pere/sami_parallel huggingface dataset:
Fristen for å anlegge søksmål er seks måneder etter at du har mottatt melding om Trygderettens kjennelse.
Áigemearri vuolggahit ášši lea guhtta mánu dan rájes go leat ožžon dieđu Oadjorievtti diggemearrádusa birra.
I saker hvor NAV Klageinstans har fattet endelig vedtak i saken, må du sjekke hvilke frister som gjelder for å reise søksmål for tingretten eller namsretten.
Fertet iskat makkár áigemearit gustojit jus áiggut vuolggahit ášši diggegoddái dahje nammariektái áššiin main NAV Váidinásahus lea dahkan loahpalaš áššemearrádusa.
Fri rettshjelp
Nuvttá riekteveahkki
Du kan også ha krav på fri rettshjelp fra advokat.
Dus sáhttá maiddái leat riekti oažžut nuvttá riekteveahki advokáhtas.
Advokater har plikt til å gi deg gratis orientering om denne ordningen.
Advokáhtat leat geatnegahtton nuvttá muitalit dutnje dán ortnega birra.
Du kan selv søke Fylkesmannen om fri rettshjelp eller be advokaten din søke for deg.
Sáhtát ieš ohcat Fylkkamánnis nuvttá riekteveahki dahje sihtat iežat advokáhta ohcat du ovddas.
Det gjelder visse inntekts- og formuesgrenser.
Dás leat vissis dienas- ja opmodatrájit vuođđun.
Skolegang langt hjemmefra
Skuvlavázzin guhkkin eret ruovttus
«Denne kommune er et rent norsk distrikt.
«Dát gielda lea čielga dáža guovlu.
» Dette skreiv skoledirektør Chr. Brygfjeld i 1931 om Berlevåg kommune.
» Dán čálii skuvladirektevra Chr. Brygfjeld Bearalvági gieldda birra 1931:s.
Men det var ikke sant da, og har ikke vært det verken før eller seinere.
Muhto dat ii lean duohta, iige leamaš ovdal iige maŋŋá.
Mens sjølve kommunesenteret var norskdominert, var det vesentlig samisk befolkning på de mindre stedene i kommunen.
Gielddaguovddážis ledje eanaš dážat, ja unnit báikkiin gielddas ledje čielgasit sámi ássit.
Helt fram til 1950-tallet begynte det elever i skolen her som bare snakka samisk.
Gitta 1950-logu rádjai álge doppe oahppit skuvlii geat dušše hálle sámegiela.
En av dem var Kåre Larsen, som er født i 1944.
Okta sis lei Kåre Larsen, riegádan 1944:s.
Han forteller her fra sin skolegang på internata i Stroammavuotna/Kongsfjord og på Skeavvonjárga/Skjånes.
Son muitala dás su skuvlavázzima ja internáhttaeallima birra Strommavuonas ja Skeavvonjárggas.
Her bodde han privat hos bekjente av familien.
Dan maŋŋá čađahii realskuvlla Bearalvágis.
Etter det ble det postskole i Oslo, jobb i posten i Kirkenes og nesten 40 år i Sparebanken Nord-Norge, avdeling Tana.
Dan maŋŋá váccii poastaskuvlla Oslos, barggai poasttas Girkonjárggas, ja lagabui 40 jagi Davvi-Norgga Seastinbáŋkkus, Deanu ossodagas.
Kåre er nå pensjonist, og benytter en del av tiden til friluftsliv, elgjakt og laksefiske.
Kåre lea dál ealáhagas, ja geavaha áiggis meahcástallamii, ealgabivdui ja luossabivdui.
Intervjueren Yngve Johansen er født i 1954.
Jearahalli Yngve Johansen lea riegádan 1954:s.
Han og hans mor kommer fra Berlevåg kommune, men han er selv oppvokst på Lávvonjárga innerst i Tanafjorden.
Son ja su eadni leaba Bearalvági gielddas eret, muhto Yngve lea bajásšaddan Lávvonjárggas, Deanunjálmmis.
I sin skoletid var han bare vært borteboende, på internat, privat og på hybel.
Su skuvlaáiggis son lea olles áigge orron eará báikkis, internáhtas, priváhta báikkiin ja ásodagain.
Han gikk grunnskole i Vestertana, Austertana og Seida, Den samiske folkehøgskole og 4-årig lærerskole i Alta. Seinere har han tatt samisk i Alta og kroppsøving hovedfag på Levanger.
Son váccii vuođđoskuvlla Deanodagas, Juovlavuonas ja Sieiddás, Sámi álbmotallaskuvlla, oahpaheaddjiskuvlla Álttás, ja maŋŋá son logai sámegiela Álttás ja lášmmohallama váldofága Levangeris.
Han har arbeida som laksefisker, lærer, prosjektleder og trener. 1994–2006 var han 1. amanuensis ved Samisk høgskole.
Yngve lea bargan luossabivdin, oahpaheaddjin, prošeaktajođiheaddjin ja hárjeheaddjin, 1994–2006 son lei 1. amanuensa Sámi allaskuvllas.
I 2006 flytta han tilbake til Lávvonjárga, og han arbeider nå med forskjellige prosjekter, bl.a. har han laga CD om samiske stedsnavn i Berlevåg.
2006:s fárrii ruovttoluotta Lávvonjárgii, ja bargá iešguđet lágan prošeavttaiguin, ja lea ee. ráhkadan CD Bearalvági sámi báikenamaid birra.
Han arbeider nå med samisk statistikk, og med en CD med samiske stedsnavn i Nesseby.
Son bargá dál sámi statistihkain ja CD:in Unjárgga sámi báikenamain.
Kåre Larsen levde sine første ti år i Guollevadji / Store Molvik i Berlevåg kommune.
Kåre Larsen orui 10 vuosttaš eallinjagi Guolleveajis Bearalvági gielddas.
Han er nest yngst i en søskenflokk på åtte.
Son lea nubbin nuoramus 8 mánás.
Språket både hjemme og i bygda var samisk og i likhet med sine søsken kunne han minimalt med norsk da han begynte på skolen.
Guolleveadji lei sámegielat báikkáš, ja Kåre bearrašis lei sámegiella ruovttugiellan. Seamma go boarrásat oappát ja vieljat de ii máhttán Kåre dárogiela nu bures go álggii skuvlii.
Internat i Kongsfjord
Internáhtta Strommavuonas
– I Berlevåg kommune var det to skoler, en i Berlevåg og den andre som var internatskole var i Kongsfjord.
– Bearalvági gielddas ledje guokte skuvlla. Bearalvágis, ja nubbi skuvla, internáhtaskuvla Strommavuonas.
Tidlig på 1950 tallet var det ingen veiforbindelse mellom de to stedene.
1950-logu álggus ii lean geaidnooktavuohta dán guovtti báikki gaskka.
Så da var eneste alternative skolen i Kongsfjord, den som geografisk var lengst unna.
Danne gárttai ge skuvlii Strommavutnii, mii lei guhkimusas eret ruovttus.
Når vi skulle på skolen var det først med småbåt ut til lokalbåten.
Go jođiimet skuvlii de jođiimet álggos unnafatnasiin «lokálafatnasii».
Noe som i seg selv ikke var så enkelt mange ganger, spesielt når vinden kom fra vest.
Dát ii lean álki buot háviid, erenomážit go lei oarjebiegga.
Så var det turen ut Tanafjorden, rundt Tanahorn, innom Berlevåg og videre til Kongsfjord.
Ja de lei johtit Deanuvuona olggos, Ráhkkonjárgga birra, Bearalvági bokte, gitta Strommavutnii.
Denne turen kunne ta mange timer og enkelte ganger være mye og sterk vind.
Dát mátki bisttii máŋga diimmu, ja muhtumin sáhtte lea stuorra bárut ja garra biegga.
