pere/sami_parallel huggingface dataset:
Samer er en så integrert del i den norske befolkningen, både sosialt, økonomisk og juridisk, at lov om medisinsk og helsefaglig forskning (helseforskningsloven) bør kunne gjelde også for samer.
Sápmelaččat leat nu bures integrerejuvvon dáža álbmogii sihke sosiálalaččat, ekonomalaččat ja juridihkalačča ahte láhka medisiinnalaš ja dearvvasvuođalaš (láhka dearvvasvuođadutkama birra) dutkama birra galggašii sáhttit sápmelaččaide maid gustot.
Forslag 2 - Representant Jørn Are Gaski, Arbeiderpartiet Følgende setning i "Sametingsrådets forslag til innstilling" på side 2 foreslås å strykes:
Evttohus 2 - Áirras Jørn Are Gaski, Bargiidbellodat Čuovvovaš cealkka Sámediggeráđi árvalusevttohusas evttohuvvo sihkkojuvvot:
Sametinget utreder mulighetene og vilkårene for eventuell registrering av samisk etnisitet i folkeregisteret og i de lovbestemte helseregistr
Sámediggi čielggada vejolašvuođaid ja eavttuid sámi etnisitehta registrerema ektui álbmotregisterii ja lágas mearriduvvon dearvvasvuođaregisteriidda.
Saken påbegynt 06.12.2018 kl. 17.10
Ášši meannudeapmi álggahuvvui 06.12.18 dii.17.10
· Forslag 1 ble forkastet med 36 mot 1 stemmer · Forslag 2 ble forkastet med 29 mot 8 stemmer · Komiteens tilrådning ble vedtatt med 36 mot 1 stemme
· Evttohus 1 hilgojuvvui 36 jienain 1 jiena vuostá · Evttohus 2 hilgojuvvui 29 jienain 8 jiena vuostá · Bajásšaddan- fuolahus- ja oahppolávdegoti ráva mearriduvvui 36 jienain 1 jiena vuostá
Sametinget er kjent med at det er stor interesse for forskning på urfolks helse og livsstil.
DC - Mearrádus: Sámediggi diehtá ahte lea stuorra beroštupmi eamiálbmogiid dearvvašvuođa ja eallinvuogi dutkamii.
Sametinget mener at det er nødvendig med prinsipielle debatter i det samiske samfunnet vedrørende forskning på det samiske samfunnet, bruk og forvaltning av samisk humant biologiskmateriale og samiske rettigheter i dette arbeidet.
Sámediggi oaivvilda ahte lea dárbbašlaš prinsihpalaš ságastallamii sámi servodagain dan birra mii guoská dutkamii sámi servodaga birra, geavaheapmái ja hálddašeapmái sámi humána biologalaš ávdnasiid ja sámiid vuoigatvuođaid dán barggu.
· Sametinget behandler og vedtar endelige retningslinjer for samisk helseforskning i 2019 · Sametinget utreder mulighetene og vilkårene for eventuell registrering av samisk etnisitet i · i folkeregisteret og i de lovbestemte helseregistre · Sametinget utreder vilkårene for et samisk kollektivt samtykke, og muligheten for etablering
· Sámediggi meannuda ja mearrida loahpalaš njuolggadusaid sámi dearvvašvuođadutkama várás 2019:s. · Sámediggi čielggada makkár vejolašvuođat ja eavttut leat vejolaš sámi etnisitehta registreremii álbmotregistaris ja láhkamearriduvvon dearvvašvuođaregistariin.
av en ekstern og sakkyndig komite som forvalter retningslinjene for samisk helseforskning.
· Sámediggi čielggada sámi oktasaš miehtama eavttuid, ja vejolašvuođa ásahit olggobeale ja áššedovdi komitea mii hálddaša sámi dearvvašvuođadutkama njuolggadusaid.
Saken ble avsluttet 06.12.2018 kl. 18.25
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 06.12.18 dii. 18.25
Ášši/Sak 069/18
Ášši 069/18
Ášši/Sak 012/18
Ášši 012/18
Arkivsaknr. 17/2947
Áššenr. 17/2947 Mildosat
Plenumsledelsens forslag til innstilling:
Čoahkkinjođihangotti mearrádusárvalus:
Sametinget viser til Reglement for Sametingets politiske nivå, og vedtar følgende endringer fra 01.01.2019:
Sámediggi čujuha Njuolggadusaide Sámedikki politihkalaš dássái ja mearrida čuovvovaš rievdadusaid gustovaš 01.01.2019 rájes:
2.1 Faste godtgjørelser 2. Avsnitt endres til: «Godtgjørelser utbetales uten feriepenger.»
2.1 Fásta buhtadusat Nubbi teakstaoassi rievdaduvvo ná: Buhtadusaid máksimis ii leat mielde luopmoruhta.
2.1.4 For faste representanter Ny setning i siste avsnitt: «Trekket foretas hvert halvår.»
2.1.4 Fásta áirasiidda Ođđa cealkka maŋimuš teakstaoassái: Geassin dahkkojuvvo juohke jahkebealis.
2.1.7 For gruppeledere Avsnitt 5 om pensjonsordningen strykes da dette kun gjelder heltidspolitikere, jf. Sameloven § 215).
2.1.7 Joavkojođiheddjiide Teakstaoassi 5 penšunortnega birra sihkkojuvvo, danne go dat guoská dušše ollesáiggepolitihkkariidda, gč. Sámelága (sameloven § 2-15).
2.2 Variable godtgjørelser Første avsnitt endres til: «Satsene i de variable godtgjørelsene justeres prosentvis i henhold til presidentens godtgjørelse.
2.2 Molsašuddi buhtadusat Vuosttaš teakstaoassi rievdaduvvo ná: Molsašuddi buhtadusaid máksomearit heivehuvvojit presideantta buhtadussii nu ahte lasáhus proseantta mielde lea seamma stuoris go presideantta lasáhus.
Satsen rundes videre av til nærmeste 50 krone.»
Máksomearri jorbejuvvo dasto lagamus 50 ruvdnui.
2.2.3 For aktiv deltakelse i det politiske arbeidet knyttet til gruppe-, komité- og plenumsmøtene Hele første avsnitt endres til: «Faste representanter, med unntak av de som får godtgjort for møtene etter andre satser, godtgjøres for aktiv deltakelse i møter i fagkomiteene og plenum etter følgende prosentsatser: a) Telefonmøter på inntil 30 minutter 0,027 % av presidentens godtgjørelse b) Telefonmøter over 30 min 0,098 % av presidentens godtgjørelse c) For aktiv deltakelse pr. dag 0,142 % av presidentens godtgjørelse»
2.2.3 Aktiivvalaš oassálastin politihkalaš barggus joavko-, lávdegodde- ja dievasčoahkkimiid oktavuođas Olles vuosttaš teakstaoassi rievdaduvvo ná: Fásta áirasat, spiehkastahkan leat sii geat ožžot buhtadusa čoahkkimiid ovddas eará máksomeriid mielde, ožžot buhtadusa árjjalaš searvama ovddas fágalávdegodde- ja dievasčoahkkimiidda čuovvovaš máksomeriid mielde: a) Telefončoahkkima ovddas mii bistá gitta 30 minuhta rádjái, 0,027 % presideantta buhtadus mielde b) Telefončoahkkima ovddas mii bistá badjel 30 minuhta, 0,098 % presideantta buhtadusas c) Aktiivvalaš searvama ovddas beaivái 0,142 % presideantta buhtadusas
2.3 Om tapt arbeidsfortjeneste Første avsnitt, som lyder slik «Punktet omfatter hele Sametingets politiske nivå.» strykes.
2.3 Massojuvvon bargodietnasa birra Vuosttaš teakstaoassi “Čuokkis guoská olles Sámedikki politihkalaš dássái.” sihkkojuvvo.
