pere/sami_parallel huggingface dataset:
Utkast til Nordisk samekonvensjon ble overlevert sameministrene og sametingspresidentene i oktober 2005 .
Davviriikkalaš sámekonvenšuvnna evttohus geigejuvvui sámeministariidda ja sámediggepresideanttaide golggotmánus 2005 .
Utkastet har etter dette vært på parallell nasjonal høring både i Finland , Norge og Sverige .
Dan rájes lea evttohus seamma áiggis leamaš gulaskuddamis sihke Suomas , Norggas ja Ruoŧas .
En oppsummering av høringsuttalelsene ble forelagt det Nordiske embetsmannsorganet i september 2006 .
Gulaskuddancealkámušaid čoahkkáigeassu ovddiduvvui Davviriikkaid ámmátolbmoorgánii čakčamánus 2006 .
Sametinget har behandlet saken og gitt sin godkjenning til ekspertgruppens utkast .
Sámediggi lea meannudan ášši ja dohkkehan áššedovdijoavkku evttohusa .
Sameministrene og sametingspresidentene har uttrykt enighet om å videreføre arbeidet med en nordisk samekonvensjon , i første omgang gjennom fortsatt nasjonalt arbeid med høringsoppfølging og eventuelle konsekvensanalyser .
Sámeministarat ja sámediggepresideanttat leat dovddahan ovttamielalašvuođa das ahte joatkit Davviriikkalaš sámekonvenšuvnna barggu , álggos vuos gulaskuddančuovvolemiin nášuvnnalaččat ja vejolaš váikkuhussuokkardemiiguin .
Gjensidig rapportering , informasjonsutveksling og koordinering vil skje innenfor rammen av det nordiske samarbeidet om samiske spørsmål .
Lotnolas raporteren , dieđuid lonohallan ja oktiiordnen dáhpáhuvvá sámeáššiid davviriikkalaš ovttasbarggu rámmaid siskko ­bealde .
Ministrene og presidentene tar sikte på at landene til neste fellesmøte høsten 2007 har avklart sine posisjoner .
Ministariid ja presideanttaid áigumuš lea ahte riikkat boahtte oktasaš čoahkkimii 2007 čavčča leat čielggadan oainnuideaset .
Konvensjonen er et grunnleggende redskap som anerkjenner samene som ett folk og samenes like rettigheter , på tvers av landegrensene i Norden .
Konvenšuvdna lea vuođđogaskaoapmi mii dohkkeha sápmelaččaid oktan álbmogin ja sápmelaččaid ovttadássásaš vuoigatvuođaid , Davviriikkaid rájiid rastá .
Det er av den grunn viktig at konvensjonen ratifiseres av alle tre stater Norge , Sverige og Finland , og på denne måten bidrar til å sikre samene en positiv samfunnsutvikling , der eksistensgrunnlaget vernes og det anerkjennes en selvbestemmelse over egen utvikling og vekst .
Danne lea deaŧalaš ahte buot golbma stáhta Norga , Ruoŧa ja Suopma ratifiserejit konvenšuvnna , ja ahte dat dán láhkai leat mielde sihkkarastimin sápmelaččaide positiivva servodat , ­ovdáneami mas birgenláhki suodjaluvvo ja mas iešmearrideampmi iežas ovdáneamis dohkkehuvvo .
1.2.3 Samarbeid på internasjonalt nivå
1.2.3 Riikkaidgaskasaš ovttasbargu
Sametingets prinsipielle standpunkt og interesser fremmes og forsvares på den internasjonale arena .
Sámedikki prinsihpalaš oaivil ja beroštusat ovddiduvvojit ja bealuštuvvojit riikkaidgaskasaš arenas .
Dette gjøres av Sametinget alene , gjennom deltakelse i norske delegasjoner og gjennom samarbeid med andre urfolk .
Dan dahká Sámediggi okto , oassálastima bokte Norgga sáttagottiin ja ovttasbarggu bokte eará eamilálbmogiiguin .
Norsk og nordisk samepolitikk skapes gjennom utforming av avtaler og konvensjoner som forplikter enkeltstater .
Norgga ja davviriikkalaš sámepolitihkka hábmejuvvo dakkár šiehtadusaiguin ja konvenšuvnnaiguin , mat geatnegahttet ovttaskas stáhtaid .
Sametinget skal fortsatt bidra aktivt til den internasjonale rettsutviklingen for urfolk .
Sámediggi galgá ain árjjalaččat váikkuhit eamiálbmogiid riikkaidgaskasaš riekteovddideami .
Sametinget ser samarbeidet på internasjonalt nivå som svært viktig .
Sámediggái lea riikkaidgaskasaš ovttasbargu hui deaŧalaš .
Sametinget bidrar med viktig kunnskap og kompetanse i utformingen av same- og urfolkspolitikk på nasjonalt og internasjonalt nivå .
Sámedikkis lea deaŧalaš máhttu ja gelbbolašvuohta mainna váikkuha sáme- ja eamiálbmotpolitihka hábmema nášuvnnalaččat ja riikkaidgaskasaččat .
Imidlertid har Sametinget store utfordringer når det gjelder økonomiske ressurser til dette arbeidet , noe som skaper liten forutsigbarhet for vårt engasjement .
Dattetge lea Sámediggái ­stuorra hástalus háhkat ekonomalaš resurssaid dán bargui , juoga mii dagaha min barggu einnosmeahttumin .
Sametinget hadde sett det som hensiktsmessig om bevilgninger til dette saksområdet hadde kommet over statsbudsjettet , på lik linje med de øvrige bevilgninger .
Sámedikki mielaš livččii vuogas jus juolludeamit dán áššesuorgái boađášedje stáhta-bušeahta bokte , seamma láhkai go eará juolludeamit ge .
I 2006 har Sametingsrådet utarbeidet ei melding om internasjonale satsningsområder ; Utvikling for urfolks framtid .
2006s lea Sámediggeráđđi čállán dieđáhusa riikkaidgaskasaš áŋgiruššansurggiid birra ; Eamiálbmogiid boahtteáiggi ovddideapmi .
Når Sametingets internasjonale satsingsområder skulle utformes , skjedde det ut fra en vurdering om hvordan dette vil innvirke på samene i Norge , samene som urfolk , eller urfolk generelt .
Go sámedikki riikkaidgaskasaš áŋgiruššansuorggit galget hábmejuvvot , de dat dahkko árvvoštaladettiin mo dat váikkuhivččii Norgga beale sápmelaččaide , sápmelaččaide eamiálbmogin , dahje eamiálbmogin oppalaččat .
Sametingets rolle som selvstendig aktør i samspill med andre er et av tre overordnede strategier som vektlegges i forhold til internasjonale satsningsområder .
Sámedikki rolla iehčanas aktevran ovttas earáiguin lea okta dan golmma bajimus strategiijas , mat deattuhuvvojit riikkaidgaskasaš áŋgiruššansurggiid ektui .
De andre overordnede strategiene knyttes til begrepene kommunikasjon og finansiering .
Dat eará bajimus strategiijat čatnasit doahpagiidda gulahallan ja ruhtadeapmi .
Sametingsrådet ser videre tre hovedområder som helt sentrale satsinger i sitt internasjonale arbeid .
Sámediggeráđi mielas leat vel golbma áibbas deaŧalaš váldoáŋgiruššan-suorggi riikkaidgaskasaš barggustis .
styrkingen av menneskerettighetene for urfolk ,
eamiálbmogiid olmmošvuoigatvuođaid nannen ,
en bærekraftig utvikling som trygger det materielle grunnlaget for samisk og andre urfolks kultur , og
dakkár ceavzilis ovddideapmi mii sihkkarastá sámi ja eará eamiálbmogiid kultuvrra ávnnaslaš vuđđosa , ja
en nordområdeutvikling som styrker samisk og andre urfolks kultur og samfunn .
dakkár davviguovlluid ovddideapmi mii nanne sámi ja eará eamiálbmogiid kultuvrra ja servodaga .