I tillegg kunne det være både diesel- og tobakksrøyklukt i salongen, noe som ikke gjorde turen lettere.
Dasa lassin lei diesel- ja duhpátsuovvahádja saloŋggas, ja dát ii álkiidan gal mátkki.
Og etter slike turer kunne jeg være dårlig flere dager.
Dákkár mátkkiid maŋŋá sáhtten leat illáveaje máŋga beaivvi.
Ved skolestart i Kongsfjord fikk jeg hjelp med det norske språket av Arne Frantzen.
Go álgen skuvlii Strommavutnii de ožžon veahki Arne Frantzenis birget dárogielain.
Han var fra Vuoddavuotna/Gulgofjord og noen år eldre enn meg, og han kunne både samisk og norsk.
Son lei eret Vuođavuonas ja lei moadde jagi boarrásat go mun, ja son máhtii sihke dáro- ja sámegiela.
Men det tok ikke så lang tid før jeg lærte norsk, sikkert også fordi alt på stedet og i skolen foregikk på norsk.
Ii mannan nu guhkes áigi ovdal go ohppen dárogiela, sihkkarit danne go giláš lei dárogielat ja buot mii skuvllas dáhpahuvai lei dárogillii.
På internatet var det bare barna og en lærer som bodde.
Internáhtas orro dušše mánát ja okta oahpaheaddji.
Husmora laget maten, men jeg syntes at maten var ganske ensformig.
Dálueamit ráhkadii borramuša, muhto mu mielas orui hui ovttageardánis borramuš.
Selv om internatet var i et fiskevær, fikk vi ganske lite fisk.
Vaikko vel internáhtta lei guolástusbáikkážis de eat ožžon nu ollu guoli.
Det ble undervist i to bolker, når en gruppe var på skolen, var den andre hjemme.
Oahpahus lei guovtti joavkkus, go okta joavku lei skuvllas, de lei nubbi ruovttus.
Det siste året bodde jeg alene på internat i Kongsfjord, for da var både min yngre bror og naboen min, Jan Johansen, hjemme når jeg hadde skole.
Maŋimuš jagi mun orron okto Strommavuona internáhtas, go de leigga mu nuorat viellja ja kránnjá Jan Johansen ruovttus go mus lei skuvla.
Dette kunne føre til at tiden kunne bli litt lang enkelte ganger når han jeg var alene barn på internatet.
Dát dagahii ahte áigi manai njozet go ledjen áidna mánná internáhtas.
På skolen var det undervisning etter lærebøkene og på skolen ble aldri samer nevnt.
Skuvllas oahpahuvvui oahppogirjjiid vuođul, ja skuvllas ii namuhuvvon miige sápmelaččaid birra.
Jeg syntes at lærerne var flinke å undervise og de var også greie i fritida.
Mu mielas ledje čeahpes oahpaheaddjit, ja astoáiggis ledje maid šiegat.
Fra internatlivet har jeg igrunnen mest gode minner.
Mus leat eanáš buorit muittut internáhttaeallimis.
Vi hadde stor frihet, som i stor grad ble benyttet til uteaktiviteter.
Mis lei stuorra friddjavuohta, ja dan mii geavaheimmet olgodoaimmaide.
Men internatlivet gjorde også at barna ble mer selvstendige og lærte å ta vare på seg selv.
Internáhttaeallin maid dagahii ahte mánát šadde iešheanálaččat, ja ohppe ieža birget.
Internatet i Kongsfjord ble lagt ned i 1954 og de siste årene var det bare barn på internatet fra Store Molvik og Gulgofjord.
Strommavuona internáhtta heaittihuvvui 1954:s, ja maŋimuš jagiid ledje dušše Guolleveaji ja Golgovuona mánát internáhtas.
Fra Skjånes skole, trolig på 1950-tallet.
Skeavvonjárgga skuvllas, jáhkkimis 1950-logus
Skjånes skole, 1950- eller 60-tallet.
Skeavvonjárgga skuvla, 1950- dahje 60-logus.
Høyeste del av bygningen er skole/klasserom, laveste fløy var gymnastikksal for skolen og ble også brukt til kapell.
Vistti alimus oassi lea skuvla/luohkkálanjat, vuolimus oassi lei lášmmohallanlatnja mii maiddái geavahuvvui kapeallan.
Da det ikke var internat i Berlevåg, ble vi barna sendt med lokalbåt til Skjånes i Gamvik kommune.
Go ii lean internáhtta Bearalvágis, de sáddejedje mánáid Skeavvonjárgii, Gáŋgaviikka gildii.
I luftlinje er det bare rett over Tanafjorden, en strekning på litt over 20 kilometer.
Njuolga rastá Deanuvuona ii leat go badjelaš 20 kilomehtera.
Men lokalbåten hadde rute rundt Tana- og Langfjorden og på denne turen kunne det være opptil 12 anløp, og hele turen tok over et døgn.
Muhto lokálas lei ruvtto Deanuvuona ja Lákkovuona birra, ja dás sáhtte leat gitta 12 bisánanbáikki rádjai, ja mátki bisttii badjelaš jándora.
Men også på Tanafjorden kan det være dårlig vær og et døgn i dårlig vær kan være en stor påkjenning, spesielt for dem som ikke er sjøsterk.
Muhto Deanuvuonas maid sáhttá leat dálki, ja jándora mátki garra dálkkis sáhttá čuohcat garrasit olbmui, erenomážit sidjiide geat šaddet mearrabuohccin.
Periodene på internatet varte opptil en måned.
Áigodagat internáhtas sáhtte bistit gitta mánu rádjai.
På Skjånes hadde jeg også bror min, Aksel, og brødrene Jan og Bjarne Johansen, som skolekamerater.
Skeavvonjárggas ledje mus mu viellja Aksel, ja vieljažagat Jan ja Bjarne Johansen, skuvlaskihpárin.
Det var fint å ha kamerater på de lange reisene rundt Tanafjorden og også ha kjente på internatet.
Lei buorre ahte ledje skihpárat guhkes mátkkis Deanuvuona birra, ja maiddái internáhtas.
Også på dette internatet syns jeg vi hadde gode lærere og snille ansatte.
Maiddái dán internáhtas ledje mu mielas buori oahpaheaddjit ja šiega bargit.
Men også her var det samiske et område som ikke ble berørt på skolen, enda de fleste barna var samer.
Muhto dáppe lei maiddái sámevuohta dakkár ášši mii ii guoskkahuvvon skuvllas, lihkká váikko ledje eanáš sámi mánát skuvllas.
Denne studien undersøker hvilke former for organisasjonstilhørighet ansatte på Sametinget har, hva det er som skaper disse tilhørighetsformene og hvordan disse påvirker ansattes intensjoner om å bli på eller forlate arbeidsplassen.
Dát čálus iská makkár organisašuvdnagullevašvuohta Sámedikkebargiin lea Sámediggái, mii dat lea mii dagaha iešguđetge gullevašvuođa ja movt dát váikkuhit bargiid áigumušaid joatkkit dahje heaitit bargosajistis.
For å kunne svare på problemstillingen ble det brukt både kvantitativ og kvalitativ forskningsmetode.
Dán čuolmma čoavdimii geavahuvvui sihke kvantitatiiva ja kvalitatiiva dutkanvuohki.
Deltakere i denne studien var 105 av 151 ansatte på Sametinget.
Oasseváldit dán guorahallamis leat 105 Sámedikki 151 bargis.
Resultatene viser at Allen &amp; Meyer`s (1990) følelsesmessige tilhørighetsform er mest utbredt blant ansatte på Sametinget, men at der også er ansatte som opplever tvangsmessig eller normativ tilhørighet.