2.3.1 Legitimert tapt arbeidsfortjeneste Første avsnitt endres til: «Tapt arbeidsfortjeneste dekkes med inntil 0,32 % pr dag av presidentens godtgjørelse og ytes til den som kan dokumentere et faktisk tap i arbeidsinntekten.
2.3.1 Duođaštuvvon massojuvvon bargodienas Vuosttaš teakstaoassi rievdaduvvo ná: Duođaštuvvon massojuvvon bargodietnasa sáhttá máksit gitta 0,32 % presideantta buhtadusas sutnje gii sáhttá duođaštit bargodietnasa duohta massima.
2.3.1 Legitimert tapt arbeidsfortjeneste, første setning i punkt b): Ordet «ligning» erstattes med «utskrift av grunnlag for skatt».
2.3.1 Duođaštuvvon massojuvvon bargodienas, vuosttaš cealkka čuokkis b) Sáni «livnnegiin» sadjái biddjojuvvo “vearuhusa vuođđu”.
2.3.1 Legitimert tapt arbeidsfortjeneste Fjerde setning i punkt b) som lyder slik «Selvstendig næringsdrivende kan alternativt få dekket utbetalt lønn til stedfortreder med inntil kr 2 500 pr dag.»
2.3.1 Duođaštuvvon massojuvvon bargodienas Njealját cealkka b) čuoggás: “Iehčanas ealáhusdoalli sáhttá molssaeaktun oažžut buhtaduvvot bálkká sadjásažžii gitta kr 2 500 rádjái beaivái.”
Erstattes med: «Selvstendig næringsdrivende kan alternativt få dekket utbetalt lønn til stedfortreder med inntil 0,27 % pr dag av presidentens godtgjørelse.
rievdaduvvo ná: Iehčanas ealáhusdoalli sáhttá molssaeaktun oažžut buhtaduvvot bálkká sadjásažžii gitta 0,27 % rádjái presideantta buhtadusas.
2.3.2 Ulegitimert tapt arbeidsfortjeneste Nytt første avsnitt: «Satsene i ulegitimert tapt arbeidsfortjeneste justeres prosentvis i henhold til presidentens godtgjørelse.
2.3.2 Massojuvvon bargodienas duođaštusa haga Ođđa vuosttáš teakstaoassi: Máksomearit massojuvvon bargodietnasa ovddas duođaštusa haga máksojuvvo proseanttaid mielde presideantta buhtadusas.
Satsene rundes videre av til nærmeste 50 krone.»
Máksomearri jorbejuvvo dasto lagamus 50 ruvdnui.
Første avsnitt, som nå blir andre avsnitt erstattes med: «Hjemmeværende, studenter, pensjonister og andre som ikke kan legitimere tapt arbeidsfortjeneste, kan godtgjøres med 0,10 % pr dag av presidentens godtgjørelse.»
Vuosttaš teakstaoassi, mii dál šaddá nubbi teakstaoassi rievdaduvvo ná: Sii geat barget ruovttus, studeanttat, pensionistat ja earát geat eai sáhte duođaštit bargodietnasa massima, sáhttet oažžut 0,10 % juohke beaivvi presideantta buhtadusas.
Andre avsnitt, som nå blir tredje avsnitt erstattes med: «Selvstendig næringsdrivende som er registrert i mva-registeret kan godtgjøres med inntil 0,16 % pr dag av presidentens godtgjørelse.
Nubbi teakstaoassi, mii dál šaddá guolmmát teakstaoassi rievdaduvvo ná: Iehčanas ealáhusdoalli mii lea čálihuvvon momsaregisterii sáhttá oažžut gitta 0,16 % rádjái presideantta buhtadusas.
» 8 Fravær på grunn av egen sykdom Hele kapittel 8 erstattes med: «Sametingets representanter er folkevalgt og defineres som frilanser.
8 Jávkan iežas buozalmasvuođa geažil Olles kapihttal 8 rievdaduvvo ná: “Sámedikki áirasat leat álbmotválljejuvvon áirasat ja definerejuvvojit danne luođubargin.
Folkevalgte har rett til sykepenger etter gjeldende regelverk for frilansere.»
Álbmotválljejuvvon áirasiin lea riekti oažžut buohcanruđa luođubargiid gustovaš njuolggadusaid mielde.
Til Sametingets heltidspolitikere utbetaler Sametinget differansen mellom det NAV utbetaler etter reglene om sykepenger til frilansere og hva den folkevalgte har i fast godtgjøring.
“Sámedikki ollesáiggi politihkkáriidda gokčá Sámediggi differánssa gaskal NAV máksámuša, luođubargiid buohcanruđa njuolggadusaid mielde, ja álbmotválljejuvvon áirasa fásta buhtadusa.
Politiske rådgivere defineres som arbeidstaker i folketrygdloven.»
Politihkalaš ráđđeaddi definerejuvvo álbmotoadjolágas bargin.”
9 Tjenestereiser Underkapittel 9.1 er fjernet.
9 Bargomátkkit Vuollekapihttal 9.1 sihkko eret.
Kapittel 9 endres til dette: «For tjenestereiser i forbindelse med Sametingets politiske virksomhet legges reglene i Særavtalen om dekning av utgifter til reise og kost innenlands og utenlands til grunn.
Kapihttal 9 rievdaduvvo ná: “Sámedikki politihkalaš doaimma bargomátkkiid oktavuođas biddjojuvvojit vuođđun dat njuolggadusat mat leat Sierrašiehtadusas mátke- ja biebmogoluid máksimis sis- ja olgoriikka mátkkiid ovddas.
Som tjenestereise regnes reiser for Sametinget.
Bargomátkin lohkkojuvvo mátki Sámedikki ovddas.
Dersom det er tvil om hele eller deler av en reise kan anses som tjenestereise, avgjøres saken av plenumslederen eller presidenten.»
Dalle jos lea eahpádus ahte sáhttá go oassi mátkkis dahje olles mátki lohkkojuvvot bargomátkin, mearrida dievasčoahkkinjođiheaddji dahje sámediggepresideanta ášši.”
Underkapittel 9.2 Utgifter til ledsager endrer navn til underkapittel: «9.1 Utgifter til ledsager»
Vuollekapihttal 9.2 Golut beallalačča/guoimmi ovddas rievdaduvvo kapihttalnummirii 9.1.
11 Utgifter til telefon og tekniske hjelpemidler Kapittelnavn endres til dette: «11 Dekning av utgifter til elektronisk kommunikasjon»
11 Telefongolut ja golut teknihkalaš veahkkeneavvuide Kapihttalnamma rievdaduvvo ná: 11 Elektrovnnalaš gulahallama olggosgoluid gokčan
Underkapittel 11.1 endrer navn og tekst erstattes med dette: «11.1 For heltidspolitikere og politiske rådgivere Plenumsleder, sametingsrådet og rådets politiske rådgivere tilstås elektroniske kommunikasjonstjenester i de tilfeller den anses nødvendig av hensyn til tjenesten.
Vuollekapihttal 11.1, namma ja teaksta rievdaduvvo ná: 11.1 Ollesáiggepolitihkkáriidda ja politihkalaš ráđđeaddiide Dievasčoahkkinjođiheaddji, sámediggeráđđi ja ráđi politihkalaš ráđđeaddit ožžot máksojuvvot elektrovnnalaš gulahallanbálvalusaid ovddas, dalle go lea dárbu bálvalusa čađaheapmái.
Annet teknisk utstyr stilles til disposisjon.
Eará teknihkalaš reaiddut addojuvvojit geavahussii.
Underkapittel 11.2 Sametingets faste representanter endrer navn til: «11.2 For faste representanter»
Vuollekapihttal 11.2 Sámedikki fásta áirasat bajilčála rievdaduvvo ná: 11.2 Fásta áirasiidda
12 Pensjon Hele kapittel 12 erstattes med: «Plenumsleder og sametingsrådet er medlemmer av pensjonsordningen, jf. lov om Sametinget og andre samiske rettsforhold (sameloven) § 2-15.
