pere/sami_parallel huggingface dataset:
Vi hadde møter med Finnmarks-benken på Stortinget.
Mis ledje čoahkkimat Finnmárkku áirasiiguin Stuoradikkis.
Fiskebåtreder Oddvar Majala (Ap) fra Havøysund var en av dem som skjønte situasjonen.
Ávanuori guolástanfanasoamasteaddji Oddvar Majala (Bargiidbellodat) lei okta sis gii ipmirdii dilálašvuođa.
Og vi noterte det som en viktig seier da samiske lærere ble inkludert i ordningen, forteller Trygg Jakola.
Ja midjiide lei dehálaš vuoitun go sámi oahpaheaddjit maid besse mielde dien ortnegii, muitala Trygg Jakola.
Sprengstoff i Alta-saken
Bávkkanas Álttá-áššis
Den saken som virkelig opptok samene i noen år fra 1979, hadde lite med skole å gjøre.
Ášši mii duođai giddii sápmelaččaid beroštumi 1979 rájes muhtun jagiid ovddos, ii gal guoskan nu ollu skuvlii.
Likevel fattet Kautokeino lærerlag et vedtak om å gå imot utbygging av Alta-Kautokeino-vassdraget, og lokallaget satset mye på at også fylkeslaget skulle slutte seg til elveredderne.
Liikká mearridii Guovdageainnu Oahpaheddjiidsearvi mearrádusa ahte sii leat vuostá Álttá-Guovdageainnu eanu dulvadeapmái, ja báikkálaš searvi barggai garrasit oažžut fylkasearvvi maid searvat eanubealušteddjiide.
– Vi nølte, dette var en varm potet.
– Mii eahpideimmet, die lei báhkka buđet.
Vi måtte spørre lokallagene om vi i hele tatt skulle mene noe om en så kontroversiell sak.
Fertiimet jearrat báikkálaš servviin ahte galggaimet go oppanassiige oaivvildit maidege diekkár riidoáššis.
Mange lokallag ba oss gå stille i dørene.
Máŋga báikkálaš searvvi bivde min várrogasat rabadit uvssaid.
Dette var en sak som kunne skape splittelse i organisasjonen.
Die lei ášši mii sáhtii biđget organisašuvnna.
Løsningen ble å samles om en nokså diplomatisk uttalelse som la vekt på at styresmaktene ikke måtte opptre slik at det skapte åpne sår i lokalsamfunn.
Čoavddusin šattai oalle diplomáhtalaš cealkámuš, mas deattuhuvvui ahte stivrejeaddji fámut eai galgga láhttet nu ahte dahket rabas háviid báikkálaš servodahkii.
Kautokeino-lærerne mente nok at vi var for varsomme.
Guovdageainnu oahpaheddjiid mielas mii gal sihkkarit leimmet beare várrogasat.
Men uansett hva vi hadde vedtatt, ville vi ikke ha gjort alle til lags, mener Trygg Jakola.
Muhto vaikko makkár mearrádusa mii de ain livččiimet dahkan, de eat livččii nagodan buohkaid duhtadit, oaivvilda Trygg Jakola.
Aksjonister i Tana
Deanu akšunisttat
Uenigheten om Alta-saken gled fort over.
Álttá-ášši soahpameahttunvuođat jaskkodedje oalle johtilit.
Lærerlaget samlet seg om andre konkrete oppgaver for å styrke den samiske skolen.
Oahpaheddjiidsearvi čohkkii fámuid eará konkrehtalaš bargamušaide nannen dihtii sámi skuvlla.
I 1994, etter å ha vært skolesjef i Vadsø, var Trygg Jakola tilbake i jobb hos utdanningsdirektøren i Finnmark, noen år seinere ble han selv utdanningsdirektør.
1994:s, go Trygg Jakola lei heaitán Čáhcesullo skuvlahoavdan, de son máhcai fas Finnmárkku oahpahusdirektevra lusa bargui, muhtun jagiid dan maŋŋá šattai son ieš oahpahusdirektevran.
Som statens skolemann i Finnmark havnet han i skuddlinjen mellom statens skolepolitikk og en gruppe sinte foreldre i Tana.
Stáhta skuvlaolmmájin Finnmárkkus son gárttai stáhta skuvlapolitihka ja Deanu suhttan váhnenjoavkku gaskasaš soađis gasku báhčinšilju.
Temaet var innføring av samiske læreplaner i skolen, året var 1997.
Áššin lei sámi oahppoplánaid fievrredeapmi skuvlii, dat lei 1997:s.
Regjeringens mål var å fremme konkrete planer for å styrke det samiske innholdet i skolen.
Ráđđehusa mihttomearri lei ovddidit konkrehtalaš plánaid nannen dihtii skuvlla sámi sisdoalu.
Noen foreldre i Tana opplevde det som et samisk overgrep, de gjorde seg opp den mening at statens politikk var å gjøre samer av alle.
Muhtun váhnemiid mielas Deanus lei dat dego sámi veahkaváldin, ja sii ledje boahtán dan oaivilii ahte stáhta politihkka lei oažžut buohkaid šaddat sápmelažžan.
Trygg Jakola tok fatt på den strevsomme oppgaven å bygge bru.
Trygg Jakola válddii badjelasas lossa šaldehuksenbarggu.
Et av virkemidlene var å informere på et folkemøte i Tana.
Okta váikkuhangaskaomiin lei juohkit dieđuid álbmotčoahkkimis Deanus.
– Aksjonistene var tallrike og høylydte.
– Doppe ledje ollu akšunisttat ja sii geavahedje alla jiena.
– Jeg rapporterte daglig til departementet.
– Doaimmahin beaivválaččat raporttaid departementii.
I begynnelsen hadde de problemer med å oppfatte hvorfor denne saken var så følsom.
Álggos lei sidjiide váttis oažžut ipmárdussii manne dán áššái ledje nu garra dovddut čadnon.
Men både lokale, regionale og sentrale skolemyndigheter skal ha ros for at de klarte å roe gemyttene.
Muhto sihke báikkálaš, regionála ja guovddáš skuvlaeiseválddit ánssášit rámi dan dihte go nagodedje riidduid jaskkodahttit.
Montessori-skolen som ble etablert i kjølvannet av striden, gjorde det fort klart at de ikke var motstandere av det samiske.
Montessori-skuvla mii ásahuvvui dieid riidduid geažil, celkkii álggu rájes juo hui čielgasit ahte sii eai leat sámivuođa vuostá.
Vi ba om raske penger, slik at innføring av samisk læreplan ikke skulle bli en kommunal utgiftspost.
Bivddiimet oažžut ruđaid hui johtilit, vai sámi oahppoplánaid atnuiváldin ii šaddan suohkaniidda gollun.
Og det kom fort penger på bordet, til blant annet kompetanseheving av lærere, sier Jakola.
Ja ruđat bohte johtilit beavdái, earet eará oahpaheddjiid gelbbolašvuođanannemii, muitala Jakola.
I ettertid kan han skue tilbake på sitt virke i lærerlag og hos skolemyndighet i en avgjørende tid for skolen i Finnmark.
Dál maŋit áiggi go son muittaša iežas doaimma oahpaheddjiidsearvvis ja skuvlaeiseválddiid luhtte, de dat lei dakkár áigi goas ollu mearriduvvui Finnmárkku skuvllain.
Han husker Samisk utdanningsråd ble etablert, hederskvinnen Edel Hætta Eriksen styrte det aleine fra et hjemmekontor.
Son muitá go Sámi oahpahusráđđi ásahuvvui, maid gudninissonolmmoš Edel Hætta Eriksen stivrii okto iežas ruovttukantuvrras.
[3] Samisk skole i dag kan gjøre bruk av et stort kompetansenettverk.
[3] Otná sámi skuvla gal beassá atnit ávkki stuora gelbbolašvuođafierpmádagas.
– En slik utvikling er nesten uvirkelig.