Bohtosat čájehit ahte eanas bargiin lea Allen &amp; Meyer`a (1990) dovdduidvuođđuduvvon gullevašvuohta Sámediggái, muhto ahte doppe leat maid bargit geat dovdet bággejuvvon dahje vurdojuvvon gullevašvuohta.
Videre viser resultatene at organisasjonens formål er den uavhengige variabelen som i størst grad skaper følelsesmessig tilhørighet til arbeidsplassen.
Muđui čájehit bohtosat ahte organisašuvnna áigumuš lea dat sorjjasmeahttun variabel mii eanemusat addá dovdduidvuođđuduvvon gullevašvuođa bargosadjái.
Til slutt viser resultatene at følelsesmessig tilhørighetsform påvirker ansattes intensjoner om å bli på arbeidsplassen, mens tvangsmessig tilhørighetsform kan være årsaken til at ansatte har intensjoner om å slutte på arbeidsplassen.
Loahpas čájehit bohtosat ahte dovdduidvuođđuduvvon gullevašvuohta váikkuha bargiid áigumušaide joatkkit bargosajis, ja ahte bággejuvvon gullevašvuohta sáhttá leat duogážin dasa ahte bargiin lea áigumuš heaitit bargosajistis.
Klima og Afghanistan sentrale tema i Stoltenbergs møte med Obama - regjeringen.no
Dálkkádat ja Afghanistána ledje guovdilis áššit Stoltenberga ja Obama čoahkkimis
Arbeidet for en sterk politisk klimaavtale i København og den militære og sivile innsatsen i Afghanistan var viktige tema i dagens møte i Oslo mellom statsminister Jens Stoltenberg og USAs president Barack Obama.
Bargu oaččohit áigái nana politihkalaš dálkkádatsoahpamuša Københámmanis ja militeara ja siviila áŋgiruššan Afghanistánas ledje dehálaš fáttát stáhtaministar Jens Stoltenberga ja USA presideantta Barack Obama otná čoahkkimis Oslos.
Stoltenberg lanserte en økning i det norske tilskuddet til den afghanske hæren og politiet.
Stoltenberg almmuhii ahte Norga áigu lasihit iežas ruhtadoarjaga Afghanistána soahtevehkii ja politiijii.
Satsingen blir på 110 millioner amerikanske dollar i perioden 2010 til 2014.
Doarjaga sturrodat šaddá oktiibuot 110 miljon amerihkálaš dollara áigodahkii 2010 -2014.
Statsminister Stoltenberg og president Obama.
Stáhtaministtar Stoltenberg ja presideanta Obama.
Foto: Per Thrana Se flere bilder på Flickr
Foto: Per Thrana Geahča eanet govaid dás:Flickr
- I møtet i dag diskuterte vi vår tids største utfordring, klima.
- Otná čoahkkimis mii digaštalaimet min áiggi stuorámus hástalusa, dálkkádaga.
Amerikansk lederskap er helt avgjørende for at verden skal lykkes med klimainnsatsen.
Amerihkálaš njunušgoddi leat áibbas mearrideaddji dehálaš jus máilbmi galggaš lihkostuvvat dálkkádatáŋgiruššamiin.
Jeg ser fram til å samarbeide med president Obama og hans administrasjon i dagene fram mot møtet i København og i månedene etterpå, slik at vi kan få på plass en ambisiøs og juridisk bindende klimaavtale, sier Jens Stoltenberg.
Suohtas šaddá bargat ovttas presideanta Obamain ja su hálddahusain beivviid Københámmana čoahkkima rádjai ja mánuid dan maŋŋil, nu ahte mii oažžut gudneáŋgiris ja juridihkalaččat geatnegahtti dálkkádatsoahpamuša, cealká Jens Stoltenberg.
I samtalen understreket Stoltenberg at i-landene må stå for finansiering av klimatiltak i fattige land.
Ságastallamis Stoltenberg deattuhii ahte industriijariikkat fertejit ruhtadit dálkkádatdoaibmabijuid geafes riikkain.
Han ga også presidenten en orientering om det norsk-meksikanske initiativet når det gjelder finansiering, et vesentlig tema i forhandlingene i København.
Son čilgii maiddái presidentii norgalaš-meksikánalaš áššeovddideami dakkár ruhtadeami hárrái, dehálaš fáddán Københámmana šiehtadallamiidda.
Initiativet tar sikte på å skape et system som vil bidra med finansiering på både kort og lang sikt til klimatiltak i fattige land.
Ulbmil álgagiin lea vuođđudit dakkár vuogádaga mii galgá ruhtadit oanehisáigásaš ja guhkesáigásaš dálkkádatdoaibmabijuid geafes riikkain.
Stoltenberg og Obama var enige om at Norge og USA skal samarbeide for å sikre at tiltak for å redusere utslipp fra tropisk regnskog blir et vesentlig element i avtalen i København.
Stoltenberg ja Obama leigga ovttaoaivilis ahte Norga ja USA gaget bargat ovttasráđiid sihkkarastin dihtii ahte doaibmabijut mat geahpidit luoitimiid trohpalaš arvemeahcis šaddet dehálaš oassin Københámmana soahpamušas.
Det norske samarbeidet med Brasil om vern i Amasonas har allerede resultert i vesentlige utslippsreduksjoner.
Norgga ovttasbargu Brasiillain suodjalit Amasonasa lea jo váikkuhan mearkkašahtti geahpádusaide.
Stoltenberg hilste velkommen USAs økte engasjement for utvikling og stabilisering i Afghanistan.
Stoltenberg dovddahii ilu go USA áigu lasihit iežas áŋgiruššama buoridit ovdáneami ja stáđisvuođa Afghanistánas.
Han la særlig vekt på at det er positivt at beskyttelse av sivilbefolkningen og kapasitetsbygging i Afghanistan får større oppmerksomhet.
Son anii erenoamáš buorrin ahte beroštišgohtet eambbo siviilaálbmoga suodjaleamis ja návcca huksemis Afghanistánas.
- Norge står ved sine militære og sivile forpliktelser i Afghanistan.
- Norga fuolaha iežas militeara ja siviila geatnegasvuođaid Afghanistánas.
Hvis vi skal nå vårt felles mål i Afghanistan, er det helt vesentlig at vi støtter de afghanske sikkerhetsstyrkene.
Jos mii galgat ollašuhttit iežamet oktasaš ulbmila Afghanistánas, de lea áibbas dárbbašlaš doarjut afghánalaš sihkkarvuođasoahteveaga.
Vi må gjøre det mulig for afghanerne selv å ta ansvar for sin egen sikkerhet, sa statsminister Stoltenberg.
Mii fertet nu bargat ahte afghánalaččaide lea vejolaš váldit ovddasvástádusa iežaset sihkkarvuođas, celkii stáhtaministtar Stoltenberg.
Det økte norske bidraget på totalt 110 millioner amerikanske dollar vil fordeles med 60 millioner dollar til den afghanske hæren og 50 millioner dollar til opplæring av politiet.
Norgga lassiveahkis mii lea buohkanassii 110 miljon amerihkálaš dollara, galget 60 miljon dollara addojuvvot Afghanistána soahtevehkii ja 50 miljon dollara galget addojuvvot politiija oahpaheapmái.
Norsk bistand til Afghanistan er allerede på 120 millioner dollar hvert år og for tiden er Norge inne med rundt 500 soldater i Afghanistan.
Norgga jahkásaš veahkki Afghanistánii lea jo 120 millioner dollara ja dál leat Norggas sullii 500 soalddáha Afghanistánas.
I møtet mellom Stoltenberg og Obama ble også andre viktige felles tema drøftet, blant annet samarbeid i Nordområdene, arbeidet for å oppfylle FNs tusenårsmål og arbeidet for en fornyet innsats for fred i Midtøsten.
