pere/sami_parallel huggingface dataset:
Arbeiderpartiets sametingsgruppe vil jobbe for at det på kommunalt nivå finnes personell innenfor helse- og sosialsektoren som har språk og kulturkunnskap og kunnskaper om lokale forhold .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku áigu bargat dan ala ahte gielddadásis leat olbmot dervvašvuođa- ja sosiálabálvalusas , geain lea giella ja kulturmáhttu ja máhttu báikkálaš diliid birra .
Det må utdannes tilstrekkelig antall helse- og sosialarbeidere som behersker samisk språk og som har god kunnskap om samisk kultur og samfunnsforhold .
Ferte oahpahit doarvái dervvašvuođa- ja sosiálabárgiid geat hálddašit sámegiela ja geain lea buorre máhttu sámi kultuvrra ja servodateallima birra .
Helse- og sosialpersonell som ikke snakker samisk må tilbys opplæring i muntlig samisk språk og i kulturforståelse .
Dervvašvuođa- ja sosiálabargiide geat eai hála sámegiela , ferte fállat oahpu njálmmálaš sámegielas ja kulturáddujumis .
Også den samiske rusmisbruker og spilleavhengige har behov for hjelp fra andre enn familie og slekt .
Maiddái sámi gárrenmirkkuid boasttogeavaheaddjit ja sii geat leat cieggan speallalasvuhtii , dárbbašit veahki earáin go bearrašis ja fulkiin .
Arbeiderpartiets sametingsgruppe ser det som nødvendig at det finnes tilbud både for rusmisbrukere og spilleavhengige som er tilpasset det samiske mangfoldet .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku oaidná ahte dárbbašuvvojit dakkár fálaldagat sihke gárrenmirkkuid boasttogeavaheaddjiide ja sidjiide geat leat cieggan speallalasvuhtii , mat leat heivehuvvon sámi máŋggabealatvuhtii .
Dette gjelder både forebygging , behandling og ettervern , og nye tiltak ut i fra de behov som oppstår .
Dát guoská sihke eastádeapmái , dikšui ja suodjalussii maŋŋágo sii leat beassan ruoktot ásahusas , ja ođđa doaibmabijuide daid dárbbuid vuođul mat čuožžilit .
De overordnede myndigheter har et ansvar for at barnevernet ; både kommunalt , regionalt og på statlig nivå har kompetanse til å gi også samiske barn rett hjelp til rett tid .
Bajimus eiseválddiin lea ovddasvástádus das ahte mánáidsuodjalusas , sihke gieldda , guovllu ja stáhta dásis , lea dat gelbbolašvuohta ahte addit maiddái sámi mánáide veahki rivttes áiggi .
Dette innebærer at ansatte innenfor barnevernet også har samiske språkkunnskaper og kulturperspektiv .
Dát mearkkaša ahte maiddái mánáidsuodjalusbargiin lea sámegiel máhtolašvuohta ja sámi kulturáddejupmi .
Det må satses på utvikling og forskning i forhold til samiske barn i barnevernet .
Ferte geavahit návccaid ovvdideapmái ja dutkamii mánáidsuodjalusas sámi mánáid ektui .
I tillegg til å bringe kunnskaper om samiske barns problemområder , vil forskningen være med på å bringe flerkulturell tenking inn i hele barnevernssektoren .
Dan lassin ahte oahpahit sámi mánáid váttisvuođaid birra , de váikkuha dutkan ahte olles mánáidsuodjalussuorggis šaddá máŋggakultuvrralaš jurddašeapmái .
Mennesker med psykiske problemer hjelpes som oftest ved at de får sette ord på sine tanker og følelser .
Olbmot psykalaš váttisvuođaiguin ožžot dávjjimusat veahki dainna lágiin ahte sii besset bidjat sániid jurdagiiddáseaset ja dovdduidasaset .
Dette gjøres best på morsmålet og i trygge omgivelser .
Dan dahká buoremusat eatnigillii ja oadjebas birrasiin .
Derfor har det stor betydning at ansatte i psykiatrien ; både terapeuter og miljøarbeidere behersker samisk i møte med samisktalende samer .
Danne lea deaŧalaš ahte psykiatriijabargit , sihke terapevttat ja birasbargit , hálddašit sámegiela go deivet sámegielat sápmelaččaid .
Det er videre viktig at behandlere har god kjennskap til lokal historie og tradisjoner , særlig i forhold til tidligere tiders undertrykking av samer .
Viidáseappot lea deaŧalaš ahte dikšut dovdet bures báikkálaš historjjá ja árbevieruid , erenoamážit ovddešáiggiid vealahuvvon sápmelaččaid ektui .
Dette har ofte betydning for hvilken trygghet og tilhørighet dagens samer har til sin egen bakgrunn , noe som kan være med på skape grobunn for den psykiske helsen .
Dát lea dávjá mávssolaš dan oadjebasvuhtii ja gullevašvuhtii mii dálá sápmelaččain lea iežaset duogážii , juoga mii sáhttá leat deaŧalš psykalaš dearvvašvuhtii .
Her bør det utvikles tilbud i brukernes hjemmemiljø .
Dán oktavuođas berre cegget fálaldaga geavaheaddji ruovttubirrasii .
Pasienter på somatiske sykehus møtes ofte av både ukjente mennesker og kulturer .
Somáhtalaš buohcceviesuid buohccit deaivvadit dávjá sihke amas olbmuiguin ja kultuvrraiguin .
Å få kunne snakke sitt eget språk både ved sykdom og ved fødsler , gir trygghet og er tillitsskapende .
Dat ahte beassat hállat iežas gillii , addá oadjebasvuođa ja duddjo luohttámuša .
Det er derfor av stor betydning at pasienter på somatiske sykehus blir møtt på sitt eget språk og av ansatte som har kompetanse i deres kulturelle bakgrunn .
Danne lea deaŧalaš ahte somáhtalaš buohcceviesuid buhcciid váldet vuostái dakkár bargit , geat máhttet sin giela ja geain lea máhttu sin kulturduogáža birra .
Da flesteparten av ansatte i helse- og sosialsektoren ikke behersker samisk , har de ofte behov for bruk av tolk i møte med sine pasienter / klienter .
Go eanaš dervvašvuođa- ja sosiálasuorggi bargit eai hálddaš sámegiela , de sii dávjá dárbbašit dulkka go deaivvadit buohcciideasetguin / divššohasaideasetguin .
Arbeiderpartiets sametingsgruppe mener at samisk kultur trenger et løft , derfor foreslo Arbeiderpartiet i sitt alternative statsbudsjett for 2005 en kraftig økning i Sametingets budsjett på 10 millioner kroner til kulturformål .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku oaivvilda ahte sámi kultuvra ferte nannejuvvot . Danne evttohii Bargiidbellodat molssaeaktosaš stáhtabušeahtastis 2005 várás stuorra 10 miljon ruvdnosaš lassáneami Sámedikki bušeahtas kulturáigumušaide .
Kulturlivet er en viktig kraft for å styrke identiteten , samtidig som det bidrar til levende lokalsamfunn .
Kultureallin lea deaŧlaš fápmi identitehta nannemis , seammás go dat váikkuha ealli báikegottiid .
Kultur og kulturaktiviteter skaper tilhørighet som igjen gir ringvirkninger i form av trivsel og økt livskvalitet .
Kultuvra ja kulturdoaimmat duddjojit gullevašvuođa mii fas addá dakkár oalgeváikkusaid go loaktima ja buoret eallindási .
Arbeiderpartiets sametingsgruppe vil prioritere kultur i neste stortinge- og sametingsperiode .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku áigu vuoruhit kultuvrra boahtte stuorradigge- ja sámediggeáigodagas .