– Diekkár ovdáneapmi lea measta jáhkkemeahttun.
Fantastisk mye er oppnådd.
Nu ovddolaš ollu leat olahan.
Mye er selvsagt i samisk skole i dag, men alle skal vite at resultatene er oppnådd på grunn av stor innsats fra mange flotte mennesker, sier Trygg Jakola.
Ollu lea diehttelas áššit sámi skuvllas dál, muhto buohkat galget diehtit ahte bohtosiid leat olahan danin go nu ollu buorit olbmot leat geavahan nu ollu bargonávccaid dan bargui, lohká Trygg Jakola.
Elfrid Boine: – Isfront i Finnmark
Elfrid Boine: – Jiekŋagalbma gaskavuođat Finnmárkkus
Elfrid Boine (f. 1960) er født og oppvokst i Karasjok, og har samisk som morsmål.
Elfrid Boine (r. 1959) lea riegádan ja bajásšaddan Kárášjogas, ja su eatnigiella lea sámegiella.
Hun tok lærerutdanning ved Alta lærerhøgskole.
Son váccii oahpaheaddjioahpu Álttá oahpaheaddjiallaskuvllas.
Fra 1983 til 1996 arbeidet hun ved ungdomsskolen i Karasjok.
1983 rájes 1996 rádjái barggai son Kárášjoga nuoraidskuvllas.
I ett år var hun rektor på Karlebotn skole, deretter arbeidet hun ti år som rådgiver for Statens utdanningskontor / Fylkesmannen i Finnmark.
Jagi son lei rektorin Stuorravuona skuvllas, dan maŋŋá barggai son logi jagi Stáhta oahpahuskantuvrra/ Finnmárkku Fylkamánne ráđđeaddin.
Elfrid er i dag seksjonsleder for undervisning i Meløy kommune.
Elfrid bargá dál oahpahussuorggi sekšuvdnahoavdan Meløy suohkanis.
Elfrid Boine var leder av samisk avdeling i Norsk Lærerlag 1994-1997.
Elfrid Boine lei Norgga oahpaheddjiidsearvvi sámi ossodaga jođiheaddjin 1994-97.
Samisk avdeling i Norsk lærerlag (OSO) var først underlagt fylkeslaget i Finnmark.
Norgga oahpaheddjiidsearvvi sámi ossodat (OSO) lei álggos Finnmárkku fylkasearvvi vuollásaš.
OSO organiserte da de samiskpråklige lærerne i fylket.
OSO organiserii fylkka sámi oahpaheddjiid.
– OSO hadde noen ildsjeler som sto på for å fremme samiske saker for fylkeslaget.
– OSOs ledje muhtun áŋgirdeaddjit geat barge váibbakeahttá sámi áššiiguin fylkasearvvi bealis.
Sakene handlet om læremidler på samisk, leseplikt, nedsatt lesetid og innføring av ny læreplan L97S, forteller Elfrid Boine.
Ledje áššit nugo oahpponeavvut sámegillii, oahpahangeatnegasvuohta, vuoliduvvon oahpahusáigi ja ođđa L97S-oahppoplána atnuiváldin, muitala Elfrid Boine.
Hun meldte seg inn i Norsk Lærerlag som fersk lærer, og ble etter hvert aktiv i OSO.
Son dieđihii miellahttun Norgga oahpaheddjiidsearvái dalle go jur aiddo lei álgán oahpaheaddjin, ja bargagođii dađistaga áŋgirit OSO siskkobealde.
Organisasjonen hadde strenge medlemskriterier.
Organisašuvnnas ledje garra miellahttogáibádusat.
Kun lærere som underviste i eller på samisk språk eller i duodji, kunne bli medlemmer.
Miellahttun besse dušše dat oahpaheaddjit geat oahpahedje sámegillii, sámegielas dahje duojis.
– Konsekvensen kunne for eksempel bli at på et orienteringsmøte i Tana, nøyde lokallagslederen i lærerlaget seg med å ønske velkommen. Så forlot han møtet.
– Váikkuhus das sáhtii lean ovdamearkkadihte nu ahte diehtojuohkinčoahkkimis Deanus dáhtui oahpaheddjiidsearvvi báikkálaš jođiheaddji dušše sávvat buresboahtima, ja dasto son guđii čoahkkima.
Han hadde ikke noe der å gjøre.
Sus ii lean doppe mihkkege dahkamušaid.
For han underviste verken i eller på samisk, forteller Elfrid Boine.
Ii son oahpahan sámegielas ii ge sámegillii, muitala Elfrid Boine.
I ettertid har hun vurdert at kriteriene nok var for strenge og ekskluderende.
Maŋit áiggi lea son smiehtadan ahte dáide lean beare garra ja olggušteaddji gáibádusat.
– For på skoler hvor det undervises i og på samisk, angår det samiske alle.
– Skuvllain gos fállojuvvo sámegielas oahppu ja gos oahpahuvvo sámegillii, guoská sámivuohta buohkaide.
Nå kunne andre ansatte bare henvise samiske saker til OSO, og dermed slippe å sette seg inn i sakene.
Muhto dál sáhtte eará bargit dušše duvdit sámi áššiid OSO háldui, ja de eai dárbbašan ieža guorahallat daid áššiid.
Det var nok uheldig, de strenge medlemskriteriene var lite gjennomtenkte, mener Boine.
Dat ii lean buorre, garra miellahttogáibádusat eai lean doarvái vuđolaččat guorahallojuvvon, oaivvilda Boine.
Under landsstyrets vinger
Riikkastivrra sojiid vuolde
Et annet stridstema midt på 1990-tallet var OSOs posisjon i lærerlaget.
Eará riidoášši gaskkamuttos 1990-logu lei OSO posišuvdna oahpaheddjiidsearvvis.
OSO ønsket å bli direkte knyttet til landsstyret i Norsk Lærerlag, og ikke være underlagt Finnmark lærerlag.
OSO sávai njuolggo čanastaga Norgga oahpaheddjiidsearvvi riikkastivrii, iige dáhtton leat Finnmárkku oahpaheddjiidsearvvi vuollásaš.
Den viktigste grunnen til at OSO skulle være i landsstyret, var at det var samisklærere i hele landet, og ikke bare i Finnmark.
Deháleamos ággan dasa manne OSO háliidii riikastivrii, lei ahte sámi oahpaheaddjit ledje miehtá riikka, eai dušše Finnmárkkus.
Dette ble det også argumentert for på landsmøtet i 1994.
Dan ákkastalle maid 1994 riikkačoahkkimis.
Det var helt naturlig å organisere samiske lærere også i andre fylker.
Lei áibbas lunddolaš organiseret maiddái eará fylkkaid oahpaheddjiid.
Dessuten så man ikke bort fra at responsen for samiske saker kunne være like god, eller bedre, på nasjonalt plan enn i Finnmark.
Ja dasa lassin sáhtii lean nu ahte sámi beroštupmi sámi áššiide soittii lean seamma buorre, dahje buoret, našuvnnalaš dásis go Finnmárkkus.
OSO-lederen møtte i fylkesstyret, men organisasjonen ønsket en representant i landsstyret.
OSO-jođiheaddji lei fylkastivrra čoahkkimiin, muhto organisašuvdna háliidii áirasa riikkastivrii.
Det ble også resultatet, og Elfrid Boine kunne ta plass i landsstyret i Norsk lærerlag i 1994.
Dakkár boađus šattai ge, ja 1994:s beasai ge Elfrid Boine Norgga oahpaheddjiidsearvvi riikkastivrii.
Det var en aktiv tid for OSO.
Dat lei áigi goas hui ollu dáhpáhuvai sámi ossodagas.
– Vi reiste rundt i kongeriket og hadde informasjonsmøter på Hattfjelldal, på Snåsa, i Tysfjord og mange steder i Finnmark.
– Mii mátkkošteimmet miehtá gonagasriikka, ja lágideimmet diehtojuohkinčoahkkimiid Árborddes, Snoases, Divttasvuonas ja ollu báikkiin Finnmárkkus.