Stoltenberg ja Obama čoahkkimis digaštallajuvvojedje eará ge dehálaš oktasaš áššit, earret eará ovttasbargu Davviguovlluin, ONa duhátjagiulbmila ollašuhttinbargu ja ođđa ráfiáŋgiruššan Gaskanuortan.
Kommunal- og regionalminister Liv Signe Navarsete - regjeringen.no
Váldosisdollui
Politiske verv
Historjjálaš arkiiva
2009- Statsråd i Kommunal- og regionaldepartementet 2008- Leder for Senterpartiet 2005-2009 Statsråd i Samferdselsdepartementet 2005- Valgt som stortingsrepresentant for Senterpartiet, Sogn og Fjordane 2001-2005 Vararepresentant på Stortinget for Sogn og Fjordane 2003-2005 Lærdal kommunestyre 2001-2008 Nestleder for Senterpartiet 1999-2000 Politisk rådgiver, Sosial- og helsedepartementet, Kjell Magne Bondeviks første regjering 1997-2003 Fylkesleder for Senterpartiet i Sogn og Fjordane 1995-2005 Medlem i Fylkestinget, Sogn og Fjordane 1991-1995 Sogndal kommunestyre
Almmustahtti: Gielda- ja guovlodepartemeanta
Yrkeserfaring
(Áigodagas 20.10.09-16.10.13)
2001-2005 Styrearbeid og privat næringsdrivende 2000-2001 Sekretariatsleder, IT-forum Sogn og Fjordane 1987-1996 Salgskonsulent, Sogn og Fjordane meieri, TINE 1985-1987 Salgsmedarbeider, Nidar Bergene 1977-2005 Selvstendig næringsdrivende landbruk, eiendom
Gielda- ja guovloministaris lea ovddasvástádus ássan- ja huksenpolitihkas, bire- ja guovlopolitihkas, báikkálaš hálddašeamis, suohkanekonomiijas ja válgačađaheamis.
Utdanning
Politihkalaš luohttamušdoaimmat 2009- Stáhtaráđđi, Gielda- ja guovlodepartemeanta 2005-2009 Stáhtaráđđi, Johtolatdepartemeanta 2001-2005 Sogn ja Fjordane várreláhttu Stuorradikkis 2003-2005 Lærdala gielddastivra 2001- Guovddášbellodaga nubbinjođiheaddji 1999-2000 Politihkalaš ráđđeaddi, Sosiala- ja dearvvašvuođadepartemeanta, Kjell Magne Bondevika vuosttaš ráđđehus 1995-2005 Fylkkadikki miellahttu, Sogn ja Fjordane 1991-1995 Sogndal gielddastivra Bargovásihus 2001-2005 Stivrabargu ja priváhta ealahusdoaimmaheaddji 2000-2001 Čállingoddejođiheaddji, IT-forum Sogn ja Fjordane 1987-1996 Vuovdinkonsuleanta, Sogn ja Fjordane meieriija, TINE 1985-1987 Vuovdinmielbargi, Nidar Bergene 1977-2005 Iešheanalas ealáhusdoaimmaheaddji eanandoallu, opmodat
1999 Administrasjons- og organisasjonsvitenskap, Universitetet i Bergen 1995-1999 Cand.mag. (øk.
Oahppu 1999 Hálddahus-ja organisašuvdnadieđa, Bergena Universitehta 1995-1999 Cand.mag. (ek.
adm., IKT.)
háld., IKT.)
2004-2005 Styremedlem, Innovasjon Norge, Sogn og Fjordane 2003-2005 Styremedlem, Friskgården Tyin AS 2003-2004 Medlem av Distriktskommisjonen 2003-2005 Styremedlem, Gjensidige forsikring, region Vestlandet 1999-2003 Hovedstyremedlem, Gjensidige Forsikring 1999-2005 Styreleder, Vestlandsforskning 1988-1993 Leder arbeidsutvalget for Sogn og Fjordane meieri
, Sogn ja Fjordane Allakskuvla Eará luohttámušdoaimmat 2004-2005 Stivramiellahttu, Innovasjon Norge (Innovašuvdna Norga), Sogn ja Fjordane 2003-2005 Stivramiellahttu, Friskgården Tyin AS 2003-2004 Guovlokommišuvnna miellahttu 2003-2005 Stivramiellahttu, Gjensidige forsikring, Vestlándda regiovdna 1999-2003 Váldostivrra miellahttu, Gjensidige Forsikring 1999-2005 Stivrajođiheaddji, Vestlandsforskning 1988-1993 Sogn ja Fjordane meieriija bargolávdegotti jođiheaddji
En demenssykdom vil ofte føre til store forandringer for personen som har demens og for nærmeste pårørende.
Demeansadávda dávjá mielddisbuktá stuorra rievdadusaid demeansabuohccái ja lagamuš oapmahaččaide.
Også venner og annen omgangskrets berøres i større eller mindre grad.
Maiddái ustibiidda ja eará oahppásiidda váikkuha unnit eanet.
Det er naturlig å oppleve sorg og usikkerhet om fremtiden.
Lea lunddolaš moraštit ja dovdat eahpesihkarvuođa boahtteáiggi hárrái.
Mange kan reagere med tristhet, sinne og uro.
Olusat sáhttet šlundut, suhttat ja vuorjašuvvat.
Det kan oppstå frustrasjon og konflikter, og samspillet settes på prøve.
Sáhttet čuožžilit sihke frustrašuvdna ja riiddut, ja dát čuohcá ovttasdoaibmamii.
En reaksjon kan være å trekke seg tilbake og unngå kontakt.
Okta reakšuvdna sáhttá leat geassádit eret ja garvit oktavuođa.
Graden av åpenhet om demens vil være forskjellig blant personer som har demens og deres familier.
Rabasvuođadássi demeanssa birra lea iešguđetlágan demeansabuhcciid ja sin bearrašiid gaskkas.
For de aller fleste vil informasjon til og kontakt med omgivelsene være positivt.
Eatnašiidda lea diehtojuohkin lagaš birrasii ja oktavuohta lagaš birrasiin buorre.
Aktivitet og sosial kontakt er viktig.
Doaimmat ja sosiála oktavuohta leat dehálaččat.
Det kan gi glede å fortsette med kjente aktiviteter.
Sáhttá illudahttit joatkit oahpes doaimmaiguin.
Pårørende, helsepersonell og andre kan bidra med nødvendig hjelp og støtte.
Oapmahaččat, dearvvašvuođabargit ja earát sáhttet veahkehit dárbbašlaš vehkiin ja doarjagiin.
Teknologi og hjelpemidler kan også bidra til trygghet og selvstendighet.
Teknologiija ja veahkkeneavvut sáhttet maiddái dagahit oadjebasvuođa ja iešheanalašvuođa.
Viktig i hverdagen Alle trenger å oppleve mestring og å være til nytte.
Dehálaš árgabeaivvis Buohkat dárbbašit vásihit máhtestuvvama ja leat ávkin earáide.
Det er vondt å oppleve at en kommer til kort i sosiale sammenhenger.
Lea lossat vásihit ahte olmmoš ii anit sosiála oktavuođain.
Gode øyeblikk og fellesskap kan styrke selvfølelse og verdighet.
Buorit bottut ja searvevuohta sáhttet nannet iešdovddu ja árvvu.
Personer med demens mister ikke alle ferdigheter.
Demeansabuohccit eai masse buot máhtuid.
Det er godt for alle å føle at en fortsatt betyr noe for andre.
Buohkaide lea buorre dovdat ahte olmmoš ain mearkkaša juoga earáide.
Samtidig er det tilfredsstillende å kunne mestre aktiviteter på egen hånd.
Seammás lea buorre okto lihkostuvvat doaimmaiguin.
