pere/sami_parallel huggingface dataset:
Dette vil ha store konsekvenser for samiske barn i Deanuleahki, men vil også ødelegge et sjeldent sterkt samisk språkmiljø.
Das leat stuorra váikkuhusat Deanuleagi sámi mánáide, muhto bilida maiddái hárvenaš nana sámi giellabirrasa.
Deanu gielda/Deatnu kommune, gjennom Sirbmá oppvekstsenter, har i en årrekke drevet et samarbeid med naboskolen på andre siden av elva, Ohcejohka skole.
Deanu gielda lea Sirpmá bajásšaddanguovddáža bokte máŋggaid jagiid ovttasbargan ránnjáskuvllain nuppe bealde joga, Ohcejoga skuvllain.
Samiske barn og unge har gått sammen på skole flere dager i uka, og det unike er at samisk automatisk er fellesspråket, siden barna ellers vokser opp innenfor hver sin nasjonalstat.
Sámi mánát ja nuorat leat ovttas vázzán skuvlla máŋga beaivvi vahkus, ja dat mii lea áidnalunddot lea ahte sámegiella šaddá iešalddis oktasašgiellan, go mánát muđui bajásšaddet iešguđet álbmotstáhtas.
Tradisjonell kunnskap og lokale tradisjoner gjennomsyrer det pedagogiske opplegget og er en viktig del også av språkundervisningen på skolen.
Árbediehtu ja báikkálaš árbevierut leat vuođđun pedagogalaš lágideapmái ja leat deaŧalaš oassin maiddái skuvlla giellaoahpahusas.
I Sirma behersker de fleste innbyggerne (nord)samisk, og det samme gjelder en stor andel av befolkningen i nabobygda, selv om norsk og finsk er nasjonalstatenes hovedspråk.
Sirpmás hálddašit eanaš ássit (davvi)sámegiela, nu go maiddái stuorra oassi ránnjágili álbmogis, vaikke vel dárogiella ja suomagiella leat álbmotstáhtaid váldogiellan.
Skolesamarbeidet mellom Sirbmá og Ohcejohka er et unikt eksempel på nedbygging av de kunstige grensene i Sápmi.
Sirpmá ja Ohcejoga gaskasaš skuvlaovttasbargu lea áidnalunddot ovdamearkan dasa mo dahkurájáid Sámis sáhttá njeaidit.
Det naturlige samiske språkmiljøet som er etablert gjennom mange år ved Sirbmá oppvekstsenter kan de fleste samiske barn og ungdommer i dag bare drømme om.
Eanaš sámi mánát ja nuorat otne sáhttet dušše niegadit dakkár lunddolaš sámi giellabirrasa birra, mii lea ásahuvvon Sirpmá bajásšaddanguovddážii máŋgga jagi doaimma bokte.
Situasjonen for samiske språk og stor etterspørsel etter samisklærere medfører at altfor mange samiske elever i dag mangler et samisk språkmiljø på sin hjemplass, om de i det hele tatt er så heldige å ha samiskundervisning noen timer i uka.
Sámegiela dili geažil ja dan geažil go váilot ollu sámegielat oahpaheaddjit, váilu menddo ollu sámi mánáin sámi giellabiras sin ruovttubáikkis, jus sis lea lihkku oppa dan ge mađe ahte sis lea sámegieloahpus moadde diimmu vahkkui.
Noen av disse mottar allerede fjernundervisning fra nettopp Sirbmá oppvekstsenter (6 elever i 2016), og tilbakemeldingene fra de to årlige hospiteringsoppholdene for fjernundervisningselevene viser til god progresjon i elevenes språklæring.
Muhtumat sis ožžot gáiddusoahpahusa aiddo fal Sirpmá bajásšaddanguovddážis (6 oahppi jagi 2016), dieđut gáiddusoahpu ohppiin sin hospiterenáigodagain mat leat guktii jahkái, čájehit ahte oahppit ovdánit bures giellaoahpuin.
Det sterke språkmiljøet og inkluderingen av tradisjonell kunnskap i undervisningen gjør Sirbmá skole til en unik aktør som kan ha stor nytte for samiskelever også utenfor de to kommunene, Deatnu og Ohcejohka.
Nana giellabiras ja árbedieđu geavaheapmi oahpahusas dagaha Sirpmá skuvlla áidnalunddot oassálastin mas sáhttá leat stuorra ávki maiddái sámi ohppiide olggobealde dien guovtti gieldda, Deanu ja Ohcejoga.
Dersom all fjernundervisning i (nord)samisk (som kommunen tilbyr) samles ved Sirbmá oppvekstsenter, vil dette kunne ha positive konsekvenser for språklæringen til samiskelever i regionen og utenfor, og skolen vil kunne videreutvikle hospiteringsopplegget, slik at flere samiskelever vil kunne dra nytte av både språkmiljøet og kunne tilegne seg tradisjonell kunnskap om fiske, jakt, samiske primærnæringer og samisk meahcásteapmi/utmarksbruk for øvrig.
Jus buot gáiddusoahpahusa (davvi)sámegielas (maid gielda fállá) čohkkejuvvošii Sirpmá bajásšaddanguovddážii, de das sáhtášedje leat buorit váikkuhusat sihke guovllu sámi ohppiid giellaoahppamii ja olggobealde ohppiide, ja skuvla sáhtášii viiddidit hospiterenortnega vai eanet sámi oahppit oččošedje ávkki sihke giellabirrasis ja beasašedje háhkat árbedieđu oagguma, bivdima, sámi vuođđoealáhusaid ja sámi meahcásteami birra muđui.
Et slikt opplegg vil også kunne inkludere øvrige samiskelever i eksempelvis Øst-Finnmark, og slik bidra til at også elever med tilgang til samisklærer vil kunne få muligheten til opphold i et sterkt språkmiljø der samisk kultur og samiske tradisjoner står i sentrum.
Dakkár lágideapmi sáhtášii maid fátmmastit eará sámi ohppiid ovdamearkka dihtii Nuorta-Finnmárkkus, ja nu leat mielde addimin ohppiide geain lea sámegielat oahpaheaddji olámuttus, vejolašvuođa guossin orrut dakkár nana giellabirrasis mas sámi kultuvra ja sámi árbevierut leat guovddážis.
Samisk høgskole har, på oppdrag av Deatnu og Ohcejohka kommuner, utredet grenseskolesamarbeidet (2011) og konkluderer som følger:
Sámi allaskuvla lea Deanu ja Ohcejoga gielddaid ovddas čielggadan rádjaskuvlaovttasbarggu (2011) ja gávnnahan čuovvovačča:
Samarbeidet er svært positivt for barn og unges bruk av samisk språk, og fører til at språkkunnskapene styrkes.
Samarbeidet er svært positivt for barn og unges bruk av samisk språk, og fører til at språkkunnskapene styrkes.
Det er naturlig at skolene og barnehagene i Utsjok og Tana kommuner samarbeider, utvider og styrker samarbeidet, og at både finske og norske myndigheter aktivt støtter opp om dette.
Det er naturlig at skolene og barnehagene i Utsjok og Tana kommuner samarbeider, utvider og styrker samarbeidet, og at både finske og norske myndigheter aktivt støtter opp om dette.
Et slikt samarbeid revitaliserer og styrker bruken av samisk språk og kultur, og på denne måten virkeliggjøres samenes språklige og kulturelle rettigheter.
Et slikt samarbeid revitaliserer og styrker bruken av samisk språk og kultur, og på denne måten virkeliggjøres samenes språklige og kulturelle rettigheter.
I sak 24/15 vedtok Deatnu kommunes hovedutvalg for oppvekst- og kulturutvalget å opprette en arbeidsgruppe med det formål å søke midler til etablering av en felles grenseoverskridende skole.