Mange hadde ikke hørt om oss, så det var viktig å komme i kontakt med de samiske skolemiljøene rundt om, forteller Elfrid Boine.
Máŋggas eai lean oba gullan ge min birra, ja danin lei ge dehálaš oažžut oktavuođa sámi birrasiin feara gos, muitala Elfrid Boine.
På den måten fikk vi i OSO kunnskap om samiske læreres vilkår i de ulike samiske områdene.
Dien láhkái oaččuimet mii dieđuid sámi oahpaheddjiid dili birra iešguđet sámi guovlluin.
OSO-lederen hadde tale- og forslagsrett, men ikke stemmerett i landsstyret.
OSO-jođiheaddjis lei hupman- ja evttohanriekti, muhto ii jienastanriekti riikkastivrras.
Elfrid Boine fikk fort en litt vemmelig magefølelse, noen medlemmer av landsstyret ymtet frampå om at det egentlig hadde skjedd et samisk kupp.
Elfrid Boine oaččui fargga unohas dovddu, muhtun lahtut riikkastivrras geažuhedje ahte duohtavuođas lei dáhpáhuvvan sámi fápmováldin.
– OSO-lederen satt nå i landsstyret, men det skjedde ikke så mye mer.
– Dál lei OSO-jođiheaddji riikkastivrras, muhto duođi eanet ii dáhpáhuvvan.
Av og til følte jeg meg som et slags B-medlem, eller et samisk alibi.
Duollet dálle dovden ahte ledjen juogalágan B-miellahttun, dahje sámi alibiija.
Andre kunne si rett ut at jeg var valgt på feil måte, og de viste til at det samiske var mest aktuelt i Finnmark.
Muhtumat sáhtte juo njuolgut dadjat ahte ledjen válljejuvvon boasttu vuogi mielde, ja čujuhedje dasa ahte sámiid dilli lei eanemus áigeguovdil Finnmárkkus.
– Jeg ønsket at Norsk Lærerlag sentralt noen ganger skulle fronte samiske saker.
– Sávven ahte Norgga oahpaheddjiidsearvi muhtumin livččii sáhttán guovddáš dásis leat eanet sámi áššiid njunušovddideaddjin.
Det skulle bare mangle, mange saker som angikk samiske lærere og elever fortjente oppmerksomhet.
Dan gal livččii galgan dahkat, danin go ollu áššit mat guske sámi oahpaheddjiide ja ohppiide livčče ánssášan oažžut eanet fuomášumi.
Men vi druknet i alle andre nasjonale skolespørsmål, sier Elfrid Boine.
Muhto mii heavvaneimmet visot eará našuvnnalaš skuvlagažaldagaide, lohká Elfrid Boine.
Årsmøte i OSO 1997, Samelandssenteret i Karasjok I møteledelsen Arnulf Soleng, Inger Katrine Juuso, Brita Oskal Eira.
OSO jahkečoahkkin 1997 Kárášjogas. Čoahkkinjođiheaddjit Arnulf Soleng, Inger Katrine Juuso, Brita Oskal Eira.
Elfrid Boine på første rad. Ellers er disse med på bildet: Kaia Kalstad, John Nystad, Grete Dunfjeld, Kari Skoglund Sara og Marit Balto.
Muđui govas: Elfrid Boine, Kaia Kalstad, John Nystad, Grete Dunfjeld, Kari Skoglund Sara og Marit Balto.
Mest motbør i Finnmark
Eanemus vuosteháhku Finnmárkkus
Hun var også medlem av pedagogisk utvalg i Norsk lærerlag, og følte at hun hadde mye større gjennomslag i den posisjonen.
Son lei maid Norgga oahpaheddjiidsearvvi pedagogalaš lávdegotti lahttu, ja dovddai ahte sus lei mihá eanet váikkuhanfápmu dien doaimmas.
Andre utvalg i lærerlaget hadde eget sekretariat, OSO kunne aldri gjøre nytte av noe slikt.
Eará oahpaheddjiid searvvi lávdegottiin ledje sierra čállingottit, muhto OSO gal ii goassege beassan diekkár veahkis atnit ávkki.
Elfrid Boine satt i landsstyret i Norsk Lærerlag under innføringen av Reform 97. Forslaget til samiske læreplaner utløste mye debatt, særlig i Tana var en foreldregruppe aktiv.
Elfrid Boine lei Norgga oahpaheddjiidsearvvi riikkastivrras dalle go Ođastus 97 váldojuvvui atnui. Sámi oahppoplánaevttohus dagahii ollu nákkuid, earenoamážit Deanus lei váhnenjoavku mii hui áŋgirit searvvai dien áššái.
De godtok ikke samiske læreplaner, og mente særlig at den generelle delen av læreplanen var alt for radikal.
Sii eai dohkkehan sámi oahppoplánaid, ja oaivvildedje ahte eandalii oahppoplánaid oppalaš oassi lei beare radikála.
Denne gangen fikk OSO gehør sentralt i organisasjonen.
Dán háve gal oaččui OSO doarjaga guovddáš organisašuvnnas.
Landsstyret i Norsk Lærerlag gikk ut med aktiv støtte til forslaget til samiske læreplaner og den generelle delen.
Norgga Oahpaheddjiidsearvvi riikkastivra almmuhii nana doarjaga sámi oahppoplánaevttohussii ja dan oppalašoassái.
Samtidig var ikke fylkeslaget i Finnmark enig i dette, men måtte ta innover seg landsstyrets vedtak.
Muhto Finnmárkku fylkasearvi gal ii lean seamma oaivilis, muhto fertii doahttalit riikkastivrra mearrádusa.
I dette arbeidet fikk OSO mye støtte og bidrag fra landsstyrerepresentanten i Finnmark.
Dán barggus oaččui OSO ollu doarjaga ja veahki riikkastivraáirasiin geat ledje Finnmárkkus eret.
Forslaget til samiske læreplaner splittet også Lærerforbundet, og der i gården skjedde oppvasken for åpen scene, i avisspaltene.
Sámi oahppoplánaevttohus biđgii maid Oahpahuslihtu, ja doppe gal riidaledje áibbas almmolašvuođas, aviissain.
Lærerlaget tok oppgjøret på kammerset.
Oahpaheddjiidsearvi gal čovddii riidduid siskkáldas gámmáris.
– Situasjonen ble slik at jeg som OSO-leder og fylkeslaget i Finnmark ikke hadde noen kontakt i en periode, det var nesten en isfront mellom oss.
– Šattai dakkár dilli ahte mus, gii ledjen OSO-jođiheaddji, ja Finnmárkku fylkasearvvis ii lean ovtta áiggi makkár ge oktavuohta, lei dego buot livččii jikŋon min gaskkas.
Det var ei tung og vanskelig tid.
Lei lossa ja váttis áigi.
Finnmark er jo fylket med flest skoler som tilbyr undervisning på samisk.
Finnmárku han lea dat fylka gos eanemus skuvllat fállet oahpahusa sámegillii.
Og så skulle vi møte motstand i vårt eget fylkeslag, mens landsstyret i lærerlaget sentralt støttet oss, det var nesten en ulogisk virkelighet, sier Elfrid Boine.
Ja doppe, min iežamet fylkasearvvis, galggaimet diekkár vuostehágu muosáhit, ja guovddáš oahpaheddjiid searvvi riikkastivra gal baicca doarjjui min. Dal lei goasii juo dakkár jáhkkemeahttun duohtavuohta, lohká Elfrid Boine.
Striden tappet krefter og motivasjon.
Riidu vuoimmehuhtii ja lovttii bargomovtta.
Om ikke OSO gikk i dvale, så ble organisasjonen i hvert fall gradvis mindre aktiv.
Vaikko OSO ii jur oalát nohkan ge, de goittot unnugohte organisašuvnna doaimmat.
