiid dahje aiddostahttimiid haga .
På forhandlingsmøtet om FN-erklæringen om urfolk i Genève i november 2000 uttalte den norske delegasjonen at retten til selvbestemmelse er en rettighet som skal utøves innenfor eksisterende uavhengige og demokratiske stater .
iehtadallančoahkkimis ON:a eamiálbmogiid julggaštusa birra Geneves skábmamánus 2000 celkkii norgalaš sáttagoddi ahte iešmearridanvuoigatvuohta lea vuoigatvuohta mii galgá geavahuvvot dálá iešráđđejeaddji ja demokráhtalaš stáhtaid siskkabealde .
En del urfolksrepresentanter oppfattet dette som uakseptable begrensninger på urfolks rett til selvbestemmelse .
Muhtun eamiálbmotovddasteaddjit áddejedje dán eamiálbmogiid iešmearridanvuoigatvuođa dohkketmeahttun gáržžádussan .
Dette ble begrunnet med at det i folkeretten er et anerkjent prinsipp at alle folk har rett til selvbestemmelse .
Dán beales ákkastallojuvvui nu ahte ábmotrievtti dohkkehuvvon prinsihppan lea ahte buot álbmogiin lea vuoigatvuohta iešmearrideapmái .
Fra urfolks side hevdes det at det ikke er ønskelig å begrense selvbestemmelsesretten for urfolk til å gjelde bare innenfor eksisterende stater , fordi urfolk må ha den samme retten som alle andre folk har .
Eamiálbmogiid bealde čuoččuhuvvo ahte ii leat sávahahtti gáržžidit eamiálbmogiid iešmearridanvuoigatvuođa gustot dušše dálá stáhtaid siskkabealde , dasgo eamiálbmogiin galgá leat seamma vuoigatvuohta go buot eará álbmogiin lea .
16.2.2 Permanent forum for urfolksspørsmål
16.2.2 Bissovaš eamiálbmogiid forum
Regjeringen har deltatt aktivt i arbeidet med opprettelse av permanent forum for urfolksspørsmål innen FN .
Ráđđehus lea árjjálaččat leamaš mielde bargamin cegget eamiálbmotgažaldagaid bissovaš foruma ON:a siskkabeallái .
Arbeidsgruppen for urfolk , WGIP , under FNs Underkommisjon for fremme av og beskyttelse av menneskerettigheter , har arbeidet med å komme frem til konkrete forslag .
Eamiálbmogiid bargojoavku , WGIP , ON:a Olmmošvuoigatvuođaid ovddideami ja suodjaleami vuolitkommišuvnna vuolde , lea bargan gávnnahit konkrehta evttohusaid .
Forslaget ble utarbeidet av en arbeidsgruppe nedsatt av FNs Menneskerettighetskommisjon .
Evttohusa ráhkadii bargojoavku man ON:a Olmmošvuoigatvuođakommišuvdna lei nammadan .
Norge hadde formannskapet i denne arbeidsgruppen da arbeidet ble sluttført .
Norggas lei dán bargojoavkku ovdaolbmodoaibma go bargu válmmaštuvvui .
ECOSOC ( FNs økonomiske og sosiale råd ) vedtok i juli 2000 å opprette et Permanent forum for urfolksspørsmål .
ECOSOC ( ON:a ekonomalaš ja sosiála ráđđi ) mearridii suoidnemánus 2000 cegget Eamiálbmogiid bissovaš foruma .
Det antas at forumets første møte vil bli holdt i 2002 .
Vuosttas čoahkkin navdojuvvo dollojuvvot 2002 .
Forumet skal være et ekspertorgan med medlemmer fra myndigheter og fra urfolk .
Forum galgá leat ekspeartaorgána mas leat eiseválddiid ja eamiálbmogiid ovddasteaddjit .
Forumet skal bestå av 16 representanter , 8 nominert av FNs medlemsstater og valgt av ECOSOC , og 8 utpekt av ECOSOCs formann etter konsultasjoner med urfolksorganisasjoner og grupper .
Forumis galget leat 16 ovddasteaddji , 8 geaid ON:a miellahttostáhtat leat nammadan ja geaid ECOSOC lea válljen , ja 8 geaid ECOSOC:a ovdaolmmoš lea válljen maŋŋil go lea ráđiid jearran eamiálbmotorganisašuvnnain ja joavkkuin .
I arbeidet med å utpeke urfolksrepresentanter spiller Samerådet , som frivillig organisasjon , en aktiv rolle .
Eamiálbmotovddasteddjiid válljenbarggus lea Sámiráđis eaktodáhtolaš organisašuvdnan doaibmevaš rolla .
Forumet skal behandle saker innenfor ECOSOCs mandat , dvs. saker som angår verdens urfolk innenfor økonomisk og sosial utvikling , kultur , utdanning , helse og menneskerettigheter .
Forum galgá gieđahallat áššiid ECOSOC:a mandáhta siskkabealde , nappo áššiid mat gusket máilmmi eamiálbmogiidda ekonomalaš ja sosiála gárgedeami , kultuvrra , oahpu , dearvvasvuođa ja olmmošvuoigatvuođaid dáfus .
Opprettelse av forumet vil nødvendiggjøre en gjennomgang av de eksisterende mekanismer som arbeider med urfolksspørsmål , bl.a. WGIP .
Foruma ceggen dahká dárbbašlažžan árvvoštallat dálá mekanismmaid mat barget eamiálbmotgažaldagaiguin , ee. WGIP .
Det må også tas stilling til hvor sekretariatet for forumet skal plasseres .
Ferte maiddái mearriduvvot gosa foruma čállingoddi galgá biddjojuvvot .
16.2.3 Opprettelse av en spesialrapportør for urfolk
16.2.3 Eamiálbmogiid sierraraporterejeaddji vuođđudeapmi
FNs Menneskerettighetskommisjon vedtok på sin siste sesjon å opprette en spesialrapportør for urfolk .
ON:a Olmmošvuoigatvuođakommišuvdna mearridii maŋimuš sešuvnnastis vuođđudit sierraraporterejeaddji eamiálbmogiid birra .
Norge var medforslagsstiller til forslaget .
Norga lei mieldeevttoheaddjin .
I mandatet heter det at spesialrapportøren skal rapportere til Kommisjonen om menneskerettighetssituasjonen for urfolk .
Mandáhtas daddjojuvvo ahte sierraraporterejeaddji galgá raporteret Kommišuvdnii eamiálbmogiid olmmošvuoigatvuođaid dili birra .
Han / hun forutsettes å innhente informasjon fra både stater og urfolk .
Son ovdehuvvo viežžat informašuvnna sihke stáhtain ja eamiálbmogiin .
Spesialrapportøren skal også komme med anbefalinger og forslag til tiltak som kan hindre brudd på urfolks menneskerettigheter .
Sierraraporterejeaddji galgá maiddái neavvut ja evttohit doaibmabijuid mat sáhttet hehttet eamiálbmogiid olmmošvuoigatvuođaid rihkkumiid .
16.2.4 Barentssamarbeidet
16.2.4 Barentsovttasbargu
Innenfor Barentssamarbeidet har urfolksspørsmål en viktig plass .
Barentsovttasbarggu siskkabealde lea eamiálbmotgažaldagain deaŧalaš sadji .
I Barentsregionen lever tre urfolk – samer , nenetser og vepsere .
Barentsguovllus ellet golbma eamiálbmoga – sámit , njenecat ja vepsalaččat .
Få steder i verden er det et så nært samarbeid urfolkene i mellom , på tvers av landegrensene .
