pere/sami_parallel huggingface dataset:
Faktabøker og leksika oversettes og utvikles ikke separat .
Fáktágirjjit ja leksikonat jorgaluvvojit , eaige ráhkaduvvo sierra .
4.2.6 Vektlegging mellom egenproduksjon og oversettelser
4.2.6 Ráhkadeami ja jorgaleami deattuheapmi
Hovedvekten legges i planperioden på egenproduksjoner på samisk .
Plánaáigodagas deattuhit vuosttažettiin sámegiel oahpponeavvuid ráhkadeami .
Behovet for oversettelser , kombinert med tilrettelegging , ses i forhold til målet om reell tospråklighet .
Jorgalemiid ja heivehemiid dárbbu ferte árvvoštallat guovttegielalašvuođa ektui .
Som en følge av dette aksepteres i større grad at et læremiddel enten foreligger på samisk eller norsk , evt. på engelsk .
Dát mielddisbuktá ahte oahpponeavvut sáhttet leat juogo sámegillii dahje dárogillii , muhto maiddái eŋgelasgillii .
Dette gjelder særlig i videregående opplæring .
Dát guoská erenoamážit joatkkaskuvllaide .
4.2.7 Vektlegging av samarbeidsrelasjoner
4.2.7 . Ovttasbargooktavuođaid deattuheapmi
Det nordiske samarbeidet med samiske skoleråd i Sverige og Finland styrkes , og knyttes til konkrete utviklingsprosjekter .
Davviriikalaš ovttasbargu Ruoŧa ja Suoma sámi skuvlaráđiiguin galgá nannejuvvot , ja dain galgá leat konkrehta oktavuohta ovdánahttinprošeavttaide .
Samarbeidet med Nasjonalt senter for læring og utvikling utvikles videre , særlig innen læremiddelforskning og effektivisering av utviklingsprosessen .
Ovttasbargu Nasjonalt senter for læring og utvikling:in galgá ain ovdánahttojuvvot , erenoamážit oahpponeavvodutkama ja ovdánahttinproseassa buorideami dáfus .
Samisk høgskole trekkes inn i et samarbeid , spesielt knyttet til kompetanseutvikling og utvikling av konkrete læremidler .
Sámi allaskuvla searvá ovttasbargui , erenoamážit gelbbolašvuođaovdánahttima ja konkrehta oahpponeavvuid ráhkadeami dáfus .
Samisk språkråd benyttes i økende grad i terminologiutvikling og språklig granskning .
Sámi giellaráđđi galgá eambbo geavahuvvot terminologiijaráhkadeamis ja gielalaš árvvoštallamiin .
Arbeidsdelingen mellom Sametinget og forlagene videreutvikles .
Sámedikki ja lágádusaid gaskasaš bargojuohku ovdánahttojuvvo ain viidáseappot .
Dette betyr at forlagene gis større ansvar for hele læremiddelutviklingsprosessen og at Sametingets rolle i større grad knyttes til planlegging , overordnet prosjektstyring , veiledning , kvalitetssikring , kompetanseutvikling og evaluering .
Dát mearkkaša ahte lágádusat ožžot stuorit ovddasvástádusa dievaslaš ovdánahttinprošeavttaide , ja ahte Sámedikki rolla dađistaga laktása plánemii , bajit prošeaktastivremii , bagadallamii , kvalitehtasihkkarastimii , gelbbolašvuođaovdánahttimii ja evalueremii .
Antall forlag som gis slike oppgaver søkes utvidet .
Mii geahččalit gávdnat eambbo lágádusaid mat sáhtáše dákkár bargguid doaimmahit .
Det arbeides med en videreutvikling av kontraktsformene slik at en sterkere oppfølging av forlagene blir mulig .
Kontráktahámit ovdánahttojuvvojit nu ahte šaddá vejolaš buorebut bearráigeahččat lágádusaid .
4.2.8 Kvalitets- og kompetansesatsing
4.2.8 Kvalitehta- ja gelbbolašvuođadoaimmat
I planperioden satses det på videreutvikling av følgende tiltak :
Plánaáigodagas galgat čuovvovaš doaibmabijuid ovdánahttit viidáseappot :
Rekrutterings- , stimulerings- og kompetansehevingstiltak overfor forfattere
Rekrutteren- , stimuleren- ja gelbbolašvuođaloktendoaimmat girječálliid ektui
Overordnet prosjektstyring og oppfølging overfor forlag
Bajit prošeaktastivren ja bearráigeahččan lágádusaid dáfus
Organisasjons- og kompetanseutvikling innad i Sametinget
Organisašuvdna- ja gelbbolašvuođaovdánahttin Sámedikki siskkobealde
Brukerundersøkelser og evalueringer .
Geavaheaddjeiskkadeamit ja evalueremat
5 Samiske læremidler - omfang på satsing 2001-2005
5 - Sámi oahpponeavvut - doaimmaid viidodat 2001-2005
5.1 Læremidler for barnehagene
5.1 Oahpponeavvut mánáidgárddiide
Sametinget vil årlig sette av ressurser til utvikling av samiske læremidler for barnehager .
Sámediggi áigu jahkásaččat várret resurssaid sámi oahpponeavvuid ráhkadeapmái mánáidgárddiide .
5.2 Omfang av satsing på læremidler innen rammen for midler fra Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet
5.2 Oahpponeavvuid ráhkadeami viidodat mat leat Girko- , oahpahus- ja dutkandepartementta rámmaid siskkobealde
For hele planperioden , årene 2001 til 2005 , betyr dette kr 70 000 000 .
Dát mearkkaša ahte olles plánaáigodahkii , 2001-2005 jagiin , oažžut oktiibuot 70 000 000,- ruvnno .
