pere/sami_parallel huggingface dataset:
Det blir også en felles ordning for kontaktinformasjon og reservasjon mot digital post .
Oktavuođadieđuide ásahuvvo maid oktasaš ortnet ja digitála poastta ektui várašupmi .
Mange tjenester er allerede digitalisert , men potensialet er fremdeles stort .
Olu bálvalusat leat juo digitaliserejuvvon , muhto ain lea buoridanmunni .
Brev , skjema og faktura skal som hovedregel mottas , behandles og sendes ut digitalt .
Váldonjuolggadussan lea ahte reivvet , skovit ja rehkegat galget vuostái váldojuvvot , meannuduvvot ja sáddejuvvot digitálalaččat .
Automatisert saksbehandling skal benyttes der det er hensiktsmessig .
Automáhtalaš áššemeannudeapmi galgá geavahuvvot jos dat heive buoremusat .
For å oppnå dette tar regjeringen blant annet sikte på at digital post skal overta for brevpost .
Jos dán galggaš olahit , de ráđđehus háliida earret eará molsut báberpoastta digitála poasttain .
- Nitti prosent av oss bruker internett hver dag .
- Okcilogi proseantta álbmogis geavaha interneahta beaivválaččat .
Nå ønsker vi at staten fullt ut digitaliserer tjenestene sine og kommuniserer på en god måte med brukerne , der de er , nemlig på nettet .
Dál háliidat ahte stáhta ollásit digitalisere bálvalusaidis ja gulahallá geavaheddjiiguin vuohkasit , doppe gos sii leat , namalassii neahtas .
Det tror jeg de forventer , sier fornyingsminister Rigmor Aasrud .
Jáhkán ahte sii dán vurdet , logai ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud .
Følgende prinsipper ligger til grunn for regjeringens arbeid med fremtidens digitale forvaltning :
Čuovvovaš prinsihpat galget vuođđun ráđđehusa boahtteáiggi hálddašeami digitaliseremis :
Digital kommunikasjon skal være hovedregelen for kontakt med forvaltningen
Digitála gulahallan galgá leat dábálaš go hálddašemiin lea oktavuohta
Forvaltningen skal tilby helhetlige og brukervennlige digitale tjenester .
Hálddašeapmi galgá fállat dievaslaš ja áddehahtti digitála bálvalusaid
Innlogging til offentlige nettjenester skal være enkel og sikker .
Goallosteapmi almmolaš neahttabáikkiide galgá leat álki ja sihkkar .
Alle innbyggere og bedrifter skal få post fra forvaltningen i én sikker , digital postkasse .
Buot ássit ja fitnodagat galget hálddašeamis oažžut poastta sihkkaris digitála poastakássii .
Innbyggere og bedrifter skal få varsling på sms og e-post .
Ássit ja fitnodagat galget dieđihuvvot sms ja e-poastta bokte .
Innbyggere skal få hjelp til å finne fram til og bruke digitale tjenester .
Ássit galget oažžut rávvagiid mo gávdnat ja geavahit digitála bálvalusaid .
Utvikling av IKT-løsninger skal sees i sammenheng med forvaltningens arbeidsprosesser og organisering .
DGT-čovdosiid ovddideapmi galgá gehččojuvvot hálddašeami bargoproseassaid ja organiserema ektui .
Hensyn til personvern og informasjonssikkerhet skal ivaretas .
Personsuodjalus ja diehtosihkkarvuohta galgá váldojuvvot vuhtii .
Digitaliseringstiltak som har betydning for flere tjenester , skal samordnes .
Digitaliserendoaibmabijut main lea mearkkašupmi eanet bálvalusaide galget ovttastahttojuvvot .
Regjeringen arbeider også med en strategi for IKT og verdiskaping som blir lagt fram i løpet av 2012 – " Digital agenda " .
Ráđđehus lea maid bargamin DGT ja árvoháhkama strategiijain mii almmuhuvvo jagi 2012 mielde – » Digital agenda ” .
Nr. : 45/2012
Nr. : 45/2012
- Vi vil nå gjøre digital post til hovedregelen i kontakten mellom folk og forvaltning , sa statsminister Jens Stoltenberg under presentasjonen av regjeringens digitaliseringsprogram « På nett med innbyggerne » i dag .
- Mii áigut digitála poastta dahkat dábálaš gulahallanvuohkin álbmoga ja hálddašeami gaskkas , celkkii stáhtaministtar Jens Stoltenberg go otne ovddidii ráđđehusa digitaliserenprográmma » På nett med innbyggerne » .
Følgende prinsipper ligger til grunn for regjeringens arbeid med fremtidens digitale forvaltning :
Čuovvovaš prinsihpat galget vuođđun ráđđehusa boahtteáiggi hálddašeami digitaliseremis : 1 .
Digital kommunikasjon skal være hovedregelen for kontakt med forvaltningen .
Digitála gulahallan galgá leat dábálaš go hálddašemiin lea oktavuohta
Regjeringen arbeider også med en strategi for IKT og verdiskaping som blir lagt fram i løpet av 2012 – « Digital agenda » .
Ráđđehus lea maid bargamin DGT ja árvoháhkama strategiijain mii almmuhuvvo jagi 2012 mielde – » Digital agenda ” .
Nyhet , 05.07.2010
Ođas , 05.07.2010
Regjeringen.no på mobilen
Ráđđehus.no mobiilatelefuvnnas
Stadig flere bruker mobiltelefonen til å surfe på nettet .
Dađistaga eanet olbmot geavahit mobiilatelefuvnna surfet neahtas .
Nå har også regjeringen.no kommet i mobiltilpasset versjon .
Dál lea ráđđehus.no dakkár hámis mii heive mobiilatelefuvdnii .
Folk på farta kan derfor enkelt lese regjeringen.no på mobilen .
Danne lea dál johtti olbmuide álki lohkat ráđđehus.no mobiillas .
Brukerundersøkelser har vist at mobilbrukerne i hovedsak er interessert i nyheter , kontakt- og kalenderinformasjon .
Geavaheaddjiidiskkadallan lea čájehan ahte mobiilageavaheaddjiid eanaš beroštahttet ođđasat , gulahallan- ja kaleanddardieđut .
Dette er derfor prioritert innhold for mobile enheter .
Danne dát lea vuoruhuvvon sisdoallu mobiilaovttadagain .
Klikker du deg inn på www.regjeringen.no/mobil / med mobilen får du automatisk opp de tilrettelagte sidene .
Jus coahkkalat iežat dása : www.ráđđehus.no/mobiila / mobiillain , de automáhtalaččat ihtet heivehuvvon siiddut .
Løsningen er utviklet av Departementenes Servicesenter ( DSS ) og Making Waves .
Dán čovdosa leat Departemeanttaid Bálvalusguovddáš ja Making Waves ráhkadan .
Nr. : 121 – 2012
Nr. : 121 – 2012
Regjeringens anke i tomtefestesaken er avvist
Ráđđehusa guoddalus viessosadjeláigoheami áššis lea hilgojuvvon
Den europeiske menneskerettighetsdomstolen ( EMD ) har avvist Regjeringens anke av tomtefestedommen .
Eurohpálaš olmmošvuoigatvuođaduopmostuollu ( EOD ) lea hilgon Ráđđehusa viessosadjeláigoheami duomu guoddalusa .
Dette betyr at EMDs dom 12. juni 2012 blir stående som endelig og at tomtefestelovens regler om forlengelse av festekontrakter ved festetidens utløp må endres .
Dát mearkkaša ahte EOD duopmu , beaiváduvvon geassemánu 12.b.2012:s lea loahpalaš ja ahte viessosadjeláigoheamilága njuolggadusaid ferte rievdadit go guoská láigohanšiehtadusaid guhkideapmái go šiehtadusáigi nohka .