Gjennomføring av Sametingets prioriteringer i planen for kulturbygg og museer forutsetter at det gis større bevilgninger , både til drift og investeringer .
Sámedikki kulturviesso- ja museaplána vuoruhemiid čađaheapmi eaktuda ahte oažžut stuorát juolludusaid , sihke doibmii ja háhkamiidda .
Arbeiderpartiets sametingsgruppe vil jobbe for å styrke og bygge opp den kulturbaserte næringen .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku áigu bargat dan ala ahte nannet ja bajáshukset kultuvrii čadnojuvvon ealáhusa .
Arbeiderpartiets sametingsgruppe vil arbeide for å bedre rammebetingelsene for samiske kunstnere og kulturutøvere .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku áigu bargat dan ala ahte buoridit sámi dáiddáriid ja kulturbargiid rámmaeavttuid .
Et nasjonalt samisk kunstmuseum må realiseres , i tillegg prioriteres høyere samisk kunstfaglig utdanning .
Našuvnnalaš sámi dáiddamusea ferte šaddat duohtan , dan lassin vuoruhuvvo sámi alit dáiddafágalaš oahppu .
Moderne samisk kunstutøvelse skal kunne utvikles og få forankring i den samiske kulturen .
Ođđaáiggi sámi dáidda galgá ovddiduvvot ja dat galgá vuođđuduvvot sámi kultuvrii .
De eksisterende institusjonene gis rammebetingelser som gir utviklingsmuligheter .
Dálá ásahusat galget oažžut dakkár rámmaeavttuid , mat addet ovddidanvejolašvuođaid .
Arbeiderpartiets sametingsgruppe har i sitt arbeid med Finnmarksloven lagt stor vekt på å styrke samiske rettigheter .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku lea barggustis Finnmárkkulágain garrasit deattuhan sámi vuoigatvuođaid nannema .
Spesielt vil sjøsamiske rettigheter være et prioritert område nå i sluttfasen av arbeidet med loven .
Erenoamážit mearrasámi vuoigatvuođat galget vuoruhuvvot dál loahpageahčen láhkabarggu .
For Arbeiderpartiets sametingsgruppe er en løsning av rettsgrunnlaget for den sjøsamiske befolkning en prioritert sak .
Bargiidbellodaga sámediggejovkui lea mearrasámi álbmoga riektevuođu čoavdin vuoruhuvvon ášši .
Vi er godt fornøyd med at Arbeiderpartiets stortingsgruppa har arbeidet aktivt og positivt med utforming av Finnmarksloven i justiskomiteen .
Mii leat hui duhtavaččat go Bargiidbellodaga stuorradiggejoavku lea bargan árjjalaččat ja bures Finnmárkkulága hábmemiin Justiisalávdegottis .
Det er enighet om at loven skal ligge innenfor udiskutable folkerettslige rammer .
Lea ovttamielalašvuohta das ahte láhka galgá leat čielgasit álbmotrievttálaš rámmaid siskkabealde .
Arbeiderpartiets sametingsgruppe kan ikke akseptere en lov der størsteparten av Finnmark holdes utenfor , nemlig de sjøsamiske fjordområdene .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku ii sáhte dohkkehit dakkár lága , mii doallá stuorámus oasi Finnmárkkus olggobealde , nammalassii mearrasámi vuotnaguovlluid .
Det er nettopp disse områdene som har mistet mye av sine opparbeidede rettigheter .
Dát guovllut han leat massán ollu sin oamastuvvon vuoigatvuođain .
Vi registrerer at Sametingsrådet støtter oss i dette synet .
Mii oaidnit ahte Sámediggeráđđi doarju min dán oainnus .
Når Stortinget har vedtatt den nye loven ” Finnmarksloven ” vil Sametinget og Finnmark fylkeskommune komme i eierposisjon .
Go Stuorradiggi lea dohkkehan dan ođđa lága ” Finnmárkkulága ” , de šaddet Sámediggi ja Finnmárkku fylkkagielda oamasteaddjin .
For Sametinget vil det være nødvendig å utarbeide politikk for forvaltning av finnmarkseiendommen .
Sámediggi ferte hábmet hálddašanpolitihka finnmárkkuopmodaga várás .
Dette vil være en prioritert politikk område for Arbeiderpartiets sametingsgruppe .
Dát šaddá vuoruhuvvon politihkkasuorgin Bargiidbellodaga sámediggejovkui .
En særlig sikring av naturgrunnlaget for samisk kultur , næringer , utmarksbruk og samfunnsliv er påkrevd .
Erenoamážit ferte sihkkarastit sámi kultuvrra , ealáhusaid , meahccegeavaheami ja servodateallima luondduvuđđosa .
Sterke og levende samfunn med stabil bosetting og allsidig næringsliv er en definert målsetting for Arbeiderpartiets sametingsgruppe .
Nana ja ealli servodagat stabiila ássamiin ja buotlágan ealáhuseallimiin lea definerejuvvon ulbmil Bargiidbellodaga sámediggejoavkkus .
For gruppa er det helt sentralt at det skapes gode rammevilkår for næringsutøvelse i samiske bosettingsområder .
Jovkui lea áibbas guovddáš dat ahte háhkkojuvvojit buorit rámmaeavttut sámi ássanguovlluid ealáhusbargui .
Tradisjonell næringsutøvelse skal sikres og nye næringer gis utviklingsmuligheter .
Árbevirolaš ealáhusbargu galgá sihkkarastojuvvot ja ođđa ealáhusaide addojuvvojit ovdánanvejolašvuođat .
En helhetlig næringspolitikk må utformes slik at mulighetene for ulike næringskombinasjoner sikres på en tilfredsstillende måte .
Ollislaš ealáhuspolitihkka galgá hábmejuvvot nu ahte vejolašvuođat iešguđet lotnolasealáhusaide sihkkarastojuvvojit dohkálaš vugiin .
Sametinget må sikres økte økonomiske ressurser for å kunne være en reell aktør i næringspolitikken .
Sámediggái ferte sihkkarastit buoret ekonomalaš resurssaid go galgá sáhttit leat duohta oasálažžan ealáhuspolitihkas .
Miljø og økologi
Biras ja ekologiija
Det er særlig viktig å bevare de samiske næringer i tråd med samisk naturforståelse .
Erenoamáš deaŧalaš lea suodjalit sámi ealáhusaid sámi luondduáddejupmái dávistemiin .
Den kulturelle og sosiale verdi som ligger i utøvelsen av våre primærnæringer og i bruk av utmarka er et viktig grunnlag for vår framtid .
Dat kultuvrralaš ja sosiálalaš árvu mii lea min vuođđoealáhusain ja mehciid geavaheamis lea deaŧalaš vuođđu min boahtteáigái .
Arbeiderpartiet er prinsipielt av den oppfatning at bruken av naturressursene i samiske områder i første rekke må komme bosetningen i de aktuelle distriktene til gode .
Bargiidbellodagas lea prinsihpalaččat dat áddejupmi ahte luondduresurssaid geavaheapmi sámi guovlluin vuosttažettiin galgá boahtit ávkin ássamii guoskevaš guovlluin .
Dette vil sikre det materielle grunnlaget for samisk kultur .
Dat sihkkarastá sámi kultuvrra ávnnaslaš vuođu .
Det gjelder i utgangspunktet både overflate- , undergrunns- og marine ressurser .
Dát guoská iešalddis sihke resurssaide eatnama alde ja vuolde ja mariidnaresurssaide .
En forutsetting for dette er politisk styring og kontroll med de tradisjonelle landområder og ressurser , for å bidra til en bærekraftig utvikling i pakt med egne tradisjoner .