Med en konsentrert satsing og konkret prioritering som beskrevet i de foregående punkter vil dette innebære følgende utvikling og produksjon av samiske læremidler :
Dát mielddisbuktá čuovvovaš ráhkadeami ja buvttádeami sámi oahpponeavvuin go bargat vuoruhuvvon doaibmabijuid ja konkrehta vuoruhemiid vuođul , nugo ovddit čuoggáin leat čilgen :
5.2.1 Læremidler for grunnskolen , nordsamisk
5.2.1 Vuođđoskuvlla oahpponeavvut , davvisámegiella :
Innenfor rammene vil det bli utviklet og produsert følgende læremidler for grunnskolen , nordsamisk :
Rámmaid siskkobealde ráhkaduvvojit ja buvttaduvvojit čuovvovaš oahpponeavvut vuođđoskuvlii , davvisámegillii :
Elevbok i samisk som førstespråk for 7. klasse
Ohppiidgirji sámegielas vuosttašgiellan 7. luohkkái
Elevbok i samisk som andrespråk for 9. og 10. klasse
Ohppiidgirji sámegielas nubbingiellan 9. ja 10. luohkáide
Elevbok i norsk for samiske elever for 5. , 6. og 7. klasse
Ohppiidgirji dárogielas sámi ohppiide 5. , 6. ja 7. luohkáde
Elevbok i samfunnsfag for 7. og 10. klasse
Ohppiidgirji servodatfágas 7. ja 10. luohkáide
Elevbok i KRLfaget for 5. , 6. og 7. klasse
Ohppiidgirji ROE-fágas 5. , 6. ja 7. luohkáide
Temahefter i KRL-faget for 8. , 9. og 10. klasse
Fáddágihppagat ROE-fágas 8. , 9. ja 10. luohkáide
Oversettelse og tilrettelegging av læremidler i matematikk for 2. til 10. klasse
Oahpponeavvuid jorgaleamit ja heiveheamit matematihkas 2. luohkás 10. luohkkái
Temahefter i musikk for 2. til 10. klasse
Fáddágihppagat musihkas 2. luohkás 10. luohkkái
Ved slutten av planperioden vil dette gi følgende dekning mht. læremidler for grunnskolen , nordsamisk :
Plánaáigodaga loahpageahčen šaddet vuođđoskuvlla , davvisámegiela oahpponeavvut dáinnalágiin :
Småskoletrinnet
Fága Smávvaskuvladássi Gaskadássi Nuoraidskuvladássi
Ungdomstrinnet 1 kl
Sámegiella 1. giellan
2 kl
Sámegiella 2. giellan
5 kl
Dárogiella sámi ohppiide
6 kl 7 kl
Servodatfága
8 kl 9 kl
ROE-fága
5.2.2 Læremidler for grunnskolen , lulesamisk
5.2.2 Vuođđoskuvlla oahpponeavvut , julevsámegiella :
Innefor rammene vil det bli produsert følgende læremidler for grunnskolen , lulesamisk :
Rámmaid siskkobealde buvttaduvvojit čuovvovaš oahpponeavvut vuođđoskuvlii , julevsámegillii :
Temahefte i samisk som førstespråk for 1. klasse
Fáddágihpa sámegielas vuosttašgiellan 1. luohkkái
Elevbok i samisk som førstespråk for 2. , 9. og 10. klasse
Ohppiidgirji sámegielas vuosttašgiellan 2. , 9. ja 10. luohkáide
Temahefter i samisk som andrespråk for 1. til 7. klasse
Fáddágihppagat sámegielas nubbingiellan 1. luohkás 7. luohkkái
Elevbok i samisk språk og kultur for 2. til 7. klasse
Ohppiidgirji sámi gielas ja kultuvrras 2. luohkás 7. luohkkái
Temahefter i norsk for samiske elever for 1. til 10. klasse
Fáddágihppagat dárogielas sámi ohppiide 1. luohkás 10. luohkkái
Temahefter i samfunnsfag for 8. til 10. klasse
Fáddágihppagat servodatfágas 8. luohkás 10. luohkkái
Temahefter i duodji for 1. til 7. klasse
Fáddágihppagat duojis 1. luohkás 7. luohkkái
Temahefter i heimkunnskap for 5. , 6. og 7. klasse
Fáddágihppagat ruovttudoallooahpus 5. , 6. ja 7. luohkáide
Temahefter i natur- og miljøfag for 8. , 9. og 10. klasse
Fáddágihppagat luonddu- ja birasfágas 8. , 9. ja 10. luohkáide
Temahefter i musikk for 8. , 9. og 10. klasse
Fáddágihppagat musihkas 8. , 9. ja 10. luohkáide
Ved slutten av planperioden vil dette gi følgende dekning mht. læremidler for grunnskolen på lulesamisk :
Fága Smávvaskuvladássi Gaskadássi Nuoraidskuvladássi 1. lk 2. lk 3. lk 4. lk 5. lk 6. lk 7. lk 8. lk 9. lk 10. lk
5.2.3 Læremidler for grunnskolen , sørsamisk
5.2.3 Vuođđoskuvlla oahpponeavvut , lullisámegiella :
Innefor rammene vil det bli produsert følgende læremidler for grunnskolen , sørsamisk :
Rámmaid siskkobealde buvttaduvvojit čuovvovaš oahpponeavvut vuođđoskuvlii , lullisámegillii :
Elevbok i samisk som andrespråk for 8. , 9. og 10. klasse
Ohppiidgirji sámegielas nubbingiellan 8. , 9. ja 10. luohkáide
Temahefter i samisk språk og kultur for 1. til 7. klasse
Fáddágihppagat sámi gielas ja kultuvrras 1. luohkás 7. luohkkái
Temahefter i heimkunnskap for 1. til 7. klasse
Fáddágihppagat ruovttudoallofágas 1. luohkás 7. luohkkái
Temahefter i musikk for 1. til 7. klasse
Fáddágihppagat musihkas 1. luohkás 7. luohkkái
Ved slutten av planperioden vil dette gi følgende dekning mht. læremidler for grunnskolen , sørsamisk :
Plánaáigodaga loahpageahčen šaddet vuođđoskuvlla , lullisámegiela oahpponeavvut dáinnalágiin :
1 kl 2 kl 3 kl 4 kl 5 kl 6 kl 7 kl 8 kl 9 kl 10 kl
1. lk 2. lk 3. lk 4. lk 5. lk 6. lk 7. lk 8. lk 9. lk 10. lk
5.2.4 Læremidler for videregående opplæring
5.2.4 Joatkkaoahpahusa oahpponeavvut
Innen rammene vil det bli produsert læremidler i prioritert rekkefølge for disse fagene i videregående opplæring , nordsamisk :
Rámmaid siskkobealde vuoruhit oahpponeavvuid čuovvovaččat dáin fágain joatkkaoahpahusas , davvisámegielas : ( 1 ) Sámegiella
Samisk Duodji
( 2 ) Duodji
Reindriftsfag
( 3 ) Boazodoallofágat
Samisk musikk
( 4 ) Sámi musihkka
Historie VK II
( 5 ) Historjá JK II
Samfunnslære
( 6 ) Servodatoahppu
Samisk kulturkunnskap
( 7 ) Sámi kulturmáhttu
Kroppsøvning
( 8 ) Lášmmohallan
Religion Naturfag
( 9 ) Religiovdna
Samisk som studieretningsfag i økonomisk / administrative fag
( 11 ) Sámegiella ekonomalaš / administratiivalaš fágaid suorgefágan
Markedsføring
( 12 ) Márkanastinfága
Forvaltningslære
( 13 ) Hálddahusoahppu
5.3 Omfang av satsing med ekstra midler fra Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet
5.3 Doaimmaid viidodat mat leat Girko- , oahpahus- ja dutkandepartementta liige ruhtadeami vuođul
Med midler fra Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet ut over kr 70 000 000 i planperioden vil det være mulig å utvikle : / produsere
Jus plánaáigodagas oažžut lassijuolludemiid Girko- , oahpahus- ja dutkandepartementtas earret dan 70 000 000,- ruvnno , de lea vejolaš ráhkadit : / buvttadit
Læremidler for voksne innen grunnskolens og videregående opplærings fagområder
Oahpponeavvuid rávisolbmuide vuođđoskuvlla ja joatkkaoahpahusa fágasurggiin
Brukerundersøkelser og evalueringer .
Geavaheaddjeiskkademiid ja evalueremiid
5.4 Omfang av satsing på spesialpedagogiske læremidler
5.4 Erenoamášpedagogalaš oahpponeavvuid ráhkadeami viidodat
Utvikling av spesialpedagogiske læremidler forutsettes dekket ved egen bevilgning .
Erenoamášpedagogalaš oahpponeavvuid ráhkadeapmái dárbbašit sierra doarjagiid .
For år 2000 er det satt av kr 1 700 000 .
Jahki 2000:s lea juolluduvvon 1 700 000,- ruvnno .
I denne planen vil prioritering av utvikling av spesialpedagogiske læremidler bli fastlagt .
Dán plánas mearriduvvo makkár vuoruheamit galget čađahuvvot erenoamášpedagogalaš oahpponeavvuid ráhkadeamis .
Forslag 1 , representant Magnhild Mathisen , AP . ’ s sametingsgruppe :
Eavttuhus 1 , Magnhild Mathisen bokte , Bargiidbellodaga sámediggejoavku :
2.2.1 tilleggsforslag 2. setning
2.2.1 lasáhusevttohus 2. cealkka
2.2.4 tillegg til første setning kompetansereformen
2.2.4 lasáhus vuosttaš cealkagii gelbbolašvuođaođastus
Det må søkes samarbeid med språksentrene som er etablert .
Ferte oččodit ovttasbarggu daiguin giellaguovddážiiguin mat leat ásahuvvon .
4.2.3 Tilleggsforslag side 10 3. avsnitt
4.2.3 . Lasáhusevttohus 10. siidu 3. oassi
Det må derfor satses på utgivelse av ulike læremidler tilpasset samiske barnehager , veiledning og oppfølgning av barnehager og kommuner , seminar for de samiske barnehagene , samt veilede morsmålstrenere og utviklingsarbeid i barnehagene .