Justis- og beredskapsdepartementet vil umiddelbart iverksette arbeidet med å gjøre de nødvendige endringer i tomtefesteloven , som ivaretar forpliktelsene etter Den europeiske menneskerettighetskonvensjonen ( EMK ) .
Justiisa- ja gearggusvuođadepartemeanta áiggu dakkaviđe bargagoahtit dahkamis rievdadusaid viessosadjeláigohanlágas , mii váldá vuhtii eurohpálaš olmmošvuoigatvuođakonvenšuvnna ( EOK . ) geatnegasvuođaid .
Arbeidet reiser krevende spørsmål på et rettsområde preget av sterke interessemotsetninger .
Bargu čuoččáldahttá gáibidahkes gažaldagaid riektesuorggis gos leat garra vuostálas beroštumit .
Det er videre tale om regler som berører grunnleggende interesser til et betydelig antall mennesker .
Viidáset lea sáhka njuolggadusain mat gusket oalle ollu olbmuide .
Det er derfor viktig av hensyn til både festere og grunneiere at arbeidet gjøres raskt .
Danin lea dehálaš sihke láigoheddjiid ja eananeaiggádiid ektui doaimmahit barggu jođánit .
Regjeringen fremmet 14. september 2012 forslag om en midlertidig lov om rett til forlengelse av feste til bolighus og fritidshus for å avklare rettstilstanden inntil endelig rettsavklaring foreligger .
Ráđđehus ovddidii čakčamánu 14. b. 2012. s evttohusa gaskaboddosaš lága birra mii gullá riektái guhkidit láigoheami orrunviesuide ja astoáiggeviesuide , nu ahte sáhttá čielggadit riektedilálašvuođa dassážii loahpalaš riektečielggadeapmi boahtá .
Dersom lovforslaget blir vedtatt , vil forlengelser av feste til bolighus og fritidshus reguleres av den midlertidige loven inntil endringene i tomtefesteloven er på plass .
Jus láhkaevttohus dohkkehuvvo , de láigoheami guhkideapmi orrunviesuide ja astoáigeviesuide muddejuvvo gaskaboddosaš lágain dassážii rievdadusat leat váldojuvvon mielde viessosadjeláigohanláhkii .
Nr. : 33/2012
Nr. : 33/2012
Regjeringens forslag til skatte- og avgiftsopplegg for 2013
Ráđđehusa 2013 vearro- ja divatárvalus
Regjeringen reduserer gebyrene for tinglysing i fast eiendom betydelig .
Menddo alla divadat Ráđđehus vuolida giddodagaid diggegulahandivadiid mealgat .
Gebyret på tollkredittdeklarasjoner blir redusert til kostnadsriktig nivå .
Duollokredihttadeklarašuvnnaid divat vuoliduvvo rievttes dássái goluid ektui .
Sektoravgifter og overprisede gebyrer reduseres samlet sett med om lag 565 millioner kroner påløpt i 2013 .
Suorgedivadiid ja divadiid , maid hattit leat menddo badjin , geahpedit oktiibuot 565 miljovnnain kruvnnuin 2013 .
I perioden 2007 til 2013 er samlet reduksjon av gebyrer 1,2 milliarder kroner .
Áigodagas 2007 - 2013 leat geahpedan divadiid oktiibuot 1,2 miljárddain kruvnnuin .
Se pressemelding 34/2012 og Prop . 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll kapittel 13 .
Geahča preassadieđáhusa 34/2012 ja Prop. 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll , kapihtal 13 .
Regjeringen foreslår å øke ligningsverdiene av næringseiendom og sekundærbolig i formuesskatten fra 40 til 50 prosent av anslått markedsverdi .
Opmodatvearru Ráđđehus árvala lasihit ealáhusopmodagaid ja nuppiid ásodagaid livnnetárvvu opmodatvearu oktavuođas 40 proseanttas 50 prosentii árvaluvvon márkanárvvus .
Den skattemessige favoriseringen av investeringer i eiendom framfor sparing i bedrift og bank reduseres .
Nu geahpedit ovddu , mii ovdal leamaš giddodahkii investeremis , go buohtastahttá fitnodagain ja báŋkkuin seastimiin .
Det vil dempe insentivene til å plassere penger i flere boliger for å spare skatt , og dermed gi et bidrag til å redusere prispresset på bolig .
Dan láhkai goazahit , ahte ruđaid sajuštit ain ásodagaide , vai sestet vearu , ja dan láhkai leat mielde hehttemin ásodagaid hattiid duvdašuvvamis vel badjelii .
Utvidelsen av skattegrunnlaget finansierer en økning av bunnfradraget i formuesskatten fra 750 000 kroner til 870 000 kroner .
Vearuhanvuođu viiddidemiin ruhtadit opmodatvearu vuođđovuoládusa bajideami 750 000 kruvnnos 870 000 kruvdnui .
Ektepar får dermed et samlet bunnfradrag på 1 740 000 kroner .
Náittosbárat sáhttet nappo oažžut ollislaš vuođđovuoládussan 1 740 000 kruvnno .
Andelen skattytere som vil betale formuesskatt i 2013 , anslås til 16 prosent .
Árvvoštallat , ahte 2013 mákset 16 proseantta vearromáksiin opmodatvearu .
Det er en nedgang fra 33 prosent i 2005 .
Dat lea 33 proseantta unnit go 2005 .
Forslaget styrker omfordelingen gjennom skattesystemet .
Árvalus nanne vearrovuogádaga ođđa juogu .
Se pressemelding 36/2012 og Prop . 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll kapittel 3.1 .
Geahča preassadieđáhusa 36/2012 ja Prop. 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll , čuokkis 3.1 .
Satsstrukturen i lønnsbeskatningen og skattesatsen på aksjeinntekter opprettholdes .
Bargo- ja oasusboađu vearru Bálkávearuheapmi cehkiid mielde ja oasusboađuid vearromearri doalahuvvojit .
Etter skattereformen i 2006 er det små forskjeller i høyeste marginalskatt på aksjeinntekt og arbeidsinntekt .
2006 vearroođastusa maŋŋá eai leat stuorra erohusat oasusboađu ja bargoboađu alimus marginálavearus .
Den reelle progresjonen i lønnsbeskatningen opprettholdes ved at personfradraget , maksimale minstefradrag i lønn og pensjon og innslagspunktene i toppskatten økes med forventet lønnsvekst ( 4 prosent ) .
Bálkávearuheami duohtaprogrešuvnna doalahit dan láhkai , ahte persovdnageasus , bálkká ja penšuvnna stuorámus vuolimus geasus ja allavearu gustončuokkis lasihuvvojit vurdojuvvon bálkábadjáneami veardde ( 4 proseantta ) .
Samtidig prioriterer Regjeringen skattelettelser til dem med lave lønnsinntekter ved å øke satsen i minstefradraget fra 38 til 40 prosent .
Seammás Ráđđehus vuoruha vearrogeahpádusaid sidjiide , geain leat vuollegis boađut , go dat lasiha vuolimus gessosa máksomeari 38 proseanttas 40 prosentii .
Se Prop . 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll kapittel 3.2 .
Geahča Prop. 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll , čuokkis 3.2 .
Skatteregler for ny uførepensjon fra 2015 Stortinget har vedtatt at uførepensjonen i folketrygden skal legges om til ny uføretrygd fra 2015 .
Ođđa bargonávccahisvuođapenšuvnna vearronjuolggadusat 2015 rájes Stuorradiggi lea mearridan , ahte álbmotoaju bargonávccahisvuođapenšuvnna rievdadit bargonávccahisvuođaoadjun 2015 .