Eaktun dasa lea politihkalaš stivren ja bearráigeahčču árbevirolaš eatnamiid ja resurssaid ektui , váikkuhan dihte nana ceavzilis ovdáneami lihttolága iežas árbevieruiguin .
Miljøplanlegging , naturforvaltning og annen offentlig virksomhet som arbeider med slike problemstillinger , må innarbeide samiske verdier og naturforståelse i plangrunnlaget .
Birasplánen , luonddusuodjaleapmi ja eará almmolaš doaibma mii bargá dán lágan čuolbmačilgehusaiguin , ferte heivehuvvot sámi árvvuide ja luondduáddejupmái plánavuođus .
Sametinget må utvikle en egen miljøpolitikk som synliggjør de samiske verdiene .
Sámediggi ferte ovddidit iežas biraspolitihka sámi árvvuid oainnusin dahkamiin .
Arbeiderpartiet vil at det skal utarbeides helhetlige planer for vindkraftproduksjon i de enkelte fylkene hvor alle forhold blir saklig belyst .
Bargiidbellodat dáhttu ahte ráhkaduvvojit ollislaš plánat bieggafápmobuvttadeapmái ovttaskas fylkkain gos buot bealit čuvgejuvvojit áššálaččat .
Arbeiderpartiets sametingsgruppes visjoner for reindriftspolitikken bygger på trygghet for det reindriftssamiske samfunn .
Bargiidbellodaga sámediggejoavkku boazodoallopolitihka višuvnnat vuođđuduvvet oadjebasvuhtii go guoská boazodoallosámi servodahkii .
De som driver med reindrift skal kunne livnære seg av den .
Sii guđet barget boazodoaluin galget sáhttit eallit dainna .
Det drives i dag reindrift på 40 % av Norges areal .
Dál lea boazodoallu 40% Norgga areálain .
Reindrift skal også i fremtiden være en vesentlig del av samisk næringsstruktur , og dette innebærer at samfunnet tar ansvar for å beskytte reinbeitearealer mot inngrep .
Boazodoallu galgá maiddái boahtteáiggis leat stuorra oassi sámi ealáhusstruktuvrras , ja dat mearkkaša dan ahte servodat váldá ovddasvástádusa boazoguohtonareálaid suodjaleamis sisabahkkemiid vuostá .
Disse inngrep kan være ødeleggende for reindriftas eksistens .
Dát duohtadeamit sáhttet billistit boazodoalu leahkima .
I utforminga av reindriftspolitikken vil Arbeiderpartiets sametingsgruppe , ta særlige hensyn til de ulike driftsforholdene næringen har i landet .
Boazodoallopolitihka hábmemis áigu Bargiidbellodaga sámediggejoavku váldit erenoamážit vuhtii iešguđet beliid mat ealáhusas leat riikkas .
Det forutsetter at det føres en reindriftspolitikk der staten og andre nivå i offentlig forvaltning tar ansvar for å sikre at reindriftssamene har en sikker og forutsigbar avsetning for sine produkter .
Dát eaktuda ahte fievrriduvvo boazodoallopolitihkka mas stáhta ja eará almmolaš dássi hálddašeamis váldá ovddasvástádusa das ahte boazodoallosámiin lea sihkkaris ja einnostahtti dienas buktagiiddiset ovddas .
Arbeiderpartiet vil arbeide for bedre muligheter for tilgang på norsk reinkjøtt innen EU og andre internasjonale markeder .
Bargiidbellodat áigu bargat dan ala ahte buoridit vejolašvuođaid fidnet norgalaš bohccobierggu EU ja eará riikkaidgaskasaš márkaniin .
Arbeiderpartiet vil at verdiskapingsprogrammet for reindriften skal spisses mot produktutvikling og markedsføring av reinkjøttprodukter .
Bargiidbellodat dáhttu ahte boazodoalu árvobuvttadanprográmma galgá ovddiduvvot buvttaovddideami ja boazodoalu buktagiid márkanfievrrideami ektui .
Arbeiderpartiet vil føre en reindriftspolitikk som legger opp til en aktiv fordelingspolitikk , der forsvarlig forvaltning av beiteressurser står sentralt .
Bargiidbellodat fievrrida boazodoallopolitihka man vuođđun lea árjjalaš juogadanpolitihkka , man oktavuođas dohkálaš guohtonresurssaid hálddašeapmi lea guovddážis .
Flokkstruktur , optimal slakteuttak og en hensiktsmessig slaktestruktur er viktige elementer i dette .
Eallostruktuvra , eanemus njuovvan ja ulbmillaš njuovvanstruktuvra leat deaŧalaš elemeanttat das .
Likestillingspolitiske tiltak må differensieres og tilpasses ulike forhold .
Dásseárvopolitihkalaš doaibmabijut fertejit ceahkálastojuvvot ja heivehuvvot iešguđet beliide .
De kvinnerettede økonomiske strukturer og virkemidler må tilpasses slik at alle kvinner i alle aldre kan nyttiggjøre seg disse .
Nissonguovdásaš ekonomalaš struktuvrrat ja váikkuhangaskaoamit fertejit heivehuvvot nu ahte buot ja buotahkásaš nissonolbmot sáhttet ávkkástallat daiguin .
Arbeiderpartiets sametingsgruppe vil legge til rette for at barn og unge kan delta i reindriftstilknyttede aktiviteter i opplæringssammenheng og i fritida , samt legge til rette for demokratiske og fleksible styringsformer i nært samarbeid med næringsutøverne , lokalt , regionalt og nasjonalt .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku háliida láhčit dilálašvuođaid nu ahte mánát ja nuorat sáhttet searvat boazodollui čadnojuvvon doaimmaide oahpahusoktavuođas ja astoáiggis , ja háliida dasto láhčit demokráhtalaš ja máškidis stivrenvugiid lagas ovttasbargguin ealáhusdoalliiguin , báikkálaččat , guovllulaččat ja našuvnnalaččat .
Jordbruk som en tradisjonell samisk næring er et særegent trekk ved samisk kultur .
Eanadoallu árbivirolaš sámi ealáhussan lea erenomáš dovdomearka sámi kultuvrras .
Utfordringen er å tilrettelegge forholdene slik at jordbruket i distriktene prioriteres .
Hástalussan lea láhčit dilálašvuođaid nu ahte eanadoallu guovlluin vuoruhuvvo bajás .
Økonomiske virkemidler og andre ordninger må ta hensyn til at jordbruket er en del av det materielle grunnlaget for samisk kultur .
Ekonomalaš váikkuhangaskaoamit ja eará ortnegat fertejit vuhtii váldit dan ahte eanadoallu lea oassi sámi kultuvrra ávnnaslaš vuođus .
Arbeiderpartiet mener at levende bygder og et aktivt jordbruk henger nøye sammen .
Bargiidbellodat oaivvilda ahte ealli gilit ja árjjalaš eanadoallu gullet lávga oktii .
Levende kultur og landskapsmiljøer har stor betydning for livskvaliteten for innbyggerne i bygdene .
Ealli kultuvrras ja eatnadatbirrasiin lea stuorra mearkkašupmi ássiid eallinkvalitehtii giliin .
Levende bygder er også grunnlaget , og den beste garanti for at samisk kultur og språk får en sikker framtid .
Ealli gilit leat maiddái vuođđun , ja buoremus dáhkádussan dasa ahte sámi kultuvra ja giella ožžot sihkkaris boahtteáiggi .
Jordbruk i samiske områder må være et prioritert område nasjonalt og regionalt .
Eanadoallu sámi guovlluin ferte leat vuoruhuvvon suorgi našuvnnalaččat ja guovllulaččat .
Jordbruket i samiske områder trenger stabile politiske rammebetingelser og anledning til å utnytte den produksjonskapasitet som finnes i samiske områder .
