pere/sami_parallel huggingface dataset:
Samene skal ha full kompensasjon i form av landområder eller vederlag for inngrep i sine områder .
Sámit galget oažžut eatnamiid buhtadussan dahje eará buhtadusa go sin eatnamiid duohtadit .
Kompensasjon må omfatte fremtidige generasjoners rettigheter .
Buhtadus ferte siskkildit boahttevaš buolvvaid vuoigatvuođaid .
Statene skal tilbakeføre områder der inngrep har funnet sted når inngrepets varighet utløper .
Stáhtat galget addit ruovttoluotta eatnamiid maid leat geavahan go leat geargan daiguin .
Statene må anerkjenne samenes rett til del av nytteverdien ved utvinning av mineraler eller ressurser under jorden , og rettigheter til andre ressurser som statene hevder eiendomsretten til i områder samene lever i eller på annen måte bruker .
Stáhtat galget dohkkehit sámiid rievtti oažžut oasi ávkkástallanárvvus go vižžet minerálaid dahje riggodagaid eatnama vuolde , ja vuoigatvuođa eará resurssaide maid stáhtat oamastit dakkár guovlluin gos sámit orrot dahje geavahit .
Samiske lokalsamfunn må settes i stand til å møte utfordringer som følge av utnytting av ressurser i sine områder .
Sámi báikkálaš servodagaid ferte ráhkkanahttit vai dat sáhttet dustet hástalusaid mat čuvvot sin guovlluid resursaávkašuvvamis .
Sametingene konstaterer at ingen av statene der samene bor har ordninger som involverer sametingene i arbeidet med budsjett og finansiering av samiske formål og for realisering av sametingenes egne prioriteringer .
Sámedikkit konstaterejit ahte eai ovttage stáhtas gos sámit ásset leat ortnegat mat siskkildivčče sámedikkiid bargui bušeahttarámmaiguin ja ruhtademiiguin sámi ulbmiliid várás ja sámedikkiid iežaset vuoruhemiid duohtandahkama várás .
Disse prinsippene må anerkjennes og etterleves av statene , også ved fastsetting av budsjett og finansiering av samiske formål .
Dáid prinsihpaid fertejit stáhtat dohkkehit ja doahttalit , maiddái bušeahttamearrideamis ja sámi ulbmiliid ruhtadeamis .
Sametingene understreker at en nordisk samekonvensjon er av stor betydning for den samiske samfunnsutviklingen , og konstaterer med bekymring at det har oppstått usikkerhet om oppfølging av avtalen mellom ministrene med ansvar for samespørsmål og sametingspresidentene , jf protokoll av 14. november 2007 .
Sámedikkit deattuhit ahte davviriikkalaš sámekonvenšuvnnas lea stuorra mearkkašupmi sámi servodatovddideapmái , ja konstaterejit fuolastumiin ahte lea čuožžilan eahpesihkarvuohta šiehtadusa čuovvoleame ektui maid ministarat geain lea ovddasvástádus sámi áššiin ja sámedikkiid presideanttat sohpe , geahča beavdegirjji , beaiváduvvon skábmamánu 14. b. 2007 .
Sametingene viser samtidig til det positive arbeidet som samtlige tre stater bidro med for å få vedtatt FNs urfolkserklæring .
Sámedikkit čujuhit seammás dan positiivvalaš bargui maid buot stáhtat dahke oažžut ON eamiálbmotjulggaštusa mearriduvvot .
Sametingene anmoder ministrene med ansvar for samespørsmål og sametingspresidentene om snarest å videreføre prosessen mot en nordisk samekonvensjon ved å følge opp avtalen fra november 2007 .
Sámedikkit ávžžuhit ministariid geain lea ovddasvástádus sámi áššiin ja sámedikkiid presideanttaid jođáneamos lági mielde joatkit davviriikkalaš konvenšuvnna proseassain dainna lágiin ahte čuovvolit 2007 skápmamánu šiehtadusa .
Sametingene anmoder statene om å etterleve ILO konvensjon 169 s ånd , og oppfordrer Finland og Sverige til å ratifisere denne konvensjonen .
Sámedikkit ávžžuhit stáhtaid našuvnnalaš čovdosiidda ILO 169 - soahpamuša vuoiŋŋas ja ávžžuha Suoma ja Ruoŧa ratifiseret dán soahpamuša .