De nye reglene forutsetter at den nye uføretrygden skattlegges som lønn .
Ođđa njuolggadusat eaktudit , ahte ođđa bargonávccahisvuođaoaju vearuhit bálkán .
Regjeringen foreslår nå nødvendige endringer i folketrygdloven og skatteloven for å følge opp dette .
Ráđđehus árvala dan vuođul dál dárbbašlaš rievdadusaid álbmotoadjoláhkii ja vearroláhkii , ja čuovvula dili dan láhkai .
Regjeringen foreslår også at uføreytelser fra andre ordninger enn folketrygden skattlegges som lønn .
Ráđđehus árvala maid , ahte eará ortnegiid bargonávccahisvuođadoarjagiid vearuhit bálkán .
Det vil sikre skattemessig likebehandling og et enklere og mer ensartet skattesystem for uføre med tilleggsytelser fra andre ordninger .
Dat sihkkarastá ovttalágan meannudeami vearu dáfus ja álkit ja ovttaláganut vearrovuogádaga bargonávccahemiide , geat ožžot lassidoarjaga eará ortnegiin .
De fleste uføre vil komme bedre ut av omleggingen .
Eanaš bargonávccaheamit ávkkáiduvvet rievdadusain .
Enkelte grupper , i hovedsak med relativt høy inntekt , kan få en skatteøkning .
Muhtin joavkkut , erenoamážit sii , geain leat stuorra boađut , sáhttet gártat máksit eanet vearu .
I tillegg vil en liten gruppe som kun mottar ytelser fra andre ordninger enn folketrygden , få økt skatt .
Dasa lassin stuorát vearu gártá máksit unna jovkkoš , man lahtut ožžot doarjaga dušše eará sajis go álbmotoajus .
Departementet vil komme tilbake med regler som letter overgangen for denne gruppen .
Departemeanta árvala maŋŋá gaskaboddasaš njuolggadusaid , mat veahkehit dán joavkku rievdanáigodagas .
Se faktaark og Prop . 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll kapittel 4 .
Geahča fáktadieđuid ja Prop. 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll , kapihtal 4 .
Omgjøre skatteklasse 2 for enslige forsørgere til et særfradrag Regjeringen foreslår å avvikle dagens ordning med skatteklasse 2 for enslige forsørgere og videreføre fordelen ved klasse 2 i et eget særfradrag .
Oktofuolaheddjiid 2. vearroluohkká rievdá sierrageasusin Ráđđehus árvala heaittihit dálá ortnega , mas oktofuolaheaddjit gullet 2. vearroluohkkái , ja rievdadit 2. luohká ovddu sierrageasusin .
Det nye fradraget skal gis til enslige forsørgere som mottar utvidet barnetrygd .
Ođđa gessosa mihtet oktofuolaheddjiide , geat ožžot viiddiduvvon mánáidruđa .
Omleggingen bidrar til likere behandling av samboere og ektepar .
Rievdadusa ulbmil lea meannudit ovttasássiid ja náittosbáraid eanet sullalagaid .
Det nye særfradraget kan graderes etter antall måneder som enslig forsørger , og lettere tilpasses tilfeller hvor foreldrene har avtalt delt bosted for barn etter separasjon og skilsmisse .
Ođđa sierragessosa sáhttá juohkit cehkiide dan mielde galle mánu olmmoš lea leamaš oktofuolaheaddji , ja álkibut heivehit dakkár oktavuođaide , main váhnemat leat soahpan ahte mánát galget ássat goappáge luhtte sierraneami ja earráneami maŋŋá .
Se faktaark og Prop . 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll kapittel 3.3 .
Geahča fáktadieđuid ja Prop. 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll , kapihtal 3.3 .
Regjeringen foreslår to endringer i næringsbeskatningen som samlet vil øke statens inntekter med anslagsvis 800 millioner kroner på årsbasis .
Ealáhusaid vearuheapmi Ráđđehus árvala ealáhusaid vearuheapmái guokte rievdadusa , maiguin oktiibuot lasihit stáhta boađuid 800 miljovnnain kruvnnuin jagis .
For det første skal fritaksmetoden ikke lenger gjelde for avkastning på midler som livsforsikringsselskapene og pensjonsforetakene forvalter på vegne av kundene .
Vuosttaš árvalusa mielde luvvenvuohki ii šat gusto daid ruđaid vuoittuide , maid heaggadáhkádussearvvit ja penšuvdnafitnodagat hálddašit kundariiddiset beales .
Forslaget fjerner en utilsiktet fordel for disse selskapene .
Árvalus jávkada daid servviid ovddu , mii sidjiide lea gártan plánekeahttá .
Se Prop . 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll kapittel 5 .
Geahča Prop. 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll , kapihtal 5 .
For det andre foreslår Regjeringen at inntekt fra petroleumsutvinning i utlandet unntas fra skatteplikt .
Nuppi árvalusas Ráđđehus evttoha , ahte olgoriikka petrovlaháhkanboađuin ii dárbbaš šat máksit vearu .
De berørte selskapene kan i dag fradragsføre kostnader ved sin utenlandsaktivitet i det norske landskattegrunnlaget uten at Norge kan regne med å få skatteinntekter fra denne virksomheten .
Dán áigge sáhttet dat fitnodagat , maidda dat guoská , bidjat olgoriikkadoaimmaid goluid geasusin daid boađuin , mat sis leat nannámis , iige Norga de beasa oažžut vearroboađuid daid doaimmain .
Ved fravær av skatteplikt opphører også retten til å fradragsføre disse kostnadene i Norge .
Go vearrogeatnegasvuohta nohká , de eai šat beasa bidjat geasusin daid goluid Norggas .
Se Prop . 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll kapittel 6 .
Geahča Prop. 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll , kapihtal 6 .
Taksering av bolig for eiendomsskatteformål Regjeringen åpner for å la kommunene bruke formuesgrunnlagene ved taksering av bolig for eiendomsskatteformål fra eiendomsskatteåret 2014 .
Ásodagaid árvomeroštallan opmodatvearu várás Ráđđehus addá gielddaide vejolašvuođa geavahit opmodatvuođuid , go dat meroštallet ásodagaid árvvu opmodatvearu várás opmodatvearrojagis 2014 .
Det kan redusere kommunenes takseringskostnader .
Dat sáhttá geahpedit gielddaid árvomeroštallangoluid .
Forslaget innebærer at kommunene kan hente ut nødvendig boligdata og formuesgrunnlag fra en portal som utvikles av Skattedirektoratet .
Árvalus mielddisbuktá , ahte gielddat sáhttet viežžat dárbbašlaš dieđuid ásodatdieđuid ja opmodatvuođu uvssohis , maid Vearrodirektoráhtta lea ráhkadeamen .
Det fastsatte formuesgrunnlaget for bolig , redusert med en obligatorisk reduksjonsfaktor , utgjør grunnlaget for eiendomsskatteutskrivingen .
Ásodahkii meroštallojuvvon opmodatvuođđu , mas geahpedit bákkolaš geahpedanfáktora , lea opmodatvearu meroštallama vuođđu .
I tillegg kan grunnlaget bli redusert med en eventuell lokal reduksjonsfaktor som også må gjelde for annen eiendom i kommunen .
Vuođus sáhttet maid geahpedit vejolaš báikkálaš geahpidanfáktora , mii ferte gustot maiddái gieldda eará opmodagaide .
Se Prop . 1 LS ( 2011-2012 ) Skatter , avgifter og toll kapittel 8 .
