pere/sami_parallel huggingface dataset:
Dessuten vet man av erfaring at befolkningen i disse kommunene ut i fra språklige og kulturelle hensyn i mindre grad enn ellers kontakter advokater .
Dasa lassin lea nu ahte dáid suohkaniid olbmot eai váldde oktavuođa advokáhtain nu dávjá go eará guovlluin , dasa leat sihke gielalaš ja kultuvrralaš sivat .
Bildet er imidlertid sammensatt og deler av de faktorene som påvirker produktiviteten er ikke tema i forhandlingene .
Ášši lea almmotge oalle girjái ja muhtun áššit mat váikkuhit produktivitehta eai leat šiehtadallanfáddán , erenoamážit boraspirehálddašeapmi ja guohtunresursa-áššit .
Det gjelder spesielt rovviltforvaltningen og grunnlaget for beiteressursene .
Okta dain stuorámus hástalusain boazodoalus lea sihkkarastit ealáhusa guohtun- ja areálavuođu .
Sametinget finner grunn til å understreke at de stadige inngrepene i reindriftens områder er en alvorlig trussel for næringen .
Sámediggi atná dárbbašlažžan deattuhit ahte bisánkeahtes sisabahkkemat boazodoalu guovlluide sakka áitet ealáhusa .
Reindriftens rettigheter er sentrale , og det er avgjørende at reindriftens arealer sikres for fremtidige generasjoner .
Boazodoalu vuoigatvuođat leat guovddážis , ja leat áibbas dan duohken ahte boazodoalu eatnamat sihkkarastojuvvojit boahttevaš buolvvaide .
Sametinget har observatørstatus på statens side under de årlige forhandlingene om en reindriftsavtale .
Sámedikkis leat boazodoallošiehtadusa soabadallamiin guokte observatora stáhta bealde beavddi .
Tinget ønsker nå en gjennomgang av denne ordningen , med sikte på en selvstendig observatørrolle .
Diggi dáhttu dál dán ortnega guorahallojuvvot , dainna ulbmilin ahte ásahit iešheanalaš observatørasaji .
Det er derfor viktig for Sametinget å kunne delta og legge premisser for arbeidet og prosessene som pågår mht. til rovviltforvaltningen .
Dan dihte lea Sámediggái deaŧalaš searvat ja bidjat eavttuid boraspirehálddašeami oktavuođas ja proseassaide dan olis .
Sametinget har foreslått å iverksette et 5-årig program for utvikling av duodji .
Sámediggi lea evttohan álggahit 5-jagi duodjeovdánahttinprográmma .
Målet er å bedre rammebetingelsene for duodji som kultur , fag og næring .
Ulbmilin lea buoridit duoji rámmaeavttuid kultuvran , fidnun ja ealáhussan .
Duodji er en viktig kulturbærer og Sametinget ser det som stor utfordring å styrke kulturen gjennom en levedyktig og lønnsom næring .
Duodji lea deaŧalaš kulturguoddi ja Sámediggi atná stuora hástalussan nannet kultuvrra návccalaš ja gánnáhahtti ealáhusa olis .
Interessen for å etablere seg innenfor tradisjonell duodji som næringsvei er jevnt over høy , særlig i næringskombinasjonssammenheng .
Lea deaŧalaš bisuhit duoji boahtteáiggi ealáhussan , ja ahte dat heivehuvvo dálá dárbbuide sihke váldoealáhussan ja lotnolasealáhussan .
Sektoren kjennetegnes i dag med svak inntjening og lav lønnsomhet .
Lea stuora beroštupmi ásahit duoji ealáhussan , erenoamážit lotnolasealáhussan .
Næringen har behov for den kompetansen som disse har ervervet seg .
Lea stuora hástalussan oažžut sin geat váldet fágareivve , álggahit duoji ealáhussan .
Sametinget arbeider for større samsvar mellom fagbrevutdanningen i duodji og jobbmuligheter etter endt utdanning .
Ealáhus dárbbaša dan gelbbolašvuođa maid sii leat háhkan . Sámediggi bargá buoridit bargofálaldagaid sidjiide geat váldet duodjefágareivve .
I sammenheng med lov om fagopplæring i arbeidslivet , samt at duodji er godkjent som et verneverdig fag , er det opprettet opplæringskontorer for å koordinere og effektivisere fagopplæringen .
Bargoeallima fágaoahpahusa lága olis ja dan oktavuođas go duodji lea dohkkehuvvon suodjalanveara fágan , leat ásahuvvon oahpahuskantuvrrat koordineret ja buoridit fágaoahpahusa .
Disse kontorene sliter med svak driftsøkonomi .
Dát kantuvrrat rahčet heajos doaibmaekonomiija geažil .
Sametinget har sammen med fagopplæringsrådet uttalt at ansvaret for finansiering av opplæringskontorene og dermed fagutdanningen i duodji ligger hos Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet .
Sámediggi lea ovttasráđiid fágaoahpahusráđiin cealkán ahte oahpahuskantuvrraid ruhtadeapmi ja nu nappo duodjefágaoahpahusa ovddasvástádus , gullá Girko- ja oahpahusdepartementii .
Sametinget har valgt å delfinansiere drift av disse kontorene inntil saken er avklart med departementet .
Sámediggi lea válljen ruhtadit oasi dáid kantuvrraid goluin dassážii go kantuvrraid doaimmaheapmi lea čielggaduvvon departemeanttain .
Opplæringskontorene har i dag få lærlinger , noe som ikke gir grunnlag for en selvbærende drift .
Dál leat oahpahuskantuvrrain unnán fágaoahpahallit , ja dat ii vuođđut iešbirgejeaddji doaimma .
I dialog med Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet er det gitt orientering om at Opplæringsavdelingen i departementet er i gang med å utarbeide modeller for både drift av opplæringskontorer og lærlinglønn for de som faller inn under ordningen for små- og verneverdige fag .
Ovttasráđiid Girko- ja oahpahusdepartementtain lea dál dieđihuvvon ahte departemeantta Oahpahusossodat lea bargame gávdnat oahpahuskantuvrraide doaibmavugiid ja fágaoahpahalliide bálkáortnega mii heive smávva ja suodjalanveara fágaid ortnegii . Meahccegeavaheapmi nugo sáivačáhcebivdu ja murjen , leat leamaš ja leat ain deaŧalaš oassin dálusámiid birgenlágis ja ealáhussan .
Regelverket må da tilpasses dette .
Njuolggadusaid ferte heivehit dan mielde .
Etter Sametingets oppfatning har Regjeringen v / Statsskog fratatt fastboende samer rettigheter i tilknytning til utmarkhøsting .
Sámedikki ipmárdusa mielde lea Ráđđehus Statskog bokte rievidan dálusámiin meahccegeavahanvuoigatvuođaid .
Sametinget ser det som helt nødvendig å gjennomgå regler for høsting av utmarkressurser , spesielt innlandsfiske og jakt .
Sámediggi atná áibbas dárbbašlažžan ahte meahccegeavahannjuolggadusat guorahallojuvvojit , erenoamážit sáivačáhceguolásteami ja bivddu njuolggadusat .
Det må være en målsetting å styre bruken av motorisert ferdsel i utmarka slik at den dekker behovet til de lokalsamfunnene som tradisjonelt bruker områdene .
Mihttomearrin galggašii leat stivret mohtorjohtolaga mehciin nu ahte dat báikegottit mat árbevirolaččat geavahit guovlluid , ožžot dasa vejolašvuođa .
Bygging av fritidshytter og gammer i reinbeiteområder bør begrenses .