12 Penšuvdna - Pensjon Olles kapihttal rievdaduvvo ná: Dievasčoahkkinjođiheaddji ja sámediggeráđđi leat penšunortnega lahtut, gč. lága Sámedikki ja eará sámi riektediliid birra (sámeláhka) § 2-15.
Politiske rådgivere følger samme pensjonsordning som Sametingets ansatte.»
Politihkalaš ráđđeaddit čuvvot seamma penšunortnega go Sámedikki bargit.
13 Fratredelse Nytt tredje avsnitt: «Etterlønn er ikke pensjonsgivende.»
13 Luohpan Ođđa guolmmát teakstaoassi: Bálká maŋŋil luohpama ii atte penšuvdnačuoggáid.
Kapittel “14 Forsikringer” er et nytt kapittel: «Sametinget har egen reiseforsikring for Sametingets politikere, herunder underutvalg og råd.
Kapihttal “14 Dáhkádusat” lea ođđa kapihttal: “Sámedikkis lea sierra mátkedáhkádus Sámedikki áirasiidda, nu maid vuollásaš lávdegottiid ja ráđiid lahtuide.
Forsikringen gjelder under samlinger i utvalg og møter.
Dáhkádus gusto lávdegottiid čoahkkanemiide ja čoahkkimiidda.
I tillegg gjelder forsikringen også til og fra møtesteder inkl. overnatting, samt utflukter i Sametingets regi.
Dasto gusto dáhkádus maid ovdan ruoktot čoahkkinbáikái oktan ijastallamiin, ja maid mátkkiin maid Sámediggi lágida.
Sametingets politiker er selv ansvarlig å kontakte forsikringsselskapet dersom forsikringstilfelle er inntruffet.
Sámedikki politihkkárat fertejit ieža váldit oktavuođa dáhkádusservviin jos dasa šaddá dárbu.
Politiske rådgivere er forsikret i henhold til prinsippet om staten som selvassurandør, jf. Statens Personalhåndbok.»
Politihkalaš ráđđeaddit leat dáhkiduvvon prinsihpa mielde mii dadjá ahte stáhta lea iešdáhkideaddji, gč. Statens Personalhåndbok.”
Endringene i Reglement for Sametingets politiske nivå trer i kraft 01.01.2019.
Sámedikki politihkalaš dási njuolggadusaid rievdadusat bohtet fápmui 01.01.2019 rájes.
Plan og finanskomiteen - 012/18
Plána ja finánsalávdegoddi - 012/18
Plan- og finanskomiteen har behandlet sak 69/18 Reglement for Sametingets politiske nivå - revidering.
Sámedikki plána- ja finánsalávdegoddi lea meannudan ášši 69/18 Njuolggadusat Sámedikki politihkalaš dássái - revideren
Merknad fremmet av Norske Samers riksforbund (NSR) Tor Gunnar Nystad.
Mearkkašupmi ovddiduvvon Norgga Sámiid Riikkasearvvi (NSR) Tor Gunnar Nystad bokte.
Komiteens medlemmer fra Norske Samers riksforbund Runar Myrnes Balto, Karen Anette Anti, Klemet Erland Hætta, Aili Guttorm og Thomas Åhrén, fra Senterpartiet Nancy Porsanger Anti, fra Arbeiderpartiet (AP) Synnøve Søndergaard, Ronny Wilhelmsen og Tom Christer Sottinen, fra Høyre Nils Ante Oskal, og fra Guovdageainnu dálon searvi Isak Mathis O. Hætta stiller seg bak:
Lávdegotti miellahtut Norgga Sámiid Riikkasearvvi (NSR) Runar Myrnes Balto, Karen Anette Anti, Klemet Erland Hætta, Aili Guttorm ja Thomas Åhrén, Guovddášbellodaga (GB) Nancy Porsanger Anti, Bargiidbellodaga (BB) Synnøve Søndergaard, Ronny Wilhelmsen ja Tom Christer Sottinen, Olgešbellodaga Nils Ante Oskal, ja Guovdageainnu dálon searvi Isak Mathis O. Hætta dorjot:
Disse medlemmene i plan- og finanskomiteen ber sametingsrådet om å se på mulighetene for å endre forskrift om pensjonsordning for sametingsrepresentanter.
Dát miellahtut plána- ja finánsalávdegottis bivdet sámediggeráđi árvvoštallat rievdadit láhkaásahusa sámediggeáirasiid penšuvdnaortnega birra.
Forskriften bør endres slik at alle valgte representanter omfattes av en pensjonsordning, og at denne kan være basert på frivillighet.
Láhkaásahus berre rievdaduvvot nu ahte penšuvdnaortnet guoská buot válljejuvvon áirasiidda, ja ahte vuođđun dasa lea eaktodáhtolašvuohta.
Det forutsettes at dette kan gjennomføres uten en økning i godtgjørelsene og honorar til de enkelte representantene.
Lea eaktu ahte dan sáhttá čađahit almmá lasáhusaid haga ovttaskas áirasiid buhtadusain ja honorárain.
Forslag fremmet av Arbeiderpartiet (AP) Tom Christer Sottinen.
Evttohus ovddiduvvon Bargiidbellodaga (BB) Tom Christer Sottinen bokte.
Komiteens medlemmer fra Arbeiderpartiet (AP) Ronny Wilhelmsen og Synnøve Søndergaard, fra Norske Samers riksforbund (NSR) Tor Gunnar Nystad, Runar Myrnes Balto, Karen Anette Anti, Klemet Erland Hætta, Aili Guttorm og Thomas Åhrén, og fra Senterpartiet Nancy Porsanger Anti stiller seg bak:
Lávdegotti miellahtut Bargiidbellodaga (BB) Ronny Wilhelmsen ja Synnøve Søndergaard, Norgga Sámiid Riikkasearvi (NSR) Tor Gunnar Nystad, Runar Myrnes Balto, Karen Anette Anti, Klemet Erland Hætta, Aili Guttorm ja Thomas Åhrén, ja Guovddášbellodaga (GB) Nancy Porsanger Anti dorjot:
Kapittel 8 Fravær på grunn av egen sykdom Teksten i kapittelet strykes og erstattes med følgende tekst:
Kapihttal 8 Jávkan iežas buohcama geažil Kapihttala teaksta sihkkojuvvo ja sadjái biddjojuvvo:
Sametingets representanter er folkevalgt og defineres som frilanser.
Sámedikki áirasat leat álbmotválljejuvvon áirasat ja definerejuvvojit danne luođubargin.
Folkevalgte har rett til sykepenger etter gjeldende regelverk for frilansere.
Álbmotválljejuvvon áirasiin lea riekti oažžut buohcanruđa luođubargiid gustovaš njuolggadusaid mielde.
Til Sametingets heltidspolitikere og politiske rådgivere utbetaler Sametinget differansen mellom det NAV utbetaler etter reglene om sykepenger til frilansere, og hva den folkevalgte har i fast godtgjøring.
Sámedikki ollesáiggi politihkkáriidda gokčá Sámediggi differánssa gaskal NAV máksámuša, luođubargiid buohcanruđa njuolggadusaid mielde, ja álbmotválljejuvvon áirasa fásta buhtadusa.
Sametinget betaler sykepenger fra 1. til og med 16. sykefraværsdag.
Sámediggi máksá buohcciruđaid 1. beaivvi rájes 16. beaivvi rádjái buozalmasvuođajávkama oktavuođas.
Kapittel 14 Forsikringer Fjerne siste avsnitt som lyder slik:
14 Dáhkádusat Sihkkut maŋimuš teakstaoasi mii čuodjá ná:
«Politiske rådgivere er forsikret i henhold til prinsippet om staten som selvassurandør, jf. Statens Personalhåndbok.»
Politihkalaš ráđđeaddit leat dáhkiduvvon prinsihpa mielde mii dadjá ahte stáhta lea iešdáhkideaddji, gč. Statens Personalhåndbok.