Geahča Prop. 1 LS ( 2011-2012 ) Skatter , avgifter og toll , kapihtal 8 .
Omregistreringsavgiften har uheldige virkninger , særlig for omsetning av brukte kjøretøy til næringsvirksomhet .
Biras- ja biiladivadat Ođđasit registrerema divadis leat unohis oalgeváikkuhusat , erenoamážit geavahuvvon fievrruid vuovdimis ealáhusdoaimmaide .
Regjeringen foreslår at avgiften blir redusert med 40 prosent reelt for typiske næringskjøretøy og med 12 prosent for øvrige kjøretøy .
Ráđđehus árvala geahpedit divada 40 proseanttain mihtilmas ealáhusfievrruid guovdu ja 12 proseanttain eará fievrruid guovdu .
Dette gir en lettelse på 400 millioner kroner .
Geahpádus šaddá 400 miljovnna kruvnno .
Til sammen blir omregistreringsavgiften redusert med nesten 600 millioner kroner fra 2011 til 2013 .
Ođđasit registrerema divat geahpeduvvo oktiibuot measta 600 miljovnnain kruvnnuin jagis 2011 jahkái 2013 .
Miljøprofilen i avgiftene styrkes ytterligere .
Divadiid birasprofiila nannejuvvo ain eanet .
I tråd med Klimameldingen blir CO 2 - avgiften for petroleumsvirksomheten økt med 200 kroner per tonn .
Dálkkádatdieđáhusa vuođul lasihit petrovladoaimmaid CO 2 - divada 200 kruvnnuin juohke tonnii .
Fiske og fangst i nære farvann får en effektiv CO 2 - avgift på om lag 50 kroner per tonn .
Guolásteapmái ja bivdui lagaš čáziin gusto beaktilis CO 2 - divat , mii lea sullii 50 kruvnno tonnii .
Samtidig blir kontrollavgiften for fiskeflåten fjernet .
Seammás loahpahit guollefatnasiid dárkkistandivada .
Regjeringen foreslår å klargjøre avgiftsplikten på mineralolje og bensin ved å knytte den til produktenes kokepunkt .
Ráđđehus árvala čielggadit minerálaoljju ja bensiinna divatgeatnegasvuođa ja čatnat dan buktaga duldenčuoggái .
Dagens fritak for spillolje vil bli videreført inntil videre .
Bázahasolju lea leamaš ja lea ain luvvejuvvon divatgeatnegasvuođas .
Omleggingen av engangsavgiften på kjøretøy i miljøvennlig retning videreføres ved at det legges større vekt på CO 2 - og NO X - utslipp og mindre vekt på motoreffekt .
Fievrruid geardelunddot divada rievdadeapmi birasdivadin joatkašuvvá dan láhkai , ahte deattuhit eanet CO 2 - ja NO X - luoitimiid , eaige nu ollu šat mohtorbeavttu .
Vrakpanten økes fra 2 000 kroner til 2 500 kroner .
Ráhtomávssu lasihit 2 000 kruvnnos 2 500 kruvdnui .
Se pressemelding 35/2012 og Prop . 1 LS ( 2012-2013 ) kapittel 11 og 21 .
Geahča preassadieđáhusa 35/2012 ja Prop. 1 LS ( 2012-2013 ) , kapihttalat 11 ja 21 .
Regjeringen foreslår å redusere de høyeste tollsatsene på tekstiler , samt å utjevne tollsatsene på flere typer klær .
Duollu Ráđđehus árvala geahpedit tekstiillaid bajimuš duollomeriid , ja dásset máŋggalágan biktasiid duollomeriid .
Dagens kronetollsatser blir erstattet med prosenttoll ved import av biffer og fileter av storfekjøtt , hele eller halve skrotter av lam , samt faste og halvfaste oster .
Dálá kruvdnoduollomeriid sajis gustogoahtá proseantaduollu go riikii buktet šibitbiffaid ja - fileaid , olles dahje beallelábbágorudiid , ja fásta ja beallefásta vuosttá .
For at utviklingslandene ikke skal komme dårligere ut som følge av endringen blir det etablert en ny kvote for storfekjøtt på 500 tonn som er forbeholdt utviklingsland .
Vai ovdáneaddji riikkat eai gilláše rievdadusa geažil , ásahit ođđa 500 tonna šibitbiergoeari , mii gusto dušše ovdáneaddji riikkaide .
Regjeringen foreslår også andre forbedringer i tollpreferansene for utviklingsland , blant annet ved at flere mellominntektsland får økte tollfordeler på en del landbruksvarer og tollfrihet på klær og tekstiler .
Ráđđehus árvala maid buoridit eará duollopreferánssaid ovdáneaddji riikkaid guovdu , earret eará nu , ahte máŋga gaskaboahtoriikka ožžot stuorát duolloovdduid máŋgga eanandoallogálvvus ja duollohisvuođa biktasiid ja tekstiillaid guovdu .
Se faktaark og Prop . 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll kapittel 12 .
Geahča fáktadieđuid ja Prop. 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll , kapihtal 12 .
Regjeringen foreslår å avvikle gjeldende merverdiavgiftsfritak for omsetning av tjenester til offentlig vei og bane fra 1. januar 2013 .
Lassiárvodivat Ráđđehus árvala loahpahit ođđajagemánu 1. b. 2013 lassiárvodivadis luvvema , mii dán áigge guoská bálvalusaid vuovdimii almmolaš geainnuid ja geidnosiid oktavuođas .
Fritakene , som har eksistert siden 1970-årene , er utdaterte og medfører administrative byrder .
Luvven , mii lea leamaš fámus 1970-logu rájes , lea boarásmuvvan ja mielddisbuktá menddo ollu hálddašeami .
Avviklingen er en teknisk forenkling og følges av økte kompensasjoner innenfor en provenynøytral ramme .
Loahpaheapmi dahkkojuvvo teknihkalaš álkidahttimin ja dan čuovvulit lassánan buhtademiin provenyneutrála rámmaid siskkobealde .
Se Prop . 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll kapittel 10 .
Geahča Prop. 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll , kapihtal 10 .
Det maksimale fradraget for fagforeningskontingent økes fra 3 750 kroner til 3 850 kroner .
Eará rievdadusárvalusat - Fágasearvvi miellahttomávssu stuorámus geasus lasihuvvo 3750 kruvnnos 3850 kruvdnui .
De skattefrie kilometergodtgjørelsene ved yrkeskjøring med privatbil økes til samme nivå som kilometersatsene som er framforhandlet mellom staten og hovedsammenslutningene i staten .
- Vearuhis kilomehterbuhtadus das , go vuodjá fidnovuodjimiid priváhtabiillain , lasihuvvo seammá dássái kilomehtermáksomeriiguin , maid stáhta ja váldolihtut leat šiehtadan .
Det sikrer at godtgjørelsen blir skattefri ved anvendelse av disse kilometersatsene .
Dat sihkkarastá , ahte buhtadus bissu vearuheapmin , go namuhuvvon kilomehtermáksomearit geavahuvvojit .
Fra eiendomsskatteåret 2013 innføres det obligatorisk fritak for eiendomsskatt og fritak for å taksere lavproduktive utmarkseiendommer i direkte og indirekte statlig eie og nasjonalparker og naturreservat uansett eier .
- Opmodatvearrojagi 2013 rájes ásahuvvo bákkolaš opmodatvearus luvven ja árvomeroštallamis luvven unnán buvttadeaddji meahcceopmodagaid guovdu , maid stáhta oamasta njuolga dahje eahpenjuolga ja álbmotmehciid ja luonddumehciid guovdu geahčakeahttá dasa , gii daid eaiggáda .