Danne ferte áŋgiruššat almmuhit iešguđetlágán oahpponeavvuid mat leat heivehuvvon sámi mánáidgárddiide , bagadallat ja gozihit mánáidgárddiid ja suohkaniid , semináraid sámi mánáidgárddiide , ja bagadallat eatnigiellahárjeheddjiid ja ovddidanbarggu mánáidgárddiin .
4.2.3 Nytt 4. avsnitt
4.2.3 Ođđa 4. oassi
Sametinget bør også legge til rette for at det skapes nye arenaer for samarbeid , slik at det utformes ulike læremidler tilpasset barnehagene .
Sámediggi berre maiddái lágidit ođđa ovttasbargoarenaid háhkama , vai hábmejuvvojit sierralágán oahpponeavvut mat leat heivehuvvon mánáidgárddiide .
4.2.4 Tillegg nytt prikk punkt
4.2.4 Lasáhus ođđa čuoggáide
Sametinget ber Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet sammen med Kommunal- og regionaldepartementet anskaffe boka « Samene i Norge » av Marit Myrvoll til alle landets grunnskoler .
Sámediggi dáhttu Girko- , oahpahus- ja dutkandepartementta ovttas Gielda- ja guovludepartementtain háhkat Marit Myrvoll ` girjji " Samene i Norge " buot riikka vuođđoskuvllaide .
Dette for å oppfylle St. meld. nr. 41 ( 1996-97 ) .
Dán danne vai ollášuhttá St.dieđ. nr. 41 ( 1996-97 ) .
Forslag 2 , representant Roger Pedersen , SVF .
Eavttuhus 2 , Roger Pedersen , Sámi válgalihtu :
Tillegg til pkt. 2.1.4. siste setning :
Lasáhus čuo. 2.1.4 maŋemus cealkka :
Pkt. 4.2.4
Čuo. 4.2.4
Siste setning første avsnitt strykes .
Maŋemus cealkka vuosttaš oassi sihkkojuvvo .
Pkt. 4.2.6 .
Čuo. 4.2.6
Tillegg til 1. setning .
Lasáhus 1. cealkagii
... egenproduksjon på samisk , samt oversettelser til de forskjellige samiske skriftspråk .
... sámegiel oahpponeavvuid mat leat vásedin ráhkaduvvon , ja jorgalusaid iešguđet sámi čállinvugiide .
Stryke siste avsnitt og erstattes med følgende :
Maŋemus oassái biddjo čuovvovaččat :
Behovet for oversettelser av læremidler aksepteres i større grad , for å nå målet om reell tospråklighet .
Oahpponeavvuid jorgaleapmi ferte dohkkehuvvo eambbo , olahan dihte duohta guovttegielalašvuođa .
Forslag 3 , representant Asbjørg Skåden , NSR .
Eavttuhus 3 , Asbjørg Skåden , NSR sámediggejoavku :
Punkt 2.1.5 strykes og erstattes med følgende :
Čuokkis 2.1.5 sihkkojuvvo ja dan sadjái čállojuvvo :
« Forlagskapasitetene er ikke god nok i det de samiske forlagene oppgir at de ikke har økonomi og dermed ikke utgivelseskapasitet til å produsere læremidler i takt med behovet .
" Lágádusdilli ii leat doarvái buorre dannego sámi lágádusat čilgejit ahte sis ii leat ekonomiija eaige almmuhannávccat buvttadit oahpponeavvuid dárbbu mielde .
Norske forlag prioriterer i liten grad utgivelse av samiske læremidler på grunn av manglende lønnsomhet i det enkelte prosjekt .
Dáčča lágádusat eai vuorut almmuhit sámi oahpponeavvuid dannego dat ii leat gánnáhahtti iešguđet prošeavttaide . "
Forslag 1 , pkt. 4.2.4 , ble oversendt Sametingsrådet .
Eavttuhus 1 čuo. 4.2.4 sáddejuvvo Sámediggeráđđái .
Forslag 2 , pkt. 2.1.4 , ble oversendt Sametingsrådet .
Eavttuhus 2 čuo. 2.1.4 sáddejuvvo Sámediggeráđđái .
Forslag 3 ble enstemmig vedtatt .
Eavttuhus 3 mearriduvvui ovttajienalaččat .
Forslag 2 , pkt. 4.2.4 , ble forkastet mot 3 stemmer .
Eavttuhus 2 čuo. 4.2.4 hilgojuvvui 3 jiena vuostá .
Forslag , pkt. 4.2.6 , ble forkastet mot 14 stemmer .
Eavttuhus 2 čuo. 4.2.6. hilgojuvvui 14 jiena vuostá .
Ole Henrik Magga Per Edvin Varsi
Ole Henrik Magga Per Edvin Varsi
Nils O. Nilsen Ragnhild Nystad
Nils O. Nilsen Ragnhild Nystad
Beskrivelser av samiske forhold i læremidler for alle norske elever , jfr. St. meld. nr. 41 ( 1996-97 ) kap 9.4 , og Læreplanverket for den 10-årige grunnskolen , Prinsipp og retningslinjer for opplæringa i grunnskulen .
Sámi diliid čilgehusat buot Norgga ohppiid oahpponeavvuin , gč. St dieđ nr 41 ( 1996-97 ) 9.4 kap. , ja 10 jagi vuođđoskuvlla oahppoplánain , Prinsihpat ja njuolggadusat vuođđoskuvlla oahpahussii .
Alle typer læremidler , som f.eks : Lærebøker , arbeidsbøker , lærerveiledninger , fjernundervisningsprogram , programvare , kassetter , video , lysbilder , transparenter , plansjer , arbeidsbeskrivelser , modeller og mønstre , spill , leker , kunst- og kulturuttrykk og andre midler for å gjøre samisk kultur synlig i læringsmiljøet .
Buotlágan oahpponeavvut nugo omd : Oahppogirjjit , bargogirjjit , oahpaheaddjerávvagat , gáiddusoahpahusprográmmat , prográmmagálvvut , jietnabáttit , video , čuovgagovat , transparenttat , plánsjat , bargočilgehusat , modeallat ja minstarat , spealut , stohkosat , dáidda- ja kulturdoahpagat ja eará neavvut mat galget almmustahttit sámi kultuvrra oahpahusbirrasis .
1. kl 2. kl 3. kl 4. kl 5. kl 6. kl 7. kl 8. kl 9. kl 10. kl
1. lk 2. lk 3. lk 4. lk 5. lk 6. lk 7. lk 8. kl 9. lk 10. kl
Forlagskapasiteten er ikke god nok idet de to samiske forlagene oppgir at de ikke har økonomi og dermed ikke utgivelseskapasitet til å produsere læremidler i takt med behovet .
Lágádusdilli ii leat doarvái buorre dannego sámi lágádusat čilgejit ahte sis ii leat ekonomiija eaige almmuhannávccat buvttadit oahpponeavvuid dárbbu mielde .
Norske forlag prioriterer i liten grad utgivelse av samiske læremidler på grunn av manglende lønnsomhet i det enkelte prosjekt .
Dáčča lágádusat eai vuorut almmuhit sámi oahpponeavvuid dannego dat ii leat gánnáhahtti iešguđet prošeavttaide .
Læremiddelutviklingen fra ide og plan til utgivelse og anvendelse forutsetter at alle ledd samvirker og medvirker til flyt i prosessen .
Oahpponeavvoovdánahttin jurdagis ja plánas almmuheapmái ja geavaheapmái , lea dan duohken ahte visot oasit doibmet bures ovttas ja váikkuhit buori proseassajohtui .
2.2.5 Systematikk i planlegging , utvikling og oppfølging av læremiddel-produksjonen
2.2.5 Systematihkka oahpponeavvobuvttadeami plánemis , ráhkadeamis ja čuovvoleamis
Dette har vist seg å være en komplisert og tidkrevende prosess hvor det går relativt lang tid fra oppstart av utviklingsarbeidet til læreboka foreligger .