Hárve sajis máilmmis lea ná lagas ovttasbargu eamiálbmogiid gaskkas riikkarájáid rastá .
Det er også nær kontakt til regjeringsnivået i deltakerlandene Norge , Sverige , Finland og Russland .
Lea maiddái lagas oktavuohta ráđđehusdásis oassálastiriikkaid Norgga , Ruoŧa , Suoma ja Ruošša gaskkas .
Representanter for urfolk deltar på alle felter innen Barentssamarbeidet .
Eamiálbmogiid ovddasteaddjit oassálastet buot Barentsovttasbarggu surggiin .
Det er opprettet et eget regionalt samarbeidsorgan mellom urfolkene .
Lea vuođđuduvvon guovlluguovdasaš ovttasbargoorgána eamiálbmogiid gaskii .
I 1999 utarbeidet urfolksgruppen en handlingsplan for urfolkene i Barentsregionen .
1999 ráhkadii eamiálbmotjoavku Barentsguovllu eamiálbmogiid doaibmaplána .
Prioriterte oppgaver er tiltak for å styrke og bevare urfolkenes språk , kultur , deres tradisjonelle nærings- og håndverksvirksomhet , samt arbeide for økonomisk utvikling .
Vuoruhuvvon dahkamušat leat doaibmabijut mat galget nannet ja seailluhit eamiálbmogiid giela , kultuvrra , árbevirolaš ealáhus- ja duodjedoaimma , ja bargat ekonomalaš gárgedeami beales .
Forbedring av levekår og helse for urfolkene på russisk side er en annen viktig oppgave .
Ruošša beali eamiálbmogiid eallineavttuid ja dearvvasvuođa buorideapmi lea eará deaŧalaš dahkamuš .
Urfolksamarbeidet i Barentsregionen er et regionalt samarbeid som foregår på urfolkenes egne premisser .
Barentsguovllu eamiálbmotovttasbargu lea guovlluguovdasaš ovttasbargu mii dáhpáhuvvá eamiálbmogiid iežaset eavttuid mielde .
Sametinget på norsk side og norske kommuner med samisk befolkning spiller en aktiv rolle .
Norgga beali Sámediggi ja norgalaš gielddat gos lea sámi veahkadat leat árjjáláččat mielde .
Fra statlig side støttes arbeidet gjennom finansiering av tiltak og prosjekter , og ved at urfolkene blir hørt i alle viktige samarbeidsspørsmål .
Stáhta doarju barggu doaibmabijuid ja projeavttaid ruhtademiin , ja nu ahte eamiálbmogat guldaluvvojit buot deaŧalaš ovttasbargogažaldagain .
Barentsrådet vedtok på sitt møte i mars 1999 å inkludere ungdomspolitikk som et av sine utviklingsområder .
Barentsráđđi mearridii čoahkkimisttis njukča-mánus 1999 váldit mielde nuoraidpolitihka oktan gárgedansuorginis .
I juni 1999 ble det etablert en arbeidsgruppe med representanter fra de departementene i Finland , Russland , Sverige , Danmark , Island og Norge som har ansvaret for ungdomspolitiske spørsmål .
Geassemánu 1999 álggahuvvui bargojoavku mas leat departemeanttaid ovddasteaddjit Suomas , Ruoššas , Ruoŧas , Danmárkkus , Islánddas ja Norggas geain lea ovddasvástádus nuoraidpolitihkalaš gažaldagain .
Det er også etablert nettverk for samarbeid mellom ungdomsorganisasjoner og grupper i regionen ( Barents Regional Youth Forum ) .
Maiddái lea álggahuvvon guovllu nuoraidorganisašuvnnaid ja joavkkuid ovttasbargofierpmádat ( Barents Regional Youth Forum ) .
Urfolksungdom har egne representanter i nettverket .
Eamiálbmotnuorain leat sierra ovd ­dasteaddjit fierpmádagas .
En handlingsplan ble vedtatt på Ungdomsministerkonferansen i Tromsø i mai 2001 .
Doaibmaplána mearriduvvui Nuoraidministtarkonfereanssas Romssas miessemánus 2001 .
Gjennom handlingsplanen skal det stimuleres til samarbeidsprosjekter i Barentsregionen , spesielt til samarbeid mellom urfolksungdom .
Doaibmaplána bokte galget ovttasbargoprojeavttat arvvosmahttojuvvot Barentsguovllus , erenoamážit eamiálbmotnuoraid ovttasbargu .
Prosjekter som fremmer urfolkenes kultur vil bli prioriterte .
Projeavttat mat ovddidit eamiálbmogiid kultuvrra , vuoruhuvvojit .
Det vil bli lagt vekt på utvikling av informasjon til ungdom .
Nuoraid informašuvnna gárgedeapmi deattuhuvvo .
Gjennom et samarbeid landene i mellom , skal levekår kartlegges og forskningssamarbeidet styrkes .
Riikkaid ovttasbarggu bokte galget eallineavttut kártejuvvot ja dutkanovttasbargu nannejuvvot .
Det nordiske samarbeidet på kulturområdet er , innenfor rammen av Barentssamarbeidet , utvidet til å omfatte den samiske befolkning på Kola .
Davviriikkalaš ovttasbargu kultursuorggis lea , Barentsovttasbarggu rámma siskkabealde , viiddiduvvon siskkildit maiddái Guoládaga sámi veahkadaga .
Med de bånd som knytter den samiske befolkning sammen , er dette et samarbeid som bør fortsette .
Báttit mat čatnet sámi veahkadaga oktii dahket ahte dát ovttasbargu berre jotkojuvvot .
Det er også et uttrykk for det nære naboskap som i nord eksisterer mellom Norge og Russland .
Dát čájeha maiddái lagas ránnjávuođa davvin mii lea Norgga ja Ruošša gaskkas .
Samarbeidet med andre urfolksgrupper på Kola bør videreføres .
Ovttasbargu Guoládaga eará eamiálbmotjoavkkuiguin berre jotkojuvvot .
16.2.5 Arktisk Råd
16.2.5 Arktalaš Ráđđi
Det formaliserte samarbeidet mellom de arktiske landene er relativt nytt .
Formaliserejuvvon arktalaš riikkaid ovttasbargu lea oalle ođas .
Samarbeidet om en felles miljøvernstrategi ( Arctic Environmental Protection Strategy – AEPS ) i Arktis startet for ca. 10 år siden .
Ovttasbargu oktasaš birasgáhttenstrategiija hárrái ( Arctic Environmental Protection Strategy – AEPS ) Arktisas álggahuvvui sullii 10 jagi dás ovdal .
Da Arktisk Råd ble opprettet i 1996 var det for å utvide det arktiske samarbeidet til også å omfatte økonomisk , sosial og kulturell utvikling i nord .
Dalle go Arktalaš Ráđđi vuođđuduvvui 1996 , de lei ulbmilin viiddidit arktalaš ovttasbarggu maiddái siskkildit ekonomalaš , sosiála ja kultuvrralaš gárgedeami davvin .
Anerkjennelse av urfolkenes spesielle kunnskaper og den betydning videreføringen av disse har for forståelsen av de arktiske samfunn , står sentralt i ministerdeklarasjonen om etableringen av Arktisk Råd .
Eamiálbmogiid erenoamáš dieđuid dohkkeheapmi ja mearkkašumi dohkkeheapmi mii dáid viidáseappot doalvumis lea leamaš arktalaš servodagaid áddemii , lea guovddážis ministtarjulggaštusas Arktalaš Ráđi álggaheami birra .