Særavgiften på alkoholfrie drikkevarer økes til samme nivå som særavgiften på lettøl .
- Alkoholahis juhkamušaid sierradivat lasihuvvo seammá dássái gehppesvuollagiin .
Enkelte beløpsgrenser mv. holdes nominelt uendret fra 2012 til 2013 .
- Muhtin submerájáid je. doalahit nominála rievdadusaid haga jagis 2012 jahkái 2013 .
Det vises til nærmere omtale av forslagene i Prop . 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll 2013 .
Čujuhit maid árvalusaid dárkilut čilgehusaide , Prop. 1 LS ( 2012-2013 ) Skatter , avgifter og toll 2013 .
Skatteløftet videreføres med Regjeringens forslag til skatte- og avgiftsopplegg .
Vearrolohpádus Vearrolohpádusa ollašuhttet viidáseappot Ráđđehusa vearro- ja divatárvalusaiguin .
Lettelsen på 681 millioner kroner påløpt i provenytabellen under må ses i sammenheng med at skjerpelsene i næringsbeskatningen ( se ovenfor ) på til sammen 800 millioner kroner påløper i 2012 og derfor ikke framgår av tabellen for 2013 .
681 miljovnna kruvnno geahpádus , mii oidno maŋit siiddu provenytabeallas , lea oktavuođas dainna , ahte ealáhusvearuheami čavgen ( geahča bajábealde ) oktiibuot 800 miljovnnain kruvnnuin lea čoggon 2012 , iige danin oidno 2013 tabeallas .
Disse skjerpelsene er like fullt med ved beregning av skatteløftet .
Čavgemiid váldet liikká vuhtii , go rehkenastet vearrolohpádusa .
Avviket fra skatteløftet etter framleggelsen av 2013-budsjettet er -20 millioner kroner .
Vearrolohpádus spiehkasta 2013 bušeahta ovdandivvuma maŋŋá -20 miljovnna kruvnno .
Anslåtte provenyvirkninger av skatte- og avgiftsopplegget for 2013 .
2013 vearu ja divadiid árvaluvvon provenyváikkuhusat .
Negative tall betyr lettelser .
Negatiiva logut mearkkašit geahpedeami .
Anslagene er regnet i forhold til et referansesystem for 2013 .
Árvalusaid leat rehkenastán 2013 referánsavuogádaga ektui .
Mill. kroner
Milj. kruvnnot
Påløpt
Čoggon
Bokført
Fievr .
Inntektsskattegrunnlaget for personer
Olbmuid boahtovearrovuođđu
Øke satsen i minstefradraget i lønnsinntekt til 40 pst
Bálkáboađu vuolimus gessosa máksomeari lasiheapmi 40 prosentii
Lønnsjustere øvre grense i minstefradraget i pensjonsinntekt
Bálkámuddet penšuvdnaboađu vuolimus gessosa bajimuš rájá
Lønnsjustere personfradraget
Bálkámuddet persovdnagessosa
Erstatte skatteklasse 2 for enslige forsørgere med nytt særfradrag
Buhtadit oktofuolaheddjiid 2. vearroluohká ođđa sierragessosiin
Øke maksimalt fradrag for innbetalt fagforeningskontingent mv. til 3 850 kroner
Lasihit fágaservviide máksojuvvon lahttomávssu je. stuorámus gessosa 3 850 kruvdnui
Øke skattefri kilometergodtgjørelse ved yrkeskjøring med privatbil
Lasihit vearuhis kilomehterbuhtadusa priváhtabiillain vuddjon fidnovuodjimiid oktavuođas
Videreføre andre satser og beløpsgrenser nominelt mv
Doalahit eará máksomeriid ja submerájáid nominálan je
Formuesskatten
Opmodatvearru
Øke ligningsverdiene av sekundærbolig og næringseiendom til 50 pst. av anslått markedsverdi og øke bunnfradraget til 870 000 kroner
Lasihit nuppi ásodaga ja ealáhusopmodaga livnnetárvvu 50 prosentii árvaluvvon márkanárvvus ja lasihit vuođđovuoládusa 870 000 kruvdnui .
Næringsbeskatningen
Ealáhusaid vearuheapmi
Begrense fritaksmetoden for aksjer mv. i livsforsikringsselskap og pensjonsforetak
Ráddjet heaggadáhkádusservviid ja penšuvdnafitnodagaid ossosiid je. luvvenvuogi
Motvirke uthuling av norsk skattegrunnlag ved investeringer i petroleumsvirksomhet i utlandet
Hehttet norgga vearuhanvuođu goarráneami olgoriikka petrovladoaimmaide investeremiid oktavuođas
Miljø- , energi- og bilavgifter
Biras- , energiija- ja biiladivadat
Justere engangsavgiften
Geardelunddot divada mudden
Øke vrakpanten med 500 kroner og vrakpantavgiften med 300 kroner
Lasihit ráhtomávssu 500 kruvnnuin ja ráhtomáksodivada 300 kruvnnuin
Redusere omregistreringsavgiften
Vuolidit ođđasit registrerema divada
Redusere refusjonen av CO 2 - avgift for fiske og fangst tilsvarende om lag 50 kroner per tonn CO 2
Geahpedit guolásteami ja bivddu CO 2 - divada buhtadeami sullii 50 kruvnno juohke CO 2 tonnii
Øke CO 2 - avgiften i petroleumsvirksomheten 1
Lasihit petrovladoaimma CO 2 - divada 1
Andre skatte- og avgiftsendringer
Eará vearro- ja divatrievdadusat
Avvikle merverdiavgiftsfritakene for leveranser til offentlig vei og bane ( netto ) 2
Loahpahit bálvalusaid lassiárvodivatluvvema almmolaš geainnuid ja geidnosiid oktavuođas ( netto ) 2
Øke avgiften for alkoholfrie drikkevarer med 16 øre per liter
Lasihit alkoholahis juhkamušaid divada 16 evrriin lihtterii
Redusere tollsatsene for klær og tekstiler
Vuolidit biktasiid ja tekstiillaid duollomáksomeriid
Forbedre tollpreferanser for utviklingsland
Buoridit ovdáneaddji riikkaid duollopreferánssaid
Sektoravgifter og overprisede gebyrer
S uorgedivadat ja menddo divrras divadat
Redusere gebyret for tollkredittdeklarasjoner
Vuolidit duollokredihttadeklarašuvnna divada
Redusere tinglysingsgebyrene
Vuolidit diggegulahandivadiid
Fjerne kystavgiften
Loahpahit riddodivada
Fjerne kontrollavgiften for fiskeflåten
Loahpahit guolástanfatnasiid dárkkistandivada
Øke kontroll- og tilsynsavgiften for havbruksnæringen
Lasihit mearradoalloealáhusa gozihan- ja geahččodivada
Øke sektoravgiften for delvis finansiering av Petroleumstilsynets aktivitet 3
Lasihit suorgedivada , mainna ruhtadit oasi Petrovlageahču doaimmain 3
Samlede nye skatte- og avgiftsendringer i 2013 4
2013 ođđa vearro- ja divatrievdadusat oktiibuot 4
1 ) Inntekter fra petroleumssektoren er ikke inkludert i tabellen fordi de inngår i Statens pensjonsfond utland .
1 ) Petrovlasuorggi boađut eai leat mielde tabeallas , danin go dat gullet Stáhta olgoriikka penšuvdnafondii .
Det bokførte provenytapet i 2013 skyldes ulik periodisering av inntekter og utgifter , men påvirker ikke det strukturelle , oljekorrigerte underskuddet og dermed heller ikke handlingsrommet i budsjettet .