Den består som et landsdekkende utvalg i Utdanningsforbundet, men der er den lite synlig.
Dat lea gal ain doaimmas, riikkaviidosaš lávdegoddin Oahppolihtus, muhto doppe gal illá oppa oidno ge.
– Kanskje kan OSO vekkes til live og igjen bli en aktiv kraft.
– Soaitá fas sáhttit bossut heakka sámi ossodahkii (OSO), vai dat fas vuoimmáskivččii.
Vi tenkte på vilkårene for våre medlemmer, men også på vilkårene for samiskspråklige elever.
Mii smiehttat min miellahtuid eavttuid, muhto maiddái sámegielat ohppiid eavttuid.
Det hadde vært godt å se at øverste ledere i Utdanningsforbundet i ny og ne tok opp en aktuell sak fra samisk skole, dessverre skjer det sjelden eller aldri, sier Elfrid Boine.
Livččii buorre oaidnit jus Oahppolihtu alimus jođiheaddji duollet dálle giddešii fuomášumi muhtun áššái mii guoská sámi skuvlii, muhto dat dađibahábut dáhpáhuvvá oalle hárve, dahje ii goassege, lohká Elfrid Boine.
Jens Petter Berg er født i 1951 og oppvokst i Porsgrunn.
Jens Petter Berg lea riegádan 1951:s ja bajásšaddan Porsgrunnas.
Han har gått gymnas i Skien og lærerskole på Notodden, og seinere tatt tilleggutdanning i tysk, engelsk og samfunnsfag.
Son lea Skienis vázzán gymnása ja oahpaheaddjiskuvlla Notoddenis. Maŋŋil son lea lohkan duiskkagiela, eŋgelasgiela ja servodatfága lassioahppun.
Han har arbeida som lærer på Senja og i Porsgrunn og som pedagogisk konsulent ved Porsgrunn skolekontor.
Son lea bargan oahpaheaddjin Sáččás ja Porsgrunnas ja pedagogalaš konsuleantan Porsgrunn skuvlakantuvrras.
Jens Petter Berg har hatt ei rekke tillitsverv innafor lærerorganisasjoner.
Jens Petter Berg lea leamaš ollu luohttevašdoaimmain oahpaheddjiidorganisašuvnnain.
Han satt i sentralstyret i Norsk lærerlag 1995–2003, deler av denne tida som leder for Pedagogisk utvalg.
Son lei Norgga Oahpaheddjiidsearvvi váldostivrras lahttun 1995-2003, muhtun oasi dien áiggis son lei Pedagogalaš lávdegotti jođiheaddji.
Fra sammenslåinga av lærerorganisasjonene var han medlem av sentralstyret og leder i Utdanningspolitisk utvalg i Utdanningsforbundet 2003–06.
Oahpaheddjiid organisašuvnnaid oktiibidjama rájes son lea leamaš guovddášstivralahttu ja Oahppolihtu Oahpahuspolitihkalaš lávdegotti jođiheaddji 2003-2006.
Han forteller her om hvordan han fra denne posisjonen opplevde arbeidet med samiske skolespørsmål i disse organisasjonene.
Son muitala movt son vásihii sámi skuvlagažaldatbarggu dieid organisašuvdnadoaimmain.
På landsmøtet i Lærerlaget 1994 hadde det vært konflikter rundt samiske skolespørsmål.
Oahpaheddjiidsearvvi 1994 riikkačoahkkimis ledje sámi skuvlagažaldagat dagahan riidduid.
Ellers vet jeg egentlig ikke så mye om hva som skjedde før jeg kom inn i sentralstyret.
Muđui in dieđe nu ollu das mii dáhpáhuvai ovdal go bohten guovddášstivrii.
Samtidig blei Elfrid Boine valgt til leder for samisk avdeling (OSO), og hun satt da også som medlem av pedagogisk utvalg og av landsstyret.
Seammás válljejuvvui Elfrid Boine sámi ossodaga (OSO) jođiheaddjin, ja son lei maid pedagogalaš lávdegotti ja riikkastivrra lahttu.
Utvalget fremma mange saker, og markerte seg bra.
Lávdegoddi ovddidii ollu áššiid, ja čalmmustahtii iežas oalle bures.
Vi hadde mange gode diskusjoner om samiske spørsmål i landsstyret i den tida.
Mis ledje dien áiggi ollu buorit digaštallamat sámi gažaldagaid birra riikkastivrras.
Da jeg i 1997 blei leder for pedagogisk utvalg fikk jeg ennå mer med disse sakene å gjøre.
Go šadden pedagogalaš lávdegotti jođiheaddjin 1997:s, de ožžon vel eanet dahkamuša dieid áššiiguin.
Saker som OSO reiste blei gjerne behandla i pedagogisk utvalg før de evt. blei reist for landsstyret eller sentralstyret.
Áššit maid OSO vuolggahii, meannuduvvojedje dávjá pedagogalaš lávdegottis ovdal go ovddiduvvojedje riikkastivrii dahje guovddášstivrii.
OSO mente at vi trengte mer kunnskap om samiske forhold, så de arrangerte i 1999 en tur i Finnmark for hele utvalget.
OSO oaivvildii min dárbbašit eanet máhtu sámi dilálašvuođain, ja danin sii lágidedje 1999:s mátkki Finnmárkui olles lávdegoddái.
Vi besøkte da Samisk høgskole, Samisk utdanningsråd og Karasjok ungdomsskole.
Dan mátkkis mii finaimet Sámi allaskuvllas, Sámi oahpahusráđis ja Kárášjoga nuoraidskuvllas.
Det var svært interessant og lærerikt, vi fikk et godt innblikk i de diskusjonene som da gikk i samiske skolemiljø.
Dat lei miellagiddevaš mátki mii attii oahpu, beasaimet bures oahpásnuvvat daid digaštallamiidda mat dalle ledje sámi skuvlabirrasiin.
Det var jo stor mangel på kvalifiserte samisktalende lærere, og et av diskusjonstemaene var om hva som var viktigst ved læreransettelser, formell lærerutdanning eller samiskkunnskaper.
Sámegielat ollesoahppan oahpaheaddjit ledje vátnásat, ja okta digaštallanfáttáin lei goabbá oahpaheddjiid virgáibidjamis lea deháleabbo, formálalaš oahpaheaddjioahppu vai sámegielmáhttu.
Med denne turen fikk vi et mye bedre grunnlag for å behandle spørsmål som gjaldt samisk opplæring.
Diet mátki attii midjiide mihá buoret vuođu gieđahallat áššiid mat guske sámi oahpahussii.
For oss i andre deler av landet kunne det være vanskelig å forstå de motsetningene som var i Finnmark.
Midjiide geat ásaimet eará guovlluin riikkas sáhtii lean váttis ipmirdit daid vuostálasvuođaid mat Finnmárkkus ledje.
Noen ganger sto Finnmark lærerlag fram som talsmann for de samiske interessene, andre ganger forsto vi at det var motsetninger mellom fylkesstyret og det samiske utvalget.
Muhtumin lei Finnmárkku Oahpaheddjiidsearvi sámi beroštumiid jietnaguoddi, ja nuppe vuoru mii ipmirdeimmet ahte ledje soahpameahttunvuođat gaskal fylkastivrra ja sámi lávdegotti.
Dette kunne vel også variere fra sak til sak og person til person.
Dat várra sáhtii maid rievddadit áššis áššái ja olbmos olbmui.
På 1990-tallet hadde samisk skolemiljø sterke representanter i Lærerlaget som gjorde seg bemerka og snakka godt for si sak.
1990-logus ledje sámi skuvlabirrasis nanu ovddasteaddjit Oahpaheddjiidsearvvis, geat gullojedje ja oidnojedje ja ságastalle bures iežaset ášši bealis.
Seinere har jeg ikke inntrykk av at de klarte det like godt.
Maŋŋil orro mu mielas leamen nu ahte eai šat leat nagodan seamma bures gullot.