1.2.3.1 Nordområdene
1.2.3.1 Davviguovllut
Den politiske oppmerksomheten omkring nordområdene har økt betraktelig .
Politihkalaš beroštupmi davviguovlluide lea lassánan mealgadit .
Utviklingen i nordområdene preges imidlertid av forholdet mellom stormaktsinteresser , samt forholdet mellom enkeltstater og store internasjonale selskaper .
Dattetge váikkuhit stuorraválddiid beroštumit ollu dasa mii dáhpáhuvvá davvin , ja maiddái ovttaskasstáhtaid ja stuorra riikkaidgaskasaš fitnodagaid oktavuođat .
I en slik sammenheng er det vanskelig for Sametinget og urfolkene i Arktis å hevde sine interesser og rettigheter .
Dakkár dilis lea váttis Sámediggái ja Árktisa eamiálbmogiidda čuoččuhit beroštusaideaset ja vuoigatvuođaideaset .
Sametinget ser det som sin oppgave å representere og fremme interessene og rettighetene til den samiske befolkningen , samt bidra til at urfolkene i Arktis sine behov og interesser ivaretas i forhold til industriell utvikling , framtidig utvinning og transport av ressursene i nordområdene .
Sámediggi oaidná iežas bargun ovddastit sámi álbmoga ja ovddidit sámi álbmoga beroštusaid ja vuoigatvuođaid , ja maiddái váikkuhit dasa ahte Árktisa eamiálbmogiid dárbbut ja beroštusat fuolahuvvojit industriálalaš ovddideamis ja davviguovlluid resurssaid bohkama ja fievrrideami oktavuođas boahtteáiggis .
Sametinget har i 2006 deltatt på flere møter der nordområdepolitikken står sentralt . Halvårig kontaktmøter mellom Utenriksdepartementet og Sametinget , kontaktforumet mellom Utenriksdepartementet og nordnorske myndigheter , den norske delegasjonen til ministermøte i Arktisk råd .
Sámediggi lea 2006s oassálastán máŋgga čoahkkimii main davviguovlopolitihkka lea leamaš guovddážis ; gulahallančoahkkimiidda juohke jahkebeali Olgoriikadepartemeantta ja Sámedikki gaskka , Olgoriikadepartemeantta ja davvinorgalaš eiseválddiid gaskasaš gulahallanForumi , Norgga sáttágoddái árktalaš ráđi ministtarčoahkkimiin .
Av viktige saker som er blitt diskutert er Sametingsrådets internasjonale satsningsområder , Barentssamarbeidet , Nordisk Samekonvensjon , Norges formannskap i Arktisk Råd , klimaendringer , EU og FNs urfolkserklæring .
Deaŧalaš áššin leat leamaš Sámediggeráđi riikkaidgaskasaš áŋgiruššansuorggit , Barentsovttasbargu , Davviriikkalaš Sámekonvenšuvdna , Norgga ovdagoddi árktalaš ráđis , dálkkádatrievdamat , EU ja ONa eamiálbmotjulggaštus .
Norge har overtatt formannskapsvervet i Arktisk Råd for perioden fram til 2008 .
Norga lea váldán badjelasaš árktalaš ráđi ovdagoddedoaimma 2008 rádjai .
Det skal etableres et midlertidig sekretariat i Tromsø for Arktisk råd i den nordiske formannskapsperioden 2006 – 2012 .
Gaskaboddasaš čállingoddi galgá ásahuvvot Romsii árktalaš ráđi várás davviriikkalaš ovdagoddeáigodahkii 2006 – 2012 .
For Sametinget er det svært viktig at urfolkskompetanse , herunder også særlig kompetanse om samiske forhold , er sterk og synlig i sekretariatet .
Sámediggái lea hui deaŧalaš ahte eamiálbmotgelbbolašvuohta , dás maiddái erenoamáš gelbbolašvuohta sámi diliid birra , lea nanus ja oidnosis čállingottis .
Dette vil også være i tråd med St.meld. 30 ( 2004 – 2005 ) og Stortingets innstilling til meldingen .
Dát guorrasa maiddái St. dieđáhussii 30(2004 – 2005 ) ja Stuorradiggedieđáhusa evttohussii .
Norges formannsposisjon i Arktisk Råd må benyttes for å få andre stater til å tilskutte seg internasjonale konvensjoner .
Norgga ovdaolbmosadji árktalaš ráđis ferte geavahuvot gaskaoapmin oažžut eará riikkaid guorrasit riikkaidgaskasaš konvenšuvnnaide .
Det arktiske samarbeidet omfatter også et samarbeid mellom de parlamentariske forsamlingene i de arktiske statene .
árktalaš ovttasbargui gullá maiddái árktalaš stáhtaid parlamentáralaš čoahkkanemiid ovttasbargu .
Hvert annet år arrangeres en konferanse for arktiske parlamentarikere , der også representanter for Samisk Parlamentarisk Råd deltar .
Juohke nuppi jagi lágiduvvo árktalaš parlamentarihkarkonferánsa , mas maiddái Sámi Parlamentáralaš Ráđi áirasat oassálastet .
Den 7 . Arktiske parlamentarikerkonferansen ble arrangert i Kiruna i august 2006 .
7. árktalaš parlamentarihkarkonferánsa lágiduvvui Gironis 2006 borgemánus .
Samisk parlamentarisk råd og sametingene i Norge , Sverige og Finland rapporterte til konferansen blant annet utkastet til Nordisk Samekonvensjon , utkastet til FNs Urfolkserklæring , avtalen om konsultasjoner mellom norske myndigheter og Sametinget i Norge , og om finnmarksloven .
Sámi parlamentáralaš ráđđi ja Norgga , Ruoŧa ja Suoma beale sámedikkit raporterejedje konferánsii earret eará Davviriikkalaš sámekonvešuvdnaevttohusa , ONa eamiálbmot , ­julggaštusevttohusa Norgga eiseválddiid ja Norgga beale Sámedikki gaskasaš konsultašuvdnašiehtadusa , ja maiddái Finnmárkkulága .
Konferansen vedtok en 50 punkters Conference statement , en erklæring hvor urfolksdimensjonen er synlig .
Konferánsa mearridii 50 čuoggásaš Conference statement , julggaštus mas eamiálbmotdimenšuvdna lea oidnosis .
Samisk parlamentarisk råd deltar som permanent deltaker i Arktisk parlamentarisk komite , the Standing Committee of Parliamentarians of the Arctic Region ( SCPAR ) , som er parlamentarikernes samarbeidsorgan mellom de arktiske parlamentarikerkonferansene .
Sámi parlamentáralaš ráđđi oassálastá bistevaš oassálastin árktalaš parlamentáralaš lávdegottis , the Standing Committee of Parliamentarians of the Arctic Region ( SCPAR ) , mii lea parlamentarihkkariid ovttasbargoorgána árktalaš parlamentarihkarkonferánssaid gaskkas .
Barentssamarbeidet er organisert i Barentsrådet ( ministernivå ) , regionråd og regionkomite ( 13 regioner og en felles urfolksrepresentant ) , og Arbeidsgruppen for urfolk som er et rådgivende organ for regionrådet og barentsrådet .
Barentsovttasbargu lágiduvvo Barentsráđis ( ministtardásis ) , regiovdnaráđis ja regiovdnalávdegottis ( 13 regiovnna ja oktasaš eamiálbmotáirras ) , ja Eamiálbmogiid bargojoavkkus mii lea regiov ­dnaráđi ja Barentsráđi ráđđeaddi orgána .