Rehketdollui fievrreduvvon 2013 provenytáhpa šaddá , danin go boađuid ja goluid áigodahttet sierraláhkái , muhto dat ii váikkut strukturerejuvvon , oljomuddejuvvon vuolláibáhcagii , iige nappo maid bušeahta doaibmamunnái .
3 ) Nettovirkningen er vesentlig lavere når man tar hensyn til SDØE og høy skattesats i petroleumsvirksomhet .
3 ) Nettováikkuhus lea mealgat vuolit , go váldá vuhtii SDØE ja petrovladoaimmaid alla vearromáksomeari .
4 ) Skatte- og avgiftsendringer som inngår i det strukturelle , oljekorrigerte underskuddet , utgjør 67 mill. kroner .
4 ) Vearro- ja divatrievdadusat , mat gullet struktuvrralaš , oljomuddejuvvon vuolláibáhcagii , leat 67 milj. kruvnno ovdii .
Dette tilsvarer samlet bokført virkning av skatte- og avgiftsopplegget ( -333 mill. kroner ) fratrukket virkningen av å avvikle merverdiavgiftsfritakene for leveranser til offentlig vei og bane ( -400 mill. kroner ) , jf. fotnote 2 i denne tabellen .
Dat vástida vearuid ja divadiid ollislaš rehketdollui fievrreduvvon váikkuhusa ( -333 milj. kruvnno ) , mas geahpedit váikkuhusaid , mat šaddet go heaittihit bálvalusaid lassiárvodivatluvvema almmolaš geainnuid ja geidnosiid oktavuođas ( -400 milj. kruvnno ) , vrd. dán tabealla juolgenohta .
Kilde : Finansdepartementet .
Gáldu : Ruhtadandepartemeanta .
Tale / artikkel , 02.11.2010
Sárdni / artihkal , 02.11.2010
Regjeringens innsats for samiske språk
Ráđđehusa áŋgiruššan sámi gielaid ovddas
Dette er kanskje den største samepolitiske utfordringen fremover .
Navdimis dát lea dat stuorimus sámepolitihkalaš hástalussan ovddasguvlui .
Vi må snu denne utviklingen .
Dán dili lea dárbun rievdadit .
I langt større grad enn tidligere er fokuset også på lulesamisk og på sørsamisk .
Mealgat eanet go ovdal maiddái deattuhan julevsámegiela ja lullisámegiela .
På de halvannet år som er gått siden vi la frem handlingsplanen for samiske språk har vi oppnådd mange resultater , men det er fortsatt mye ugjort .
Vássán beannot jagis das rájes go sámegielaid doaibmaplána ovddiduvvui de leat olahan ollu buori bohtosiid , muhto ain lea ollu dagakeahttá .
Derfor må vi videre .
Danin fertet joatkit .
Sametingets valgmanntall som helhet økte fra 5500 i 1989 til nesten 14 000 i 2009 .
Sámedikki jienastuslohku lassánii oktiibuot 5500 mat ledje jienastuslogus jagi 1989:s - váile 14 000:ii jagi 2009:is .
Samisk kultur og identitet er i fremgang .
Sámi kultuvra ja identitehta ahtanuššá .
Vi kan glede oss over spennende samiske kulturuttrykk på stadig nye områder .
Mii sáhttit illudit go dađistaga ain ihtet gelddolaš sámi kulturilbmaneamit ođđa surggiin .
Bruken av kofta og klær med samisk design er i fremgang .
Gávttiid ja sámi hápmásaš biktasiid geavaheapmi leavvá .
Det skjer rett og slett mye spennende .
Lea ollu gelddolaš mii dáhpáhuvvá .
Utfordringen er å få de positive trendene på kultur og identitet til å gi oss enda flere samiske språkbærere enn i dag .
Hástalussan lea váikkuhit dasa ahte kultuvrra ja identitehta positiiva sojut galggaše dagahit ahte oažžut vel eanet sámi giellageavaheddjiid go dat mat odne leat .
Det er mange positive ting å bygge videre på .
Lea ollu positiiva bealit maid sáhttá deattuhit .
Samiske språk står sterkere i den offentlige bevissthet enn noen gang før .
Sámi gielat leat eanet oidnosis ja gullojit dávjjibut almmolašvuođas go goassege ovdal .
Lover og ordninger som ivaretar språklige rettigheter har bidratt til å øke samiske språks status .
Lágat ja ortnegat mat vuhtiiváldet gielalaš vuoigatvuođaid leat dagahan ahte sámi gielaid árvu lea lassánan .
Vi har styrket informasjonen om rettigheter til samisktilbud i barnehage og grunnskole .
Mii leat nannen diehtojuohkima sámegielat fálaldagaid vuoigatvuođaid birra mánáidgárddiin ja vuođđoskuvllain .
Flere og flere offentlige virksomheter jobber bevist med samisk språk .
Eanet ja eanet almmolaš ásahusat barget dihtomielalaččat sámi gielaiguin .
Mulighetene til å lære seg samisk gjennom utdanningstilbud på ulike nivå aldri har vært så gode som i dag .
Vejolašvuođat oahppat sámegiela oahppofálaldagaid bokte iešguđetge dásiin ii leat goassege leamašan nu buorre go dál .
Antallet kommuner som tilbyr samiskundervisning har økt kraftig , selv om mange av disse gir tilbud bare til en eller noen få elever .
Eanet gielddat mat fállet sámegieloahpahusa lea garrasit lassánan , vaikko máŋga dain fállet oahpahusa ovtta dahje moatti oahppái .
Teknologien gir nye og bedre muligheter gjennom fjernundervisning .
Teknologiija dagaha ođđa vejolašvuođaid gáiddusoahpahusa bokte .
Likevel går antallet elever som tar samisk ned i grunnskolen .
Dattetge vuođđoskuvlla ohppiidlohku geain lea sámegiella njiedjá ( unnu ) .
Dette skjer etter at antallet har økt jevnt i nesten to tiår .
Dat dáhpáhuvvá maŋŋil go ohppiidlohku guovttelot jagis dássidit lea lassánan .
Vi antar fortsatt at avgangen av samiske språkbrukere i samfunnet som helhet er større enn tilveksten .
Mii ain jáhkkit ahte giellageavaheddjiid lohku servodagas njiedjá jođáneappot go ođđa riegádit .
Dette betyr at barnehagene og skolene er helt avgjørende for rekrutteringen av nye språkbærere .
Dát mearkkaša ahte mánáidgárddit ja skuvllat leat áibbaš deaŧalaččat rekruteremis ođđa giellageavaheddjiid .
Det betyr igjen at dere som er på denne konferansen , dere som til daglig jobber med samiske språk i barnehage og skole , dere er utrolige viktige ressurser i språkutviklingsarbeidet .
Dát ges mearkkaša ahte dii geat lehpet searvan dán konferánsii , dii geat beaivválaččat bargabehtet sámi gielaiguin mánáidgárddiin ja skuvllain , dii lehpet earenoamáš deaŧalaš resurssat giellaovdánahttinbargui .
Det er derfor viktig å lytte til deres erfaringer og deres forslag til forbedringer .
Danin lea deaŧalaš gullát ja áicat din vásáhusaid ja makkár buoridanárvalusaid dii buktibehtet buorideames dili .
Hvorfor går tallene ned ?
Manin lohkku njiedjá ?
I grunnskolen gjelder dette særlig for 2. språk og særlig for nordsamisk .
Vuođđoskuvllas guoská dát erenoamážiid nuppi gielat oahpahussii ja erenoamážiid davvisámegielas .
Nedgangen er totalt på 709 elever eller 23 % siden 2005 .
Oktiibuot lea lohku njiedjan 709 ohppiin dahje 23% 2005 rájes .