Eanadoallu sámi guovlluin dárbbaša stabiila politihkalaš rámmaeavttuid ja vejolašvuođa geavahit dan buvttaduskapasitehta mii lea sámi guovlluin .
Dette gjelder både innen kjøtt- og innen melkeproduksjonen .
Dát guoská sihke biergo- ja mielkebuvttadeapmái .
På mange av melkeproduksjonsbrukene som fortsatt er i drift , fins det i dag ledig produksjonskapasitet .
Ollu mielkebuvttadandoaluin mat ain leat doaimmas , lea dál guoros buvttaduskapasitehta .
Disse brukene har behov for å styrke driftsgrunnlaget .
Dáin doaluin lea dárbu nannet doaibmavuođu .
Stabile rammebetingelser og styrking av driftsgrunnlaget er viktige elementer hvis man skal sikre rekrutteringen til næringen .
Dássidis rámmaeavttut ja doaibmavuođu nannen leat deaŧalaš oasit jos galgá sihkkarastit rekrutterema ealáhussii .
Arbeiderparti vil arbeide for å ta vare på og utvikle jordbruket i de samiske områdene , samt satse på forskjellige former for kombinasjonsnæringer .
Bargiidbellodat áigu bargat dan ala ahte suodjalit ja ovddidit eanadoalu sámi guovlluin , ja áŋgiruššat iešguđet vugiid ektui lotnolasealáhusain .
Fiske
Guolástus
En stor del av den samiske befolkning har tilknytning til fiske .
Stuorra oasis sámi álbmogis lea gullevašvuohta guolástussii .
For å styrke denne næringen som fortsatt materielt grunnlag for samisk kultur , må kvote- og adgangsbetingelsene være innenfor gjeldende urfolksrett .
Go galgá nannet dán ealáhusa ain sámi kultuvrra ávnnaslaš vuođđun , de fertejit mielkeearre- ja beassaneavttut leat siskkobealde gustovaš eamiálbmotrievtti .
Den tradisjonelle rett til å fiske i nærområdene må sikres .
Árbevirolaš riekti guolástussii lágašguovlluin ferte sihkkarastojuvvot .
Det er et mål for Arbeiderpartiet at de minste fartøytypene skal ha fortrinnsrett til fisket i fjordene og nært mottaksanleggene .
Bargiidbellodagas lea mihttomearrin ahte unnimus fatnasiin galgá leat ovdamunni guolástussii vuonain ja lahka vuostáiváldinrusttegiid .
Fjordfiske alene , og fjordfiske i kombinasjon med andre næringer , er en viktig sysselsettingsfaktor med rike sjøsamiske tradisjoner .
Vuotnabivdu okto , ja vuotnabivdu lotnolaga eará ealáhusaiguin , lea deaŧalaš barggolašvuođa faktuvra rikkis mearrasámi árbevieruiguin .
Er det et mål å bevare og videreutvikle den sjøsamiske kulturen , må både nytenkning og tradisjonell næringsutøvelse til .
Jos mihttomearrin lea suodjalit ja viidásetovddidit mearrasámi kultuvrra , de dárbbašuvvo sihke ođđajurddašeapmi ja árbevirolaš ealáhusbargu .
Folk langs kysten og i fjordene har en sedvanemessig og urfolksbasert rett til å høste av fiskeriallmenningen .
Álbmogis miehtá rittu ja vuonain lea boaresvirot riekti ja eamiálbmotguovdásaš riekti ávkkástallat oktasašguolástusguovlluiguin .
Arbeiderpartiet vil arbeide for at de sjøsamiske områdene får tilbake sine historiske rettigheter når det gjelder andelen av fiskekvotene .
Bargiidbellodat áigu bargat dan ala ahte mearrasámi guovllut ožžot ruovttoluotta iežaset historjjálaš vuoigatvuođaid go guoská bivdoearreoassái .
Folk i disse områdene skal ha rett til et rimelig utkomme av de lokale og regionale marine ressursene .
Olbmuin dien guovlluin galgá leat vuoigatvuohta oažžut govttolaš sisaboađu báikkálaš ja guovlulaš mariidnaresurssain .
Retten til fiske i kyst- og fjordområdene slik de er praktisert i århundrer må sikres juridisk .
Guolástanriekti riddo- ja vuotnaguovlluin galgá nugo dat lea geavahuvvon čuđiid jagiid sihkkarastojuvvot juridihkalaččat .
Vårt hovedmål innenfor fiskeriene i de sjøsamiske områdene er å skape en bærekraftig og lønnsom fiskeri- og havbruksnæring .
Min váldoulbmil guolástusaid oktavuođas mearrasámi guovlluin lea háhkat nana ceavzilis ja gánnáhahtti guolástus- ja áhpegeavahusealáhusa .
Ressursgrunnlaget må sikres , slik at folk får trygge og gode arbeidsplasser .
Resursavuođđu ferte sihkkarastojuvvot nu ahte olbmot ožžot oadjebas ja buriid bargosajiid .
Med slike strategier vil også målsettingen om å opprettholde hovedtrekkene i bosetningsmønsteret kunne oppnås .
Dán lágan strategiijaiguin sáhttit juksat maiddái mihttomeari ahte doalahit ássanminstara váldodovdomearkkaid .
Arbeiderpartiet vil være åpen for at bestemte områder kan inngå i utprøving av lokale forvaltningsmodeller og tiltak rettet mot siktemålet om å sikre og utvikle sjøsamiske lokalsamfunn i kyst- og fjordområder , og vurdere fredning mot store aktive redskaper .
Bargiidbellodat lea rabas dan ektui ahte dihto guovllut sáhttet gullat báikkálaš hálddašanmálliid ja doaibmabijuid geahččaleapmái dan ulbmila ektui ahte sihkkarastit ja ovddidit mearrasámi báikegottiid riddo- ja vuotnaguovlluin , ja árvvoštallat ráfáiduhttima stuorra aktiivvalaš reaidduid geavaheami vuostá .
Det må gis mulighet for at fjorder kan fredes mot bruk av aktive redskap .
Ferte addojuvvot vejolašvuohta ahte vuonat sáhttet ráfáidahttojuvvot aktiivvalaš bivdoneavvuid geavaheami vuostá .
Det vil være viktig å styrke forskningen for å reetablere den økologiske balansen i fjordene .
Deaŧalaš lea nannet dutkama ásahan dihte fas ekologalaš dássedeattu vuonain .
1 Jon Erland Balto
1 Jon Erland Balto
Egil Olli ( til forretningsorden )
Egil Olli , čoahkkinortnegii
Steinar Pedersen ( til forretningsorden )
Steinar Pedersen , čoahkkinortnegii
Jon Erland Balto
Jon Erland Balto
Birger Nymo ( til forretningsorden )
Birger Nymo , čoahkkinortnegii
Sven-Roald Nystø ( til forretningsorden )
Sven-Roald Nystø , čoahkkinortnegii
2 Egil Olli Sven-Roald Nystø
2 Egil Olli Sven-Roald Nystø
3 Terje Tretnes Sten Erling Jønsson
3 Terje Tretnes Sten Erling Jønsson
4 Roger Pedersen Magnhild Mathisen
4 Roger Pedersen Magnhild Mathisen
5 Geir Tommy Pedersen Egil Olli
5 Geir Tommy Pedersen Egil Olli
6 Olaf Eliassen Egil Olli
6 Olaf Eliassen Egil Olli
7 Per A. Bæhr Ole Henrik Magga
7 Per A. Bæhr Ole Henrik Magga
8 Magnhild Mathisen
8 Magnhild Mathisen
9 Janoš Trosten
9 Janoš Trosten
11 Steinar Pedersen
11 Steinar Pedersen
12 Svein Peter Pedersen
12 Svein Peter Pedersen
13 Birger Nymo
13 Birger Nymo
14 Sten Erling Jønsson
14 Sten Erling Jønsson
15 Johan Mikkel Sara
15 Johan Mikkel Sara
16 Ann-Mari Thomassen
16 Ann-Mari Thomassen
17 Olav Dikkanen
17 Olav Dikkanen
18 Isak Mathis O. Hætta
18 Isak Mathis O. Hætta
19 Magnhild Mathisen
19 Magnhild Mathisen
20 Stig Eriksen
20 Stig Eriksen
21 Sven-Roald Nystø
21 Sven-Roald Nystø
VI Sametingets vedtak
VI Sámedikki mearrádus
Sametingsrådets redegjørelse ble tatt til orientering .