Asttoáiggebarttaid ja gođiid huksen berre ráddjejuvvot boazodoalloguovlluin .
Likevel må ikke slik bygging være til hinder for fastboende som utøver tradisjonell utmarksnæring .
Almmotge ii galgga dákkár huksen hehttet dáluássiid árbevirolaš meahccegeavaheami .
Videre må områdetilhørighet vurderes annerledes enn ved generell bygging til fritidsformål .
Maiddái ferte gullevašvuohta guvlui árvvoštallojuvvot earaládje go dábálaš bartahuksema oktavuođas .
Sametinget er av den mening at samiske fiskere har rett etter gammel sedvane og etter folkeretten til sin rettmessige del av fiskeressursene i de samiske områdene .
Sámediggi lea dan oaivilis ahte sámi guolásteddjiin lea boares árbevieruid ja álbmotrievtti mielde vuoigatvuohta sámi guovlluid guollevalljodagaid rievttálaš oassái .
Sametinget mener derfor det er viktig med en langsiktig og bærekraftig utnyttelse av kyst- og fjordressursene , der de lokale næringsutøverne får en mye større og friere tilgang til kyst- og fjordressursene .
Dan dihte atná Sámediggi deaŧalažžan oažžut áigái guhkesáigásaš ja ceavzilis geavahusa riddo- ja vuotnariggodagaid geavaheami dáfus , mas báikkálaš ealáhusdoallit ožžot stuorát ja luvvoset vejolašvuođa ávkkástallat riddo- ja vuotnariggodagaiguin .
Sametinget vil i tillegg til deltagelse i Reguleringsrådet , arbeide for å finne nye metoder og arenaer for å utvide det politiske og administrative samarbeidet mellom Fiskeridepartementet og Sametinget .
Lassin oassálastimii Regulerenráđis , de áigu Sámediggi bargat gávnnahit ođđa ja viidát vugiid ovddidit Guolástusdepartementta ja Sámedikki politihkalaš ja hálddahuslaš ovttasbarggu .
Dette arbeidet vil ha avgjørende betydning for å kunne ivareta det samiske folks rett til deltakelse i fiskerier .
Sámi álbmoga vuoigatvuohta searvat guolástusaide lea hui nannosit dán barggu duohken .
Sametinget vil igangsette hovedprosjektet « Bærekraftig utvikling i utvalgte fjorder » sammen med de tre nordnorske fylkeskommunene , Fiskeridepartementet , Kommunal- og regionaldepartementet og Miljøverndepartementet .
Sámediggi áigu álggahit váldoprošeavtta « Bissovaš ovdáneapmi dihto vuonain » ovttas golmma davimus fylkkagielddain , Guolástusdepartementtain , Gieldda- ja guovlludepartementtain ja Birasgáhttendepartementtain .
Prosjektet er en praktisk oppfølging av Sametingets handlingsplanen for samiske kyst- og fjordområder og Lokal Agenda- 21 prosjektet .
Prošeakta lea Sámedikki riddo- ja vuotnaguovlluid doaibmaplána ja Báikkálaš Agenda 21 geavatlaš čuovvoleapmi .
Sametinget vil arbeide for at Fiskeridepartementet oppnevner en arbeidsgruppe som skal belyse problemstillinger som naturlig tilligger forvaltning og fangst av kysttorsk .
Sámediggi áigu bargat dan ovdii ahte Guolástusdepartementa nammada bargojoavkku guorahallat áššebeliid mat lunddolaččat gullet riddodorski hálddašeapmái ja bivdui .
Arbeidsgruppens mål må være å få til en langsiktig og bærekraftig utvikling av bestandene , slik at grunnlaget for bo- og sysselsettingen i samiske kyst- og fjordområder opprettholdes .
Bargojoavkku ulbmil berre leat áigái oažžut máddodagaid bistevaš ja bissovaš ovdáneami , vai sámi riddo- ja vuotnaguovlluid ássan- ja bargovejolašvuođat bisuhuvvojit .
Sametinget vil fortsette sitt arbeid med å få gjennomført en egen utredning om laksens betydning for samisk kultur , næring og samfunnsliv .
Sámediggi áigu ain oččodit áigái sierra čielggadeami luosa mearkkašumi birra sámi kultuvrra , ealáhusa ja servodateallima guovdu .
Grensekommisjonens arbeid innen laksefiske i Tanavassdraget og lakseoppdrett må også knyttes til dette arbeidet .
Deanu čázádaga luossabivdo- ja luossabiebman-rádjekommišuvnna bargu ferte maiddái čadnot dása .
I Porsanger- , Tana- og Varangerfjorden forårsaker selen store skader på fiskebestanden .
Porsáŋggu- , Deanu- ja Várjjatvuonas dagaha njuorju stuora guollevahágiid .
I likhet med andre primærnæringer kan jordbruk i samiske områder – gjerne i kombinasjoner med andre næringer og yrker bidra og gi et viktig bidrag til å opprettholde bo- og sysselsetting i samiske områder .
Seammaládje go eará vuođđoealáhusat , de sáhttá maiddái sámi guovlluid eanandoallu – vaikko buohtalassan eará ealáhusaiguin ja fidnuiguin , leat deaŧalaš veahkkin ja vuođđun doalahit ássama ja barggolašvuođa sámi guovlluin .
Ved utformingen av den nasjonale landbrukspolitikken må Sametinget bli en sentral premissleverandør .
Eaktun lihkostuvvat doalahit barggolašvuođa eanandoalus lea ahte ovttasbargu eanandoalloeiseválddiiguin jotkojuvvo .
Utviklingen med nedlegging av gårdsbruk utarmer jordbruksmiljøet .
Našuvnnalaš eanandoallopolitihka hábmemis ferte Sámediggi leat guovddáš eavttuidbiddji .
Den største utfordringen for Sametinget er å få stoppet og snudd denne tendensen , av hensyn til sysselsettingen og dermed bosettingen i de samiske områdene .
Sámedikki stuorámus hástalus lea bissehit ja jorgalahttit dán mannolaga . Dát ferte dahkkot sihkkarastin dihte barggolašvuođa ja ássama sámi guovlluin .
Muligheten for salg av melkekvoter kan utarme næringsgrunnlaget i mange bygder .
Mielkeeriid vuovdinvejolašvuohta sáhttá goaridit máŋgga gili ealáhusvuođu .
Det må etableres statlige finansieringsordninger for gårdbrukere til å kunne kjøpe opp kvoter .
Fertejit ásahuvvot stáhtalaš ruhtadanortnegat veahkehit dállodolliid oastit eriid .
Da man opplever at infrastrukturen nedbygges og slakterier nedlegges , er det viktig ikke bare med etablering av finansieringsordninger , men også med nytt produkt- og markedsorientering .
Go dál oaidnit ahte infrastruktuvra fuotnána ja njuovahagat heaittihuvvojit , de ii leat dušše ruhtadanortnegiid ásaheapmi deaŧalaš , muhto maiddái ođđa gálvo- ja márkanoččodeapmi .
Sametinget vil arbeide for at det gjennomføres et eget verdiskapningsprogram i samiske områder som tar hensyn til og synliggjør grenseflatene mellom jordbruk , fiske , reindrift og duodji , slik at man oppnår et helhetlig samisk samfunnsmessig perspektiv i programmet .
Sámediggi áigu bargat dan ovdii ahte čađahuvvo sierra árvoháhkanprográmma sámi guovlluid várás , man ulbmilin lea vuhtii váldit ja čalmmustahttit eanandoalu , guolásteami , boazodoalu ja duoji oktasašvuođaid , vai prográmmas olahit oppalaš sámi servodatlaš perspektiivva .