Áššis 24/15 mearridii Deanu gieldda bajásšaddan- ja kulturváldolávdegoddi ásahit bargojoavkku dainna mihttomeriin ahte ohcat ruđaid oktasaš rádjerasttideaddji skuvlla ásaheapmái.
Når prosjektsøknaden foreligger, er det viktig at skoleeier stiller seg bak og signerer den søknaden, for å styrke søknadens muligheter for å vinne fram i Interregs behandling.
Go prošeaktaohcan lea válmmas, de lea deaŧalaš ahte skuvlaeaiggát doarju ja vuolláičállá ohcama, nannen dihtii vejolašvuođa oažžut ohcama dohkkehuvvot Interrega áššemeannudeamis.
I forbindelse med budsjettbehandlingen vinteren 2015 vedtok skoleeier Deatnu kommune å legge ned skolen, på bakgrunn av lavt elevtall (4 lokale elever), mens verken gjesteelevene fra Ohcejohka eller de 6 fjernundervisningselevene ble regnet med. Samtidig tilbyr samme kommune fjernundervisning fra en annen skole, lokalisert ved tettstedet Deanušaldi/Tana Bru, og derfra rapporteres det om sprengt kapasitet.
Bušeahttameannudeami oktavuođas 2015 dálvvi mearridii skuvlaeaiggát, Deanu gielda, heaittihit skuvlla, uhccán ohppiid geažil (4 báikkálaš oahppi), muhto eai Ohcejoga guosseoahppit eai ge dat 6 gáiddusoahpahusa oahppit lohkkojuvvojedje mielde. Seammás fállá seamma skuvla gáiddusoahpahusa eará skuvllaš, mii lea čoahkkebáikkis Deanušalddis, ja doppe dieđihuvvo ahte lea uhccán sadji ja návccat.
Sametinget anser det eksisterende skolesamarbeidet som uvurderlig og maner til felles innsats for å finne konstruktive løsninger som både bevarer skoletilbudet for barna i Sirbmá og Ohcejohka og som utvikler det eksisterende tilbudet og skolen som sådan.
Sámedikki mielas lea dálá skuvlaovttasbargu hui árvvolaš ja ávžžuha oktasaččat áŋgiruššat dainna ahte gávdnat konstruktiiva čovdosiid mat sihke gáhttejit skuvlafálaldaga Sirpmá ja Ohcejoga mánáide ja mat ovddidit dálá fálaldaga ja maiddái skuvlla.
Sametinget anmoder om å bevare Sirbmá oppvekstsenter og ber Sametingsrådet invitere til dialog med aktuelle samearbeidspartnere, eksempelvis Deatnu og Ohcejohka kommuner, Fylkesmannen i Finnmark og Finnmark fylkeskommune, for å vurdere framtidige løsninger for utvikling av det unike samarbeidet og iverksetting av tiltak som kan komme samiskelever i regionen til gode.
Sámediggi ávžžuha bisuhit Sirpmá bajásšaddanguovddáža ja bivdá Sámediggeráđi bovdet gulahallamii guoskevaš ovttasbargobeliiguin, ovdamearkka dihtii Deanu ja Ohcejoga gielddaid, Finnmárkku fylkkamánni ja Finnmárkku fylkkagieldda, árvvoštallat boahttevaš čovdosiid dainna ahte ovddidit dán áidnalunddot ovttasbarggu ja álggahit doaibmabijuid mat bohtet guovllu sámi ohppiide buorrin.
Sametingsrådet svar: Sametingsrådet har fått inn to saker fra representant Laila Susanne Vars fra Árja og Christina Henriksen fra NSR/SáB.
Sámediggeráđi vástádus: S ámediggeráđđi lea ožžon guokte ášši áirasis Laila Susanne Varsa Árjjas ja Christina Henriksen NSR/SáB:s.
Begge omhandler Tana kommunes vedtak om nedleggelse av Sirbmá oppvekstsenter.
Goappašat áššit gusket Deanu gieldda mearrádussii heaittihit Sirpmá bajásšaddanguovddáža.
Sametingsrådet ser alvorlig på nedleggelser av samiske distriktsskoler generellt.
Sámediggeráđđi atná duođalažžan sámi guovlluskuvllaid heaittiheami oppalaččat.
Når det gjelder Sirbmá oppvekstsenter er dette særlig alvorlig siden denne representerer et unikt grenseoverskridende samisk språk- og skolesamarbeid, som er positivt for samisk språkbevaring og -utvikling.
Go guoská Sirpmá bajásšaddanguovddážii, de dat lea erenoamáš duođalaš go dat ovddasta áidnalunddot rádjerasttideaddji sámi giella- ja skuvlaovttasbarggu, mii lea ovdun sámi giellagáhttemii ja –ovddideapmái.
Saken om Sirbmá oppvekstsenter har vært tatt opp med Kunnskapsdepartementet på administrativt nivå, men hverken Kunnskapsdepartementet eller Sametinget kan overstyre kommunenes selvbestemmelse.
Sirpmá bajásšaddanguovddáža ášši lea váldojuvvon ovdan Máhttodepartemeanttain hálddahusdásis, muhto ii Máhttodepartemeanta ii ge Sámediggi sáhte stivret gieldda iešmearrideami.
Sametingsrådet har hatt møte med foreldre, rektorer, lærere og representanter for skolemyndighetene på begge sider av grendsen i februar 2016, og gjennomført et møter med foreldregruppen i mai 2016, hvor problemstillingen ble drøftet.
S ámediggeráđđi lea deaivvadan váhnemiiguin, rektoriiguin, oahpaheddjiiguin ja skuvlaeiseválddiid ovddasteddjiiguin goappašiid bealde rájá guovvamánus 2016, ja čađahan čoahkkimiid váhnenjoavkkuin miessemánus 2016, mas čuolmmat gieđahallojuvvojedje.
Sametingsrådet registrerer at Tana kommunes hovedutvalg i sak 24/15 vedtok å opprette en arbeidsgruppe med det formål å søke om midler til etablering av en felles grenseoverskridende skole.
Sámediggeráđđi registrere ahte Deanu gieldda váldolávdegoddi áššis 24/15 mearridii ásahit bargojoavkku dainna áigumušain ahte ohcat ruđaid oktasaš rádjerasttideaddji skuvlla vuođđudeapmái.
Sametingsrådet vil følge opp saken om nedleggelsen av Sirbmá oppvekstsenter gjennom dialog med aktuelle aktører, for å drøfte mulige løsninger i denne saken.
Sámediggeráđđi áigu čuovvolit Sirpmá bajásšaddanguovddáža heaittihanášši gulahallama bokte guoskevaš oassálastiiguin, ságaškuššan dihtii vejolaš čovdosiid áššis.
Sametingsrådet vil ta initiativ til ett nytt møte hvor vi vil invitere følgende aktører:
Čuvvovaš oassálastit bohtet bovdejuvvot čoahkkimii:
Utsjok kommune
Ohcejoga gielda
Det finske Sametinget
Suoma Sámediggi
Fylkesmannen i Finnmark
Finnmárkku Fylkkamánne
Nordkalottrådet
Davvikalohttaráđđi
Lapin liitto (Lapplands forbund)
Lapin liitto
Evt. InterReg
InterReg
Tana samiske språksenter
Deanu giellagáddi Earát?
Sametinget er opptatt av at elevene får et godt samisk opplæringstilbud og fortsatt grenseoverskridende samarbeid om samisk språk- og opplæring.
Sámediggái lea deaŧalaš ahte oahppit ožžot buori sámi oahppofálaldaga ja ahte bisuhuvvo rádjerasttideaddji ovttasbargu sámi giela ja oahpahusa oktavuođas.