Sámediggeráđi čilgehus váldojuvvui diehtun .
Saken ble avsluttet tirsdag 8. februar 2005 kl. 17.35 .
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui disdaga guovvamánu 8. b. 2005 dii. 17.35 .
Sak 04/05
Ášši 04/05
Sametingsrådets redegjørelse om Sametingets økonomiforvaltning
Sámediggeráđi čilgehus Sámedikki ekonomiijahálddašeami birra
Saken påbegynt tirsdag 8. februar 2005 kl. 17.35 .
Ášši meannudeapmi álggahuvvui maŋŋebárgga guovvamánu 8. b. 2005 dii. 17.35 .
Arkiv SF- 121 Arkivsaksnr. 2004005585
Arkiva SF- 121 Arkiiváššenr . 2004005585
1 01.02.05 Sametingsrådet Bakgrunnsnotat for rådets redegjørelse
1 01.02.05 Sámediggeráđđi Duogášnotahta ráđi čilgehussii
Behandling
Meannudeamit
Sametingets plenum 08.–10.02.05 04/05
Sámedikki dievasčoahkkin 08.–10.02.05 04/05
Sametingsrådets redegjørelse
Sámediggeráđi čilgehus
På slutten av 2004 var det stor offentlig oppmerksomhet og kritikk mot Sametingets økonomiforvaltning .
Jagi 2004 loahpas čájehuvvui hui stuorra almmolaš fuomášupmi Sámediggái ja Sámedikki ekonomiijahálddašeami cuiggoduvvui sakka .
Omtalen og utsagn om Sametingets økonomiforvaltning har levnet ett inntrykk av at Sametinget er preget av økonomisk rot og uryddighet .
Válddahallan ja cealkámušat Sámedikki ekonomiijahálddašeami birra leat guođđán dakkár dovddu ahte Sámedikkis lea ekonomalaš moivi ja skihkahisvuohta .
Sametingsrådet vil meget sterkt tilbakevise påstander om at Sametingets virksomhet preges av manglende økonomistyring .
Sámediggeráđđi biehttala hui sakka dohkkeheames daid čuoččuhusaid ahte Sámedikki doaimmas váilu ekonomiijastivren .
Dette betyr imidlertid ikke at også Sametinget har en utfordring i å bedre internkontrollen , og at revisjonsordningen og kontrollkomiteens arbeidsbetingelser bør forbedres .
Dát ii mearkkaš dattetge dan ahte Sámedikkis maid ii livčče munni buoridit siskkáldas bearráigeahču , ja revišuvdnaortnega ja bearráigeahččanlávdegotti bargoeavttut berrejit buoriduvvot .
For Sametinget er det svært viktig å ha stor troverdighet og legitimitet både i det samiske samfunn og i storsamfunnet .
Sámediggái lea hui deaŧalaš ahte sámi servodagas ja stuorra servodagas lea nana luohttámuš ja legitimitehta dikki ektui .
Sametingsrådet ser det derfor som svært viktig at kritikken av Sametinget bygger på riktig faktagrunnlag , og at politisk uenighet omkring prioriteringer og vegvalg ikke forveksles med i hvilken grad det er forsvarlig økonomistyring og kontroll .
Danne lea Sámediggeráđi mielas hui deaŧalaš ahte Sámedikki moaitin vuođđuduvvá rivttes dieđuide , ja ahte politihkalaš sierramielalašvuohta vuoruhemiid ja geaidnoválljemiid ektui ii malssihuvvo dainna mii lea dohkálaš ekonomiijastivren ja bearráigeahčču .
Økonomistyring handler om tre forhold som skal fungere selvstendig og hver for seg , men hvor de samlet utgjør en nødvendig helhet .
Ekonomiijastivremis leat golbma beali mat galget doaibmat iešheanalit ja sierranassii , muhto mat ovttas doibmet dárbbašlaš ollisvuohtan .
Disse tre forholdene er internkontroll , eksternkontroll eller revisjon , og kontrollkomiteens arbeidsbetingelser .
Dat golbma beali leat siskkáldas bearráigeahčču , olgguldas bearráigeahčču dahje revišuvdna , ja bearráigeahččanlávdegotti bargoeavttut .
Internkontrollen handler om interne administrative rutiner for at økonomiske midler blir benyttet til det Sametinget har besluttet de skal brukes til , at midlene benyttes mest mulig effektivt og målrettet , at rapporteringsrutiner er forsvarlige , at budsjettene holdes og at en følger regelverk for økonomiforvaltning .
Siskkáldas bearráigeahččama oktavuođas lea sáhka siskkáldas hálddahuslaš rutiinnain ahte ekonomalaš várit geavahuvvojit dasa masa Sámediggi lea mearridan galget geavahuvvot , ja ahte ruđat geavahuvvojit effektiivvalaččamusat ja ulbmillaččamusat , ahte raporterenrutiinnat leat dohkálaččat , ahte bušeahtat dollojuvvojit ja ahte ekonomiijahálddašeami njuolggadusat čuvvojuvvojit .
Sametingsrådet har det parlamentariske ansvaret overfor plenum for at internkontrollen er god nok .
Sámediggeráđis lea parlamentáralaš ovddasvástádus dievasčoahkkimii ahte siskkáldas bearráigeahčču lea doarvái buorre .
Noe av kritikken mot Sametingets økonomiforvaltning må forstås som kritikk mot mangelfull internkontroll .
Muhtun oasi Sámedikki ekonomiijahálddašeami láitimis ferte áddet kritihkkan váilevaš siskkáldas bearráigeahču guovdu .
Til dette må det sies følgende :
Dasa ferte daddjojuvvot čuovvovaččat :
I alle år siden 2001 , da Sametinget la om sitt budsjettvedtak til klarere prioriteringer med poster og føringer , har Sametinget holdt sine budsjetter , så også i 2004 .
Buot jagiin 2001 rájes , dalle go Sámediggi rievdadii bušeahtta mearrádusas čielgaset vuoruheapmin poasttaiguin ja čanastagaiguin , lea Sámediggi doallan bušeahtaidis , maiddái 2004:s .
Åpenheten og den demokratiske påvirkningsmulighetene på Sametingets budsjettbeslutninger har aldri vært større enn etter omleggingen av budsjetteringssystemet i 2001 .
Rabasvuohta ja demokráhtalaš váikkuhanvejolašvuođat Sámedikki bušeahttamearrrádusaide eai goassige leat leamaš stuorát ovdal go maŋŋá go bušeahttavuogádat nuppástahttojuvvui 2001:s .
Sametinget har hvert år fått godkjent sine regnskaper av Riksrevisjonen .
Riikarevišuvdna lea juohke jagi dohkkehan Sámedikki rehketdoaluid .
Når dette er sagt så betyr ikke dette at alt er perfekt og at det ikke finnes forbedringspotensiale i vår internkontroll .