Endringsforslag: De variable godtgjørelsene indeksreguleres fra og med 2019, som sametingets godtgjørelser for øvrig.
Rievdadusevttohus: Molsašuddi buhtadus indeksheivehuvvojit 2019 rájes, nu go muđui sámedikki buhtadusat.
Det betyr at man ikke regulerer med å ta inn etterslepet fra 2011.
Dat mearkkaša ahte eat regulere mieldeválimiin dan mii lea báhcán 2011 rájes.
Saken påbegynt 07.12.18 kl. 13.00
Ášši meannudeapmi álggahuvvui 07.12.18 dii. 13.00
· Forslag 2 forkastet med 35 stemmer mot 2 stemmer · Forslag 1 ble ved vedtatt med 36 stemmer mot 1 stemme · Plan og finanskomiteens tilrådning ble vedtatt med 36 stemmer mot 1 stemme
· Evttohus 2 hilgojuvvui 35 jienain 2 jiena vuostá · Evttohus 1 mearriduvvui 36 jienain 1 jiena vuostá · Plána ja finánsalávdegotti ráva mearriduvvui 36 jienain 1 jiena vuostá
Andre avsnitt, som nå blir tredje avsnitt erstattes med: «Selvstendig næringsdrivende som er registrert i mva-registeret kan godtgjøres med inntil 0,16 % pr dag av presidentens godtgjørelse.»
Nubbi teakstaoassi, mii dál šaddá guolmmát teakstaoassi rievdaduvvo ná: Iehčanas ealáhusdoalli mii lea čálihuvvon momsaregisterii sáhttá oažžut gitta 0,16 % rádjái presideantta buhtadusas.
8 Fravær på grunn av egen sykdom Teksten i kapittelet strykes og erstattes med følgende tekst:
8 Jávkan iežas buohcama geažil Kapihttala teaksta sihkkojuvvo ja sadjái biddjojuvvo:
Saken ble avsluttet 07.12.18 kl. 13.30
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 07.12.2018 dii. 13.30
Ášši/Sak 070/18
Ášši 070/18
Utsettelse av vedtak om tvangsslakting- Jovsset Ánte Sara
Bággonjuovvama mearrádusa maŋideapmi - Jovsset Ánte Sara
Arkivsaknr. 18/5839
Áššenr. 18/5839 Mildosat
Sametinget forventer at Landbruks- og matdepartementet utsetter videre saksbehandling i Jovsset Ante saken til denne saken er behandlet av FNs menneskerettighetskomité.
Sámediggi vuordá ahte Eanadoallo- ja biebmodepartemeanta maŋida Jovsset Ánte ášši viidáseappot meannudeami dassážii go ON olmmošvuoigatvuođalávdegoddi lean dan meannudan.
Norge må vise respekt for at en sak er reist i FNs menneskerettighetskomité.
Norga ferte gudnejahttit ášši mii lea ovddiduvvon ON olmmošvuoigatvuođalávdegoddái.
For Norge vil det være meget uheldig om FNs menneskeretthetskomité kommer til en annen konklusjon enn Høyesterett etter at et irreversibelt tvangstiltak er gjennomført.
Norgii lea hui unohas jos ON olmmošvuoigatvuođalávdegoddi gávnnaha eará konklušuvnna go maid Alimusriekti lea dahkan dahje ahte bággodoaibmabijut maid ii sáhte váldit ruovttoluotta leat čađahuvvon.
Det er uakseptabelt og meget bekymringsverdig at staten ikke respekterer en pågående rettsprosess i FNs menneskerettighetskomité.
Dát lea dohkketmeahttun ja hui fuolastuhtti go stáhta ii gudnejahte riekteproseassa mii lea čađahuvvomin ON olmmošvuoigatvuođalávdegottis.
Sametinget vil påpeke at det vil ha liten konsekvens å avvente iverksettelse av tvangstiltak for nasjonen.
Sámediggi čujuha ahte našuvdnii šaddet unnán váikkuhusat jos vuordá bággodoaibmabijuid álggaheami.
Det er en spesiell situasjon at en sak som dette er fremmet for menneskerettighetskomitéen.
Dilli lea hui erenoamáš go ášši nugo dát lea ovddiduvvon olmmošvuoigatvuođalávdegoddái.
Sametingets plenum - 070/18 Forslag 1 - Representant Arthur Tørfoss, FRP
Sámedikki dievasčoahkkin - 070/18 Evttohus 1 - Áirras Arthur Tørfoss, Ovddádusbellodat
Sametinget støtter Jovsset Ante Sara i at det ikke går an å drive fulltids reindrift med bare 75 dyr.
Sámediggi guorrasa Jovsset Ánte Sara oidnui ahte ii sáhte eallit ollesáiggi boazodoallin dušše 75 heakkain.
Sametinget mener det er viktig av utøvere i landbruket, herunder reindrifta, kan ha fulltids arbeid.
Sámediggi oaivvilda ahte sii geat barget eanadoalus, dása gullá maiddái boazodoallu, galget ealihit iežaset ollesáiggi dáinna bargguin.
Sametinget støtter samtidig Statens krav om nedslakting, fordi for store flokker går ut over både dyrevelferd, økologisk bærekraft på vidda, og lønnsomheten i næringen.
Sámediggi maid seammás doarju stáhta gáibádusa geahpedit ealuid, danne go bohccot goarránit stuorra ealuin, seammás go dát čuohcá duoddara ekologalaš ceavzimii, ja boazodoalu birgejupmái.
Grunnen til statens krav om nedslakting er at næringen selv gjennom mange år ikke har klart å regulere dette selv.
Duogážin stáhta gáibádussii lea ahte ealáhus ii leat áiggiid čađa ieš nagodan njeaidit boazologu.
Selv etter økt fokus og press fra staten, har ikke siidaene klart å ta ansvar.
Vaikko vel stáhta leage čalmmustahttán ja deattuhan ášši.
Når Jovsset Ante Sara nå må slakte ned til 75 dyr, er det fordi resten av siidaen ikke slakter mer.
Go Jovsset Ante dál ferte geahpedit ealus 75 heggii, de lea dát dan dihte go earát siiddas eai leat háliidat njeaidit iežaset boazologu.
Dersom Saras siida hadde ønsket Jovsset med som reineier videre, kunne du utmerket godt ha fordelt nedslaktingen på andre eiere i siidaen.
Jos Sara siida livččii háliidan Jovsset Ánte siidaguoibmin, de livčče eará boazoeaiggádatge sáhttán geahpedit ja dien láhkai juogadan noađi.
Det blir derfor helt feil for Sametinget å legge skylden på regjeringen for Saras situasjon, når det helt og holdent er Fala reinbeitedistrikt selv, ved de øvrige eierne, som kunne løst situasjonen.
Danne lea boastut sivahaddat ráđđehusa go Sara lea gártán dán dillái, go Fálá orohaga eará boazodoallit livčče ieža sáhttán čoavdit dili.
Sametinget retter derfor ikke noen henvendelse til regjeringen i denne saken.
Sámediggi ii váldde dan dihte oktavuođa ráđđehusain dán ášši čoavdit.
Forslag 2 - Representant Klemet Mikkel Buljo, Nordkalottfolket Sametinget ser at dommen i Jovsset Ante Sara-saken har ført til at en reineier er dømt til å slakte ned til en flokk på 75 rein.
Evttohus 2 - Áirras Klemet Mikkel Buljo, Nordkalottfolket Sámediggi oaidná ahte Jovsset Ánte Sara-ášši lea dagahan ahte boazoeaiggát lea dubmejuvvon njuovvat ealus 75 heakka rádjái.
Dette viser at det er alvorlige mangler i loven, siden det er umulig å få god økonomi med så lavt antall rein.
Dat čájeha ahte lágas leat duođalaš váilivuođat, go lea veadjemeahttun ná unnán bohccuiguin oažžut buori ekonomiija.
Sametinget ber staten stoppe kravet om nedlsakting av flokken før saken har vært prøvd i FN.
