pere/sami_parallel huggingface dataset:
Dersom du hoster eller nyser mens du ammer, bør du hoste eller nyse bort fra barnet og i papirlommetørklær som kastes.
Jus gosat dahje gasttát go leat njamaheame, de berret gossat dahje gastit bábersihkaldahkii, man bálkestat.
Rengjør/vask huset regelmessig, inkludert vask/desinfisering av overflater som du har vært i kontakt med, for eksempel dørhåndtak, mobiltelefoner med mer.
Buhtis/basa viesu dávjá, ja basa/desinfisere buot maid leat guoskkahan, nugo uksageavjjaid, mobiltelefovnna ja eará.
Hvis du/mor er alvorlig syk og ikke kan amme barnet direkte, er det veldig bra om du/mor kan få hjelp til å pumpe ut morsmelk til barnet, mens rådene for å forebygge smitte fortsatt følges.
Jus eadni lea duođalaččat buohcci, iige sáhte njamahit máná njuolga, de livččii hui buorre jus eadni oažžu veahki bohčit čižžemielkki mánnái. Njoammuneastadeami njuolggadusat gal fertejit ain čuvvojuvvot.
Amming hvis du er frisk og sendes tidlig hjem fra sykehuset etter fødsel
Njamaheapmi jus leat dearvvaš ja sáddejuvvot jođánit ruoktot maŋŋel riegádahttima
Dersom du har reist hjem fra sykehuset før ammingen er kommet ordentlig i gang, er det viktig at du tar kontakt med helsestasjonen, slik at du raskt kan få veiledning hvis du trenger det.
Jus leat mannan ruoktot ovdal go njamaheapmi lea albma ládje boahtán johtui, de lea deaŧalaš ahte válddát oktavuođa dearvvašvuođadivššuin, nu ahte jođánit sáhtát oažžut veahki ja rávvagiid jus dárbbašat.
I den vanskelige situasjonen vi er i nå, er det anbefalt at hjemmebesøk erstattes med konsultasjon på helsestasjon, med tolk ved behov (helsedirektoratet.no).
Dan dilis go mii leat dál, de lea ávžžuhus ahte ruovttugalledeami sajis finat dearvvašvuođaguovddážis, gos maiddá lea dulka dárbbu mielde. (helsedirektoratet.no).
Du kan få svar på mange spørsmål og god hjelp til å løse praktiske utfordringer av ammehjelpere via Ammehjelpens nettside eller deres Facebook-gruppe.
Don sáhtát Ammehjelpen ruovttusiiddus dahje sin Facebook-joavkkus oažžut vástádusa (dárogillii) olu gažaldagaide ja buori veahki čoavdit geavatlaš hástalusaid.
Det er viktig og bra om du får til å amme så mye som mulig den første tiden etter fødselen.
Lea deaŧalaš ja buorre jus nagodat njamahit nu olu go vejolaš vuosttaš áiggi maŋŋel riegádahttima.
Gi barnet så mye morsmelk som mulig og ikke noe annet med mindre det er behov for det.
Atte mánnái nu olu čižžemielkki go vejolaš, ale ge maide eará jus ii leat dárbu.
For de aller fleste er råmelken (den første gule melken) nok til å mette barnet de første dagene.
Eatnasiidda lea njuoskamielki (vuosttaš fiskes mielki) doarvái gallehit máná daid vuosttaš beivviid.
Råmelken kommer i små mengder av gangen, og det lages ny hele tiden.
Njuoskamielki boahtá oalle unnán hávális, ja dat šaddá dađi mielde.
Derfor er det viktig at barnet ditt får suge så ofte det vil.
Danne lea hui deaŧalaš ahte du mánná beassá njammat nu dávjá go háliida.
Jo oftere barnet ditt suger, desto mer melk får det i seg, og jo mer melk vil kroppen din produsere.
Mađi dávjjit mánná njammá, dađi eambbo mielkki oažžu son heggii, ja dađi eambbo mielkki buvttada eatni rumaš.
Det er helt normalt at nyfødte spiser 8–12 ganger i døgnet og noen ganger mer.
Lea áibbas dábálaš ahte easkkašaddan mánná njammá 8-12 geardde jándoris ja muhtimat vel dávjjibut.
Når melkeproduksjonen har kommet i gang (etter 2–4 dager), er det noen tegn du kan følge med på for å sikre at barnet får nok mat.
Go mielke-buvttadeapmi boahtá johtui (2-4 jándoris) de leat muhtin mearkkat mat čájehit oažžu go mánná doarvái biepmu.
Det viktigste tegnet er at barnet ditt går opp i vekt og følger vektkurven sin.
Deaŧaleamos lea ahte du mánná lossu ja čuovvu iežas deaddomeriid.
Dette får du hjelp med av helsestasjonen.
Dan sáhttá dearvvašvuođaguovddáš iskat dutnje veahkkin.
Hjemme kan du følge med på antall tissebleier (minst 5–6 våte bleier i døgnet).
Ruovttus sáhtát lohkat galle lihpara mánná njuoskada (unnimusat 5-6 njuoskan lihpara jándoris).
Den første måneden bør barnet vanligvis ha avføring to eller flere ganger om dagen, om det kun får morsmelk.
Vuosttaš mánu berre mánná dábálaččat earánastit (baikit) guovtte dahje eanet gerddiid beaivvis, jus oažžu dušše čižžemielkki.
Sjelden avføring de første ukene kan være et tegn på at barnet ikke tar til seg nok mat, men det kan også være en normal variasjon.
Jus mánná hárve earánastá vuosttaš vahkkuid, de sáhttá dat leat mearkan dasa ahte mánná ii oaččo doarvái biepmu, muhto dat sáhttá maiddái leat dábálaš variašuvdna.
Når du ammer, kan du være oppmerksom på at barnet ditt faktisk spiser, ved og se og høre at barnet svelger.
Go njamahat, de berret čuovvut mielde ahte mánná duođai oažžu biepmu, ahte oidno ja gullo ahte son njiellá.
Dersom du ved amming opplever at barnet ikke spiser godt, at det ikke svelger melk ved amming, hvis bleiene er tørre og/eller barnet virker trøtt og apatisk, kan det hende at barnet får for lite mat/væske.
Jus don njamahettiin vásihat ahte mánná ii bora bures, ahte dat ii njiela mielkki go njammá, jus lihparat leat goikásat ja/dahje mánná orru leame váibbas ja veajuheapme, de sáhttá leat nu ahte mánná oažžu beare unnán borramuša/juhkamuša.
Da må du kontakte helsestasjonen (eventuelt lege/sykehus) umiddelbart, samtidig som du forsøker å få i barnet morsmelk, alternativt morsmelkerstatning.
De fertet dakkaviđe váldit oktavuođa dearvvašvuođaguovddážiin (vejolaččat doaktáriin/buohcciviesuin), ja berret maiddái geahččalit addit mánnái čižžemielkki, dahje njuoratmánáid váste vásedin goanstamielkki.
Hvis du har forsøkt å amme og har fått god veiledning uten å få det til, eller hvis du ikke er frisk nok til å amme eller til å pumpe ut morsmelk, gis barnet morsmelkerstatning.
Jus leat geahččalan njamahit ja leat ožžon buori bagadeami ja veahki, muhto liikká it sáhte njamahit, dahje jus ieš it leat doarvái dearvvaš njamahit dahje bohčit čižžemielkki, de addojuvvo mánnái goanstamielki.
Vær ekstra nøye med hygienen.
Leage erenoamáš čorgat ja dárkil buhtisvuođain.
Her kan du lese mer om morsmelkerstatning.
Dáppe sáhtát lohkat eambbo njuoratmánáid goanstamielkki birra.
LOV 1951-12-14 nr 03: Lov om omsetning av råfisk [råfiskloven].