Go dát lea daddjojuvvon , de ii mearkkaš dat dan ahte buot lea perfeakta ja ahte ii leat buoridanmunni min siskkáldas bearráigeahčus .
I den såkalte ” Jønsonsaken ” har det i ettertid vist seg at det kan stilles spørsmål ved kontroll av innleverte reiseregninger og fakturaer .
Maŋŋá lea čájehan dan nu gohčoduvvon ” Jønson-áššis ” sáhttá divvut gažaldagaid sisabuktojuvvon mátkerehkegiid ja rehkegiid bearráigeahččamis .
De øvrige sidene ved denne saken anser rådet å være Møtelederskapet sitt ansvar og rådet har forstått at Møtelederskapet har satt i gang et arbeid med å utrede saken .
Ráđđi atná ahte eará bealit dán áššis gullet dan ovddasvástádussii mii Čoahkkinjođihangottis lea ja ráđđi lea ádden ahte Čoahkkinjođihangoddi lea álggahan ášši čielggadeami .
Rådet finner det derfor ikke riktig å kommentere dette nærmere .
Danne ii leat ráđi mielas riekta buktit mearkkašumiid dasa lagabui .
I den såkalte ” overtidsgodtgjørelsessaken ” til personer i ledende stillinger i Sametingets administrasjon , er tilfellet at personer i slike ledende stillinger har rett til overtidsgodtgjørelse når det er pålagt av direktøren .
Nu gohčoduvvon ” badjeláigebuhtadusáššis ” jođiheddjiide Sámedikki hálddahusas , lea dilli nu ahte olbmuin geat leat jođiheaddjevirggiin lea vuoigatvuohta oažžut badjeláigebuhtadusa dalle go direktora lea gohččon bargat .
Det har imidlertid vært en mangel at det ikke har vært beskrevet og dokumentert hvilke personer i ledende stillinger dette omfatter .
Váilivuohta lea dattetge leamaš das go ii leat čilgejuvvon ja duođaštuvvon geaidda dat jođiheaddji virggiin guoská .
I møte med tjenestemannsorganisasjonene 14.02.03 ble dette avtalt , men ikke protokollført .
Čoahkkimis bargiidorganisašuvnnaiguin 14.02.03 šihttojuvvui dat , muhto dalle ii čállojuvvon protokolla .
Ny avtale om at avdelingsdirektører har rett til overtidsbetaling etter pålagt arbeid fra direktøren ble inngått og protokollført 14.07.2004
Ođđa šiehtadus ahte ossodatdirektorain lea vuoigatvuohta oažžut badjeláigemávssu jos direktora lea gohččon bargat , šiehtaduvvui ja das čállojuvvui protokolla 14.07.04 .
Sametinget foretar hvert år anskaffelser både av tjenester og varer .
Sámediggi oastá sihke bálvalusaid ja dávviriid juohke jagi .
Lov og forskrift om offentlige anskaffelser ble endret i 2001 .
Almmolaš oastimiid láhka ja láhkaásahus rievdaduvvui 2001:s .
Rådet redegjorde for dette i sin beretning under februar plenumet i 2004 .
Ráđđi čilgii dán birra dieđáhusastis guovvamánu 2004 dievasčoahkkimis .
Sametingsrådet vil ikke benekte at det er et utviklingsbehov for å forbedre økonomistyringen .
Sámediggeráđđi ii biehttal dan ahte livččii buoridanmunni ekonomiijastivrema ovddideamis .
Dette framgår da også i Sametingsbudsjettet for 2005 som plenum behandlet i november 2004 .
Dát oidno maiddái Sámedikki 2005 bušeahtas maid dievasčoahkkin meannudii skábmamánus 2004 .
Der står det ” Sametinget står overfor nye utfordringer med hensyn til å utvikle de økonomiske og administrative systemene .
Das čuožžu : ” Sámediggái leat stuorra hástalusat ovddidit ekonomalaš ja hálddahuslaš vuogádagaid .
Antallet ansatte og antallet personer som representerer Sametinget , politisk og administrativt har økt de senere årene .
Bargiidlohku ja Sámedikki ovddasteddjiid , sihke politihkalaččat ja hálddahuslaččat , lohku lea lassánan maŋimus jagiid .
Dette gjør at mer og mer av dagens ressurser på økonomisiden må brukes til den daglige driften .
Dát dagaha ahte eanet ja eanet dálá ekonomalaš resurssain ferte geavahit beaivválaš jođiheapmái .
Dette har ført til at utviklingen av økonomisystemet og de rutiner og kontroller som følger av dette , har måttet tas når det oppstår prekære situasjoner .
Dát lea dagahan ahte dan ekonomiijavuogádaga ovddideami ja daid bargovugiid ja dárkkástemiid , mat das čuvvot , leat ferten dahkat go leat čuožžilan heahtedilit .
I tillegg er det nye økonomireglementet for staten iverksatt fra 01.01.04 med en overgangsordning mht. tilpasning til denne ut 2004 .
Dan lassin lea stáhta ođđa ekonomiijanjuolggadusat boahtán fápmui 01.01.04 rájes sirdásanortnegiin olggos 2004 .
For å styrke funksjonen for utviklingen av økonomiforvaltningen , herunder innkjøps- og controllerfunksjonen , opprettes en innkjøps- controllerstilling knytet til dagens Plan- og administrasjonsavdeling med en årlig ramme på kr. 600.000 , ”
Ásahuvvo oastin- / controllervirgi dálá Plána- ja hálddahusossodahkii 600 000 ruvdnosaš jahkásaš rámmain vai Sámediggi sáhttá áimmahuššat daid gáibádusaid , mat biddjojit min ekonomiija- ja dárkkástusvuogádagaide . ”
Både i 2004 og 2005 har det vært iverksatt flere tiltak for å bedre internkontrollen i Sametingets økonomistyring .
Sihke 2004:s ja 2005:s leat álggahuvvon máŋga doaibmabiju buoridan dihte Sámedikki ekonomiijastivrema siskkáldas bearráigeahču :
Igangsatt arbeid med oppdatering av ny økonomihåndbok for Sametinget for å sikre mer effektive rutiner og bedre intern kontroll .
Bargu lea álggahuvvon mii guoská Sámedikki ođđa ekonomiijagiehtagirjji ođasteapmái sihkkarastin dihte beaktileappo rutiinnaid ja buoridan dihte siskkáldas bearráigeahču .
Oppdatert økonomihåndbok forventes å være ferdigstilt til sommeren 2005 .
Vurdojuvvo ahte ođastuvvon ekonomiijagiehtagirji lea gárvvis geassit 2005 .
Utarbeidet detaljerte rutiner for innkjøp og offentlige anskaffelser som trådte i kraft 03.03.04 , i tillegg ble det gjennomført kurs i innkjøpsbestemmelser slik at kompetansen på dette området er sterkt forbedret .
Leat ráhkaduvvon dárkilis rutiinnat oastimiidda ja almmolaš háhkamiidda mat gustogohte 03.03.04 , dasto lea čađahuvvon kursa oastinmearrádusaid birra nu ahte gelbbolašvuohta dán suorggis lea mealgat buoriduvvon .
Igangsatt arbeid med innføring av ny kontoplan , opprettelse av et eget fondsfirma .
Lea álggahuvvon bargu ođđa kontoplána atnui váldimiin , sierra foandafitnodaga ásahemiin .
Dette vil bli fulgt opp med utvikling av nye elektroniske løsninger for bilagshåndtering , fakturering , rapportering , utvikling av nye modeller og verktøy for budsjettering når Økonomihåndboka er ferdigstilt .