Sámediggi dáhttu stáhta bissehit gáibádusa ealu njuovvat dassážii go ášši lea gieđahallojuvvon ON:s.
Sametinget ber samtidig staten endre reinriftsloven på en slik måte at bunnfradraget ved reduksjon skal være 250 rein, og at en eventuelt reduksjon må tas av de i siidaen med størst reinflokker.
Sámediggi dáhttu maid stáhta rievdadit boazodoallolága nu ahte ealu geahpedeami oktavuođas galgá beassat geassit eret 250 heakka ovdal geahpedeami, ja ahte vejolaš geahpedeami siiddas galget sii váldit geain leat stuorámus ealut.
Saken påbegynt 06.12.2018 kl. 09.05
Ášši meannudeapmi álggahuvvui 06.12.18 dii. 09.05.
· Forslag 1 ble forkastet med 34 stemmer mot 1 stemme · Forslag 2 ble forkastet med 31 stemmer mot 4 stemmer · Sametingsrådets forslag ble vedtatt med 34 stemmer mot 1 stemme
· Evttohus 1 hilgojuvvui 34 jienain 1 jiena vuostá · Evttohus 2 hilgojuvvui 31 jienain 4 jiena vuostá · Sámediggeráđi evttohus mearriduvvui 34 jienain 1 jiena vuostá
Innlegg Replikk 1 Silje Karine Muotka, saksordfører 2 Arthur Johan Tørfoss 3 Ronny Wilhelmsen 4 Runar Myrnes Balto 5 Klemet Mikkel Buljo 6 Anders S. Buljo 7 Ann-Elise Finbog 8 Kåre Olli 9 Hans Ole Eira 10 Silje Karine Muotka, saksordfører
Sáhkavuorru Replihkka 1 Silje Karine Muotka, áššejođiheaddji 2 Arthur Johan Tørfoss 3 Ronny Wilhelmsen 4 Runar Myrnes Balto 5 Klemet Mikkel Buljo 6 Anders S. Buljo 7 Ann-Elise Finbog 8 Kåre Olli 9 Hans Ole Eira 10 Silje Karine Muotka, áššejođiheaddji
Sametinget forventer at Landbruks- og matdepartementet utsetter videre saksbehandling i Jovsset Ante saken til denne saken er behandlet av FNs menneskerettighetskomité.
DC - Mearrádus: Sámediggi vuordá ahte Eanadoallo- ja biebmodepartemeanta maŋida Jovsset Ánte ášši viidáseappot meannudeami dassážii go ON olmmošvuoigatvuođalávdegoddi lean dan meannudan.
Saken ble avsluttet 06.12.2018 kl.09.20 Undertegnede har lest gjennom protokollen, og finner de bokførte beslutninger å være i overensstemmelse med Sametingets vedtak.
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 06.12.18 dii. 09.20 Vuollaičállit lea lohkan čoahkkingirjji, ja gávnnahan ahte čoahkkingirjái fievrriduvvon mearrádusat leat nu movt Sámediggi mearridii.
Karasjok, 04.12.2018 - 07.12.2018
Kárášjohka, 04.12.2018 - 07.12.2018
Tom Christer Sottinen Tor Gunnar Nystad leder nestleder
Tom Christer Sottinen Tor Gunnar Nystad jođiheaddji nubbinjođiheaddji
Kåre Ivar Olli
Kåre Ivar Olli
Ášši/Sak 019/18
Ášši 040/18
Sametingets plenum Dato: 01.06.2018-01.06.2018
Sámedikki dievasčoahkkin 01.06.2018-01.06.2018
Arkivsaknr. 18/2663
Áššenr. 18/2714
Plenumsledelsens innstilling Innkalling av 16.05.2018 med forslag til saksliste, program og taletid godkjennes
Dievasčoahkkinjođihangotti árvalus 16.05.2018 beaiváduvvon gohččun árvaluvvon áššelistu, prográmma ja sárdnunáigi dohkkehuvvo
Sametingets plenum - 019/18 Saken påbegynt 01.06.2018 kl. 09.00
Sámedikki dievasčoahkkin - 040/18 Ášši meannudeapmi álggahuvvui 01.06.2018 dii. 09.00.
· Plenumsledelsens innstilling ble enstemmig vedtatt.
· Dievasčoahkkinjođihangotti árvalus mearriduvvui ovttajienalaččat.
Innlegg Replikk Elisabeth Erke, plenumsleder
Sáhkavuorru Replihkka 1 Elisabeth Erke
Innkalling av 16.05.2018 med forslag til saksliste, program og taletid godkjennes.
DC - Mearrádus: 16.15.2018 beaiváduvvon gohččun árvaluvvon áššelistu, prográmma ja sárdnunáigi dohkkehuvvo.
Saken avsluttet 01.06.2018 kl. 09.10
Ášši meannudeapmi loahpahuvvui 01.06.2018 dii. 09.10
Ášši/Sak 020/18
Ášši 041/18
Oppvekst-, omsorg- og utdanningskomiteen Dato: 29.05.2018-31.05.2018
Bajásšaddan- fuolahus- ja oahppolávdegoddi 29.05.2018-01.06.2018
Sametingets innspill til mandat for sannhets og forsoningskommisjon
Sámedikki árvalus/cealkámuš duohtavuođa- ja seanadankommišuvdnii
Arkivsaknr. 17/2805
Áššenr. 17/2805
Sametinget støtter Stortingets utkast til mandat for Sannhets- og forsoningskommisjonen, med Sametingets kommentarer og tilføyelser.
Sámediggi doarju Stuorradikki mandáhtaevttohusa Duohtavuođa- ja seanadankommišuvdnii, Sámedikki mearkkašumiiguin ja lasáhusaiguin.
Oppvekst-, omsorg- og utdanningskomiteen - 004/18
Bajásšaddan- fuolahus- ja oahppolávdegoddi - 004/18 Evttohus
Forslag fremmet av Norske Samers Riksforbund/Samefolkets parti (NSR/SáB) Beaska Niillas.
Evttohus ovddiduvvon Norgga Sámiid Riikkasearvvi / Sámeálbmot bellodaga (NSR/SáB) Beaska Niillasa bokte.
Komiteens medlemmer fra Norske Samers Riksforbund (NSR) Ann Karin Kvernmo, Piera Heaika Muotka, Johan Arne Hansen, Niko Valkeapää, Nils Mikkelsen Utsi og Gunn Anita Jacobsen, fra ÅarjelSaemiej Gielh Jovna Zakarias Dunfjell, fra Arbeiderpartiet (AP) Jørn Are Gaski og Kåre Ivar Olli, fra uavhengig parti Elisabeth Erke, fra Samefolkets parti Ann-Elise Finbog, og fra Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen stiller seg bak:
Lávdegotti miellahtut Norgga Sámiid Riikkasearvvi (NSR) Ann Karin Kvernmo, Piera Heaika Muotka, Johan Arne Hansen, Niko Valkeapää, Nils Mikkelsen Utsi ja Gunn Anita Jacobsen, Åarjel-Saemiej Gielh Jovna Zakarias Dunfjell, Bargiidbellodaga (BB) Jørn Are Gaski ja Kåre Ivar Olli, soarjjasmeahttun áirras Elisabeth Erke, Sámeálbmotbellodaga Ann-Elise Finbog ja Nordkalottfolket Kjellrun Wilhelmsen dorjot:
Tillegg til sametingsrådets forslag til innstilling:
Lassiin Sámedikkeráđi mearrádusárvalussii:
Sametinget er positiv til etableringen av en kommisjon for gransking av assimilering og urett begått overfor samiske og kvenske/norskfinske folk i Norge.
Sámediggi doarju dakkár kommišuvnna ásaheami mii galgá guorahallat assimilerema ja dan vearrivuođa mii lea čađahuvvon sámi ja kvena/norgga-suoma álbmoga vuostá Norggas.