LÁHKA 1951-12-14 nr 03: Láhka njuoskaguliid gávppašeami birra.
DATO:
BEAIVI:
LOV-1951-12-14-3
LÁHKA-1951-12-14-3
DEPARTEMENT:
DEPARTEMEANTA:
FKD (Fiskeri- og kystdepartementet)
GRD (Guolástus- ja riddodepartemeanta)
ENDRER:
RIEVDADA:
INNHOLD
SISDOALLU
Lov om omsetning av råfisk [råfiskloven].
Láhka njuoskaguliid gávppašeami birra.
(Opphevet ved lov 11 juli 1986 nr. 51.)... § 11.
(Fámuhuhttojuvvon suoidnemánu 11. b. 1986-mannosaš lágain nr. 51.) § 11.
Denne lov trer i kraft 1. januar 1952.
Dát láhka biddjojuvvo fápmui ođđajagimánu 1. b. 1952.
Begrepet råfisk omfatter i denne lov fisk (herunder sild, brisling og skalldyr) samt deler og biprodukter av fisk.
Njuoskaguolli mearkkaša dán lágas guliid (dárkileappot sallihiid/silddiid, šealggoreavvasiid ja skálžoealliid) ja vel daid osiid ja liigebuktagiid.
Kongen kan bestemme at loven helt eller delvis også skal gjelde for småkval og blekksprut samt deler og biprodukter derav.
Gonagas sáhttá mearridit ahte láhka ollásit dahje muhtumassii maiddái galgá guoskat fállážiidda ja bleahkkaguliide (áhkáriidda) ja daid osiide ja liigebuktagiidda.
Kongen kan bestemme at det skal være forbudt å tilvirke, omsette eller utføre råfisk som nevnt i § 1 eller produkter derav - uansett hvor fisken er fanget - dersom råfisken ikke i første hånd er omsatt gjennom eller med godkjenning av en salgsorganisasjon av fiskere, hvis vedtekter er godkjent av vedkommende departement.
Gonagas sáhttá mearridit ahte ii galgga leat lohpi buvttadit, vuovdit ja oastit dahje olgoriikii fievrridit njuoskaguliid nu mo namahuvvon § 1:s dahje dain ráhkaduvvon buktagiid – gos dal de guolit ležžet bivdojuvvon – jus njuoskaguliin ii leat guolásteaddjiid vuovdinorganisašuvdna vuosttamužžan gávppašan dahje dohkkehan gávppašeami, man njuolggadusaid gullevaš departemeanta lea dohkkehan.
Salg fra godkjent salgsorganisasjon anses som omsetning i første hånd.
Dohkkehuvvon vuovdinorganisašuvnna vuovdin rehkenastojuvvo vuosttamuš gávppašeapmin.
Som omsetning i første hånd ansees også reders, redskapseiers eller annen medinteressents overtagelse av og oppgjør for råfisk fisket på lott- eller prosentvilkår.
Vuosttamuš gávppašeapmin adnojuvvo maiddái dat go fanaseaiggát, bivdduseaiggát dahje eará mieleaiggát badjelasas váldá njuoskaguoli dahje mávssu njuoskaguolis, mii lea bivdojuvvon oasse- dahje proseantaeavttuin.
Et slikt forbud kan gjøres gjeldende også for innført levende eller annen fersk råfisk, herunder slik råfisk som er brakt i land fra utenlandske fiskefartøy.
Dakkár gielddus sáhttá maiddái mearriduvvot gustot riikii buktojuvvon ealli guollái dahje eará varas njuoskaguollái, dás maiddái dakkár njuoskaguollái maid leat buktán gáddái olgoriikka guolástanfatnasis.
Det kan også gjøres gjeldende for tilvirket råfisk som er brakt i land fra utenlandsk fiskefartøy.
Dat sáhttá maiddái mearriduvvot gustot buvttaduvvon njuoskaguollái maid leat buktán gáddái olgoriikka guolástanfatnasis.
Bestemmelser etter denne lov kan begrenses til å gjelde visse sorter råfisk fanget, ilandbrakt eller brakt i havn i visse områder.
Dán lágas vuolgán mearrádusat sáhttet maiddái gáržžiduvvot gustot dušše dihto guollešlájaid njuoskaguollái, mii lea bivdojuvvon, gáddái buktojuvvon dahje hámmanii buktojuvvon dihto guovlluin.
Slike bestemmelser kan også begrenses til bestemte tidsrom eller til bestemte markeder.
Dakkár mearrádusat sáhttet maiddái ráddjejuvvot dihto áigodagaide ja dihto márkaniidda.
Denne lov er ikke til hinder for tilvirking av egen fangst.
Dát láhka ii cakka iežas sállaša buvttadeami.
Kongen kan bestemme at omsetning og utførsel av selvtilvirket råfisk og produkter av slik fisk bare kan skje når råfisk og produkter som nevnt i første hånd er omsatt gjennom eller med godkjenning av salgsorganisasjon som nevnt i første ledd.
Gonagas sáhttá mearridit ahte njuoskaguoli maid guolásteaddji ieš lea buvttadan, ja dakkár guoli buktagiid gávppašeapmi ja olgoriikii fievrrideapmi sáhttá čađahuvvot dušše dalle go njuoskaguolli ja buktagat, nu mo namahuvvon, leat ostojuvvon vuosttamuš gávppašeamis vuovdinorganisašuvnna bokte dahje vuovdinorganisašuvnna dohkkehemiin nu mo namahuvvon vuosttas lađđasis.
Myndighet som etter denne lov er gitt en godkjent salgsorganisasjon, kan organisasjonen overføre til et felles organ for to eller flere godkjente salgsorganisasjoner.
Dan válddi mii dán lága vuođul lea addojuvvon dohkkehuvvon vuovdinorganisašuvdnii, sáhttá organisašuvdna sirdit guovtti dahje eanet dohkkehuvvon vuovdinorganisašuvnnaid oktasašorgánii.
Fellesorganet skal ha vedtekter godkjent av vedkommende departement.
Oktasašorgánas galget leat njuolggadusat maid gullevaš departemeanta lea dohkkehan.
Endret ved lover 29 juni 1956 nr. 9, 29 apr 1959 nr. 5, 14 feb 1964, 10 juni 1977 nr. 63.
Rievdaduvvon geassemánu 29. b. 1956-mannosaš lágain nr. 9, cuoŋománu 29. b. 1959-mannosaš lágain nr. 5, guovvamánu 14. b. 1964-mannosaš lágain ja geassemánu 10. b. 1977-mannosaš lágain nr. 63.
Vedkommende departement kan i henhold til § 2 i denne loven godkjenne vedtekter for salgsorganisasjoner av fiskere når fiskerne eller eiere av båt eller redskaper kan bli medlemmer ved direkte medlemskap eller ved medlemskap gjennom båtlag, lokale salgslag eller gjennom den faglige fiskerorganisasjon og salgsorganisasjonen er et samvirkeforetak.
Gullevaš departemeanta sáhttá dán lága § 2 vuođul dohkkehit guolásteaddjiid vuovdinorganisašuvnnaid njuolggadusaid go guolásteaddjit dahje fanas- dahje bivdduseaiggádat sáhttet searvat miellahttun njuolgga lahttuvuođain dahje lahttuvuođain fanasveaga bokte, báikkálaš vuovdinorganisašuvnna bokte dahje fágalaš guolásteaddjiidorganisašuvnna bokte ja go vuovdinorganisašuvdna lea vuođđuduvvon ráddjejuvvon ovddasvástádusain ja molsašuddi lahttologuin.
Salgsorganisasjonens vedtekter skal ha bestemmelser om følgende:
Vuovdinorganisašuvnna njuolggadusain galget leat mearrádusat čuovvovačča birra:
At den forretningsmessige leder skal godkjennes av vedkommende departement.