For par og familier er det ofte av betydning å fortsette med felles aktiviteter i hverdagen så langt det går.
Páraide ja bearrašiidda lea dávjá dehálaš ain bargat oktasaš doaimmaid árgabeaivvis nu guhkás go lea vejolaš.
Dette kan kreve ekstra tilrettelegging fra omgivelsene.
Dát sáhttá gáibidit lassi láhčima olbmuin birra.
Endringer av betydning for kommunikasjon og samspill:
Mearkkašahtti gulahallan- ja ovttastallanrievdadusat
Oppmerksomhet – Å rette oppmerksomheten mot flere ting samtidig kan bli vanskelig.
Fuomášupmi – Konsentreret máŋga ášši birra sáhttá leat váttis.
Læring og hukommelse – Ny informasjon huskes ikke som før.
Oahppan ja muitu – Ođđa dieđut eai muitojuvvo nugo ovdal.
Gjenkalling vil si å huske hendelser eller navn uten noen form for påminnelser eller annen hjelp.
Sáhttá leat álkit dovdát go muitit. Go muitá, de muitá dáhpáhusaid dahje namaid muittuhusaid dahje eará veahki haga.
Ved gjenkjenning brukes detaljer i omgivelsene som ledetråder til å huske.
Go galgá dovdát, de geavahuvvojit detáljat birrasis veahkehit muitit.
Språk – Problemer med å forstå, snakke og finne de riktige ordene.
Giella – Váttisvuođat áddet, hállat ja gávdnat rivttes sániid.
En husker oftest lettere morsmålet enn språk en har lært senere i livet.
Olmmoš dávjjimusat muitá álkit eatnigiela go giela man lea oahppan maŋŋelis eallimis.
Sansning - Syn, hørsel, lukt og smak kan bli redusert.
Áiccut – Oaidnu, gullu, haksu ja máistináicu sáhttá hedjonit.
Ved demens vil det gradvis bli problemer med å huske og å oppfatte hva andre sier, spesielt når det er mange tilstede og flere snakker samtidig.
Demeanssain šaddá dađistaga váddásat muitit ja áddet maid earát dadjet, erenoamážit go olusat leat das ja hállet oktanaga.
Det blir det derfor viktig å passe på at det ikke er for mange lyder og inntrykk som kan forstyrre i situasjonen.
Danne lea dehálaš váruhit ahte eai šatta menddo olu jienat ja dáhpáhusat mat sáhttet muosehuhttit dili.
Det blir ofte behov for å gjenta informasjon.
Dávjá lea dárbu geardduhit dieđuid.
For personen med demens kan det være vanskelig å svare på kompliserte spørsmål, gi begrunnelser, og forteller så mye selv.
Demeansabuohccái sáhttá leat váttis vástidit váttes gažaldagaide, ákkastallat ja ieš muitalit nu olu.
Da kan det å gjenfortelle episoder og begivenheter være en god måte å kommunisere på.
Dalle sáhttá leat muittuid mielde muitalit fearániid ja dáhpáhusaid buorre gulahallanvuohki.
For pårørende og andre er det nyttig å tenke over hvordan en best kan kommunisere ved å dele erfaringer, forstå og gjøre seg forstått.
Oapmahaččaide ja earáide lea ávkkálaš smiehttat mo sii buoremusat sáhttet gulahalat juogadettiin vásáhusaid, áddet ja áddehallat.
Tips i kommunikasjonen
Gulahallanrávvagat
• Bruk korte, enkle setninger, unngå abstrakte begreper og forklaringer.
• Geavat oanehis, álkes cealkagiid, garvve abstrákta doahpagiid ja čilgehusaid.
• Unngå å utfordre sviktende hukommelse, ikke spør husker du…
• Ale hástal muitomassima, ale jeara «Muittát go …»
• La være å stille vanskelige spørsmål som hvorfor… og hvem…, som krever at en husker.
• Ale jearat váttes gažaldagaid nugo «Manne …» «Mo …» ja «Gii …», mat gáibidit ahte olmmoš muitá.
• Vær tydelig, bruk et enkelt språk og ta opp ett tema om gangen.
• Leage čielggas, hála álkes giela ja hála ovtta fáttá birra háválassii.
• Ikke gi unødig og overflødig informasjon.
• Ale muital dárbbašmeahttun dieđuid.
• Hjelp til når det stopper opp i kommunikasjonen, men ikke overta.
• Veahket go gulahallan bisána, muhto ale hállagoađe ieš okto.
• Bruk et tydelig kroppsspråk.
• Geavat čielga rumašgiela.
• Ha god tid og ro i samværet.
• Bija buori dili ovttastallamii ja váldde gulul.
Oppleve gode øyeblikk Mestre og være til nytte
Vásihit buriid bottuid Máhtestuvvat ja leat ávkin
Være i fellesskap med sine nærmeste
Ovttastallat iežas lagamuččaiguin
Styrket  selvfølelse. Ekstra utfordringer i kommunikasjonen. Noen ganger blir samtaler og kontaktforhold ekstra vanskelige fordi personen med demens og pårørende har helt ulike oppfatninger av virkeligheten.
Nannejuvvon iešdovdu. Erenoamáš hástalusat gulahallamis. Muhtumin šaddet ságastallamat ja oktavuođadoallan erenoamáš váddásat go demeansabuohccis ja su oapmahaččain lea goabbatlágan áddejupmi duohtavuođas.
Det kan være ulike syn på hva som er sagt og gjort, vurdering av situasjonen og hvilken hjelp som trengs.
Sáhttet leat iešguđet oainnut dasa mii lea daddjon ja dahkkon, dili árvvoštallan, ja mii vehkiid dárbbašuvvo.
Når noe er glemt, hjelper det sjelden å insistere på at en har rett.
Go juoga vajálduvvo, de hárve ábuha čuoččuhit alddis riektan.
Mange pårørende blir slitne av at samme temaer og spørsmål gjentas.
Olu oapmahaččat váibet go seamma fáttát ja gažaldagat geardduhuvvojit.
Ekstra utfordrende kan det være å forholde seg til mistenksomhet og beskyldninger (f.eks. vrangforestillinger om tyveri eller utroskap).
Erenoamáš hástalussan sáhttá leat go galgá váldit vuhtii vihkumiid ja sivahemiid (omd. boasttugovahallamat suoládeami ja oskkáldasmeahttunvuođa birra).
Det samme gjelder når personen med demens beskriver ting og forholder seg til noen/noe som ikke er til stede (hallusinasjoner).
Seamma gusto maiddái go demeansabuohcci čilge áššiid ja váldá vuhtii gean nu / juoga nu mii ii leat das (hallusinašuvnnat).
I slike situasjoner er det ekstra viktig at pårørende har noen å snakke med og at de kan få råd og hjelp fra helse- og omsorgstjenesten.
Dákkár oktavuođain lea erenoamáš dehálaš ahte oapmahaččain lea soames geainna sáhttet háleštit ja ahte ožžot rávvagiid ja veahki dearvvašvuođa- ja fuollabálvalusas.
Å spille på det kjente. Også etter å ha fått demens liker de fleste å holde på med ting de har erfaring med fra før.
Oahpes áššiid ávkkástallan. Maiddái maŋŋá go olmmoš lea ožžon demeanssa, de eatnašat liikojit buđaldit oahpes áššiiguin.
For pårørende og andre er det ofte meningsfullt å bygge på den enkeltes historie, kultur og språk.
Oapmahaččaide ja earáide lea dávjá jierpmálaš váldit ovttaskas olbmo historjjá, kultuvrra ja giela vuolggasadjin.
Kjente omgivelser og gjenstander kan vekke minner og være et godt utgangspunkt for samtale og fellesskap.