Bistandsordning til samiske barns foreldre
Veahkkeortnet sámi mánáid vánhemiidda
Sametinget skal legge til rette for at samiske barn skal få utviklet sitt språk og kultur.
Sámediggi galgá láhčit diliid nu ahte sámi mánát galget beassat ovddidit iežaset giela ja kultuvrra.
Sametingsrådet skal vurdere hvordan det kan legges til rette for at det ytes juridisk bistand til samiske foreldre med barn som opplever at de ikke får riktig samisk undervisning, samisk opplæring og barnehageplasser jamfør loven.
Sámediggeráđđi galgá árvvoštallat movt sáhttá láhčit diliid nu ahte addit juridihkalaš veahki sámi vánhemiidda geaid mánát vásihit ahte eai oaččo rivttes sámegiela oahpahusa, sámi oahpaheami ja mánáidgárdesajiid lága mielde.
Opp igjennom tider har Sametinget støttet ordninger som har ytt rettshjelp til samer, både gjennom Rettshjelpskontoret og sist veiledningsordning for samiske rettighetshavere som vil fremme rettighetskrav overfor Finnmarkskommisjonen.
Áiggiid čađa lea Sámediggi dorjon ortnegiid mat leat addán riekteveahki sápmelaččaide, sihke Riekteveahkkekantuvrra bokte ja maŋimuš sámi vuoigatvuođaoamasteddjiid bagadusortnega bokte, sin várás geat áigot ovddidit riektegáibádusa Finnmárkkukommišuvnna guovdu..
Samiske foreldre melder om manglende barnehageplasser jamfør lov om barnehager, som sier at forholdene legges til rette for at samiske barn kan sikre og utvikle sitt språk og kultur.
Sámi vánhemat dieđihit ahte váilot mánáidgárdesajit mánáidgárdelága ektui, mas čuožžu ahte dilit láhččojuvvojit nu ahte sámi mánáide sáhttá sihkkarastit ja ovddidit sin giela ja kultuvrra.
Dette gjelder kommuner utenfor samisk forvaltningsområde.
Dát guoská suohkaniidda mat leat olggobealde sámi hálddašanguovllu.
Samiske foreldre melder også om manglende undervisning på samisk.
Sámi vánhemat dieđihit maiddái ahte váilu oahpahus sámegielas.
Gjennom årene har dette vært et gjentagende problem.
Dát lea leamaš jagis jahkái seamma váttisvuohta.
Mange vet ikke om klagemuligheter og kjemper en kamp mot kommunene.
Buohkat eai dieđe váiddavejolašvuođaid birra ja dáistalit suohkaniid vuostá.
Sametinget har en ombudsplikt overfor den samiske befolkningen og bør finne løsninger som gjør at foreldre kan få juridisk bistand dersom de mener deres barn ikke får adekvat undervisning eller barnehageplasser jamfør loven.
Sámedikkis lea áittargeasku sámi álbmoga guovdu ja berre gávdnat čovdosiid maid bokte vánhemat sáhttet oažžut juridihkalaš veahki jos sii oaivvildit ahte sin mánát eai oaččo dohkálaš oahpahusa dahje mánáidgárdesajiid laga mielde.
Denne bistandsordningen bør være midlertidig til det regjeringsoppnevnte språkutvalget har kommet med sine anbefalinger og disse er fulgt opp. Sametingsrådets svar: NSR ved representant Inger Elin Utsi, viser til situasjonen for samiske barn som ikke får riktig samisk undervisning, samisk opplæring og barnehageplasser jamfør loven, og ber Sametinget etablere en bistandsordning for samiske barns foreldre, slik at de kan få juridisk bistand dersom de mener deres barn ikke får adekvat undervisning eller barnehageplasser jamfør loven.
Dát veahkkeortnet berre leat gaskaboddosaš dassážii go ráđđehusa giellalávdegoddi lea buktán rávvagiiddis ja dat leat čuovvoluvvon Sámediggeráđi vástádus: NSR várrelahttu Inger Eline Utsi, čujuha sámi mánáid dillái geat eai oaččo rievttes sámi oahpahusa, sámi oahpu ja mánáidgárdesajiid, nu go láhka geatnegahttá, ja bivdá Sámedikki ásahit veahkkeortnega sámi mánáid váhnemiidda, nu ahte sii sáhttet oažžut juridihkalaš veahki jus sii meinnejit ahte sin mánát eai oaččo heivvolaš oahpahusa dahje mánáidgárdesajiid, nu go láhka geatnegahttá.
Sametingsrådet ser det som alvorlig at ikke alle samiske barn får det de har lovmessig krav på når det gjelder samisk innhold i skole og barnehage.
Sámediggeráđđi mielas lea duođalaš jus buot sámi mánát eai oaččo dan maid láhka geatnegahttá mii guoská sámi sisdollui skuvllain ja mánáidgárddiin.
Sametinget får jevnlig spørsmål fra foreldre om hva slags rettigheter barna deres har når det gjelder skole og barnehage.
Sámediggi oažžu čađat jearaldagaid váhnemiin makkár vuoigatvuođat sin mánáin leat mii guoská skuvlii ja mánáidgárdái.
Sametinget gir da generell veiledning i disse sakene og forsøker derfor å bidra til å fylle en veilederrolle overfor samiske foreldre.
Sámediggi addá dábálaš bagadallama dakkár áššiin ja geahččala dainna lágiin deavddit bagadallandárbbu sámi váhnemiidda.
I tillegg til dette arbeider Sametinget med å få etablert et eget samisk barneombud, underlagt Barneombudet, som skal ivareta samiske barns rettigheter.
Dasa lassin bargá Sámediggi oažžut ásahit sámi mánáidáittardeaddji, mánáidáittardeaddji vuollái, geat galget várjalit sámi mánáid vuoigatvuođaid.
Språkutvalget for samiske språk er også bedt om å vurdere følgende:
Sámegiela giellalávdegoddi lea maid bivdon veardidit čuovvovaš áššiid:
“ Utvalget skal også vurdere om gjennomføringen av språkreglene kan styrkes ved bedre veiledning, samarbeid og dialog mellom ulike instanser, og fremme eventuelle forslag til forbedringer, for eksempel gjennom en ombudsfunksjon eller ved andre tiltak.»
“Lávdegoddi galgá vel árvvoštallat lea go vejolaš čađahit giellanjuolggadusaid jos livčče buoret bagadallan, ovttasbargu ja gulahallan iešguđet ásahusaid gaskka, ja ovddidit buoridan árvalusaid, nugo áittardeaddjidoaimma dahje eará doaibmabijuid.”
Sametingsrådet benytter anledningen til å minne om at også foreldreutvalg for barnehage/FUB og foreldreutvalg for grunnskole/FUG kan bistå samiske foreldre med råd og veiledning.
Sámediggeráđđi geavaha vejolašvuođa muittuhit ahte mánáidgárdde váhnenlávdegoddi/ FUB ja vuođđoskuvlla váhnenlávdegoddi /FUG sáhttet veahkehit sámi váhnemiid ráđiiguin ja bagadallamiin.
Sametingsrådet ser det derfor slik at det er sentralt å avvente anbefalingene fra språkutvalget når det gjelder forslag om å etablere en egen bistandsordning med juridisk rådgivning til foreldre, særlig den delen av språkutvalgets anbefalinger som omfatter en eventuell ordning med en ombudsordning om samiske språk.
Sámediggeráđi mielas lea dárbbašlaš vuordit giellalávdegotti ávžžuhusaid mat gusket evttohussii ásahit sierra veahkkeortnega mas lea juridihkalaš ráđđeaddin váhnemiidda, earenoamážit dan oasi giellalávdegotti ávžžuhusain mat gusket vejolaš áittardeaddjiortnegii sámi giela várás.