Verdiskapningsprogrammet kan øke verdiskapningen i jordbruket både i produsentleddet og i videreforedlingsleddet så som meierier og slakterier .
Árvoháhkanprográmma sáhttá bajidit eanandoalu árvoháhkama sihke buvttadeami dásis ja náláštuhttima dásis nugo meieriijain ja njuovahagain .
Satsing på videreforedling , nisjeproduksjon og utvikling av nye produkter for markedet vil kunne bidra til en positiv utvikling for hele jordbruksnæringen .
Náláštuhttin , vásedingálvvuid buvttadeami ja ođđa gálvvuid hutkan sáhttet ovdánahttit olles eanandoalloealáhusa . Lea stuora hástalussan oččodit ruovttoluotta lobi ruovttus njuovvat sávzzaid .
Det vil være en stor utfordring å få gjeninnført hjemmeslakting av sau .
Hástalussan lea maiddái unnidit eanandoalu boraspirevahágiid .
En annen utfordring for næringen er å redusere antallet rovdyrskader på bufe .
Berre maiddái oččodit áigái ovttasbarggu boazodoaluin mehciid oktasaš geavaheami dáfus .
Med bakgrunn i en bærekraftig og miljøvennlig utvikling innenfor landbruket må også Sametinget være med på å styrke den økologiske matvareproduksjonen .
Eanandoalu ceavzilis ja birasseastevaš ovdáneami oččodeamis ferte maiddái Sámediggi leat mielde nanneme ekologalaš biebmobuvttadeami .
Dette er også i tråd med de nasjonale satsingen innenfor næringen .
Dat lea ge maiddái ealáhusa našuvnnalaš čađahemiid mielde .
Sametinget ønsker å utvikle et reiseliv som bygger på egen kultur , samtidig må man være påpasselig med at konflikten med andre deler av de samiske næringsvirksomhetene blir minimal .
Sámediggi dáhttu ovdánahttit mátkkoštanealáhusa mii lea huksejuvvon iežamet kultuvrra nala , seammás go fertet váruhit ahte dat ii boađáše vuostálaga eará sámi ealáhusaiguin .
Sametinget ser det som viktig at samene selv tar initiativet og er aktive samarbeidspartnere og premissleverandører ved utformingen og gjennomføringen av reiselivsvirksomhet i samiske bruks- og bosettingsområder .
Sámediggi atná deaŧalažžan ahte sámit ieža hutket ja leat aktiivvalaš ovttasbargoguoibmin ja eavttuid biddjin go sámi ássan- ja geavahanguovlluin hábmejuvvojit ja čađahuvvojit mátkkoštandoaimmat .
En av Sametingets store utfordringer blir å fortsatt arbeide for å bedre skole- og barnehagetilbudet for samiske barn og unge .
Okta Sámedikki stuora hástalusain lea ain bargat buoridit skuvla- ja mánáidgárdefálaldagaid sámi mánáide ja nuoraide .
I prosjektperioden ( Sametingets barn og unge-prosjekt 1998 – 2000 ) kom det signaler om at det samiske tilbudet i disse institusjonene ikke er tilfredsstillende .
Prošeaktaáigodagas ( Sámedikki mánáid- ja nuoraidprošeakta 1998–2000 ) bohte dieđut dan birra ahte dáid ásahusaid fálaldagat eai leat doarvái buorit .
Barnehagen og skolen , inkludert skolefritidsordninger , er dagens hovedarenaer for overføring av samisk språk og kulturarv til nye generasjoner .
Mánáidgárdi ja skuvla oktan asttoáiggefálaldagain , lea dán áigge váldobáikin gos sámegiella ja kultuvra oahpahuvvo ođđa buolvvaide .
Kun samiske elever i grunnskolen i visse områder får i dag opplæring etter den samiske læreplanen L- 97 Samisk .
Dušše dihto guovlluin ožžot sámi vuođđoskuvlaoahppit oahpahusa sámi oahppo , ­plána O97S mielde .
Målet er at så mange som mulig skal få slik opplæring .
Ulbmilin lea ahte nu oallugat go vejolaš oččoše oahpu dán mielde .
Det er nødvendig å styrke samiskopplæringen på alle nivåene , dvs. første- , andre- og fremmedspråksopplæring .
Lea dárbbašlaš nannet sámegieloahpahusa buot dásiin , namalassii vuosttaš- , nubbin- ja amasgiellan .
Et av målsettingene for Sametinget er å styrke samiske barn og unges identitet og tilknytning til det samiske samfunnet .
Okta Sámedikki mihttomeriin lea nannet sámi mánáid ja nuoraid identitehta ja gullevašvuođa sámi servodahkii .
For at dette skal lykkes må språkutvikling og språkvitalisering gis høy prioritet .
Vai dat lihkostuvašii , de ferte giellaovdánahttin ja giellaealáskahttin vuoruhuvvot hui ovddos .
En forutsetning for å fremme samisk kultur er at samiske barn og unge opplever en kulturell kontinuitet med hensyn til samiskhet .
Okta eaktun sámi kultuvrra ovddideamis lea ahte sámi mánát ja nuorat besset muosáhit bistevaš sámi kulturovdanbuktimiid .
Dette krever en omfattende og mangfoldig satsing på flere områder – en satsing som involverer mange aktører .
Dát gáibida viiddis ja girjás doaibmabijuid máŋgga suorggis – doaibmabijuid mat guoskkahit olu bealálaččaid .
Det må skje i et forpliktende og strukturert samarbeid mellom involverte aktører .
Dát ferte dáhpáhuvvat máŋgga guoskevaš bealálačča geatnegahtti ja čielggaduvvon ovttasbarggu olis .
Det må tas hensyn til samiske barns og unges synspunkter ved at de aktivt er med på å utforme og gjennomføre tiltak .
Mánáid ja nuoraid oainnut fertejit vuhtii váldojuvvot dainna lágiin ahte sii ieža besset aktiivvalaččat searvat mearridit ja čađahit doaimmaid .
Ungdomskonferansen vil få en sentral rolle i dette arbeidet ( Jf. kap. 2.6 ) .
Nuoraidkonferánsa šaddá hui guovddážii dien barggus ( Gč. kap. 2.6 ) .
Videre er det viktig at det setter i verk tiltak som skal forebygge mobbing , intoleranse , fremmedfrykt , vold og rasistiske holdninger generelt i det samiske og norske samfunnet og spesielt i barnhager og i skolene .
Dasto lea mávssolaš ahte álggahuvvojit doaimmat mat galget eastadit givssideami , badjelgeahččanvuođa , amasbalu , veahkaváldima ja rasisttalaš guottuid oppalaččat sámi ja dáčča servodagain , ja erenoamážit mánáidgárddiin ja skuvllain .
Sametinget be regjeringen prioritere særskilte midler til dette forholdet .
Sámediggi bivdá Ráđđehusa fuolahit erenoamáš doarjagiid dáidda doaimmaide .
Videre er det viktig å sikre at den individuelle retten til opplæring i samisk blir gjort gjeldende , både på grunnskolenivå og i videregående opplæring .
Lea maiddái deaŧalaš sihkkarastit ahte oktagaslaš ( individuála ) vuoigatvuohta oažžut sámegieloahpahusa ollašuhttojuvvo , sihke vuođđoskuvla- ja joatkkaskuvladásis .
At Sametinget får forvaltningsansvar over timer til opplæring i og på samisk vil være viktig i denne sammenhengen .
