pere/sami_parallel huggingface dataset:
Andre aktuelle tiltak er at låneavdrag og renter bør kunne fryses og arbeidsledighetstrygd bør også innpasses for fiskere .
Eará áigeguovdilis doaibmabijut leat ahte loatnaoassemáksu ja reanttut čadnojuvvojit , maiddái bargguhisvuođaruhta berre heivehuvvot guolásteddjiide .
Dersom situasjonen på torskesektoren forverrer seg , vil Sametinget allerede på nåværende tidspunkt signalisere at fiskere i samiske områder ikke må fratas fiskerettighetene .
Jos dilli dorskebivddus fas vearrána áigu Sámediggi juo dál dadjat ahte sámi guovlluid guolásteddjiin eai galgga váldojuvvot eret bivdovuoigatvuođat .
Sametinget har ved flere anledninger påpekt den store ansamling av sel som skaper katastrofale tilstander langs norske kysten og i de fleste av Finnmarksfjordene .
Sámediggi lea hirbmat fuolas dan dihte go lagaš luondduresurssat luitojuvvojit geahpeduvvot nu ollu ahte ássan ollu riddo- ja vuotnaguovlluin dan geažil sáhttá goarránit .
Beskatningen av sel må økes betraktelig både langs norskekysten og i de tradisjonelle fangstområdene .
Sámediggi lea ollu gerddiid čujuhan ahte ollu njurjot lea stuorra roassun Norgga rittus ja eanaš vuonain Finnmárkkus .
Derfor må norske myndigheter legge forholdene til rette for selfangst slik at ikke denne næringen dør helt ut .
Danne fertejit dáža eiseválddit láhčit dilálašvuođaid njuorjobivdui amas dat ealáhus áibbas nohkat .
Sametinget vil på ny anmode at det iverksettes øyeblikkelige strakstiltak for å redusere selbestanden i fjordene til et økologisk balansert nivå .
Sámediggi áigu ođđasis ávžžuhit johtui bidjat dakkaviđe dalándoaibmabijuid maiguin geahpeda njurjuid vuonain ekologálaš dássedeaddodillái .
Endringsforslag , representant Berit Ranveig Nilsen , NSR .
Eavttuhus 2 , NSR:a sámediggejoavkku Berit Ranveig Nilssen :
avsnitt på side 2 strykes og erstattes med følgende :
4. teakstaoassi 2. siiddus rievdaduvvo dánin :
Sametinget tar avstand fra de vedtatte kvoter på torsk og lodde , og ber om at kvotestørrelsen fra framtida ikke fastsettes høyere enn det forskerne anbefaler .
Sámediggi ii doarjjo mearriduvvon dorske- ja šakšaeriid , ja dáhttu boahtteáiggis mearridit eriid mat eai leat stuoribut go maid dutkit rávvejit .
Sametinget vil be om at kvotestørrelsen tas opp til ny vurdering når forskernes vintertokt er gjennomført .
Sámediggi dáhttu eiseválddiid ođđasis árvvoštallat eriid sturrodagaid go dutkit leat iskan dálvebivddu .
Endringsforslaget ble enstemmig vedtatt .
Eavttuhus 2 mearriduvvui ovttajienalaččat .
Fellesforslaget ble enstemmig vedtatt .
Eavttuhus 1 mearriduvvui ovttajienalaččat .
Josef Vedhugnes
Josef Vedhugnes , áššejođiheaddji
Berit Ranveig Nilsen ( til forr. ) orden
Berit Ranveig Nilssen ( čoahkkinortnegii )
Josef Vedhugnes ( til forr. ) orden
Josef Vedhugnes ( čoahkkinortnegii )
Hans Roald Johnsen Per Solli
Hans Roald Johnsen Per Solli
Sametinget registrerer med bekymring at fiskerikommisjonen ikke har tatt hensyn til forskernes anbefalinger om kvotestørrelser , hvor kommisjonen har tildelt en kvote på 390.000 tonn norsk arktisk torsk med tillegg av en kvote på 40.000 tonn kysttorsk , som er atskillig høyere enn forskernes anbefalinger .
Sámediggi oaidná ja lea fuolas go guolástuskomišuvdna ii leat vuhtiiváldán dutkiid rávvagiid bivdoeriid sturrodaga ektui . Komišuvdna lea juogadan 390.000 tonna sturrosaš bivdoeari dáža arktálaš dorski ektui ja lassin vel 40.000 tonna sturrosaš bivdoeari riddodorski ektui , mii lea viehka ollu stuorát go dutkiid rávvagat .
Ressursene i Barentshavet er livsgrunnlag for kyst- og fjordbosettingen , og en ny fiskerikrise vil kunne gi uante virkninger på sysselsetting og bosetting i disse områdene .
Jiekŋameara resurssat leat riddo- ja vuotnaguovlluid eallima vuođđun , ja ođđa heahtedilli guolástusain sáhtášii buktit vuordemeahttun váikkuhusaid barggolašvuhtii ja ássamii dáin guovlluin .
Sametinget har ved flere anledninger påpekt den store ansamling av sel som skaper katastrofale tilstander langs norskekysten og i de fleste av Finnmarksfjordene .
Sámediggi lea hirbmat fuolas dan dihte go lagaš luondduresurssat luitojuvvojit geahpeduvvot nu ollu ahte ássan ollu riddo- ja vuotnaguovlluin dan geažil sáhttá goarránit .
Saken avsluttet 26. november 1999 kl. 11.40 .
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 1999 skábmamánu 26. b. dii. 11.40 .
Kárášjohka 26. november 1999
Kárášjohka , 1999 skábmamánu 26. b. .
Johan Mikkel Sara Einar Lifjellleder
Johan Mikkel Sara Einar Lifjell jođiheaddji
Magnhild Mathisen Arvid Skjellhaug
Arvid Skjellhaug Magnhild Mathisen
Lovens fellesbestemmelser
Lága oktasašmearrádusat
Bestemmelsene i lovens kapittel 1 skal gjelde både for planlegging og byggesaksbehandling .
Lága kapihttala 1 mearrádusat galget gustot sihke plánemii ja huksenáššemeannudeapmái .
2.1 Lovens formål .
2.1 Lága ulbmil .
§ 1-1 sier noe om de overordnede hensyn som skal ivaretas , og hva virksomheten etter loven går ut på .
§ 1-1 dadjá juoidá daid bajimus deasttaid birra , mat galget fuolahuvvot , ja dan birra mii doaimmahuvvo lága vuođul .
Bestemmelsen kan ha betydning både for tolkningen av de enkelte bestemmelser i loven og for det skjønn forvaltningen utøver i medhold av loven .
Mearrádusas sáhttá leat mearkkašupmi sihke lága iešguđet mearrádusa dulkomii ja dan meroštallamii maid hálddahus čađaha lága vuođul .
For å unngå at bestemmelsen blir for lang regnes ikke opp alle hensyn , forhold og interesser som inngår i samfunnsplanleggingen .
Amas mearrádus šaddat menddo guhkki , de eai válddahallojuvvo buot deasttat , dilálašvuođat ja beroštusat mat gullet servodatplánemii .
En del viktige oppgaver og hensyn i planlegging etter loven framgår av § 3–1 og det vises til omtalen av denne .
Muhtun bargamušat ja deasttat plánemis lága vuođul bohtet ovdan §:s 3-1 ja dás čujuhuvvo dan válddahallamii .
Det følger av flere bestemmelser utover i loven at også en rekke andre forhold inkluderes .
Máŋgga mearrádusas dađistaga lága maŋŋelis oidno ahte máŋga eará dilálašvuođa ge leat mielde .