Ahte gullevaš departemeanta galgá dohkkehit gávpejođiheaddji.
At salgsorganisasjonen skal ha en kontrollnemnd.
Ahte vuovdinorganisašuvnnas galgá leat dárkkistannammagoddi.
At vedkommende departement skal ha adgang til å oppnevne en offentlig kontrollør som skal lønnes av organisasjonen.
Ahte gullevaš departemeanta galgá beassat nammadit almmolaš dárkkisteaddji, man organisašuvdna galgá bálkáhit.
Kontrollørens lønn fastsettes av departementet.
Dárkkisteaddji bálkká mearrida departemeanta.
At virksomhet som salgsorganisasjonen driver, og som ikke direkte er organisering av førstehåndsomsetningen, skal skje gjennom egne selskaper.
Ahte vuovdinorganisašuvnna doaimma, mii ii leat vuosttamuš gávppašeami njuolgga organiseren, galget sierra fitnodagat čađahit.
At bestemmelser som treffes om anvendelse av formuen ved oppløsning av salgsorganisasjonen, trenger godkjenning av departementet.
Ahte daid mearrádusaid mat dahkkojuvvojit opmodaga geavaheami birra vuovdinorganisašuvnna heaittiheami oktavuođas, galgá departemeanta dohkkehit.
At tvister mellom salgsorganisasjonen og dens medlemmer skal løses på nærmere bestemt måte.
Ahte vuovdinorganisašuvnna ja dan lahtuid soahpameahttunvuođat galget čovdojuvvot dihto mearriduvvon vuogi mielde.
Salgsorganisasjonen skal kunne oppkreve en avgift ved omsetning i første hånd av all råfisk og produkter derav som i medhold av § 2 blir omsatt gjennom eller med godkjenning av organisasjonen, og som omfattes av salgsorganisasjonens virksomhet.
Vuovdinorganisašuvdna galgá sáhttit gáibidit divada buot njuoskaguliid ja daid buktagiid vuosttamuš gávppašeamis, maiguin § 2 vuođul gávppašuvvo organisašuvnna bokte dahje organisašuvnna dohkkehemiin, ja mii gullá vuovdinorganisašuvnna doibmii.
Dette gjelder også råfisk som er tilvirket overensstemmende med § 2, fjerde ledd.
Dát guoská maiddái njuoskaguollái mii lea buvttaduvvon § 2 njealját lađđasa vuođul.
Avgiften fastsettes av organisasjonens representantskap og godkjennes av departementet.
Organisašuvnna ovddastangoddi mearrida divada ja departemeanta dan fas dohkkeha.
Avgiftsbestemmelsene skal framgå av salgsorganisasjonens vedtekter og forretningsregler.
Divatmearrádusat galget boahtit ovdan vuovdinorganisašuvnna njuolggadusain ja gávpenjuolggadusain.
En salgsorganisasjon som godkjennes i medhold av § 2, skal ha forretningsregler som inneholder organisasjonens alminnelige salgsvilkår.
Dakkár vuovdinorganisašuvnnas, mii dohkkehuvvo § 2 vuođul, galget leat gávpenjuolggadusat mat sisttisetdollet organisašuvnna dábálaš vuovdineavttuid.
Kjøperne må forplikte seg til å overholde salgsorganisasjonenes bestemmelser.
Oastit galget geatnegahttit iežaset čuovvut vuovdinorganisašuvnnaid mearrádusaid.
Endret ved lover 19 juni 1969 nr. 54, 2 apr 1976 nr. 13, 21 juni 1985 nr. 78, 4 des 1992 nr. 124 (ikr. 1 jan 1998 iflg. res. 19 sep 1997 nr. 1012).
Rievdaduvvon geassemánu 19. b.1969-mannosaš lágain nr. 54, cuoŋománu 2. b. 1976-mannosaš lágain nr. 13, geassemánu 21. b. 1985-mannosaš lágain nr. 78 ja juovlamánu 4. b. 1992-mannosaš lágain nr. 124 (fápmui biddjojuvvon ođđajagimánu 1. b. 1998 čakčamánu 19. b. 1997-mannosaš resolušuvnna nr. 1012 vuođul).
Når hensynet til avtaket krever det, eller for å oppnå en hensiktsmessig utnyttelse av fangstene, kan en salgsorganisasjon som er godkjent i medhold av § 2, nedlegge midlertidig forbud mot fangst eller påby innskrenkninger i fisket.
Vuostáiváldinvejolašvuođaid geažil, dahje sállašiid jierpmálaš ávkkástallama geažil, sáhttá vuovdinorganisašuvdna mii lea dohkkehuvvon § 2 vuođul, mearridit gaskaboddasaš guolástangildosa dahje guolástangáržžidemiid.
Forbudet og innskrenkningene kan begrenses til enkelte distrikter, enkelte redskapsklasser og andre deltakende lag eller enkelte fiskesorter.
Gildosa ja gáržžidusaid sáhttet ráddjet muhtun guovlluide, muhtun bivddusluohkáide ja eará oasseváldi joavkkuide dahje muhtun guollešlájaide.
Fangstforbud og innskrenkninger som rammer fiske ved Grønland, Island, Jan Mayen, Færøyane, Bjørnøya, Svalbard eller på andre fjerne farvann, eller som rammer fartøy som har konsesjon i henhold til lovgivningen om fiske med trål, kan bare settes i verk med godkjenning av Kongen.
Bivdingildosat ja gáržžidusat mat čuhcet guolásteapmái Ruonáeatnama, Islándda, Jan Mayena, Fearasulluid, Guovžasullo, Svalbárdda dahje eará gáidosat mearraguovlluin, dahje mat čuhcet fatnasiidda main lea bivdinlohpi daid lágaid vuođul, mat gusket guolásteapmái trolain, sáhttet dušše biddjojuvvot doibmii Gonagasa dohkkehemiin.
Kapittel VII i forvaltningsloven kommer ikke til anvendelse på avgjørelser truffet i medhold av første ledd.
Hálddašanlága kapihtal VII ii galgga geavahuvvot mearrádusain mat leat dahkkojuvvon vuosttas lađđasa vuođul.
Endret ved lover 19 juni 1969 nr. 54, 2 apr 1976 nr. 13.
Rievdaduvvon geassemánu 19. b. 1969-mannosaš lágain nr. 54 ja cuoŋománu 2. b. 1976-mannosaš lágain nr. 13.
En salgsorganisasjon som er godkjent i medhold av § 2, kan dirigere fangster som omfattes av organisasjonens virksomhet, til bestemte kjøpere og til bestemt anvendelse, når dette anses nødvendig for å få fangstene omsatt på den mest fordelaktige måte for fiskerne, eller for en heldig gjennomføring av fisket, avtaket, produksjonen og videreomsetningen, derunder den innenlandske ferskfiskforsyning.
Dakkár vuovdinorganisašuvdna, mii lea dohkkehuvvon § 2 vuođul, sáhttá gáibidit fatnasiid doalvut sállašiid mat gusket organisašuvnna doibmii, dihto oastiide ja dihto geavaheapmái, go dát orru leamen dárbbašlaš čađahit gávppi eanemusat gánnáhahttin guolásteaddjiide, dahje njuovžilit čađahit guolásteami, vuostáiváldima, buvttadeami ja viidáset gávppašeami, dás maiddái varasguolleháhkama sisriikii.
Kongen kan gi vedkommende departement bemyndigelse til å pålegge en salgsorganisasjon som er godkjent i medhold av § 2, å dirigere fangster til bestemt anvendelse.
Gonagas sáhttá addit gullevaš departementii válddi geatnegahttit vuovdinorganisašuvnna mii lea dohkkehuvvon § 2 vuođul, gozihit ahte sállašat mannet dihto geavaheapmái.