Dán dáfus livččii riekta ahte Sámediggái addo ovddasvástádus hálddašit oahpahusdiimmuid sámegieloahpahussii ja oahpahussii sámegillii .
Sametinget vil arbeide for å styrke samisk innhold i samiske barnehager og barnehager med samiske barn , og bidra til at utvikling av samiske læremidler skjer i tråd med vedtatte planer .
Sámediggi áigu bargat nannet sámi sisdoalu sámi mánáidgárddiin ja mánáidgárddiin gos leat sámi mánát , ja bargat dan ovdii ahte sámi oahpponeavvut ráhkaduvvojit mearriduvvon plánaid mielde .
Innenfor det samiske spesialpedagogiske feltet skal man arbeide for å få økt kompetansenivået slik at tilbudet samsvarer med brukernes behov .
Sámi erenoamášpedagogalaš suorggis áigut bargat alidit gelbbolašvuođa dási vai fálaldat vástidišgoahtá geavaheddjiid dárbbuide .
Sametinget mener at samisk videregående opplæring må forbedres betraktelig .
Sámedikki mielas galgá sámi joatkkaoahpahus buoriduvvot sakka .
Dette må ses i forhold til evaluering av reform 94 Samisk videregående opplæring .
Dán ferte geahččat ovttas Ođastusa 94 sámi joatkkaoahpahusa evalueremiin .
Dette arbeidet må følges opp av sentrale myndigheter .
Dán barggu fertejit guovddáš eiseválddit čuovvolit .
De samiske videregående skolene overføres Sametingets ansvarsområde .
Sámi joatkkaskuvllat sirdojuvvot Sámedikki ovddasvástádussan .
Det må settes i verk en prosess mellom Sametinget og KUF .
Ferte álggahuvvot proseassa Sámedikki ja GOD gaskka .
Sametinget har gitt en høringsuttalelse til NOU 3:2000 Samisk lærerutdanning – mellom ulike kunnskapstradisjoner .
Sámediggi lea addán cealkámuša NOU 3:2000 Samisk lærerutdaning – mellom ulike kunnskapstradisjoner ( Sámi oahpaheaddjeoahpahus – iešguđetlágán máhtolašvuođaid gaskkas ) .
Sametinget var sammenfattende høringsinstans , og fikk på denne måten klarhet i hva de ulike institusjonene vektla i sin vurdering av utvalgsarbeidet .
Sámediggi lei čoahkkáigeassi gulaskuddanásahus , ja beasai nu diehtit maid iešguđet gulaskuddanásahusat deattuhedje lávdegotti barggu árvvoštallamiin .
Inntil Samisk Parlamentarisk Råd er fullverdig etablert , må ansvar og myndighet avklares gjennom et konkret samarbeid mellom regjeringen og Sametinget i Norge .
Dassážii go Sámi parlamentáralaš ráđđi lea ollásit ásahuvvon , ferte ovddasvástádus ja váldi čielggaduvvot ráđđehusa ja Norgga beale Sámedikki konkrehta ovttasbarggu olis .
Sametinget støtter i store trekk de tilrådningene som utvalget foreslo både innenfor utvikling av et samisk utdanningsnettverk mellom de ulike utdanningsinstitusjonene , innenfor samisk førskolelærerutdanning , samisk allmennlærerutdanning , samisk yrkesfaglærerutdanning og samisk praktisk-pedagogisk utdanning .
Sámediggi doarju eanaš daid rávvagiid maid lávdegoddi evttohii sihke iešguđet sámi oahpahusásahusaid oahpahusfierpmádaga álggaheami dáfus , sámi ovdaskuvlaoahpaheaddjeoahpahusa dáfus , sámi oahpaheaddjeoahpahusa dáfus , sámi fidnofágaoahpahusa dáfus ja sámi geavatlaš-pedagogalaš oahpahusa dáfus .
Sametinget vektlegger også at det utvikles etter- og videreutdanningstilbud som ivaretar behovene i den samiske skolen .
Sámediggi deattuha maid ahte galggaše ásahuvvot lassi- ja viidásetoahpu fálaldagat mat vuhtii váldet sámi skuvlla dárbbuid .
Sametinget er videre svært bekymret for rekrutteringen til dagens samiske lærerutdanning og skisserer ulike tiltak for å bedre rekrutteringssituasjonen .
Sámediggi ballá dálá sámi oahpaheaddjeoahpahusa rekrutteremiin ja evttoha doaimmaid mat sáhtáše buoridit rekrutterendilálašvuođa .
Sametinget støtter utvalgets tilråding om at samisk lærerutdanning må være en forskningsbasert lærerutdanning for å realisere de intensjonene som utdanningen legger opp til .
Sámediggi doarju lávdegotti ávžžuhusaid das ahte sámi oahpaheaddjeoahpahus berre leat dutkamii vuođustuvvon oahpaheaddjeoahpahus vai sáhttá duohtan dahkat daid ulbmiliid mat leat oahpahussii biddjon .
Dette må skje til alle de utdanningsinstitusjonene som har fått eller vil få klart definerte oppgaver i forhold til samisk lærerutdanning .
Dát ferte dáhpáhuvvat buot oahpahusásahusaid dáfus mat leat ožžon dahje ožžot čielgasit definerejuvvon doaimmaid sámi oahpaheaddjeoahpahusa ektui .
Sametinget forventer at regjeringen følger opp foreliggende utredning med en egen stortingsmelding om samisk lærerutdanning .
Sámediggi vuordá ahte ráđđehus čuovvola dán čielggadusa ovddidettiin sierra stuoradiggedieđáhusa sámi oahpaheaddjeoahpahusa birra .
Sametinget har gitt høringsuttalelse til NOU 2000 : 14 « Frihet med ansvar » – Om høgere utdanning og forskning .
Sámediggi lea addán gulaskuddancealkámuša NOU 2000 : 14 « Frihet med ansvar » ( Friddjavuohta ja ovddasvástádus ) – Alit oahpahusa ja dutkama birra .
Sametinget har avgrenset sin høringsuttalelse til kap. 19 « Høgere utdanning og forskning i det samiske samfunn » og kap 12. « Ledelse og styring av institusjonene » .
Sámediggi lea ráddjen iežas cealkámuša guoskkahit dušše 19. kapihttala « Alit oahpahus ja dutkan sámi servodagas » ja 12. kapihttala « Ásahusaid jođiheapmi ja stivren » .
Sametinget vil arbeide for at all forskning og utdanning for samer må skje uti fra behov i det samiske samfunnet .
Sámediggi áigu bargat dan ovdii ahte buot sámi dutkan ja oahpahus ferte dahkkot sámi servodaga dárbbuid mielde .
Dette innebærer at både forskning og høgere utdanning må ta utgangspunkt i og hensyn til behov i de ulike samiske samfunnene og være relevant også for samisk næringsutvikling .
Dat mearkkaša ahte dutkan ja alit oahpahus ferte vuolgit iešguđet sámi servodagaid dárbbuin ja vuhtii váldit daid ja leahkit relevánta maiddái sámi ealáhusovdáneapmái .
Med hensyn til rekruttering av samer til forskning og høgere utdanning må iverksettes et 10-års program for oppbygging og utvikling av samisk forskning .
Sámiid rekrutterema dáfus dutkamii ja alit oahpahussii ferte ásahuvvot 10-jagi prográmma hukset ja ovdánahttit sámi dutkama .
Miljøet ved Nordisk Samisk Institutt og Samisk høgskole skaper muligheter for oppbygging av et samisk universitet der samisk språk benyttes muntlig og skriftlig , noe som igjen bidrar til å styrke språkets utvikling blant annet gjennom undervisning og forskning .