Den regionale arbeidsgruppen for urfolk i Barentsregionen er oppnevnt av Regionrådet .
Barentsguovllu eamiálbmogiid regiovnnalaš bargojoavkku lea Regiovdnaráđđi nammadan .
Sametingets medlem i arbeidsgruppen er leder for arbeidsgruppen for urfolk fra januar 2006 .
Bargojoavkku Sámediggelahttu lea eamiálbmogiid bargojoavkku jođiheaddji ođđajagimánu 2006 rájes .
Lederen deltar i Barentsrådets møte .
Jođiheaddji oassálastá Barentsráđi čoahkkimiidda .
Det avholdes også et møte i året mellom embetskomiteen ( CSO ) og Arbeidsgruppen .
Dollo maiddái čoahkkin oktii jahkái ámmátolbmolávdegotti ( CSO ) ja Bargojoavkku gaskka .
Arbeidsgruppen for urfolk har utarbeidet et Handlingsprogram for urfolk for perioden 2005 – 2008 .
Eamiálbmogiid bargojoavku lea ráhkadan Eamiálbmogiid doaibmaplána áigodahkii 2005 – 2008 .
Tiltakene i handlingsprogrammet har fokus på nenetsiske , vepsiske og samiske områder på russisk side av Barentsregionen , innen satsingsområdene helse , miljø og naturbruk , utdanning og kompetanseutvikling , tradisjonelle næringer og forretningsvirksomhet , kultur , infrastruktur samt informasjon og medievirksomhet .
Doaibmaplána doaibmabijut leat vuost-tažettiin njenecalaš , vepsalaš ja sámi guovlluid várás Barentsguovllu Ruošša bealde áŋgiruššan-surggiin dearvvašvuohta , biras ja luonddudoallu , oahpahus ja gelbbolašvuođaovddideapmi , árbevirolaš ealáhusat ja gávppašandoaimmat , kultuvra , vuođđostruktuvra ja diehtojuohkin ja mediadoaimmat .
Sametinget beklager at det ikke er satt av særskilte økonomiske ressurser til å følge opp tiltakene .
Sámediggi šálloša go eai leat várrejuvvon sierra ekonomalaš resurssat doaibmabijuid čuovvoleapmái .
Barents Youth Conference 2006 ble arrangert i Tromsø .
Barents Youth Conference 2006 lágiduvvui Romssas .
Overordnet tema var « Youth in the High North and identity to the area » .
Bajimus fáddán lei « Youth in the High North and identity to the area » .
Barents Regionale Ungdomsråd , hvor Sametingets ungdomspolitisk utvalg i 2006 har vært urfolkenes representant , har bidratt i planleggingen av konferansen .
Barents Regiovnnalaš Nuoraidráđđi , mas Sámedikki nuoraidpolitih ­kalaš lávdegoddi lei eamiálbmogiid ovddastead ­djin 2006s , lea leamaš mielde plánemin konferánssa .
Et nytt regionalt Barents ungdomsprogram vil gjelde for perioden 2007 – 2010 .
Ođđa regiovnnalaš Barents nuoraidprográmma doaibmá áigodahkii 2007 – 2010 .
Sametingets ungdomspolitiske utvalg har gitt innspill til det nye programmet .
Sáme ­dikki nuoraidpolitihkalaš lávdegoddi lea buktán evttohusaid ođđa prográmmii .
Programmet ble vedtatt i Barents regionråd i november 2006 .
Barents regiov ­dnaráđđi dohkkehii prográmma skábmamánus 2006 .
Sametinget bevilger årlig støtte til drift av Barents urfolkskontor i Murmansk .
Sámediggi juolluda jahkásaččat doarjaga Barents eamiálbmotkantuvrra doaimmaheapmái Murmánskkas .
Støtten bevilges til Barentssekretariatet , som i samarbeid med arbeidsgruppen for urfolk er ansvarlig for drift av kontoret .
Doarjja juolluduvvo Barentsčállingoddái , mas ovttas eamiálbmogiid bargojovkkuin lea ovddasvástádus kantuvrra doaimmaheamis .
Sametinget mener at kontoret vil styrke deltakelsen fra urfolk i Barentsregionen .
Sámediggi oaivvilda ahte kantuvra nanne eamiál ­bmogiid oassálastima Barentsregiuvdnii .
Det er derfor beklagelig at Sametinget i Norge alene finansierer driften av kontoret .
Danne lea šállošahtti go Sámediggi Norggas okto ruhtada kantuvrra doaimma .
Det må opprettes en avtale mellom de nordiske landene om en felles finansiering av urfolksarbeidet i Barentsregionen .
Ferte ásahuvvot šiehtadus davviriikkaid gaskka ahte dat ovttas ruhtadit Barentsguovllu eamiálbmotbarggu .
Sametingsrådet har støttet initiativet om etablering av et internasjonalt Barentssekretariat .
Sámediggeráđđi lea dorjon jurdaga ásahit riik ­kaidgaskasaš Barentsčállingotti .
Rådet har påpekt at urfolksdimensjonen må være klart definert i et slikt sekretariat , og sikres i den videre prosessen .
Ráđđi lea čujuhan ahte eamiálbmotdimenšuvdna ferte leat čielgasit mearriduvvon dakkár čállingottis , ja ferte sihkkarastojuvvot viidáset proseassas .
1.2.3.2 EU
1.2.3.2 EU
Sametingets arbeid med europapolitiske spørsmål skjer via SPR og Sametingets kontakt med sentrale , regionale myndigheter i Norge .
Sámedikki bargu eurohpapolitihkalaš gažaldagaiguin dahkko SPRa bokte , ja Sámedikki oktavuođa bokte Norgga guovddáš , regiovnnalaš eiseválddiiguin .
Sametinget deltar i « Europapolitisk Forum for sentrale , regionale og lokale myndigheter » .
Sámediggi lea mielde « Guovddáš , regiovnnalaš ja báikkálaš eiseválddiid eurohpapolitihkalaš Forumis » .
Sametinget deltar også i den administrative kontaktgruppen .
Sámediggi lea maid mielde hálddahuslaš gulahallanjoavkkus .
Sametinget har deltatt i Interreg III A ( 2000 – 2006 ) i EUs grenseregionale samarbeidsprogram gjennom to program ; Interreg Sapmi og Interreg Åarjelsamien dajve .
Sámediggi lea oassálastán EUa rádjeregiovnnalaš ovttasbargoprográmmii Interreg III A ( 2000 – 2006 ) guovtti prográmmas Interreg Sápmi ja Interreg Åarjelsamien dajve .
Målet for deltakelsen har vært å bedre vilkårene for næringsøkonomisk og sosial utvikling i grenseregionene , gjennom innsatsområder knyttet til samisk samfunnsutvikling , kunnskap og kompetanseoppbygging .
Oassálastima ulbmil lea leamaš rádjeregiovnnaid ealáhusekonomalaš ja sosiála ovddideami eavttuid buorideapmi , áŋgiruššansurggiid bokte mat čatnasit sámi servodatovddideapmái , máhttui ja gelbbolašvuođaloktemii .
Gjennom programperioden har Sametinget deltatt med støtte i 30 prosjekter .
Prográmmaáigodagas lea Sámediggi oassálastán 30 prošeavtta doarjumiin .
Prosjektene har resultert i verdifulle kontakter , nettverk og kompetanse .
Prošeavttat leat buvttihan mávssolaš oktavuođaid , fierpmádagaid ja gelbbolašvuođa .
En rekke prosjekter i den avsluttende programperioden vil gå fram til utgangen av 2007 .
Ollu prošeavttat loahpalaš prográmmaáigodagas jotkojuvvojit 2007 lohppii .