Oahpes sajit ja biergasat sáhttet boktit muittuid ja leat buorre vuolggasadjin ságastallamiidda ja searvevuhtii.
Et tips kan være å bidra aktivt ved ta fram kjente episoder og begivenheter, snakke om nære slektninger og andre viktige personer.
Okta ráva sáhttá leat aktiivvalaččat váldit ovdan oahpes fearániid ja dáhpáhusaid, hállat lagaš fulkkiid ja eará dehálaš olbmuid birra.
Samtaler om hva som er og har vært betydningsfullt tidligere i livet, kan bidra til å bekrefte den enkeltes historie og verdi.
Ságastallamat das mat leat ja leat leamaš dehálaččat eallimis ovdal, sáhttet leat mielde duođašteamen ovttaskas olbmo historjjá ja árvvu.
Det er viktig å vise forståelse og toleranse.
Lea dehálaš čájehit áddejumi ja gierdavašvuođa.
En trenger ikke alltid så mange ord for å oppleve samhørighet.
Ii dárbbaš álo nu galle sáni dadjat ovdalgo vásiha oktiigullevašvuođa.
For personer som er nært knyttet til naturen, dyr og næringstradisjoner kan dette være et godt utgangspunkt for samtaler og aktiviteter.
Olbmuide geat leat čadnon lundui, elliide ja ealáhusárbevieruide, sáhttet dat leat buorre vuolggasadji ságastallamiidda ja doaimmaide.
Her kan pårørende og andre bidra til å vekke minner.
Dás sáhttet oapmahaččat ja earát leat mielde boktimin muittuid.
Når språket svekkes er det nyttig å tenke over hvordan en kan stimulere sansene på måter som passer for den enkelte.
Go giella hedjona, de lea vuogas smiehttat mo sáhtášii stimuleret áiccuid nu, ahte dat heivejit ovttaskas olbmui.
Å se på bilder og filmer av kjente steder og mennesker.
Geahččat govaid ja filmmaid oahpes báikkiin ja olbmuin.
Glede seg over naturopplevelser, blomster og farger.
Ilosmuvvat luondduvásáhusain, liđiin ja ivnniin.
Å høre på musikk, dikt, sanger og joik kan stimulere til sang og dans og skape fellesskap og glede.
Guldalit musihka, divttaid, lávlagiid ja luđiid sáhttá stimuleret lávlumii ja dánsumii ja hábmet searvevuođa ja ilu.
Å lukte og smake på velkjent mat og drikke kan gi gjenkjenning og bekreftelse.
Haksit ja máistit oahpes biepmu sáhttá addit dovdámuša ja duođašteami.
Det samme kan gjelde mange andre dufter og smaker en kjenner fra tidligere.
Seamma gusto maiddái eará hájaide ja máisttuide mat dovdá.
Å føle på varme og kulde, på stoffer, skinnfeller og ikke minst hudkontakt gjennom berøring kan vekke minner og gi bekreftelse.
Dovdat lieggasa ja galbmasa, ávdnasiid, roavgguid ja áinnas liikeoktavuohta guoskkaheami bokte sáhttá boktit muittuid ja addit duođašteami.
Å bevege seg vekker minner, og gamle ferdigheter kan komme til uttrykk i kjente situasjoner, som når en elter en deig, feier et gulv, steller med dyr eller kanskje svinger seg i dansen.
Lihkadeapmi boktá muittuid, ja ovddeš attáldagat sáhttet boahtit ovdan oahpes dilálašvuođain, nugo dáigesotkemis, láhttiid luvdemis, elliid dikšumis dahje dáidá dánsestit.
Gjennom å legge til rette for ulike aktiviteter som passer for den enkelte, kan pårørende og andre bidra til å skape opplevelser som gir gjenkjenning og bekreftelse.
Go láhčá dili iešguđet doaimmaide mat heivejit ovttaskas olbmui, de sáhttet oapmahaččat ja earát leat mielde ráhkadeamen vásáhusaid mat addet dovdámuša ja duođašteami.
Dette kan gi et løft for selvfølelsen.
Dát sáhttá loktet iešdovddu.
Åpenhet overfor familie, venner, naboer og kjente gjør det lettere å få forståelse for situasjonen.
Rabasvuohta Rabasvuohta bearrašii, ustibiidda, kránnjáide ja oahppásiidda álkidahttá dan ahte oažžut áddejumi dillái.
Også familie og nettverk har behov for kunnskap om demens for å kunne gi hjelp og støtte i hverdagen.
Maiddái bearaš ja fierpmádat dárbbaša máhtu demeanssa birra vai sáhttet veahkehit ja doarjut árgabeaivvis.
Å møte andre som er i en lignende situasjon, fortelle om egne og høre om andres erfaringer, er viktig for mange pårørende.
Deaivvadit earáiguin geat leat sullasaš dilis, muitalit iežas vásáhusaid birra ja guldalit earáid vásáhusaid lea dehálaš olu oapmahaččaide.
Både helse- og omsorgstjenestene og frivillige organisasjoner bidrar med tilbud.
Sihke dearvvašvuođa- ja fuollabálvalusain ja eaktodáhtolaš servviin leat fálaldagat.
Pårørendeskoler og samtalegrupper er eksempler på fora der pårørende kan få gode råd og tips og lære av hverandre.
Oapmahašskuvllat ja ságastallanjoavkkut leat ovdamearkkat forumaide gos oapmahaččat sáhttet oažžut buriid rávvagiid ja oahppat guhtet guoimmisteaset.
Ved tilbud og tjenester er det viktig å ta utgangspunkt i den enkeltes bakgrunn, livsstil og tradisjoner.
Fálaldagain ja bálvalusain lea dehálaš váldit vuolggasaji ovttaskas olbmo duogážis, eallinvuogis ja árbevieruin.
Kunnskap om personens historie og kultur er av stor verdi for å kunne tilby personsentrert omsorg og aktiviteter som oppleves meningsfulle.
Máhtus olbmo historjjá ja kultuvrra birra lea stuorra árvu vái sáhttá fállat personguovdilaston fuola ja doaimmaid mat leat jierpmálaččat.
[Fornyings-, administrasjons- og kirkedepartementet]
[Ođasmahttin-, hálddahus- ja girkodepartemeanta]
Senior kommunikasjonsrådgiver Ann Kristin Lindaas
Senior gulahallanrávvejeaddji Ann Kristin Lindaas
Nettredaktør / pressekontakt
Neahttadoaimmaheaddji / preassagulahalli
Konkurranse om levering av digital post - regjeringen.no
Gilvu doaimmahit digitála poastta
I 2014 skal du selv få velge hvilken digital postkasse du vil bruke for å motta digital post fra det offentlige.
2014:s galggat ieš beassat válljet makkár digitála poastakássa don áiggut geavahit dasa ahte vuostáiváldit digitála poastta almmolaš ásahusain.
Dette er klart etter at fornyingsminister Rigmor Aasrud har besluttet at de digitale postkasseleverandørene skal få konkurrere om disse tjenestene.
Dát lea čielggas maŋŋel go ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud lea mearridan ahte digitála poastakássalágideaddjit galget beassat gilvalit daid bálvalusaid alde.
- Når den enkelte innbygger selv kan velge hvilken leverandør som skal benyttes, vil dette stimulere tilbyderne til både å utvikle gode postkassetjenester for innbyggerne og til å bidra til å øke volumet av digital post fra forvaltningen, sier fornyingsminister Rigmor Aasrud.
- Go ovttaskas ássi sáhttá ieš válljet makkár lágideaddji áigu geavahit, de dat movttiidahttá fáluheddjiid sihke ovdánahttit buriid poastakássabálvalusaid ássiide ja dagahit ahte almmolaš hálddašeamis lassána digitála poastta voluma, dadjá ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud.
