pere/sami_parallel huggingface dataset:
Forskningen bør også ha fokus mot å frambringe kunnskap om dagens situasjon .
Dutkan berre maiddái garrasit guovdilastit oččodit ovdan dieđu dálá dili birra .
Den bør rettes mot samiske samfunnsforhold , forholdet mellom storsamfunnet og det samiske samfunnet , ivareta kjønnsperspektivet og bringe fram mer kunnskap om kvinners situasjon i samfunnet .
Dat berre guorahallat sámi servodatdilálašvuođaid ja stuorraservodaga ja sámi servodaga gaskavuođa , áimmahuššat sohkabealperspektiivva ja buktit ovdan eanet dieđu nissoniid dili birra servodagas .
Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet ønsker ikke at deres forskningsrådsmidler knyttes til spesifikke føringer , men at disse midlene går til grunnforskning på bredt grunnlag .
Girko- , oahppo- ja dutkandapartemeanta ii háliit ahte sin dutkanráđđeruđat čadnojuvvojit erenoamáš stivremiidda , muhto ahte dát ruđat mannet vuođđodutkamii govdes vuđđosa alde .
Det samiske forskningsmiljøet er lite og sårbart .
Sámi dutkanbiras lea unni ja hearki .
Høy samisk kompetanse innenfor ulike fagområder er av avgjørende betydning for å sikre samisk språk , kultur og samfunnsliv for fremtiden .
Alla sámi gelbbolašvuođas iešguđet fágaduovdaga siskkabealde lea mearrideaddji mearkkašupmi sámi giela , kultuvrra ja servodateallima váfisteapmái boahtteáigái .
Det er også viktig at det samiske språket brukes mer i forskning og forskningsformidling .
Deaŧalaš lea maiddái ahte giella geavahuvvo eanet dutkamis ja dutkangaskkusteamis .
Terminologiutvikling innen de ulike disiplinene står her sentralt .
Terminologiijagárgedeapmi iešguđet suorggi siskkabealde lea dás guovdil .
Den samiske forskningen foregår særlig ved Universitetet i Tromsø , Samisk høgskole og Nordisk Samisk Institutt , og disse har også etablert et nettverk for urfolksforskning .
Sámi dutkan dáhpáhuvvá erenoamážit Romssa universitehtas , Sámi allaskuvllas ja Sámi Instituhtas , ja dát leat maiddái álggahan eamiálbmotdutkama fierpmádaga .
Høgskolen i Nord-Trøndelag har et særskilt ansvar for sørsamisk språk og kultur .
Davvi-Trøndelága allaskuvllas lea vásedin ovddasvástádus oarjelsámi gielas ja kultuvrras .
Høgskolen i Bodø har ansvar for lulesamisk .
Budejju allaskuvllas lea ovddasvástádus julevsámegielas .
Reindriftens Utviklingsfond ( RUF ) får bevilget 5 mill. kroner til forskning og forskningsformidling over årlig reindriftsavtale mellom staten og Norges Reindriftsamers Landsforbund .
Boazodoalu Ovdánahttinfoanda ( BOF ) oažžu juolluduvvot 5 milj. kruvnnu dutkamii ja dutkangaskkusteapmái jahkásaš boazodoallošiehtadusa bokte stáhta ja Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvvi gaskkas .
Det vises også til forskningsarbeid initiert av Arktisk råd , jf. kap. 16 .
— ujuhuvvo maiddái dutkanbargui masa Arktalaš Ráđđi lea dahkan álgaga , vrd. kap. 16 .
I St.meld. nr. 36 ( 1992–93 ) Forskning for fellesskapet , ble Norges Forskningsråd og Sametinget bedt om å « vurdere hvordan man skal gå fram for å skaffe den nødvendige kompetanse innen samisk forskning » og « peke ut hvilke områder de mener bør prioriteres » .
St.meld. nr. 36 ( 1992–93 ) Forskning for fellesskapet ( Dutkan searvevuhtii ) bivdojuvvojedje Norgga dutkanráđđi ja Sámediggi « árvvoštallat guđe láhkai galgá skáhppot dárbbašlaš gelbbolašvuođa sámi dutkama siskkabealde » ja « čujuhit guđe duovdagiid sii oaivvildit berre vuoruhit » .
St.meld. nr. 52 ( 1992–93 ) Om norsk samepolitikk , gjentok oppfordringen med følgende tilføyelse : « Det bør gjøres en prinsipiell vurdering av samisk forskning og hvordan Norges Forskningsråd best kan ivareta samiske interesser » .
St. dieđ. nr. 52 ( 1992–93 ) Norgga sámepolitihka birra geardduhii ávžžuhusa čuovvovaš lasáhusain : « Berre dahkkojuvvot prinsihpalaš árvvoštallan sámi dutkamis ja mo Norgga dutkanráđđi buoremusat sáhttá áimmahuššat sámi beroštusaid . »
Sametingets del av utredningsarbeidet ble ferdig i 1996 og konsentrerte seg om rammevilkår for og organisering av samisk forskning .
Sámedikki oassi čielggadanbarggus gárvánii 1996 ja guovdilasttii sámi dutkama rámmaeavttuid ja organiserema .
Forskningsrådets utredning forelå i 1998 og beskriver hovedtrekk og behov bl.a. om kunnskapstilfang , rekruttering og faglige nettverk .
Dutkanráđi čielggadus gárvánii 1998 ja válddaha váldosárgosiid ja dárbbuid earret eará diehtoávdnasiid , bestema ja fágalaš fierpmádagaid hárrái .
St.meld. nr. 39 ( 1998–99 ) Forskning ved et tidsskille , legger vekt på behovet for videre oppbygging av kompetanse innenfor samisk forskning .
St.meld. nr. 39 ( 1998–99 ) Forskning ved et tidsskille ( Dutkan áigeearus ) deattuha dárbbu viidáset hukset gelbbolašvuođa sámi dutkama siskkabealde .
Det understrekes at institusjonene selv må ta aktivt ansvar for rekruttering til feltet .
Deattuhuvvo ahte institušuvnnat fertejit ieža árjjálaččat váldit ovddasvástádusa bestemis dán suorgái .
Likeledes oppfordres Norges forskningsråd til å se på hvordan rekrutteringen til samisk forskning kan forbedres .
Seamma láhkai ávžžuhuvvo Norgga dutkanráđđi geahččat mo besten sámi dutkamii sáhttá buoriduvvot .
I meldingen sies det også at Forskningsrådet bør ta initiativ innenfor samisk forskning på alle sine områder , og at Forskningsrådet bør være bevisst på at samiske interesser og kompetanse er representert i rådets organer .
Dieđáhusas daddjojuvvo maiddái ahte Dutkanráđđi berre dahkat álgaga sámi dutkama siskkabealde buot iežas duovdagiin , ja ahte Dutkanráđđi berre leat dihtomielalaš das ahte sámi beroštusat ja gelbbolašvuohta lea ovddastuvvon ráđi orgánain .
Sametinget mener at det er behov for en samisk forskningspolitikk og forskningspolitiske styringsorganer som kan ivareta det samiske samfunnets behov for og innflytelse på samisk forskning .
Sámediggi oaivvilda ahte lea dárbu sámi dutkanpolitihkkii ja dutkanpolitihkalaš stivrenorgánaide mat sáhttet áimmahuššat sámi servodaga dárbbuid ja váikkuhanfámu sámi dutkamii .
Tingets målsetting er at det etableres et nordisk samisk forskningsråd som omfatter hele det samiske bosettingsområdet ( jf. Sametingets årsmelding 1999 ) .
Dikki juksanmearri lea ahte álggahuvvo davviriikkalaš sámi dutkanráđđi mii fátmmasta olles sámi ássanguovllu ( vrd. Sámedikki jahkedieđáhusain 1999 ) .