Davviriikkaid Sámi Instituhta ja Sámi allaskuvlla birrasat dahket vejolažžan hukset sámi universitehta gos sámegiella geavahuvvo sihke njálmmálaččat ja čálalaččat , mii fas lea mielde nanneme sámegiela ovdáneami earret eará oahpaheami ja dutkama bokte .
Sametinget vektlegger at det må etableres et eget samisk forskningsråd med allsamisk perspektiv som skal ha et overordnet ansvar for utformingen av samisk utdannings- og forskningspolitikk i nordområdet .
Sámediggi deattuha ahte ferte ásahuvvot sámi dutkanráđđi mas lea oppasámi perspektiiva ja mas galgá leat váldo ovddasvástádus hábmet davviguovlluid sámi oahpahus- ja dutkanpolitihka . Dát ráđđeaddi orgána ferte ovdánahttot Sámi parlamentáralaš ráđi ollái .
Dette rådgivende organet må utvikles til å ha tilknytning til Samisk Parlamentarisk råd .
Lea maiddái deaŧalaš ovdánahttit orgána mii fuolaha ehtalaš beliid sámi dutkamis .
Sametinget vil arbeide for at det på sentralt nivå settes klare rammer for hvordan målet om en likeverdig helse- og sosialtjeneste for det samiske folk skal nås .
Sámediggi áigu bargat dan ovdii ahte guovddáš dásis biddjojuvvojit čielga mearit dasa movt olahit sámiide ovttadássásaš dearvvašvuođa- ja sosiálbálvalusa ulbmila .
Endringsprosesser er tidkrevende , men Sametinget mener likevel at ansvaret for satsingen på integrering av det samiske perspektivet i helse- og sosialtjenesten må pålegges fylkeskommunale og kommunale institusjoner i samiske bosettingsområder .
Nuppástuhttinproseassat leat áddját , muhto Sámediggi oaivvilda almmotge ahte ovddasvástádus sámi perspektiivva integrerema dáfus dearvvašvuođa- ja sosialbálvalussii gullá fylkkagieldda ja gielddaid ásahusaide sámi ássanguovlluin .
Sametinget mener også at en viktig del av integreringen er å synliggjøre den samiske dimensjonen i dokumenter som omhandler helse- og sosialtjenesten i Norge .
Sámediggi oaivvilda maiddái ahte deaŧalaš oassi integreremis lea čalmmustahttit sámi dimenšuvnna dokumenttain mat guoskkahit dearvvašvuođa ja sosiála doaimmaid Norggas .
I dag « oppfordres » helse- og sosialtjenesten til å ivareta det samiske folks behov i særskilte dokument , eksempelvis i NOU 1995 : 6 .
Dál « ávžžuhuvvo » dearvvašvuođa- ja sosiálbálvalus sierra dokumenttaid bokte vuhtii váldit sámi álbmoga erenoamáš dárbbuid , omd. NOU 1995 : 6 bokte .
Dette bidrar til at det kun er spesielt interesserte fagfolk / institusjoner som arbeider for å integrere det samiske perspektivet i helse- og sosialtjenesten .
Dát váikkuha dasa ahte dušše erenoamáš berošteaddji fágaolbmot / ásahusat barget integreret sámi perspektiivva dearvvašvuođa- ja sosialabálvalussii .
Sametinget vil derfor arbeide for at prosjektmiddeltildelingen fortsetter og at rammene for tildelingen øker .
Dan dihte áigu Sámediggi oččodit prošeaktajuolludemiid jotkojuvvot ja juolludeami lassánit .
Det er et stort behov for forskning innenfor helse- og sosialfag i forbindelse med en tilrettelagt tjeneste for det samiske folk .
Sámi álbmogii heivehuvvon dearvvašvuođa- ja sosialfágaid dáfus lea hui dárbbašlaš dutkamiid oažžut áigái .
Sametinget vil arbeide for at Sosial- og helsedepartementet bidrar til at det bevilges midler til et forskningsprogram , slik det framkommer i utredning om samisk helseforskningsenhet i Karasjok og som nå er under etablering .
Sámediggi áigu dan dihte bargat dan ovdii ahte Sosiala- ja dearvvašvuođadepartementa juolluda ruđaid dutkanprográmmii , nugo daddjo čielggadeamis sámi dearvvašvuođadutkanossodaga birra , mii dál lea ásahuvvome Kárášjohkii .
Forskningsprogrammets innhold må klargjøres nærmere mellom samisk helseforskning , samiske helseinstitusjoner , Sametinget og Sosial- og helsedepartementet .
Dutkanprográmma sisdoallu ferte dárkileappot čielggaduvvot sámi dearvvašvuođadutkama , sámi dearvvašvuođaásahusaid , Sámedikki ja Sosiala- ja dearvvašvuođadepartementta gaskka .
I tilpasningen av helse- og sosialtilbudet for samene er det nødvendig å innhente kompetanse fra andre urfolk som lever i minoritetsforhold til andre befolkningsgrupper .
Sámiide heivehuvvon dearvvašvuođa- ja sosialafálaldaga oktavuođas lea dárbbašlaš oččodit gelbbolašvuođa eará álgoálbmogiin mat ellet minoritehtadilis ovttas eará álbmogiiguin .
Internasjonalt helsearbeid blant urfolk må prioriteres , blant annet i forhold Verdens helseorganisasjon ( WHO ) .
Riikkaidgaskasaš dearvvašvuođa álgoálbmogiid gaskkas ferte vuoruhuvvot , earret eará máilmmi dearvvašvuođaorganisašuvnna ( WHO ) ektui .
Sametinget kan på denne måten innhente kunnskap om tilpasning av helse- og sosialtjenesten fra andre urfolk og eventuelt tilføre erfaringer om helse og sosialt arbeid fra samiske områder .
Dáinna lágiin sáhttá Sámediggi oahppat eará guovlluid vásihusain movt heivehit dearvvašvuođa- ja sosialfálaldagaid álgoálbmogiidda ja vejolaččat ieš maiddái juogadit sámi guovlluid vásihusaid earáiguin .
Det internasjonale samarbeidet løftes til Samisk parlamentarisk råd .
Riikkaidgaskasaš ovttasbargu loktejuvvo Sámi parlamentáralaš ráđi háldui .
Sametinget står overfor store utfordringer innenfor samisk kultur .
Sámi kultuvrra dáfus leat Sámedikkis stuora hástalusat .
Tinget vil derfor fremme forslag til tiltak som styrker samisk kunst og kulturliv .
Diggi áigu dan dihte evttohit doaimmaid mat nannejit sámi dáidaga ja kultureallima .
Mangfoldet i oppvekstmiljø og språk må gjenspeiles spesielt i bruken av midler til styrking av oppvekstvilkårene for samiske barn og unge .
Sámi mánáid ja nuoraid bajásšaddandiliid buorideami dáfus fertejit gaskaoamit vástidit dan girjáivuhtii mii lea bajásšaddaneavttuid ja giela dáfus .
Det vil være viktig å få frem varierte tiltak i de samiske områdene , og under temaområder som hittil ikke har vært særlig fremtredende .
Lea deaŧalaš áigái oažžut iešguđetlágán doaimmaid iešguđet sámi guovlluide , ja maiddái surggiin mat dán rádjái eai leat leamaš nu guovddážis .
Siden Samisk kulturråd ble opprettet har utviklingen gitt muligheter for en bevisst kulturutvikling .