I regjeringens digitaliseringsprogram, som statsministeren og fornyingsministeren la frem i april i år, satte regjeringen seg som mål at innbyggere og næringsliv skal slippe å bruke papirpost, og heller kommunisere digitalt med forvaltningen.
Ráđđehusa digitaliserenprográmmas, man stáhtaministtar ja ođasmahttinministtar ovdanbuvttiiga cuoŋománus dán jagi, bijai ráđđehus mihttomearrin ahte ássit ja ealáhuseallin eai galgga dárbbašit geavahit báberpoastta ja baicca gulahallat digitálalaččat almmolaš hálddašemiin.
En digital postkasse for all offentlig post vil gjøre den digitale kommunikasjonen lettere, enklere og sikrere.
Digitála poastakássa buot almmolaš postii dahká digitála gulahallama álkibun, geahppaseabbon ja sihkkareabbon.
Direktoratet for forvaltning og IKT vil på vegne av forvaltningen utlyse en anbudskonkurranse om digital postkasse våren 2013.
Hálddašan ja DGT direktoráhtta áigu almmolaš hálddašeami ovddas almmuhit digitála poastakássaid oktavuođas fálaldatgilvvu 2013 giđa.
Det vil også være en fordel for innbyggerne at de markedsbaserte postkasseleverandørene vil kunne tilby post fra både forvaltningen, næringsliv og privatpersoner i samme postkasse.
Dat boahtá maiddái leat ovdamunnin ássiide ahte márkanvuđot poastakássalágideaddjit sáhttet fállat sihke almmolaš hálddašeami, ealáhuseallima ja priváhta olbmuid poastta seamma poastakássii.
Samfunnsøkonomiske analyser gjort av Difi, viser at digital post gir stor nytte for forvaltningen og samfunnet.
Servodatekonomalaš analiissat maid Difi lea čađahan, čájehit ahte digitála poasta lea stuora ávkin almmolaš hálddašeapmái ja servodahkii.
Erfaringer fra Danmark, som har hatt en slik løsning i flere år, viser at de fleste innbyggerne tar en slik løsning i bruk.
Vásáhusat Danmárkkus, gos dakkár čoavddus lea leamašan ollu jagiid, čájehit ahte eanas ássit geavahišgohtet dákkár čovdosa.
Digital post til innbyggerne har også vist seg å være god ressursbruk, med opp til 80 prosent kostnadsbesparelse for offentlig sektor.
Digitála poasta ássiide maiddái čájehuvvo leat buorre resursageavaheapmin, go almmolaš suorgái lea measta 80 proseantta golloseastin dainna.
På sikt skal de fleste statlige forvaltningsorganer sende post til innbyggerne gjennom en av de valgte fellesløsningene for digital post.
Áiggi vuollái galget eanas stáhtalaš hálddašanorgánat sáddet poastta ássiide digitála poastta válljejuvvon oktasaščovdosiid bokte.
Virksomheter som i dag baserer seg på bruk av postkassefunksjonalitet i Altinn vil ha muligheten til å fortsette med det inntil videre.
Doaimmat mat dál geavahit Altinn poastakássadoaimma, sáhttet vuos dainna joatkit.
Post til innbyggere som har reservert seg, skal fortsatt sendes på papir.
Poasta ássiide geat eai hálit dan, galgá vuos ain sáddejuvvot báberhámis.
I tillegg til digital postkasse er det behov for en meldingsformidlingstjeneste, som fordeler den digitale posten til riktig postkasse.
Lassin digitála poastakássii lea dárbu dieđihangaskkustanbálvalussii, mii juohká digitála poastta rievttes poastakássii.
2014 blir et viktig år for realisering av regjeringens digitaliseringsprogram, sier fornyingsminister Rigmor Aasrud.
2014 šaddá dehálaš jahkin ráđđehusa digitaliserenprográmma čađaheapmái, dadjá ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud.
- Samtidig som vi får opp postkasseløsningen, skal alle de største statlige tjenestene være digitale allerede i første halvdel av 2014.
– Seammás go oažžut poastakássačovdosa doaibmagoahtit, de galget buot dain stuorámus stáhtalaš bálvalusain leat digitálat juo 2014 vuosttaš jahkebealis.
Vi jobber også med en endring av lovverket fra samme tidspunkt.
Mii leat maiddái bargame rievdadit láhkamearrádusaid seamma áigemuttus.
Endringen innebærer at du ikke lenger trenger å be om å få posten fra forvaltningen digitalt, men at posten leveres digitalt med mindre du har reservert deg.
Rievdadus mielddisbuktá ahte don it šat dárbbaš sihttát oažžut hálddašeami poasta digitálalaččat, muhto ahte poasta lágiduvvo digitálalaččat jus fal ii leat várašan ahte dan ii áiggo nu.
Alle innbyggere vil selvfølgelig bli godt informert om endringene i god tid i forkant, sier statsråden.
Buot ássit diehttelasat ožžot buori diehtojuohkima ovdagihtii rievdadusaid birra, dadjá stáhtaráđđi.
Konsesjon til ny kraftledning fra Ofoten i Nordland til Balsfjord i Troms - regjeringen.no
Konsešuvdna ođđa el-fápmolinjjáide huksemii Ofuohtas Nordlánddas Báhccavutnii Romssas
Olje- og energidepartementet har i dag avgjort klagesaken etter NVEs vedtak, og gitt Statnett konsesjon til å bygge og drive en ny 420 kV sentralnettsledning fra Ofoten i Nordland til Balsfjord i Troms.
Oljo- ja energiijadepartemeanta lea odne mearridan váiddaášši maŋŋil NČE mearrádusa, ja juolludan Statnettii konsešuvnna hukset ja doaimmahit ođđa 420 kV guovddášfierpmádatjohtasa Ofuohta rájes Nordlánddas Báhccavutnii Romssas.
NVEs vedtak var påklaget av blant annet reindriften og lokale interesser.
NČE mearrádusa ledje earret eará boazodoalu ja báikkálaš beroštumit váidán.
- Den nye ledningen er den beste løsningen for å bedre forsyningssikkerheten i området mellom Ofoten og Balsfjord.
- Dát ođđa jođas lea dat buoremus čoavddus váráiduhttinsihkarvuhtii guvlui mii lea gaskal Ofuohta ja Báhccavuona.
Kraftledningen vil legge til rette for økt forbruk i regionen, og gi mulighet for tilknytning av mer fornybar energiproduksjon.
El-fápmolinjjá dagaha ahte geavaheapmi lassána guovllus, ja daga vejolašvuođa čatnasit eanet ođasmuvvi energiijabuvttadeapmái.
Styrking av kraftnettet fra Ofoten er også en forutsetning for oppgradering av nettet i Nord-Troms og Finnmark, sier olje- og energiminister Ola Borten Moe.
Nannemis ja buorideames el-fápmolinjjá Ofuohta rájes lea maiddái eaktun fierpmádaga ođasteapmái Davvi-Romssas ja Finnmárkkus, cealká oljo- ja energiijaministtar Ola Borten Moe.
Det er nødvendig å styrke forsyningssikkerheten i dette området for å redusere risikoen for utfall av kraftforsyningen til store deler av Nord-Norge nord for Ofoten.
Lea maiddái dárbbašlaš nannet váráiduhttinsihkarvuođa dán guovllus vai unnida riska ahte el-fápmo sirdin oalát bisána stuorra guovlluin Davvi-Norggas Ofuohta davábealde.
Dette er avgjørende for fortsatt etablering og utvikling av industri og annen næringsvirksomhet, og for tilrettelegging av fornybar produksjon i denne landsdelen.
Dát lea dehálaš jus galget ásahit ja ovdánahttit industriija ja eará ealáhusdoaimma, ja láhčimis ođasmuvvo buvttadeami dán riikkaoasis.