Dat lea dávjá šaddan váttis ja áddjás proseassan mas gollet iešáiggit dan rájesgo ráhkadanbargu álggahuvvo dassážii go oahppogirji lea válmmas .
Spesielt vil det være viktig å legge til rette for utvikling av nettbaserte løsninger hvor læremidler formidles til skolene via Internett .
Lea erenoamáš deaŧalaš láhčit diliid nu ahte sáhttá ráhkadit fierbmečovdosiid , mat gaskkustit oahpponeavvuid skuvllaide Interneahta bokte .
Regler for godkjenning av samiske lærebøker ble fastsatt av Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet 19. september 1985 .
Girko- , oahpahus- ja dutkandepartemeanta mearridii čakčamánu 19. b. 1985 sámi oahppogirjjiid dohkkeheami njuolggadusaid .
Produksjonsmiljøer for video o. l. .
Video je. buvttadanbirrasiiguin
Tildelingen har i årene før denne planens virkeperiode ligget på et nivå fra 8 til 11 mill. pr år .
Ovddeš jagiid juolludeamit , ovdal dán plána doaibmaáigodaga , leat leamaš gaskal 8 ja 11 miljovnna ruvnno jahkásaččat .
Innen nærmere bestemte fagområder , se pkt. 4.2.4 , satses det på å følge opp læreplanene i videregående opplæring .
Dihto fágasurggiid siskkobealde , gč 4.2.4 , geahččalit čuovvut joatkkaoahpahusa fágaplánaid .
Det må derfor satses på utgivelse av ulike læremidler tilpasset samiske barnehager , veiledning og oppfølging av barnehager og kommuner , seminar for de samiske barnehagene , samt veilede morsmålstrenere og utviklingsarbeid i barnehagene .
Danne ferte áŋgiruššat almmuhit iešguđetlágán oahpponeavvuid mat leat heivehuvvon sámi mánáidgárddiide , bagadallat ja gozihit mánáidgárddiid ja suohkaniid , semináraid sámi mánáidgárddiide , ja bagadallat eatnigiellahárjeheddjiid ja ovddidanbarggu mánáidgárddiin .
På andre fagområder , spesielt i videregående opplæring , aksepteres i større grad læremidler på norsk eller annet språk , f.eks. engelsk .
Muhtun fágasurggiin , erenoamážit joatkkaoahpahusas , dohkkejit dárogiel dahje eará giela oahpponeavvut buorebut go eará dásiin , omd. eŋgelasgiel oahpponeavvut .
Oversetting og tilpasning av læremidler i matematikk for hele grunnskolen
Matematihkkaoahpponeavvuid jorgaleamit ja heiveheamit olles vuođđoskuvlii
Ungdomstrinnet 1 .
Sámegiella 1. giellan
kl 3 .
ROE-fága
kl 4 .
Duodji
kl 5 .
Musihkka
5.2.2 Læremidler for grunnskolen , lulesamisk
5.2.3 Vuođđoskuvlla oahpponeavvut , lullisámegiella :
Innefor rammene vil det bli produsert følgende læremidler for grunnskolen , lulesamisk :
Rámmaid siskkobealde buvttaduvvojit čuovvovaš oahpponeavvut vuođđoskuvlii , lullisámegillii :
Elevbok i samisk som førstespråk for 2. , 9. og 10. klasse
Ohppiidgirji sámegielas nubbingiellan 8. , 9. ja 10. luohkáide
Temahefter i samisk som andrespråk for 1. til 7. klasse
Fáddágihppagat sámi gielas ja kultuvrras 1. luohkás 7. luohkkái
Elevbok i samisk språk og kultur for 2. til 7. klasse
Fáddágihppagat duojis 1. luohkás 7. luohkkái
Temahefter i norsk for samiske elever for 1. til 10. klasse
Fáddágihppagat ruovttudoallofágas 1. luohkás 7. luohkkái
Temahefter i duodji for 1. til 7. klasse
Fáddágihppagat musihkas 1. luohkás 7. luohkkái
Temahefter i heimkunnskap for 5. , 6. og 7. klasse
Plánaáigodaga loahpageahčen šaddet vuođđoskuvlla , lullisámegiela oahpponeavvut dáinnalágiin :
Temahefter i natur- og miljøfag for 8. , 9. og 10. klasse
Fága Smávvaskuvladássi Gaskadássi Nuoraidskuvladássi
Samisk 1. språk
( 9 ) Religiovdna
Samisk 2. språk
( 10 ) Luonddufága
Samisk språk og kultur Norsk for samiske elever
( 11 ) Sámegiella ekonomalaš / administratiivalaš fágaid suorgefágan
Matematikk Heimkunnskap
( 12 ) Márkanastinfága
Natur- og miljøfag
( 13 ) Hálddahusoahppu
Elevbok Temahefte Oversettelse , tilrettelegging 5.2.3 Læremidler for grunnskolen , sørsamisk
5.3 Doaimmaid viidodat mat leat Girko- , oahpahus- ja dutkandepartementta liige ruhtadeami vuođul
Innefor rammene vil det bli produsert følgende læremidler for grunnskolen , sørsamisk : Elevbok i samisk som andrespråk for 8. , 9. og 10. klasse
Jus plánaáigodagas oažžut lassijuolludemiid Girko- , oahpahus- ja dutkandepartementtas earret dan 70 000 000,- ruvnno , de lea vejolaš ráhkadit : / buvttadit
Temahefter i samisk språk og kultur for 1. til 7. klasse
Oahpponeavvuid rávisolbmuide vuođđoskuvlla ja joatkkaoahpahusa fágasurggiin
Temahefter i duodji for 1. til 7. klasse
Geavaheaddjeiskkademiid ja evalueremiid
Temahefter i heimkunnskap for 1. til 7. klasse
5.4 Erenoamášpedagogalaš oahpponeavvuid ráhkadeami viidodat
Temahefter i musikk for 1. til 7. klasse
Jahki 2000:s lea juolluduvvon 1 700 000,- ruvnno .
Ved slutten av planperioden vil dette gi følgende dekning mht. læremidler for grunnskolen , sørsamisk :
Dán plánas mearriduvvo makkár vuoruheamit galget čađahuvvot erenoamášpedagogalaš oahpponeavvuid ráhkadeamis .
Fag Småskoletrinnet Mellomtrinnet Ungdomstrinnet
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui miessemánu 26. b. dii. 11.05 .
Samisk 2. språk Samisk språk og kultur
Plána ja politihka kantuvrra ( KPP . )
Norsk for samiske elever
02.09.97 notáhta , dok .
KRL-faget
Sámi mátkeealáhusplána , 1999 njukčamánnu
Duodji
30.08.99 ja 05.01.00 gulaskuddanreive
Matematikk Heimkunnskap
Boahtán gulaskuddancealkámušat :
Natur- og miljøfag Musikk
ÁRRAN , 8270 ÁJUOKTA , 05.11.99
Elevbok Temahefte Oversettelse , tilrettelegging
Norlándda , Tromssa ja Finnmárkku boanddaidsearvi , 14.12.99
5.2.4 Læremidler for videregående opplæring
Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvi , 10.12.99
Reindriftsfag Samisk musikk
Norlándda fylkkagielda , 13.12.99
Historie VK II Samfunnslære
Tromssa fylkkagielda , 16.12.99
Samisk kulturkunnskap Kroppsøvning
Davvi-Trøndelága fylkkamánni , 13.12.99
Markedsføring Forvaltningslære
Sámi kulturmuitoráđđi , 20.12.99
Læremidler for voksne innen grunnskolens og videregående opplærings fagområder
Deanu gielda , 14.12.99 Nuorta-Finnmárkku boazodoallohálddahus , 03.01.2000
Brukerundersøkelser og evalueringer .
Boazodoallohálddahus , 9510 Áltá , 03.01.2000
5.4 Omfang av satsing på spesialpedagogiske læremidler
Ráissa gielda , 24.01.2000 Norkáhpa gielda , av 28.01.2000
Utvikling av spesialpedagogiske læremidler forutsettes dekket ved egen bevilgning .