Full involvering og aktiv deltakelse av representanter for urfolk er også et sentralt anliggende for det arktiske samarbeidet .
Eamiálbmogiid ovddasteddjiid ollislaš mieldeváldin ja oassálastin lea maiddái guovdilis áššin arktalaš ovttasbargui .
Arktisk Råd er det eneste regionale samarbeidsorganet som omfatter alle de åtte arktiske land ; de fem nordiske , USA .
Arktalaš Ráđđi lea áidna guovlluguovdasaš ovttasbargoorgána mii siskkilda gávcci árktalaš riikka ; vihtta davviriikka , USA .
, Canada og Russland .
, Canada ja Ruošša .
Et spesielt trekk ved Arktisk Råd er at urfolksorganisasjoner i Arktis kan få status som permanente deltakere .
Arktalaš Ráđi erenoamáš sárggus lea ahte Arktisa eamiálbmotorganisašuvnnat sáhttet oažžut stáhtusa bissovaš oassálastin .
De permanente deltakere har anledning til å delta på alle møter og aktiviteter i regi av Arktisk Råd .
Bissovaš oassálastiin lea vejolašvuohta oassálastit buot Arktalaš Ráđi čoahkkimiidda ja doaimmaide .
Seks urfolksorganisasjoner har pr. i dag slik status .
Guđa eamiálbmotorganisašuvnnas lea dál diekkár stáhtus .
Disse er Samerådet , Inuit Circumpolar Conference ( ICC . )
Dát leat Sámiráđđi , Inuit Circumpolar Conference ( ICC . )
, Russian Association of Indigenous Peoples of the North ( RAIPON ) Aleut International Association ( AIA . )
, Russian Association of Indigenous Peoples of the North ( RAIPON ) , Aleut International Association ( AIA . )
, Arctic Athabaskan Council og Gwich ’ in Council International .
, Arctic Athabaskan Council ja Gwich ’ in Council International .
Arktisk Råd har fem faste programmer som administreres av en arbeidsgruppe for hvert program .
Arktalaš Ráđis leat vihtta bissovaš prográmma maid hálddaša iešguđet bargojoavku juohke prográmma nammii .
Disse er :
Dát leat :
Det arktiske miljøovervåkingsprogrammet ( AMAP )
Arktalaš birasgozihanprográmma ( AMAP )
Programmet for bevaring av arktisk fauna og flora ( CAFF )
Arktalaš ealángotti ja šattagotti seailluhanprográmma ( CAFF )
Beredskapsprogram for utslipp ved ulykker ( EPPR )
Válmmašvuođaprográmma nuoskkidemiid vuostá lihkuhisvuođaid oktavuođas ( EPPR )
Program for beskyttelse av det marine miljø ( PAME )
Mearrabirrasa suodjalanprográmma ( PAME )
Programmet for bærekraftig utvikling ( SDP )
Ceavzilis gárgedeami prográmma ( SDP )
De permanente deltakerne deltar aktivt på arbeidsgruppemøter , og er med på å initiere ulike prosjekter .
Bissovaš oassálastit oassálastet árjjálaččat bargojoavkočoahkkimiidda , ja leat mielde dahkamin álgagiid iešguđetlágan projeavttaide .
Ofte er en eller flere av urfolksorganisasjonene prosjektansvarlig sammen med arbeidsgruppen .
Dávjá lea okta dahje máŋga eamiálbmotorganisašuvnna projeaktaovddasvástideaddjin ovttas bargojoavkkuin .
Dette er tilfelle både når det gjelder et biodiversitetsprosjekt og et helse / miljø-prosjekt i Russland .
Dát guoská sihke biodiversitehttaprojektii ja dearvvasvuođa- / birasprojektii Ruoššas .
Samerådet har tatt initiativ til prosjekter om kystfiske og innlandsfiske innenfor rammen av Arktisk Råds Program for bærekraftig utvikling .
Sámiráđđi lea dahkan álgagiid riddoguolástan- ja siseatnanguolástanprojeavttaide Arktalaš Ráđi Ceavzilis gárgedeami prográmma siskkabealde .
Norge legger vekt på at urfolkene får anledning til å delta aktivt i det arktiske samarbeidet .
Norga deattuha ahte eamiálbmogat besset oassálastit árjjálaččat arktalaš ovttasbargui .
Denne bevilgningen skal i første rekke gå til de samiske og russiske urfolksrepresentantene .
Dát juolludus galgá vuosttažettiin mannat sámi ja ruošša eamiálbmotovddasteddjiide .
For 2001 er det bevilget kr 400 000 .
2001 ovddas leat juolluduvvon kr 400 000 .
Regjeringen koordinerer de norske forberedelsene til ministermøtene i Arktisk Råd som holdes annethvert år og til møtene på embetsnivå som holdes to til tre ganger i året .
Ráđđehus bálddalastá norgalaš válmmaštallamiid Arktalaš Ráđi ministtarčoahkkimiidda mat dollojuvvojit juhke nuppi jagi ja ámmátdási čoahkkimiidda mat dollojuvvojit golbmii jagis .
Foruten ulike fagdepartementer er Sametinget og Landsdelsutvalget involvert i forberedelsesprosessen .
Earret fágadepartemeanttat , de lea Sámediggi ja Riikkaoasselávdegoddi mielde válmmaštallanbarggus .
Sametinget har deltatt i styringsgruppen for prosjektet .
Sámediggi lea oassálastán projeavtta stivrenjovkui .
Innenfor rammen av prosjektet ble det avholdt internasjonale seminarer på tre områder av spesiell interesse for Norge .
Projeavtta rámma siskkabealde dollojuvvojedje riikkaidgaskasaš seminárat golmma suorggis main Norggas lea erenoamáš beroštupmi .
Disse var innenfor olje og gass , levende marine ressurser og reindrift .
Dát ledje oljju ja gássa , ealli mearravalljodagaid ja boazodoalu siskkabealde .
På bakgrunn av erfaringene og anbefalingene fra reindriftseminaret , har Arktisk Råd godkjent et norsk prosjektforslag om bærekraftig reindrift .
Boazodoalloseminára dovddiidusaid ja neavvagiid vuođul lea Arktalaš Ráđđi dohkkehan norgalaš projeaktaevttohusa ceavzilis boazodoalu birra .
Regjeringen anser det som viktig at Sametinget blir konsultert og deltar i det arktiske samarbeidet .
Ráđđehus atná deaŧalažžan ahte Sámedikkis jerrojuvvojit ráđit ja ahte dat oassálastá arktalaš ovttasbargui .
Sametingspresidenten blir derfor invitert til å være med på Arktisk Råds ministermøter .
Sámediggepresideanta bovdejuvvo danne leat mielde Arktalaš Ráđi ministtarčoahkkimiin .
Det er et ønske om å videreføre og styrke dialogen med Sametinget for å sikre at samiske synspunkter reflekteres i norsk politikk overfor Arktisk Råd .
Sávaldat lea joatkit ja nannet dialoga Sámedikkiin vai sámi oainnut bohtet ovdan norgalaš politihkas Arktalaš Ráđi hárrái .
16.2.6 Ressursmessige og strukturelle rammer for Sametingets internasjonale deltakelse
16.2.6 Sámedikki riikkaidgaskasaš oassálastima resurssalaš ja struktuvrralaš rámmat
Internasjonalt engasjement og deltakelse er ressurskrevende .
Riikkaidgaskasaš beroštupmi ja oassálastin gáibida olu návccaid .
Regjeringens tilskudd til Sametingets internasjonale virksomhet går i dag i sin helhet til Sametingets deltakelse i relevante fora i FN .