Vinterjakt på ryper
Rievssatbivdu dálvet
Miljødirektoratet ønsker å frede rypa for vinterjakt i hele landet.
Birasdirektoráhta háliida ráfáiduhttit rievssahiid dálvebivdima vuostá miehtá riikka.
Dette er et av forslagene til nye jakttider fra år 2017 som direktoratet foreslår.
Dat lea direktoráhta okta bivdoáigeevttohusain mat gustojit jagi 2017 rájes.
Forslaget har møtt bred motstand i samiske miljøer.
Evttohus lea bohciidahttán garra vuostehágu sámi birrasiin.
Tradisjonelt har snarefangst av ryper utgjort en betydelig inntektskilde for befolkningen i samiske områder.
Árbevirolaččat lea rievssahiid gárdun addán sámi guovlluid olbmuide stuorra dietnasa.
Selv om betydningen i inntektssammenheng av fangsten er redusert, vil det være viktig å bevare denne eldgamle fangstmetoden.
Vaikke vel dienas sállašis lea uhccon, de lea deaŧalaš gáhttet dán dološ bivdinvuogi.
Sametingsgruppa ber sametinget medvirke til at snarefangst av ryper kan fortsette også etter 2017.
Sámediggejoavku bivdá sámedikki váikkuhit dasa ahte rievssatgárdun sáhttá jotkojuvvot maiddái maŋŋá 2017.
Svar fra Sametingsrådet: Sametinget har vært i begynnende konsultasjoner med med Miljødirektoratet om forskriften.
Sámediggeráđi vástádus: S ámedikkis lea leamaš konsultasuvdnat direktoráhtain láhkaásahusa birra.
Det er formidlet til direktoratet at det vil være svært vanskelig for Sametinget å gi tilslutning til en begrensning av den i omfang lille snarefangsten i samiske områder, og at det vil være helt umulig å gi en tilsutning til en slik begrensing uten at det også skjer begrensinger i høstjakta.
Sámedikki bealis lea celkojuvvon direktoráhtii ahte sámedikkái šáddá váttis miehtat gárduma gárzideapmái, ja ahte lea aibbas veaddjemeahttun miehtat dakkár gárzideapmái jus ii gárziduvvo čakčabivdu maid.
Sametinget vil følge opp sitt syn i sin høringsuttalelse til saken og i påfølgende konsultasjoner.
Sámedikki šaddá čuovvulit oainnus iežas cealkámušas áššai ja konsultašuvnnain.
Felles lovgivning i de nordiske land ville vært en fordel med hensyn til det grenseoverskridende samarbeidet.
Oktasaš lágat davviriikkain livččii ovdamunnin rádjerasttideaddji ovttasbargui.
Arbeiderpartiet ber Sametinget ta dette i Samisk Parlamentarisk Råd, slik at sametingene i Sverige og Finnland kan løfte denne saken inn for EU – kommisjonen hvor disse landene er medlemmer.
Bargiidbellodat bivdá Sámedikki dan váldit ovdan Sámi Parlamentáralaš Ráđis, vai Ruoŧa ja Suoma bealde sámedikkis sáhttet dán ášši loktet EU-kommišuvdnii gos dát riikkat leat lahttun.
Siktemålet er å få til en lik lovgivning som berører samene i de nordiske land.
Áigumuššan lea oažžut dakkár lágaid mat gusket sápmelaččaide davviriikkain.
Svar fra Sametingsrådet: Som redegjort for i rådets beretning pågår forhandlingene om en Nordisk samekonvensjon.
Sámediggeráđi vástádus: Nu mo lea čilgejuvvon ráđi dieđáhusas, de leat Davviriikkalaš sámekonvenšuvdna ain šiehtadallojuvvomin.
Formålet med en slik konvensjon er å styrke det samiske folks rettigheter slik at samisk språk, kultur og samfunnsliv kan bevares, utøves og utvikles med minst mulig hindre av landegrensene.
Áigumuššan dakkár konvenšuvnnain lea nannet sámeálbmoga vuoigatvuođaid vai sámi giela, kultuvrra ja servodateallima sáhttá gáhttet, geavahit ja ovddidit nu uhccán hehttehusain riikkarájáin go vejolaš.
I dette ligger det også et arbeid for å kunne harmonisere regelverk som hindrer slikt samarbeid og som er grunnet i statsborgerskap eller bosted.
Dat mearkkaša maiddái daid njuolggadusaid harmoniseren, mat hehttejit dakkár ovttasbarggu ja mat leat vuođđun álbmotlahttuvuhtii dahje ássanbáikái.
Samordningen av sametingenes arbeid i forhandlingene skjer mellom sametingenes forhandlingsdelegater og gjennom styret i SPR (SPR-S).
Sámedikkiid barggu buohtalastin šiehtadallamiin dahkkojuvvo gaskal sámedikkiid šiehtadansáttaolbmuid ja SPR stivrra (SPR-S) bokte.
Det er innkalt til et møte 27.06.2016 i Karasjok mellom SPR-S og sametingenes forhandlingsdelegater for å drøfte status og samordning av interesser i de videre forhandlingene.
SPR-S ja sámedikkiid šiehtadallansáttagoddi leat gohččojuvvon čoahkkimii Kárášjohkii 27:06.2016 digaštallat stáhtusa ja beroštusaid buohtalastima viidásat šiehtadallamiin.
I hvilken grad en Nordisk samekonvensjon må behandles av EU, siden Finland og Sverige er medlemmer der, er forhold som rådet forutsetter håndteres av Finland og Sverige, eventuelt ved konsultasjoner med sametingene.
Dan ahte ferte go EU meannudit Davviriikkalaš sámekonvenšuvnna go Suopma ja Ruoŧa lea dan lahtut, lea dakkár ášši man ráđđi eaktuda ahte Suopma ja Ruoŧŧa čovdet vejolaččat konsultašuvnnaid bokte sámedikkiiguin.
Forvaltning av reindriftsarealer som kostnadsnøkkel i kommunenes inntektssystem
Boazodoalloareálaid hálddašeapmi golločoavddan gieldda sisaboahtovuogádahkii
I kommunenes inntektssystem ligger flere kostnadsnøkler inne, deriblant en beregningsnøkkel for kommunenes kostnader ved forvaltning av landbruksnæringen.
Gielddaid sisaboahtovuogádagas leat máŋga golločoavdaga, earret eará dakkár čoavdda mainna meroštallat gielddaid goluid eanadoalu hálddašeami oktavuođas.
Derimot får ikke kommunene kompensert noe for arbeidet med reindriftsrelaterte saksområder.
Muhto gielddat eai oaččo maidege dan ovddas go barget boazodollui guoski áššesurggiiguin.
I areal- og samfunnsplanleggingen er kommunene like forpliktet til å ivareta reindrift som jordbruk.
Areála- ja servodatplánemis eai leat gielddat seamma mađe geatnegahttojuvvon fuolahit boazodoalu go eanadoalu.
Og vi finner det som er forskjellsbehandling at kommunene ikke har likeverdige økonomiske rammevilkår til å forvalte reindriftsarealer som jordbruksarealer.
Ja min mielas dat lea vealaheapmin ahte gielddain eai leat ekonomalaš rámmaeavttut dasa ahte hálddašit boazodoalloareálaid eanadoalloareálan.
Begge primærnæringene, jordbruk og reindrift, er avhengig av en forstandig kommunal arealforvaltning og samfunnsplanlegging, og denne forskjellsbehandlingen fører til at reindriften har et dårligere utgangspunkt i kommunal plansammenheng.