Kárášjoga gielda , 10.02.2000 faksa , 23.02.2000 ja 23.02.2000 reivvet
For år 2000 er det satt av kr 1 700 000 .
Porsáŋggu gielda , 10.02.2000 Deanu gielda , 03.03.2000
Saken avsluttet 26. mai 2000 kl. 11.05 .
Saemien Sijte , 7760 Snoasa , 21.03.2000
Sak 29/00 Sametingets reiselivspolitikk
Mátta-Trøndelága fylkkamánni , 04.04.2000
Saken påbegynt 25. mai 2000 kl. 16.15 . I. Dokumenter
Norges tekniske-naturvitenskapelig universitet ( NTNU ) , 04.02.2000
Notat fra Samisk kulturminneråd til Sametinget av 07.08.95
Ovddiduvvon evttohusat Sámediggeráđi árvalus Sámediggái :
Samisk reiselivsplan , mars 1999 . Høringsbrev av 30.08.99 og 05.01.00
Sámedikki bealis lea danne eaktun ahte doaimma stivrejit ja bearráigehččet sápmelaččat .
ÁRRAN , 8270 DRAG / ÁJUOKTA av 05.11.99 Destinasjon Alta A / S av 06.12.99
Sámi mátkeealáhusa ferte hábmet sámi eavttuid vuođul ( gč. čuo. 5.4.3 s. 41 ) .
Finnmark fylkeskommune , 9815 VADSØ av 13.12.99 Nordland , Troms og Finnmark Bondelag av 14.12.99
Sámi kultuvra ovdána oruskeahttá , vaikke vel mátkeealáhusa oktavuođas dávjá biddjojit árbevierut fuomášumi guovddážii .
Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvi / Norsk Reidriftsamers Landsforbund av 10.12.99
Kultuvra ovddasta buolvvaid guovddáš kulturbeliid gieđahallama , dulkoma ja gaskkusteami boahtte bulvii .
Nordland fylkeskommune av 13.12.99 Troms fylkeskommune av 16.12.99
Kultuvrras lea danne sáhka maiddái dálá áiggis ja boahtteáiggis .
ÁRRAN , 8270 DRAG / ÁJUOKTA , referanse F991573- 002 LA
Ferte maid deattuhit oktavuođa ealáhusa ja kultuvrra gaskka .
Boazodoallohálddahus / Reindriftsforvaltningen , 9510 ALTA , av 03.01.00 Nordreisa kommune av 24.01.00
Ferte sihkkarastit árbevirolaš ealáhusdoaimmaid ja addit ovdánanvejolašvuođaid ođđa ealáhusaide .
Kárášjoga gielda / Karasjok kommune , faks av 10.02.00 , brev av 23.02.00 og 23.02.00 Porsanger kommune av 10.02.00
Sivvan dasa go lea nu stuorra dárbu ođđa buktagiid gávdnat , lea go lea dárbu ovddidit eambbo iešguđetlágan bargosajiid sámi guovlluin .
Deanu gielda / Tana kommune av 03.03.00 Saemien Sijte , 7760 Snåsa , av 21.03.00
Danne lea ge dárbu bidjat fuomášumi ealáhusaide ja bargosajiide olggobealde vuođđoealáhusaid .
Fylkesmannen i Sør-Trønderlag av 04.04.00 Norges tekniske-naturvitenskapelig universitet ( NTNU ) av 04.02.00
Earret eará lea deaŧalaš ráhkadit bargosajiid daid bargosajiid sadjái mat nohket vuođđoealáhusain ja almmolaš suorggis .
Innleverte forslag og eventuelle merknader Sametingsrådets innstilling overfor Sametinget :
Prinsihpalaš oainnu ektui sámi kultuvrra geavaheapmái buvttan sámi mátkeealáhusas , dáhttu Sámediggi deattuhit :
I denne sammenheng danner kulturminner , museer , og produksjon og slag av duodji potensiale for samisk reiseliv .
Sámedikki mielas lea ássama bisuheapmi sámi guovlluin okta daid deataleamos bargguin mat dikkis leat , danne go dát ássan lea sámi kultuvrra vuođu oassin .
Imidlertid skaper masseturisme og ukritisk bruk av samisk kultur i reiselivssammenheng en rekke utfordringer .
Sámedikki ealáhuspolitihka váldomihttomearrin leat nana ja ealli servodagat bissovaš ássamiin ja máŋggabeallásaš ealáhusaiguin .
Fra Sametingets side er det derfor avgjørende med samisk styring og kontroll av virksomheten .
Sámi geavahan- ja ássanguovllut eai leat dušše sámi ealáhusaid vuođđun , muhto leat maid deaŧalaš kultuvrralaš referánsarámmat .
Samisk reiseliv skal utformes på samiske premisser ( jf. punkt 5.4.3 s. 41 ) .
Danne lea hui deaŧalaš sámi kultuvrra seailluheapmái ja ovddideapmái mo guovllut hálddašuvvojit .
Samisk kultur er i stadig utvikling , selv om det i reiselivssammenheng ofte fokuseres på tradisjoner .
Dat maid stuorraservodat atná meahccin unnán árvoduddjomiin , sáhttá sápmelaččaide leat kultureanadat maid geavahit aktiivvalaččat .
Kultur representerer generasjoners bearbeidelse , fortolkninger og overføringer fra hele eller deler av de grunnleggende kulturelementene til neste generasjon .
Sámi guovlluin leat luondduriggodagat ieš vuođđun sámi álbmoga leahkimii , ja leat danne hui guovddážis sámi kultuvrra seailluheamis ja ovddideamis .
Kulturen handler derfor også om nåtiden og fremtiden . Sammenhengen mellom næring og kultur må også understrekes .
Sámedikki politihka vuođđun lea vuođđofilosofiija mas biras , luondu ja resurssat ieža mearridit mo luonddu galgá geavahit .
Det gjelder derfor å utvikle og ivareta den næringsvirksomheten som utgjør det materielle grunnlaget for samisk kultur og identitet . Tradisjonell næringsutøvelse skal sikres og nye næringer gis utviklingsmuligheter .
Sámedikki mielas lea deaŧalaš ahte sápmelaččat vuolggahit áššiid ja leat aktiivvalaš mielbargit ja bidjamin eavttuid go sámi geavahan- ja ássanguovlluid mátkeealáhusdoaimmat hábmejuvvojit ja čađahuvvojit
Et særskilt behov for nyskaping har sammenheng med behovet for utvikling av mer differensierte arbeidsplasser i de samiske områdene .
Sámedikki mielas lea deaŧalaš ahte kultuvra mii gaskkustuvvo galgá leat albma ja jáhkehahtti , ja leat dakkár dásis ahte soahpá báikkálaš dábiide ja vieruide .
Derfor er det også nødvendig å vie oppmerksomhet til næringer og arbeidsplasser utenfor primærnæringene .
Sámi kultuvrra geavaheapmi mátkeealáhusa oktavuođas ii galgga eahpegutnejahttitge sámi beroštumiid .
Det er også blant annet viktig å kunne kompensere for bortfall av arbeidsplasser i primærnæringene og i offentlig sektor .
Etihkalaš árvvut leat hui nannosat sámi servodagas ja adnojuvvojit hui deaŧalažžan dain doaimmain maid Sámediggi čađaha dahje maidda earaláhkái lea searvan .
I næringspolitikken har Sametinget en hovedmålsetning om at man skal ha sterke og levende samfunn med stabil bosetting og allsidig næringsliv .
Go geavaha sámi kultuvrra mátkeealáhusaid oktavuođas , de lea deaŧalaš vuhtiiváldit dan ahte olbmuin geat leat sámi buktaga duogábealde , lea báikkálaš máhttu ja kultuvrralaš gelbbolašvuohta .