Kapittel V og VII i forvaltningsloven kommer ikke til anvendelse på avgjørelser truffet i medhold av første ledd.
Hálddašanlága kapihttalat V ja VII eai galgga geavahuvvot mearrádusain mat leat dahkkojuvvon vuosttas lađđasa vuođul.
Endret ved lover 19 juni 1969 nr. 54, 4 des 1992 nr. 125 (ikr. jan 1994).
Rievdaduvvon geassemánu 19. b. 1969-mannosaš lágain nr. 54 ja juovlamánu 4. b. 1992-mannosaš lágain nr. 125 (fápmui biddjojuvvon ođđajagimánus 1994).
§ 6a.
§ 6a.
Oppgjør for produkter levert i strid med en etter § 2 godkjent salgsorganisasjons bestemmelser, kan organisasjonen helt eller delvis kreve innbetalt eller tilbakeholde på organisasjonens hånd til bruk i forbindelse med prisutjevninger eller til pristilskudd og frakttilskudd for lovlig leverte fangster.
Máksimis dakkár buktagiid ovddas, mat leat buktojuvvon vuostáiváldái nu ahte oktage § 2 vuođul dohkkehuvvon vuovdinorganisašuvnna mearrádus lea rihkkojuvvon, sáhttá organisašuvdna buot dahje oasi gáibidit máksojuvvot dahje duoguštit ja geavahit dan haddedássemin, dahje haddedoarjjan ja fievrridandoarjjan go lea sáhka lobálaččat buktojuvvon sállašiin.
Beløp som innkreves eller holdes tilbake begrenses til verdien av den uberettigede vinning leverandøren har ervervet ved den ulovlige handling.
Sumit maid gáibidit máksojuvvot dahje duoguštit, ráddjejuvvojit dan lobihis vuoittu sturrosažžan, maid vuovdi lea dinen lobihis daguinis.
Avgjørelser som nevnt i denne paragraf er enkeltvedtak etter forvaltningsloven.
Dán paragráfas namahuvvon mearrádusat leat bođumearrádusat hálddašanlága vuođul.
Tilføyd ved lov 2 apr 1976 nr. 13.
Lasihuvvon cuoŋománu 2. b. 1976-mannosaš lágain nr. 13.
Salgsorganisasjon som er godkjent i medhold av lovens § 2 skal føre kontroll med at bestemmelsene i denne lov og forskrifter gitt i medhold av loven, blir overholdt.
Dakkár vuovdinorganisašuvdna, mii lea dohkkehuvvon § 2 vuođul, galgá gozihit ahte dán lága mearrádusat ja láhkaásahusat mat leat addojuvvon dán lága vuođul, čuvvojuvvojit.
Kontrollen omfatter også råfisk som blir landet, herunder overført fra fiskefartøyet til annet fartøy eller overført til akvakultur, uten at omsetning finner sted.
Dárkkistus guoská maiddái njuoskaguollái mii buktojuvvo gáddái, dás maiddái dan njuoskaguollái, mii sirdojuvvo guolástusfatnasis nuppi fatnasii dahje sirdojuvvo guollebiebmamii dahje mearradollui, gávppašeami haga.
De som er omfattet av andre ledd har plikt til å samarbeide ved kontroll. Departementet kan gi forskrifter om kontroll som utøves etter første ledd, herunder regler om fiskemottaksbedrifters registrering av mottatt råstoff med nøyaktige opplysninger om fiskeslag, fangstkvantum, fangstområde m.v.
Departemeanta sáhttá addit láhkaásahusaid dárkkisteami birra, mii čađahuvvo vuosttas lađđasa vuođul, dás maiddái njuolggadusaid guollevuostáiváldi fitnodagaid dakkár girjema birra mii guoská álgoávdnasiid vuostáiváldimii ja mas leat dárkilis dieđut guollešlájaid, sálašhivvodaga, bivdoguovllu ja dakkáraččaid birra.
Tilføyd ved lov 19 jan. 1990 nr. 2, endret ved lover 4 des 1992 nr. 124, endret paragraftallet fra § 7 b, 15 juni 2001 nr. 51, 17 juni 2005 nr. 79 (ikr. 1 jan 2006), 6 juni 2008 nr. 37 (ikr. 1 jan 2009 iflg. res. 12 des 2008 nr. 1355).
Lasihuvvon ođđajagimánu 19. b. 1990-mannosaš lágain nr. 2, rievdaduvvon juovlamánu 4. b. 1992-mannosaš lágain nr. 124 (paragráfalohku lea rievdaduvvon § 7 b:s), geassemánu 15. b. 2001-mannosaš lágain nr. 51.
§ 7a.
§ 7a.
(Opphevet ved lov 4 des 1992 nr. 124.)
(Fámuhuhttojuvvon juovlamánu 4. b. 1992-mannosaš lágain nr. 124.)
Treffes slik bestemmelse som omhandlet i § 2, kan vedkommende departement utferdige de supplerende bestemmelser som kreves for gjennomføringen og kontrollen med at den blir overholdt.
Jus dakkár mearrádus dahkkojuvvo, mii guoská § 2:i, sáhttá gullevaš departemeanta addit daid lassemearrádusaid, mat dárbbašuvvojit dan čuovvuma čađaheapmái ja goziheapmái.
Vedkommende departement kan også gi de bestemmelser om revisjon av salgsorganisasjoners regnskaper og kreve de statistiske opplysninger som det finner nødvendig.
Gullevaš departemeanta sáhttá maiddái addit mearrádusaid daid vuovdinorganisašuvnnaid rehketdoaluid dárkkisteami birra ja gáibidit daid statistihkalaš dieđuid, maid atná dárbbašlažžan.
Treffes bestemmelse som omhandlet i § 2, 2. ledd eller § 7, 2. ledd, kan det settes særskilte vilkår, bl.a. gis bestemmelser om kontrollutvalg med representanter for myndighetene og de forskjellige omsetnings- og forbrukerinteresser.
Jus mearrádusat dahkkojuvvojit § 2 nuppi lađđasa dahje § 7 nuppi lađđasa vuođul, de sáhttet biddjojuvvot sierra eavttut, ee. addojuvvot mearrádusat dárkkistanjuhkosiid birra main leat eiseválddiid ja iešguđetlágan gávppašan- ja geavaheaddjiid beroštumiid ovddasteaddjit.
Den som forsettlig eller uaktsomt overtrer bestemmelser gitt i eller i medhold av denne lov eller medvirker til det, straffes med bøter.
Son gii eaktodáhtolaččat dahje váruhemet rihkku dán lága vuođul addojuvvon mearrádusaid dahje dasa váikkuha, sáhkohallá.
For overtredelse av bestemmelse gitt i medhold av § 7 annet ledd kan bøter eller fengsel i inntil 6 måneder anvendes, eller i inntil 2 år dersom det foreligger særdeles skjerpende omstendigheter, med mindre bestemmelsen selv fastsetter at fengselsstraff ikke kommer til anvendelse.
Go giige rihkku mearrádusa mii lea addojuvvon § 7 nuppi lađđasa vuođul, de sáhttá sáhkohallat dahje dubmehallat giddagassii čohkkát gitta 6 mánnui, dahje gitta 2 jahkái jus leat erenoamáš čavgejeaddji dilit, jus mearrádusas jo ii čuččoš ahte ii ráŋggáštuvvo giddagassii.
Endret ved lov 15 juni 2001 nr. 51.
Rievdaduvvon geassemánu 15. b. 2001-mannosaš lágain nr. 51.
(Opphevet ved lov 11 juli 1986 nr. 51.)
(Fámuhuhttojuvvon suoidnemánu 11. b. 1986-mannosaš lágain nr. 51.)