1.2.3.3 FN
1.2.3.3 ON
FNs permanente forum for urfolksspørsmål
ONa eamiálbmotáššiid Bistevaš Forum
FNs Permanente Forum for urfolkssaker avholdt i 2006 sin femte sesjon i New York .
ONa eamiálbmotáššiid Bistevaš Forum doalai viđát sešuvnnas New Yorkas .
Sametinget deltok i den norske delegasjonen , og hadde fokus på urfolksutfordringer knyttet til FNs tusenårsmål og forslaget til en Nordisk samekonvensjon .
Sámediggi oassálasttii Norgga sáttagoddái , ja guovddáš beroštus lei daidda eamiálbmothástalusaide mat čatnasit ONa duhátjagiulbmilii ja Davviriikkalaš sámekonvenšuvdnaevttohussii .
Sametinget ser arbeidet i FNs permanente Forum som meget viktig og har derfor over noen år bidratt med økonomisk støtte til lederen .
Sámedikki mielas lea ONa Bistevaš Forum bargu hui deaŧalaš , ja danne lea Sámediggi moadde jagi dorjon jođiheaddji ekonomalaččat .
Konvensjonen om biologisk mangfold
Biologalaš šláddjivuođa konvenšuvdna
Både under det åttende partsmøtet i Curitiba , Brasil . og under et arbeidsgruppemøte som omhandlet artikkel 8 ( j ) urfolksspørsmål .
2006s lea Sámediggi oassálastán riikkaidgaskasaš bargui biologalaš šláddjiivuođa konvenšuvnnnain , sihke gávccát osolaščoahkkimis Curitibas , Brasiillas , ja bargojoavkočoahkkimis mii gieđahalai ar-tihkkala 8 ( j ) eamiálbmotáššiid .
Sametinget deltok i den norske delegasjonen på disse møtene .
Sámediggi lei mielde Norgga sáttagottis dáin čoahkkimiin .
Forholdet mellom Sametinget og den norske delegasjonen var preget av et godt samarbeid .
Sámedikki ja Norgga sáttagotti gaskasaš ovttasbargu lei buorre .
På partskonferansen var samene også representert i Sveriges delegasjon , og gjennom Samerådet .
Osolaškonferánssas ledje sápmelaččat maiddái ovddastuvvon Ruoŧa sáttagottis , ja Sámiráđis .
De samiske representantene fulgte spesielt opp temaene som omhandlet urfolksspørsmål , tilgang til og fordeling av fordeler ved bruk av genressurser , verneområder , fremmede innvandrende arter , biodiversitet og klimaendringer , og marin- og kyst biomangfold .
Sámi áirasat čuovvoledje erenoamážit eamiálbmotáššiid , ovdduid oažžun ja juogadeapmi genaresurssaid geavaheami oktavuođas , suodjalanguovlluid , vieris sisaboahtán šlájaid , biošláddjiivuođa ja dálkkádatrievdamiid , ja mariidna- ja rittuid biošláddjiivuođa .
Sametinget var også sterkt engasjert i et nettverk for kvinner og biodiversitet , og presenterte klimaendringer i arktisk .
Sámediggi oassálasttii maiddái árjjalaččat nissoniid ja biošláddjiivuođa fierpmá , ­dahkii ja bijai ovdan dálkkádatrievdamiid árktisas .
FN-erklæringen om urfolks rettigheter
ON-julggaštus eamiálbmotvuoigatvuođaid birra
Sametinget har vært representert i den norske delegasjonen til møtene i Menneskerettskommisjonens arbeidsgruppe om utkastet til FN-erklæring om urfolks rettigheter .
Sámediggi lea ovddastuvvon Norgga sáttagottis Olmmošvuoigatvuođakomišuvnna bargojoavkku čoahkkimiin ON-julggaštusa eamiálbmotvuoigatvuođaid evttohusa oktavuođas .
Forslaget til erklæringstekst inneholder anerkjennelse av urfolks rett til selvbestemmelse og landrettigheter .
Julggaštusteakstaevttohus dohkkeha eamiálbmogiid iešmearridanvuoigatvuođa ja eanavuoigatvuođaid .
Sametinget registrerer at urfolks rettigheter fortsatt ikke aksepteres i mange stater .
Sámediggi oaidná ja diehtá ahte ollu stáhtat eai leat vel dohkkehan eamiálbmogiid vuoigatvuođaid .
, Australia , New Zealand , Canada og Russland har tilkjennegitt motstand mot erklæringsteksten .
Amerihká Ovttastuvvan Stáhtat , Austrália , Ođđa Selánda , Kanada ja Ruošša leat dovddahan vuostemiela julggaštustekstii .
Canada og Russland stemte begge mot erklæringsresolusjonen i FNs menneskerettsråd ( MR-rådet ) .
Kanada ja Ruošša jienasteigga goappašagat vuostá julggaštusresolušuvnna ONa olmmošvuoigatvuođaráđis .
Tredjekomitéen i FNs Generalforsamling besluttet i desember 2006 å utsette behandlingen av urfolkserklæringen til høsten 2007 .
ONa Váldočoahkkima goalmmátlávdegoddi mearridii juovlamánus 2006 maŋidit eamiálbmot ­julggaštusa meannudeami 2007 čakčii .
Beslutningen ble foretatt etter forslag fra Namibia , Botswana og Nigeria hvor urfolks rettigheter er under sterkt press til fordel for industrialisert utnyttelse , spesielt fra mineralinteresser og turistindustrien .
Mearrádus dahkkojuvvui Namibia , Botswána ja Nigeria evttohusaid vuođul , gos eamiálbmotvuoigatvuođat leat garrasit deddojuvvon idustriálalaš ávkkástallamii ovdun , erenoamážit minerálaberoštusaid ja turismaindustriija bealis .
Generalforsamlingens beslutning kan åpne for nye forhandlinger om innholdet , men denne gang uten at urfolk får muligheter til å delta i prosessen .
Váldočoahkkima mearrádus sáhttá vuolggahit ođđa šiehtadallamiid sisdoalu dáfus , muhto dán vuoru nu ahte eamiálbmogat eai beasa searvat prosessii .
Vi frykter at dette kan gi som resultat at flere urfolk blir bortdefinert , at overordnede rettslige prinsipper som rett til selvbestemmelse og medinnflytelse går tapt og at urfolks rettigheter til ressursene i sine tradisjonelle områder blir konfiskert gjennom en vilkårlig nasjonal lovgivning .
Mii ballat ahte boađusin sáhttá šaddat ahte eanet eamiálbmogat eai lohkkojuvvo šat eamiálbmogin , ahte bajimus rievttálaš prinsihpat nu go iešmearridanvuoigatvuohta ja mielváikkuheapmi massojuvvo ja ahte eamiálbmogiid vuoigatvuođat resurssaide sin árbevirolaš guovlluin duoguštuvvojit sahte nášuvnnalaš lágaiguin .
Sametinget ber om at Norge fortsatt arbeider aktivt for en snarlig vedtakelse av FN-erklæringen om urfolks rettigheter .
Sámediggi bivdá Norgga ain bargat árjjalaččat dan ala ahte ON-julggaštus eamiálbmotvuoigatvuođaid birra fargga dohkkehuvvo .
1.3 Rettigheter
1.3 Vuoigatvuođat
På det overordnede planet handler Sametingets virksomhet om rettigheter innenfor alle politikkområder .
Sámedikki bajimus dási doaimmas lea sáhka vuoigatvuođain buot politihkkasurggiin .
Samer har rettigheter som individ , som eget folk , som egen kultur og som urfolk .
Sámiin leat vuoigatvuođat individan , sierra álbmogin , sierra kultuvran ja eamiálbmogin .
Samer har rett til land og vann og rett til de ressursene som danner det felles materielle kulturgrunnlaget .