Dan rájes go Sámi kulturráđđi ásahuvvui , leat dihtomielalaš kulturovddideami vejolašvuođat buorránan .
Det samiske samfunnet står likevel overfor et nylig påbegynt arbeid innenfor sentrale kulturområder , og sammenlignet med situasjonen for majoritetskulturen er det fortsatt begrenset handlingsrom for en aktiv samisk kulturutvikling .
Sámi servodagas lea bargu almmotge easkka álggahuvvon guovddáš kultursurggiin , ja eanetlogu kultuvrra ektui leat sámi servodagas vuos oalle gáržžes vejolašvuođat aktiivvalaččat ovddidit iežas kultuvrra .
I den videre prosessen med å styrke og utvikle samisk kultur er Sametinget avhengig av forståelse , samspill og oppfølging fra sentrale myndigheter , spesielt Kulturdepartementet .
Sámi kultuvrra ovddideami ja nannema viidáset proseassas lea Sámediggi dan duohken ahte guovddáš eiseválddit , erenoamážit Kulturdepartementtas čájehit beroštumi , ovttasbargodáhtu ja čuovvolit áigumušaid .
Et viktig kultursatsingsområde for Sametinget er sikringen og etableringen av samiske kultursentra .
Deaŧalaš kulturdoaibmabidju lea Sámedikki mielas sihkkarastit ja ásahit sámi kulturguovddážiid .
Samiske kultursentra har en sentral rolle i samiske kulturutvikling .
Sámi kulturguovddážiin lea guovddáš sajádat sámi kultuvrra ovddideamis .
Dette gjelder spesielt i områder der samisk språk og kultur står svakt .
Dat guoská earret eará oktavuođain gos sámegiella ja kultuvra lea rašši .
En stor del av den samiske befolkningen bor spredt og gjerne i områder med svak infrastruktur .
Stuora oassi sámi álbmogis ássá bieđgguid ja dábálaččat guovlluin gos lea heajos infrastruktuvra .
For Sametinget vil det bli en utfordring å få økt de økonomiske rammer for driftsmidler til samiske kulturhus / kulturinstitusjoner slik at de kan være tilfredsstillende i forhold til behovet .
Bušeahttamearit maid sámi kulturásahusat ožžot eai leat doarvái stuorrát . Dađistaga stuorát dárbbut ovdanbohtet , ja ásahusaid lohku mat dárbbašivčče doaibmaruhtadeami , lassána dađistaga .
Sametinget henstiller til Kulturdepartementet å ta ansvaret for at samisk tusenårssted Øst-Samisk museum kan etableres og at det avsettes midler over statsbudsjettet i 2002 .
Sámediggi čujuha ahte Kulturdepartemeanta galgá váldit ovddasvástádusa Sámi duhátjagibáikki Nuorta-sámi musea ásaheamis , ja fuolahit ahte juolluduvvo doarjja 2002 stáhtabušeahta bokte .
Sametinget viser til at statens navnekonsulenttjeneste for samiske stedsnavn i dag ligger hos Norsk språkråd .
Sámediggi čujuha dasa ahte Sámi báikenamaid nammanevvohat dál gullá Norgga giellaráđi vuollái .
Sametinget har større kompetanse i samisk språk og samiske stedsnavn enn språkrådet .
Sámedikkis lea eambbo gelbbolašvuohta sámegielas ja sámi báikenamain go giellaráđis .
Videre har tinget bedre organisatoriske og øvrige faglige forutsetninger til å styrke arbeidet med samiske stedsnavn .
Dasa lassin leat dikkis buoret organisatuvrralaš ja eará fágalaš eavttut nannet sámi báikenammabarggu .
Navnekonsulenttjenesten foreslås derfor overført Sametinget .
Danne evttohuvvo sirdit Nammanevvohaga Sáme-dikki vuollái .
Sametinget har i 2000 arbeidet aktivt for å styrke samiske museer og det er blant annet laget en egen samisk museumsutredning for framtidig organiserings- og styringsstruktur .
Sámediggi lea 2000:s bargan aktiivvalaččat nannet sámi museaid , ja lea dan oktavuođas ráhkadan sierra sámi museačielggadeami mas leat boahttevaš organiseren- ja stivrenstruktuvrrat .
Den særlige utfordringen samiske museer står overfor handler om at de skal være arena og aktør i en dialog om kulturell selvforståelse og identitet både i en indre og ytre kontekst .
Dat erenoamáš hástalus mii sámi museain lea , lea ahte dat galget leat kultuvrralaš ipmárdusa ja identitehta guovddážin , ja dialogaoasseváldit sihke siskkáldas ja olgguldas oktavuođain .
Ved siden av de faktiske og praktiske konsekvensene som følger av språk , vil det kulturkritiske spørrende perspektivet derfor ha flere dimensjoner .
Danne šaddá kulturkritihkalaš áššiid perspektiivvas maid eambbo mearkkašupmi , earret daid duohta ja praktihkalaš váikkuhusaid geažil mat juo čuvvot giela .
For det samiske samfunnet vil dette best kunne oppnås gjennom utvikling av en samisk museumspolitikk der det samiske samfunn selv tar ansvar for hvordan kulturarven skal vernes og brukes .
Sámi servodaga dáfus sáhttá dán buoremusat olahit sámi museapolitihka ovddidemiin , mas sámi servodat ieš váldá ovddasvástádusa kulturárbbi gáhttemis ja geavaheamis .
Sametinget har satset på samiske museer i budsjettet for 2001 .
Sámediggi lea vuoruhan sámi museaid 2001 bušeahtas .
Det forventes at Kulturdepartementet aktivt følger opp Sametingets initiativ for forvalting av museer og realisering av Østsamisk museum som samisk nasjonalt tusenårssted .
Mii vuordit ahte Kulturdepartemeanta aktiivvalaččat čuovvola Sámedikki áigumušaid hálddašit museaid ja ovddidit Nuortasámi musea sámi našuvnnalaš duhátjagibáikin .
Sametinget har et samisk nasjonalt ansvar for å utforme en samisk kunstpolitikk som ivaretar og styrker utviklingen av samisk kunst .
Sámedikkis lea našuvnnalaš ovddasvástádus hábmet sámi dáiddapolitihka mii seailluha ja nanne sámi dáidaga ovddideami .
Sametinget forventer at Kulturdepartementet tilrettelegger ressurser slik at samisk kunstmuseum og samisk kunstutdanning på høyere nivå , som er under planlegging , kan realiseres .
Sámediggi vuordá ahte Kulturdepartemeanta heiveha resurssaid nu ahte sámi dáiddamusea ja sámi dáiddaoahpahus alit dásis , mii lea plánejuvvome , sáhttá duohtan dahkkot .
Overordnede nasjonale kulturpolitiske målsettinger må klart definere de samiske medienes rolle og betydning i forhold til den samiske befolkningens behov og krav til kulturytring , ytringsfriheter , orientering og demokratisk deltagelse .
Bajimus našuvnnalaš kulturpolitihkalaš ulbmilat fertejit čielgasit defineret sámi mediijaid rolla ja mearkkašumi sámi álbmoga dárbbuid ja gáibádusaid ektui mii guoská kulturcealkámušaide , sátnefriddjavuhtii , diehtojuohkimii ja demokráhtalaš oassálastimii .
Gjennom en bevisst samisk kulturpolitisk satsing kan en språklig og kulturell utarming som følge av den mediepolitiske utviklingen forhindres .
Dihtomielalaš sámi kulturpolitihkalaš vuoruhemiid bokte sáhttá hehttet dan gielalaš ja kultuvrralaš goarideami maid mediapolitihkalaš ovdáneapmi čuovuha .