Finland , Norge og Sverige har et spesielt ansvar for å bevare og utvikle samisk som et levende språk , også utenfor samiske områder .
Suomas , Norggas ja Ruoŧas lea earenoamáš ovddasvástádus ahte sámegiella seailu ja ovddiduvvo ealli giellan maiddái olggobealde sámi guovlluid .
Sametingene ber de aktuelle statene om at det etableres et høykompetansemiljø slik at samisk ungdom har mulighet til å utvikle samiskspråklig fagkompetanse .
Sámedikkit ávžžuhit guoskevaš stáhtaid , ahte sámi guvlui šaddá allaoahppanbiras vai sámi nuorain lea vejolašvuohta šaddat sámegiela áššedovdin .
Visepresident Balto besøker språksentrene i Skånland / Evenes og Tromsø , og Lavangen kommune
Várrepresideanta Marianne Balto galleda giellaguovddážiid Skániin / Evenáššis ja Romssas ja Loabága suohkanis
Sametingets visepresident marianne Balto skal møte Várdobáiki språksenter på tirsdag og Moskovuona språksenter / Ullsfjord språksenter på onsdag .
Sámedikki várrepresideanttas Marianne Baltos galgá leat čoahkkin Várdobáiki giellaguovddážiin maŋŋebárgga ja Moskavuona giellaguovddážiin gaskavahku .
Formålet med møtene er å diskutere språksentrenes utfordringer i deres arbeid med samsik språk , og hvordan Sametinget kan bidra til enda bedre vilkår og rammebetingelser .
Čoahkkimiid ulbmilin lea ságastallat giellaguovddážiid barggu ja hástalusaid birra sámegielain , ja movt Sámediggi sáhttá leat mielde buorideamen eavttuid ja rámmaeavttuid .
- Jeg synes det er veldig viktig å besøke språksenterene for å få førstehåndskjennskap til hva som foregår av språkarbied i de mangesamiske lokalsamfunnen , ikke minst gjelder dette i områdene utenfor forvaltningsområdet for samisk språk , sier visepresident Marianne Balto .
- Mu mielas lea hui dehálaš galledit giellaguovddážiid vai beasan oažžut njuolga dieđuid makkár giellabarggut leat jođus ollu sámi báikegottiin , erenoamážit go guoská guovlluide olggobealde sámegiela hálddašanguovllu , dadjá várrepresideanta Marianne Balto .
Visepresidenten skal også ha et møte med Lavangen kommune ( formannskap og medlemmer i Kommunalt rådgivende organ for samiske saker ) angående situasjon for Lavangen kommune og innlemming i forvaltningsområdet for samisk språk .
Várrepresideanttas lea čoahkkin maiddái Loabága suohkaniin ( ovdagottiin ja Gielddalaš sámegiela áššiid ráđđeaddi orgána lahtuiguin ) dili birra Loabága suohkanis ja dan laktimis sámegiela hálddašanguvlui .
Videre skal samisk språksenter i Lavangen , handlingsplan for samiks språk og verdiskapningsprogrammet diskuteres .
Dasto lea áigumuššan ságastallat Loabága sámi giellaguovddáža , sámegiela doaibmaplána ja árvoháhkanprográmma birra .
- Jeg ser fram til å diskutere med Lavangen kommune de utfordringene og mulighetene vi har for å styrke arbeidet for samisk språk og samfunnsutvikling der , avslutter Visepresident Marianne Balto
- Mu mielas lea buorre ságastallat Loabága suohkaniin daid hástalusaid ja vejolašvuođaid birra mat mis leat sámegiela ja servodatovddideami nannenbarggus doppe , dadjá várrepresideanta Marianne Balto loahpas .
Sametingsrådet vil informere bedre om sin virksomhet : Rådgiver for media og kommunikasjon
Sámediggeráđđi háliida buoridit diehtojuohkima doaimmas birra:Ráđđeaddi medias ja kommunikašuvnnas
Sametingsrådet har i dag oppnevnt Bjarne Store-Jakobsen som ny politisk rådgiver med særlig ansvar innenfor media og kommunikasjon .