Ráđđehusa doarjja Sámedikki riikkaidgaskasaš doibmii manná ollásit Sámedikki oassálastimii čuožžovaš foraide ON:i .
Sametinget har vist til at økt engasjement vil kreve større rammer for å dekke økte reiseutgifter og større bemanning i Sametingets administrasjon .
Sámediggi lea čájehan eanet beroštumi gáibidit stuorát rámmaid Sámedikki hálddahusa lassánan mátkegoluid ja stuorát bargigotti gokčamii .
Sametinget har også vist til at opprettelse av et kontor i Oslo vil redusere utgiftene når det gjelder internasjonalt arbeid og internasjonale kontakter .
Sámediggi lea maiddái čájehan ahte kantuvrra ceggen Osloi geahpedivččii goluid riikkaidgaskasaš barggu ja riikkaidgaskasaš oktavuođaid geažil .
Prosessen i forbindelse med opprettelsen av FNs urfolksforum er i stor grad avsluttet .
Proseassa ON:a eamiálbmotforuma vuođđudeami oktavuođas lea eanaš loahpahuvvon .
Det må derfor antas at arbeidsmengden for Sametinget i denne sammenhengen vil reduseres noe .
Danne ferte navdojuvot ahte Sámedikki bargonoađđi dán oktavuođas geahpeduvvo veahá .
Spørsmålet om opprettelse av et kontor for Sametinget i Oslo må utredes nærmere .
Gažaldat Sámedikki kantuvrra ceggemis ferte čielggaduvvot dárkileappot .
Utenriksdepartementet har kontakt med Sametinget på en rekke ulike fagområder .
Olgoriikkadepartemeanttas lea oktavuohta Sámedikkiin máŋgga iešguđetlágan fágasuorggis .
Her er det behov for rutiner og strukturer som sikrer en best mulig koordinering .
Dákko dárbbašuvvojit dagaldusat ja hámádagat mat váfistit nu buori buohtalastima go vejolaš .
16.2.7 Presentasjon av samisk kunst og kultur i utlandet
16.2.7 Sámi dáidaga ja kultuvrra ovdanbuktin olgoriikkas
Samiske forhold er en naturlig del av presentasjonen av Norge og norske forhold i utlandet .
Sámi dilálašvuođat leat lunddolaš oassin Norgga ja norgalaš dilálašvuođaid ovdanbuktimis olgoriikkas .
Medvirkning av samiske kunstnere og kulturinstitusjoner i profilerings- og kulturarbeidet er en naturlig og selvfølgelig del i vår kulturutveksling med utlandet .
Sámi dáiddáriid ja kulturinstitušuvnnaid oassálastin profileren- ja kulturbargui lea lunddolaš ja diehttelas oassi min kulturlonohallamis olgoriikkain .
Utenriksdepartementet produserer en artikkelserie om norske forhold rettet mot utenlandske målgrupper .
Olgoriikkadepartemeanta buvttada artihaklráiddu norgalaš dilálašvuođaid birra mii lea oaivvilduvvon olgoriikkalaš ulbmiljoavkkuide .
Utenriksstasjonene benytter artiklene aktivt i sin Norgespresentasjon , og serien er også tilgjengelig elektronisk .
Olgoriikkastašuvnnat geavahit artihkkaliid árjjálaččat go ovdanbuktet Norgga , ja ráidu lea maiddái fidnemis elektrovnnalaččat .
I serien inngår en artikkel om samene i Norge .
Ráiddus lea artihkal Norgga sámiid birra oassin .
Videre har det vært naturlig å støtte samisk deltakelse i relevante internasjonale møteplasser , ved konferanser om minoriteter og lignende .
Maiddái lea leamaš lunddolaš doarjut sámi oassálastima čuožžovaš riikkaidgaskasaš gávnnadanbáikkiin , konfereanssain veahádagaid ja sullasaččaid birra .
Det er for eksempel gitt reisestøtte til samisk deltakelse i Paris på et internasjonalt seminar om minoritetsspråk .
Ovdamearkan lea addojuvvon mátkedoarjja sámi oassálastimii Parisii riikkaidgaskasaš seminárii veahádatgielaid birra .
I Utenriksdepartemenets kulturutveksling med utlandet inngår profesjonelle samiske kunstnere og samiske kulturuttrykk .
Olgoriikkadepartemeantta kulturlonohallamis olgoriikkain leat profešonála sámi dáiddárat ja sámi kulturolggosbuktimat oassin .
Kunstnere som Mari Boine ble for eksempel benyttet i kultursatsingen Bethlehem 2000 og gruppen Jienat vil medvirke under rasismekonferansen i Sør-Afrika høsten 2001 .
Dáiddárat nugo Mari Boine geavahuvvojedje ovdamearkka dihtii kulturovdanbuktimis Bethlehemis 2000 ja Jienat joavku galgá leat mielde rasismakonfereanssas Mátta-Afrihkás čakčat 2001 .
I kulturutvekslingen med land i sør kan sa-miske kulturinnslag ha spesiell interesse og relevans .
Kulturlonohallamis máttariikkaiguin sáhttá sámi kulturovdanbuktimiin leat erenoamáš beroštupmi ja čuožžovašvuohta .
Det kan i denne forbindelse nevnes et interessant utstillingskonsept som vil vise arbeider av samtidskunstnere fra urfolk i Guatemala , Venezuela og samene i Norge .
Dán oktavuođas sáhttá namahuvvot miellagiddevaš čájáhusáigumuš mii galgá čájehit dálá eamiálbmotdáiddáriid bargguid Guatemalas , Venezuelas ja Norgga sámiin .
Utstillingen skal først og fremst vises i Venezuela , men det kan også bli aktuelt med visninger i Guatemala og Norge .
— ájáhus galgá vuosttažettiin čájehuvvot Venezuelas , muhto sáhttá maiddái šaddat áigeguovdilin čájehit dan Guatemalas ja Norggas .
16.3 Tiltak
16.3 Doaibmabijut
Regjeringen vil i samråd med Sametinget utarbeide prosedyrer og strukturer for konsultasjoner med tanke på internasjonalt urfolksarbeid i FN og ILO.
Ráđđehus áigu ovttasráđiid Sámedikkiin ráhkadit meannudanvugiid ja hámádagaid ráđđádallamiidda riikkaidgaskasaš eamiálbmotbarggu dihtii ON:s ja ILO:s .
Det opprettes et intern samarbeidsgruppe i Utenriksdepartementet som , sammen med Sametinget , skal utarbeide nødvendige strukturer og rutiner for samarbeidet mellom Sametinget og Utenriksdepartementet .
Vuođđuduvvo siskkáldas ovttasbargojoavku Olgoriikkadepartementii mii , ovttas Sámedikkiin , galgá ráhkadit hámádagaid ja dagaldusaid Sámedikki ja Olgoriikkadepartemeantta ovttasbargui .
15 Frivillighet
15 Eaktodáhtolašvuohta
Regjeringen ser frivillig sektor som en grunnpilar i demokrati og velferdssamfunn , og det er et hovedmål å stimulere til økt deltakelse og engasjement , særlig fra grupper som i dag faller utenfor det frivillige organisasjonslivet .
Ráđđehus atná eaktodáhtolaš suorggi vuođđo-geađgin demokratiijas ja buresbirgenservodagas , ja okta váldoulbmil lea movttiidahttit olbmuid eambbo oassálastit ja áŋgiruššat , erenoamážit daid joavkkuid mat dál leat olggobealde eaktodáhtolaš organisašuneallima .