Formålsbestemmelsen klargjør at loven gjelder generelt og for all samfunnsplanlegging , for arealstyring og byggesaksbehandling .
Ulbmilmearrádus dahká čielggasin ahte láhka gusto oppalaččat ja buot servodatplánemii , areálastivremii ja huksenáššemeannudeapmái .
På mange områder er det imidlertid spesiallover som virker sammen med plan- og bygningsloven .
Ollu surggiin leat liikká sierralágat mat doibmet ovttas plána- ja huksenlágain .
Loven skal fremme en bærekraftig utvikling til beste for både individet , samfunnet som helhet og framtidige generasjoner .
Láhka galgá váikkuhit ceavzilis ovddideami buorrin sihke oktagassii , servodahkii oppalohkái ja boahttevaš buolvvaide .
Planlegging skal være sektorovergripende og et felles redskap for offentlige myndigheter og organer .
Plánen galgá leat surggiid rasttideaddji ja almmolaš eiseválddiid ja orgánaid oktasaš reaidu .
Videre skal planer samordne ved at de er et felles gjennomføringsgrunnlag som både myndigheter og private skal legge til grunn og følge .
Viidáseappot galget plánat oktiiordnejuvvot dainna lágiin ahte dat šaddet dakkár oktasaš čađahanvuođđun maid sihke eiseválddit ja priváhta olbmot sáhttet čuovvut .
Det er et viktig formål med lovens plansystem å legge til rette for verdiskaping og private tiltak .
Lága plánavuogádaga dehálaš ulbmil lea láhčit dilálašvuođa árvoháhkamii ja priváhta doaibmabijuide .
Plansystemet skal imidlertid også sikre at private interesser utfolder seg innenfor rammer trukket opp av folkevalgte organer , slik at overordnede hensyn og allmenne interesser ivaretas .
Muhto plánavuogádat galgá maiddái fuolahit ahte priváhta beroštusat bures doibmet daid rámmaid siskkobealde , maid álbmotválljen orgánat leat mearridan , vai bajimus deasttat ja dálbálaš beroštusat vuhtii váldojuvvojit .
Et sentralt formål med byggesaksreglene er derfor å sikre myndighetene mulighet til å gjennomføre vedtatte planer i forbindelse med konkrete utbyggingstiltak .
Danne lea huksenáššiid njuolggadusaid ulbmil sihkkarastit eiseválddiide vejolašvuođa čađahit mearriduvvon plánaid konkrehta huksendoaibmabijuid oktavuođas .
Særlige hensyn som skal ivaretas
Erenoamáš deasttat maid galgá fuolahit
Enkelte særlige hensyn er framhevet .
Muhtun erenoamáš deasttat leat deattuhuvvon .
Det gjelder grunnleggende demokratiske prinsipper som åpenhet , forutsigbarhet og medvirkning , både for private og myndigheter .
Dát guoská dakkár demokráhtalaš vuođđoprinsihpaide go rabasvuhtii , ovddalgihtii vuorddehahttivuhtii ja mielváikkuheapmái , sihke ovttaskas olbmuide ja eiseválddiide .
Planlegging og byggesaksbehandling skal sikre demokrati og medvirkning slik at alle som blir berørt , skal kunne delta og få mulighet til å uttale seg .
Plánen ja huksenáššemeannudeapmi galgá sihkkarastit demokratiija ja mielváikkuheami vai buohkat geat guoskkahallojuvvojit , galget beassat oassálastit ja oažžut vejolašvuođa ovdanbuktit cealkámuša .
Åpenhet , forutsigbarhet og medvirkning i nødvendig utstrekning er ment å være vesentlige elementer både ved plan- og byggesaksbehandling etter loven .
Lea jurddašuvvon ahte dárbbašlaš rabasvuohta , ovddalgihtii árvidahttivuohta ja mielváikkuheapmi galget leat dehálaš oassin sihke plána- ja huksenáššemeannudeamis lága vuođul .
I dette ligger også at så mye som mulig av det materialet som skal brukes som beslutningsgrunnlag , skal være offentlig , og også at det skal være tilgjengelig for berørte interesser og innbyggerne .
Dat mearkkaša máiddá ahte nu ollu go vejolaš dain dieđuin mat geavahuvvojit vuođđun mearrádusaide , galget leat almmolaččat , ja maiddái ahte dat galget leat olámuttos guoskkahallojuvvon beroštusaide ja ássiide .
Det vil primært være opp til planmyndighetene å bestemme i hvilke former dette skal gjøres .
Lea vuosttažettiin plánaeiseválddiid duohken mearridit mo dát galgá dahkkojuvvot .
For nærmere bestemte planer skal dette fastsettes gjennom et planprogram .
Dihto plánaid oktavuođas dat galgá mearriduvvot plánaprográmma bokte .
Nærmere regler om medvirkning er gitt i § 5–1 .
Dárkilet njuolggadusat mielváikkuheami birra leat mearriduvvon §:s 5-1 .
Et annet grunnleggende element ved saksbehandling etter loven vil være å utrede og beskrive vesentlige virkninger av planforslaget .
Nubbi vuođđodehálaš ášši áššemeannudeamis lága vuođul lea čielggadit ja válddahallat plánaevttohusa dehálaš váikkuhusaid .
Videre understrekes plan- , byggesaks- og ressursforvaltningens langsiktige karakter og det konvensjonsbestemte kravet om vurdering og beskrivelse av miljøkonsekvensene av areal- og ressursdisponeringsvedtak .
Viidáseappot deattuhuvvo plána- , huksenáššiid ja resursahálddašeami guhkesáigásaš iešvuohta ja konvenšuvnna vuođul mearriduvvon gáibádus ahte areála- ja resursahálddašanmearrádusa birasváikkuhusat galget árvvoštallojuvvot ja válddahallojuvvot .
Strategien universell utforming for å bidra til å gjøre samfunnet tilgjengelig for alle , og for å bidra til å unngå diskriminering er også framhevet .
Oppalaš hábmema strategiija mii galgá váikkuhit dasa ahte servodat šaddá buohkaide olahahttin , ja dasa ahte vealaheapmi eastaduvvo , lea maid deattuhuvvon .
Universell utforming skal ligge til grunn for planlegging , og kravene til det enkelte byggetiltak framheves som et nytt element .
Oppalaš hábmen galgá leat plánema vuođus , ja gáibádusat guđege huksendoaibmabidjui deattuhuvvojit maiddái ođđa oassin .
Universell utforming dreier seg om utforming og tilrettelegging av fysiske forhold for å fremme like muligheter til samfunnsdeltakelse , og nedbygge funksjonshemmende barrierer .
Oppalaš hábmemis lea sáhka hábmet ja láhčit dakkár fysihkalaš beliid , mat ovddidit vejolašvuođaid seammalágan servodatoassálastimii , ja mat njeidet dakkár eastagiid , mat duddjojit doaibmavádjitvuođaid .
Prinsippet om universell utforming får sitt konkrete innhold i bygningsdelen av plan- og bygningsloven .
Oppalaš hábmema prinsihpa konkrehta sisdoallu boahtá ovdan plána- ja huksenlága huksenoasis .
For uteområder hvor lovens regler kommer til anvendelse , må det samme målet sikres ved utarbeiding av planer .
Daid olgoareálaid várás , maidda lága njuolggadusat gustojit , ferte sihkkarastojuvvot ahte plánat ráhkaduvvojit seamma ulbmila mielde .
Hensynet til barn og unges oppvekstvilkår er et annet viktig hensyn i planleggingen .