Det var jo opplest og vedtatt i Lærerlaget at man arbeida for å styrke samisk opplæring.
Oahpaheddjiidsearvvis gal lei daddjon ja mearriduvvon ahte galggaimet bargat nannet sámi oahpahusa.
Dette blei også markert i det internasjonale arbeidet til Lærerlaget.
Dat čalmmustahttojuvvui maid Oahpaheddjiidsearvvi internašunála barggus.
Det ville derfor være veldig ukorrekt å gå tvert mot de samiske krava, og jeg kan ikke si at jeg oppfatta noen i organisasjonen sentralt som spesielt negativ mot samiske krav.
Danin livččii ge leamaš njulgestaga boastut vuostálastit sámi gáibádusaid, ja sáhtán bealistan lohkat ahte mun gal in vásihan ahte ovttasge guovddáš organisašuvnnas lei earenoamáš vuosteháhku sámi gáibádusaide.
Men det var jo forskjellige syn på hvordan disse interessene skulle ivaretas.
Muhto ledje diehttelas iešguđet lágan oainnut dasa movt dieid beroštumiid galggai buoremusat áimmahuššat.
Og av og til kunne det komme kommentarer som «blir de nå aldri fornøyd».
Muhtumin gal sáhtte gullot dakkár cealkámušat go ahte eai go sii goassege duđa.
Tillitsvalgte fra Finnmark var oppmerksomme på samiske spørsmål, men ønsket ofte ikke å profilere seg spesielt på dette området.
Luohttámušdoaimmaide válljejuvvon áirasat Finnmárkkus gal ledje hui dihtomielalaččat sámi gažaldagaid dáfus, muhto eai sii dáhtton earenoamážit profileret dien suorggis.
Da Norsk lærerlag og Lærerforbundet gikk sammen til Utdanningsforbundet i 2003, var det en langvarig samlingsprosess.
Dalle 2003:s go Norgga oahpaheddjiidsearvi ja Oahpaheddjiidlihttu searvvaiga oktan searvin, Oahppolihttun, de dat lei guhkes čohkkenproseassa.
Man var opptatt av å få en sterk felles ledelse og at de forskjellige grupper som barnehage, grunnskole og videregående skole skulle være forholdsmessig representert på alle nivå.
Sii galge oažžut nanu oktasaš stivrejumi, ja seammás bearráigeahččat ahte iešguđet lágan joavkkut nugo mánáidgárdi, vuođđoskuvla ja joatkkaskuvla galge sullii seamma buori ovddastumi oažžut buot dásiin.
Det skulle ikke være representanter for særinteresser, og mange tillitsvalgte fikk et bredt ansvarsområde.
Earenoamášberoštumiin eai galggan ovddasteaddjit, ja ollu luohttámušolbmot ožžo viiddis ovddasvástádussuorggi.
Alle utvalg skulle ledes av medlemmer av sentralstyret.
Buot lávdegottiid galge jođihit guovddášstivrra miellahtut.
Dette førte til at det i Utdanningsforbundet blei en langt svakere samisk representasjon på sentralt hold enn det hadde vært i Lærerlaget.
Dat mielddisbuvttii ahte Oahppolihtu guovddášorgánain gárttai mihá heajut sámi ovddasteapmi go dat mii Oahpaheddjiidsearvvis lei leamaš.
De blei ikke representert i landsstyret, og heller ikke i utdanningspolitisk utvalg.
Sii eai ožžon áirasa riikkastivrii, eaige oahpahuspolitihkalaš lávdegoddái ge.
Utdanningsforbundet har gitt ut ei orienteringsbrosjyre på tre samiske språk og norsk.
Oahpahuslihttu lea almmuhan diehtojuohkingihpaga golmma sámegillii ja dárogillii.
Her er den lulesamiske og sørsamiske teksten.
Dá lea julevsámegiel ja lullisámegiel teavstta.
Jeg hadde inntrykk av at dette blei akseptert av de samiske representantene under samlingsprosessen, men jeg trur ikke det var bra for de samiske skoleinteressene at de mista den direkte kanalen til de sentrale organa.
Mu ipmárdus lea ahte sámi ovddasteaddjit dohkkehedje dien ovttastahttinproseassas, muhton in jáhke ahte sámi skuvlaberoštumiide lei buorre go masse njuolggo kanála guovddáš orgánaide.
Det bidro til at det samiske har kommet mindre fram og at det nok har vært mer i bakgrunnen i seinere år.
Dat lea dagahan dan ahte sámi áššit maŋemus jagiid leat boahtán unnán ovdan.
[1] Hans Rønbeck er omtalt i flere artikler i Samisk skolehistorie 1 og 2. (red.)
[1] Hans Rønbeck birra čállojuvvon máŋgga artihkkalis Sámi skuvlahistorjá 1:žis ja 2:žis.
[3] Edel Hætta Eriksen forteller fra arbeidet i Samisk utdanningsråd i Samisk skolehistorie 1 (red.)
[3] Edel Hætta Eriksen muitala iežas barggu birra Sámi oahpahusráđis Sámi skuvlahistorjá 1;žis (doaim.)
[4] To brosjyrer fra OSO viser at disse kriteriene kunne være både uklare og varierende.
[4] Guokte OSO gihppaga čájehit ahte diet eavttut sáhtte lean sihke eahpečielgasat ja rievdadallit.
Se illustrasjon med bildetekst.
Geahča illustrašuvnna govvateavsttain.
Lov om Norsk kulturråd trer i kraft - regjeringen.no
Láhka Norgga kulturráđi hárrái doaibmagoahtá
I statsråd i dag ble Stortingets vedtak av 21. mai 2013 til lov om Norsk kulturråd (kulturrådsloven) sanksjonert.
Stuoradikki mearrádus geassemánu 21.b.2013 Norgga kulturráđi lága hárrái (Kulturráđđeláhka) dohkkehuvvui stáhtaráđis otne. Láhka doaibmagoahtá dalán.
Loven trer i kraft straks.
Láhka doaibmagoahtá dalán.
Formålet med loven er å oppdatere det grunnleggende organisatoriske regelverket til Kulturrådet og å avklare og tydeliggjøre rådskollegiets faglige selvstendighet.
Lága ulbmilin lea ođasmahttit Kulturráđi organisatuvrralaš vuođđonjuolggadusaid ja čielggadit ja čielggasmahttit ráđi bargiid fágalaš iešheanalašvuođa.
Dette gjøres ved å lovfeste prinsippet om armlengdes avstand.
Dát dahkko láhkamearridettiin prinsihpain gieđaguhkkosaš gaska.
Prinsippet om armlengdes avstand innebærer at statlig støtte til kunst skal gis av uavhengig organ med nødvendig faglig kompetanse.
Prinsihppa gieđaguhkkosaš gaska mearkkaša ahte stáhta dáiddadoarjja galgá juolluduvvot sorjjasmeahttun orgánas mas lea dárbbašlaš gealbu.
De politiske myndigheter skal legge forholdene til rette ved å stå for de overordnede målene, foreta de overordnede prioriteringene, tilrettelegge infrastruktur og fastsette omfanget av den økonomiske støtten, mens rådet som besitter fagkompetansen, skal avgjøre hvem og hva som skal få støtte fra en avsetning.
Politihkalaš eiseválddiid ovddasvástádus lea hábmet bajitdási ulbmiliid dáidaga várás, dahket dárbbašlaš vuoruhemiid, lágidit siskkáldasstruktuvrra ja mearridit ekonomalaš doarjagiid viidodaga, ja ráđđi mas lea fágagealbu, galgá mearridit gii ja makkár doaimmade juolludit ruhtadoarjaga várrejuvvon ruđas.
Samene i den finske grunnloven
Sámit Suoma vuođđolágas
Den Russiske Føderasjonens grunnlov
Ruošša vuođđoláhka
Samelovens formål er å legge forholdene til rette for at den samiske folkegruppe i Norge kan sikre og utvikle sitt språk, sin kultur og sitt samfunnsliv.