Bestemmelser gitt i medhold av midlertidig lov av 18. juni 1938 om omsetning av råfisk med senere endringslover gjelder fortsatt, så langt de ikke er i strid med bestemmelser i denne lov, inntil de oppheves eller avløses av bestemmelser gitt med hjemmel i denne lov.
Mearrádusat mat leat addjovvon geassemánu 18. b. 1938-mannosaš gaskaboddasaš lága vuođul njuoskaguliid gávppašeami birra oktan maŋŋelat rievdaduslágaiguin leat ain gustomin, jus dat eai gokko ge šattaš vuostálagaid dán lága mearrádusaiguin, dassážiigo dat fámuhuhttojuvvojit dahje lonuhuvvojit mearrádusaiguin mat leat addojuvvon dán lága vuođul.
Ragnhild Vassvik Kalstad (46) er i statsråd i dag utnevnt til ny statssekretær i Fornyings-, administrasjons- og kirkedepartementet (FAD).
Ragnhild Vassvik Kalstad (46) lea stáhtaráđis otne nammaduvvon Ođasmahttin-, hálddahus- ja girkodepartemeantta (OHD) ođđa stáhtačállin.
- Jeg ser frem til å sette i gang med jobben, og jeg vil gjerne være en samtalepartner for alle gruppene jeg nå har et ansvar for.
- Mun illudan álgit dán doibmii, ja háliidan áinnas leat gulahallanbealli buot joavkkuid várás maidda mus lea ovddasvástádus.
Som statssekretær ønsker jeg å være med på å finne de gode løsningene i forholdet mellom samer, de nasjonale minoritetene i Norge og storsamfunnet, sier Ragnhild Vassvik Kalstad.
Stáhtačállin háliidan leat mielde gávdnat buriid čovdosiid sámiid, Norgga nationála unnitloguid ja stuoraservodaga gaskasaš áššiide, dadjá Ragnhild Vassvik Kalstad.
I tillegg til samer og nasjonale minoriteter, skal Ragnhild Vassvik Kalstad ha ansvar for fylkesmennene, personvern og Statsbygg.
Lassin sámiid ja nationála unnitlohkoáššiid, galgá Ragnhild Vassvik Kalstad vástidit fylkkamánniid, personsuodjalusa ja Statsbygg.
Ragnhild Vassvik Kalstad kommer fra stillingen som avdelingsleder ved Senter for samisk helseforsking ved Universitetet i Tromsø.
Ragnhild Vassvik Kalstad boahtá ossodatjođiheaddji virggis Sámi dearvvašvuođadutkama guovddážis Romssa universitehtas.
Oppsummering på norsk
Čoahkkáigeassu sámegillii
Denne avhandlingen forsøker å se på samspillet mellom bruk av lokale hjelpertradisjoner utenfor helsevesenet og offentlige psykiske helsetjenester i Finnmark og Nord-Troms, og reiser spørsmålet om et eventuelt større samarbeid mellom tradisjoner.
Dát čielggadeapmi geahččala čájehit ovttasdoaimma báikkálaš veahkehanárbevieruid ja almmolaš psykalaš dearvvašvuođabálvalusaid gaskka Finnmárkkus ja Davvi-Romssas, ja jearrá galggašii go dán guovtti vuogi gaskka leat eanet ovttasbargu.
Den forsøker derfor å se nærmere på hva lokal hjelpertradisjon i disse samiske og multikulturelle områdene består av i dag, hvor utbredt bruken er blant pasienter, og om det er et ønske blant dem om en større integrasjon av lokal tradisjon i det offentlige helsevesenet.
Danne geahčadit dás dárkileappot mat báikkálaš veahkehanárbevierut leat dáid sámi ja máŋggakultuvrralaš guovlluin, man ollu pasieanttat geavahit dáid, ja háliidit go sii ahte báikkálaš árbevierut eanet heivehuvvojit almmolaš dearvvašvuođadoaimmahahkii.
Den forsøker også å se på om lokal tradisjon og virkelighetsforståelse allerede kan delvis være integrert i helsevesenet gjennom arbeidet til terapeuter med en bakgrunn fra denne landsdelen.
Čielggadusas geahččalit maid guorahallat soitet go báikkálaš árbevierut ja duohtavuođaáddejupmi dál juo muhtun muddui heivehuvvon dearvvašvuođadoaimmahahkii terapauttaid barggu olis, geat ieža leat dán guovllus eret.
Bakgrunn Ideene som har ledet til avhandlingen springer ut fra erfaringer jeg hadde som turnuskandidat i Kautokeino tidlig på nittitallet, og senere som assistentlege ved en psykiatrisk poliklinikk i Lakselv, innerst i Porsangerfjorden i Finnmark.
Duogáš Čielggadeami jurdagat vuolggahuvvojedje dan vuođul maid mun ieš vásihin go ledjen turnusdoavttirin Guovdageainnus álggus 1990-logu, ja maŋŋel veahkkedoavttirin psykiatralaš poliklinihkas Leavnnjas, Porsáŋggus gielddas Finnmárkku fylkkas.
Under denne tiden forstod jeg at mange pasienter hadde kontakt med helbredere, ofte kalt hjelpere i dette området, og jeg fikk etter hvert anledning å bli kjent med noen av disse.
Dán áiggis fuomášin ahte ollu pasieanttat dáin guovlluin atne oktavuođa guvlláriiguin, ja mun bessen dađi mielde ieš nai oahpásmuvvat soames guvlláriiguin.
Jeg skjønte også gradvis at folk hadde en livserfaring og opplevelse som kunne stå i kontrast til den form for vitenskapelige tenkning som danner grunnlag for skolemedisin, noe som talte for en refleksjon over ulike sider av helsearbeid i området.
Mun ipmirdin maiddái ahte olbmuin, erenoamážit dáin guovlluin, ledje eallinoainnut ja vásáhusat mat sáhtte leat vuostálaga daid dieđalaš jurddašanvugiiguin mat leat skuvlamedisiinna vuođđun, mii dagahii dárbbu guorahallat dáid guovlluid dearvvašvuođabálvalusa iešguđet beliid.
En slik refleksjon synes også å gradvis få et økende fokus i helsetjenestene i landsdelen, blant annet med opprettelsen av et kompetansesenter for psykisk helsevern blant den samiske populasjonen (SANKS) og et forskningsmiljø for komplementær (eller alternativ) medisin ved universitetet i Tromsø (NAFKAM).
Diekkár guorahallamat orrot ge dađi mielde ožžon eanet coavcci guovllu dearvvašvuođadoaimmahagain, earret dan olis go lea ásahuvvon sámi álbmoga várás psykalaš dearvvašvuođagáhttema gelbbolašvuođaguovddáš (SANKS) ja Romssas ges lea ásahuvvon dutkanbiras komplementára (dahje alternatiiva) medisiinna hárrái (NAFKAM).
Til tross for disse tiltak synes lokal hjelper- og helbredertradisjon fortsatt å bli viet lite oppmerksomhet i helsetjenestene i dag, noe som forskning hadde vist før oppstart av dette prosjektet.
Vaikko dát leat ge ásahuvvon, de orru leame nu ahte báikkálaš veahkehan- dahje guvlláruššanvuogit ain ožžot unnán beroštumi otná dearvvašvuođabálvalusain, mii čájehuvvui báikkálaš dutkama olis, mii čađahuvvui ovdal go dát prošeakta álggahuvvui.
Denne situasjonen er særlig merkverdig da hjelpertradisjonen er kjent for å være en sentral del av samisk kultur og samarbeid med lokal tradisjon er anbefalt av Verdens Helse Organisasjon, og viet stort fokus i den transkulturelle psykiatrien internasjonalt.