Frivillig sektors bidrag til mangfold , livskvalitet , kultur , politikk og demokratiske holdninger er av stor samfunnsmessig verdi .
Eaktodáhtolaš suorggi bargu das ahte olahit máŋggabealatvuođa , eallinkvalitehta , kultuvrra , politihka ja demokráhtalaš guottuid lea hui mávssolaš servodatlaš bargu .
Frivillige organisasjoner er sentrale aktører på en rekke viktige samfunnsområder i kraft av arbeidet de utfører .
Eaktodáhtolaš organisašuvnnat leat guovddáš aktevrrat máŋgga deaŧalaš servodatsuorggis dan barggu dihte maid dat doaimmahit .
Organisasjonene er bygget opp om ulike formål samtidig som de skaper et interessefellesskap hvor deltakelse og samvær er en viktig del av fellesskapet .
Organisašuvnnat leat huksejuvvon iešguđetlágan ulbmiliid várás ja dan seammás dat duddjojit berošteaddjioktavuođa go oktavuođa deaŧalaš oassin leat oassálastin ja ovttastallan .
Regjeringen ønsker å legge til rette for frivillig engasjement .
Ráđđehus dáhttu láhčit buori dili eaktodáhtolaš bargguide .
Frivillige organisasjoner er en nøkkel til sosiale felleskap og aktiv deltakelse , og har en sammenbindende effekt i samfunnet .
Eaktodáhtolaš organisašuvnnat leat čoavddan sosiála oktavuhtii ja aktiiva oassálastimii , ja das lea oktiičadnii váikkuhus servodagas .
15.1 Samiske organisasjoner
15.1 Sámi organisašuvnnat
Det er viktig innenfor samiske miljø å ha et sterkt organisasjonsliv som kan knytte personer sammen og som kan bidra til å vedlikeholde felles verdier og kulturell identitet .
Sámi birrasiidda lea deaŧalaš nana organisašuneallin mii sáhttá čatnat olbmuid oktii ja mii sáhttá leat fárus doalaheame oktasaš árvvuid ja kultuvrralaš identitehta .
Samiske organisasjoner har alltid vært preget av samarbeid over landegrensene .
Sámi organisašuvnnat leat álo ovttasbargan riikkarájiid rastá .
Framveksten av samiske organisasjoner har i all hovedsak skjedd etter andre verdenskrig , jf. kap. 3 .
Sámi organisašuvnnaid stuorrun lea eanaš dáhpáhuvvan maŋŋil nuppi máilmmisoađi , gč. kap. 3 .
Samisk organisasjonsliv har særlig de siste tiårene blitt svært allsidig .
Sámi organisašuneallin lea maŋimus logenárjagiid šaddan hui girjái .
Det er etablert kunst- og kulturorganisasjoner , kvinneorganisasjoner , idrettsorganisasjoner og mange flere .
Leat ásahuvvon dáidda- ja kulturorganisašuvnnat , nissonorganisašuvnnat , faláštallanorganisašuvnnat ja ollu eambbo .
De er de siste årene også etablert flere samiske næringsorganisasjoner , som arbeider for å ivareta interessene til fiskere og utmarksbrukere .
Maŋimus jagiid leat maid ásahuvvon máŋga sámi ealáhusorganisašuvnna , mat barget dan ala ahte vuhtii váldit guolásteddjiid ja meahcásteddjiid beroštumiid .
Også duodjiutøvere har organisert seg for å ta vare på gamle håndverkstradisjoner og få til et bedre næringsgrunnlag .
Duojárat maid leat organiseren iežaset vai besset vára váldit boares duodjevieruin ja olahit buoret ealáhusvuođu .
Samisk organisasjonsliv har alltid vært preget av samarbeid over landegrensene , jf. kap. 1.5 .
Sámi organisašuneallin lea álo doaibman riik ­karájiid rastá , gč. kap. 1.5 .
Ved opprettelsen av Sametinget i 1989 overførte Kommunaldepartementet forvaltningen av tilskuddet til samiske organisasjoner til Sametinget ( i 1990 2,35 mill. kroner ) .
Go Sámediggi ásahuvvui 1989:s , de Gielda ­departemeanta bijai sámi organisašundoarjaga hálddašeami Sámedikki vuollái ( 1990:s 2,35 milj. ruvnno ) .
Denne ordningen ble tidligere forvaltet av Norsk sameråd .
Norgga Sámeráđđi hálddašii dien or ­tnega ovdal .
Sametinget bevilger i dag driftsmidler til kulturorganisasjoner , næringsorganisasjoner og til såkalte hovedorganisasjoner , i 2007 til sammen ca. 8,5 mill. kroner .
Dál juolluda Sámediggi doaibmaruđaid kulturorganisašuvnnaide , ealáhusorganisašuvnnaide ja nu gohčoduvvon váldoorganisašuvnnaide , 2007:s oktiibuot sullii 8,5 milj. ruvnno .
15.2 Frivillighetssentralene
15.2 Eaktodáhttoguovddážat
Frivillighetssentralene har som mål å styrke deltakelsen og bredden i lokalt frivillig virke og er møteplasser for frivillig innsats , deltakelse og tilhørighet i nærmiljøet .
Eaktodáhtolaš guovddážiid ulbmilin lea nannet oassálastima ja dan ahte galget leat oallut olbmot mielde báikkálaš doaimmain , ja dat leat maid gávnnadanbáikkit eaktodáhtolaš bargguide , oassálastimii ja gullevašvuhtii lagaš birrasis .
Frivillighetssentralene har gjort det enklere for flere å delta i frivillig arbeid , og sentralene har gått nye veier for å engasjere folk til lokal frivillig innsats .
Eaktodáhtolašguovddážat leat eambbogiidda dagahan álkibun oassálastit eaktodáhtolaš bargui , ja guovddážat leat atnán ođđa vugiid movttiidahttit olbmuid bargat báikkálaš eaktodáhtolaš bargguid .
Sentralene samarbeider med ulike lag og foreninger , menigheter , offentlig myndigheter og enkeltpersoner .
Guovddážat barget ovttas iešguđetlágan servviiguin , searvegottiiguin , almmolaš eiseválddiiguin ja ovttaskas olbmuiguin .
Frivillighetssentralene har funnet en form som det er viktig å støtte opp under , fordi de rekrutterer nye grupper og nye mennesker til meningsfull frivillig innsats for enkeltmennesker og fellesskapet .
Eaktodáhtolašguovddážat leat gávdnan dakkár málle man lea deaŧalaš doarjut , danne go dat háhket ođđa joavkkuid ja ođđa olbmuid ávkkálaš eaktodáhtolaš bargguide ávkin ovttaskas olbmuide ja olles oktavuhtii .
Det eksisterer om lag 300 frivillighetssentraler spredt over hele landet .
Dál leat sullii 300 eaktodáhtolašguovddáža miehtá riikka .
I Finnmark er det etablert seks og i Troms elleve frivillighetssentraler , men kun en av dem har tatt et samisk navn : Eisevarluhppu i Karasjok kommune .
Finnmárkkus leat ásahuvvon guhtta ja Romssas 11 eaktodáhtolašguovddáža , muhto dušše ovttas lea sámi namma : Eisevárluhppu Kárášjoga gielddas .
Dessuten er Skånland nærmiljøsentral og Kåfjord nærmiljøsentral etablert i kommuner hvor en stor andel av befolkningen er samisk .
Dasto leat Skánit lagaš birasguovddáš ja Gáivuona lagaš birasguovddáš ásahuvvon dakkár suohkaniidda gos stuora oassi álbmogis leat sápmelaččat .