10.7.2 Samisk forskning gjennom Norges forskningsråd
10.7.2 Sámi dutkan Norgga dutkanráđi bokte
Forskningsrådet vedtok høsten 2000 en handlingsplan for samisk forskning .
Dutkanráđđi mearridii čakčat 2000 sámi dutkama doaibmaplána .
Denne bygger på henstillingene i St.meld. nr. 52 ( 1992–93 ) Om norsk samepolitikk og st. meld nr. 39 ( 1998–99 ) Forskning ved et tidsskille , og på utredningene som ble gjort av Sametinget og forskningsrådet i 1996 og 1998 .
Dát vuođđuduvvá ávžžuhusaide mat leat st. dieđ. nr. 52 ( 1992–93 ) Norgga sámepolitihka birra ja st.meld. nr. 39 ( 1998–99 ) Forskning ved et tidsskille ( Dutkan áigeearus ) , ja čielggadusaide maid Sámediggi ja dutkanráđđi dahke 1996 ja 1998 .
Handlingsplanen inneholder følgende tiltak innenfor samisk forskning :
Doaibmaplána sisdoallá čuovvovaš doaibmabijuid sámi dutkama siskkabealde :
kartlegging av kunnskapsstatus
– diehtodili kárten
arbeid med etiske problemstillinger
– bargu etihkalaš čuolbmabidjamiiguin
synliggjøring og inkludering i Forskningsrådets programmer og tiltak
– oinnolažžan dahkan ja mieldeváldin Dutkanráđi prográmmaide ja doaibmabijuide
representasjon av samiske interesser og kompetanse i Forskningsrådets organer
– sámi beroštusaid ja gelbbolašvuođa ovttastupmi Dutkanráđi orgánain
regelmessig kontakt med Sametinget
– jeavddalaš oktavuohta Sámedikkiin
samisk forskningsprogram
– sámi dutkanprográmma
Det samiske forskningsprogrammet er et av de viktigste elementene i handlingsplanen .
Sámi dutkanprográmma lea okta deaŧalaččamus osiin doaibmaplánas .
Programmets hovedmål er å stimulere til forskning som kan gi ny forståelse , nye perspektiver og tverrfaglig samarbeid .
Prográmma váldoulbmil lea arvvosmahttit dutkamii mii sáhttá addit ođđa áddejumi , ođđa perspektiivvaid ja fágaidgaskasaš ovttasbarggu .
Programmet skal ivareta og utvikle fagfelt , forskningsområder og miljøer som til dels har svakere forskningstradisjoner enn de tradisjonelle og etablerte forskningsdisiplinene og – miljøene ved universitetene .
Prográmma galgá áimmahuššat ja gárgedit fágasurggiid , dutkanduovdagiid ja birrasiid main osohahkii leat unnit dutkanárbevierut go universitehtaid árbevirolaš ja sajáiduvvan dutkansurggiin ja birrasiin .
Samtidig skal programmet bidra til å bygge et kunnskapsgrunnlag som kan være til nytte både for samiske og norske beslutningstakere .
Seammás galgá prográmma veahkehit hukset diehtovuđđosa mii sáhttá leat ávkin sihke sámi ja dáža mearrádusdahkkiide .
Programmet løper i perioden 2001–2005 med oppstart av de konkrete prosjektene i 2002 .
Prográmma manná áigodagas 2001–2005 ja konkrehta projeavttat álggahuvvojit 2002 .
Det er oppnevnt et programstyre som også skal være et rådgivende organ i samiske spørsmål innen Forskningsrådet .
Prográmmastivra lea nammaduvvon ja dat galgá leat ráđđeaddi orgánan sámi gažaldagain Dutkanráđi siskkabealde .
Programmet har foreløpig et budsjett på 4 mill kr pr. år .
Prográmmas lea vuos jahkásaččat 4 milj. kruvdnosaš budjeahtta .
10.7.3 Nordisk Samisk Institutt
10.7.3 Sámi Instituhtta
Nordisk Samisk Institutt i Kautokeino er en fellesnordisk institusjon under Nordisk Ministerråd , opprettet i 1973 .
Sámi Instituhtta Guovdageainnus lea oktasaš davviriikkalaš institušuvdna Davviriikkaid Ministtarráđi vuolde , álggahuvvon 1973 .
Instituttet har som formål , gjennom forskning , å styrke og utvikle samisk språk , kultur og samfunnsliv .
Instituhtas lea ulbmilin , dutkama bokte , nannet ja gárgedit sámi giela , kultuvrra ja servodateallima .
Nordisk Samisk Institutt har i de senere årene gjennomgått administrative og organisatoriske endringer som har bidratt til å styrke instituttets forskningsmessige profil .
Sámi Instituhtta lea dáid maŋimuš jagiid čađahan administratiiva ja organisatoralaš nuppástusaid mat leat veahkehan nannet instituhta dutkanprofiilla .
Instituttet er , gjennom den någjeldende budsjettavtalen med Nordisk Ministerråd , pålagt å formalisere samarbeidet med Samisk høgskole med tanke på en rasjonell forvaltning av institusjonenes ressurser , eventuelt med sikte på en samlokalisering av virksomheten .
Instituhtta lea , dálá gustojeaddji budjeahttašiehtadusa bokte Davviriikkaid Ministtarráđiin , skihkkejuvvon formaliseret ovttasbarggu Sámi allaskuvllain , institušuvnna veahkkeváriid ulbmillaš hálddaheami dihtii , vejolaččat doaimmaid ovtta báikái bidjama dihtii .
10.7.4 Reindriftens utviklingsfond
10.7.4 Boazodoalu ovdánahttinfoanda
Reindriftens utviklingsfond ( RUF ) får årlige bevilgninger til forskning og formidling over reindriftsavtalen mellom staten og Norges Reindriftssamers Landsforbund ( NRL ) .
Boazodoalu ovdánahttindoanda ( BOF ) oažžu jahkásaš juolludusaid stáhta ja Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvvi ( NBR ) gaskasaš boazodoallošiehtadusa bokte .
For avtaleperioden 2000–2001 var bevilgningen på 5 mill. kroner .
iehtadusáigodahkii 2000–2001 lei juolludus 5 milj. kruvnnu .
Reindriftsforvaltningen i Alta er sekretariat for fondet som har et eget styre .
Boazodoallohálddahus Álttás lea čállingoddin fondii mas lea sierra stivra .
Den reindriftsforskningen som utføres med midler fra RUF skal bidra til at det fremskaffes næringsrettet kunnskap som er anvendbar for reindriftsnæringen , forvaltningen , politikere og samfunnet .
Boazodoallodutkan mii dahkkojuvvo BOF:a ruđaiguin , galgá veahkehit skáhppot ealáhussii guoski dieđu mii lea anihahtti boazodoalloealáhussii , hálddahussii , politihkkariidda ja servodahkii .
En ny strategiplan for perioden 2002–2005 er utarbeidet og sendt på høring .
Ođđa strategiijaplána áigodahkii 2002–2005 lea ráhkaduvvon ja sáddejuvvon gulaskuddamii .
10.8 Opplæringstiltak for voksne
10.8 Oahpahandoaibmabijut rávisolbmuide
10.8.1 Språkkurs
10.8.1 Giellakurssat
Institusjonen FB Fjernundervisning har tilbud om to kursrekker i samisk som fjernundervisning : Davvin 1- 4 og Sámás 1–3 .
Institušuvdna FB Fjernundervisning ( FB . Gáiddusoahpahus ) fállá guokte sámegiela kursaráiddu gáiddusoahpahussan : Davvin 1- 4 ja Sámás 1–3 .