Sametinget tar sikte på å utarbeide en helhetlig samisk mediepolitikk som ivaretar det samiske folks behov generelt og barn og unges behov spesielt , for daglig kringkastings- og pressetilbud , samt periodiske publikasjoner .
Sámediggi áigu ráhkadit ollislaš sámi mediapolitihka mii oppalaččat fuolaha sámi álbmoga , ja erenoamážit mánáid ja nuoraid dárbbuid , beaivválaš TV- ja preassafálaldagaid , ja jeavddalaš almmuhemiid .
Det vises for øvrig til Sametingets uttalelse til NOU 2000 : 15 Pressepolitikk ved tusenårsskiftet ( sak 46/00 ) , om samiske TV-sendinger ( sak 51/00 ) og sak R/147 00. / Sametinget forutsetter at Regjeringen stiller de nødvendige ressursene til gjennomføringen av en slik satsing .
Muđui čujuhit Sámedikki cealkámušaide NOU 2000 : 15 Duhátjagimolsuma preassapoli ­tihkka ( ášši 46/00 ) , sámi TV-sáddagiid birra ( ášši 51/00 ) ja áššis R/147 00. / Sámediggi eaktuda ahte Ráđđehus juolluda daid dárbbašlaš resurssaid maid dákkár doaimmat mielddisbuktet .
1.2 Det politiske arbeidet i Sametinget i år 2000
1.2 Sámedikki politihkalaš bargu jagi 2000:s
I dette kapittelet presenteres sentrale saksområder som Sametinget har arbeidet med i løpet av 2000 .
Dán kapihttalis muitalit guovddáš áššiid birra maiguin Sámediggi lea bargan jagi 2000:s .
Vedtakene som det refereres til er fattet av et flertall i Sametingets plenum .
Mearrádusat maidda čujuhuvvo , leat mearriduvvon Sámedikki dievasčoahkkima eanetloguin .
Mindretallsforslagene fremgår av Sametingets protokoller .
Unnitloguevttohusat bohtet ovdan Sámedikki čoahkkingirjjiin .
I saker som er behandlet i Sametingets plenum vises det til det enkelte saksnummer .
Áššit mat leat gieđahallon Sámedikki dievasčoahkkimiin , namuhuvvojit sierra áššenummariin .
Sametinget er fortsatt av den oppfatning at mineralloven ikke må vedtas før forvaltningsordninger som ivaretar samiske rettigheter i større grad er vedtatt .
Sámediggi oaivvilda ain ahte minerálaláhka ii galgga mearriduvvot ovdal go hálddašanortnegat mat buorebut nannejit sámi vuoigatvuođaid , leat mearriduvvon .
Forslaget til ny minerallov må derfor utsettes inntil Samerettsutvalget arbeid er behandlet i Stortinget , da en del av forslaget til ny minerallov griper inn i debatten om retten til land og vann som Samerettsutvalgets innstilling har behandlet .
Danne ferte ođđa minerálalága evttohus maŋiduvvot dassážii go Sámi vuoigatvuođalávdegotti bargu lea gieđahallojuvvon Stuoradikkis . Oassi ođđa minerálalága evttohusas oainnat guoskkaha dan debáhta eatnamiid ja čáziid vuoigatvuođaid birra maid Sámi vuoigatvuođalávdegoddi lea meannudan .
For å få en samlet og samordnet behandling av forhold som griper inn i rettsforhold i samiske områder er det viktig at forslagene i mineralloven også må ses i sammenheng med samerettsutvalgets innstilling .
Jus galgá čorgadit ja oktasaš vuogi mielde meannudit áššiid mat guoskkahit sámi guovlluid riektediliid , de lea deaŧalaš ahte maiddái sámi vuoigatvuođalávdegotti mearrádusat deattuhuvvojit minerálalága evttohusaid ektui .
Arbeidet med oppfølgingen av Samerettsutvalgets utredning for Finnmark NOU 1997:4 som pågår i Regjeringen er standardsettende for det videre rettighetsarbeidet i forhold til samene .
Sámi vuoigatvuođalávdegotti Finnmárkku čilgehusa čuovvoleapmi NOU 1997 : 4 mainna Ráđđehus lea bargame , šaddá standardin sápmelaččaid viidáset vuoigatvuođabargui .
Norge tar sikte på å være et foregangsland når det gjelder internasjonale menneskerettigheter .
Norga áigu leat njunnošis riikkaidgaskasaš olmmošvuoigatvuođaid dáfus .
Sametinget forventer at staten i sitt arbeid med samenes rettigheter , følger de standardene som utvikles i internasjonale sammenhenger og legger dette til grunn i den interne prosessen som pågår .
Sámediggi vuordá ahte stáhta čuovvu sámi vuoigatvuođaid barggus daid standardiid mat biddjojit riikkaidgaskasaš oktavuođain , ja atná daid vuođđun dan siskkaldas proseassas mii lea jođus .
Sametinget ser det som avgjørende at de sedvanerettslige spørsmålene også vektlegges i arbeidet .
Sámediggi háliida ovttasbargat Ráđđehusain viidáset barggus , ja ahte ovttasbargu sáhtášii formáliserejuvvot .
I områdene utenfor Finnmark er det store og omfattende oppgaver som venter .
Guovlluin olggobealde Finnmárkku leat stuora ja viiddis doaimmat vuordime .
Det er foreløpig ikke oppnevnt et utvalg for området sør for Finnmark . Mandatet og lederen for utvalget er imidlertid klare .
Ii leat vuos nammaduvvon lávdegoddi daidda guovlluide mat leat lulábealde Finnmárkku , muhto mandáhta ja lávdegotti jođiheaddji gal leat juo válljejuvvon .
Regjeringen har gitt uttrykk for at Sametinget skal kunne foreslå 3 av 14 representanter til det nye Samerettsutvalget .
Ráđđehus lea geažuhan ahte Sámediggi beassá evttohit 3 dan 14 ovddasteaddjis mat ođđa Sámi vuoigatvuođalávdegoddái galget nammaduvvot .
Dette er Sametinget ikke på noen måte tilfreds med .
Dáinna ii leat Sámediggi veahášge duhtavaš .
Fra Sametinget er det understreket at Sametinget må foreslå halvparten av medlemmene til utvalget .
Sámedikki bealis lea deattuhuvvon ahte Sámediggi galgá beassat evttohit beali lávdegotti miellahtuin .
I St. meld nr. 21 ( 1999–2000 ) Menneskeverd i sentrum – handlingsplan for menneskerettigheter går regjeringen inn for å styrke menneskerettighetsarbeidet , også innenfor landets grenser .
St. dieđ. nr. 21 ( 1999–2000 ) Olmmošárvu guovddážis – olmmošvuoigatvuođaid doaibmaplánas boahtá ovdan ahte ráđđehus áigu bargagoahtit nannet olmmošvuoigatvuođaid maiddái riikkarájiid siskkobealde .
Sametinget behandlet meldingen i sitt plenumsmøte i 28.02.–03.03.00 .
Sámediggi gieđahalai dieđáhusa 28.02. – 03.03.00 dievasčoahkkimis .
I sine merknader til meldingen påpeker Sametinget blant annet at samenes rett til selvbestemmelse har sitt fundament i internasjonal rett og at det ikke kan utvikles en egen definisjon for urfolks selvbestemmelse .