Frivillighetssentralene rapporter om bruk av statsmidler gjennom årsrapporter og regnskap .
Eaktodáhtolašguovddážat raporterejit movt sii atnet stáhtaruđaid jahkeraporttaid ja rehketdoalu bokte .
Ingen av frivillighetssentralene i Troms eller Finnmark rapporterer om spesielle aktiviteter , annerledes former for frivillighet eller utfordringer i forhold til den samiske kulturen .
Ii guhte ge eaktodáhtolaš guovddáš Romssas ii ge Finnmárkkus raportere erenoamáš doaimmaid , earálágan eaktodáhtolaš vugiid dahje hástalusaid sámi kultuvrra ektui .
Kultur- og kirkedepartementet har ikke kunnskap om dette betyr at sentralene ikke opplever særskilte utfordringer i forhold til den samiske befolkningen eller om rapporteringskravene er utformet på en slik måte at dette ikke fanges opp .
Kultur- ja girkodepartemeanta ii dieđe mearkkaša go dat ahte guovddážiin eai leat erenoamáš hástalusat sámi álbmoga hárrái vai lea go nu ahte raportagáibádusat leat hábmejuvvon nu ahte dakkár dieđut eai fuomášuvvo .
15.3 Strategier og tiltak
15.3 Strategüjat ja doaibmabijut
Det foreligger i dag lite systematisert kunnskap om forskjeller innenfor frivillig sektor når det gjelder den samiske befolkningen og befolkningen for øvrig .
Dál lea unnán systemáhtalaš diehtu das makkár erohusat leat eaktodáhtolaš suorggis go lea sáhka sámi álbmogis ja muđui álbmogis .
Dette gjelder både i forhold til statusdata og eksempelvis kunnskap om hvilke faktorer som hemmer eller fremmer frivillig aktivitet i den samiske befolkningen .
Diet guoská sihke statusdieđuide ja ovdamearkka dieđuide iešguđetlágan fáktoriin mat hehttehjit dahje ovdánahttet eaktodáhtolaš doaimmaid sámi álbmogis .
Kultur- og kirkedepartementet vil derfor vurdere å sette i gang et prosjekt for å få økt kunnskap om forskjeller mellom samisk frivillighet og frivillighet i den øvrige befolkningen .
Danne áigu Kultur- ja girkodeparte ­meanta árvvoštallat álggahit muhtin prošeavtta vai olahivčče eambbo dieđuid das makkár erohusat leat sámi eaktodáhtolašbarggus ja dan eaktodáhtolašbarggus mii muđui lea álbmogis .
Videre vil det bli vurdert satt i gang prøveprosjekter ved en eller flere frivillighetssentraler , der formålet er å bidra til større bevissthet om eventuelle kulturforskjeller som har betydning for frivillig engasjement i den samiske befolkningen .
Muđui daid árvvoštallet álggahit geahččalanprošeavttaid ovtta dahje máŋgga eaktodáhtolašguovddážis , main lea ulbmilin dagahit eambbo dihtomielalašvuođa kulturerohusaid birra mat soitet leat ja mat vedjet mearkkašit juoidá sámi álbmoga eaktodáhtolaš bargguide .
17 Samordning av samepolitikken
17 Sámepolitihka bálddalastin
Regjeringen ønsker å føre en samordnet og konsekvent samepolitikk , og den statlige politikken overfor samene skal i størst mulig grad baseres på samenes egne premisser .
Ráđđehus háliida čađahit bálddalastojuvvon ja njuolgguslaš sámepolitihka , ja stáhtalaš politihkka sámiid hárrái galgá nu guhkás go vejolaš vuođđuduvvot sámiid iežaset eavttuid ala .
Opprettelsen av Sametinget økte kravet til informasjonsflyt mellom departementene i arbeidet med samiske saker .
Go Sámediggi ásahuvvui , gáibiduvvui sakka buoret informašuvdnajorran departemeanttaid gaskkas bargguid birra mat gusket sámi áššiide .
Et annet ønske har vært at samordningsansvaret for samiske saker legges til statsministerens kontor .
Nubbi eará sávaldat Sámedikkis lei ahte sámi áššiid bálddalastinovddasvástádus biddjojuvvo stáhtaministara kantuvrii .
Det er ikke hensiktsmessig å lovfeste hvordan den enkelte regjering samordner sin samepolitikk .
Ii leat vejolaš lágain mearridit mo iešguđetge ráđđehusat bálddalastet iežaset sámepolitihka .
Enhver regjering kan organisere sitt arbeid slik den selv ønsker .
Juohke ráđđehus sáhttá ieš lágidit bargguidis nu movt háliida .
Det er ikke vanlig at statsministerens kontor administrerer fagområder .
Ii leat dábálaš vuohki ahte stáhtaministara kantuvra hálde fágasurggiid .
Statsministerens kontor har et overordnet ansvar for regjeringens arbeid generelt og skal være sekretariat for statsministerens daglige virke .
Stáhtaministara kantuvrras lea bajit ovddasvástádus ráđđehusa oppalaš bargguin ja lea maiddái stáhtaministara beaivválaš doaimmaid čállingoddin .
Sektoransvarsprinsippet innebærer at den enkelte fagmyndighet har ansvaret for tjenestetilbudet til alle grupper av befolkningen .
Suorgeovddasvástádusprinsihppa mielddisbuktá ahte juohke ovttaskas fágaeiseváldi ovddasvástida bálvalusfálaldagaid buot joavkkuide álbmogis .
Fagmyndighetene på ulike sektorer og forvaltningsnivåer har på sine områder det samme ansvar for den samiske befolkningen som for resten av befolkningen .
Surggiid fágaeiseválddit ja hálddahandásit galget aivvestassii bargguideaset siskkabealde atnit ovddasvástádusa sámi álbmoga ovddas seammaládje go álbmogis muđuige .
I tråd med sektoransvarsprinsippet skal de ulike fagmyndighetene vurdere om det er behov for tilpasninger eller tiltak på egne ansvarsområder .
Suorgeovddasvástádusprinsihpa vuođul galget fágaeiseválddit árvvoštallat dárbbašuvvogo heiveheapmi dahje doaibmabijuid álggaheapmi sin ovddasvástádussuorggi siskkabealde .
Opprettelsen av Sametinget som et selvstendig politisk organ og den lovbestemte oppfølgingen av tingets virksomhet skaper en ny utfordring for departementene i forhold til den tradisjonelle departementsrollen som forvalter av sektorpolitikken .
Go Sámediggi lea ásahuvvon iešheanalaš politihkalaš orgánan ja dikki doaimma čuovvoleapmi lea láhkamearriduvvon , de buktá dát ođđa hástalusaid departemeanttaide , dan ektui go dábálaččat lea departemeantarolla doaibmat suorgepolitihka hálddaheaddjin .
17.1 Samordning som virkemiddel
17.1 Bálddalastin váikkuhangaskaoapmin
Den samiske befolkningen vil som hovedregel omfattes av generelle regler og tiltak .
Sámi álbmogii gustojit váldosaččat oppalaš njuolggadusat ja doaibmabijut .
I noen tilfeller vil det imidlertid være nødvendig å endre eller tilpasse generelle ordninger for å sikre den kulturelle dimensjonen .
Muhtun dáhpáhusain lea almmatge dárbbašlaš rievdadit dahje heivehit oppalaš ortnegiid váfistan dihte kultuvrralaš viidodaga .
Generelt er en samepolitisk sak enhver sak som har særlig betydning for den samiske befolkningen eller for områder med samisk bosetting .