Antallet samiske barnehager har gått ned fra 46 i 2005 til 37 i 2009 , mens antallet barn i samiske barnehager har gått ned fra 882 til 789 .
Sámi mánáidgárddiid lohku lea njiedjan go 2005 ledje 46 mánáidgárddi ja 2009 ges eai lean go 37 mánáidgárddi , ja mánáidlohku sámi mánáidgárddiin ges lea njiedjan 882:s 789 rádjai .
Antallet barn som får samisktilbud i norske barnehager har økt noe , men kompenserer ikke for nedgangen .
Vaikko leat veaháš eanet mánát geat ožžot sámegielat oahpahusa dárogielat mánáidgárddiin , de dattetge mánáidlohku njiedjá .
Det er likevel gledelig at antallet norske barnehager med samisktilbud er nær fordoblet fra 18 i 2005 til 34 i 2009 .
Lea illudahtti go dárogielat mánáidgárddiid lohku main lea sámegielat fálaldat lea meastá duppalastojuvvon go 18 mánáidgárddi fálle sámegieloahpahusa 2005:as ja jagi 2009:is ledje 34 mánáidgárddi .
Noen vil hevde at nedgangen i antallet barn som tar samisk i grunnskolen og antallet barn i samiske barnehager har sammenheng med folketallsnedgangen i samiske områder .
Soapmásat čuoččuhit ahte duogáš dasago mánáidlohku geain lea sámegiella vuođđoskuvllas ja mánáidlohku sámi mánáidgárddiin njiedjá lea go olmmošlohku sámi guovlluin njiedjá .
Folketallet i STN-området ( SUF-området ) har sunket med 16 % de siste 20 årene .
Olmmošlohku STN-guovllus ( SOF-guovllus ) lea njiedjan 16% maŋimus 20 jagis .
Men det kan også være andre årsaker .
Muhto dása sáhttet maiddái leat eará sivat .
Er det slik at vi for lenge har et et fokus på kvantitet og for lite fokus på kvalitet i samiskopplæringen og i samiske barnehagetilbud ?
Leagoson nu ahte mii beare guhka ja dávjá leat deattuhan logu ja beare hárve unnán kvalitehta sámegieloahpahusas ja sámi mánáidgárdefálaldagain ?
Er det på grunn av læremiddelsituasjonen ?
Mii dákkár dili dagaha : Leago suohkaniid ekonomiija ?
Har det å gjøre med holdninger i skolen , hos elevene og hos foreldrene ?
Dat vuohki movt oahpaheaddji ja ovdaskuvlaoahpaheaddjioahpahus čađahuvvo ?
Har det å gjøre med organisering av undervisningen ?
Skuvlla , ohppiid dahje vánhemiid guottut ? Oahpahusa organiseren ?
har det å gjøre med pedagogiske metoder ?
Leatgo pedagogalaš vuogit ?
Er det fordi så mange av foreldrene ikke kan støtte barna med språkopplæringen ?
Leago dat ahte nu ollu vánhemat eai sáhte veahkehit mánáideaset giellaoahpahusain ?
Er det fordi det mangler arenaer hvor barna kan bruke samisk utenfor skolen og barnehagen ?
Vai váilot go báikkit gos mánát sáhttet sámástit olggobealde skuvlla ja mánáidgárddi ?
Jeg tror ikke vi finner en enkelt årsak til nedgangen .
Mun in jáhke ahte lea nu álki ahte lea okta sivva dasa go lohku njiedjá .
Dette er spørsmål som vi må ha langt større fokus på fremover .
Dát leat gažaldagat maid ovddasguvlui ain berret eanet deattuhit .
Jeg tror også vi nå må se særlig nøye på situasjonen utenfor de tradisjonelle samiske områdene , det er kanskje her potensialet for økning ligger fremover ?
Mun jáhkán ahte mii berret earenoamážit geahčadit dan dili mii lea árbevirolaš sámi guovlluid olggobealde , go dáidá leat doppe gos ovddasguvlui leat buoremus ovdánanvejolašvuođat ?
Det betyr at alle kommunene der det bor samer må vies oppmerksomhet .
Dát mearkkaša ahte berre buorebut fuolahit daid suohkaniid gos sámit orrot .
Særlig gjelder det byer , regionsentra og større tettsteder .
Earenoamážit guoská dát gávpogiidda , guovloguovddážiidda ja stuorit čoahkkebáikkiide .
Jeg tror også at vi fremover må sette et større fokus på at andre enn samer skal velge samiskopplæring og kunne virke i jobbsammenheng i samiske områder .
Mun jáhkán maiddái ahte mii ovddasguvlui eanet berret deattuhit dan ahte earát go dušše sápmelaččat galget válljet sámegieloahpahusa ja bargat sámi guovlluin .
I høst har vi sett flere medieoppslag på elever som har hatt samisk i mange år i grunnskolen som går ut av skolen uten å beherske samisk .
Dán čavčča lea mediain máŋgii beaggán ahte leat oahppit geain máŋga jagi lea leamašan sámegieloahpahus vuođđoskuvllas dattetge eai máhte sámegiela go skuvllas gerget .
Jeg vet ikke hvor utbredt dette er , men det er mange nok medieoppslag og historier til at jeg blir alvorlig bekymret .
Mun in dieđe man dábálaš dát lea , muhto mediabeaggimat ja historjját dagahit ahte mun duođaid fuolastuvan .
Dersom elevene ikke lærer seg samisk , hverken muntlig eller skriftlig , er det jo et spørsmål om det overhodet har noen hensikt med slik opplæring ?
Jus oahppit eai oahpa sámegiela , eai njálmmálaččat eaige čálalaččat , de oažžu jearrat ahte leago ávki joatkit dákkár oahpahusain ?
Bidrar vi ikke da til negative følelser rundt samisk språk hos både elever , foreldre , lærere , rektorer og skoleeiere ?
Iigo bat dat dagat ahte ohppiide , váhnemiidda , oahpaheddjiide , rektoriidda ja skuvlaeaiggádiidda šaddet heajos dovddut sámi gielaid ektui ?
Regjeringen er opptatt av dette .
Ráđđehus atná dán duođalažžan .
Vi kommer til å høre om resultatene av dette i ett av innleggene på denne konferansen .
Maŋŋelis dán konferánssas gullat sáhkavuoru mas gozihanbohtosat almmuhuvvojit .
En rapport fra kartlegging av elevens vurdering av samiskopplæringen vil foreligge i løpet av høsten .
Kártenbarggu raporta mas leat guorahallan dan movt oahppit árvvoštallet sámegieloahpahusa gárvvistuvvo čavčča mielde .
For mange elever fører samiskundervisningen til at de må ha lengre skoledager og mer skolearbeid .
Ollu ohppiide dagaha sámegieloahpahus ahte sis lea guhkit skuvlabeaivi ja eanet skuvlabargu .
Et utvalg ser nå på fag- og timefordelingen .
Lávdegoddi dál lea geahčadeamen fága- ja diibmojuogu .
Jeg er spent på resultatene av dette arbeidet .
Mun gelddolašvuođain vuorddán dán barggu bohtosiid .
Men jeg er også bekymret for det ensidige fokuset på merarbeid for elevene .
Muhto mun maiddái fuolastuvan go ohppiid liigebargu nu ovttageardániid čalmmustahttet .
Det er også snakk om holdninger .
Dás lea maiddái sáhka guottuin .
God kvalitet fordrer bevisste og kompetente lærere , rektorer og skoleeiere .
Buori kvaliteahta eaktun lea ahte leat dihtomielalaš ja gelbbolaš oahpaheaddjit , rektorat ja skuvlaeaiggádat .