Sámiin lea vuoigat ­vuohta eatnamiidda ja čáziide ja vuoigatvuohta daidda resurssaide mat leat vuođđun oktasaš ávnnaslaš kultuvrii .
Rettighetene knytter seg også til en rekke andre områder som for eksempel språk , kultur , utdanning , helse og kulturminner .
Vuoigatvuođat leat maid čadnon ollu eará surggiide nu go ovdamearkka dihtii gillii , kultuvrii , ohppui , dearvvašvuhtii ja kulturmuittui-de .
Rettsgrunnlaget finnes i internasjonale folkerettslige bindende konvensjoner og i nasjonal rett .
Riektevuođđu boahtá ovdan riikkaidgaskasaš álbmotrievttálaččat geatnegahtti konvenšuvnnain ja nášuvnnalaš rievttis .
Som samenes folkevalgte organ i Norge er Sametingets mål å arbeide for anerkjennelse av samenes rettigheter som grunnlag for å ivareta og styrke samisk kultur , språk og samfunnsliv .
Sámiid álbmotválljen orgánan Norggas lea Sámedikki ulbmil oažžut sámiid vuoigatvuođa dohkkehuvvot vuođđun sámi kultuvrra , giela ja servodateallima áimmahuššamii ja nannemii .
Sametinget vil prioritere arbeidet med å sikre at pågående samiske rettighetsprosesser finner snarlige konklusjoner og løsninger i samsvar med historiske samiske rettigheter og folkeretten .
Sámediggi áigu vuoruhit barggu ahte sámi vuoigatvuođaproseassain mat leat jođus sihkkarastojuvvojit johtilit dakkár konklušuvnnat ja čovdosat mat dávistit historjjálaš sámi vuoigatvuođaide ja álbmotriektái .
Endelige konklusjoner og beslutninger skal ikke treffes før samene har sluttet seg til disse .
Loahpalaš konklušuvnnat ja mearrádusat eai galgga dahkkot ovdalgo sámit leat guorrasan daidda .
1.3.1 Konsultasjoner
1.3.1 Konsultašuvnnat
Som urfolk har samene rett til å bli konsultert i saker som kan få direkte betydning for dem .
Eamiálbmogin lea sámiin vuoigatvuohta konsultašuvnnaide dain áššiin , main sáhttá leat njuolgga mearkkašupmi sidjiide .
Denne retten er nedfelt i ILO-konvensjon nr. 169 om urfolk og stammefolk i selvstendige stater , artikkel 6 .
Dát vuoigat ­vuohta boahtá ovdan ILO-konvenšuvnnas nr. 169 eamiálbmogiid ja čearddalaš álbmogiid hárrái iešmearrideaddji riikkain , guđát kapihttalis .
Prosedyrer for konsultasjoner mellom statlige myndigheter og Sametinget ( konsultasjonsavtalen ) ble godkjent av Sametinget 1. juni 2005 og fastsatt i statsråd 1. juli 2005 .
Geassemánu 1. b. 2005 dohkkehii Sámediggi prosedyraid stáhta eiseválddiid ja Sámedikki gaskasaš konsultašuvnnaid várás ( konsultašuvdnašiehtadus ) ja stáhtaráđđi mearridii daid suoidnemánu 1. b. 2005 .
Konsultasjonsavtalen er et viktig skritt for å tydeliggjøre Sametingets plass i styringssystemet i landet .
Konsultašuvdnašiehtadus lea deaŧalaš lávki čalmmustuhttimis Sámedikki saji riikka stivrenvuogádagas .
Konsultasjonsplikten synliggjør at statlige myndigheter faktisk skal søke å oppnå enighet med Sametinget .
Konsultašuvdnageatnegasvuohta čalmmustuhttá ahte stáhta eiseválddit duođaid galget oččodit ovttamielalašvuođa Sámedikkiin .
Avtalen er et viktig verktøy som bidrar til å sikre at avgjørelser fattes med legitimitet i den samiske befolkningen gjennom deres folkevalgte organ .
Šiehtadus lea deaŧalaš reaidu mii lea mielde sihkkarastimin ahte mearrádusain lea lobálašvuohta sámi ál-bmogis dan álbmotválljen orgána bokte .
Sametinget har i 2006 gjennomført konsultasjoner med statlige myndigheter i mange saker .
Sámediggi lea 2006 čađahan konsultašuvnnaid stáhtaeiseváldiiguin ollu áššiin .
Konsultasjonsavtalen hviler på et partnerskapsperspektiv mellom Sametinget og statlige myndigheter .
Konsultašuvdnašiehtadus lea vuođđuduvvon Sáme ­dikki ja stáhta eiseválddiid gaskasaš searvevuođaperspektiivii .
For å reelt kunne opptre som en likeverdig partner i konsultasjonene , må Sametinget ha et kapasitetsmessig løft .
Jus Sámediggi duođaid galgá doaibmat dássásaš guoibmin konsultašuvnnain , de dat ferte oažžut eanet resurssaid .
Sametingets administrative kapasitet har ikke blitt styrket som følge av konsultasjonsavtalen , noe som må skje på sikt .
Sámedikki resurssat eai leat nannejuvvon konsultašuvdnašiehtadusa geažil , juoga mii ferte dáhpáhuvvat guhkit áiggi vuollái .
Sametingets stilling er styrket på generelt grunnlag ved at flere departementer har blitt mer bevisst på å inkludere Sametinget i viktige prosesser .
Sámedikki sajádat lea oppalaččat nannejuvvon dakko bokte ahte máŋga departemeantta leat šaddan dihtomielaleabbun searvadahttit Sáme ­dikki deaŧalaš proseassaide .
Sametinget har hatt flere gode konsultasjonsprosesser og flere departementer har etter konsultasjonsavtalen erkjent at Sametinget må konsulteres med sikte på å oppnå enighet .
Sámedikkis leat leamaš máŋga buori konsultašuvdnaproseassa ja máŋga departemeantta leat maŋŋá konsultašuvdnašiehtadusa dovddastan ahte ferte konsultašuvnnaid bokte Sámedikkiin juksat ovttamielalašvuođa .
Dette er imidlertid ikke gjennomgående og Sametinget har i løpet av året som er gått flere eksempler på brudd på både konsultasjonsavtalen og konsultasjonsforpliktelsen gjennom ILO fra statlige myndigheter .
Dattetge dát ii leat ollásit čađahuvvon ja Sámediggi lea mannan jagi vásihan máŋgii ahte stáhta eiseválddit leat rihkkon sihke konsultašuvdnašiehtadusa ja konsultašuvdnageatnegasvuođa ILO bokte .
Sametinget registrerte også at det ikke ble avholdt konsultasjoner om blant andre nasjonal helseplan og forvaltningsplanen for Barentshavet .
Sámediggi mihttii maiddái ahte eai dollon konsultašuvnnat earret eará nášuvnnalaš dearvvašvuođaplána ja Barentsábi hálddašanplána birra .
Konsultasjonsprosedyrene omfatter ikke budsjettfastsetting .
Konsultašuvdnaprosedyraide ii gula bušeahttamearrideapmi .
Det er en felles forståelse mellom Regjeringen og Sametinget at prosedyrer for budsjettfastsetting til Sametinget skal avklares i en egen prosess .
Ráđđehusas ja Sámedikkis lea dat oktasaš áddejupmi ahte bušeahttamearrideapmi Sámediggái galgá čielggaduvvot sierra proseassas .
Arbeidsgruppen vil levere sitt forslag i mars 2007 .
Bargojoavku áigu buktit evttohusas njukčamánus 2007 .
Konsultasjonsavtalen vil etter Sametingets syn være det naturlige utgangspunkt for utarbeidelsen av budsjettprosedyrer mellom Sametinget og statlige myndigheter .