Dát váilevašvuohta lea erenoamáš danne go guvllár- dahje veahkehanvuogit leat guovddáš oasit sámi kultuvrras ja go Máilmmi Dearvvašvuođa Organisašuvdna ávžžuha ovttasbargat báikkálaš árbevieruiguin, ja riikkaidgaskasaš transkultuvrralaš psykiatriija atná dakkár ovttasbarggu hui guovddážis.
I 2004 hadde jeg anledning å reise tilbake til Alaska der jeg selv vokste opp, og fant at tradisjonelle helbredere fra flere urbefolkningsgrupper var representert ved enkelte sykehus og klinikker der.
Jagis 2004 bessen fas fitnat Alaskas, gos ieš lean bajásšaddan, ja gávnnahin ahte doppe ledje iešguđet álgoálbmotjoavkkuid árbevirolaš guvllárat doaimmas iešguđet buohcciviesuin ja klinihkain.
Jeg reiste tilbake til Norge med en tanke om at dette kanskje kunne være en ide for samiske områder.
Mun máhccen Norgii dainna jurdagiin ahte dát livččii juoga mii heivešii sámi guovlluide.
Her ble jeg anbefalt fra flere hold å undersøke om pasientene ønsket et helsevesen som også inkluderte hjelpere, og i så fall hvordan de mente dette best kunne gjøres.
Máŋggas ávžžuhedje mu vuos guorahallat ahte háliidivčče go pasieanttat dearvvašvuođabálvalussii maiddái árbevirolaš veahki, guvlláriid, ja jus nu, de movt oaivvildivčče sii ahte dát galggašii buoremusat čađahuvvot.
Dette var starten på en vei inn i forskningens verden som skulle vise seg å være lenger enn opprinnelig antatt, ikke minst fordi spørsmålet var nært knyttet til flere beslektede temaer som det også var naturlig å se på.
Dát lei geaidnu dutkanbargui, mii šattai mihá stuorát go ovdagihtii ledjen navdán, maiddái danne go gažaldahkii ledje čadnon máŋga guoskevaš ášši maid maiddái lei lunddolaš guorahallat seammás.
Studien Studien har et særlig fokus på samisk tradisjon, i hovedsak fordi det er en særlig oppmerksomhet rundt helsetjenester til den samiske befolkningen, og det er kjent at en helbredertradisjon er velbevart i samiske miljøer.
Iskkadeapmi Iskkadeapmi geahčada erenoamážit sámi árbevieruid, vuosttažettiin danne go lea ollu beroštupmi dearvvašvuođafálaldagaide sámi álbmoga várás, ja lea dihtosis ahte guvlláruššan ain ollásit gávdno sámi birrasiin.
Men helbredertradisjoner eksisterer også innenfor norske og kvenske samfunn, og det er kjent å ha vært en utstrakt bevegelse og utveksling mellom befolkningsgrupper på dette området.
Muhto buorádallan, dahje guvlláruššan, gávdno maiddái dáčča ja kveana servodagain, ja lea dihtosis ahte dán guovllu álbmogat ellet seahkálaga ja lahkalaga.
Selv om denne studien fremhever unike sider med samisk kultur, kan deler av dette også gjelde for sider ved den multikulturelle befolkningen i området, særlig når mange har både samisk, kvensk og norsk bakgrunn.
Vaikko dát iskkadeapmi vuosttažettiin deattuha sámi kultuvrra erenoamáš beliid, de sáhttá oassi dás maiddái guoskat guovllu máŋggakultuvrrat álbmogii, erenoamážit go nu oallugiin lea sihke sámi, kveana ja dáčča duogáš.
Jeg syns også det er viktig å si, særlig fordi jeg selv kommer utenfra, at jeg ikke ser meg selv som noen spesialist på samisk eller nordnorsk kultur og tradisjon.
Mu mielas lea maiddái deaŧalaš deattuhit, erenoamážit go ieš boađán eará guovllus, ahte mun in ane iežan makkárge spesialistan sámi dahje davvinorgalaš kultuvrra ja árbevieruid hárrái.
Studien oppstod på bakgrunn av en opplevelse av en klar avstand mellom offentlig helsevesen og lokal hjelpertradisjon, noe jeg som helsearbeider synes var merkverdig, kanskje nettopp fordi jeg kjente så lite til lokal historie.
Guorahallan vulggii das go oidnen ahte lei nu stuora erohus almmolaš dearvvašvuođadoaimmahaga ja báikkálaš veahkehanvugiid gaskka, mii mu mielas, gii lean dearvvašvuođabargi, lei imaš, várra juste dan dihte go dovden báikkálaš historjjá nu unnán.
Jeg er verken samfunnsviter eller historiker, men har forsøkt så godt som mulig å forstå mer av denne situasjonen, og stille et åpent spørsmål til om et større møte mellom tradisjoner kan være hensiktsmessig.
Min in leat juogo servodatdiehtti, in ge historihkkár, muhto lean buoremus lági mielde geahččalan ipmirdit eambbo dán dilálašvuođas, ja lean rahpasit jearran ahte livččii go ávkkálaš oažžut eanet lagasvuođa dán guovtti árbevieru gaskka.
Studien forsøker på ingen måte å gi noen endelig svar på spørsmålene her, men heller å antyde enkelte perspektiver som kan være relevant i møtet mellom vestlig og lokal behandlingstradisjon.
Guorahallan ii vikka man ge láhkái addit loahpalaš vástádusaid dása, muhto geahččala baicca geažuhit soames perspektiivvaid mat sáhtáše leat guoskevaččat oarjemáilmmi ja báikkálaš dikšunvuogádagaid ovttasteamis.
Artiklene er basert på samtaler med brukere av psykiske helsetjenester, deres terapeuter innenfor helsevesenet og deres hjelpere utenfor det offentlige helsevesenet (totalt 25 personer), og en spørreundersøkelse blant 186 pasienter.
Artihkkalat leat čállojuvvon ságastallamiid vuođul psykalaš dearvvašvuođabálvalusaid geavaheddjiiguin ja sin terapauttaiguin dearvvašvuođadoaimmahagas ja sin guvlláriiguin olggobealde almmolaš dearvvašvuođadoaimmahaga ja sin jearahallamiid vuođul (oktiibuot 25 olbmo). Dasa lassin lea jearahallaniskkadeapmi čađahuvvon, masa serve 186 pasieantta.
Spørreundersøkelsen har sett særlig på bruken av lokal tradisjon blant pasienter.
Jearahallaniskkadeamis leat erenoamážit guorahallan pasieanttaid árbevirolaš guvllárveahki geavaheami.
Samtalene har fokusert på forståelsesrammen i lokal tradisjon, møtepunkter med psykiatri, og behandlingsmetoder til terapeuter i helsevesenet som selv har en samisk eller lokal bakgrunn.
Ságastallamiin leat fas guorahallan dan ipmárdusvuođu man ala diekkár veahkkedoaibma lea huksejuvvon, báikkálaš duohtavuođa ja psykiatriija gávnnadansajiid, ja dearvvašvuođaásahusain dakkár terapauttaid dikšunvugiid, geain alddiineaset leat sámi dahje báikkálaš duogáš.
En samisktalende medarbeider som kommer fra området har selv foretatt mange av intervjuene, og bidratt i stor grad til denne studien.
Sámegielat mielbargi, gii ieš leat guovllus eret, lea čađahan ollu dáin jearahallamiin, ja lea leamaš stuora veahkkin guorahallamis.
Hjelpertradisjon før og nå Den første artikkelen ser på hva som er kjent av den førkristne helbredertradisjonen i samiske samfunn, en tradisjon som oftest er forstått som sjamanistisk.
Veahkehanárbevierut ovdal ja dál Vuosttaš artihkal geahčada mii sámi servodagain ain lea oahpis ovdal Kristusa áiggi veahkehandoaimmain, namalassii árbevierut maid oallugat atnet gullat noaidegoansttaide (šamanismii).