Kursene er fullfinansiert av staten og er gratis for deltakerne under forutsetning av fullføring av kurs .
Kurssaid lea ollásit stáhta ruhtadan ja dat leat nuvttá oassálastiide dainna ovdehusain ahte čađahit kurssaid .
Samordningsutvalget for Finnmark Utdanningsregion delfinansierte også lese- og skrivekurs for voksne i de samiske områdene .
Finnmárkku oahppoguovllu bálddalastinlávdegoddi ruhtadii osohahkii maiddái čállin- ja lohkankurssaid sámi guovlluid rávisolbmuide .
10.8.2 Samiske studieforbund
10.8.2 Sámi oahppolihtut
Det er to samiske studieforbund , Norske Samers Riksforbund , der studievirksomheten er ivaretatt av Samisk Studieutvalg ( SOL ) og Samenes Landsforbund ( SLF ) .
Guokte sámi oahppolihtu gávdnojit , Norgga Sámiid Riikkasearvi , man oahppodoaimma áimmahuššá Sámi Oahppolávdegoddi ( SOL ) ja Sámiid Eatnansearvi ( SLF ) .
For 1999 rapporterte SOL 10 253 studietimer med lærer og 2 218 studietimer uten lærer .
1999 ovddas raporterii SOL 10 253 oahppodiimmu main lei oahpaheaddji ja 2 218 almmá oahpaheaddjihaga .
SLF rapporterte i 1999 50 studietimer med lærer og 213 studietimer uten lærer .
SLF raporterii 1999 50 oahppodiimmu oktan oahpaheddjiin ja 213 oahppodiimmu oahpaheaddjihaga .
10.8.3 Grunnskoleopplæringen for voksne samer
10.8.3 Vuođđoskuvlaoahpaheapmi rávis sámiide
Læreplanverket for den 10-årige grunnskolen ( L97 ) ble innført i grunnskoleopplæringen for voksne skoleåret 1999/2000 .
10-jagi vuođđoskuvlla oahppaplánadagus ( O97 ) sisafievrriduvvui rávisolbmuid vuođđoskuvlaoahpaheapmái 1999/2000 .
Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet vil utvikle en veiledning i grunnskoleopplæring for voksne tilpasset L 97. Veiledningen skal inneholde et kapittel som omtaler tilpasning til opplæring av samiske voksne basert på Det samiske læreplanverket for den 10-årige grunnskolen .
Girko- , oahppo- ja dutkandepartemeanta áigu gárgedit oaivadusa rávisolbmuid oahpahussii mii lea heivehuvvon O97:i . Oaivadus galgá sisdoallat kapihttala mii máinnaša rávisolbmuid oahpaheami mii vuođđuduvvá Sámi oahppaplánadahkosii 10-jagi vuođđoskuvlla várás .
Arbeidet utføres i et samarbeid mellom departementet og Sametingets opplæringsavdeling .
Bargu dahkkojuvvo ovttasbarggus gaskal departemeantta ja Sámedikki oahpahusossodaga .
10.9 Tiltak
10.9 Doaibmabijut
Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet vil få en offentlig institusjon med nødvendig kompetanse til å styre skoleverkets satsing på IKT i samisk opplæring .
Girko- , oahppo- ja dutkandepartemeanta oažžu almmolaš institušuvnna mas lea dárbbašlaš gelbbolašvuohta , stivret skuvladoaimma IKT-rahčamuša sámi oahpaheamis .
Prosjektet Kartleggingsprøve i leseferdighet på samisk vil bli sluttført i 2001 .
Projeakta Sámegiela lohkandáiddu kárteniskkus gárvvistuvvo 2001 .
I dette arbeidet må en ha oppmerksomhet rettet både mot skolenes organisatoriske tilhørighet og samarbeidforhold .
Dán barggus ferte fuopmášupmi giddejuvvot sihke skuvllaid organisatoralaš gullevašvuhtii ja ovttasbargogaskavuođaide .
Regjeringen ønsker å foreta en bred gjennomgang av samisk utdanning og forskning , både ved Samisk høgskole og ved andre institusjoner på ulike nivåer .
Ráđđehus háliida viidát guorahallat sámi oahpu ja dutkama , sihke Sámi allaskuvllas ja eará institušuvnnain iešguđet dásis .
Spørsmål som gjelder samisk lærerutdanning og som er foreslått i NOU 2000 : 3 , vil bli behandlet i et eget kapittel i lærerutdanningsmeldingen i 2002 .
Gažaldagat mat gustojit sámi oahpaheaddjeohppui ja mat leat evttohuvvon NA—:s 2000 : 3 , gieđahallojuvvojit sierra kapihttalis oahpaheaddjeoahppodieđáhusas 2002 .
Fra 2002 vil Statens utdanningskontor i Nord-Trøndelag få to studiehjemler per år , som tildeles lærere for videreutdanning i sørsamisk med bindingstid ved skoler der det gis opplæring i sørsamisk .
2002 rájes oažžu Stáhta oahppokantuvra Davvi-Trøndelágas guokte lohkanvirggi jahkásaččat , mat juolluduvvojit oahpaheddjiide váldit lasseoahpu oarjelsámegielas oktan čatnasanáiggiin skuvllain main addojuvvo oarjelsámegiela oahpaheapmi .
Regjeringen vil bidra til å få fram kunnskap som kan styrke , bevare og utvikle det samiske samfunnet og vil arbeide for en bedre samordning mellom departementenes FoU-innsats på det samiske området .
Ráđđehus áigu veahkehit oažžut ovdan dieđu mii sáhttá nannet , seailluhit ja gárgedit sámi servodaga , ja áigu bargat buoridit bálddalastima departemeanttaid DjO-doaimma gaskkas sámi duovdagis .
Regjeringen legger vekt på at kunnskaper om kvinners rolle og posisjon i det samiske samfunnet blir belyst , og at samenes tradisjonelle kunnskaper kartlegges og dokumenteres .
Ráđđehus atná dettolažžan ahte dieđut nissoniid rolla ja sajádaga birra sámi servodagas čuvgejuvvojit , ja ahte sámiid árbevirolaš dieđut ja máhtut kártejuvvojit ja duođaštuvvojit .
Regjeringen vil , sammen med Norges forskningsråd , Sametinget og samiske forskningsmiljøer , arbeide for mer samordning av samisk forskning i nordisk sammenheng .
Ráđđehus áigu , ovttas Norgga dutkanráđiin , Sámedikkiin ja sámi dutkanbirrasiiguin , bargat eanet bálddalastit sámi dutkama davviriikkalaš oktavuođas .
Ot.prp. nr. 25 ( 2006-2007 )
Od.prp. nr. 25 ( 2006-2007 )
Om lov om reindrift ( reindriftsloven )
Boazodoallolága birra
10 Merknader til de enkelte bestemmelser
10 Mearkkašumit iešguđet mearrádusaide
Til § 1 Lovens formål
§ 1 Lága ulbmil
Dette er lovutkastets formålsparagraf .
Dá lea láhkaevttohusa ulbmilparagráfa .
I lovutvalgets forslag er lovens formål foreslått delt opp i to paragrafer hvor reindriften utenfor det samiske reinbeiteområdet omhandles i en egen § 1-3 .
Láhkalávdegotti evttohusas lea lága ulbmil árvaluvvon juhkkot guovtti paragráfii , main boazodoallu olggobealde sámi boazodoalloguovllu váldo ovdan sierra , gč. § 1 – 3 .
Av lovtekniske årsaker har departementet samlet disse i en paragraf .
Láhkateknihkalaš sivaid geažil lea departemeanta čohkken dáid ovtta ja seamma paragráfii .
reindrift i det samiske reinbeiteområdet : Etter departementets oppfatning er formålsbestemmelsen i dagens lov omfattende og noe tung ­lest .