Sámediggeráđđi lea odne nammadan Bjarne Store Jakobsen ođđa politihkalaš ráđđeaddin , ja sus lea earenoamáš ovddasvástádus medias ja kommunikašuvnnas .
- Vi ønsker å profilere rådets politiske virksomhet sterkere og bedre kommunikasjonen overfor samfunnet generelt , sier sametingspresident Egil Olli .
- Mii háliidit eambbo čalmmustit ráđi politihkalaš doaimma ja buoridit gulahallama servodagain oppalaččat , dadjá sámediggepresideanta Egil Olli .
Presidenten viser til at det er behov for økt offentlighet omkring Sametingets politiske virksomhet for å styrke det samiske demokratiet .
Presideanta oaivvilda ahte lea dárbu eanet almmolašvuhtii Sámedikki politihkalaš doaimma birra , ja dainna lágiin nannet sámi demokratiija .
- Rådet tar også signalene fra Sametingets plenum om større åpenhet på alvor og styrker staben med en medarbeider som har særlig ansvar innenfor dette felt .
- Ráđđi váldá maiddái vuhtii Sámedikki dievasčoahkkima ávžžuhusaid eanet rabasvuođa birra duođas ja virgáibidjá bargovehkii olbmo mas lea earenoamáš ovddasvástádus juste dan suorggis .
Den nye politiske rådgiveren skal være rådets presseansvarlige og skal styrke kontakten mellom rådet og media , understreker Olli .
Ođđa politihkalaš ráđđeaddi galgá doaibmat ráđi preassaovddasvástideaddjin ja nannet oktavuođa gaskal ráđi ja media , deattuha Olli .
Sametingspresidenten viser også til en sterkt økende saksmengde og mener rådet har funnet en god løsning ved å utnevne en person med bred presseerfaring og politiske kunnskaper .
Sámediggepresideanta čujuha maiddái ahte áššehivvodat lea sturron sakka ja oaivvilda ahte ráđđi lea dál gávdnan buori čovdosa go lea válljen olbmo geas lea nanu preassahárjáneapmi ja politihkalaš máhttu .
- Ved å styrke den politiske staben sikrer vi at den samiske stemme blir bedre hørt og mer synlig i media og blant den samiske befolkningen .
- Go nannet politihkalaš bargoveaga de mii sihkkarastit ahte sámi jietna gullo buorebut ja lea eanet oidnosis medias ja sámi álbmoga gaskkas .
God dialog og kommunikasjon er nødvendig i det politiske arbeidet for å videreutvikle det samiske samfunnet og det samiske demokratiet , sier sametingspresidenten .
Buorre dialoga ja kommunikašuvdna lea dárbbašlaš politihkalaš barggus ovddidan dihte sámi servodaga ja sámi demokratiija , dadjá sámediggepresideanta .
Tilskudd til informasjonstiltak i forbindelse med stortings- og sametingsvalget 2009
Doarjja diehtojuohkindoaibmabijuide 2009 stuorradigge- ja sámediggeválgga oktavuođas
Kommunal- og regionaldepartementet gir tilskudd til informasjonstiltak i forbindelse med stortings- og sametingsvalget 2009 .
Gielda- ja guovlodepartemeanta addá doarjaga diehtojuohkindoaibmabijuide 2009 stuorradigge- ja sámediggeválgga oktavuođas .
Søknadsfrist : 10. desember 2008 .
Ohcanáigemearri lea : juovlamánu 10. b. 2008 .
Målet for tilskuddsordningen er å gi stemmeberettigede informasjon om valget og / eller øke valgdeltakelsen .
Doarjjaortnega ulbmilin lea addit dieđuid olbmuide geain lea jienastanvuoigatvuohta , válgga birra ja/dahje nannet válgasearvama .
Mer informasjon om ordningen finnes her .
Eanet dieđut ortnega birra gávdnojit dákko .
Beaiváš Sámi Teáhter er et samisk nasjonalteater
Beaiváš Sámi Teáhter er et samisk nasjonalteater
Rådsmedlem Vibeke Larsen kommenterer i denne artikkelen kritikken av at Beaivváš Sami Teáhter i stortingsmeldingen om scenekunsten ikke omtales som et nasjonalt teater .