Samiske bruks- og bosettingsområder er ikke bare grunnlag for samiske næringsformer , men danner også viktige kulturelle referanserammer .
Sámediggi háliida bidjat searaid vuosttažettiin mátkeealáhusfitnodagaide main lea báikkálaš gullevašvuohta , ja mat dávjá jođihit mátkeealáhusdoaimma lotnolassii eará ealáhusaiguin .
Hvordan områdene forvaltes er derfor av avgjørende betydning for bevaring og utvikling av samisk kultur .
Ferte earenoamážit prioriteret prošeavttaid mat ráhkadit bargosajiid nissoniidda ja nuoraide .
Det som for storsamfunnet oppfattes som villmark med lav verdiskaping , kan for samer være et kulturlandskap som aktivt blir utnyttet .
Sámediggi dáhttu maid prioriteret aktøraid geat barget ovttas fierpmádagas sihke báikkálaččat , nášuvnnalaččat ja riikkaidgaskasaččat .
Sametingets politikk bygger på en grunnfilosofi der miljøet , naturen og ressursene selv setter standard for bruk .
Lea oktasaš mihttomearrin ahte boazodoallu galgá ceavzit ekologalaččat , ekonomalaččat ja kultuvrralaččat .
Sametinget ser det som viktig at samene tar initiativet og er aktive samarbeidspartnere og premissleverandører ved utforming og gjennomføring av reiselivsvirksomhet i samiske bruks- og bosettingsområder .
Turisma man vuođđun lea boazodoallu , sáhttá leat vejolaš lassiealáhus boazodoalus . Boazodoallu lea ealáhus mii dárbbaša stuorra areálaid ja man lea dárbu várjalit ráfehisvuođa ja eará olggobeali váikkuhusaid vuostá .
I tillegg må bruk av samisk kultur i reiselivssammenheng ikke virke anstøtende på samiske interesser .
Vejolašvuođat mat leat meahci ja maritiima riggodagaid geavaheamis eai leat mátkeealáhusas lahkage ollásit geavahuvvon .
De etiske verdiene står sterkt i det samiske samfunnet og vil bli vektlagt i de aktivitetene som Sametinget gjennomfører eller på annen måte er involvert i .
Danne go dát luondduresurssat leat nu deaŧalaččat sámi kultuvrra ovdáneapmái , galgá Sámedikki oainnu mielde lagasvuođa- ja sorjjasvuođaprinsihppa gustot báikkálaš riggodagaid ávkkáiduvvamis ja hálddašeamis .
Sametinget vil at samisk kultur skal gjenspeiles i samisk reiseliv , og ikke motsatt .
Sámi kulturmuittut gullet vuosttažettiin sámi báikegottiid olbmuide , geaid historjá , iešvuohta , gullevašvuohta ja árbevierut leat čadnon kulturmuitui dahje kultureanadahkii .
Ved bruk av samisk kulturuttrykk i en reiselivssammenheng er det viktig å ta hensyn til at de som står bak det samiske produktet er folk med kulturell kompetanse og lokalkunnskap .
Prošeavttat maid oassin lea sámi kulturmuittuid ja kulturbirrasiid geavaheapmi mátkeealáhusaid oktavuođas , fertejit váldit mielde sihke formálalaš kulturfágalaš máhtu ja kultur- ja báikkálaš máhtu .
Næringslivet i de samiske områdene består i hovedsak av små og mellomstore bedrifter .
Kulturmuittuid geavaheami áigumuššan mátkeealáhusas ferte leat seailluhit daid .
Sametinget vil i første rekke satse på reiselivsbedrifter som har lokal forankring , og som ofte driver reiselivsvirksomheten i kombinasjon med andre næringer .
Sámediggi dáhttu deattuhit ahte sámi ovddeš áigái ja árbevieruide biddjojuvvojit ođđa dulkomat ja daid ođđasis mearridit sápmelaččat ieža ja geavahit aktiivvalaččat kultuvrralaš nuppástuhttinproseassain mat leat .
Sametinget ønsker i hovedsak å satse på individuell turisme , med hovedvekt på opplevelsesturisme , med både kultur- og naturbaserte produkter .
Turisma sáhttá leat deaŧalaš arenan dán máhtu geahččaleamis ja gaskkusteamis . Innovašuvnnat ráhkadit ođđa vieruid , omd. go ođđa turistabuktagat ovddiduvvojit .
Utgangspunktet for all etablering er imidlertid at man skaper arbeidsplasser som i utgangspunktet er levedyktige og økonomisk bærekraftig .
Dása gullá earret eará árbevirolaš máhttu mii lea seailluhuvvon ja ovddiduvvon buolvvaid čađa . Ođđa áiggi teknologiija maid buktá ođđa hástalusaid .
Sametinget ønsker ikke at det innføres subsidieringsordninger som kan være med å undergrave den økonomiske bærekraften i næringen .
Boares sámi ásahusaid seailluheapmi ja ovddideapmi čájeha ahte sápmelaččat atnet fuola árbevieruin , muhto leat seammás ođđa áiggi servodaga oassin .
Eksistensgrunnlaget for tradisjonelle samiske næringer må sikres , samtidig som det legges til rette for at næringene utvikles .
Buvttaovddideapmi , diehtojuohkin ja sámi kultuvrra ja mátkeealáhusbuktagiid vuovdaleamis ferte leat sisdoallu ja olggoš maid sápmelaččat ieža sáhttet bealuštit .
Det er en omforent målsetting at reindriften skal være en økologisk , økonomisk og kulturelt bærekraftig næring . Reindriftsnæringen synes å ha et iboende attraktivt potensiale som reiselivsprodukt .
Lea deaŧalaš ahte sámi kultuvra čájehuvvo sámi eavttuid mielde , ja ahte čájeheami vuođđun lea rivttes gálvu , originalitehta , stivren ja beroštupmi sámi birrasis báikkálaččat , regiovnnalaččat ja nášuvnnalaččat .
Reindriftsbasert turisme kan være en mulighet for binæring innenfor reindrift .
Dán vuođul bivdá Sámediggi Sámediggeráđi joatkit barggus sámi mátkeealáhusain .
Presentasjonen av samisk kultur og levesett i reiselivssammenheng , knyttet blant annet til reindriftsaktiviteter , vil kunne kreve transport utover det som dagens motorferdselslov hjemler .
Hástalusaiguin maid mátkeealáhusa ovddideapmi buktá sámi kultuvrii , galggašii meannudit ovttas eará eamiálbmogiiguin mat leat seamma dilis , nugo omd. árktalaš guovlluin .
Denne problemstillingen må løses i forhold til motorferdselsloven , der eventuelle konflikter i mellom reindrift og reiseliv minimaliseres .
Mearkkašupmi 1 , Leif Elsvatn , Bargiidbellodaga sámediggejoavku : Sámediggi áigu doarjut sámi mátkkoštanealáhusaktøraid oppa sámi ássanguovllus .
Potensialet for bruk av utmarks- og maritime ressurser er på langt nær utnyttet i reiselivsnæringen .
Sámi mátkkoštanealáhusa ii galgga subsidieret , muhto sámi mátkkoštanealáhusaktøraid galgá doarjut álggahandásis .
Eierforholdet til kulturminnene er derfor ofte i liten grad knyttet til formell ekspertkunnskap eller grunneierrett , men mer til lokalsamfunnenes kunnskap , bruk og tradisjon .
Sámediggi berre farggamusat mearkkašumiid ovddidit nu ahte mátkkoštanealáhusa johtolatdárbbut čovdojit , omd. nu ahte suohkaniidda galgá vejolaš mátkkoštanealáhusa oktavuođain addit dispensašuvnnaid mohtorjohtolatlága njuolggadusain .
Bruk av kulturminner i reiselivssammenheng må ha som hensikt å bevare dem .
39 áirasis ledje 39 čoahkis . Jienasteapmi čađahuvvui dáid vuoruid mielde :
I dette ligger bl.a tradisjonell kunnskap ivaretatt og utviklet gjennom generasjoner .