Boazodoalu hárrái siskkobealde sámi boazodoalloguovllu : Departemeantta oainnu mielde lea dálá lága ulbmilparagráfa sihke viiddis ja sáhttá leat váttis lohkat .
Innholdet bør kunne uttrykkes på en mer kortfattet måte uten at dette får noen realitetsmessige konsekvenser .
Sisdoalu berre sáhttit ovdanbuktit oanehit teavsttas , almmá rievdadit sisdoalu .
Det fastslås at loven skal ha basis i samisk kultur , tradisjon og sedvane .
Paragráfas nannejuvvo ahte lága vuođđun galgá leat sámi kultuvra , árbevierut ja dábit .
Som en genuint samisk næring og livsform er det viktig å presisere at fastleggingen av de lovgivningsmessige rammevilkår må ha en forankring i reindriftens grunnleggende ytringsformer .
Go boazodoallu lea čielga sámi ealáhus ja eallinvuohki , de lea deaŧalaš deattuhit ahte láhkavuđđosaš rámmaeavttut galget huksejuvvot boazodoalu iežas vugiid ala .
Med begrepet bærekraft forstås de elementer som er nødvendige for at reindriften skal ha vitalitet og livskraft over tid .
Doahpagiin guoddevaš boazodoallu oaivvilduvvojit bealit mat leat dárbbašlaččat dasa ahte boazodoallu bissu eallasis ja nanu ealáhussan boahtteáiggis maid .
Dette gjelder i første rekke forhold knyttet til økologi , økonomi og kultur .
Dát guoská vuosttažettiin ekologiija , ekonomiija ja kultuvrra beliide .
I tilknytning til dette vil beskyttelse av reindriftens arealer være av avgjørende betydning , se nedenfor .
Dán hárrái lea boazodoalu eatnamiid suodjaleapmi áibbas dárbbašlaš , geahča eanet dan birra maŋŋelis .
Videre er god dyrevelferd et forhold som det er viktig å framheve .
Dasto lea deaŧalaš atnit muittus ahte bohccuin galgá leat buorre dilli .
Tilrettelegging for en bærekraftig reindrift skal også være til gagn for øvrige samfunnsinteresser .
Guoddevaš boazodoalu lágideapmi galgá maiddái leat ávkin servodahkii muđui .
Reindriften er en del av det norske samfunnet .
Boazodoallu lea oassin Norgga servodagas .
En bærekraftig samisk reindrift er en berikelse for dette gjennom blant annet god ressursutnytting i fjell og utmark og et bidrag til positivt mangfold .
Guoddevaš sámi boazodoallu lea riggodahkan servodahkii earret eará duovdagiid buori resursageavaheami bokte ja lea mielde hukseme positiiva máŋggabealatvuođa .
Dette innebærer at reindriften må ta hensyn til øvrige samfunnsinteresser samtidig som disse må være seg bevisst og ta nødvendig hensyn til reindriften og de særlige behov som her gjør seg gjeldende .
Dát mielddisbuktá ahte boazodoallu ferte vuhtii váldit eará servodatberoštumiid seammás go dat maiddái fertejit doaibmat dihtomielalaččat boazodoalu guovdu ja vuhtii váldit daid erenoamáš dárbbuid mat doppe leat .
Det fastslås videre at loven skal gi grunnlag for den organisering og forvaltning som er hensiktsmessig for å nå de overordnede mål .
Nannejuvvo viidáseappot ahte láhka galgá addit vuođu organiseremii ja hálddašeapmái mii ulbmillaččat veahkeha olahit bajit mihttomeriid .
Annet ledd omhandler sikring av reindriftens arealer , som etter hvert har kommet under et sterkt press .
Nuppi lađđasa sisdoallu lea boazodoalu areálaid sihkkarastin , mat dađi mielde leat boahtán garra deattu vuollái .
Dersom reindriften ikke har tilfredsstillende årstidsbeiter , vil den tradisjonelle nomadiske reindriften langt på vei opphøre .
Jus boazodoalus eai leat dohkálaš guohtumat birra jagi , de dáidá árbevirolaš johtti boazodoallu buori muddui nohkat .
Ansvaret for sikring av reindriftens arealer tilligger både næringen selv , øvrige rettighetshavere og myndighetene .
Boazodoalu areálaid sihkkarastin lea sihke ealáhusa iežas , eará vuoigatvuođalaččaid ja eiseválddiid ovddasvástádus .
Departementet ser det slik at det er den norske stat som her er forpliktet , og at statsmyndighetene gjennom lov- og forskriftsverk og retningslinjer kan sørge for at reindriftens interesser blir ivaretatt også av andre aktører , herunder kommuner og fylkeskommuner .
Departemeantta oainnu mielde lea Norgga stáhta mii dákko lea geatnegahtton , ja oaivvilda ahte stáhta eiseválddit lágaid , láhkaásahusaid ja njuolggadusaid bokte sáhttet fuolahit ahte maiddái eará bealit vuhtii váldet boazodoalu beroštumiid , dás maiddái gielddat ja fylkkagielddat .
Det vises til de generelle vurderingene under punkt 8.5 .
Čujuhit oppalaš árvvoštallamiidda kapihttalis 8.5 .
reindrift utenfor det samiske reinbeiteområdet :
Boazodoalu hárrái olggobealde sámi boazodoalloguovllu :
Siste ledd gjelder reindrift som foregår utenfor de samiske reinbeiteområdene .
Maŋemus lađas lea boazodoalu birra olggobealde sámi boazodoalloguovlluid .
Departementet slutter seg til utvalgets forslag .
Departemeanta čuovvola lávdegotti árvalusa .
Departementet finner imidlertid grunn til å påpeke at reindriften også i disse områder har en forankring i sentrale kulturelle elementer fra den samiske reindriften .
Departemeanta datte atná deaŧalažžan čujuhit ahte maiddái dáid guovlluid boazodoallu lea vuođđuduvvon sámi boazodoalu guovddáš kultuvrralaš beliid ala .
Utøvelse av tamreindrift innebærer i seg selv ansvar og respekt i forhold til de verdier den samiske reindriften representerer .
Go boazodoalu doaimmaha , de dat iešalddis eaktuda ovddasvástádusa ja sámi boazodoalu árvvuid gudnijahttima .
Til § 2 Virkeområde
§ 2 Doaibmaviidodat
Bestemmelsen er i samsvar med § 2-1 i utvalgets forslag , og er en videreføring av bestemmelsen i § 1 tredje og fjerde ledd i gjeldende lov .
Mearrádusas lea seamma sisdoallu go láhkalávdegotti árvalan § 2 – 1 ja dálá lága § 1 goalmmát ja njealját lađđasiin .
Loven skal gjelde med de begrensninger som følger av lov 9. juni 1972 nr. 31 om svensk reinbeiting i Norge og norsk reinbeiting i Sverige .
Láhka galgá gustot daid gáržžádusaiguin mat čuvvot geassemánu 9. b. 1972 nr 31 lágas Ruoŧa boazoguohtuma birra Norggas ja Norgga boazoguohtuma birra Ruoŧas .
Når det gjelder den samiske reindriften i Trollheimen , skjer denne i henhold til lov av 21. desember 1984 nr. 101 .
Fuomášuhttit ahte dál leat šiehtadallame ođđa boazoguohtunsoahpamuša . Sámi boazodoallu Trollheimenis doaimmahuvvo juovlamánu 21. b. 1984 nr 101 lága olis .
Dels er det inngått leieavtaler med grunneierne , og dels er nødvendige rettigheter for utøvelse av reindrift ekspropriert .