Den nye kraftledningen skal i hovedsak parallellføres med eksisterende 420 kV ledning.
Vuođđun lea ahte ođđa el-fápmolinjjá galgá huksejuvvot bálddalaga juo gávdni 420 kV linjjá.
100 km med eksisterende 132 kV nett saneres som følge av bygging av ny ledning.
Dálá 132 kV linjjás galgá 100 km gaikojuvvot ođđa linjjá huksema olis.
Klagene fra reindriften og andre samiske interesser har vært gjenstand for en omfattende behandling.
Boazodoalu ja eará sámi beroštumiin váidagat leat dárkilit gieđahallojuvvon.
Departementet har besluttet at traseen ved Kvernmo i Gratangen skal legges om samtidig som det er fastsatt vilkår om en rekke avbøtende tiltak av hensyn til reindriften.
Departemeanta lea mearridan ahte el-fápmolinjjá geinnodat Kvernmo báikkis Rivttágis galgá sirdojuvvot seammás go leat mearridan eavttuid váidudeaddji doaibmabijuiguin boazodoalu vuhtiiváldima dihte.
Ved Kjosvatn i Balsfjord er traseen endret av landskapshensyn etter klager fra lokale interesser. Vedtaket
Kjosvatn báikkis i Báhccavuonas lea geinnodat sirdojuvvon eanadatberoštumiid dihte báikkálaš beroštumiid váidagiid vuođul.
Konsultasjonsmøte om urfolks deltakelse i FN - Gáldu
Konsultašuvdnačoahkkin álgoálbmogiid oassálastima birra ON:s - Gáldu
Onsdag 18.5 var det et åpent konsultasjonsmøte om urfolks deltakelse i FN.
Gaskavahkku 18.5 lei ON váldoguovddážis New Yorkas rabas konsultašuvdnačoahkkin álgoálbmogiid oassálastima birra ON:s.
Saken gjelder hvordan urfolk skal kunne delta i FN på tilnærmet samme måte som statene for å kunne fremme sine rettigheter.
Gažaldat lea movt álgoálbmogat galget beassat searvat ON:s seamma ládje go stáhtat ovddidan dihte iežaset vuoigatvuođaid.
Møtet ble holdt i FNs hovedkvarter i New York i forbindelse med møtene til Permanent forum for urfolks saker.
Čoahkkin dollojuvvon ON váldoguovddážis New Yorkas Álgoálbmot Bistevaš Foruma čoahkkima oktavuođas.
Prosessen om urfolks deltakelse i FN er en oppfølging av sluttdokumentet i Verdenskonferansen for urfolks rettigheter (WCIP 2014) i New York i september 2014.
Álgoálbmogiid oassálastin ON:s lea Máilmmikonferánssa loahppadokumeanta (WCIP 2014) čuovvoleapmi.
I sluttdokumentet forpliktet medlemsstatene seg til å vurdere hvordan urfolkrepresentanter og fra alle områder i verden kan delta i inkluderende og transparente konsultasjoner i relevante FN-organer i saker som angår dem. Det er presidenten for Generalforsamlingen som skal gjennomføre dette arbeidet.
Dán loahppadokumeanttas geatnegahttet stáhtat árvvoštallat movt álgoálbmotovddasteaddjit buot guovlluin máilmmis sáhttet oassálastit relevánta ON proseassaide mat leat fátmmasteaddji ja mas álgoálbmogat ožžot buot dieđuid mat leat dárbbašlaččat. Lea ON váldočoahkkima presideanta gii galgá čađahit dán barggu.
Kai Sauer (Finland) og Martha Ama Akyaa Pobee (Ghana) fra stater og to rådgivere fra urfolk; Dr. Claire Winfield Ngamihi Charters (Stillehavet regionen) og Dr. James Anaya (Nord-Amerika-regionen) til å bistå presidenten under konsultasjonene.
Veahkkin alcces lea son nammadan guokte ráđđeaddi miellahttostáhtain: Kai Sauer (Suopma) ja Martha Ama Akyaa Pobee (Ghana), ja guokte álgoálbmotráđđeaddi: Dr. Claire Winfield Ngamihi Charters (Jaskesábi guovlu) ja Dr. James Anaya (Davvi-Amerihkká guovlu).
Et av de sentrale spørsmålene som drøftes er hvordan urfolksparlamenter og andre representative folkevalgte organer for urfolk skal kunne representere seg selv i FN gjennom en egen kategori.
Okta guovddáš gažaldagain lea movt álgoálbmotparlameanttat ja eará ovddasteaddji álbmotválljejuvvon álgoálbmotorgánat galget sáhttit ovddastit iežaset ON:s sierra kategoriijain.
I dag må urfolksparlamenter enten delta gjennom NGO-status, organisasjons-status eller som en del av en statsdelegasjon.
Otne fertejit álgoálbmotparlameanttat searvat juogo NGO kategoriija vuolde, dahje sii fertejit searvat stáhtadelegašuvnna mielde.
Dette innebærer store begrensninger i urfolkenes deltakelse i beslutningsprosesser i FN som har stor betydning for urfolks rettigheter og deres fremtid.
Dát hehtte álgoálbmogiid oassálastima mearrádusproseassaide ON:s main lea stuora váikkuhus álgoálbmogiid vuoigatvuođaide ja sin boahtteáigái.
Samtidig må man ta hensyn til at urfolkene i dag er organisert på mange måter, det er for eksempel et fåtall urfolk som har folkevalgte organer som kan representere seg selv.
Seammás ferte vuhtii váldit ahte dál leat álgoálbmogat organiseren iežaset hui máŋgga ládje, eaige leat nu máŋga álgoálbmoga geain lea álbmotválljejuvvon orgána mii sáhttá ovddastit álbmoga.
Konsultasjonsmøtet kan også ses via FNs web tv - Konsultasjonsmøte 18.5.16
Konsulterenčoahkkima sáhtát maid geahččat ON tv neahttasiidduin. - Konsulterenčoahkkin 18.5.16
Medlemsstatene skal behandle saken under FNs Generalforsamlings syttiende sesjon i september 2016.
Miellahttoriikkat galget meannudit dán ášši ON váldočoahkkima čiežalogát čoagganeamis čakčamánus 2016:s.
Før det skal det være et konsultasjonsmøte til i slutten av juni, før Generalforsamlingens president offentliggjør sitt forslag i juli.
Ovdal dan galgá leat vel okta konsulterenčoahkkin geassemánu loahpas, ovdal go presideanta buktá iežas loahpalaš evttohusa Geneves suoidnemánus dán jagi.
Det skjer under møtet til Ekspertmekanismen for urfolks rettigheter (EMRIP) i Genève i juli i år.
Dan almmuhuvvo Álgoálbmogiid vuoigatvuođa ekspeartamekanisma čoagganeamis suoidnemánus Geneves.
Mer informasjon om prosessen finnes her.
Eambbo dieđuid proseassa birra gávnnat dáppe.
Under konsultasjonsmøtet i New York var det mange representanter for urfolk og stater som la frem sine synspunkter.
Čoahkkimis New Yorkas ledje máŋga álgoálbmoga ja stáhta geat bukte iežaset oaivila dán áššis.
Vi har her lagt ved noen innspill:
Dát leat čohkken muhtin cealkámušaid:
- Innspillet til de Grønlandske selvstyremyndighetene
- Ruonáeatnama ruovttustivrra cealkámuš
- Felles innspill fra Norge, Sverige, Finland, Danmark, Island, Estland, Litauen og Ungarn
- Oktasaš cealkámus Norggas, Suomas, Ruoŧas, Dánmárkkus, Estonias, Litauenis, Islánddas ja Ungárnas