Eará dehálaš deasta plánemis lea mánáid ja nuoraid bajásšaddaneavttuid vuhtiiváldin .
Henvisningen til estetiske hensyn er beholdt i formålsparagrafen .
Ulbmilparagráfas lea čujuhus estetihkalaš deasttaide bisuhuvvon .
Plan- og bygningsloven er den klart viktigste loven for å ivareta og styrke estetiske verdier i samfunnsutviklingen .
Plána- ja huksenláhka lea čielgasit deháleamos láhka go lea áigumuš fuolahit ja nannet servodatovddideami estetihkalaš árvvuid .
2.2 Lovens virkeområde
2.2 Lága doaibmaviidodat
Lovens geografiske virkeområde
Lága geográfalaš doaibmaviidodat
Loven gjelder etter § 1-2 for hele landet , herunder vassdrag .
Láhka gusto § 1-2 vuođul olles riikii , dás maiddái čázádagaide .
I dette ligger også at loven gjelder på grunnen , nedover i undergrunnen så langt det er aktuelt med utnytting som står i sammenheng med bruk av overflaten , og oppover i luftrommet så langt det har sammenheng med arealutnytting på overflaten .
Dat mearkkaša maiddái ahte láhka gusto eatnama alde , bodnái eatnama vuollái nu guhkás go lea guoskevaš dakkár ávkkástallamis , mas lea oktavuohta eanabadjosa geavaheapmái , ja bajás áibmui nu guhkás go lea oktavuohta badjosa areálageavaheapmái .
Unntak fra dette generelle virkeområdet er gitt i fjerde ledd om Svalbard .
Spiehkastagat dán oppalaš doaibmaguvlui leat addojuvvon njealját lađđasis Svalbárdda birra .
Virkeområdet i sjø er til en nautisk mil utenfor grunnlinjene .
Doaibmaguovlu mearas lea ovtta mearramiilla rádjai vuođđolinnjáid olggobealde .
I sjøområder har loven til nå hatt sitt virkeområde ut til grunnlinjene .
Mearraguovlluin lea láhka dán rádjai doaibman vuođđolinnjáid rádjai .
Utvidelsen av virkeområdet henger sammen med gjennomføringen av EUs vanndirektiv og kan dekke et behov for en bedre samlet kystsoneplanlegging , hvor også sjøfarts- og fiskeriinteressene kommer sterkt inn .
Doaibmaguovlu lea viiddiduvvon dan geažil go EUa čáhcegohčus čađahuvvui ja sáhttá gokčat dárbbu buoridit ollislaš riddoavádatplánema , mas maiddái mearrajohtolat- ja guolástusberoštusat deattuhuvvojit nannosit .
Også vernebehov kan tilsi en slik utvidelse .
Suodjalandárbbut ge sáhttet bealuštit dakkár viiddideami .
Kongen kan fastsette at lovens bestemmelser om konsekvensutredninger for tiltak og planer etter annet lovverk skal kunne gjøres gjeldende for nærmere bestemte tiltak også utenfor en nautisk mil utenfor grunnlinjene .
Gonagas sáhttá mearridit ahte lága mearrádusat doaibmabijuid ja plánaid váikkuhusčielggadusaid birra eará lágaid vuođul galget sáhttit dahkkojuvvot gustojeaddjin dakkár lagabui mearriduvvon doaibmabijuide ge mat leat ovtta mearramiilla vuođđolinnjáid olggobealde .
Dette vil sikre at EU-direktivene om konsekvensutredninger blir ivaretatt .
Dát sihkkarasttášii ahte EU-gohččosat váikkuhusčielggadusaid birra fuolahuvvojit .
En slik utvidelse må avgrenses mot tiltak som faller inn under petroleums ¬lovens virkeområde .
Dakkár viiddideapmi ferte ráddjejuvvot daid doaibmabijuid ektui , mat bohtet petrolealága doaibmaguovllu vuollái .
Kongen kan vedta at loven helt eller delvis skal gjelde for Svalbard .
Gonagas sáhttá mearridit ahte láhka ollásit dahje muhtumassii galgá gustot Svalbárdii .
Tiltak som er unntatt fra loven
Doaibmabijut maidda láhka ii gusto
§ 1-3 unntar to typer tiltak fra loven .
§ 1-3 vuođul spiehkastit guovttelágan doaibmabijut lágas .
Dette innebærer at plan- og bygningsloven ikke gjelder for disse tilakene .
Dat mearkkaša ahte plána- ja huksenláhka ii gusto dáidda doaibmabijuide .
Rørledninger i sjø for transport av petroleum er unntatt på samme måte som etter pbl. .
Bohcit mat geavahuvvojit mearas fievrridit petrolea , leat spiehkastahkan seamma láhkai go phl. 85 vuođul .
85. Rørledninger på land er ikke unntatt .
Bohcit gáttis eai leat spiehkastahkan .
Loven gjelder heller ikke for anlegg for overføring eller omforming av elektrisk energi med tilhørende elektrisk utrustning og bygningstekniske konstruksjoner som nevnt i energiloven § 3–1 nytt tredje ledd , med unntak av kapittel 14 om konsekvensutredning av tiltak og planer etter annet lovverk og kapittel 2 om kartgrunnlag og stedfestet informasjon .
Láhka ii gusto dakkár ráhkadusaide ja rusttegiidda ge , mat fievrridit dahje nuppástuhttet elektrihkalaš energiija oktan daidda gulli elektrihkalaš rusttegiiguin ja huksenteknihkalaš huksehusaiguin mat leat namuhuvvon energiijalága § 3-1 ođđa goalmmát lađđasis , earret kapihttala 14 doaibmabijuid ja plánaid váikkuhusčielggadusaid birra eará lágaid vuođul ja kapihttala 2 kártavuođu ja báikáduvvon dieđuid birra .
Med anlegg for overføring eller omforming av elektrisk energi med tilhørende elektrisk utrustning og bygningstekniske konstruksjoner , menes blant annet kraftledninger , transformatorstasjoner , koblingsanlegg og bygningstekniske konstruksjoner som er umiddelbart knyttet til de elektriske anleggene og deres funksjon .
Rusttegat mat fievrridit dahje nuppástuhttet elektrihkalaš energiija oktan dasa gulli elektrihkalaš huksehusaiguin ja huksenteknihkalaš konstrukšuvnnaiguin , leat earret eará fápmojođđasat , transformáhtorstašuvnnat , laktinrusttegat ja huksenteknihkalaš konstrukšuvnnat mat čatnasit njuolga elektrihkalaš rusttegiidda ja daidda doaimmaide .
Unntaket gjelder for ethvert anlegg eller konstruksjon av denne art som er omfattet av konsesjonen og vilkårene og som er nødvendig for de elektriske anleggenes funksjon , bygging , drift og atkomst , herunder produksjons- og forbruksradialer som behandles etter § 3–1 første ledd i energiloven .
Spiehkastahkan lea juohke dakkár rusttet dahje konstrukšuvdna masa konsešuvdna ja eavttut gustojit ja mat leat dárbbašlaččat elektrihkalaš rusttegiid doibmii , huksemii , jođiheapmái ja daidda beassamii , dán oktavuođas maiddái buvttadan- ja geavahanradiálaide mat gieđahallojuvvojit energiijalága § 3–1 vuosttaš lađđasis .
Nettanlegg som bygges i medhold av energiloven § 3–2 om områdekonsesjon omfattes ikke av unntaket .
Neahttarusttegiidda mat huksejuvvojit energiijalága § 3-2 vuođul guovlokonsešuvnna birra , ii guoskka spiehkastat .