Oppalaččat lea sámepolitihkalaš ášši juohke ášši mas lea mearkkašupmi sámi álbmogii dahje guovlluide gos sámit ásset .
Samordning kan innebære at det foretas politiske prioriteringer som medfører at enkeltes interesser prioriteres på bekostning av andres .
Bálddalastin sáhttá mearkkašit dan ahte dahkkojuvvojit politihkalaš vuoruheamit mat mielddisbuktet ahte ovttaskasaid beroštusat vuoruhuvvojit ovdalii earáid beroštusaid .
Generelt vil hensikten med samordning være behovet for å se fagområder i sammenheng , og spesielt behovet for :
Oppalaččat lea bálddalastima deasta oaidnit fágasurggiid ollislaččat , ja erenoamážit čuovvovaš dárbbuid :
helhetstenkning eller helhetsløsninger ut fra brukerhensyn
Ollisvuođa jurddašeapmi dahje ollisvuođa čovdosat geavaheddjiid vuođul
tilstrekkelig informasjon som grunnlag for beslutninger og gjennomføring av tiltak
doarvái informašuvdna mearrádusaid vuođusin ja doaibmabijuid čađaheami vuođusin
effektivitet ( ressursbesparende , utnytte begrensede ressurser bedre / få mer ut av innsatsen )
beaktilvuohta ( valljodatseastimat , ávkkástallat vátna valljodagaid buorebut / vai rahčamusain boahtá buorebut ávki )
å unngå overlapping mellom ulike innsatsområder
vealtat bargamis latnjalassii iešguđetge nannensurggiid gaskkas
å sikre kvaliteten på styringen
dáhkidit stivrema kvalitehta
Samordning kan dreie seg om saksbehandlingsrutiner , etablering av særskilte enheter , / instanser / organer endring i virksomhetens organisering eller felles rammer og / eller aktiviteter .
Bálddalastin sáhttá sisdoallat čuovvovaččaid : áššegieđahallandagaldusaid , ásahit sierra ovttadagaid , / instánssaid / orgánaid rievdadit doaimma organiserema dahje oktasaš rámmaid ja/dahje doaimmaid .
17.2 Kommunal- og regional- departementets samordnings- ansvar for samepolitikken
17.2 Gielda- ja guovlodepartemeantta bálddalastinovddasvástádus sámepolitihkas
Siden 1980 har Kommunal- og regionaldepartementet hatt det sentrale ansvaret for samordningen av arbeidet med samiske spørsmål .
Lea jagi 1980 rájes leamaš Gielda- ja guovlodepartemeantta guovdilis ovddasvástádussan bálddalastit sámegažaldagaid barggu .
Dette samordningsansvaret omfatter en rekke politikkområder , som i det store og hele er omtalt i denne meldingen .
Dát bálddalastinovddasvástádus siskkilda máŋggaid politihkkasurggiid , mat máinnašuvvojit dán dieđáhusas .
De samepolitiske sakene spenner faglig svært vidt og innebærer en variasjon i politikkområdet som ikke er vanlig for departementsavdelinger .
Sámepolitihkalaš áššit leat hui viidát ja mielddisbuktet ahte politihkkasuorggit molsašuvvet , mii ii leat nu dábálaš departemeantaossodagain muđui .
Dette stiller spesielle krav til departementets bruk av virkemidler , arbeidsmåter og kompetanse på feltet .
Dát dilli divvu erenoamáš gáibádusaid departemeanttaid váikkuhangaskaomiid geavaheapmái , ja nu maiddái dán bargoduovdaga bargovugiide ja gelbbolašvuhtii .
Dette innebærer en kontinuerlig avveining av synspunkter , hensyn og interesser mellom fagdepartementene , med tilhørende sektorinteresser , og samiske interesser representert ved Sametinget , ut fra samerettslige bestemmelser .
Dát mielddisbuktá ahte galgá dássedit vihkkedallat oainnuid , deasttaid ja beroštusaid fágadepartemeanttaid gaskkas , ja daidda gulli suorgeberoštusaid , ja sámi beroštusaid maid Sámediggi ovddasta , sámerievttálaš mearrádusaid vuođul .
Sentrale oppgaver for Kommunal- og regionaldepartementet i forhold til sektordepartementene er å :
Gielda- ja guovlodepartemeantta guovdilis barggut suorgedepartemeanttaid ektui leat :
formidle samepolitiske mål , prinsipper og retningslinjer
gaskkustit sámepolitihkalaš juksanmeriid , prinsihpaid ja njuolggadusaid
skaffe informasjon om planlegging og gjennomføring av tiltak av vesentlig betydning for samiske spørsmål
oažžut áigái dieđuid doaibmabijuid plánemis ja čađaheamis main lea dettolaš mearkkašupmi sámi gažaldagaide
gi konkrete innspill i saker
buktit konkrehta oaiviladdimiid
avklare prinsipielle spørsmål om myndighetenes forhold til Sametinget , herunder statsråders eventuelle parlamentariske ansvar for Sametingets virksomhet
čielggadit prinsihpalaš gažaldagaid eiseválddiid gaskavuođas Sámediggái , dása gusto maiddái stáhtaráđiid vejolaš parlamentáralaš ovddasvástádus Sámedikki doaimma hárrái
Kommunal- og regionaldepartementet skal gjennom sin samordning sikre at den samlede effekten av ulike sektortiltak blir størst mulig og at kvaliteten på saksbehandlingen er tilfredsstillende .
Gielda- ja guovlodepartemeanta galgá iežas bálddalastimiin váfistit ahte iešguđetge suorgedoaibmabijut buoremus lágis addet ollislaš beavttu ja ahte áššegieđahallama dássi lea dohkkehahtti .
Dette innebærer blant annet et utstrakt samarbeid med de ulike departementene og Sametinget .
Dát mielddisbuktá ee. ahte galgá dáhpáhuvvat viiddis ovttasbargu iešguđege departemeanttaiguin ja Sámedikkiin .
Samordningsutvalget for samiske spørsmål ble opprettet av regjeringen i 1991 .
Ráđđehus ceggii Sámi gažaldagaid bálddalastinlávdegotti 1991 .
Kommunal- og regionaldepartementet har ledelsesansvar og er sekretariat for utvalget .
Gielda- ja guovlodepartemeanttas lea lávdegotti jođihanovddasvástádideaddji ja čállingoddi .
Utvalget drøfter multilaterale saker mellom departementene .
Lávdegoddi ságaškuššá multiláterála áššiid departemeanttaid gaskkas .
Utvalget utgjør også et viktig nettverk i samepolitiske spørsmål på administrativt nivå , og oversikten over aktuelle saker på feltet har blitt betydelig forbedret etter at utvalget ble opprettet .
Lávdegoddi lea maiddái sámepolitihkalaš gažaldagaid deaŧalaš fierpmádat administratiiva dásis , ja duovdaga áigeguovdilis áššiid dovdan lea šaddan mearkkašahtti buorebun maŋŋil go lávdegoddi ceggejuvvui .
Elleve departementer deltar fast i utvalget , mens andre departementer får invitasjon til å delta når saker som berører dem skal drøftes .
Oktanuppelohkái departemeantta oassálastet bissovaččat lávdegoddái , ja eará departemeanttat fas bovdejuvvojit oassálastit go áššit mat gusket sidjiide ságaškuššojuvvojit .
For å styrke arbeidet i forhold til samer og nasjonale minoriteter , ble det fra 15. juni 2001 opprettet en egen Same- og minoritetspolitisk avdeling i Kommunal- og regionaldepartementet .