Den ser på denne praksis og dens beslektskap med andre arktiske tradisjoner, og på den historiske undertrykkelsen som skjedde gjennom kirkens virksomhet på sytten hundretallet.
Dás guorahallojuvvo dán geavat ja ovttalágánvuohta eará arktalaš šamanistalaš árbevieruiguin, ja historjjálaš badjelgeahččanvuohta mii dáhpáhuvai girku doaimma bokte 1700logus.
Artikkelen ser på mulige paralleller mellom førkristen tradisjon og dagens hjelper tradisjon.
Vaikko árbevierru lea ge rievdan áiggi mielde, de artihkkalis fuomášuhttojuvvo ahte otná árbevieruid duohtavuođaáddejupmi sáhttá gehččot dien dološ árbevieru čuovggas.
Artikkelen ser også på ulike endringer som helbredertradisjonen kan ha gjennomgått over tid, blant annet gjennom møtet med kristendommen, andre tradisjonelle medisinske systemer, og i dag i enkelte forsøk på en revitalisering av eldre tradisjoner.
Artihkkalis geahčadit maiddái iešguđet rievdadusaid mat guvllárárbevierus leat leamaš, earret eará dan olis go risttalašvuohta bođii, rievdadusaid eará árbevirolaš medisiinnalaš vuogádagaid olis, ja go dál soapmásat geahččaladdet ealáskahttit dološ árbevirolaš vugiid.
Den poengterer at samisk tradisjon ofte har vært praktisert i det stille av personer som ikke ønsket oppmerksomhet rundt deres praksis, eller penger for arbeidet.
Artihkkalis deattuhuvvo ahte sámi árbevierru lea čihkosis geavahuvvon álo, go dálkkodeaddjit eai leat háliidan sága iežaset doaimma birra, eai ge leat mávssu váldán dan ovddas.
Selv om disse aspekter er i endring i dagens samfunn, er de viktige sider som kan farge møtet med et offentlig helsevesen basert på andre prinsipper.
Vaikko dát lea otná servodagas rievdame, de leat dás bealit mat sáhttet báidnit olbmuid oainnuid almmolaš dearvvašvuođabálvalusa fálaldagaid hárrái, mat leat eará prinsihpaid ala vuođđuduvvon.
Sentrale resultater i spørreundersøkelsen I spørreundersøkelsen sa over halvparten av pasientene at de hadde oppsøkt hjelp utenfor helsevesenet.
Jearahallaniskkadeami guovddáš bohtosat Jearahallaniskkadeamis vástidii badjel bealli pasieanttain ahte sii ledje ohcan veahki olggobealde dearvvašvuođadoaimmahaga.
Dette var mest vanlig hos pasienter med samisk bakgrunn der 67% sa de hadde søkt hjelp utenfor helsevesenet.
Buot eanemus ledje sámi pasieanttat dán dahkan, geain 67 % lei ohcan veahki eará sajis go dearvvašvuođaásahusain.
Lokal hjelpertradisjon var den formen for hjelp som var mest brukt.
Báikkálaš veahkehandoaimmat ledje buot dábálepmosit geavahuvvon.
Denne tradisjonen inkluderte telefonkontakt med hjelper, håndspåleggelse og lesing, en lokal tradisjon der spesielle ord, kjent bare av de innen tradisjonen, sies i forbindelse med sykdom.
Dat sáhtii leat telefonságastallan veahkeheddjiin, gieđain guoskkaheapmi ja sániid dadjan, mii lea báikkálaš árbevierru, mas dihto sánit daddjojuvvojit buozanvuođa hárrái, ja maid máhttet dušše sii geat buorádallet.
Vi fant lite som skilte de som brukte hjelpere fra andre pasienter, sannsynligvis fordi bruken er generelt utbredt gjennom hele befolkningen.
Mii gávnnaimet unnán erohusaid sin, geat geavahedje báikkálaš veahkkedoaimmaid ja eará pasieanttaid gaskka, árvvusge danne go dadjat olles álbmogii lea dábálaš atnit diekkár veahki.
Det som imidlertid kom frem var at de som søkte hjelp utenfor helsevesenet hadde et større fokus på det religiøse eller åndelige i deres egne liv.
Mii gal baicca bođii ovdan, lei ahte sis, geat ohce veahki olggobealde dearvvašvuođadoaimmahaga, lei eanet jurdda iežaset eallima oskkolaš- dahje vuoiŋŋalašvuođa hárrái.
Disse pasientene var også mindre tilfredse med tilbudet innen psykisk helsevern, noe som kan skyldes sentrale forskjeller i verdensanskuelsen innen tradisjonell helbredelse og vestlig medisin.
Dát pasieanttat ledje maid unnit duhtavaččat psykalaš dearvvašvuođabálvalusa fálaldagaiguin, mii sáhttá boahtit das go árbevirolaš dálkkodeami ja oarjemáilmmi medisiinna gaskka leat stuora erohusat máilmmeipmárdusa hárrái.
Møtepunkter mellom tradisjoner Terapeuter innen psykisk helsevern var viktige deltagere i studien.
Árbevieruid ovttastupmi Psykalaš dearvvašvuođadikšuma terapauttat ledje deaŧalaš oasseváldit guorahallamis.
De som selv har samisk bakgrunn, eller er vokst opp i de multikulturelle områdene i Finnmark og Nord- Troms, har ofte vært i mindretall ved klinikkene, men kan ifølge studien fungere som viktige bindeledd mellom tradisjoner.
Sii, geain alddiineaset lea sámi duogáš, dahje leat bajásšaddan máŋggakultuvrralaš guovlluin, leat dábálaččat unnitlogus klinihkain, muhto guorahallamis gávnnahuvvui ahte sii sáhttet doaibmat árbevieruid ovttastupmin.
Enkelte terapeuter kunne kontakte hjelpere når de ble bedt om dette av pasienter, eller foreslå at pasienter oppsøke en hjelper når de hadde drøm, syner eller opplevelser med symbolikk fra samisk tradisjon.
Soames terapauttat sáhttet váldit oktavuođa árbevirolaš veahkeheddjiin, jus pasieanta bivdá, dahje sáhttet ieža árvalit ahte pasieanta manná dakkára lusa, jus son lea niegadan, oaidnán oainnáhusaid dahje vásihan juoidá mas lea symbolihkka sámi árbevieruid mielde.
Flere terapeuter integrerte lokal virkelighetsforståelse i deres psykoterapeutisk arbeid.
Máŋga terapautta ovttastedje báikkálaš duohtavuođaipmárdusa iežaset psykososiála bargguin.
Eksempler på dette var blant annet i møter med pasienter som opplevde kontakt med avdøde slektninger.
Ovdamearkkat dása leat earret eará dilálašvuođat go pasieanttat vásihedje oktavuođa jápmán fulkkiiguin.
Her kunne denne erfaringen bli anerkjent som reell innen samisk virkelighet, en anerkjennelse som samtidig er i tråd med forståelser innen den transkulturelle psykiatrien.
Dákkár vásáhusat dohkkehuvvojit sámi duohtavuođas, seammás go dasa lea áddejupmi transkultuvrralaš psykiatriijas.
Terapeutene snakket om viktigheten i deres eget arbeid av å skape tid, rom og en atmosfære der klienter kunne dele deres egne erfaringer og forståelser av problemet.
Terapauttat atne deaŧalažžan iežaset barggus láhčit áiggi, saji ja dilálašvuođa nu ahte klieanttat dovdet ahte lea heivvolaš juogadit iežaset vásáhusaid ja ipmárdusa váttisvuođaideaset hárrái.
Enkelte terapeuter inkluderte hele familien i terapi, hadde et fokus på kroppen, brukte avspenningsmetoder, visualiseringsteknikker eller drømmearbeid.