Produksjonsanlegg er heller ikke unntatt .
Eai buvttadanrusttegat ge gula spiehkastahkii .
Det vil si at plan- og bygningsloven gjelder for slike anlegg med de unntak som følger av enkeltbestemmelser eller forskrift , jf. for eks. § 12-1 i plandelen om unntak fra plikten til å utarbeide reguleringsplan for konsesjonspliktige anlegg for produksjon av elektrisk energi .
Dat mearkkaša ahte plána- ja huksenláhka gusto dakkár rusttegiidda , daid spiehkastagaiguin mat čuvvot eaŋkil mearrádusain dahje láhkaásahusain , geahča ovdamearkka dihtii plánaoasi § 12-1 spiehkastaga birra geatnegasvuođas ráhkadit muddenplána daid konsešuvdnageatnegahttojuvvon rusttegiid várás , mat buvttadit elektrihkalaš energiija .
Det vil heller ikke være rettslig grunnlag for ny plan eller planendringer , eller å fremme privat reguleringsplanforslag .
Ii ge leat rievttálaš vuođđu ođđa plánii dahje plánarievdadusaide , dahje ovddidit priváhta muddenplánaevttohusa .
Tiltaket kan også gjennomføres uavhengig av eventuelle regionale planbestemmelser .
Doaibmabiju lea maid vejolaš čađahit beroškeahttá vejolaš regionála plánamearrádusain .
Unntaket får virkninger for rettslig bindende arealbruk fastsatt i så vel eldre som nyere planer og tilhørende planbestemmelser .
Spiehkastagas leat váikkuhusat rievttálaččat čadni areálageavahemiide mat leat mearriduvvon sihke boarráset ja ođđaset plánain ja daidda gullevaš plánamearrádusain .
Endringen gis også virkning for allerede iverksatte konsesjonsprosesser .
Rievdadus váikkuha maiddái daidda konsešuvdnaproseassaide , mat leat jo álggahuvvon .
Selv om anlegg som nevnt i energiloven § 3–1 nytt tredje ledd unntas fra lovens virkeområde , mener departementet at det er behov for at tiltakene er tilgjengelig som stedfestet informasjon mv. .
Vaikke vel lága doaibmaviidodat ii galgga gustot dakkár rusttegiidda mat leat namuhuvvon energiijalága § 3-1 ođđa goalmmát lađđasis , de oaivvilda departemeanta ahte doaibmabijut dárbbašuvvojit leat olámuttos báikáduvvon diehtun jed. .
For denne type konsesjoner utformes det regelmessig kart som kan inngå i informasjonsgrunnlaget for kommunens planlegging for øvrig .
Dán lágan konsešuvnnaide ráhkaduvvojit jeavddalaččat kárttat mat sáhttet leat diehtojuohkinvuođđun gielddaid plánemii muđuid .
Nærmere regler kan fastsettes ved bruk av forskriftshjemmelen i § 2–1 i energiloven .
Dárkilet njuolggadusat sáhttet mearriduvvot geavahettiin energiijalága § 2-1 láhkaásahusa láhkavuođu .
Slike anlegg skal også vises i kommunale planer som hensynssoner , jf. § 11–8 bokstav d , hvor det framgår hvilke begrensninger de medfører for annen arealbruk i sonen .
Dakkár rusttegat galget maiddái čájehuvvot gieldda plánain deastaavádahkan , geahča § 11–8 d bustáva , mas boahtá ovdan guđe ráddjejumiid dat dagahit avádaga eará areálageavaheapmái .
Det vises for øvrig til det mer utdypende veiledningsmaterialet .
Muđuid čujuhuvvo vuđolet bagadusaide .
2.3 Oppgavefordelingen mellom myndighetene
2.3 Bargojuohku eiseválddiid gaskkas
§ 1-4 slår fast plan- og bygningsmyndighetenes hovedoppgaver i plan- og byggesaker og deres samordnings- og samarbeidsplikter .
§ 1-4 mearrida plána- ja hukseneiseválddiid váldobargamušaid plána- ja huksenáššiin ja sin oktiiordnen- ja ovttasbargogeatnegasvuođaid .
Kommunen som planmyndighet har et selvstendig ansvar for å påse at planer følges opp .
Gielddas pláneneiseváldin lea iehčanas ovddasvástádus bearráigeahččat ahte plánat čuovvoluvvojit .
Dette gjelder også bestemmelser i bindende arealplaner som kan ha et videre virkeområde enn tiltakene som inngår i søknadsplikten
Dát guoská maiddái mearrádusaide dakkár čadni areálaplánaid oktavuođas , main sáhttá leat viidáset doaibmaviidodat go dain doaibmabijuin , mat gullet ohcangeatnegasvuhtii .
Planmyndigheten har varslingsplikt overfor berørte sektormyndigheter ved behandling av planforslag med sikte på avklaring av spørsmål som angår disse myndighetenes ansvarsområde .
Plánaeiseválddiin lea dieđihanbággu guoskkahallojuvvon suorgeeiseválddiid ektui go meannuduvvojit dakkár plánaevttohusat maid ulbmil lea čielggadit áššiid mat gullet dáid eiseválddiid ovddasvástádussuorgái .
Også departementet som plan- og bygningsmyndighet er tillagt sine oppgaver og plikter direkte i loven .
Maiddái departementii plána- ja hukseneiseváldin leat biddjojuvvon bargamušat ja geatnegasvuođat njuolga lágas .
Det har bl.a. et overordnet ansvar for å påse at lovens bestemmelser følges av plan- og bygningsmyndighetene på regionalt og kommunalt nivå , jf. § 3-5 .
Das lea earret eará bajimus ovddasvástádus bearráigeahččat ahte plána- ja hukseneiseválddit čuvvot lága mearrádusaid regionála ja gieldda dásis , geahča § 3-5 .
Departementet skal også utarbeide og fremme forslag til forskrifter , og kan treffe statlige planvedtak , jf. lovens kapittel 6 , og nedlegge midlertidig forbud , jf. § 13-4 .
Departemeanta galgá maiddái ráhkadit ja ovddidit láhkaásahusevttohusaid , ja sáhttá dahkat stáhtalaš plánamearrádusaid , geahča lága kapihttala 6 , ja mearridit gaskaboddasaš gildosa , geahča § 13-4 .
Departementet treffer administrative beslutninger om plansamarbeid etter lovens kapittel 7 og 8 , og er klagemyndighet og overordnet forvaltningsorgan , jf. § 1–9 om forholdet til forvaltningsloven og klage .
Departemeanta dahká hálddahuslaš mearrádusaid plánaovttasbarggu birra lága kapihttaliid 7 ja 8 vuođul , ja lea váiddaeiseváldi ja bajimus hálddašanorgána , geahča § 1-9 gaskavuođa birra hálddašanláhkii ja váidagii .
Departementet vil videreføre dagens ordning med fylkesmannen som klagemyndighet .
Departemeanta joatká dálá ortnega mas fylkkamánni lea váiddaeiseváldi .
Departementet kan som plan- og bygningsmyndighet følge opp ulovlige forhold etter lovens kapittel 32 .
Departemeanta sáhttá plána- ja hukseneiseváldin čuovvolit lobihis diliid lága kapihttala 32 vuođul .
Departementet legger til grunn at det der det er nødvendig for å gjennomføre lovens bestemmelser , kan departementet ta opp og treffe vedtak i konkrete saker i tilfelle kommunen unnlater å utføre lovpålagte oppgaver .