Muhtun muddui leat soahpamušat dahkkon eananeaiggádiiguin , ja muhtun muddui fas leat eatnamat bággolonistuvvon boazodoalu váras .
Departementet har ikke funnet det nødvendig med en egen bestemmelse om saklig virkeområde slik som foreslått av utvalget i § 2-2 .
Departemeanta lea gávnnahan dárbbašmeahttumin ásahit sierra mearrádusa áššálaš doaibmaviidodaga birra nugo láhkalávdegoddi lei árvalan § 2 – 2 .
Til § 3 Forholdet til folkeretten
§ 3 Boazodoalloláhka ja álbmotriekti
Utvalget foreslår en formulering under formålsbestemmelsen i § 1-1 om at loven skal anvendes i samsvar med Grunnloven § 110 a og folkerettens regler om urfolk og minoriteter .
Láhkalávdegoddi árvala ulbmilparagráfii § 1 – 1 dajaldaga ahte boazodoalloláhka galgá adnot vuođđolága § 110 a ja álbmotrievtti mearrádusaid mielde álgoálbmogiid ja unnitloguid birra .
Av lovtekniske årsaker har departementet valgt å omtale forholdet til folkeretten i en egen paragraf .
Láhkateknihkalaš sivaid geažil lea departemeanta válljen namuhit álbmotrievtti sierra paragráfas .
Departementet er av den oppfatning at henvisningen til grunnloven kan utgå .
Departemeantta mielas ii dárbbaš čujuhit vuođđoláhkii .
Sametinget og NRL har bedt om at det i reindriftsloven tas inn samme formuleringer som i Finnmarksloven , dvs at reindriftsloven gjelder med de begrensninger som følger av ILO-konvensjon nr. 169 .
Sámediggi ja NBR leat bivdán ahte boazodoalloláhkii váldojit seamma dajaldagat go Finnmárkkulágas leat , namalassii ahte boazodoalloláhka galgá gustot daid gáržžádusaiguin mat čuvvot ILO-soahpamuša nr 169 olis .
Departementet har vurdert dette , men kommet til at en slik formulering ikke bør tas inn reindriftsloven idet dette blant annet kan reise spørsmål om rekkevidden av reindriftslovens bestemmelser .
Departemeanta lea árvvoštallan dán , muhto lea gávnnahan ahte dakkár cealkka ii berre váldot boazodoalloláhkii go dat sáhttá dagahit eahpádusaid boazodoallolága mearrádusaid vuoimmi hárrái .
Reindriftsretten og dens rettsvern er trygt etablert i Finnmark , og det er behovet for avklaring av andre rettsforhold som har ført til at ILO-konvensjon nr. 169 er særskilt nevnt i Finnmarksloven .
Boazodoalloriekti ja dan riektesuodjalus lea bures sajáiduvvon Finnmárkkus , ja ágga namuhit ILO-soahpamuša nr 169 Finnmárkkulágas boahtá das go lea dárbu čielggadit eará riektediliid .
Reindriftens rettsvern bygger både på nasjonal rett og på relevant folkerett , og gjelder hele det samiske reindriftsområdet i Norge .
Boazodoalu riektesuodjalus lea vuođđuduvvon natiovnnalaš rievtti ja relevánta álbmotrievtti ala , ja guoská olles árbevirolaš boazodoalloguvlui miehtá Norgga .
Dette rettsvernet , og særlig vernet av reindriftsare , ­alene blir ikke svekket ved at loven henviser til relevant folkerett som helhet .
Dát riektesuodjalus , ja erenoamážit boazodoalu eatnamiid gáhtten , ii heajuduvvo dainna go láhka čujuha relevánta álbmotriektái oppalaččat .
Sametinget uttaler at dersom ikke reindriftsloven får samme formulering om folkeretten som i Finnmarksloven , vil det rettsvernet reindriften har gjennom inter ­nasjonale forpliktelser undergraves .
Sámediggi cealká ahte jus boazodoalloláhkii ii boađe seamma dajaldat álbmotrievtti birra go Finnmárkkulágas , de heajuduvvo dat riektesuodjalus mii boazodoalus lea riikkaidgaskasaš lágaid bokte .
Departementet vil understreke at så ikke er tilfellet .
Departemeanta deattuha ahte nu ii geava .
Det rettsvernet som reindriften har , verken kan eller skal settes til side av reindrifts ­loven .
Boazodoalloláhka ii sáhte ii ge galgga headjudit dan riektesuodjalusa mii boazodoalus lea .
Nasjonal rett skal være i samsvar med dette rettsvernet .
Natiovnnalaš riekti galgá doaibmat dán riektesuodjalusa mielde .
På reindriftslovens område innebærer dette at loven må anvendes i samsvar med folkeretten , herunder ILO-konvensjon nr. 169 .
Boazodoallolága dáfus mearkkaša dát ahte láhka galgá adnot álbmotrievtti mielde , dás maiddái ILO-soahpamuša nr 169 mielde .
Det vises for øvrig til kapittel 5 for en nærmere omtale av reindriftens rettsgrunnlag .
Čujuhit muđui 5. kapihttalii gos boazodoalu riektevuođđu guorahallo dárkileappot .
Til § 4 Det samiske reinbeiteområdet
§ 4 Sámi boazodoalloguovlu
Første punktum er basert på utvalgets forslag § 1-2 og § 3-1 .
Vuosttaš cealkaga vuođđun leat lávdegotti árvalan § 1 – 2 ja § 3 – 1 .
En slik bestemmelse finnes ikke i någjeldende lov .
Diekkár mearrádus ii leat dálá lágas .
Uttrykket gammel tid i utvalgets forslag er imidlertid byttet ut med alders tids bruk , som er det uttrykk som etter hvert er blitt innarbeidet blant annet gjennom rettspraksis .
Lávdegotti árvalan doahpaga dološ áiggi rájes sadjái lea departemeantta árvalan dološ áiggi rájes geavaheami , mii lea dajaldat mii áiggi mielde lea cieggan earret eará riektegeavada bokte .
Det vises til de generelle merknadene i punkt 8.5 .
Čujuhit oppalaš mearkkašumiide kapihttalis 8.5 .
Den samiske reindriften forutsettes å finne sted der hvor reindrift fra gammelt av har foregått .
Eaktuduvvo ahte sámi boazodoallu galgá doaimmahuvvot doppe gos lea doložis doaimmahuvvon .
Om vilkårene for etablering av reindriftsrett gjennom alders tids bruk foreligger , må det bli opp til domstolene å avgjøre der det måtte oppstå tvist om dette .
Lea go vuođđu ásahit boazodoallovuoigatvuođa dološ áiggi rájes geavaheami vuođul , lea juoga maid duopmostuolut fertejit mearridit , jus dan birra šattaš nággu .
Det vises for øvrig til departementets vurderinger under punkt 8.5 foran .
Čujuhit muđui departemeantta árvvoštallamii čuoggás 8.5 .
Advokatforeningen har påpekt at man her bør tale om de samiske reinbeiteområder og ikke det samiske reinbeiteområdet .
Advokahttasearvi lea čujuhan ahte dás berre dadjat sámi boazodoalloguovllut , ii ge sámi boazodoalloguovlu .
Departementet ser det slik at det området hvor samisk reindrift foregår i det alt vesentlige framstår som en helhet og at det derfor er treffende å tale om ett område .
Departemeanta oaivvilda ahte guovlu gos sámi boazodoallu doaimmahuvvo eanas muddui doaibmá ollisvuohtan ja ahte dan dihte lea riekta gohčodit dán oktan guovlun .
Dette skal inndeles i regionale områder , jf. § 5 .
Guovlu galgá dasto juhkkojuvvot regiovnnalaš guovlun , gč. 5. § .