Dát čuovvoluvvo ođđa elektrovnnalaš čovdosiid ovddidemiin guittiid meannudeapmái , faktureremii , raporteremii , ođđa málliid ja reaidduid ovddideapmái bušehterema váste go Ekonomiijagiehtagirji lea gárvvistuvvon .
Klargjort for utlysning av stilling med arbeidsfelt innkjøps- og kontrolleroppgaver
Virgi man bargosuorgin leat oastin- ja bearráigeahččandoaimmat lea gárvvistuvvon almmuheami várás .
Fremmet innstilling for plenum om klargjøring av ansvar og myndighet for økonomiforvaltningen i Sametinget
Lea ovddiduvvon árvalus dievasčoahkkimii ovddasvástádusa ja válddi čilgema hárrái Sámedikki ekonomiijahálddašeami oktavuođas .
Arbeidet med utarbeidelse av ny økonomiinstruks som vil kunne fastsettes når Sametinget har foretatt et vedtak som klargjør ansvar og myndighet for økonomiforvaltningen for Sametinget .
Bargu ođđa ekonomiijainstruvssa ráhkademiin sáhttá mearriduvvot dalle go Sámediggi lea dahkan mearrádusa mii čilge Sámedikki ekonomiijahálddašeami ovddasvástádusa ja válddi .
Foretatt en forbedring mot en kontinuerlige budsjettprosess internt
Oktilaš bušeahttaproseassa siskkáldasat lea buoriduvvomin .
Vedtatt nye retningslinjer for tilskuddsforvaltning i Sametinget plenum i november 2003
Leat mearriduvvon ođđa doarjjahálddašan njuolggadusat skábmamánu 2003 Sámedikki dievasčoahkkimis .
Eksternkontroll handler om revisjon av regnskaper og forvaltningsutøvelsen .
Olggobeale bearráigeahččamis lea sáhka rehketdoalu revideremis ja hálddašeami čađaheamis .
Riksrevisjonen foretar revisjonen av Sametinget som en statlig virksomhet .
Riikarevišuvdna revidere Sámedikki stáhtalaš doaibman .
Riksrevisjonens arbeid styres av lov og instruks om Riksrevisjonen .
Riikarevišuvnna barggu stivrejit lágat ja instruvssat Riikarevišuvnna hárrái .
Ihht Riksrevisjonsloven utfører Riksrevisjonen sine oppgaver uavhengig og selvstendig .
Riikarevišuvdnalága olis čađaha Riikarevišuvdna doaimmaidis sorjankeahttá ja iešheanalit .
Det er Stortinget som fastsetter rammene for Riksrevisjonens virksomhet både rettlig ( ved lov , instruks eller plenarvedtak ) og økonomisk ( budsjett og bevilgningsreglement ) .
Stuorradiggi dat mearrida sihke rievttálaš ( lágaid , instruvssaid dahje dievasčoahkkin mearrádusaid bokte ) ja ekonomalaš ( bušeahtta ja juolludusnjuolggadus ) rámmaid Riikarevišuvnna doibmii .
Stortinget kan bare gjennom plenarvedtak instruere Riksrevisjonen til å granske enkeltsaker .
Stuorradiggi sáhttá dušše dievasčoahkkin mearrádusaid bokte instrueret Riikarevišuvnna dárkkistit eaŋkiláššiid .
Riksrevisjonen rapporterer resultater av sin revisjon og kontroll til Stortinget , men før en sak rapporteres til Stortinget skal Riksrevisjonens bemerkninger forelegges ansvarlig statsråd til uttalelse .
Riikarevišuvdna raportere iežas revišuvnna ja bearráigeahččama bohtosiid birra Stuorradiggái , muhto ovdal go ášši raporterejuvvo Stuorradiggái , de galget Riikarevišuvnna mearkkašumit ovddiduvvot ovddasvástideaddji stáhtaráđđái cealkámuša várás .
Riksrevisjonen foretar årlig revisjon av Sametingets virksomhet .
Riikarevišuvdna revidere Sámedikki doaimma jahkásaččat .
I denne sammenhengen blir Sametinget alltid bedt om å redegjøre for spørsmål Riksrevisjonen reiser .
Dán oktavuođas bivdá Riikarevišuvdna Sámedikki álohii buktit čilgehusa daid gažalagaide maid dat ovddida .
Riksrevisjonens ferdige rapport blir også sendt til Sametinget .
Riikarevišuvnna gárvves raporta sáddejuvvo maiddái Sámediggái .
Riksrevisjonens kontroll av Sametinget er et svært nyttig korrektiv og bidrar til god veiledning for bedre økonomistyring .
Riikarevišuvnna Sámedikki bearráigeahčus lea hui ávkkálaš korrektiiva ja dat váikkuha buori oaivadusa buoret ekonomiijastivrema hárrái .
Riksrevisjonen foretar ikke en vurdering av Sametingets politiske skjønn , men kan ellers foreta alle ønskelige revideringer av regnskap , samt spørsmål om måloppnåelse , produktivitet og virkninger ut fra Stortingets vedtak og forutsetninger .
Riikarevišuvdna ii árvvoštala Sámedikki polititihkalaš árvvoštallamiid , muhto muđui sáhttá nugo háliida dárkkistit rehketdoalu , ja divvut gažaldagaid mihttomeriid olaheami birra , produktivitehtas ja váikkuhusain Stuorradikki mearrádusaid ja eavttuid vuođul .
I praksis har Riksrevisjonen så langt bare foretatt tradisjonell regnskapsrevisjon av Sametinget .
Geavahusas lea Riikarevišuvdna dán rádjai dušše dábálaš vuogi mielde revideren Sámedikki rehketdoalu .
Grunnen til at det ikke er foretatt mer forvaltningskontroll er nok for det første at Riksrevisjonen gjør slike undersøkelser på store områder , og for det andre at Stortinget i liten grad legger sterke føringer på Sametingets budsjettbruk som en post 50 institusjon .
Sivvan dasa go ii leat eanet čađahuvvon hálddašanbearráigeahčču , lea vuos dat go Riikarevišuvdna dahká dán lágan iskkademiid stuorra surggiin , ja go Stuorradiggi ii ollu dáhto bidjat nana čanastagaid Sámedikki bušeahttageavaheapmái poasta 50 ásahussan .
Forholdet mellom Riksrevisjonen og Sametinget belyser i denne sammenhengen to viktige forhold .
Oktavuohta Riikarevišuvnna ja Sámedikki gaskka čuvge dán oktavuođas guokte deaŧalaš beali .
Det ene er at Riksrevisjonen formelt sett ikke rapporterer til Sametinget .
Vuos lea dat go Riikarevišuvdna formálalaččat ii raportere Sámediggái .
Sametingets kontrollkomité kan selvsagt på grunnlag av Riksrevisjonens rapporter vurdere å fremme saker til plenum .
Sámedikki bearráigeahččanlávdegoddi sáhttá dieđusge Riikarevišuvnna raporttaid vuođul árvvoštallat ovddidit áššiid dievasčoahkkimii .
Men Riksrevisjonens rapporter er i liten grad tilpasset det behov Sametinget kan ha , særlig vil dette gjelde mål og effektivitetsvurdering av forvaltningsutøvelse , institusjonsstøtte , og bruk av kultur- , nærings- og språkutviklingsmidler .
Muhto Riikarevišuvnna raporttat leat unnán heivehuvvon dárbbuide mat Sámedikkis sáhttet leat , erenoamážit guoská dat hálddašeami čađaheami mihttomeriide ja beaktivuođaárvvoštallamiidda , ásahusdoarjagii , ja kultur- , ealáhus- ja giellaovddidanruđaid geavaheapmái .
Hvis Sametinget ønsker særlige forhold belyst vil Sametinget ikke kunne instruere Riksrevisjonen om dette .