For at disse skal få råd og veiledning om samiskundervisning har vi sammen med Kunnskapsdepartementet og Sametinget gitt midler til et toårig prosjekt med Senter for samisk i opplæringen ved Samisk høgskole .
Vai sii galget oažžut neavvagiid ja rávvagiid sámegieloahpahusa birra de leat mii ovttas Máhttodepartemeanttain ja Sámedikkiin juolludan ruđaid guovtti jagi sámi lohkanguovddáš prošektii Sámi allaskuvllas .
Kriteriet for tildelingen er at senteret skal ha ansvar for nordsamisk , lulesamisk og sørsamisk .
Eaktun juolludeapmái lea ahte Sámi allaskuvllas galgá leat ovddasvástádus davvi- , julev- ja lullisámegielaid ektui .
Jeg har store forventninger til det arbeidet Samisk høgskole skal gjøre og jeg håper skolene bruker det tilbudet som finnes .
Mus leat stuora vuordámušat dan bargui maid Sámi allaskuvla galgá bargat ja mun sávan ahte skuvllat ávkkástallet gávdni fálaldaga .
God kvalitet i undervisningen fordrer også tilgang på læremidler .
Buorre kvalitehta oahpahusa eaktuda maiddái ahte oahpponeavvut gávdnojit .
Sametinget , Kunnskapsdepartementet og Utdanningsdirektoratet har sammen sett på muligheten for en mer effektiv læremiddelutvikling .
Sámediggi , Máhttodepartemeantta ja Oahpahusdirektoráhtta leat ovttas geahčadan movt dagahit oahpponeavvobuvttadeami beaktileabbon .
Rapporten fra dette arbeidet ble lagt frem i juni 2010 .
Dán barggu raporta ovddiduvvui 2010 geassemánus .
Sametinget har ansvar for å følge opp dette arbeidet .
Sámedikkis lea ovddasvástádus čuovvolit dán barggu .
I forhold til læremidler vil jeg også trekke frem at regjeringen i neste års statsbudsjett har foreslått å bevilge 4,7 millioner kroner til Divvun .
Oahpponeavvuid ektui mun maiddái háliidan fuomášuhttit ahte ráđđehus boahtte jagi stáhtabušeahtas lea árvalan juolludit 4,7 miljovnna ruvnno Divvunprošektii .
I tillegg til å utvikle elektroniske sråkverktøy , har Divvun også satset på pedagogisk programvare .
Lassin ovdánahttimis elektrovnnalaš giellareaidduid , lea Divvun maiddái vuoruhan pedagogalaš prográmmaid .
Divvuns produkter er tilgjengelig på nett , og kan brukes fritt .
Divvun buktagat leat gávdnamis neahtas , ja sáhttet nuvttá geavahuvvot .
Vi trenger flere lærere og førskolelærere med kompetanse i de samiske språkene .
Mii dárbbašat eanet oahpaheddjiid ja ovdaskuvlaoahpaheddjiid geain sámegielat gelbbolašvuohta .
Rekruttering til samisk lærerutdanning og lærerutdanning med samisk i fagkretsen er derfor viktig .
Rekruhttemis studeanttaid sámi oahpaheaddjiohppui ja oahpaheaddjiohppui mas lea sámegiella fágasuorggis lea danin dehálaš .
Arbeidet er finansiert av Kunnskapsdepartementet , som også har ansvaret for å følge opp saken .
Barggu lea Máhttodepartemeantta ruhtadan , geas maid lea ovddasvástádus čuovvut ášši .
Høringen er nettopp avsluttet .
Gulaskuddan lea aitto loahpahuvvon .
Det finnes også gode stipendordninger for ungdom som velger samisk som fag i videregående skole og i høyere utdanning .
Maiddái gávdnojit buori stipeandaortnegat nuoraide geat válljejit sámegiela fágan joatkkaskuvllas ja alit oahpahusas .
Det er viktig at ungdom er klar over dette .
Lea dehálaš ahte nuorat dán dihtet .
Like viktig er det å være klar over at utdanning i de samiske språkene gir gode jobbmuligheter .
Ovdánahttimis sámegiela buori geavahan- ja gulahallangiellan de ferte beassat earáiguin sámástit .
For å utvikle et godt samisk bruks- og samhandlingsspråk trenger man å praktisere språket i samvær med andre .
Nordlándda fylkkamánni lágida julevsámi ja lullisámi giellaleairraid ovttasráđiid eará Norgga ja Ruoŧa oasálastiiguin .
Språkleirene og erfaringen fra samarbeidet mellom Sirma skole i Tana og Utsjok skole i Finland har vært positive .
Vásáhusat giellaleairrain ja ovttasbargguin gaskal Sirpmá skuvlla Deanus ja Ohcejoga skuvlla Suomas leat leamašan positiivan .
Jeg tror det ligger store muligheter i grenseoverskridende samarbeid .
Mun jáhkán ahte leat stuora vejolašvuođat rádjerasttildeaddji ovttasbargguin .
Kunnskapsdepartementet vil denne måneden møte representanter for svenske utdanningsmyndigheter for å diskutere mulige samarbeidsområder .
Máhttodepartemeanta áigu dán mánus deaivvadit ruoŧa oahpahuseisseválddiid ovddasteddjiiguin ságastallamis vejolaš ovttasbargosurggiid birra .
Kommunene kan spille en viktig rolle gjennom å etablere møteplasser for bruk av samisk språk .
Gielddain lea dehálaš sajádat ásaheames sámegielat deaivvadanbáikkiid .
Barne- , likestillings- og inkluderingsdepartementet vil , i samarbeid med berørte departementer og Sametinget , arrangere en konferanse for å oppsummere erfaringer med slike møteplasser .
Mánáid- , dásseárvo- ja searvadahttindepartemeanta áigu , ovttasráđiid guoskevaš departemeanttaiguin ja Sámedikkiin , lágidit konferánssa gos sáhttá čohkket vásáhusaid dákkár deaivvadanbáikkiin .
Det vil være et eget innlegg om satsingen på barnehageområdet fra Kunnskapsdepartementet .
Máhttodepartemeanta ovddasteaddjis lea sierra sáhkavuorru mánáidgárdeáŋgiruššama birra .
Jeg vil likevel understreke viktigheten av at vi lykkes på barnehageområdet .
Mun dattetge áiggun deattuhit man dehálaš lea ahte mii lihkostuvvat mánáidgárdesuorggis .
Her legges et viktig grunnlag for senere språkutvikling .
Doppe láhččojuvvo mánáide deaŧalaš vuođđu giellaovdáneapmái .
Kunnskapsdepartementet har iverksatt en egen kompetansestrategi som har språkmiljø og språkstimulering som en av fire prioriterte områder .
Máhttodepartemeanta lea álggahan iežas gealbostrategiija mas giellabiras ja giellamovttiidahttin lea okta dain njealji vuoruhuvvon surggiin .
I strategien er det understreket at ” samiske barn må få støtte til å bevare sitt språk . ”
Strategiijas deattuhuvvo ahte ” sámi mánát galget oažžut doarjaga seailluheames gielaset . ”
Det er viktig at kommuner og private barnehageeiere følger opp dette .
Lea dehálaš ahte suohkanat ja priváhta mánáidgárdeeaiggádat dán čuovvolit .
Fylkesmennene er i kontaktmøter med departementet bedt om å stimulere til at flere kommuner med samiske barnehager søker om statlige kompetansemidler .
Departemeanta lea gulahallančoahkkimiin bivdán fylkkamánniid movttiidahttit eanet suohkaniid gos lea sámi mánáidgárddit ohcat stáhtalaš gealboruđaid .