Når det gjelder bestemmelsene i utkastet § 4 annet ledd , som innholdsmessig er en videreføring av § 2 første ledd tredje punktum i dagens lov , vises til Storting ­ets behandling av Ot.prp. nr. 28 ( 1994-95 ) og Selbudommen , Rt. 2001 side 767 .
Evttohuvvon § 4 nuppi lađđasa mearrádusa sisdoallu lea seamma go dálá lága § 2 vuosttaš lađas goalmmát čuokkis ja dákko čujuhuvvo Od.prp. nr 28 ( 1994 – 95 ) gieđahallamii Stuoradikkis ja Selbu-dupmui , Rt. 2001 s. 767 .
Tredje ledd svarer til § 5-9 i utvalgets forslag . Gjeldende lov har ingen slik bestemmelse .
Goalmmát lađas lea seamma go láhkalávdegotti árvalan § 5 – 9. 1978-lágas ii leat diekkár mearrádus .
Prinsippet om at reindriftsretten nyter ekspropriasjonsrettslig vern følger allerede av uskrevne regler .
Prinsihppa boazodoalu bággolotnunrievttálaš suodjalusa hárrái lea juo čálekeahtes njuolggadus .
Departementet deler imidlertid utvalgets syn om at dette bør komme direkte til uttrykk i loven slik at det ikke skal være rom for misforståelser om dette prinsipp .
Departemeanta lea datte ovttaoaivilis lávdegottiin das ahte dát berre čielgasit boahtit ovdan lágas , vai dán hárrái eai čuožžil boasttuipmárdusat .
Til § 5 Samiske regionale reinbeiteområder
§ 5 Sámi regiovnnalaš boazodoalloguovllut
Bestemmelsen er i samsvar med § 3-2 første ledd i utvalgets forslag og er innholdsmessig en videreføring av § 2 første ledd første punktum i gjeldende lov .
Mearrádusas lea seamma sisdoallu go lávdegotti evttohan § 3 – 2 vuosttaš lađas ja 1978-lága 2. § vuosttaš lađas vuosttaš cealkka .
Til § 6 Samiske reinbeitedistrikter
§ 6 Sámi orohagat
Bestemmelsen er i samsvar med § 3-3 i utvalgets forslag , og framgår i dag av reindriftsloven § 2 annet ledd .
Mearrádusas lea seamma sisdoallu go lávdegotti evttohan § 3 – 3 , ja dálá lága 2. § nuppi lađđasis .
Til § 7 Ekspropriasjon for å sikre reinbeiteareal
§ 7 Bággolotnun sihkkarastit boazodollui guohtumiid
Bestemmelsen er i samsvar med § 3-4 i utvalgets forslag og § 31 i gjeldende lov .
Mearrádusas lea seamma sisdoallu go lávdegotti árvalan § 3 – 4 ja dálá lága 31. § .
Det vises også her til Stortingets behandling av Ot.prp. nr. 28 ( 1994-95 ) , hvor det framkommer at bestemmelsen bare er ment å få anvendelse i særlig vanskelige tilfeller og kun innenfor fastsatte områdegrenser , jf. Næringskomiteens innstilling og den etterfølgende debatt .
Maiddái dás čujuhit Od.prp. nr. 28 ( 1994 – 95 ) gieđahallamii Stuoradikkis , gos boahtá ovdan ahte mearrádus lea jurddašuvvon adnot dušše erenoamáš váttis áššin ja dušše dihto mearriduvvon rájiid siskkobealde , gč. Ealáhuslávdegotti evttohusa ja čuovvu ságastallamiid .
Til § 8 Reindrift utenfor det samiske reinbeite- området
§ 8 Boazodoallu olggobealde sámi boazodoalloguovllu
Bestemmelsen er i samsvar med § 3-5 i utvalgets forslag og er , med enkelte redaksjonelle endringer , en videreføring av § 5 i gjeldende lov om reindrift utenfor det samiske reinbeiteområdet .
Mearrádusas lea seamma sisdoallu go lávdegotti evttohan § 3 – 5 ja lea , soames doaimmahuslaš rievdadusaiguin , seamma go dálá lága 5. § boazodoalu birra olggobealde sámi boazodoalloguovllu .
Utenfor det samiske reinbeiteområdet krever således utøvelse av reindrift særskilt tillatelse etter utkastet § 8 , jf. dagens lov § 5 .
Olggobealde sámi boazodoalloguovllu gáibiduvvo nappo sierra lohpi doaimmahit boazodoalu evttohusa 8. § ja dálá lága 5. § mielde .
Hold av rein på inngjerdet innmark eller på annen måte som vanskelig kan anses som reindrift etter en naturlig forståelse av begrepet , vil normalt ikke kreve slik tillatelse .
Doahpaga lunddolaš ipmárdusa mielde ii gáibiduvvo dábálaččat diekkár lohpi bohccuid doallamii áidojuvvon láidumiin dahje earaládje mii ii adno boazodoallun ii ge juogan mii dábálaš ipmárdusa mielde adno boazodoallun .
Når det gjelder retten til å eie rein innenfor de samiske reinbeiteområdene , vises til de generelle merknadene i kapittel 8.6 og merknaden til § 9 nedenfor .
Vuoigatvuođa dáfus eaiggáduššat bohccuid sámi boazodoalloguovllu siskkobealde , čujuhuvvo oppalaš mearkkašumiide kapihttalis 8.6 ja 9. § mearkkašumiide dás maŋŋelis .
Til § 9 Rett til å eie rein i det samiske reinbeiteområdet
§ 9 Vuoigatvuohta eaiggáduššat bohccuid sámi boazodoalloguovllus
Bestemmelsen tilsvarer § 4-1 i utvalgets forslag og forutsettes å erstatte § 3 i gjeldende lov .
Mearrádusas lea seamma sisdoallu go lávdegotti evttohan § 4 – 1 ja eaktuduvvo boahtit dálá lága 3. § sadjái .
Første ledd angir hvem som kan eie rein i det samiske reinbeiteområdet .
Vuosttaš lađas muitala gii sáhttá eaiggáduššat bohccuid sámi boazodoalloguovllus .
Prinsippene i § 3 første ledd i dagens lov er videreført med noen endringer .
Dálá lága 3. § vuosttaš lađđasa prinsihpat leat jotkojuvvon muhtun rievdadusaiguin .
Bestemmelsen i første ledd annet punktum er tatt inn i reglene om reinmerke , se utkastet § 32 .
Mearrádus vuosttaš lađđasa nuppi cealkagis lea váldon njuolggadusaide boazomearkka birra , geahča evttohuvvon § 32 .
I dag er oppfatningen at kravet i 1978-loven § 3 første ledd bare gjelder for rein i utmark , men ikke for blant annet hold av rein på inngjerdet innmark for eksempel i turistøyemed mv. .
Dál lea ipmárdussan ahte 1978-lága 3. § vuosttaš lađas dušše guoská bohccuide duovdagiin ( mehciin ) , muhto ii earret eará bohccuid doallamii áidojuvvon láidumiin omd. turistaulbmiliidda .
For å skape klarhet i reglene og for å sikre at reindrift forblir en samisk næring , har utvalget foreslått å skjerpe reglene .
Vai njuolggadusat šaddet čielgaseappot ja sihkkarastit ahte boazodoallu bissu sámi ealáhussan , lea lávdegoddi árvalan čavget njuolggadusaid .
Departementet er enig i dette .
Departemeanta lea seamma oaivilis .
Dette betyr likevel ikke at andre enn dem som er nevnt i første ledd , er totalt avskåret fra å eie rein .
Dat liikká ii mearkkaš ahte ii oktage eará go sii geat leat namuhuvvon vuosttaš lađđasis sáhte eaiggáduššat bohccuid .