Jos Sámediggi háliida ahte erenoamáš bealit galget čuvgejuvvot , de ii sáhte Sámediggi instrueret Riikarevišuvnna dan hárrái .
Dette kan formelt sett bare skje ved at Sametinget fremmer slike forhold gjennom statsråden og Stortinget .
Dán sáhttá formalaččat dahkat dušše dalle go Sámediggi ovddida dán lágan beliid stáhtaráđi ja Stuorradikki bokte .
Det andre er at Riksrevisjonens rolle overfor Sametinget synliggjør at Sametinget ikke er et fullt ut selvstendig organ i budsjettmessige sammenhenger .
Nubbi leat dat go Riikarevišuvnna rolla Sámedikki guovdu oainnusin dahká dan ahte Sámediggi ii leat ollásit iešheanalis orgána bušeahtalaš oktavuođain .
Riksrevisjonen forholder seg i prinsippet til Sametinget som til en hvilken som helst statlig etat .
Riikarevišuvdna meannuda prinsihpas Sámedikkiin seammaláhkai go makkár ihkinassii stáhtalaš etáhtain .
Statsråden har et konstitusjonelt ansvar for Sametingets bruk av budsjettmidlene ihht Stortingets bevilgningsreglement § 17 .
Stáhtaráđis lea konstitušuvnnalaš ovddasvástádus Sámedikki bušeahtta ruđaid geavaheamis Stuorradikki juolludusnjuolggadusaid § 17 ektui .
Ved overgangen til en friere budsjettmessig stilling til Sametinget i 1999 ble det ikke foretatt en avklaring av hva slags rolle regjeringen / departementene skal ha for Sametingets bruk av bevilgningene .
Go Sámediggi oaččui friijaset bušeahtalaš dili 1999:s , de ii čilgejuvvon makkár sadji ráđđehusas / departemeanttain galgá leat Sámedikki juolludusaid geavaheamis . Ráđi mielas lea dát dohkketmeahttun dilli .
I forhold til den legitime interesse og innsyn den samiske offentligheten bør ha om økonomiforvaltningen ved Sametinget kan det derfor stilles spørsmål om Sametinget budsjettmessige stilling overfor regjeringen / departementet og Riksrevisjonen i lengden er tilfredsstillende .
Dan legitiima beroštumi ja geahččama ektui mii sámi almmolašvuođas berrešii leat Sámedikki ekonomiijahálddašeami ektui , sáhttá ge danne divvut gažaldaga ahte lea go Sámedikki bušeahtalaš dilli ráđđehusa / departemeantta ja Riikarevišuvnna guovdu guhkkit áigái dohkálaš .
Dette er av de spørsmål rådet forventer at den nedsatte administrative arbeidsgruppa mellom Kommunal- og regionaldepartementet , Sametinget og Riksrevisjonen ( observatører ) vil vurdere og ha forslag til løsninger på .
Ráđđi vuordá maid ahte Gielda- ja guovludepartemeantta , Sámedikki ja Riikarevišuvnna ( áicit ) gaskasaš hálddahuslaš bargojoavku árvvoštallá dáid gažaldagaid ja evttoha čoavddusárvalusaid .
Rådet tar sikte på at denne arbeidsgruppens rapport vil ligge til grunn for en egen sak som fremmes for plenum i mai 2005 .
Ráđi áigumuššan lea ahte dán bargojoavkku raporta biddjojuvvo vuođđun sierra áššái mii ovddiduvvo dievasčoahkkimii miessemánus 2005 .
Kontrollkomiteens arbeidsforhold handler om Sametingets egen mulighet til å ta initiativ til redegjørelser fra Sametingsrådet , og ta opp om vedtak og regningslinjer fra plenum , samt annet regelverk blir fulgt opp som forutsatt .
Bearráigeahččanlávdegotti bargodili oktavuođas lea sáhka Sámedikki iežas vejolašvuođas vuolggahit čilgehusa Sámediggeráđi bealis , ja guorahallat čuovvoluvvojit go eavttuid mielde dievasčoahkkima mearrádusat ja njuolggadusat , ja maiddái eará njuolggadusat .
Kontrollkomiteens arbeid i Sametinget berører i stor grad behovet for en parlamentarisk kontroll med Sametingsrådets arbeid .
Bearráigeahččanlávdegotti bargu Sámedikkis guoská viehka muddui dasa ahte dárbbašuvvo parlamentáralaš bearráigeahčču Sámediggeráđi doaimmain .
Sametingsrådet ser at Sametingets kontrollkomité har begrensede muligheter til å ivareta sine oppgaver på en fullgod måte , siden det ikke er avsatt egne administrative sekretariatsressurser til dette arbeidet .
Sámediggeráđđi oaidná ahte Sámedikki bearráigeahččanlávdegottis leat ráddjejuvvon vejolašvuođat fuolahit barggus dohkálaččat , go eai leat várrejuvvon sierra hálddahuslaš čállingodderesurssat dán bargui .
Dette er et forhold rådet ser behov for at det må ses nærmere på .
Ráđđi oaidná dárbbu dán geahčadit lagabui .
Så snart kontrollkomiteen fremmer konkret forslag om tilleggsressurser til komiteen , er rådet beredt til å medvirke til at det avsettes ressurser til komiteen .
Dalán go bearráigeahččanlávdegoddi ovddida konkrehta evttohusa oažžut lassiresurssaid lávdegoddái , lea ráđđi gearggus váikkuhit ahte várrejuvvojit ruđat lávdegoddái .
Den nedsatte administrative arbeidsgruppen mellom Kommunal- og regionaldepartementet , Sametinget og Riksrevisjonen ( observatører ) skal i henhold til sitt mandat også foreslå tiltak for å bedre kontrollkomiteens arbeidsmuligheter .
Gielda- ja guovlodepartemeantta , Sámedikki ja Riikarevišuvnna ( áicit ) nammadan hálddahusalaš bargojoavku galgá mandáhtas mielde evttohit doaibmabijuid mat buoridivčče bearráigeahččanlávdegotti bargovejolašvuođaid .
Kontrollkomiteen arbeidssituasjon kan imidlertid på ingen måte forveksles med at kontrollkomiteen ikke har innsyn i Sametingets økonomistyring .
Bearráigeahččanlávdegotti bargodili ii galgga dattetge mange láhkai malssidit dainna ahte bearráigeahččanlávdegottis ii leat lohpi geahččat mo Sámediggi stivre ekonomiijas .
Det er full åpenhet og innsyn om alle regnskaper og økonomiske disposisjoner i Sametinget .
Lea dievaslaš rabasvuohta ja lohpi geahččat buot rehketdoaluid ja ekonomalaš hálddašemiid Sámedikkis .
Som rådet også har forsøkt å redegjøre for her skal ikke kontrollkomiteen foreta revisjonsarbeid , men skal i utstrakt grad bygge sitt arbeid på den revisjon som foretas .
Nugo maiddái ráđđi lea dás geahččalan čilget , de ii galgga bearráigeahččanlávdegoddi dahkat revišuvdnabargguid , muhto nu guhkás go vejolaš bidjat čađahuvvon revišuvnna vuođđun iežas bargui .
I brev av 13.01.05 ba rådet kontrollkomiteen ved dets leder om en oversikt over antall saker , sakstyper og øvrig aktivitet kontrollkomiteen har hatt i inneværende valgperiode .
13.01.05 beaiváduvvon reivves bivddii ráđđi bearráigeahččanlávdegotti , dan jođiheaddji bokte , almmuhit galle ášši ja guđelágan áššiid bearráigeahččanlávdegoddi lea meannudan ja eará doaimmaid maid dat lea čađahan dán válgaáigodagas .