Sámelága ulbmil lea láhčit dili nu ahte sámi álbmot Norggas sáhttá bisuhit ja ovdánahttit iežaset giela, kultuvrra ja servodateallima.
Første kapittel i sameloven består av allmenne bestemmelser.
Sámelága vuosttaš kapihttalis leat obbalaš mearrádusat.
Der finnes lovens formål, som er å legge forholdene til rette for at den samiske folkegruppe i Norge kan sikre og utvikle sitt språk, sin kultur og sitt samfunnsliv.
Doppe čuožžu lága ulbmil, mii lea lágidit diliid nu ahte sámi álbmot Norggas sáhttá sihkkarastit ja ovddidit iežas giela, kultuvrra ja servodateallima.
Andre og tredje bestemmelse er om Sametinget og Sametingets årsmelding.
Nubbi ja goalmmát mearrádus lea Sámedikki ásaheami birra ja Sámedikki jahkedieđáhusa birra.
Fjerde bestemmelse er om dekning av utgifter til Sametingsvalget.
Njealját mearrádus lea Sámediggeválggaid goluid gokčama birra.
Det er staten som skal dekke ekstrakostnadene som kommuner og fylkeskommuner har med arrangeringen av Sametingsvalget.
Lea stáhta mii galgá gokčat liigegoluid maid suohkanat ja fylkkasuohkanat ožžot Sámedikkeválggaid geažil.
Den femte bestemmelsen i første kapittel er om samisk språk.
Vuosttaš kapihttala viđát mearrádus lea sámegiela birra.
Der står det at "Samisk og norsk er likeverdige språk.
Doppe daddjo ahte "Sámegiella ja dárogiella leat ovttaárvosaš gielat.
De skal være likestilte språk etter bestemmelsene i kapittel 3." Det betyr at selv om samisk og norsk etter denne paragrafen er likeverdige, så er de likeverdige kun i forvaltningsområdet for samisk språk.
Dat galget leat dássálagaid 3. kapihttala mearrádusaid mielde. " Dat mearkkaša ahte vaikko sámegiella ja dárogiella dán paragráfa mielde leaba ovttaárvosaš gielat Norggas, de dat eaba leat dássálaga eará go dihto suohkaniin.
I opplæringsloven og barnehageloven omtales disse kommunene for "samiske distrikt".
Oahpahuslágas ja mánáidgárdelágas gohčoduvvo dat guovlu fas Sámi guovlun.
Det finnes en egen forskrift som bestemmer hvilke kommuner som er innlemmet i forvaltningsområdet for samisk språk.
Lea sierra láhkaásahus mii mearridat guđet suohkanat gullet sámegiela hálddašanguvlui: Láhkaásahus sámegiela hálddašanguovllu birra.
Sjette bestemmelse er om det samiske flagg.
Guđat mearrádus lea sámi leavgga birra.
Det er Sametinget som bestemmer når og hvordan man skal flagge med det samiske flagget i Norge.
Lea Sámediggi gii mearrida goas ja movt galgá levget sámeleavggain Norggain.
Regler for bruk av det samiske flagget finnes i Forskrift om bruk av det samiske flagget.
Dát mearrádusat gávdnojit sierra láhkaásahusas: Láhkaásahus sámi leavggain levgema birra
Samelovens kap. 2 omhandler Sametinget.
Sámelága 2. kapihtal lea Sámedikki birra.
I dette kapittelet finner du bestemmelser om Sametingets arbeid og myndighet.
Dán kapihttalis leat mearrádusat Sámedikki barggu ja válddi birra.
Her er også bestemmelser om Sametingsvalget; valgmåte, valgkrets og mandatfordeling, hvilke plikter og rettigheter Sametingsrepresentantene har osv.
Das leat maid mearrádusat Sámedikki válggaid birra; makkár válggat leat, movt áirasat válljejuvvojit, makkár geatnegasvuođat ja vuoigatvuođat Sámediggeáirasiin lean, guđe guovllus jna.
Her finnes også bestemmelser om Sametingets valgmanntall, om hvem som kan melde seg inn i valgmanntallet.
Leat maid mearrádusat Sámedikki jienastanlogu birra; gii beassá jienastanlohkui.
Forskrift om valg til Sametinget inneholder nærmere bestemmelser om Sametingsvalget.
Láhkaásahusas Sámediggeválggaid birra leat lagat mearrádusat Sámediggeválggaid birra.
Her finnes bestemmelser om registrering av samepolitiske organisasjoner, listeforslag og behandling av disse, forhåndsstemmegivning osv. I tillegg er det en forskrift som omhandler pensjon til Sametingsrepresentantene.
Dás leat mearrádusat sámepolitihkalaš servviid registrerema birra, listoevttohusaid ja daid meannudeami birra, ovdagihtii jienasteami birra jna. Dasa lassin lea vel Láhkaásahus Sámediggeáirasiid penšuvnna birra.
Etter Samelovens 3. kapittel har alle rett til å snakke samisk og få tjenester på samisk fra offentlige etater i forvaltningsområdet for samisk språk.
Sámelága goalmmát kapihttala mielde lea sámegielagiin riekti sámástit go gulahallet ja ožžot bálvalusaid almmolaš ásahusain sámegiela hálddašanguovllus
Utvidet rett til bruk av samisk i rettsvesenet (Sameloven § 3-4)
Riekti sámástit riektevuogádagas (Sámelága § 3-4)
Alle som bor i forvaltningsområdet for samisk språk har rett til å bruke samisk i rettsvesenet.
Juohkehaččas gii ássá sámegiela hálddašanguovllus lea riekti sámástit riektevuogádagas.
Dersom det er behov for tolk, så må retten ordne med det.
Jus buohkat eai máhte sámegiela,de ferte diggi ordnet dulkka.
Sakspapirer som brukes i retten skal også oversettes til samisk dersom en part krever det.
Áššebáhpirat mat rievttis adnojit galget maid jorgaluvvot sámegillii jus sámegielat bealli dan gáibida.
Alle som bor i forvaltningsområdet for samisk språk har rett til å bruke samisk hos politi og påtalemyndighet.
Juohkehaččas gii ássá sámegiela hálddašanguovllus lea riekti sámástit politiijaiguin ja sivahallaneiseválddiiguin.
Dersom det er behov for tolk, så må myndighetene ordne med det.
Jus lea dárbu, de fertejit eiseválddit ordnet dulkka.
Dersom personen krever det, så må også sakspapirer oversettes til samisk.
Sii fertejit maid jorgalahttit áššebáhpiriid sámegillii jus sámegiela olmmoš dan gáibida.
Rett til bruk av samisk i fengsler og kriminalomsorgens anstalter (Sameloven § 3-4)
Riekti sámástit giddagasain ja vearredahkueastadanásahusain (Sámelága § 3-4)
Alle som bor i forvaltningsområdet for samisk språk har rett til å bruke samisk i møte med ansatte i fengsler eller kriminalomsorgen.
Juohkehaččas gii ássá sámegiela hálddašanguovllus lea riekti sámástit ásahusa bargiiguin.
Dersom det er behov for tolk, så må institusjonene ordne med det.
Jus lea dárbu de fertejit ásahusat ordnet dulkka.
Insatte har også rett til å bruke samisk overfor hverandre og overfor sine pårørende.
Giddagasas čohkkájeddjiin lea maid riekti sámástit gaskaneaset ja iežaset oapmahaččaiguin.
Utvidet rett til bruk av samisk i helse- og sosialsektoren (Sameloven § 3-5)
Riekti oažžut sámegillii dearvvašvuođabálvalusaid (Sámelága § 3-5)
Alle har har rett til å bli betjent på samisk av helse- og sosialinstitusjoner i forvaltningsområdet for samisk språk
Juohkehaččas gii ássá sámegiela hálddašanguovllus lea riekti dearvvašvuođaásahusain oažžut bálvalusaid sámegillii.