Sámiid ja riikkagottálaš veahádagaide guoski barggu nannema várás ásahuvvui geassemánu 15. 2001 sierra Sámi- ja veahádatpolitihkalaš ossodat Gielda- ja guovlodepartemeantta vuollásažžan .
De senere årene har det vært utnevnt en egen statssekretær for samiske saker i Kommunal- og regionaldepartementet .
Maŋemus jagiid lea nammaduvvon sierra stáhtačálli sámi áššiide Gielda- ja guovlodepartementii .
Regjeringen ønsker å foreta en evaluering av samordningen av samiske saker i statsforvaltningen .
Ráđđehus áigu loahppaárvvoštallat stáhtahálddahusa sámeáššiid bálddalastima .
Det tas sikte på at evalueringen gjennomføres i løpet av 2002 .
Bargojuvvo dan guvlui ahte loahppaárvvoštallan čađahuvvo jagi 2002 mielde .
Også i 1998 foretok Statskonsult en gjennomgang av Kommunal- og regionaldepartementets arbeid på det samepolitiske området .
Maiddái jagis 1998 guorahalai Statskonsult Gielda- ja guovlodepartemeantta barggu das mii guoská sámepolitihkalaš surggiide .
Regjeringen vil utarbeide en veileder for behandlingen av samiske saker .
Ráđđehus áigu ráhkadit oaivadusgihppaga sámeáššiid gieđahallama várás .
Regjeringen tar sikte på at en veileder vil være utarbeidet i løpet av 2001 .
Ráđđehus bargá dan guvlui ahte oaivadusgihpa lea ráhkaduvvon jagis 2001 .
17.2.1 Samordning av samiske saker i statsbudsjettet
17.2.1 Sámeáššiid bálddalastin stáhtabudjeahtas
Regjeringen ser det som særlig viktig å styrke samordningen av samiske saker i budsjettprosessen .
Ráđđehus atná erenoamáš deaŧalažžan nannet sámi áššiid bálddalastima budjeahttaproseassa oktavuođas .
Det ble i 1998 innført nye prosedyrer for regjeringens arbeid med samiske saker i budsjettsammenheng .
Jagis 1998 ásahuvvojedje ođđa áššemeannudanvuogit ráđđehusa bargguide sámi áššiid budjeahttaoktavuođas .
Saken ble omtalt i St.meld. nr. 41 ( 1996–97 ) Om norsk samepolitikk .
Ášši máinnašuvvui st.dieđ. nr. 41 ( 1996–97 ) Norgga sámepolitihka birra .
Målet var å klargjøre Kommunal- og regionaldepartementets samordningsansvar , departementenes fagansvar og Sametingets rolle i budsjettprosessen .
Deastan lei čielggadit Gielda- ja guovlodepartemeantta bálddalastinovddasvástádusa , departemeanttaid fágaovddasvástádusa ja Sámedikki rolla budjeahttaproseassas .
Departementenes faglige ansvar innebærer et budsjettmessig oppfølgingsansvar , også for de ordningene som er overført fra departementene og som Sametinget forvalter .
Departemeantta fágalaš ovddasvástádus mielddisbuktá budjeahtalaš čuovvolanovddasvástádusa , maiddái daid ortnegiid dáfus mat leat sirddihuvvon eret departemeanttain ja maid Sámediggi hálddaha .
Et sentralt punkt i de nye prosedyrene er at samiske saker fremstilles samlet på budsjettkonferansene .
Dáid ođđa áššemeannudanvugiid guovddáš beallin lea ahte sámi áššit ovdanbuktojuvvojit čohkkejuvvon hámis budjeahttakonferensii .
Kommunal- og regionaldepartementet har ansvar for å initiere og samordne de nødvendige prosessene i budsjettsammenheng .
Dat lea Gielda- ja guovlodepartemeantta ovddasvástádus álggahit ja bálddalastit dárbbašlaš proseassaid budjeahttabarggu oktavuođas .
Departementet utarbeider et årlig rundskriv om behandling og samordning av samiske saker i statsbudsjettet .
Departemeanta ráhkada juohke jagi johtočállosa sámi áššiid gieđahallama ja bálddalastima birra stáhtabudjeahtas .
Kommunal- og regionaldepartementet utarbeider hvert år i tillegg en publikasjon med oversikt over de samlede bevilgningene til samiske formål .
Dasa lassin ráhkada Gielda- ja guovlodepartemeanta čálalaš almmuhusa dahje publikašuvnna , mas čájehuvvojit buot ruhtajuolludeamit mat mannet sámi ulbmiliidda .
17.2.2 Rutiner for konsultasjon med Sametinget
17.2.2 Dagaldusat ráđđádallamii Sámedikkiin
Kommunal- og regionalministeren inviterer hvert år Sametinget til møte hvor mål og prioriteringer i Sametingets budsjettforslag drøftes .
Gielda- ja guovloministtar bovde Sámedikki juohke jagi čoahkkimii mas ságaskuššet Sámedikki budjeahttaevttohusa juksanmeriid ja vuoruhemiid .
Det vil være naturlig at både Sametinget og departementene tar initiativ til møter i enkeltsaker .
Lea lunddolaš ahte sihke Sámediggi ja departemeanttat dollet čoahkkimiid gaskaneaset eaŋkiláššiid birra .
17.3 Tiltak
17.3 Doaibmabijut
Regjeringen vil etablere regelmessige møter på politisk nivå mellom departementene og Sametinget .
Ráđđehus áigu doallagoahtit jeavddalaččat čoahkkimiid politihkalaš dásis departemeanttaid ja Sámedikki gaskkas
Det vil bli foretatt en evaluering av regjeringens samordning av samiske saker .
Ráđđehusa sámi áššiid bálddalastin galgá loahppaárvvoštallojuvvot .
Regjeringen vil utarbeide en veileder for arbeidet med samiske saker for departementene .
Ráđđehus áigu ráhkadit oaivadusgihppaga sámi áššiid bargui departemeanttaid várás .
Målsettingen med veilederen er å sikre at det tas hensyn til samiske interesser i sentralforvaltningens politikkutforming og saksbehandling .
Oaivadusgihppaga deasta lea dáhkidit ahte sámi beroštusat vuhtiiváldojuvvojit guovddášhálddahusa politihka hábmemis ja áššegieđahallamis .
16 Idrett
16 Falástallan
Fra spillemidlene til idrettsformål har det siden 2005 blitt gitt tilskudd til samisk idrett .
Speallanruđain mat addjojuvvojit falástallandoaimmaide leat 2005 rájes juolluduvvon doarjagat sámi falástallamii .
Formålet med tilskuddet er å opprettholde og videreutvikle de særegne samiske idrettsaktiviteter som er en del av tradisjonell samisk kultur .
Ulbmil doarjagiin lea bisuhit ja ovddidit erenoamáš sámi falástallandoaimmaid mat leat oassin árbevirolaš sámi kultuvrras .
Det er også en målsetting av tilskuddet skal bidra til økt omfang av idrett og fysisk aktivitet i befolkningen .
Mihttomearrin lea maid dat ahte doarjja galgá lassánahttit ál-bmoga falástallama ja fysalaš doaimmaid .
Tilskuddet skal primært benyttes til aktiviteter rettet mot barn ( 6 – 12 år ) og ungdom ( 13 – 19 år ) .
Doarjja galgá ovddimustá adnojuvvot mánáid ( 6 – 12 jagi ) ja nuoraiddoaimmaide ( 13 – 19 jagi ) .