Dieđáhusa mearkkašumiin čujuha Sámediggi earret eará ahte sámiid iešmearridanvuoigatvuođa vuođđu lea riikkaidgaskasaš vuoigatvuođain , ja ahte ii sáhte ráhkaduvvot sierra definišuvdna álgoálbmogiid iešmearrideami dáfus .
Selvbestemmelse er det viktigste grunnlaget for arbeidet med samepolitiske spørsmål .
Iešmearrideapmi lea sámepolitihkalaš doaimmaid deaŧaleamos vuođđu .
Dette omfatter også retten til og forvaltningen av land og vann , siden dette utgjør grunnlaget for det samiske samfunnsutvikling .
Dása gullet maiddái eatnamiid ja čáziid vuoigatvuođat ja hálddašeapmi , danne go dat leat sámi servodatovdáneami vuođđun .
Videre ga Sametinget uttrykk for at det er gledelig at det skal etableres et kompetansesenter for urfolksrettigheter , og anbefalte dette lokalisert til Kautokeino .
Muđui celkkii Sámediggi ahte lea illudahtti go galgá huksejuvvot álgoálbmotvuoigatvuođaid gelbbolašvuođaguovddáš , ja dán guovddáža ávžžuhii ásahit Guovdageidnui .
Sametinget har som prinsipp at samene selv har den største kompetansen når det gjelder urfolksspørsmål , både nasjonalt og internasjonalt .
Sámedikkis lea prinsihppa ahte sápmelaččain lea alddiineaset buoremus gelbbolašvuohta álgoálbmotáššiid dáfus , sihke našuvnnalaččat ja riikkaidgaskasaččat .
Sametinget ba også om en større innsats på områder som helse , barn , kvinner , informasjon og rettssikkerhet .
Sámediggi bivddii maiddái ahte suorggit nu go dearvvašvuohta , mánát , nissonolbmot , diehtojuohkin ja riektesihkarvuohta galget vuoruhuvvot .
I sitt vedtak påpekte Sametingets også den faren som et for høyt antall rovdyr utgjør overfor den samiske reindriften , idet en prioritering av rovdyr undergraver folks eksistensvilkår og menneskerettighetskonvensjonene som skal sikre samisk kultur og næringsliv .
Mearrádusas čujuhii Sámediggi maiddái dasa makkár várra beare alla boraspirelogus lea sámi boazodollui , dasgo boraspiriid vuoruheapmi dagaha olbmuid eallinlágiid ja olmmošvuoigatvuođakonvenšuvnnaid ovdii , mat galget sihkkarastit sámi kultuvrra ja ealáhusaid .
Sametinget ba også om at ILO-konvensjon nr. 169 innarbeides i norsk lov og viser til at dette er et av de viktigste menneskerettighets-instrumentene i urfolksspørsmål .
Sámediggi bivddii maiddái ahte ILO-konvenšuvdna nr. 169 váldojuvvo atnui Norgga lágain , ja čujuhii dasa ahte dát lea okta dain buot deaŧaleamos olmmošvuoigatvuođainstrumenttain álgoálbmo-táššiid dáfus .
Når det gjelder menneskerettighetsarbeidet på internasjonalt nivå , påpekte Sametinget behovet for å styrke dette arbeidet både når det gjelder FN .
Riikkaidgaskasaš olmmošvuoigatvuođadoaimmaid dáfus čujuhii Sámediggi dasa makkár dárbu lea nannet doaimmaid sihke ON .
, Arktisk råd , Barentssamarbeidet og arbeidet med en nordisk samekonvensjon .
, Arktálaš ráđi , Barentsovttasbarggu ja davviriikkalaš sámekonvenšuvnna ektui .
Sametinget viste også til den urovekkende situasjonen i Tibet , og oppfordret norske myndigheter til å ta opp saken som medlem av FNs menneskerettighetskommisjon .
Sámediggi čujuhii maiddái dan ilgadis dillái mii Tibetas lea , ja ávžžuhii Norgga eiseválddiid , geat lea ON olmmošvuoigatvuođalávdegottis lahttun , váldit ášši ovdan .
1.2.2 Samisk språk
1.2.2 Sámegiella
Sametingets arbeid med språk ivaretas av Samisk Språkråd .
Sámi giellaráđđi fuolaha Sámedikki giellabargguid .
I hht. forskrift til samelovens språkregler skal språkrådet bl.a. arbeide for å utvikle samisk terminologi .
Sámelága giellanjuolggadusaid mielde galgá giellaráđđi ee. bargat ovddidit sámi terminologiija .
Til terminologiarbeidet har språkrådet utnevnt tre fagtermgrupper som skal behandle og godkjenne de forskjellige språkgruppenes termer .
Terminologiijabarggus lea giellaráđđi nammadan golbma fágatearbmajoavkku mat galget gieđahallat ja dohkkehit daid iešguđetge giellajoavkkuid tearpmaid .
Fagtermgruppene gjennomgår , behandler nye ord og termer og fremmer forslag til vedtak for språkrådet .
Fágatearbmajoavkkut dárkkistit , gieđahallet ođđa sániid ja tearpmaid ja buktet dasto mearrádusevttohusa giellaráđđái .
Språkrådet behandler forslaget og gjør det formelle vedtak .
Giellaráđđi meannuda evttohusa ja váldá formálalaš mearrádusaid .
Utvikling av samisk terminologi er meget viktig for å kunne bevare og styrke bruken av samisk .
Sámi terminologiija ovddideapmi lea hui deaŧalaš doaibma sámegiela seailluheamis ja giellageavaheami nannemis .
Forutsetningen for at samisk kan brukes i faglige sammenhenger , er at det finnes fagterminologi og fagbegreper på samisk som dekker behovet i alle situasjoner .
Jus sámegiella galgá sáhttit geavahuvvot fágalaš oktavuođain , de lea eaktu ahte sámegielas gávdno fágaterminologiija ja fágadoahpagat buot dárbbuide .
I forskrift til samelovens språkregler § 2.2 e heter det at Samisk språkråd skal føre en oversikt over kvalifiserte oversettere og tolker .
Sámelága giellanjuolggadusaid § 2.2 e daddjo ahte Sámi giellaráđđi galgá fievrridit dohkálaš jorgaleddjiid ja dulkkaid registara .
Samisk språkråd har en godkjenningsordning som kan gi grunnlag for registrering av godkjente tolker .
Sámi giellaráđis lea dohkkehanortnet man vuođul sáhttá registreret dohkkehuvvon dulkkaid .
Samisk språkråd har hatt en arbeidsgruppe som har fremmet forslag til hvordan en slik autorisasjonsordning skal fungere .
Sámi giellaráđis lea leamaš bargojoavku mii lea ráhkadan evttohusa movt sáhttá oažžut dulkaautorisašuvnna .
Språkrådet har vedtatt forslaget i sak SG 21/95 .
Giellaráđđi lea dan dohkkehan áššis SG 21/95 .
Autorisasjonsordningen består av to separate deler , tolkeprøve og autorisasjonsbevillingen .
Autorisašuvdnaortnegis leat guokte sierra oasi , dulkongeahččaleapmi ja autorisašuvdnalohpi .
Tolkeprøven vil gi yrkesaktive tolker en mulighet til å få dokumentert sin kompetanse .
Geahččaleapmi addá olbmuide geat barget dulkan , vejolašvuođa čájehit iežaset dulkongelbbolašvuođa .
Bestått tolkeprøve gir kandidater mulighet til å søke om tolkebevilling som gir de rett til yrkestittel autorisert tolk .
Maŋŋel go geahččaleami lea ceavzán , ožžot vejolašvuođa ohcat lobi geavahit ámmátnamahusa autoriserejuvvon dulka .