Kirkelige tjenester på samisk (Sameloven § 3-6)
Girkolaš bálvalusat sámegillii (Sámelága § 3-6)
Alle har rett til å få individuelle kirkelige tjenester på samisk i forvaltningsområdet for samisk språk.
Juohkehaččas gii ássá sámegiela hálddašanguovllus lea riekti oktagaslaš girkobálvalusaid oažžut bálvalusaid sámegillii.
Det betyr at man ikke kan kreve at hele gudstjenesten skal være på samisk, men man kan kreve at tjenester til enkeltpersoner, som dåp, vigsel, nattverd skal gis på samisk.
Dat mearkkaša ahte ii sáhte gáibidit ahte olles ipmilbálvalus galgá leat sámegillii, muhto bálvalusat maid gusket ovttaskas olbmui nugo gásta, rihpat, vihaheapmi jna. galget sáhttit leat sámegillii jus sámegielat dan gáibida.
Rett til opplæring i samisk (Sameloven § 3-8)
Riekti oažžut oahpu sámegielas (Sámelága § 3-8)
Enhver har rett til opplæring i samisk.
Juohkehaččas lea riekti oažžut oahpu sámegielas.
Tilsatte i forvaltningsområdet for samisk språk har rett til permisjon med lønn for å skaffe seg kunnskap i samisk når organet har behov for slik kunnskap.
Bargiin geat barget sámegiela hálddašanguovllu almmolaš ásahusain, lea vuoigatvuohta oažžut bálkáhuvvon virgelobi oahppan dihte sámegiela go bargosadji dárbbaša dakkár gelbbolašvuođa.
Dersom et offentlig organ ikke følger bestemmelsene i dette kapitlet, kan den som saken direkte gjelder, klage til det organet som er nærmest overordnet det organet klagen angår.
Jos almmolaš orgána ii čuovo dán kapihttala mearrádusaid, de sáhttá son geasa ášši njuolga guoská, váidit dan orgánii mii lea dasttá bajábealde dan orgána masa váidda guoska.
Fylkesmannen er klageinstans når klagen angår kommunale eller fylkeskommunale organ.
Fylkkamánni lea dat ásahus masa váidojuvvo go váidda guoská gieldda dahje fylkkagieldda orgánii.
Skjemaer, retningslinjer, informasjon og kunngjøringer på samisk (Sameloven § 3-2 og 3-3)
Skovit, njuolggadusat, dieđut, almmuhusat sámegillii (Sámelága § 3-2)
Samelovens 3. kapittel har bestemmelser om oversetting av lover, retningslinjer, skjemaer osv. til samisk.
Sámelága goalmmát kapihttalis leat mearrádusat lágaid, njuolggadusaid, skoviid jorgaleami birra.
Bestemmelsen i Samelovens § 3-3 pålegger offentlige institusjoner å besvare henvendelser på samisk, både skriftlig og muntlig.
Dasto leat mearrádusat mat geatnegahttet almmolaš ásahusaid vástidit sámegillii sihke čálalaččat ja njálmmálaččat.
I tillegg til kommunene og fylkeskommunene er det også noen statlige institusjoner som er pålagt å oversette regler osv. til samisk, og som er pålagt å besvare henvendelser på samisk.
Lassin dáidda suohkaniidda ja fylkkasuohkaniidda, de leat maid muhtin stáhta ásahusat geat maid leat geatnegahtton jorgalit njuolggadusaid jna. sámegillii ja vástidit sámegillii.
Det er Sametinget, Samisk høgskole, Fylkesmannens reindriftsavdeling og statlige sameskoler (videregående skoler i Kautokeino og Karasjok, Hattfjelldal sameskole).
Dat leat Sámediggi, Sámi allaskuvla, Fylkkamánniid boazodoalloossodagat, stáhta sámeskuvllat (Guovdageainnu ja Kárášjoga joatkkaskuvllat, Hattfjelldala sámeskuvla).
Direktoratet for naturforvaltning og for Universitetet i Tromsø skal oversette kunngjøringer osv. til samisk. De er også pålagt å besvare skriftlige henvendelser på samisk.
Luondduhálddašandirektoráhtta ja Romssa Universitehta leaba geatnegahtton almmuhit dieđuid mat gusket sámi álbmogii sámegillii ja leat maid geatnegahtton čálalaččat vástidit sámegillii.
Forskrift til samelovens språkregler
Sámelága giellanjuolggadusaid láhkaásahus
Samisk i den kommunale forvaltning (Sameloven § 3-9)
Sámegiella suohkana áššemeannudeamis ((Sámelága § 3-9)
Kommunestyret kan bestemme at samisk skal være likestilt med norsk i hele eller deler av den kommunale forvaltning.
Suohkanstivra sáhttá mearridit ahte sámegiella galgá leat dássálaga dárogielain olles suohkana hálddašeamis.
Da skal alle sakspapirer finnes på samisk og på norsk.
Dalle galget buot áššebáhpirat gávdnot sámegillii ja dárogillii.
Lovendringer kan bidra til økt deltakelse ved sametingsvalget - regjeringen.no
Almmustahtti: Bargo- ja searvadahttindepartemeanta
Endringer i sameloven vedrørende sametingets valgordning er i dag vedtatt i statsråd.
Odne leat sámelága rievdadusat sámedikki válgaortnega hárrái dohkkehuvvon stáhtaráđis.
– Målsettingen med lovendringene er å sikre større legitimitet og status for Sametinget, og gjennom dette bidra til økt deltakelse ved sametingsvalget, sier arbeids- og inkluderingsminister Dag Terje Andersen.
– Láhkarievdadusa ulbmil lea sihkkarastit stuorát lobálašvuođa ja árvvu Sámediggái, ja dakko bokte váikkuhit ahte eanebut servet sámediggeválgii, dadjá bargo- ja searvadahttinministtar Dag Terje Andersen.
I samme statsråd er endringer i forskrift for sametingsvalget, som har betydning for nominasjonsprosessene, fastsatt.
– Láhkarievdadusa ulbmil lea sihkkarastit stuorát lobálašvuođa ja árvvu Sámediggái, ja dakko bokte váikkuhit ahte eanebut servet sámediggeválgii, dadjá bargo- ja searvadahttinministtar Dag Terje Andersen.
– Lovendringene vil gjøre at mandatfordelingen i Sametinget samsvarer bedre med de avgitte stemmene, sier arbeids- og inkluderingsminister Dag Terje Andersen.
Seamma stáhtaráđis leat mearriduvvon dat sámediggeválgga láhkaásahusat, main lea mearkkašupmi evttohasaid nammadanproseassaide.
Tallet på valgkretser ved Sametingsvalget foreslås redusert fra 13 til 7.
Sámediggeválgga válgabiirriid lohku evttohuvvo vuoliduvvot 13 válgabiirres 7 válgabiirii.
– Revisjon av Sametingets egen valgordning er en sak hvor det er naturlig og hensiktsmessig at Sametinget har betydelig innflytelse.
– Lea sihke lunddolaš ja ulbmillaš ahte Sámedikkis lea mearkkašahtti váikkuhusfápmu Sámedikki iežas válgaortnega ođasmahttii.
Vi har derfor lagt avgjørende vekt på Sametingets syn, fortsetter statsråden.
Danne mii leat bidjan mearrideaddji deattu Sámedikki oidnui, joatká stáhtaráđđi.
Lagtingets vedtak er likelydende med forslaget regjeringen fremmet i odelstingsproposisjonen (Ot. prp. nr. 43 (2007-2008).
Láhkadikki mearrádus lea ideanttalaš dainna evttohusain maid ráđđehus ovddidii odeldiggeproposišuvnnas (Ot. prp. nr. 43 (2007-2008).
Endringsforslagene omfatter blant annet valgkretsinndelingen og mandatfordelingen.