Departemeanta bidjá vuođđun ahte go lága mearrádusaid čađaheami oktavuođas lea dárbu , de sáhttá departemeanta váldit ovdan konkrehta áššiid ja dahkat mearrádusa jus gielda ii čađat bargamušaid maid láhka geatnegahttá .
I byggesaker er departementet øverste bygningsmyndighet , og kan omgjøre vedtak fattet i første og annen instans .
Huksenáššiin lea departemeanta bajimus hukseneiseváldi , ja sáhttá nuppástuhttit vuosttaš ja nuppi instánssa dahkan mearrádusaid .
I slike tilfeller og som en del av sitt tilsyn med at plan- og bygningsloven overholdes for øvrig , kan departementet be om innsyn i plan- og byggesaker i kommunen .
Dakkár dáhpáhusain ja oassin iežas bearráigeahččamis čuvvojuvvo go plána- ja huksenláhka muđuid , sáhttá departemeanta bivdit beassat geahččat gieldda plána- ja huksenáššiid .
Det forekommer imidlertid svært sjelden at departementet ber om opplysninger i saker som ikke bygger på en henvendelse fra en i saken berørt privatperson eller myndighet .
Dattetge lea hui hárve ahte departemeanta jearaha dieđuid dakkár áššiin , mat eai leat vuođđuduvvon áššáiguoskevaš priváhta olbmo dahje eiseválddi oktavuođaváldimii .
For en nærmere omtale av departementets oppgaver vises til merknadene til de aktuelle bestemmelsene ellers i loven .
Muđuid lága guoskevaš mearrádusaid mearkkašumiin leat departemeantta bargamušat válddahallojuvvon dárkileappot .
Andre myndigheter har rapporterings- og meldeplikter overfor plan- og bygningsmyndighetene .
Eará eiseválddiin lea raporteren- ja dieđihangeatnegasvuođat plána- ja hukseneiseválddiid ektui .
Det gjelder enhver myndighet som har tilgang til byggverk , og som kommer over forhold som vedkommende myndighet ser strider mot bestemmelser i plan- og bygningsloven eller forskrifter i medhold av denne .
Dat guoská juohke eiseváldái , mas lea beassanlohpi huksehusaide ja mii boahtá diehtit dakkár beliid maid guoskevaš eiseváldi atná rihkusin plána- ja huksenlága mearrádusaid ektui dahje dan lága vuođul addojuvvon láhkaásahusaid ektui .
2.4 Forholdet mellom nye og gamle planer
2.4 Ođđa ja boares plánaid gaskavuohta
§ 1-5 har bestemmelser om forholdet mellom nye og eldre planer .
§:s-5 leat mearrádusat ođđa ja boarráset plánaid gaskavuođa birra .
Først vises det til hvor i loven bestemmelsene om de forskjellige planers rettsvirkninger er plassert .
Vuos čujuhuvvo gokko lágas iešguđet plánaid riekteváikkuhusat leat .
Det vises til §§ 6-3 Statlige planbestemmelser , 8-2 Virkning av regional plan , 8-5 Regional planbestemmelse , 11-3 Virkningen av kommuneplanens samfunnsdel , 11-6 Rettsvirkning av kommuneplanens arealdel og 12-4 Rettsvirkning av reguleringsplan .
Das čujuhuvvo §:i 6-3 Stáhtalaš plánamearrádusat , §:i 8-2 Regionála plána váikkuhus , §:i 8-5 Regionála plánamearrádus , §:i 11-3 Gielddaplána servodatoasi váikkuhus , §:i 11-6 Gielddaplána areálaoasi riekteváikkuhus ja §:i 12-4 Muddenplána riekteváikkuhus .
Deretter slås det fast at en ny plan går foran eldre plan for samme areal med mindre annet er fastsatt i vedkommende plan .
Dasto deattastuvvo ahte seamma areálii gusto ođđa plána boarráset plána ovddabealde muđuid go eará lea mearriduvvon guoskevaš plánas .
I den betydning at det er den nye planen , og ikke den eldre , som bestemmer framtidig arealbruk .
Dan áddejumis ahte ođđa plána dat lea , ii ge dat boarráset , mii mearrida boahttevaš areálageavaheami .
Dette gjelder generelt for forholdet mellom alle de kommunale arealplanene .
Dát gusto oppalaččat buot gieldda areálaplánaid gaskavuhtii .
Det er også presisert at det samme gjelder statlig og regional planbestemmelse .
Das lea maid aiddostahttojuvvon ahte seammá gusto stáhta ja regionála plánamearrádusaide ge .
2.5 Definisjon av hva som er tiltak etter loven
2.5 Definišuvdna das mii lea doaibmabidju lága vuođul
Hva som menes med tiltak etter loven både i sammenheng med byggesak og plansak framgår av § 1-6 .
Maid doaibmabidju lága vuođul mearkkaša sihke huksenáššiin ja plánaáššiin , boahtá ovdan §:s 1-6 .
Definisjonen er i hovedsak en videreføring av det som innholdsmessig inngår i bestemmelsene om søknads- og meldeplikt , og rettsvirkning av bindende arealplaner , etter pbl. .
Dát definišuvdna joatká eanaš dan sisdoalu mii lea mearrádusain ohcan- ja dieđihangeatnegasvuođa birra , ja čadni areálaplánaid riekteváikkuhusa , phl. 85 vuođul .
Dette kan for eksempel være ferdsel eller tiltak i landbruket som omfattes av bindende bestemmelser til arealformål til arealdelen , eller reguleringsplan eller til hensynssoner .
Dat sáhttá ovdamearkka dihtii leat johtolat dahje doaibmabidju eanadoalus masa gustojit čadni mearrádusat areálaulbmilii areálaoasi ektui , dahje muddenplána dahje deastaavádagaid ektui .
Tiltaket og tillatelsen må følge de rammer som gjelder for vedkommende tiltak .
Doaibmabidju ja lohpi fertejit čuovvut daid rámmaid , mat gustojit guoskevaš doaibmabidjui .
Disse vil framgå av lov og forskrift og / eller være fastsatt i bindende arealplaner med arealformål og bestemmelser , herunder bestemmelser til hensynssoner , som har rettsvirkning etter loven .
Dát bohtet ovdan lágas ja láhkaásahusas ja/dahje leat mearriduvvon čadni areálaplánain oktan areálaulbmiliin ja mearrádusaiguin , dás maiddái deastaavádatmearrádusaiguin , main lea riekteváikkuhus lága vuođul .
§ 1-6 klargjør at dette kravet også gjelder for tiltak som tiltakshaver selv kan forestå eller som i utgangspunktet er fritatt for søknad og tillatelse .
§ 1-6 čielggada ahte dát gáibádus guoská maiddái daidda doaibmabijuide , maid doaibmabidjoeaiggát ieš sáhttá čađahit dahje maidda álgojurdaga mielde ii dárbbaš ohcat lobi .
Dette omfatter også tiltak som innebærer unntak fra søknadsplikt når de behandles etter annen lov .
Dát guoská maiddái doaibmabijuide maidda ii dárbbaš ohcat lobi go dat meannuduvvojit eará lága vuođul .
Dersom slike tiltak ikke er i samsvar med planer og bestemmelser som nevnt , vil unntakene ikke gjelde .
Jus dákkár doaibmabijut eai čuovo namuhuvvon plánaid ja mearrádusaid , de eai gusto spiehkastagat .
Når det gjelder tiltak etter energi- og vannressurslovgivningen gjelder det en del unntak fra dette .
Doaibmabijuide energiija- ja čáhceresursalágaid vuođul gustojit muhtun spiehkastagat .