Sametinget har følgende innspill til kommisjonens mandat:
Sámedikkis lea čuovvovaš árvalus kommišuvnna mandáhtan:
Tidsramme Sametinget mener at det må gis tilstrekkelig tid og ressurser til denne prosessen for å sikre kvalitet og en grundig nok gransking av assimilering og urett begått overfor samiske og kvenske/norskfinske folk i Norge.
Áigerámma Sámediggi oaivvilda ahte ferte addojuvvot doarvái áigi ja resurssat dán prosessii sihkkarastin dihtii kvalitehta ja ahte doarvái vuđolaččat guorahallojuvvo assimileren ja dat vearrivuohta mii lea čađahuvvon sámi ja kvena/norgga-suoma álbmoga vuostá Norggas.
Saksområdenes kompleksitet og omfang tilsier at kommisjonen må ha en lengre tidsramme, og kartlegging og bearbeiding vil ta tid.
Áššesuorggi mohkkáivuohta ja viidodat gáibida ahte kommišuvnnas ferte leat guhkit áigerámma, ja kárten ja gieđahallan váldá áiggi.
Det er viktig å være klar over at assimileringspolitikken har hatt ulike konsekvenser for den samiske befolkning, både på individuelt og gruppenivå over generasjoner.
Deaŧalaš lea atnit muittus ahte assimilerenpolitihkas leat leamaš iešguđet váikkuhusat sámi álbmogii, sihke ovttaskasdásis ja joavkodásis máŋggaid buolvvaid.
Det er derfor viktig at det legges opp til en god og verdig prosess.
Danne lea deaŧalaš ahte plánejuvvo buorre ja gelbbolaš proseassa.
Tidsrammen på 2 år som er forespeilet fra Stortingets presidentskap er således ikke tilstrekkelig.
Danne ii leat doarvái dat 2 jagi áigerámma maid Stuorradikki presideantagoddi evttoha.
Sametinget viser til at “Truth and Reconciliation Commission of Canada” brukte seks år på sitt arbeid, og deres arbeid var begrenset til et spesifikt saksområde av landets assimileringshistorie.
Sámediggi čujuha dasa ahte “Truth and Reconciliation Commission of Canada” geavahii guhtta jagi iežas bargui, ja sin bargu lei ráddjejuvvon riikka assimilerenhistorjjá dihto áššesuorgái.
Sametinget foreslår derfor en tidsramme på 5 år.
Danne evttoha Sámediggi 5 jagi áigerámma.
Kommisjonen bør gis muligheten til å vurdere utvidelse av tidsrammen ved behov.
Kommišuvdna berre oažžut vejolašvuođa árvvoštallat áigerámma viiddideami dárbbu mielde.
Metode Sametinget mener det er nødvendig å skape tillit og trygge rammer for kommisjonens møte med enkeltmennesker, samfunn og deres historier.
Metoda Sámediggi oaivvilda ahte lea dárbu duddjot luohttámuša ja oadjebas rámmaid kommišuvnna deaivvadeapmái ovttaskasaiguin, servodagaiguin ja sin historjjáid ektui.
Derfor kreves det et kompetent og forberedt apparat i kommisjonen, slik at alle involverte blir ivaretatt så godt som mulig.
Danne gáibiduvvo kommišuvnnas dakkár apparáhta mas lea gelbbolašvuohta ja mii lea ráhkkanan, vai buot oassálastit fuolahuvvojit nu bures go vejolaš.
For mange er assimileringen traumatiserende og denne prosessen kan vekke sterke følelser.
Ollugiidda lea assimileren traumatiserejeaddji ja dát proseassa sáhttá boktit garra dovdduid.
Kommisjonen anbefales å ha et nært samarbeid med Samisk Nasjonal kompetansetjeneste (SANKS) i sitt arbeid.
Rávvejuvvo ahte kommišuvnnas lea lagas ovttasbargu Sámi Našuvnnalaš gealbobálvalusain (SÁNAG) barggustis.
Samisk språk og kulturkompetanse i møte med den samiske befolkningen og informanter er nødvendig.
Sámi giella- ja kulturgelbbolašvuohta dárbbašuvvo deaivvadeamis sámi álbmogiin ja informánttaiguin.
Kommisjonen må også være oppmerksom på at samer har ulike erfaringer med assimileringspolitikken (geografisk, og eventuelle forsoningsprosesser vil derfor være ulike.
Kommišuvdna ferte maid atnit muittus ahte sámiin leat iešguđet vásáhusat assimilerenpolitihkain (geográfalaččat), ja vejolaš seanadanproseassat leat danne iešguđetlágánat.
Kommisjonen må ha respekt for at det også er mange samer som av ulike årsaker ikke ønsker å delta i dette arbeidet.
Kommišuvdna ferte vuhtiiváldit ahte ollu sámit iešguđet sivaid geažil eai háliit searvat dán bargui.
Mål Sametinget understreker at det foreligger sterke forventninger i det samiske samfunnet om at kommisjonens arbeid må resultere i tiltak for videre forsoning, og at dette følges opp av statlige myndigheter.
Mihttomearri Sámediggi deattuha ahte Sámi servodagas leat stuorra vuordámušat dasa ahte kommišuvnna barggu vuođul galget čađahuvvot doaibmabijut viidásat seanadeami várás, ja ahte dat čuovvuluvvo stáhta eiseválddiid bealis.
Sametinget forventer videre at Stortinget legger dette til grunn ved opprettelsen av kommisjonen.
Sámediggi vuordá viidáseappot ahte Stuorradiggi bidjá dan vuođđun go ásaha kommišuvnna.
Kommisjonen kan også komme med forslag til tiltak underveis i prosessen, der den ser mulighet og behov for det.
Kommišuvdna sáhttá maiddái evttohit doaibmabijuid gaskan proseassa, go dan oaidná vejolažžan ja dárbbašlažžan.
Navnet på kommisjonen Sametinget foreslår at kommisjonens navn bør være “Sannhets og forsoningskommisjonen”.
Kommišuvnna namma Sámediggi evttoha ahte kommišuvnna namma berre leat ”Duohtavuođa- ja seanadankommišuvdna”.
Sametinget anser at det foreslåtte navnet Kommisjonen for å gjennomgå fornorskningspolitkk og urett overfor samer og kvener/norskfinner (fonorskningskommisjonen) som særdeles uheldig.
Sámediggi atná evttohuvvon nama Kommišuvdna guorahallat dáruiduhttinpolitihka ja vearrivuođa sámiid ja kvenaid/norggasuopmelaččaid vuostá (dáruiduhttinkommišuvdna) hui unohassan.
Sametinget vil sterkt fraråde et navn som er basert på eller inneholder ordet “fornorskning”, da et slikt navn kan gi assosiasjoner om at dette er en kommisjon som skal drive fornorskning.
Sámediggi huigaša garrasit geavaheames dakkár nama mii lea vuođđuduvvon sátnái ”dáruiduhttin” dahje sisttisdoallá dan sáni, go dakkár nama sáhttá assosieret dainna ahte kommišuvdna galgá dáruiduhttit.
Videre ser Sametinget ingen grunn til betegne denne prosessen annerledes en allerede gjennomførte prosesser i andre deler av verden.
Ii ge Sámediggi oainne makkárge siva dasa ahte dát proseassa galgá namuhuvvot earláganin go proseassat mat leat juo čađahuvvon eará osiin máilmmis.
Tema for kommisjonen Sametinget anser at avgjørelsen om å nedsette denne kommisjonen innebærer en offentlig erkjennelse om at det fortsatt er nødvendig med tiltak for å bøte på virkningene av den statlige assimileringspolitikken.
Kommišuvnna fáttát Sámediggi atná dan mearrádusa ahte ásahit dán kommišuvnna, almmolaš dovddasteapmin dasa ahte ain dárbbašuvvojit doaibmabijut váidudan dihtii stáhta assimilerenpolitihka váikkuhusaid.