Beavdegirjelasáhus Dán áššis ii gáibiduvvon lasáhus beavdegirjái .
Moderne teknologi skaper også nye utfordringer .
V. Sárdnunlistu ja replihkkavuorut Sáhkaovddideaddji Replihkka
Merknad 1 , representant Leif Elsvatn , AP .
Laila Wilks Leif Elsvatn
’ s sametingsgruppe :
4 . Nils O. Nilsen
III . Votering
Olav Dikkanen
Taler Replikk
Roger Pedersen
Leif Elsvatn
Nils Henrik Måsø
Einar Lifjell Isak Mathis O. Hætta
Einar Lifjell Isak M. O. Hætta
I denne sammenheng danner kulturminner , museer , og produksjon og salg av duodji potensiale for samisk reiseliv .
Dán oktavuođas leat kulturmuittut , dávvirvuorkkát , duoji buvttadeapmi ja vuovdin vejolašvuohtan sámi mátkeealáhussii .
Imidlertid skaper masseturisme og ukritisk bruk av samisk kultur i reiselivssammenheng en rekke utfordringer .
Dasto buktá joavkoturisma ja sámi kultuvrra eahpekritihkalaš geavaheapmi ollu hástalusaid mátkeealáhusa oktavuođas .
Fra Sametingets side er det derfor avgjørende med samisk styring og kontroll av virksomheten .
Sámedikki bealis lea danne eaktun ahte doaimma stivrejit ja bearráigehččet sápmelaččat .
Samisk reiseliv skal utformes på samiske premisser ( jf. punkt 5.4.3 s. 41 i Sametingsplanen ) .
Sámi mátkeealáhusa ferte hábmet sámi eavttuid vuođul ( gč. čuo. 5.4.3 s. 41 ) .
Samisk kultur er i stadig utvikling , selv om det i reiselivssammenheng ofte fokuseres på tradisjoner .
Sámi kultuvra ovdána oruskeahttá , vaikke vel mátkeealáhusa oktavuođas dávjá biddjojit árbevierut fuomášumi guovddážii .
Kultur representerer generasjoners bearbeidelse , fortolkninger og overføringer fra hele eller deler av de grunnleggende kulturelementene til neste generasjon .
Kultuvra ovddasta buolvvaid guovddáš kulturbeliid gieđahallama , dulkoma ja gaskkusteami boahtte bulvii .
Kulturen handler derfor også om nåtiden og fremtiden .
Kultuvrras lea danne sáhka maiddái dálá áiggis ja boahtteáiggis .
Sammenhengen mellom næring og kultur må også understrekes .
Ferte maid deattuhit oktavuođa ealáhusa ja kultuvrra gaskka .
Det gjelder derfor å utvikle og ivareta den næringsvirksomheten som utgjør det materielle grunnlaget for samisk kultur og identitet .
Danne lea deaŧalaš ovddidit ja gozihit dan ealáhusdoaimma mii lea sámi kultuvrra ja identitehta vuođđun .
Tradisjonell næringsutøvelse skal sikres og nye næringer gis utviklingsmuligheter .
Ferte sihkkarastit árbevirolaš ealáhusdoaimmaid ja addit ovdánanvejolašvuođaid ođđa ealáhusaide .
Derfor er det også nødvendig å vie oppmerksomhet til næringer og arbeidsplasser utenfor primærnæringene .
Sivvan dasa go lea nu stuorra dárbu ođđa buktagiid gávdnat , lea go lea dárbu ovddidit eambbo iešguđetlágan bargosajiid sámi guovlluin .
Det er også blant annet viktig å kunne kompensere for bortfall av arbeidsplasser i primærnæringene og i offentlig sektor .
Danne lea ge dárbu bidjat fuomášumi ealáhusaide ja bargosajiide olggobealde vuođđoealáhusaid .
De generelle endringsprosesser i næringslivet med sterkere grad av videreforedling og produktutvikling gjør det nødvendig å satse på nyskaping .
Oppalaš rievdadusproseassat mat leat ealáhusain , eambbo muohkademiin ja buvttaovddideamiin , dahket dárbbašlažžan resurssaid geavahit ođđa buktagiidda .
Når det gjelder prinsipielle holdninger til bruken av samisk kultur som produkt i reiselivssammenheng , vil Sametinget understreke :
Prinsihpalaš oainnu ektui sámi kultuvrra geavaheapmái buvttan sámi mátkeealáhusas , dáhttu Sámediggi deattuhit :
Sametinget ser som en av sine viktigste oppgaver å virke til å opprettholde bosettingen i de samiske områdene , da dette er en del av grunnlaget for den samiske kulturen .
Sámedikki mielas lea ássama bisuheapmi sámi guovlluin okta daid deataleamos bargguin mat dikkis leat , danne go dát ássan lea sámi kultuvrra vuođu oassin .
I næringspolitikken har Sametinget en hovedmålsetning om at man skal ha sterke og levende samfunn med stabil bosetting og allsidig næringsliv .
Sámedikki ealáhuspolitihka váldomihttomearrin leat nana ja ealli servodagat bissovaš ássamiin ja máŋggabeallásaš ealáhusaiguin .
Sametinget ønsker å utvikle et reiseliv som på den ene siden bygger på egen kultur , og på den andre siden bygges opp slik at konflikten med andre deler av de samiske næringsvirksomhetene blir minimal .
Sámediggi háliida ovddidit mátkeealáhusa man vuođđun nuppi bealis lea sámi kultuvra ja mii nuppi bealis lea huksejuvvon nu ahte ii báljo leat riidu sámi ealáhusdoaimmaid eará beliiguin .
Hvordan områdene forvaltes er derfor av avgjørende betydning for bevaring og utvikling av samisk kultur .
Dat maid stuorraservodat atná meahccin unnán árvoduddjomiin , sáhttá sápmelaččaide leat kultureanadat maid geavahit aktiivvalaččat .
Det som for storsamfunnet oppfattes som villmark med lav verdiskaping , kan for samer være et kulturlandskap som aktivt blir utnyttet .
Sámi guovlluin leat luondduriggodagat ieš vuođđun sámi álbmoga leahkimii , ja leat danne hui guovddážis sámi kultuvrra seailluheamis ja ovddideamis .
Sametingets politikk bygger på en grunnfilosofi der miljøet , naturen og ressursene selv setter standard for bruk .
Sámedikki politihka vuođđun lea vuođđofilosofiija mas biras , luondu ja resurssat ieža mearridit mo luonddu galgá geavahit .
Sametinget ser det som viktig at samene tar initiativet og er aktive samarbeidspartnere og premissleverandører ved utforming og gjennomføring av reiselivsvirksomhet i samiske bruks- og bosettingsområder .
Sámedikki mielas lea deaŧalaš ahte sápmelaččat vuolggahit áššiid ja leat aktiivvalaš mielbargit ja bidjamin eavttuid go sámi geavahan- ja ássanguovlluid mátkeealáhusdoaimmat hábmejuvvojit ja čađahuvvojit
I tillegg må bruk av samisk kultur i reiselivssammenheng ikke virke anstøtende på samiske interesser .
Sámi kultuvrra geavaheapmi mátkeealáhusa oktavuođas ii galgga eahpegutnejahttitge sámi beroštumiid .
De etiske verdiene står sterkt i det samiske samfunnet og vil bli vektlagt i de aktivitetene som Sametinget gjennomfører eller på annen måte er involvert i .
Etihkalaš árvvut leat hui nannosat sámi servodagas ja adnojuvvojit hui deaŧalažžan dain doaimmain maid Sámediggi čađaha dahje maidda earaláhkái lea searvan .
Sametinget vil at samisk kultur skal gjenspeiles i samisk reiseliv , og ikke motsatt .
Sámediggi háliida ahte sámi kultuvra galgá oidnot sámi mátkeealáhusas , iige nuppeláhkái .