Det vises det til omtale ovenfor av lovens virkeområde .
Das čujuhuvvo lága doaibmaviidodaga máinnašupmái bajábealde .
Spesielt om midlertidige og transportable bygninger konstruksjoner eller anlegg i perioden fram til ny byggesaksdel trer i kraft .
Erenoamážit gaskaboddasaš ja fievrridahtti visttiid , huksehusaid dahje rusttegiid birra dassážiigo ođđa huksenáššeoassi biddjojuvvo doibmii .
Det er som nevnt ovenfor utarbeidet en forskrift som viser hvordan plandelen skal virke sammen med byggesaksbestemmelsene i plan- og bygningsloven av 1985 ( pbl.85 ) inntil de nye byggesaksbestemmelsene blir iverksatt .
Nu mo bajábealde lea daddjojuvvon , de lea ráhkaduvvon láhkaásahus mii čájeha mo plánaoassi galgá doaibmat ovttas 1985-mannosaš plána- ja huksenlága huksenáššemearrádusaiguin ( phl.85 ) dassážiigo ođđa huksenáššemearrádusat biddjojuvvojit doibmii .
Plasseringen av slike tiltak som nå styres av § 85 i pbl. 85 og de kommunale vedtekter som er gitt til denne bestemmelsen .
Dakkár doaibmabijuid sajušteapmi , maid dál phl. 85 § 85 stivre ja dat gielddalaš njuolggadusat mat leat addojuvvon dán mearrádussii .
Av § 85 første ledd fremgår det at midlertidige eller transportable bygninger , konstruksjoner eller anlegg ikke må plasseres slik at de hindrer allmenn ferdsel eller friluftsliv eller på annen måte fører til vesentlige ulemper for omgivelsene .
§ 85 vuosttaš lađđasis boahtá ovdan ahta gaskaboddasaš dahje fievrridahtti visttit , huksehusat dahje rusttegat eai galgga biddjojuvvot orrut nu ahte dat hehttejit dábálaš johtaleami dahje olggustallama dahje eará láhkai dagahit stuorra hehttehusaid birrasiidda .
Det forutsettes at kommunen ved vurderingen av om disse kriteriene er oppfylt , legger stor vekt på hensynet bak det generelle byggeforbudet i strandsonen i § 1-8 og foreliggende planer et plan- og bygningsloven .
Eaktuduvvo ahte gielda go árvvoštallá leat go dát eavttut ollašuhttojuvvon , bidjá stuorra deattu dan destii mii lea duogábealde § 1-8 oppalaš huksengildosa gáddeavádagas ja mii lea plána- ja huksenlága dálá plánaid duogábealde .
2.6 Felles behandling av plan og byggesak
2.6 Plána- ja huksenášši oktasaš meannudeapmi
Søknad om rammetillatelse , og en detaljregulering for tiltaket , kan etter § 1-7 behandles sammen i en felles prosess .
Rámmalobi ohcan , ja doaibmabiju dárkilismudden , sáhttet meannuduvvot § 1-7 vuođul oktanaga oktasaš proseassas .
En forutsetning her er at forslaget til detaljplan er i samsvar med overordnet plan .
Dán eaktun lea ahte dárkilisplána evttohus soahpá bajimus plánii .
Dersom denne saksbehandlingsmåten følges , vil blant annet søknaden om rammetillatelse kunngjøres sammen med oppstart av planarbeidet , og legges ut til offentlig ettersyn / varsles sammen med det utarbeidede planforslaget .
Jus dát áššemeannudanvuohki čuvvojuvvo , de almmuhuvvo earret eará rámmalohpeohcan oktanaga plánabarggu álggahemiin , ja biddjojuvvo almmolaš geahčadeapmái / dieđihuvvo oktan ráhkaduvvon plánaevttohusain .
2.7 Forholdet til forvaltningsloven – begrensninger i klageretten
2.7 Oktavuohta hálddahusláhkii – ráddjehusat váidinvuoigatvuođas
Forholdet mellom plan- og bygningslovens og forvaltningslovens regler om saksbehandling er fastlagt i § 1-9 .
Plána- ja huksenlága ja hálddahuslága njuolggadusaid gaskavuohta áššemeannudeami oktavuođas lea mearriduvvon §:s 1-9 .
Forvaltningslovens regler gjelder sammen med plan- og bygningslovens regler om saksbehandling med mindre annet er særskilt fastsatt i plan- og bygningsloven .
Hálddahuslága njuolggadusat gustojit ovttas plána- ja huksenlága njuolggadusaiguin áššemeannudeami birra jus eará ii leat erenoamážit mearriduvvon plána- ja huksenlágas .
Innholdsmessig er dette en videreføring av hovedregelen om forholdet mellom forvaltningsloven og plan- og bygningsloven slik det var i pbl. .
Sisdoalu dáfus lea dát váldonjuolggadusa joatkin hálddahuslága ja plána- ja huksenlága gaskavuođa birra nu mo dat lea phl.85:s .
Statlig planbestemmelse etter § 6–3 , regional planbestemmelse etter § 8–5 og kommuneplanens arealdel er å anse som forskrift etter forvaltningslovens regler .
Stáhtalaš plánamearrádus § 6-3 vuođul , regionála plánamearrádus § 8-5 vuođul ja gielddaplánaid areálaoassi galget adnojuvvot láhkaásahussan hálddahuslága njuolggadusaid vuođul .
Men denne situasjonen skiller seg ikke fra tilsvarende tilfelle når en ordinær forskrift bare har betydning for et enkelt eller ytterst få rettssubjekter .
Muhto dát dáhpáhus ii earuhuvvo sullasaš dáhpáhusain go dábálaš láhkaásahus dušše gusto eaŋkil dahje viehka uhccán riektesubjeavttaide .
Paragraf 11–15 om bekjentgjøring av kommuneplan innebærer et unntak fra forvaltningslovens krav om kunngjøring av forskrifter , men bekjentgjøringskravene i § 11–15 vil sammen med kravene i § 2–2 om kommunalt planregister gi en minst like god informasjon og allmenn tilgjengelighet .
§ 11-15 gielddaplána almmuheami birra lea spiehkastat hálddahuslága gáibádusas láhkaásahusaid almmuheami birra , muhto § 11-15 almmuhusgáibádusat oktan § 2-2 gáibádusaiguin gielddalaš plánaregistara birra , addet uhcimusat seamma buori diehtojuohkima ja dábálaš olahahttivuođa .
Reguleringsplan og midlertidig forbud mot tiltak er enkeltvedtak etter forvaltningslovens § 2 .
Muddenplána ja gaskaboddasaš gielddus doaibmabijuid vuostá leat eaŋkilmearrádusat hálddahuslága § 2 vuođul .
Andre avgjørelser , herunder om fastsetting av utredningsplikt , om å kreve reguleringsplan og om å fremme reguleringsplan , også private forslag , er prosessledende beslutninger som ikke faller inn under definisjonen av enkeltvedtak .
Eará mearrádusat , dás maiddái čielggadangeatnegasvuođa mearrideami birra , muddenplána gáibideami birra ja muddenplána ovddideami birra , maiddái priváhta evttohusat , leat proseassavuolggaheaddji mearrádusat mat eai gula eaŋkilmearrádusa definišuvdnii .
Om klage
Váidima birra
Det er etter forvaltningsloven klagerett på enkeltvedtak .
Hálddahuslága vuođul lea vuoigatvuohta váidit eaŋkilmearrádusaid .