Goappašat vuođđoealáhusat, eanadoallu ja boazodoallu, sorjájit gielddaid jierpmálaš areálahálddašeamis ja servodatplánemis, ja dát vealaheapmi dagaha ahte boazodoalus lea heajut vuolggasadji gielddaid plánaid oktavuođas.
Det fremkommer ofte manglende kunnskap om reindrift i kommunal forvaltning, og en kostnadsnøkkel i kommunenes inntektssystem vil kunne ansvarliggjøre kommunenes forpliktelse til å innhente slik kunnskap, samt gi kommunal forvaltning økonomisk handlingsrom til å ivareta reindriftens behov bedre.
Gieldda hálddahusain lea dávjá váilevaš máhttu boazodoalus, ja golločoavdda gielddaid sisaboahtovuogádagas geatnegahtášii gielddaid váldit ovddasvástádusa das ahte háhkat dakkár máhtu, ja addit gielddahálddašeapmái ekonomalaš vejolašvuođa fuolahit boazodoalu dárbbuid buorebut.
Vi ber sametingsrådet vurdere en sak til Kommunal- og moderniseringsdepartementet der dette blir problematisert, og der man ber om at en slik kostnadsnøkkel innføres i kommunenes inntektssystem.
Mii bivdit sámediggeráđi árvvoštallat dakkár ášši Gieldda- ja ođasmahttindepartementii mas dát čuolbma digaštallojuvvošii, ja mas bivdojuvvo ahte dakkár golločoavdda ásahuvvo gielddaid sisaboahtovuogádahkii.
Svar fra Sametingsrådet: Representanten Kåre Olli viser til at i kommunenes inntektssystem ligger det flere kostnadsnøkler inne, deriblant en beregningsnøkkel for kommunenes kostnader ved forvaltning av landbruksnæringen.
Sámediggeráđi vástádus: Áirras Kåre Olli čujuha dasa ahte gielddaid sisaboahtovuogádagas leat máŋga golločoavdaga, earret eará dakkár čoavdda mainna meroštallat gielddaid goluid eanadoalu hálddašeami oktavuođas.
Representanten viser videre til at kommunene ikke får kompensert noe for arbeidet med reindriftsrelaterte saksområder.
Viidáset čujuha áirras ahte gielddat eai oaččo maidege dan ovddas go barget boazodollui guoski áššesurggiiguin.
Kommunene har ingen rolle i forvaltningen av reindriftsnæringen, mens kommunene har en rekke oppgaver knyttet opp mot landbruksnæringen.
Gielddain ii leat makkárge rolla boazodoalu hálddašeamis, muhto gielddain leat eanet doaimmat eanadoalu ektui.
Kommunene har imidlertid en viktig rolle i forhold til reindriftsarealene gjennom kommunenes samfunns- og arealplanlegging.
Gielddain lea aŋkke dehálaš rolla boazodoalloeatnamiid areálaid hálddašeamis earret eará gieldda servodat- ja areálaplánemiid oktavuođas.
Sametingsrådet er opptatt av at både statlige myndigheter, fylkeskommuner og kommuner legger til rette for planprosesser som oppfyller den folkerettslige forpliktelsen til å beskytte reindriftsarealene.
Sámediggeráđđái lea dehálaš ahte sihke stáhta eiseválddit, fylkkagielddat ja gielddat láhčet dili plánaproseassaide mat devdet álbmotrievttalaš geatnegasvuođa suddjet boazodoalloareálaid.
Planmyndighetene skal gjennom planlegging sikre reindriftens tilgang til tilstrekkelig og forutsigbart beitegrunnlag for å opprettholde næringens drifts- og kulturgrunnlag.
Plánaeiseválddit galget plánema bokte sihkkarastit boazodollui doarvái ja einnostahtti guohtuneatnamiid vai dálá doaibma- ja kulturvuođđu ealáhusas bisuhuvvojit.
Dette gjelder også kommunene.
Dát guoská maid gielddaide.
Det er derfor viktig at kommunale myndigheter har kunnskap og forståelse om reindrift som en urfolksnæring med særskilt beskyttelse.
Danin lea dehálaš ahte gieldda eiseválddiin lea máhttu ja ipmárdus boazodoalu birra mii lea álgoálbmotealáhus mas lea earenoamáš suddjen.
Sametingsrådet vil gjøre en nærmere vurdering av forslaget om forvaltning av reindriftsareal som kostnadsnøkkel i kommunenes inntektssystem.
Sámediggeráđđi áigu vuđoleappot árvvoštallat evttohusa boazoguohtuneatnamiid hálddašeami bidjat golločoavddan gielddaid sisaboahtovuogádahkii.
Finansiering av fagbrevordningen for reindrift
Boazodoalu fágareiveortnega ruhtadeapmi
Opplæringskontoret for reindrift får bevilget 2 millioner over reindriftsavtalen.
Boazodoalu oahpahuskantuvra oažžu juolluduvvot 2 miljon ruvnno boazodoallošiehtadusa bokte.
Partene har konkludert med at denne støtten ikke tilhører reindriftsavtalen, og har signalisert at bevilgningen vil fases ut fra neste års reindriftsavtale.
Bealit leat cealkán ahte dát doarjja ii gula boazodoallošiehtadussii, ja sii leat dovddahan ahte juolludus loahpahuvvo boahttejagi boazodoallošiehtadusa rájes.
Reindrift er et yrke med som både innehar fagkompetanse og tradisjonell kunnskap.
Boazodoallu lea dakkár fidnu mas lea sihke fágamáhttu ja árbediehtu.
I all næring er kompetanse en verdsatt faktor, så også i reindriften.
Buot ealáhusain lea gelbbolašvuohta mávssolaš, nu maiddái boazodoalus.
Lærlingeordningen gir reindriftslærlinger kompetansebevis for fagkompetanse og den bidrar til å høyne statusen for tradisjonell kunnskap.
Fidnooahppiortnet addá boazodoalu fidnoohppiide duođaštusa ahte sis lea fágagelbbolašvuohta ja dat lea mielde loktemin árbedieđu stáhtusa.
I en næring der kravet om omstilling stadig fremmes er det viktig at reindriftsfaget utvikles, og at kompetansen stadfestes gjennom fagbrevordningen.
Dakkár ealáhusas mas čađat gáibiduvvo nuppástus, lea deaŧalaš ahte boazodoallofága ovddiduvvo, ja ahte gelbbolašvuohta duođaštuvvon fágareiveortnega bokte.
Næringen er liten og er heller ikke en næring med store overskudd.
Ealáhus lea uhcci ii ge leat dakkár mas lea stuorra badjebáhcagat.
Næringen kan ikke sammenlignes med andre bransjer, som f.eks. elektriker-, bil-, snekkerfaget, der bransjeorganisasjoner bidrar til å medfinansiere sine lærlingeordninger.
Ealáhusa ii sáhte buohtastahttit eará surggiiguin, nu go elektrihkar-, biila-, snihkkárfágain, mas suorgeorganisašuvnnat leat mielde ruhtadeamen fidnooahppiortnegiiddiset.
Allerede i dag bidrar reindriften selv med driftsmidler til lærlinger, slik at de kan gjennomføre lærlingetiden.
Dál juo lea boazodoallu mielde addimin doaibmadoarjaga fidnoohppiide, vai sii sáhttet čađahit fidnooahppiáiggi.
Dette burde også vært finansiert over reindriftsavtalen.
Dat berrešii maid leat ruhtaduvvon boazodoallošiehtadusa bokte.
Reindriftsnæringen er på alle måter en faglig næring, men likevel totalt ulik andre fagnæringer.
Boazodoallu lea juohke láhkai fágalaš ealáhus, muhto dattetge áibbas earálágan go eará fágaealáhusat.