Rievdadusevttohusaide gullet earret eará válgabiirejuogadeapmi ja mandáhtajuohku.
Tallet på valgkretser ved Sametingsvalget foreslås redusert til 7, fra 13 i dag.
Sámediggeválgga válgabiirriid lohku evttohuvvo vuoliduvvot 13 válgabiirres 7 válgabiirii.
Revisjonen gjør at behovet for ordningen med utjevningsmandater faller bort, og ordningen er fjernet.
Ođasmahttin mielddisbuktá ahte eai dárbbašuvvo dássenmandáhtat ja danne lea dat ortnet loahpahuvvon.
Sametinget vil således igjen ha 39 mandater.
Nappo leat ge fas Sámedikkis 39 mandáhta.
Lovendringene vil bli gjennomført med virkning for sametingsvalget i 2009.
Láhkarievdadusat čađahuvvojit nu ahte dat gustojit 2009 sámediggeválgii.
Lovendringene forutsetter ytterligere endringer i forskriften om valg til Sametinget.
Láhkarievdadusat gáibidit ahte láhkaásahus Sámedikki válgga birra rievdaduvvo ain eanet.
Departementet tar sikte på en gjennomgåelse av forskriften 2. halvår 2008, men enkelte forskriftsendringer må fastsettes allerede nå, før nominasjonsprosessene begynner. Forskriftsendringene som er fastsatt i dag var på høring sammen med lovendringene.
Departemeanta áigu geahčadit láhkaásahusa nuppi jahkebealis 2008, muhto muhtun láhkaásahusrievadusaid ferte dál juo mearridit, ovdalgo evttohasaid nammadanproseassat álggahuvvojit.
Lov- og forskriftsendringene bygger på en rapport fra et faglig ekspertutvalg som er nedsatt av Sametinget, i forståelse med departementet.
Láhka- ja láhkaásahusrievdadusat leat vuođđuduvvon dan fágalaš áššedovdijoavkku raportii, man Sámediggi nammadii, ovttasráđiid departemeanttain.
Sametinget er konsultert i arbeidet med regjeringens lov- og forskriftsforslag og vil bli konsultert i det påfølgende forskriftsarbeidet.
Ráđđehusa láhka- ja láhkaásahusevttohusa barggu oktavuođas leat čađahuvvon konsultašuvnnat Sámedikkiin ja Sámediggi galgá kosulterejuvvot boahttevaš láhkaásahusbarggu oktavuođas.
Lover og regler - regjeringen.no
Lágat ja njuolggadusat - regjeringen.no
regjeringen.no har ingen komplett oversikt over gjeldende lover.
Dán siiddus gávnnat lágaid ja láhkaásahusaid sámegillii jorgaluvvon.
En slik oversikt finnes hos Lovdata, der også alle lover og forskrifter finnes i fulltekst.
Oza siiddus www.lovdata.no ollislaš bajilgova buot lágain.
De enkelte departementene publiserer lenker til og eventuelt korte omtaler av lover de finner det relevant å kunne lenke til fra temaer og dokumenter.
Láhka háhkamis ja roggamis minerálavalljodagaid
Se under menypunktet Dokumenter / Lover og regler / Lover hos det enkelte departement.
Láhka njuoskaguliid gávppašeami birra (Ii áigáduvvon)
Samferdselsminister Magnhild Meltveit Kleppa - regjeringen.no
Ovddeš johtalusministtar Magnhild Meltveit Kleppa (Guovddášbellodat)
Samferdselsminister Magnhild Meltveit Kleppa har ansvar for politikken knyttet til transport av personer og gods, telekommunikasjon og posttjenester.
Almmustahtti: Johtalusdepartemeanta
Kleppa er født i 1948 i Fister i Rogaland, og har tidligere vært statsråd i Kommunal- og regionaldepartementet (Stoltenberg II) og i Sosialdepartementet (Bondevik I).
Riegádan: 1948 Siviiladilli: Náitalan, okta mánná
Politiske verv
Politihkalaš luohttámušdoaimmat
2009 Statsråd, Samferdselsdepartementet, Jens Stoltenbergs andre regjering 2007-2009 Statsråd, Kommunal- og regionaldepartementet, Jens Stoltenbergs andre regjering 2000-2007 Stortingsrepresentant for Rogaland 1997-2000 Statsråd, Sosialdepartementet, Kjell Magne Bondeviks første regjering 1993-1997 Stortingsrepresentant for Rogaland 1992-1993 Administrasjonsutvalget Rogaland 1991-1993 Rogaland fylkesutvalg 1988-1991 Samferdselsstyret Rogaland 1987-1993 Gulating Lagmannsrett 1984-1987 Helse- og sosialstyret, Hjelmeland kommune 1980-1983 Byggekomiteen, Hjelmeland kommune 1979-1987 Hjelmeland kommunestyre
2009 Stáhtaráđđi, Johtolatdepartemeanta, Jens Stoltenberga nuppi ráđđehusas 2007-2009 Gielda- ja guovlodepartemeantta stáhtaráđđi, Jens Stoltenberga nuppi ráđđehusas 2000-2007 Rogalándda stuorradiggeáirras 1997-2000 Sosiáladepartemeantta stáhtaráđđi, Kjell Magne Bondevika vuosttas ráđđehusas 1993-1997 Rogalándda stuorradiggeáirras 1992-1993 Rogalándda hálddahuslávdegotti lahttu 1991-1993 Rogalándda fylkkalávdegotti lahttu 1988-1991 Rogalándda johtaluslávdegotti lahttu 1987-1993 Gulatinga lágamánneriekti 1984-1987 Hjelmelándda suohkana dearvvašvuođa- ja sosiálastivrra lahttu 1980-1983 Hjelmelándda suohkana huksenlávdegotti lahttu 1979-1987 Hjelmelándda suohkanstivrra áirras
Medlemskap i stortingskomiteer og delegasjoner
Stuorradiggelávdegottiid ja sáttagottiid lahttovuohta
2005-2007 Kontroll- og konstitusjonskomiteen 2005-2007 Den utvidede utenrikskomité 1993-2007 Valgkomiteen 2001-2005 Kommunalkomiteen 1993-1997 Finanskomiteen 1996-1997 Utvalget for å vurdere styrking av Stortingets utredningskapasitet m.m.. 1996 Delegat til FNs generalforsamling
2005-2007 Dárkkistan- ja konstitušuvdnalávdegotti lahttu 2005-2007 Viiddiduvvon olgoriikalávdegotti lahttu 1993-2007 Válgalávdegotti lahttu 2001-2005 Gieldalávdegotti lahttu 1993-1997 Finánsalávdegotti lahttu 1996-1997 Lahttu lávdegottis mii árvvoštalai ee. Stuorradikki čielggadannávcca nannema 1996 Delegáhta ONa váldočoahkkimii
Yrkeserfaring
Bargoduogáš
1982-1992 Rådgiver 1970-1992 Lærer, Hjelmeland skule 1970-1971 Lærer, Jørpeland ungdomsskole 1967-1968 Lærer, Jøsneset skule
1982-1992 Ráđđeaddi 1970-1992 Oahpaheaddji Hjelmelándda skuvllas 1970-1971 Oahpaheaddji Jørpelándda nuoraidskuvllas 1967-1968 Oahpaheaddji Jøsneseta skuvllas
Utdanning
Oahppu
Andre verv
Eará luohttámušdoaimmat
1992-1997 Representantskapet for Gjensidige Liv 1988-1996 Representantskapet for Gjensidige, Rogaland
1992-1997 Gjensidige Liv dáhkádussearvvi ovddastusgotti lahttu 1988-1996 Rogalándda Gjensidige dáhkádussearvvi ovddastusgotti lahttu
En av de mange elevene som har fått samiskundervisning som fjernundervisning går på steinerskole i Bergen.
Okta dain ollu ohppiin geat leat ožžon sámegiel gáiddusoahpahusa vázzá steinerskuvlla Bergenis.