Plan- og bygningsloven innskrenker denne klageadgangen , Klagereglene i § 1-9 innebærer at forhold som er avgjort i planen eller i dispensasjonsvedtaket ikke kan brukes som grunnlag for klage i en byggesak .
Plána- ja huksenláhka gáržžida dán váidinvuoigatvuođa . § 1-9 váidinnjuolggadusat siskkildit ahte áššit mat leat mearriduvvon plánas dahje dispensašuvdnamearrádusas eai sáhte geavahuvvot váidaga vuođđun huksenáššis .
Klageadgangen avskjæres selv om retten faktisk ikke er benyttet i plansaken eller dispensasjonssaken .
Váidinvuoigatvuohta botkejuvvo vaikke vel vuoigatvuohta ii leat geavahuvvon plánaáššis dahje dispensašuvdnaáššis .
Det er tilstrekkelig at parter og andre med rettslig klageinteresse har hatt anledning til å påklage vedtaket .
Lea doarvái ahte beliin ja earáin geain lea lágalaš váidinberoštus , lea leamaš vejolašvuohta váidit mearrádusa .
Parter og andre med rettslig klageinteresse kan klage over forhold som ikke er avgjort tidligere .
Bealit ja earát geain lea lágalaš váidinberoštus , sáhttet váidit diliid mat eai leat mearriduvvon ovdal .
Klageinstansen må ta stilling til om forholdet er avgjort eller ikke før saken ev. kan avvises .
Váidineiseváldi ferte árvvoštallat lea go dilli mearriduvvon vai ii ovdalgo ášši vejolaččat sáhttá hilgojuvvot .
Dette betyr at et vedtak ikke kan påklages på grunnlag av de rammene for en nærmere utnyttelse , plassering og utforming , eller tomtedeling , som framgår av en reguleringsplan .
Dát mearkkaša ahte ii leat vejolaš váidit mearrádusa daid lagat ávkkástallanrámmaid vuođul , sajušteami ja hábmema vuođul , dahje viessosadjejuogadeami vuođul , mat bohtet ovdan muddenplánas .
De bindende rammene som framgår av en endelig reguleringsplan , kan ikke prøves på nytt ved at det klages på et vedtak om å gi tillatelse eller avslå søknad om tillatelse .
Čadni rámmat , mat bohtet ovdan loahpalaš muddenplánas , eai sáhte iskkaduvvot ođđasis dainna lágiin ahte váidojuvvo mearrádus mii miehtá lohpeohcamii dahje hilgu lohpeohcama .
Er en grunneier misfornøyd med at det oppføres en innregulert boligblokk på naboeiendommen , kan han ikke påklage vedtaket på det grunnlag at et slikt bygg ikke skulle vært oppført i strøket , eller ikke skulle vært plassert eller utformet slik planen fastsetter .
Jus eanaeaiggát lea duhtameahttun dasa ahte muddejuvvon geardevisti huksejuvvo ránnjáeatnamii , de son ii sáhte váidit mearrádusa dainna ákkain ahte dakkár visti ii lean galgat huksejuvvot dan birrasii , dahje ahte dat ii lean galgat sajuštuvvot dahje hábmejuvvot nu mo plána mearrida .
En utfyllende vurdering i forbindelse med at det gis tillatelse eller søknad om tillatelse avslås , vil alltid kunne påklages .
Ollistuvvon árvvoštallama dan oktavuođas go addojuvvo lohpi dahje go lohpeohcan hilgojuvvo , sáhttá álo váidit .
Dette gjelder enten vurderingen gjelder plantolking eller et utfyllende forvaltningsskjønn , eller begge deler .
Dát gusto beroškeahttá das ahte guoskkaš go árvvoštallan plánadulkomii vai ollistuvvon hálddašanárvvoštallamii , vai goappašagaide .
Det må i saker som gjelder reguleringsplaner uansett være mulig å klage på endringer i plan som er blitt foretatt uten ny høring eller direkte underretning , etter at planforslag lå ute til høring .
Dakkár áššiin mat gusket muddenplánaide , ferte almmatge leat vejolaš váidit daid rievdadusaid plánas , mat leat dahkkojuvvon almmá ođđa gulaskuddama dahje njuolgga dieđiheami haga , maŋŋágo plánaevttohus lei gulaskuddamis .
Bestemmelsen gjelder også forhold som er avgjort ved dispensasjon .
Mearrádus guoská maiddái áššiide mat leat mearriduvvon dispensašuvnnain .
I praksis vil det ikke sjelden bli gitt tillatelse samtidig med at det innvilges dispensasjon .
Geavadis ii dáhpáhuva hárve ahte addojuvvo lohpi seammás go addojuvvo dispensašuvdna .
Vedtakene vil derfor kunne ha en felles klagefrist og ev. gjøres til gjenstand for en felles klagebehandling .
Danne sáhttá mearrádusain leat oktasaš váidináigemearri ja dain sáhttá vejolaččat leat oktasaš váidinmeannudeapmi .
Der det kan reises tvil om forholdet er avgjort eller ikke , kan det i mange tilfeller være hensiktsmessig å realitetsbehandle klagen framfor å avvise denne .
Dalle go lea eahpádus lea go ášši mearriduvvon vai ii , de sáhttá máŋgii leat ulbmillaš duohtavuođas meannudit váidaga dan sadjái go dan hilgut .
Forvaltningsorganet kan når det finner det hensiktsmessig ta klagen under realitetsbehandling i stedet for å avvise den .
Hálddašanorgána sáhttá go dan gávnnaha ulbmilažžan , duohtavuođas meannudit váidaga dan sadjái go dan hilgut .
Denne avgjørelsen kan ikke påklages , og vil ikke være gjenstand for domstolskontroll .
Dán mearrádusa ii sáhte váidit , eai ge sáhte duopmostuolut dárkkistit dan .
Vedtaket om å avvise klagen kan påklages etter § 28 i forvaltningsloven .
Mearrádusa hilgut váidaga lea vejolaš váidit hálddahuslága § 28 vuođul .
Det er presisert at klager fra myndigheter og organer som angitt bare kan gjelde enkeltvedtak som direkte berører vedkommende myndighets saksområde .
Lea aiddostuvvon ahte eiseválddiid ja namuhuvvon orgánaid váidagat nu go daddjojuvvon sáhttet dušše guoskat eaŋkilmearrádusaide mat njuolgga gusket guoskevaš eiseválddi áššesuorgái .
Klageretten til berørte statlige organer , herunder Sametinget , regionale organer og kommunene i plansaker er avskåret der de er gitt anledning til å fremme innsigelse , jf. § 5–4 .
Plánaáššiin lea guoskevaš stáhtalaš orgánaid , dás maiddái Sámedikki , regionála orgánaid ja gielddaid váidinvuoigatvuohta botkejuvvon go sidjiide lea addojuvvon vejolašvuohta vuosttaldit , geahča § 5-4 .
Statsforvaltningen er i dag underlagt instruks om å bruke innsigelse , og ikke vente og så bruke klage i ettertid .
Stáhtahálddahus lea dál gohččojuvvon geavahit vuosttaldeami , ii ge vuordit ja de maŋŋá geavahit váidima .
Lovbestemmelsen innebærer at også andre organer blir underlagt samme begrensning .
Láhkamearrádus mielddisbuktá ahte maiddái eará orgánaide ge gusto seamma gáržžideapmi .
Berørte organer må i slike saker fremme sine innvendinger som innsigelse så tidlig som mulig og senest innen fristen for innsigelse utløper , jf. § 5–4 femte ledd .