Som et lite fag, og som et fag som kun ivaretas av samisk reindrift, har ikke denne næringen økonomiske ressurser til selv å kunne bidra med de 2 millionene som forsvinner fra reindriftsavtalen.
Uhca fágažin, ja dakkár fágan maid dušše sámi boazodoallu fuolaha, de eai leat dán ealáhusas dat ekonomalaš resurssat ahte ieš sáhttá bidjat dan 2 miljon ruvnno mii jávká boazodoallošiehtadusas.
Vi ber om at sametingsrådet har dialog med Opplæringskontoret for reindrift og fremmer behovet for finansiering av fagbrevordningen for reindrift for regjeringen.
Mii bivdit sámediggeráđi gulahallá Boazodoalu oahpahuskantuvrrain ja ovddida boazodoalu fágareiveortnega ruhtadandárbbu ráđđehussii.
Det vil være naturlig at både Næringsdepartementet og Kunnskapsdepartementet er mottakere av et slikt krav.
Livččii lunddolaš ahte sihke Ealáhusdepartemeanta ja Máhttodepartemeanta oččošedje dakkár gáibádusa.
Svar fra Sametingsrådet: Sametinget har fremmet behovet for sikring og finansiering av lærlingordningen gjennom innspill til reindriftsavtalen 2016/2017.
Sámediggeráđi vástádus: Sámediggi lea ovddidan boazodoalu oahpahalliortnega sihkkarastin- ja ruhtadandárbbu cealkámušain 2016/2017 boazodoallošiehtadussii.
Sametinget har gitt innspill om at ordningen må gjøres permanent gjennom reindriftsavtalen.
Sámediggi lea cealkán ahte ortnet ferte dahkkot bistevažžan boazodoallošiehtadusa bokte.
Lærlingeordningen er en helt sentral ordning som bidrar til rekruttering og formalisering av fagkunnskap i reindrift og sikrer at fremtidens reindriftsutøvere har god og kvalitativ fagkompetanse i reindriftsfaget.
Oahpahalliortnet lea guovddáš ortnet mii rekrutere ja formalisere boazodoalu fágagelbbolašvuođa ja sihkkarastá ahte boahtteáiggi boazodolliin lea buorre ja kvalitatiiva fágagelbbolašvuohta boazodoallofágas.
Sametingsrådet ser ordningen som viktig spesielt som verktøy for å sikre reindrifta som en familiebasert og kulturbærende næring.
Sámediggeráđđi oaidná ortnega dehálažžan earenoamážit guovddáš reaidun dasa ahte sihkkarastit boazodoalubearašvuđot ja kulturguoddi ealáhussan.
Landbruks- og matdepartementet har de siste 4-5 årene krevd at ordningen skal tas ut av reindriftsavtalen.
Maŋimuš 4-5 jagi lea Eanandoallo- ja biebmodepartemeanta gáibidan ahte ortnet galgá váldot eret boazodoallošiehtadusas.
Dette har skapt stor usikkerhet hos de som vurderer å ta utdanning innenfor reindriftsfaget.
Dát lea mielddisbuktán stuora eahpesihkarvuođa sidjiide geat leat jurddašan váldit oahpu boazodoallofágas.
Sametingsrådet vil derfor følge opp saken med Opplæringskontoret i reindrift og duodji, Kunnskapsdepartementet, og Nærings - og fiskeri departementet.
Sámediggeráđđi áigu čuovvolit ášši Boazodoalu ja duoji oahpahuskantuvrrain, Máhttodepartemeanttain ja Ealáhus- ja guolástusdepartemeanttain.
Flere søknader til Interreg Sápmi
Eanet ohcamat Interreg Sápmái
Interreg Sápmi er et grenseoverskridene program for utvikling av samisk kultur, forskning, innovasjon, entreprenørskap og sysselsetting.
Interreg Sápmi lea rádjerasttideaddji prográmma sámi kultuvrra, dutkama, innovašuvnna, ealáhushutkama ja barggolašvuođa várás.
Programmet har hatt lang virketid, men det er innkommet forholdsvis få søknader de senere år.
Prográmma lea guhká doaibman, muhto leat boahtán viehka unnán ohcamat maŋimus jagiid.
Tidligere prosjekter viser behov for finansiering av samarbeidsprosjekter.
Ovddeš prošeavttat čujuhit dárbbu ovttasbargoprošeavttaid ruhtadeapmái.
Interreg Sápmi har spesielt få søknader innen forskningsfeltet.
Interreg Sápmi oažžu erenoamáš unnán ohcamiid dutkansuorggis.
GiellaGaldu, som er et aktuelt prosjekt, er spesielt godt egnet for Interreg Sápmi.
GiellaGáldu, mii lea áigeguovdilis prošeakta, heive erenoamáš bures Interreg Sápmái.
Arbeiderpartiet ber Sametingsrådet igangsette planlegging og gjennomføring av et kompetansehevingsprogram, et program som kan bidra til at flere prosjektsøknader med høy kvalitet kommer til Interreg Sápmi, og som kan gjennomføres til det beste for det samiske folk.
Bargiidbellodat bivdá Sámediggeráđi plánegoahtit ja čađahišgoahtit gealbudanprográmma, prográmma mii sáhttá váikkuhit dasa ahte eanet prošeaktaohcamat alla kvalitehtain bohtet Interreg Sápmái, ja mat sáhttet čađahuvvot buoremus ávkin sámi álbmogii.
Svar fra Sametingsrådet: Det samiske programmet har egne informasjons- og forvaltningssekretariater både i Finland, Sverige og Norge.
Sámediggeráđi vástádus: Sámi prográmmas lea sierra diehtojuohkin- ja hálddašančálli sihke Suomas, Ruoŧas ja Norggas.
Hovedsekretariatet er ved Länsstyrelsen i Norrbottens län som bistår begge delprogram, og for delområde Sapmi er det Sametinget i Sverige med en fast ansatt som bistår programarbeidet.
Váldočállingoddi lea Norrbotten län a Länsstyrelsen is ja veahkeha goappašiid oasseprográmmaid, ja oassesuorgái Sápmi lea Ruoŧa bealde Sámediggi bistevaš bargiin mii veahkeha prográmma bargguin.
For å bistå og kunne avhjelpe nødvendig informasjon og veiledning er det opprettet informasjonspunkter i Finland med ansatte i Lapplands forbund (Lapin liitto) i Rovaniemi og ved Sametinget i Enare.
Veahkehan dihtii ja doaibman dihtii veahkkin dárbbašlaš diehtojuohkima oktavuođas ja bagadan dihtii lea ásahuvvon diehtojuohkinguovddážat Supmii bargiiguin Lapplans forbundis (Lapin liito) Roavvenjárggas ja Sámediggái Anáris.
På norsk side kan en få informasjon og søknadsveiledning ved Troms fylkeskommune i Tromsø og for sørsamiske prosjekter ved fylkeskommunen i Nord-Trøndelag (Steinkjer).
Norgga bealde sáhttá oažžut dieđuid ja ohcanbagadeami Romssa Fylkkasuohkanis Romssas ja lullisámi prošeavttaide Davvi-Trøndelága fylkkasuohkanis (Stientjie).
Sametinget bistår også med informasjon og veiledning på norsk side.
Sámediggi veahkeha maiddái diehtojuohkimiin ja bagademiin Norgga bealde.
Programmet har utviklet gode hjemmesider for veiledning og informasjon på nett både i Finland, Norge og Sverige.
Prográmma lea ráhkadan buriid ruovttusiidduid bagadeami ja diehtojuohkima várás neahtas sihke Suomas, Norggas ja Ruoŧas.
Slik sett synliggjøres det samiske delprogrammet rimelig tilfredsstillende.
Dien dáfus boahtá sámi oasseprográmma oalle dohkálaččat oidnosii.