Ved bruk av samisk kulturuttrykk i en reiselivssammenheng er det viktig å ta hensyn til at de som står bak det samiske produktet er folk med kulturell kompetanse og lokalkunnskap .
Go geavaha sámi kultuvrra mátkeealáhusaid oktavuođas , de lea deaŧalaš vuhtiiváldit dan ahte olbmuin geat leat sámi buktaga duogábealde , lea báikkálaš máhttu ja kultuvrralaš gelbbolašvuohta .
Næringslivet i de samiske områdene består i hovedsak av små og mellomstore bedrifter .
Ealáhusat sámi guovlluin leat eanaš smávva ja gaskageardánis fitnodagat .
Sametinget vil i første rekke satse på reiselivsbedrifter som har lokal forankring , og som ofte driver reiselivsvirksomheten i kombinasjon med andre næringer .
Sámediggi háliida bidjat searaid vuosttažettiin mátkeealáhusfitnodagaide main lea báikkálaš gullevašvuohta , ja mat dávjá jođihit mátkeealáhusdoaimma lotnolassii eará ealáhusaiguin .
Prosjekter som skaper arbeidsplasser for kvinner og ungdom må spesielt prioriteres .
Ferte earenoamážit prioriteret prošeavttaid mat ráhkadit bargosajiid nissoniidda ja nuoraide .
Sametinget vil også prioritere lokale aktører som samarbeider i nettverk både lokalt , nasjonalt og internasjonalt .
Sámediggi dáhttu maid prioriteret aktøraid geat barget ovttas fierpmádagas sihke báikkálaččat , nášuvnnalaččat ja riikkaidgaskasaččat .
Sametinget ønsker i hovedsak å satse på individuell turisme , med hovedvekt på opplevelsesturisme , med både kultur- og naturbaserte produkter .
Sámediggi háliida vuosttažettiin bidjat searaid individuálalaš turistaealáhussii , man váldooassin lea vásihanturisma sihke kultur- ja luonddubuktagiiguin .
Utgangspunktet for all etablering er imidlertid at man skaper arbeidsplasser som i utgangspunktet er levedyktige og økonomisk bærekraftig .
Vuođđun buot ásahemiide lea dattetge hukset bargosajiid mat álgovuođus birgejit ja cevzet ekonomalaččat .
Sametinget ønsker ikke at det innføres subsidieringsordninger som kan være med å undergrave den økonomiske bærekraften i næringen .
Sámediggi ii dáhtoše subsidierenortnegiid ásahuvvot mat sáhttet leat mielde heađušteamen ealáhusaid ekonomalaš ceavzima .
Eksistensgrunnlaget for tradisjonelle samiske næringer må sikres , samtidig som det legges til rette for at næringene utvikles .
Árbevirolaš sámi ealáhusaid leahkinvuođu ferte sihkkarastit seammás go daidda láhččojuvvo sadji ovddideapmái .
Det er en omforent målsetting at reindriften skal være en økologisk , økonomisk og kulturelt bærekraftig næring .
Lea oktasaš mihttomearrin ahte boazodoallu galgá ceavzit ekologalaččat , ekonomalaččat ja kultuvrralaččat .
Reindriftsnæringen synes å ha et iboende attraktivt potensiale som reiselivsprodukt .
Boazodoalus orru leamen mátkeealáhusbuvttan stuorra geasuhanvejolašvuohta .
Reindriftsbasert turisme kan være en mulighet for binæring innenfor reindrift .
Turisma man vuođđun lea boazodoallu , sáhttá leat vejolaš lassiealáhus boazodoalus .
Reindrifta er en arealkrevende næring som er avhengig av vern mot forstyrrelser og andre ytre påvirkninger .
Boazodoallu lea ealáhus mii dárbbaša stuorra areálaid ja man lea dárbu várjalit ráfehisvuođa ja eará olggobeali váikkuhusaid vuostá .
Presentasjonen av samisk kultur og levesett i reiselivssammenheng , knyttet blant annet til reindriftsaktiviteter , vil kunne kreve transport utover det som dagens motorferdselslov hjemler .
Sámi kultuvrra ja eallinlági čájeheapmi mátkeealáhusa oktavuođas , earret eará boazodoallodoaimmaide čadnojuvvon , sáhttá gáibidit fievrrideami viidábut go maid dálá mohtorjohtalusláhka luoitá .
Denne problemstillingen må løses i forhold til motorferdselsloven , der eventuelle konflikter i mellom reindrift og reiseliv minimaliseres .
Dán čuolmma ferte mohtorjohtaluslága ektui čoavdit nu ahte vejolaš riiddut boazodoalu ja mátkeealáhusa gaskka buori muđđui nohket .
Potensialet for bruk av utmarks- og maritime ressurser er på langt nær utnyttet i reiselivsnæringen .
Vejolašvuođat mat leat meahci ja maritiima riggodagaid geavaheamis eai leat mátkeealáhusas lahkage ollásit geavahuvvon .
Ettersom disse naturressursene er helt avgjørende for utviklingen av samisk kultur er Sametingets holdning at nærhets- og avhengighetsprinsippet skal gjelde i utnyttelse og forvaltning av lokale ressurser .
Danne go dát luondduresurssat leat nu deaŧalaččat sámi kultuvrra ovdáneapmái , galgá Sámedikki oainnu mielde lagasvuođa- ja sorjjasvuođaprinsihppa gustot báikkálaš riggodagaid ávkkáiduvvamis ja hálddašeamis .
Dvs. at de som bor nærmest og eller er mest avhengig av ressursene skal ha førsteretten til bruken .
Dat mearkkaša dan ahte olbmot geat orrot lagamusas ja/dahje geaid birgejupmi eanemus lea riggodagaid duohken , sis galgá leat vuosttasvuoigatvuohta geavahit daid .
En slik lokal tilpassing kan løses ved for eksempel innføring av lokale fiske- , bær- og fangstkort som selges gjennom lokale reiselivsoperatører .
Dakkár báikkálaš heiveheami sáhtášii čoavdit go ásahivččii báikkálaš guolástan- , murjen- ja bivdokoarttaid maid báikkálaš mátkeealáhusdoaimmaheaddjit vuovddášedje .
Samiske kulturminner tilhører først og fremst den samiske lokalbefolkning , som knytter sin historie , egenart , tilhørighet og tradisjon til kulturminnet eller kulturlandskapet .
Sámi kulturmuittut gullet vuosttažettiin sámi báikegottiid olbmuide , geaid historjá , iešvuohta , gullevašvuohta ja árbevierut leat čadnon kulturmuitui dahje kultureanadahkii .
Eierforholdet til kulturminnene er derfor ofte i liten grad knyttet til formell ekspert-kunnskap eller grunneierrett , men mer til lokalsamfunnenes kunnskap , bruk og tradisjon .
Danne lea kulturmuittuid eaiggátvuohta dávjá hui uhccán čadnon formálalaš earenoamášmáhttui dahje eanaeaiggátvuoigatvuhtii , muhto baicce báikegottiid máhttui , geavaheapmái ja árbevirrui .
Kulturminner gir opplevelser i reiselivssammenheng og et økende antall turister søker å få innblikk i stedets egenart , historie og kultur .
Kulturmuittut buktet mátkeealáhussii vásihusaid , ja eanet ahte eanet turisttat dáhtošedje dovdat báikkiid iešvuođa , historjjá ja kultuvrra .
Prosjekter som innebærer bruk av samiske kulturminner og kulturmiljø i reiselivssammenheng må involvere både formell kulturminnefaglig kunnskap og kultur- og lokalkunnskap .
Prošeavttat maid oassin lea sámi kulturmuittuid ja kulturbirrasiid geavaheapmi mátkeealáhusaid oktavuođas , fertejit váldit mielde sihke formálalaš kulturfágalaš máhtu ja kultur- ja báikkálaš máhtu .
Bruk av kulturminner i reiselivssammenheng må ha som hensikt å bevare dem .
Kulturmuittuid geavaheami áigumuššan mátkeealáhusas ferte leat seailluhit daid .