Det krever imidlertid uttrykkelig tillatelse fra myndighetene , jf. tredje ledd .
Dat nappo gáibida čielga lobi eiseválddiin , gč. goalmmát lađđasa .
De foreslåtte reglene vil derfor først og fremst ramme dem som i fremtiden skaffer seg rein uten å tilhøre kretsen av personer som nevnt i første og annet ledd .
Evttohuvvon njuolggadusat čuhcet vuosttažettiin olbmuide geat boahtteáiggis háhket bohccuid vaikko eai gula sin gaskii geat leat namuhuvvon vuosttaš ja nuppi lađđasis .
Det vises for øvrig til de generelle merknadene i kapittel 8.6 .
Muđui čujuhuvvo oppalaš mearkkašumiide kapihttalis 8.6 .
I dagens lov er det et krav om at man må være bosatt i Norge for å eie rein .
Dálá lágas gáibiduvvo ahte olmmoš ferte ássat Norggas ovdal go oažžu eaiggáduššat bohccuid .
Innenfor det samiske samfunn etablerer man seg ikke sjelden på tvers av landegrensene .
Sámi servodagas lea oalle dábálaš fárredit riikkarájiid rastá .
I annet ledd er det fastsatt at reinen må inngå i en siidaandel eller sideordnet rekrutteringsandel som blir drevet av en ansvarlig leder , se nærmere om dette i utkastet §§ 10 og 12 .
Nuppi lađđasis nannejuvvo ahte boazu ferte gullat siidaoassái dahje buohtalas álggahansiidaoassái , man ovddasvástideaddji jođiheaddji doaimmaha , geahča dán birra eanet evttohuvvon §§ 10 ja 12 .
Hold av rein som ikke har tilhørighet i siidaandel er altså ulovlig .
Lea nappo lobiheapme eaiggáduššat bohccuid mat eai gula siidaoassái .
Kravet om tilhørighet til siidaandel har sin bakgrunn i behovet for klare ansvarsforhold , oversikt over utøvere i næringen , reintall mv. , og følger på tilsvarende måte i dagens lov av § 17 fjerde ledd .
Gáibádus siidaoassái gullevašvuođa birra boahtá das go dárbbašuvvojit čielga ovddasvástádusdilálašvuođat , diehtu das geat doaimmahit boazodoalu ja boazologu birra jna , ja gáibádus lea maiddái dálá lága 17. § njealját lađđasis .
Bestemmelsen gjelder enten man driver reindrift i tradisjonell forstand eller på annen måte holder rein , se ovenfor .
Mearrádus gusto sihke dalle go doaimmaha árbevirolaš boazodoalu dahje earáládje doallá bohccuid , geahča kommentáraid ovdalis .
Etter tredje ledd kan reindriftsstyret , dersom særlige grunner foreligger , samtykke i at person som ikke fyller vilkårene etter første og annet ledd , får eie rein i det samiske reinbeiteområdet .
Goalmmát lađđasa mielde sáhttá boazodoallostivra , jus leat erenoamáš ákkat , mieđihit dasa ahte olmmoš gii ii deavdde vuosttaš ja nuppi lađđasa eavttuid , liikká oažžu eaiggáduššat bohccuid sámi boazodoalloguovllus .
Som framholdt i de generelle merknadene i kapittel 8 , er denne unntaksbestemmelsen ment å være en sikkerhetsventil for å fange opp urimelige utslag av bestemmelsene i første og annet ledd .
Nugo deattuhuvvon mearkkašumiin 8. kapihttalis , de lea dát spiehkastanmearrádus jurddašuvvon vuhtii váldit vejolaš govttohis dilálašvuođaid mat sáhttet čuožžilit vuosttaš ja nuppi lađđasiid olis .
Fjerde ledd svarer til 1978-loven § 3 fjerde ledd , tredje og fjerde punktum .
Njealját lađas vástida 1978-lága 3. § njealját lađđasii , goalmmát ja njealját cealkagiidda .
Reindriftslovutvalget foreslo at kompetansen til å gjøre unntak etter tredje og fjerde ledd skulle tilligge fylkesreindriftsstyret ( områdestyret ) .
Boazodoalloláhkalávdegoddi árvalii ahte váldi mearridit spiehkastemiid goalmmát ja njealját lađđasiin addo fylkkaboazodoallostivrii ( guovllustivrii ) .
For å få en så ensartet praksis som mulig , er kompetansen i departementets utkast lagt til reindriftsstyret .
Vai geavat šattašii nu ovttalágán go vejolaš , de lea departemeanta iežas evttohusas árvalan ahte váldi addo boazodoallostivrii .
Til § 10 Siidaandel
§ 10 Siidaoassi
Bestemmelsen tilsvarer § 4-2 i utvalgets forslag .
Mearrádusas lea seamma sisdoallu go lávdegotti evttohan § 4 – 2 .
Siidaandelen er den sentrale ansvarsenheten og kommer isteden for dagens driftsenhetsbegrep .
Siidaoassi lea guovddáš ovddasvástádusovttadat ja boahtá dálá doalloovttadaga sadjái .
Begrepet siidaandel er valgt for å vise at den enhet det her er tale om ikke kan anses isolert , men vil inngå i et større fellesskap , siidaen .
Nuppi lađđasa olis mearrida siidaoasi ovddasvástideaddji jođiheaddji ( dás duohko maiddái gohčoduvvon siidaoasálažžan ) gii oažžu eaiggáduššat bohccuid siidaoasis ja galle bohcco .
Etter annet ledd bestemmer ansvarlig leder av siidaandelen hvem som får eie rein i andelen og vedkommendes reintall .
Dát čuovvu dan ovddasvástádusas mii lea dárbbašlaš sihkkarastit buresdoaibmi boazodollui vuođu gustovaš rámmaeavttuid olis .
Det innebærer også at ansvarlig leder kan beslutte at en reineier i enheten må redusere sitt reintall eller at vedkommende skal ut av enheten .
Dat mielddisbuktá maiddái ahte ovddasvástideaddji siidaoasálaš sáhttá mearridit ahte boazoeaiggát siidaoasis ferte unnidit boazologu dahje eret sirdit su siidaoasis .
Dersom vedkommende må ut og hun / han ikke får plass i annen siidaandel , må reinen selges eller slaktes .
Jus boazoeaiggát ferte sirdit , ii ge beasa eará siidaoassái , de ferte son vuovdit dahje njuovvat bohccuidis .
Man har således ikke noe krav på å være i en siidaandel , jf. dog § 15 tredje ledd .
Ii ovttasge leat vuoigatvuohta atnit bohccuid siidaoasis , gč. datte 15. § goalmmát lađđasa .
Det vises for øvrig til de generelle merknadene ovenfor .
Čujuhit muđui oppalaš mearkkašumiide ovdalis .
Etter tredje ledd første punktum kan en reineier bare være ansvarlig for én siidaandel og heller ikke eie rein i mer enn én siidaandel .
Goalmmát lađđasa vuosttaš cealkaga mielde sáhttá boazoeaiggát atnit ovddasvástádusa dušše ovtta siidaoasis , ii ge sáhte eaiggáduššat bohccuid eambbo go ovtta siidaoasis .
Dette innebærer ingen endring i forhold til dagens rettstilstand .
Dát ii rievdat dálá dili .
Av tredje ledd annet punktum følger det imidlertid at umyndige barn hvis foreldre ikke lever sammen , skal ha adgang til å eie rein både hos mors og fars slekt .
Goalmmát lađđasa nuppi cealkagis mearriduvvo datte ahte agivuloš mánát geaid váhnemat eai eale ovttas , liikká sáhttet eaiggáduššat bohccuid sihke eatni ja áhči soga ealuin .