Det er riktig at det har skortet på prosjektsøknader, og i den forbindelse ble det avviklet et seminar i Karasjok 14.april 2016 hvor informasjon og veiledning stod i fokus.
Lea duohta ahte leat leamaš uhccán prošeaktaohcamat, ja dan oktavuođa dollojuvvui seminára Kárášjogas cuoŋománu 14. b. 2016 mas diehtojuohkin ja bagadeapmi lei guovddážis.
Seminaret ble avholdt i regi av hovedsekretariatet i Luleå med bred deltakelse fra alle relevante aktører både fra finsk, svensk og norsk side.
Seminára lágidii Julevu váldočállingoddi ja buot guoskevaš beliin ledje ovddasteaddjit sihke Suoma, Ruoŧa ja Norgga bealde.
Aktuelle søkere deltok også.
Vejolaš ohccit oassálaste maiddái.
Alle partere er opptatt av å få kjentgjort programmets innhold og hvordan søknadsprosessen kan komme inn i et mer aktivt spor.
Buot beliide lei deaŧalaš oažžut almmuhuvvot prográmma sisdoalu ja mo ohcanproseassa sáhttá šaddat árjjaleappot.
Interreg-programmet er nå inne i sin 5. programperiode, og skulle ut fra en lang tidshorisont være rimelig godt kjent i hele Sapmi.
Interreg-prográmma lea dál 5. prográmmaáigodagas, ja galggašii leat oalle oahpis miehtá Sámi dan geažil go dat lea doaibman juo nie guhká.
Samiske forsknings- og kompetansemiljøer har gjennom tidene vært godt representert og involvert med prosjektgjenomføring og antas å ha rimelig god kunnskap om programinnhold, samt de krav og kriterier som gjelder for tilfredsstillende søknader.
Sámi dutkan- ja gealbobirrasat leat áiggiid čađa leamaš bures ovddastuvvon ja mielde prošeaktačađaheamis ja sis galggašii leat oalle buorre máhttu prográmmasisdoalus, ja dain gáibádusain ja eavttuin mat gustojit dohkálaš ohcamiidda.
Informasjon og veiledning kan selvsagt bedres, særlig i de nordsamiske områdene, mens programmet synes å ha bedre forankring og samarbeid i sørsame-området.
Diehtojuohkin ja bagadeapmi sáhttá dieđusge buoriduvvot, erenoamážit davvisámi guovlluin, ja prográmmas orru fas leamen buoret čatnaseapmi ja ovttasbargu lullisámi guovllus.
Med all den informasjon og veiledning som er tilgjengelig både på norsk, finsk og svensk side, synes det lite aktuelt å iverksette et eget kompetansehevingsprogram i regi av Sametinget for å bedre kvaliteten på aktuelle prosjektsøknader innenfor de aktuelle innsatsområdene i Interreg Sápmi.
Go juo leat nu ollu dieđut ja bagadeapmi maid sáhttá oažžut sihke Norgga, Suoma ja Ruoŧa bealde, de ii oro leat dárbu álggahit sierra gealbudanprográmma Sámedikki bealis dainna áigumušain ahte buoridit guoskevaš prošeaktaohcamiid kvalitehta Interreg Sápmi guoskevaš áŋgiruššansurggiin.
Med de tilgjengelige ressurser som forefinnes i de ulike sekretariatene hva gjelder Interreg-programmet, skulle det være tilstrekkelig med kompetanse, informasjon og veiledning å hente for å kunne bistå aktuelle søkere for å få nødvendig og påkrevd kvalitet på søknadene.
Daid resurssain mat leat fidnemis Interreg-prográmma iešguđet čállingottiin, galggašedje leat doarvái gelbbolašvuohta, diehtojuohkin ja bagadeapmi nu ahte sáhtášedje veahkehit guoskevaš ohcciid vai ohcamiid kvalitehta šaddá nu buorre go dan mii dárbbašuvvo ja gáibiduvvo.
Sametinget må bidra til å opprettholde og videreutvikle Sirma skole
Sámediggi ferte leat mielde gáhttemin ja viidáseappot ovddideamen Sirpmá skuvlla
Árjas sametingsgruppe viser til at Tana kommune har vedtatt å nedlegge Sirma skole, som i dag har både barnehagetilbud og grunnskole.
Árjja sámediggejoavku čujuha dasa ahte Deanu gielda lea mearridan heaittihit Sirpmá skuvlla, mas dál lea sihke mánáidgárdefálaldat ja vuođđoskuvla.
Árja mener vedtaket er sterkt beklagelig.
Árjja mielas mearrádus lea hui šállošahtti.
Samtidig som Tana kommune har vedtatt å nedlegge Sirma skole, så oppfatter Árja at kommunen er positiv til å videreføre det grenseoverskridende samarbeidet med Utsjok kommune vedrørende skoletilbudet i Sirma/Utsjok.
Seammás go Deanu gielda mearrida heaittihit Sirpmá skuvlla, de lea Árjja mielas gielda positiiva dasa ahte joatkit rádjerasttideaddji ovttasbarggu Ohcejoga gielddain mii guoská skuvlafálaldahkii Sirpmás/Ohcejogas.
Árja mener at Sametinget må gå i dialog med Tana og Utsjok kommuner, Sametinget i Finland, departementer og foreldregruppen for bevaring av skolen for å finne en løsning som sikrer at skolen består og at det grenseoverskridende samarbeidet videreutvikles.
Árja oaivvilda ahte Sámediggi ferte ságastallat Deanu ja Ohcejoga gielddaiguin, Suoma bealde Sámedikkiin, departemeanttaiguin ja váhnenjoavkkuin mii bargá skuvlla gáhttemiin gávdnan dihtii dakkár čovdosa mii sihkkarastá ahte skuvla bisuhuvvo ja ahte rádjerasttideaddji ovttasbargu ovddiduvvo viidáseappot.
Det er viktig at Sametingene i Norge og Finland politisk og økonomisk bidrar til arbeidet med å sikre et godt oppvekstmiljø for barna i Sirma og Utsjok.
Lea deaŧalaš ahte Sámedikkit Norgga ja Suoma bealde veahkehit politihkalaččat ja ekonomalaččat dan barggus ahte sihkkarastit buori bajásšaddanbirrasa Sirpmá ja Ohcejoga mánáide.
I løpet av de siste årene har mange grendeskoler og sameskoler i samiske områder blitt nedlagt.
Maŋimus jagiid leat máŋga giliskuvlla ja sámeskuvlla sámi guovlluin heaittihuvvon.
Árjas sametingsgruppe viser også til at Sameskolen i Hattfjelldal trues med nedleggelse gjennom at de mister tilskuddet sitt i statsbudsjettet.
Árjja sámediggejoavku čujuha maiddái dasa ahte Gaske-Nøørjen Saemienskovle Árborddis áitojuvvo heaittihuvvot go sii masset doarjaga stáhtabušeahtas.
Láhpoluoppal skole er allerede nedlagt grunnet lavt elevtall.
Láhpoluoppal skuvla lea juo heaittihuvvon uhccán ohppiid geažil.
Den videregående skolen i Skånland er også nedlagt.
Skániid joatkkaskuvla lea maid heaittihuvvon.
Billefjord og Børselv skoler trues stadig vekk med nedleggelse.
Billávuona ja Bissojoga skuvllat áitojuvvo maid heaittihuvvot.
Sametinget har hatt grendeskolesaken oppe til drøfting i Sametingets plenum.
Sámediggi lea meannudan giliskuvlaášši Sámedikki dievasčoahkkimis.