Konsultašuvdnašiehtadus lea Sámedikki mielas lunddolaš vuođđun Sámedikki ja stáhta eiseválddiid gaskasaš bušeahttaprosedyraid ráhkadealpmái .
1.3.2 Ressurslovgivning / rettigheter
1.3.2 Resursalágat / vuoigatvuođat
Sametinget har i 2006 fortsatt arbeidet med å trygge naturressursene gjennom ny lovgivning .
Sámediggi lea 2006 joatkán barggu oččodit ođđa lágaid mat sihkkarastet luondduresurssaid .
Sametinget mener at de overordnede prinsippene for ressurslovgivningen skal være i samsvar med Norges folkerettslige forpliktelser overfor samene som urfolk .
Sámediggi oaivvilda ahte resursalágaid bajimus prinsihpat galget dávistit daid álbmotrievttálaš geatnegasvuođaide , mat Norggas leat sámiide eamiálbmogin .
Sametingets syn er at Norge må oppfylle disse forpliktelsene ved å innarbeide regler som sikrer samenes tilgang til resursene , regler som sikrer reell deltakelse og medbestemmelse i forvaltingen av ressursene , og saksbehandlingsregler som sikrer ivaretakelse og vektlegging av samiske hensyn i beslutningsprosessene i lovgivningen .
Sámedikki oaidnu lea ahte Norga ferte ollašuhttit dáid geatnegasvuođaid dakko bokte ahte ovttastahttit njuolggadusaid mat sihkkarastet ahte sámit besset ávkkástallat resurssaiguin , njuolggadusaid mat sihkkaraset duohta oassálastima ja mielmearrideami resursahálddašeamis , ja áššemeannudannjuolggadusaid mat sihkkarastet ahte sámi doahttalusat fuolahuvvojit ja deattuhuvvojit lágaid mearridanproseassas .
I tillegg må forvaltingen av ressursene bygge på nærhets- og avhengighetsprinsippet slik at det sikrer det samiske materielle kulturgrunnlaget .
Dan lassin ferte resursahálddašeapmi vuođđuduvvot lagašvuođa- ja sorjjasvuođaprinsihppii nu ahte dat sihkkarastá sámi ávnnaslaš kulturvuđđosa .
Slike rettigheter er for eksempel salg av melkekvoter , salg av fiskebåter med kvoter og salg av bruksrettigheter på beiteland til for eksempel vindmølleparker .
Dakkár vuoigatvuođat leat ovdamearkka dihtii mielkeeriid vuovdin , bivdofatnasiid vuovdin oktan eriiguin ja geavahanvuoigatvuođaid vuovdin guohtuneatnamiin ovdamearkka dihtii bieggomillopárkkaide .
1.3.3 Finnmarksloven
1.3.3 Finnmárkkuláhka
Store deler av Finnmarksloven trådte i kraft i 2006 .
Finnmárkkulága stuorra oasit bohte fápmui 2006 .
Dette markerte et historisk skille når det gjelder eiendomsrett og forvaltning av grunn og ressurser i Finnmark .
Historjjálaččat dát buvttii stuorra earu Finnmárkku eatnamiid ja resurssaid oamastanvuoigatvuođas ja hálddašeamis .
Finnmarkslovens grunnsyn er at forvaltningen av grunn og naturressurser i Finnmark særlig skal sikre samisk kultur , reindrift , utmarksbruk , næringsutøvelse og samfunnsliv .
Finnmárkkulága vuođđooaidnu lea ahte Finnmárkku eatnamiid ja resurssaid hálddašeapmi galgá erenoamážit sihkkarastit sámi kultuvrra , boazodoalu , meahcásteami , ealáhus ­doaibmama ja servodateallima .
Dette grunnsynet og den prinsipielle anerkjennelsen av samenes rettigheter , er selve fundamentet for finnmarksloven .
Dát sámi vuoigatvuođaid vuođđooaidnu ja prinsihpalaš dohkke ­heapmi lea Finnmárkkulága geađgejuolgin .
Regjeringen har oppnevnt et utvalg som skal utrede samers og andres rettigheter til fiske i havet utenfor Finnmark .
Ráđđehus lea nammadan lávdegotti mii galgá čielggadit sámiid ja earáid guolástanvuoigatvuođaid mearas Finnmárkku olggobealde .
Utredningen skal være avsluttet innen utgangen av 2007 .
Čielggadus galgá leat gárvvis ovdal 2007 loahpa .
Sametinget er svært tilfreds med at de samiske rettighetene til havet utenfor Finnmark nå skal sikres for ettertiden .
Sámediggi lea hui duhtavaš dainna ahte sámi vuoigatvuođat merrii Finnmmárkku olggobealde dál galget sihkkarastojuvvot boahtteáigái .
Samtidig er det viktig å understreke at Sametinget ikke ønsker en forvaltning basert på etnisitet , men en område- og bosettingsbasert forvaltning .
Seammás lea deaŧalaš deattuhit ahte Sámediggi ii háliit hálddašeami mii lea vuođđuduvvon čearddalašvuhtii , muhto hálddašeami mii lea vuođđuduvvon guovlluide ja ássamii .
Regjeringens oppnevning av Finnmarkskommisjonen er utsatt til våren 2007 .
Ráđđehusa Finnmárkkukommišuvnna nammadeapmi lea maŋiduvvon 2007 giđđii .
Sametinget skal delta i konsultasjoner om kommisjonens mandat og sammensetning .
Sámediggi galgá searvat konsultašuvnnaide komišuvnna mandáhta ja čoahkádusa birra .
Arbeidet med Utmarksdomstolen blir iverksatt etter at Finnmarkskommisjonen har satt i gang sitt arbeid .
Bargu Meahcci ­duopmostuoluin álggahuvvo go Finnmárkkukommišuvdna álggaha barggus .
Sametinget vedtok i desember 2005 å foreslå Tana som lokaliseringssted for Finnmarkskommisjonen og Utmarksdomstolen .
Sámediggi mearridii juovlamánus 2005 evttohit Deanu Finnmárkkukommišuvnna ja Meahcceduopmostuolu hálddahusbáikin .
Sametinget har hatt konsultasjoner med Miljøverndepartementet om mandat og sammensetning for utvalget som skal utarbeide forslag til oppfølging av finnmarkslovens kapittel 4 om Tana- og Neidenvassdraget .
Sámedikkis leat leamaš konsutašuvnnat Birasgáhttendepartemeanttain dan lávdegotti mandáhta ja čoahkádusa birra , mii galgá evttohit mo čuovvolit Finnmárkkulága 4. kapihttala Deanu- ja Njávdánčázádagaid birra .
Det er ikke oppnådd enighet i saken , og saken er sendt på høring .
áššis ii leat ovttamielalašvuohta ja dat lea sáddejuvvon gulaskuddamii .
Konsultasjonene forstetter når høringsfristen utløper .
Konsultašuvnnat jotkojuvvojit go gulaskuddanáigemearri loahppá .
I medhold av finnmarksloven § 4 har Sametinget i 2006 vedtatt midlertidige retningslinjer for hvordan virkningen for samisk kultur , reindrift , utmarksbruk , næringsutøvelse og samfunnsliv av endret bruk av utmark skal bedømmes .
Finnmárkkulága 4. paragráfa vuođul lea Sámediggi jagis 2006 mearridan gaskaboddasaš njuolggadusaid das mo galgá árvvoštallat rievdaduvvon meahccegeavaheami váikkuhusaid sámi kultuvrii , boazodollui , meahcásteapmái , ealáhusdoaibmamii ja servodateallimii .
Retningslinjene skal benyttes av offentlige myndigheter og Finnmarkseiendommen når de fatter vedtak .
Njuolggadusaid galget almmolaš eiseválddit ja Finnmárkkuopmodat geavahit go sii dahket mearrádusaid .