Sametinget mener det er positivt at Stortingets presidentskap i sitt forslag til mandat erkjenner at uretten samene ble utsatt for har skapt sår som fortsatt finnes blant den samiske befolkningen i dag.
Sámedikki mielas lea buorre go Stuorradikki presideantagoddi mandáhtaevttohusastis dovddasta ahte vearrivuohta sámiid vuostá lea dagahan háviid sámi álbmogii mat eai leat vel savvon.
Det er fra Sametingets side viktig at myndighetene erkjenner at assimileringspolitikken, og holdningene og ideologiene som gjennom historien har begrunnet den, fortsatt pågår i moderne form.
Sámediggái lea deaŧalaš ahte eiseválddit dovddastii ahte assimilerenpolitihkka, ja dat guottut ja ideologiijat mat historjjá čađa leat dan bealuštan, áin čađahuvvo ođđaáiggi hámis.
Dette konstateres blant annet i spørsmål om barnehagetilbud, skole- og læremiddeltilbud, helse-, sosial- og barnevernssaker, kulturinstitusjoner, samiske næringer, språk og natur- og ressursforvaltning.
Dat gávnnahuvvo earret eará mánáidgárdefálaldaga, skuvla- ja oahpponeavvofálaldaga, dearvvašvuođa-, sosiála- ja mánáidsuodjalusáššiid, kulturásahusaid, sámi ealáhusaid, giela ja luonddu- ja resurssahálddašeami gažaldagain.
Dette anses som assimilerende og undertrykkende i konsekvens, om ikke alltid i intensjon.
Daid váikkuhusat adnojuvvojit assimileremin ja duolbmumin, vaikke vel dat ii leat álo áigumuššan.
Sametinget ber om at dette tydeliggjøres i mandatet.
Sámediggi bivdá ahte dat boahtá čielgasit ovdan mandáhtas.
I Stortingets presidentskaps forslag til mandat er en rekke tidligere gjennomførte tiltak for forsoning, som for eksempel lover og institusjoner nevnt.
Stuorradikki presideantagotti mandáhtaevttohusas leat namuhuvvon máŋga ovdalis čađahuvvon doaibmabiju seanadeami várás, nu go ovdamearkka dihtii lágat ja ásahusat.
Det står blant annet “det at det samiske folks rettigheter har blitt styrket gjennom en rekke lover og institusjoner.
Čuožžu earret eará ahte sámi álbmoga vuoigatvuođat leat nannejuvvon ollu lágaid ja ásahusaid bokte.
Sametinget vil her komme med en presisering på at samene ikke har fått styrket sine rettigheter gjennom disse tiltakene, men heller at vi har fått en delvis styrket rettsstilling.
Sámediggi áiddostahttá dás ahte sámit eai leat ožžon nannejuvvot iežaset vuoigatvuođaid dáid doaibmabijuid bokte, muhto mii leat baicce ožžon muhtumassii nannejuvvon riektedili.
Samene har allerede rettigheter, men disse er ikke anerkjent.
Sámiin leat juo vuoigatvuođat, muhto dat eai leat dohkkehuvvon.
Videre mener Sametinget at det er viktig at også FNs erklæring om urfolks rettigheter (UNDRIP) blir nevnt.
Viidáseappot oaivvilda Sámediggi deaŧalažžan ahte maiddái ON álgoálbmotvuoigatvuođaid julggaštus (UNDRIP) namuhuvvo.
Kommisjonen må belyse betydningen av neglisjerte og undertrykte rettigheter, og dette må komme klarere med i mandatet.
Kommišuvdna ferte čuvget mearkkašumi hilgojuvvon ja dulbmojuvvon vuoigatvuođain, ja dat ferte boahtit čielgaseappot ovdan mandáhtas.
Tap av retten til å utøve sin egen kultur er og har for mange vært en kilde til store traumer, avmaktsfølelse og urettferdighet.
Massit vuoigatvuođa doaimmahit iežas kultuvrra lea addán ollugiidda stuorra traumaid, fámohisvuođadovddu ja vearrivuođadovddu.
Likestilling og fokus på kvinners situasjon må belyses i kommisjonens arbeid.
Dásseárvu ja deaddu nissoniid dillái ferte čuvgejuvvot kommišuvnna barggus.
Forskning og erfaringer tyder på at samiske kvinner og menn møter forskjellige utfordringer i dagens samfunn.
Dutkan ja vásáhusat orrot čájeheamen ahte sámi nissoniin ja albmáin leat iešguđet hástalusat dálá servodagas.
Det er for eksempel påvist at samiske kvinner er mer utsatt for vold i nære relasjoner enn kvinner i samfunnet forøvrig.
Ovdamearkka dihtii lea čájehuvvon ahte sámi nissonat gillájit eanet veahkaválddi lagas gaskavuođain go nissonat servodagas muđui.
Sametinget mener det kan være fordelaktig at kommisjonens arbeid dokumenteres og følges opp i et kjønnsperspektiv.
Sámediggi oaivvilda ahte sáhttá leat buorre go kommišuvnna bargu duođaštuvvo ja čuovvuluvvo sohkabeale perspektiivvas.
Skolen som institusjon har vært sentral og effektiv i den statlige assimileringspolitikken.
Skuvla ásahussan lea leamaš guovddážis ja beaktil stáhta assimilernpolitihkas.
Mange såre historier er blitt fortalt om samiske barns møte med skolen, og hvordan dette preget de for livet.
Ollu bahča muitalusat leat muitaluvvon sámi mánáid deaivvadeami birra skuvllain, ja mo dat lea merken sin eallinahkái.
Denne historien bør kommisjonen ha et særskilt øye til.
Dán historjjá berre kommišuvdna atnit muittus erenoamážit.
I det forestående forsoningsarbeidet må derimot skolen ha en viktig rolle i å skape og endre holdninger samt øke kunnskap om samisk samfunn, kultur og historie.
Muhto dán seanadanbarggus ferte baicce skuvllas leat deaŧalaš rolla das ahte duddjot ja rievdadit guottuid ja lasihit máhtu sámi servodaga, kultuvrra ja historjjá birra.
Samiske forhold, kultur og historie må få en større plass i læreplaner innen utdanning på alle nivåer.
Sámi dilit, kultuvra ja historjá ferte oažžut stuorát saji oahppoplánain buot dásiin.
Sametinget støtter at kommisjonen skal ha mandat til kunne gå lengre tilbake i den historiske kartleggingen utover den foreslåtte rammen på år 1800 fram til i dag.
Sámediggi doarju dan ahte kommišuvnnas galgá leat mandáhta mannat guhkelebbui maŋás historjjálaš kártemis go evttohuvvon rámma jagi 1800 rájes otnážii.
Dette vil kunne gi kommisjonen et bedre grunnlag for å forstå assimileringspolitikkens historie og bakgrunn.
Dat attášii kommišuvdnii buoret vuođu áddet assimilerenpolitihka historjjá ja duogáža.
For å forstå omfanget og dynamikken, må kommisjonen også se på hvordan stat, kirke, rettsvesenet og akademia virket sammen i assimileringsspolitikken.
Vai ádde viidodaga ja dynamihka, de ferte kommišuvdna maiddái geahčadit mo stáhta, girku, riektelágádus ja akademiija leat ovttas doaibman assimilerenpolitihkas.
Sametinget er tilfreds med at Stortingets presidentskap viser til lignende prosesser på svensk og finsk side.
Sámediggi lea duhtavaš dainna go Stuorradikki presideantagoddi čujuha sullasaš proseassaide Ruoŧa ja Suoma bealde.
Sametinget mener kommisjonens arbeid må ses i sammenheng med prosessene på finsk og svensk side, og oppfordrer kommisjonen til å ha et grenseoverskridende perspektiv og samarbeid.
Sámediggi oaivvilda ahte kommišuvnna bargu ferte gehččojuvvot ovttas proseassaiguin Suoma ja Ruoŧa bealde, ja ávžžuha kommišuvnna geavahit rádjarasttideaddji perspektiivva ja ovttasbarggu.