Dakkár áššiin galget guoskevaš orgánat ieža vuosttaldit nu árrat go vejolaš ja maŋimusat go vuosttaldeami áigemearri nohká , geahča § 5-4 viđát lađđasa .
Formålet er å øke forutsigbarheten og effektiviteten i plansystemet .
Áigumuš lea buoridit plánavuogádaga ovddalgihtii vuorddehahttivuođa ja beaktilvuođa .
Klageretten er i behold i de tilfellene vedkommende myndighet ikke har anledning til å fremme innsigelse , f.eks. når vedkommende myndighet har partsinteresser eller når reguleringsvedtaket lider av andre mangler enn slike som kan begrunne en innsigelse ( ugyldighet ) .
Váidinvuoigatvuohta lea doalahuvvon dain dáhpáhusain go guoskevaš eiseválddis ii leat vejolašvuohta ovddidit vuosttaldeami , omd. go guoskevaš eiseváldi lea bealálaš dahje go muddenmearrádusas leat eará váilivuođat go dakkárat mat sáhttet leat ággan vuosttaldeapmái ( lágahisvuohta ) .
Berørte myndigheter har også klagerett med grunnlag i nye opplysninger som er kommet til etter utløpet av fristen for å fremme innsigelse .
Guoskevaš eiseválddiin lea maid váidinvuoigatvuohta ođđa dieđuid vuođul mat leat boahtán maŋŋá vuosttaldanáigemeari . Geahččama birra
Alle har rett til å gjøre seg kjent med alternative planutkast .
Buohkain lea vuoigatvuohta oahpásmuvvat molssaeavttot plánaevttohussii .
Videre står det som en påminnelse om at både offenleglovas og miljøinformasjonslovens regler om innsynsrett og rett til opplysninger også gjelder i plansaker .
Viidáseappot čuožžu muittuhussan ahte sihke almmolašvuođalága ja birasdiehtojuohkinlága njuolggadusat geahččama birra ja vuoigatvuođa birra oažžut dieđuid , maiddái gustojit plánaáššiide .
Klageinstans
Váidineiseváldi
Det er departementet som er klageinstans etter plan- og bygningsloven .
Departemeanta dat lea váidineiseváldi plána- ja huksenlága vuođul .
Denne myndigheten er delegert fra departementet til fylkesmannen .
Dán válddi lea departemeanta fápmudan fylkkamánnái .
2 Samisk og norsk historie – noen historiske momenter
2 Sámi ja dáža historjá – historjjálaš momeanttat
2.1 De to folkene – et historisk perspektiv
2.1 Historjjálaš geahčastat guovtti álbmogii
Under åpningen av Sametinget i 1997 , uttalte kong Harald V at staten Norge er etablert på territoriet til to folk – samer og nordmenn .
Sámedikki rahpamis 1997 celkkii gonagas Harald V ahte Norgga stáhta lea vuođđuduvvon guovtti álbmoga eatnamiid ala – sámiid ja dážaid eatnamiid ala .
Han bad også om unnskyldning for den måten staten hadde behandlet samene på opp gjennom tiden :
Son maiddái ánui ándagassii dan ovddas mo stáhta áiggiid čađa lea meannudan sámiiguin :
« Den norske stat er grunnlagt på territoriet til to folk – nordmenn og samer .
« Norgga stáhta lea vuođđuduvvon guovtti álbmoga oktasaš eanaguovllu ala – dážaid ja sámiid .
Samisk historie er tett flettet sammen med norsk historie .
Sámi historjá lea čavgadit bárgiduvvon oktii dáža historjjáin .
I dag må vi beklage den urett den norske stat tidligere har påført det samiske folk gjennom en hard fornorskningspolitikk . »
Mii fertet dál šállošit dan vearrivuođa maid Norgga stáhta ovdal lea dahkan sámi álbmogii garra dáruiduhttinpolitihka bokte . »
Hvilke realiteter er det som ligger bak kongens formuleringer ?
Makkár duođalašvuođat leat gonagasa dadjamiid duohken ?
Hva menes med det felles territoriet , og hvorfor fant kongen det nødvendig å beklage den behandlingen samene er blitt utsatt for ?
Maid oaivvilda doahpagiin oktasaš eanaguovlu , ja manne anii gonagas dárbbašlažžan šállošit meannudanvuogi mii lea geavahuvvon sámiid vuostá ?
I denne korte historiske innledningen vil hovedvekten ligge på relasjonene mellom det norske og det samiske folket opp gjennom tiden .
Dán oanehis historjjálaš láidehusas deattuhuvvojit dáža ja sámi álbmoga gaskavuođat áiggiid čađa .
Når ble grensene som også berørte de samiske bruks- og bosettingsområdene fastsatt ?
Goas mearriduvvojedje ráját , mat guske maiddái sámi geavahan- ja ássanguovlluide ?
Hvilke formelle mekanismer har tidligere eksistert når det gjaldt å sikre samenes kulturelle og materielle rettigheter ?
Makkár hámolaš mekanismmat leat ovdal gávdnon sámiid kultuvrralaš ja ávnnaslaš vuoigatvuođaid váfisteami hárrái ?
2.2 Strid om de samiske områdene – samene som statenes felles undersåtter
2.2 Riidu sámiid guovlluid alde – sámit šaddet stáhtaid oktasaš riikkavulosažžan
Et viktig historisk utgangspunkt når det gjelder forholdet mellom samene og de nordiske statene ( og Russland ) , er at samene bebodde deler av det som nå er disse statenes territorier lenge før statene og statsgrensene ble etablert .
Go geahčada sámiid oktavuođaid davviriikkalaš stáhtaiguin ( ja Ruošša stáhtain ) , de lea deaŧalaš historjjálaš vuolggasadji ahte oasit dálá stáhtaid eanaguovlluin leat leamaš sámi ássanguovllut áigá ovdal go stáhtat ja riikkaráját ásahuvvojedje .
Det opprinnelige samiske bosetningsområdet strakte seg fra Midt-Skandinavia og nordover , helt til Ishavskysten .
Álgoálgosaš sámi ássanguovlu lei Gaska-Skandinavias davásguvlui , gitta Jiekŋameara gáttiid rádjái .
Nåværende Finland hørte med , øst til innsjøen Ladoga , og derfra til den sørvestre delen av Hvitehavet , samt hele Kolahalvøya .
Dálá Suopma lei maiddái sámi ássanguovlun , nuorttas Ladoga-jávrri rádjái , ja das Vilgesmeara orjješ-lulágeahčái , ja vel olles Guoládatnjárga .
I europeisk litteratur fra det første tusenåret av vår tidsregning , finner man enkelte skriftlige nedtegnelser om samene .
Eurohpalaš girjjálašvuohta , mii lea čállojuvvon min áigerehkega vuosttas duhátjagis , sisdoallá muhtun čállosiid sámiid birra .
Det som særlig fremheves , er at de var et jegerfolk , og at de behersket skiløperkunsten .
Erenoamážit deattuhuvvo ahte sámi álbmot lei bivdoálbmot , ja diehtu sámiid čuoigančehppodagas .
Den første autentiske beretningen om samene , og om Skandinavia , får man på slutten av 800-tallet .
Vuosttas autenttalaš čálus sámiid birra , ja Skandinavia birra , lea čállojuvvon 800-logu loahpas .
Da seilte den nordnorske høvdingen Ottar – i følge ham selv den nordligst boende nordmann – fra Tromsøtraktene og helt inn i Hvitehavet .
Dalle borjjastii Davvi-Norgga oaivámuš Ottar – gii oaivvildii iežas davimus ássi dážan – Romssa guovl . ­lus gitta Vilgesmeara gáttiide .