Retningslinjene gjelder fram til de endelige retningslinjene blir fastsatt , likevel ikke utover 1. juli 2007 .
Njuolggadusat gustojit dassážiigo loahpalaš njuolggadusat mearriduvvojit , dattetge ii fal guhkkelebbui go suoid ­nemánu 1. b. 2007 rádjai .
Retningslinjene er sendt på høring , og Sametingsrådet lagt opp til en bred høringsprosess .
Njuolggadusat leat sáddejuvvon gulaskuddamii , ja Sámediggeráđđi čađaha viiddes gulaskuddanproseassa .
Det er bl.a. gjennomført folkemøter om utformingen av de endelige retningslinjene .
Earret eará leat lágiduvvon álbmotčoahkkimat loahpalaš njuolggadusaid hábmema oktavuođas .
1.3.4 Finnmarkseiendommen
1.3.4 Finnmárkkuopmodat
Sametinget oppnevnte i desember 2005 medlemmer til styret i Finnmarkseiendommen og til Finnmarkseiendommens kontrollkomité .
Sámediggi nammadii juovlamánus 2005 lahtuid Finnmárkkuopmodaga stivrii ja Finnmárkkuopmodaga bearráigeahččanlávdegoddái .
Sametinget foreslo samtidig Porsanger som hovedadministrasjonssted til Finnmarkseiendommen .
Sámediggi evttohii seammás Porsáŋggu Finnmárkkuopmodaga váldohálddáhusbáikin .
Sametinget ønsker en god dialog med Finnmarkseiendommen og har jevnlige møter med Finnmarkseiendommens styre .
Sámediggi háliida buori gulahallama Finnmárkkuopmodagain ja jeavddalaš čoahkkimat dollojuvvojit Finnmárkkuopmodaga stivrrain .
1.3.5 Olje og gass
1.3.5 Olju ja gássa
Petroleumsvirksomhet i nord var et av hovedtemaene på et møte mellom statsråden i Olje- og energidepartementet og Sametingsrådet i august .
Oljo- ja gássadoaimmat davvin lei okta váldofáttáin Oljo- ja energiijadepartemeantta ja Sámediggeráđi gaskasaš čoahkkimis borgemánus .
Samenes rettigheter som urfolk må derfor bli uttrykt i hvordan petroleumsressursene fra Barentshavet planlegges utnyttet , hvordan aktiviteten gjennomføres og hvordan verdiene fordeles .
Sámiid eamiálbmotvuoigatvuođat fertejit boahtit ovdan go Barentsábi oljo- ja gássaresurssaiguin plánejuvvo ávkkástallat , go doaimmat čađahuvvojit ja go rig ­godagat juogaduvvojit .
Etter folkeretten har samene som urfolk også rettigheter til olje og gass i sine tradisjonelle ressursområder .
álbmot-rievtti vuođul lea sámiin eamiálbmogin maiddái vuoigatvuođat oljui ja gássii iežaset árbevirolaš resursaguovlluin .
Det understrekes at Sametinget ikke hevder at disse rettighetene tilfaller samene alene .
Dás deattuhuvvo ahte Sámediggi ii čuoččut ahte dát vuoigatvuođat gullet dušše sámiide .
Regjeringen avviser at det foreligger folkerettslige forpliktelser i forhold til samene når det gjelder rettigheter til petroleumsressursene .
Ráđđehus biehttala ahte livčče ál-bmotrievttálaš geatnegasvuođat sámiid ektui oljo- ja gássaresursavuoigatvuođaid oktavuođas .
På bakgrunn av disse tilbakemeldingene vil Sametinget igangsette prosesser for å få en uavhengig folerettslig vurdering av spørsmålene .
Dáid ruovttoluottadieđuid vuođul áigu Sámediggi álggahit proseassaid nu ahte dát gažaldagat árvvoštallojuvvojit sorjjasmeahttumit álbmotrievttálaččat .
Sametinget anser petroleumsvirksomhet i de nære havområder i nord for å være en aktivitet i samenes historiske havområder .
Sámediggi atná petroleumadoaimma lagaš mearraguovlluin davvin dakkár doaibman mii čađahuvvo sámiid historjjálaš mearraguovlluin .
Sametinget hevder derfor rettigheter fra denne virksomheten .
Danne čuoččuha Sámediggi vuoigatvuođaid dán doaimmas .
Sametinget vil arbeide for etablering av et eget urfolksfond finansiert av mineral- og petroleumsvirksomhet i urfolksområder .
Sámediggi áigu bargat dan badjelii ahte ásahuvvošii sierra eamiálbmotfoanda mii ruhtaduvvo eamiálbmotguovlluid minearála- ja petroleadoaimmain .
1.3.6 Revisjon av reindriftsloven
1.3.6 Boazodoallolága ođasmahttin
For Sametinget har reindriftsloven vært en av de viktigste sakene i 2006 og har høy prioritet i forhold til videre oppfølging .
Sámediggái lea boazodoalloláhka leamaš okta deaŧaleamos áššiin jagis 2006 ja dan čuovvoleapmi vuoruhuvvo hui bajás .
Siden Reindriftslovutvalget avga sin innstilling ( NOU .
Dan rájes go Boazodoallolávdegoddi jagis 2002 geigii evttohusas ( NAČ .
Sametinget ser det som svært positivt at Landbruks- og matdepartementet igangsatte konsultasjoner om reindriftloven høsten 2005 .
Sámedikki mielas lea hui buorre go Eanadoallo- ja biebmodepartemeanta álggaha konsultašuvnnaid boazodoalu birra 2005 čavčča .
Sametinget har behandlet Landbruks- og matdepartementets utkast til reindriftslov på plenum i september 2006 .
Sámediggi lea meannudan Eanadoallo- ja biebmodepartemeantta boazodoalloláhkaevttohusa 2006 čakčamánu dievasčoahkkimis .
Lovutkastet bygger i det alt vesentligste på NOU 2001:35 , og de konsultasjoner som er ført mellom Landbruks- og matdepartementet , Norske reindriftssamers Landsforbund og Sametinget .
Láhkaevttohusa vuođđun leat eanaš NAČ 2001:35 , ja Eana ­doallo- ja biebmodepartemeantta , Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvvi ja Sámedikki gaskasaš konsultašuvnnat .
Konsultasjonspartene ble tidlig i prosessen enige om at denne revisjonen ikke skal omfatte forvaltningsmodellen for reindrift .
Konsultašuvdnabeliid gaskkas lei árrat proseassas ovttamielalašvuohta das ahte dán ođasmahttimii ii galgga boazodoalu hálddašanmodealla gullat .
Målsetningen må være en forvaltning som udiskutabelt er i tråd med folkerettens krav til blant annet selv- og medbestemmelse .
Ulbmil ferte leat dakkár hálddašeapmi mii čielgasit guorrasa álbmotrievtti gáibádusaide earret eará ieš- ja mielmearrideami hárrái .
Ved behandlingen av lovutkastet har Sametinget ikke hatt tilgang til fullstendige merknader til lovutkastet .
Láhkaevttohusa meannudettiin ii leat Sámediggi beassan geahčadit buot mearkkašumiid láhkaevttohussii .
Ettersom merknadene ofte er av avgjørende betydning for lovtolkingen , er det ikke mulig for Sametinget å ha fullgod oversikt over konsekvensene av Landbruks- og matdepartementets lovutkast .
Go láhkaáddejupmi dávjá lea áibbas sorjavaš mearkkašumiin , de ii leat vejolaš Sámediggái oažžut dohkálaš oppalašgeahčastaga Eanadoallo- ja biebmodepartemeantta láhkaevttohusa váikkuhusain .