Sametinget er fornøyd med at Stortingets presidentskap fremhever behovet for å se på assimileringsspolitikkens konsekvenser også for majoritetssamfunnet.
Sámediggi lea duhtavaš dainna go Stuorradikki presideantagoddi deattuha dárbbu geahčadit assimilerenpolitihka váikkuhusaid maiddá eanetlohkoservodahkii.
Forskning viser at det er en betydelig kunnskapsmangel om samer og samiske forhold i den nasjonale bevisstheten, både hos den enkelte og i politikk og forvaltningen på alle nivå.
Dutkan čájeha ahte lea stuorra váilevašvuohta máhtus sámiid ja sámi diliid birra nationála diehtomielalašvuođas, sihke ovttaskasain ja politihkas ja hálddašeamis buot dásiin.
Sametinget er opptatt av at denne prosessen må foregå på et nasjonalt plan, slik at det blir et felles eierskap og en lik forståelse av historien i både majoritetssamfunnet, blant samer og kvener/norskfinner.
Sámediggái lea deaŧalaš ahte dát proseassa čađahuvvo nationála dásis, vai šaddá oktasaš eaiggátvuohta ja seamma áddejupmi historjái sihke eanetlohkoservodaga, sámiid ja kvenaid/norggasuopmelaččaid bealis.
Kultur, media og et dokumentasjonssenter vil kunne være med å tilgjengeliggjøre kunnskapen om assimileringspolitikken og kommisjonsarbeidet for hele befolkningen.
Kultuvra, media ja duođaštanguovddáš sáhtášedje leat mielde dahkamin olámuddui máhtu assimilerenpolitihka ja kommišuvnnabarggu birra olles álbmogii.
Usynliggjøring av samiske saker i offentlige dokumenter er etter vårt skjønn strukturell diskriminering.
Dat ahte dahkat sámi áššiid oaidnemeahttumin almmolaš dokumeanttain lea min oainnu mielde struktuvrralaš vealaheapmi.
Kommisjonen bør vurdere å komme med jevnlige delrapporter til Sametinget og Stortinget, og Sametinget forventer at det vil foreligge delrapporter i inneværende sametings- og stortingsperiode.
Kommišuvdna berre árvvoštallat jeavddalaččat buktit oasseraporttaid Sámediggái ja Stuorradiggái, ja Sámediggi vuordá ahte gávdnojit oasseraporttat dán sámedigge- ja stuorradiggeáigodagas.
Kommisjonen kan også komme med forslag til tiltak underveis i prosessen, der den ser mulighet og behov for det.
Kommišuvdna sáhttá maiddái evttohit doaibmabijuid gaskan proseassa, go oaidná vejolašvuođa ja dárbbu dasa.
Sametinget legger til grunn at kommisjonen ser på alle innspillene som er kommet fra det samiske samfunn gjennom høringsrunder samt folkemøter, og at dette tas hensyn til i grunnlaget for kommisjonens arbeid.
Sámediggi bidjá eaktun ahte kommišuvdna geahčada buot árvalusaid mat leat boahtán sámi servodagas gulaskuddamiin ja álbmotčoahkkimiin, ja ahte dat váldojuvvojit vuhtii kommišuvnna bargovuođus.
Sametinget forventer at Stortingets presidentskap gjennomfører konsultasjoner med Sametinget, og at det oppnås et fritt og forhåndsinformert samtykke før endelig mandat og sammensetning av kommisjonen vedtas.
Sámediggi vuordá ahte Stuorradikki presideantagoddi čađaha konsultašuvnnaid Sámedikkiin, ja ahte juksojuvvo friija ja ovddalgihtii dieđiheami vuođul miehtan ovdalgo kommišuvnna loahpalaš mandáhta ja čoahkkádus mearriduvvo.
Sametingets plenum - 020/18
Sámedikki dievasčoahkkin - 041/18
Sametingets innspill til mandat for sannhetskommisjonen Sametinget konstaterer at Stortinget har opprettet en sannhet- og fornorskningskommisjon.
Sámedikki cealkámuš Duohtavuođa- ja seanadankommišuvnna mandáhtii Sámediggi konstatere ahte Stuoradiggi lea ásahan duohtavuođa- ja dáruiduhttinkommišuvnna.
Sametinget mener dette er å gjøre samer en bjørnetjeneste.
Sámediggi oaivvilda ahte dás bohtet heajos váikkuhusat.
Alle er enige om den uretten som er begått, ingen bestrider det.
Buohkat leat dohkkehan ahte lea dahkkon vearrivuohta, ii oktage biehttal dan.
Men dette er et tilbakelagt stadium, vi befinner oss i 2018, og offerrollen kler ikke oss samer.
Muhto dat lea vássán áigi, mii leat dál 2018:s, ja oaffarrolla ii leat vuogas midjiide sámiide.
Fornorskningsprosessen er godt velkjent og dokumentert.
Dáruiduhttinproseassa lea oahpis ja bures duođaštuvvon.
Det offentlige Norge, ved Konge og statsminister, har bedt om unnskyldning for det som skjedde.
Norgga almmolašvuohta, Gonagasa ja stáhtaministara bokte, leat ánuhan ándagassii dan dihte mii dáhpáhuvai.
Sametinget konstaterer at kommisjonen er vedtatt.
Sámediggi konstatere ahte kommišuvdna lea mearriduvvon.
Sametinget vil legge til rette for at kommisjonen skal få gode innspill og bidra til at den kan gjøre en god jobb.
Sámediggi áigu láhčit dili nu ahte kommišuvdna oažžu buriid cealkámušaid ja veahkehit sin vai nákcejit bargat buori barggu.
Samtidig mener Sametinget at mandatet må presiseres i forhold til hva resultatet av kommisjonens arbeide blir.
Seammás oaivvilda Sámediggi ahte mandáhtta ferte čielgaseabbo presiserejuvvot kommišuvnna barggu bohtosa ektui.
Sametinget vil advare mot at resultatet brukes til som grunnlag for retttighetskamp mot, og for kompensasjon og erstatning fra den norske stat.
Sámediggi váruha ahte bohtosat sáhttet geavahuvvot vuođđun vuoigatvuođagiččuide ja buhtadusaide norgga stáhta vuostá.
Nå er det på tide å legge dette bak oss.
Dál lea áigi guođđit dán ášši.
Det tjener ikke hverken oss samer spesielt eller det norske samfunnet generelt å grave i dette ytterligere.
Ii daga buori midjiide sápmelaččaide earenoamážiid, dahje norgga servodahkii obbalaččat, dađi eanet roggat dáid áššiid.
Uretten som ble begått lar seg ikke gjøre om, og dagens samfunn har en helt annen åpen og tolerant holdning til det samiske.
Vearrivuohta mii dahkkui, dan ii sáhte rievdadit, ja dálá servodagas leat áibbas eará rabas ja gierdevaš guottut sápmelaččaid ektui.
Sametinget ønsker ikke å dvele ved fortiden, men jobbe sammen med kommuner, fylket og stat for en bedre fremtid i nord.
Sámediggi ii hálit dološ áiggiid šat muittašit, muhto baicca ovttasbargat suohkaniiguin, fylkkaiguin ja stáhtain buori boahtteáiggi ovddas dáppe davvin.
Forslag 3 Beaska Niillas, Kåre Olli, Ánders Somby jr.,Hans Ole Eira, Lars Filip Paulsen, Jovna Z. Dunfjell, Inger Eline Eriksen, Kjellrun Wilhelmsen, Ann-Elise Finbog ja Elisabeth Erke
Evttohus 3 Beaska Niillas, Kåre Olli, Ánders Somby jr.,Hans Ole Eira, Lars Filip Paulsen, Jovna Z. Dunfjell, Inger Eline Eriksen, Kjellrun Wilhelmsen, Ann-Elise Finbog ja Elisabeth Erke