Det er her tenkt på separasjon , skillsmisse eller opphør av samboerskap .
Dás lea jurddašuvvon náittosbáraid dahje ovttasássiid sierraneami ja earráneami birra .
Denne bestemmelse er ny i forhold til dagens lov og siktemålet er , som utvalget påpeker , å unngå at valg av slektstilknytning blir et stridsspørsmål før barnet blir myndig .
Dát mearrádus lea ođas ovddeža ektui , ja ulbmilin lea , nugo lávdegoddi čujuha , ahte agivuloš mánáid sohkagullevašvuohta ii šatta riidoáššin .
Til § 11 Etablering av siidaandel
§ 11 Siidaoasi ásaheapmi
Bestemmelsen tilsvarer § 4-3 i utvalgets forslag og gjelder etablering av siidaandel .
Mearrádusas lea seamma sisdoallu go lávdegotti evttohan § 4 – 3 ja guoská siidaoasi ásaheapmái .
Det skal ses hen til at etableringen ikke truer grunnlaget for økologisk , økonomisk og kulturell bærekraft i siidaen .
Galgá vuhtii váldojuvvot ahte ásaheapmi ii leat áittan siidda ekologalaš , ekonomalaš ja kultuvrralaš guoddevašvuhtii .
Reglene om etablering av siidaandel er en av de prinsipielle nyskapninger i loven som utvalget har foreslått .
Siidaoasi ásaheami njuolggadus lea lágas okta dain prinsihppalaš ođđasiin maid láhkalávdegoddi árvalii .
Det vises til departementets nærmere omtale og vurderinger i kapittel 8 .
Čujuhit departemeantta dárkilet čielggadeapmái ja árvvoštallamii 8. kapihttalis .
Tredje ledd fastslår at reintallet må holdes innenfor det øvre reintallet som er fastsatt for s , ­iidaen og har bestemmelser om reduksjon av reintallet dersom etableringen fører til overskridelse .
Goalmmát lađas nanne ahte boazolohku galgá bisuhuvvot siskkobealde dan alimus boazologu mii siidii lea mearriduvvon , ja lađas sisttisdoallá mearrádusaid boazologu unnideami birra jus ásaheapmi dagaha ahte boazolohku boahtá badjelii mearriduvvon logu .
Utvalget har i sitt forslag , jf. punkt 2 tredje ledd , foreslått kriterier som det skal tas hensyn til når leder av ny siidaandel skal utpekes .
Lávdegoddi lea evttohusastis , gč. § 4 – 3 nuppi čuoggá goalmmát lađđasa , árvalan eavttuid maid galgá vuhtii váldit go ođđa siidaoassi ásahuvvo .
Blant annet skal det tas hensyn til arbeidsinnsatsen i siidaen og livsforholdene for den det er spørsmål om å utpeke .
Earret eará galgá vuhtii váldit siidda bargofámuid ja su eallindilálašvuođa gean lea áigumuš nammadit ođđa siidaoasálažžan .
Isteden kunne det være tilstrekkelig med slike anvisninger i kommentarene .
Sáhtášii baicca leat doarvái diekkár čujuhusaid buktit komentárain .
Ut fra det som har framkommet under konsultasjonene , ser departementet at det likevel er grunner som taler for at loven selv uttrykker dette , se fjerde ledd .
Dan vuođul mii ráđđádallamiin lea boahtán ovdan , lea departemeanta liikká gávnnahan ahte leat ákkat bidjat daid láhkii , gč. njealját lađđasa .
Melding om ny siidaandel skal sendes områdestyret , jf. femte ledd .
Dieđáhus ođđa siidaoasi birra galgá sáddejuvvot guovllustivrii , geahča viđát lađđasa .
Etter utvalgets forslag skal områdestyret kontrollere at de formelle vilkår for etablering av ny siidaandel er oppfylt .
Lávdegotti árvalusa mielde galgá guovllustivra dárkkistit ahte ođđa siidaoasi ásaheami formála eavttut leat devdojuvvon .
I dette ligger det ikke nødvendigvis noen nitidig prøving i et hvert tilfelle .
Dáinna ii dárbbaš oaivvilduvvot ahte lea juohke ášši dárbu bienasta bitnii guorahallat .
Områdestyret skal imidlertid være seg dette forholdet bevisst og kunne be om en nærmere redegjørelse fra siidaen med hensyn til forsvarligheten av en nyetablering .
Guovllustivra galgá nappo muittus atnit dán beali ja galgá sáhttit sihtat dárkilet čielggadusa siiddas ođđa siidaoasi ásaheami bealušeaddji ákkaid hárrái .
Konsekvenser i forhold til nabosiidaer må også tas i betraktning .
Váikkuhusat ránnjásiiddaide galget maid árvvoštallot .
Dersom områdestyret finner etableringen åpenbart uforsvarlig , kan godkjenning nektes .
Jus guovllustivra gávnnaha ásaheami bealušmeahttumin , de sáhttá biehttalit dohkkeheames siidaoasi .
Det presiseres imidlertid at dette er ment som en sikkerhetsventil .
Deattuhuvvo ahte dát lea jurddašuvvon dušše heahtečoavddusin .
I tråd med forslaget fra et mindretall i utvalget , gis også områdestyret adgang til nekte godkjenning dersom det gjennomsnittlige reintallet per siidaandel etter etableringen vil komme under 250 .
Nugo láhkalávdegotti unnitlohku árvalii , de addo guovllustivrii vejolašvuohta biehttalit dohkkeheames siidaoasi jus juohke siidaosiid gaskamearálaš boazolohku maŋŋel ásaheami šaddá vuollel 250 .
Sjette ledd fastslår at reglene i annet til fjerde ledd gjelder tilsvarende ved overflytting av siida ­andel til en annen siida .
Guđát lađas nanne ahte njuolggadusat nuppi gitta njealját lađđasiin gustojit seammaládje siidaoasi sirdimii eará siidii .
Etter siste ledd kan områdestyret , hvis særlige grunner foreligger , pålegge et distrikt eller en siida å etablere en eller flere nye siidaandeler .
Maŋemus lađđasa olis sáhttá guovllustivra , jus leat erenoamáš ákkat , geatnegahttit orohaga dahje siidda ásahit ovtta dahje eanet siidaosiid .
Til 12 Sideordnet rekrutteringsandel
§ 12 Buohtalas álggahansiidaoassi
Siktemålet med denne bestemmelsen er å legge til rette for smidigere generasjonsoverganger .
Dán mearrádusa ulbmilin lea lágidit dilálašvuođaid njuovžilet buolvamolsumiidda .
Det er viktig å kunne planlegge overdragelse av driftsenhet , og samtidig sikre kontinuitet og trygghet i denne overgangsperioden .
Lea deaŧalaš sáhttit plánet doalu sirdima ođđa bulvii , ja seammás sihkkarastit bissovašvuođa ja oadjebasvuođa buolvamolsunáigodagas .
Første ledd fastslår at det er ansvarlig leder av siidaandel som kan bestemme at det skal etableres en sideordnet rekrutteringsandel knyttet til siida , ­andelen og det kan bare etableres én sideordnet rekrutteringsandel til hver siidaandel , jf. tredje ledd .
Vuosttaš lađas nanne ahte siidaoasi ovddasvástideaddji jođiheaddji ( ovddasvástideaddji siidaoasálaš ) sáhttá mearridit ahte ásahuvvo buohtalas álggahansiidaoassi mii lea čadnon siidaoassái , ja ahte sáhttá ásahuvvot dušše okta buohtalas álggahansiidaoassi juohke siidaoassái , gč. goalmmát lađđasa .