Sametinget mener at den manglende tilgangen til innholdet i dokumentene ikke er i samsvar med ILO konvensjonen og konsultasjonsavtalen .
Sámediggi oaivvilda ahte go ii beasa geahčadit buot dokumeanttaid sisdoalu , de dat ii dávis ILO-konvenšuvdnii ja konsultašuvdnašiehtadussii .
Sametinget har gjentatte ganger bedt om å få tilsendt lovutkastets merknader .
Sámediggi lea nuppát gearddi bivdán oažžut sáddejuvvot láhkaevttohusa mearkkašumiid .
I sitt vedtak uttrykker Sametinget bekymring for at det rettsvernet reindriften har gjennom internasjonal lov , særlig ILO-konvensjon nr. 169 , undergraves i Landbruks- og matdepartementets lovutkast .
Mearrádusastis Sámediggi ballá ahte Eana ­doallo- ja biebmodepartemeantta láhkaevttohus hedjonahttá dan riektesuodjalusa mii boazodoalus lea riikkaidgaskasaš lágaid bokte , erenoamážit ILO-konvenšuvnna nr. 169 bokte .
Derfor er det en helt klar betingelse fra Sametingets side at følgende formulering må tas inn i § 1 annet ledd for å sikre at forholdet til folkeretten ikke svekkes sammenlignet med innholdet i finnmarksloven :
Danne lea áibbas čielga eaktu Sámedikki bealis ahte čuovvovaš hámuheapmi ferte váldojuvvot mielde § 1 vuosttaš lađđasii vai sihkkarastojuvvo ahte álbmotrievttálaš bealli ii hedjonahttojuvvo Finnmárkkulága sis ­doalu ektui :
« Loven gjelder med de begrensninger som følger av ILO-konvensjon nr. 169 om urfolk og stammefolk i selvstendige stater .
« Láhka gusto daid ráddjehusaiguin mat čuvvot ILO-konvenšuvnnas nr. 169 eamiálbmogiid ja čearddaid birra iehčanas stáhtain .
Loven skal anvendes i samsvar med folkerettens regler om urfolk og minoriteter . »
Láhka galgá adnojuvvot álbmotrievtti njuolggadusaid mielde álgoálbmogiid ja veahádagaid birra . »
Sametinget forventer at de overnevnte betingelsene følges opp , samt de øvrige forutseninger og merknader i Sametingets vedtak i forhold til revisjonen av reindriftsloven .
Sámediggi vuordá ahte bajábealde eavttut čuovvoluvvojit , ja dat eará eavttut ja mearkkašumit Sámedikki mearrádusas boazodoallolága ođasmahttima oktavuođas .
1.4 Bærekraftig miljøforvaltning
1.4 Ceavzilis birashálddašeapmi
Samiske samfunn står overfor utfordringer som krever en dynamisk- og sektorovergripende politikk og forvaltning som sikrer naturgrunnlaget for vår kultur .
Sámi servodagain leat hástalusat mat gáibidit dakkár máškidis ja sektoriidrasttideaddji politihka ja hálddašeami , mii sihkkarastá min kultuvrra luondduvuđđosa .
Her må urfolksrettigheter , kulturvern og naturforvaltning ses i sammenheng .
Dás ferte eamiálbmovuoigatvuođaid , kultursuodjaleami ja luondduhálddašeami geahčadit oktan .
Dette er viktig fordi samisk kultur er nært knyttet til naturen , og urfolk er de første som merker konsekvensene av miljø- og klimaendringene .
Dát lea deaŧalaš danne go sámi kultuvrras lea lagaš oktavuohta lundui , ja biras- ja dálkkádatrievdamat čuhcet ovddimuččat eamiál ­bmogiidda .
Derfor må internasjonale miljøkonvensjoner ses i sammenheng med urfolksrettighetene .
Danne riikkaidgaskasaš biraskonvenšuvnnaid ferte geahčadit oktan eamiálbmotvuoigatvuođaiguin .
Internasjonalt miljøsamarbeid er også den eneste løsningen for å møte de utfordringene som klimaendringer og langtransportert forurensning medfører .
Riikkaidgaskasaš birasbargu lea maid áidna vuohki mo dustet daid hástalusaid maid dálkkádatrievdamat ja guhkesgaskkaid nuoskkideapmi mielddisbuktá .
1.4.1 Arealvern og verneplaner
1.4.1 Areálasuodjaleapmi ja suodjalanplánat
I 2006 har Sametinget gjennomført konsultasjoner med Miljøverndepartementet om retningslinjer for vern i samiske områder .
Sámediggi lea jagis 2006 čađahan konsultašuvnnaid Birasgáhttendepartemeanttain suodjalan ­njuolggadusaid birra sámi guovlluin .
Det gjenstår fremdeles noen uløste problemstillinger , jf Sametingets forslag til retningslinjer for vern fra 2005 , men konsultasjonspartene er innstilt på at saken avsluttes på nyåret i 2007 .
Buot áššit eai leat vel čielgas , gč. Sámedikki jagi 2005 suodjalan ­njuolggadusaid evttohusa , muhto konsultašuvdnabeliin lea áigumuš loahpahit ášši maŋŋá ođđajagi 2007 .
Partene er videre enig om at nye verneprosesser etter naturvernloven i samiske områder ikke igangsettes før konsultasjonene om retningslinjene er sluttført .
Bealit leat maid ovttamielalaččat das ahte ođđa suodjalanproseassat luonddulága vuođul sámi guovlluin eai galgga álggahuvvot ovdalgo konsultašuvnnaid njuolggadusat leat válbmejuvvon .
Sametinget har i slutten av 2006 innledet konsultasjoner om den nye plan- og bygningsloven med Miljøverndepartementet .
Sámediggi lea loahpageahčen 2006 álggahan konsultašuvnnaid ođđa plána- ja huksenlága birra Birasgáhttendepartemeanttain .
Sametinget har forhåpninger om at den nye loven skal kunne ivareta samiske interesser på en langt bedre måte .
Sámedikkis lea doaivva ahte ođđa láhka galgá sáhttit fuolahit sámi beroštusaid sakka buorebut .
Den gjeldende plan- og bygningsloven er ikke tilstrekkelig til å sikre samiske interesser dersom andre sterke samfunnsinteresser påberopes og hvor det er tunge aktører på utbyggingssiden .
Dálá plána- ja huksenláhka ii leat doarvái ahte sihkkarastit sámi beroštusaid jus gievrras huksejeaddjit gáibidit ahte eará deaŧalaš servodatberoštusaid ferte vuhtiiváldit .
Reindriftsloven , slik den er per i dag og slik det er foreslått revidert av departementet , mangler et reelt og sektorovergripende arealvern for reindrifta .
Boazodoallolágas , nu mo dat lea dál ja nu mo departemeanta lea evttohan ođasmahttojuvvot , váilu boazodoalu várás duohta ja sektoriidrasttideaddji areálasuodjalus .
Til dette hører også at en rekke områder ikke er identifisert med hensyn til samiske rettigheter , noe som må avklares før inngrep kan gjøres .
Dása gullá maiddái ahte ollu guovlluin eai leat sámi vuoigatvuođat identifi , ­serejuvvon mii maiddái ferte čielggaduvvot ovdalgo duohtadeamit sáhttet čađahuvvot .
For Finnmarks vedkommende vil en kommisjon og særdomstol foreta en identifisering av bruks- og eierrettigheter .
Finnmárkku hárrái leat kommišuvdna ja sierraduopmostuollu mat áigot identifiseret geavahan- ja oamastanvuoigatvuođaid .
Sør for Finnmark avventer Sametinget Samerettsutvalget sør sine konklusjoner .
Guovlluid hárrái máttabealde Finnmárkku vuordá Sámediggi Sámi vuoigatvuođalávdegotti cealkámuša .