Árja mener at Sametingsrådet må komme tilbake med en sak til plenum innen utløpet av 2016 hvor disse skolenedleggelsessakene drøftes i et bredere samfunnsmessig perspektiv, og hvor rådet kommer med forslag til hvilke tiltak som kan iverksettes nasjonalt og internasjonalt for å sikre grendeskolenes og sameskolenes videre eksistens og utvikling av disse.
Árja oaivvilda ahte Sámediggeráđđi ferte máhccat áššiin dievasčoahkkimii ovdal 2016 loahpa mas dát skuvlaheaittiheamit digaštallojuvvojit govddit servodatlaš perspektiivvas, ja mas ráđđi evttoha guđe doaibmabijuid sáhttá čađahit nationála ja riikkaidgaskasaš dásis sihkkarastin dihtii giliskuvllaid ja sámeskuvllaid bisuheami ja ovddideami.
Grenseoverskridende skolesamarbeid er et nøkkelord, og dette er en sak som også hører hjemme i Samisk Parlamentarisk Råd.
Rádjerasttideaddji skuvlaovttasbargu lea čoavddasátni, ja dát lea dakkár ášši mii maiddái gullá Sámi Parlamentáralaš Ráđđái.
Svar fra Sametingsrådet: Sametingsrådet har fått inn to saker fra representant Laila Susanne Vars fra Árja og Christina Henriksen fra NSR/SáB.
Sámediggeráđi vástádus: S ámediggeráđđi lea ožžon guokte ášši áirasis Laila Susanne Varsa Árjjas ja Christina Henriksen NSR/SáB:s.
Forslag 9: Representant Mariann Wollmann Magga, AP BEVARING AV KOMPETANSE, SPRÅK OG KULTUR I SJØLAKSEFISKERIENE Sjølaksefisket utgjør en del av det materielle grunnlaget for samisk kultur, språk og samfunnsliv.
GELBBOLAŠVUOĐA, GIELA JA KULTUVRRA GÁHTTEN MEARRALUOSSABIVDDUIN Mearraluossabivdu lea oassi sámi kultuvrra, giela ja servodateallima ávnnaslaš vuođđu.
På Sametingets seminar om sjøsamenes rettighetssituasjon ble det understreket at rettigheter ikke kan reguleres bort.
Sámedikki semináras mearrasámiid vuoigatvuođadili birra deattuhuvvui ahte vuoigatvuođaid ii sáhte muddet eret.
Dagens reguleringer har mer enn halvert antall fiskedøgn i flere soner i tillegg til tidligere tiders innskrenkninger og ulovlige inndragninger av lakseplasser.
Dálá muddemat leat eanet go beallidan bivdinjándoriid máŋgga avádagas lassin ovddeš áiggiid gáržžidemiide luossabivdosajiin ja bivdosajiid lobihis duoguštemiide.
Det er nå nede i 6 døgn i de hardest regulerte områdene.
Dál dat lea uhccán go 6 jándora garraseamos muddejuvvon guovlluin.
Disse dagene er ikke tilstrekkelig for å gi inntekter, slik at næringsaspektet, som en vesentlig del av å opprettholde rettigheter.
Dát beaivvit eai lea doarvái dasa ahte addit dietnasa, nu ahte ealáhusperspektiiva bisuhuvvo, mii lea hui deaŧalaš dasa ahte bisuhit vuoigatvuođaid.
Det er heller ikke tilstrekkelig tid til å opprettholde en tradisjonell kunnskap med overføring til neste generasjon.
Ii ge leat doarvái dasa ahte bisuhit árbedieđu mii galggašii geigejuvvot maŋit bulvii.
Disse dagene er ikke tilstrekkelig til at det samiske språket brukes, vedlikeholdes og utvikles.
Dát beaivvit eai leat doarvái dasa ahte sámegiella geavahuvvo, gáhttejuvvo ja ovddiduvvo.
Selv om en av begrunnelsene til denne innskrenkningen er at en art er truet, er det omstridt at dette er den reelle årsaken.
Vaikke vel okta sivain dán gáržžideapmái lea ahte šládja lea áitojuvvon, de ii leat ovttamielalašvuohta dan ektui ahte dat livččii dat duohta sivva.
Vi ber Sametingsrådet igangsette en vurdering om hvordan man skal ivareta språk, kultur, næring og øvrig samfunnsliv blant sjølaksefiskerne og samtidig kunne bruke dette i fremtidig arbeid for å øke fisketidene.
Mii bivdit Sámediggeráđi vuolggahit árvvoštallama mo sáhtášii gáhttet giela, kultuvrra, ealáhusa ja servodateallima muđui mearraluossabivdiid gaskkas ja seammás sáhttit dan geavahit boahttevaš bargui bivdináiggiid lasihemiin.
Svar fra Sametingsrådet: Fiske etter laks i sjøen og elv har som forslagstiller og sametingsrepresentant Marianne Wollmann Magga beskriver, lang tradisjon i samiske områder.
Sámediggeráđi vástádus: Luossabivddus mearas ja jogain lea nu mo evttoheaddji ja sámediggeáirras Marianne Wollmann Magga čilge, guhkes árbevierut sámi guovlluin.
Dette gjør at sjølaksefisket inngår på en naturlig måte i det materielle grunnlaget for samiske næring og kultur.
Dat dagaha ahte mearraluossabivdu lunddolaččat gullá sámi ealáhusaid ja kultuvrra ávnnaslaš vuđđosii.
I dag er sjølaksefisket regulert og begrenset på en slik måte at det vanskelig kan oppfylle de bærende elementer som tilligger et materielt grunnlag, noe sametingsrepresentant Magga beskriver på en god måte.
Dál lea mearraluossabivdu muddejuvvon ja ráddjejuvvon nu ahte dat illá sáhttá ollašuhttit daid beliid mat guddet ávnnaslaš vuđđosa, juoidá maid sámediggeáirras Magga válddaha bures.
Sametinget har gjennom mange år arbeidet for å beder fisketiden etter laks i sjø, slik at den samiske kulturen som vedligger dette fisket kan ivaretas og videreføres på en god og tradisjonell måte.
Sámediggi lea máŋggaid jagiid bargan dainna ahte buoridit luossabivdináiggiid, vai sáhttit buori ja árbevirolaš vuogi mielde gáhttet ja viidáseappot ovddidit dan beali sámi kultuvrras masa dát bivdu guoská.
Dessverre har ikke departement og direktorat støttet Sametingets krav, og heller gjennomført reguleringer som stadig kutter ned på fisketid i sjø og er stikk i strid med både sjølaksefiskerne, deres organisasjoner og Sametingets ønske.
Dađibahábut ii leat departemeanta ii ge direktoráhta dorjon Sámedikki gáibádusaid, ja baicce čađahan muddemiid mat čađat gáržžidit bivdináiggi mearas ja mat leat áibbas vuostálagaid sihke mearraluossabivdiid, sin organisašuvnnaid ja Sámedikki dáhtuin.
I midlertidig oppnådde Sametinget gjennom konsultasjon med Klima- og miljødepartementet i mars d.å, enighet med om å utsette innføring av redskapsavgift for sjølaksefisket.
Almmatge olahii Sámediggi konsultašuvnnaid bokte Dálkkádat- ja birasdepartemeanttain njukčamánu dán jagi ovttamielalašvuođa das ahte maŋidit mearraluossabivddu bivddusdivada čađaheami.
Det var også enigheten om at KLD skal gjennomføres en grundig undersøkelse blant laksefiskere i både elv og sjø, før det gjøres noen endring eller forandring vedrørende eksisterende fisketrygd og/eller innføring av nye avgifter.
Lei maid ovttamielalašvuohta das ahte DBD galgá čađahit vuđolaš iskkadeami sihke johka- ja mearraluossabivdiid gaskkas, ovdalgo rievdaduvvo dálá bivdodivat ja/dahje ásahuvvojit ođđa divadat.