Muhtun terapauttat válde olles bearraša terapiijai, deattuhedje rupmaša doaibmama ja geavahedje ložžedanvugiid, visualiserenvugiid dahje atne beroštumi pasieantta nieguin.
Andre ønsket å utvikle terapiformer som kunne foregå i naturen eller integrere joik i terapi.
Earát ges háliidedje ovdánahttit terapiijavugiid mat sáhttet čađahuvvot luonddus dahje heivehit juoigama terapiijai.
Mens disse tilnærmingene er beslektet med lokal kultur og hjelper tradisjon, er de ikke integrert ved mange av klinikkene på en overordnet måte, noe som var særlig tydelig for meg med tidligere erfaring fra en lokal poliklinikk.
Vaikko dáin lahkonanvugiin lea lagas oktavuohta báikkálaš kultuvrii ja veahkehanárbevirrui, de dat eai lean namuhuvvon eanas klinihkaid bajit dásiin, mii goit lei hui čalbmáičuohcci munnje, geas alddán lea ovdalaš vásáhus báikkálaš poliklinihkas.
Til tross for en mer helhetlig psykoterapeutisk orientering, brukte ikke terapeutene tilnærminger som hadde en direkte spirituell basis, noe som oftest er en del av lokal helbredertradisjon.
Vaikko terapauttain lei eanet ollislaš psykoterapautalaš oaidnu, de sii eai geavahan dikšunvugiid main lei njuolggo vuoiŋŋalaš vuođđu, nugo báikkálaš buorádallamis dahkkojuvvo.
Dette skiller deres arbeid fra terapeuter med urbefolkningsbakgrunn og en vestlig skolering i Canada som kan eksempelvis bruke bønn, seremoni eller inkludere tradisjonelle helbredere i sitt eget arbeid med klienter.
Dát earuha sin barggu álgoálbmotčearddalaš terapauttaid barggus ja oarjemáilmmi skuvlejumis Canadas, gos ovdamearkka dihte sáhttá geavahit rohkadallama, árbevirolaš meanuid dahje váldit fárrui árbevirolaš buorádalliid iežaset bargui klieanttaiguin.
Flere terapeuter gav uttrykk for en opplevelse av konflikt mellom deres egen kulturelle bakgrunn og perspektiver innenfor helsevesenet, og mente det var nødvendig med et bredere perspektiv innen psykisk helsevern.
Máŋga tearapautta dovddahedje ahte sii dovdet vuostevuođa iežaset kultuvrralaš duogáža ja dearvvašvuođadoaimmahaga perspektiivvaid gaskka, ja oaivvildedje ahte lea dárbbašlaš oažžut govddit perspektiivva psykalaš dearvvašvuođabálvalussii.
Fokuset på det diagnostiske systemet var noe som ble sett på som uhensiktsmessig i mange situasjoner, og kunne lett feilanvendes i møtet med samisk virkelighet.
Diagnostalaš vuogádaga deattuheapmi adnui unohassan máŋgga dilálašvuođas, go dat sáhttá álkit boastut geavahuvvot sámi duohtavuođain deaivvadeamis.
Selv om noen terapeuter kunne anbefale at pasienter oppsøkte hjelper, var ikke dette vanlig, og terapeuter var ofte usikker på retningslinjer i forhold til samarbeid/kontakt med lokal hjelpertradisjon særlig fordi det på institusjonsnivå ikke var noen standpunkt i forhold til et samarbeid med hjelper tradisjonen.
Vaikko soames terapauttat sáhtte ávžžuhit pasieanttaid ohcat guvllárveahki, de dat ii leat dábálaš, ja terapauttat leat dávjá eahpesihkkarat dan hárrái livččii go dát njuolggadusrihkkun, go ásahusa bajimus dásis ii leat dahkkon oaivil oktavuođa dahje ovttasbarggu hárrái báikkálaš veahkeheddjiiguin.
Tanker om integrering – ulike perspektiver Mellom 75 og 80 prosent av pasientene med samisk bakgrunn svarte i spørreundersøkelsen at de ønsket en integrering av lokal hjelpertradisjon i helsevesenet.
Jurdagat integrerema hárrái – iešguđet perspektiivvat Gaskal 75 ja 80 % pasieanttain geain lea sámi duogáš, vástidedje jearahallaniskkadeamis ahte sii háliidivčče ahte báikkálaš veahkehanvuogit heivehuvvojit dearvvašvuođabálvalusa fálaldagaide.
Til tross for dette klare ønsket om en integrering, var det flere i intervjuene som reiste spørsmål til hvorvidt det var mulig å utføre helbredelsesarbeid i en klinikksetting.
Vaikko ledje čielga sávaldagat heiveheami hárrái, de ledje liikká máŋggas geat jearahallamiin eahpidedje lea go vejolaš doaimmahit árbevirolaš buorádallama klinihkaid oktavuođas.
Flere anbefalte større dialog mellom tradisjonene.
Oallugat ávžžuhedje oažžut áigái buoret gulahallama dán goabbatlágán árbevieru gaskka.
Perspektivene som kom frem viser at det er viktig å være oppmerksom på de ulike rammer og verdensbilder som vestlig og lokal behandlingstradisjon har vært praktisert i, og den historiske ubalansen som har oppstått mellom dem.
Perspektiivvat mat bohte ovdan čájehit ahte lea deaŧalaš atnit muittus daid iešguđet rámmaid ja máilmmeoainnuid mat leat doppe gos oarjemáilmmi ja báikkálaš buorádallanvuogit leat geavahuvvon, ja historjjálaš dássehisvuođa mii daid gaskii lea bohciidan.
Noen oppsummerende betraktninger Det synes å være et klart og tydelig hinder i en god dialog og et fleksibelt møte mellom offentlig og lokal behandlingstradisjon, noe som resulterer i spenninger innenfor helsevesenet og i de møtene en del pasienter har med helsevesenet.
Muhtun čoahkkáigeassi oainnut Orrot leame čielga hehttehusat mat dagahit váttisin oažžut áigái buori gulahallama ja geabbilis oktavuođa almmolaš ja báikkálaš dikšunvuogádagaid gaskka, mii dagaha čuolmmaid dearvvašvuođadoaimmahagaid siskkobealde ja muhtun pasieanttaid deaivvadeapmái dearvvašvuođabálvalusain.
Dette kan ha mange årsaker som strekker seg tilbake til undertrykkelsen av samisk religion på syttenhundretallet og videre fram til fornorskningsprosessen.
Dása sáhttet leat máŋggat sivat, mat sáhttet vuolgán gitta dan rájes go sámi osku deddojuvvui 1700-logu rájes ja dáruiduhttináigodagas, mii bođii maŋŋel.
Det kan også ha sammenhenger med skolemedisinens forståelsesramme, noe som vanskeliggjør et åpent møte med en behandlingstradisjon som er basert på en mer spirituell livsforståelse, og en vektlegging av sammenhenger og helhetsforståelser.
Dasa sáhttá maid leat duogážin skuvlamedisiinna ipmárdusvuođđu, mii sáhttá dagahit váddáseabbon dohkkehit dikšunvuogádaga, man vuođđun lea eanet vuoiŋŋalaš eallinipmárdus, ja oktavuođaid ja ollisvuođa áddejumi deattuheapmi.
Et bredere møte mellom tradisjoner og en inklusjon av lokal hjelper tradisjon kan ha viktige fordeler for pasienter og helsevesenet som helhet, og er ønskelig blant flertallet av samiske pasienter.
Árbevieruid buoret vuostáiváldin ja báikkálaš veahkehanvugiid dohkkeheapmi sáhttá leat stuora ávkin pasieanttaide ja dearvvašvuođadoaimmahaga ollisvuhtii, ja lea juoga maid eanas sámi pasieanttat háliidivčče.