Ollu lea leamaš stuibmi dan birra go stuorradiggedieđáhusas lávdedáidaga oktavuođas ii válddahallojuvvo Beaivváš Sámi Teáhter nationálateáhterin .
Beaiváš Sámi Teáhter er et samisk nasjonalteater Av medlem i Sametingsrådet Vibeke Lasen
Beaivváš Sámi Teáhter lea sámi nationálateáhter Sámediggeráđi lahttu Vibeke Larsena bokte
Det har vært stor oppstandelse over at Beaivváš Sami Teáhter i stortingsmeldingen om scenekunsten ikke omtales som et nasjonalt teater .
Ollu lea leamaš stuibmi dan birra go stuorradiggedieđáhusas lávdedáidaga oktavuođas ii válddahallojuvvo Beaivváš Sámi Teáhter nationálateáhterin .
Siden 2002 har Sametinget utøvet stor grad av selvstyre innenfor den samiske kulturpolitikken .
Sámediggi lea jagi 2002 rájes hui guhkás ieš stivren sámi kulturpolitihka .
Regjeringen har ansvaret for å sørge for at Sametinget har det økonomiske handlingsrommet for å utforme og utøve en samisk kulturpolitikk .
Ráđđehusas lea ovddasvástádus fuolahit das ahte Sámedikkis lea ekonomalaš doaibmavejolašvuohta hábmet ja čađahit sámi kulturpolitihka .
Da Beaivváš Sámi Teáhter ble etablert var nettopp grunnideen et teater for og av samer selv - et samisk nasjonalteater !
Dalle go Beaivváš Sámi Teáhter ásahuvvui lei vuođđojurddan juste ahte teáhter lea sámiid várás - sámi nationálateáhter !
Det er kun Sametinget som kan endre statusen til teateret , og det er ikke gjort .
Aivvefal Sámediggi sáhttá rievdadit teáhtera stáhtusa , ja dat ii leat dahkkojuvvon .
Sametinget er fornøyd med at man i St.meld nr 32 ( 2007-2008 )`Bak kulissene`omtaler samisk scenekunst og betydningen av dette særskilt .
Sámediggi lea duhtavaš go Stuorradiggedieđáhusas nr 32 ( 2007-2008 )`Bak kulissene`válddahallo ­juvvo sámi lávdedáidda ja dan mearkkašupmi erenoamážit .
Sametinget blir i meldingen heller ikke motsagt når Sametinget framholder at Beaivváš Sámi Teáhter er et samisk nasjonalteater , og at dette teateret særskilt må sikres et økonomisk fundament for videre drift og bygg .
Dieđáhusas maid ii leat vuosteháhku ektui go Sámediggi oaivvilda ahte Beaivváš Sámi Teáhter lea sámi nationálateáhter , ja dán teáhterii ferte erenoamážit sihkkarastojuvvot ekonomalaš vuođđu viidáset doibmii ja huksemii .
Kirke- og kulturdepartementet forplikter seg i meldingen til å rapportere Beaivváš sin aktivitet i f.eks. budsjettproposisjonene i likhet med alle andre nasjonale scener .
Girko- ja kulturdepartemeanta geatnegahttojuvvo dieđáhusas raporteret Beaivváža doaimmaid birra omd. bušeahttaproposišuvnnain seamma dásis eará nationála lávddiiguin .
Denne rapporteringsforpliktelsen gjelder ikke for Sydsamisk teater , da dette teateret ikke er å definere som et samisk nasjonalt teater .
Dát raporterengeatnegasvuohta ii guoská máttasámi teáhterii ( Åarjelsaemien Teatere / Sydsamisk teáhter ) , go dat teáhter ii leat meroštallojuvvon sámi nationálateáhterin .
Beaivváš Sámi Teáhter er og vil fortsatt være vår samiske nasjonale scene .
Beaivváš Sámi Teáhter lea ja galgá ain leat min sámi nationála lávdi .
Ledig stilling : Kommunikasjonsdirektør 2 .
Rabas virgi : Gulahallandirektevra 2 .
Sametingets administrasjon har opprettet en ny avdeling med ansvar for kommunikasjon og informasjon rundt Sametingets virksomhet .
Sámedikki hálddahus lea ásahan ođđa ossodaga mas lea ovddasvástádus Sámedikki doaimma birra gulahallan ja diehtojuohkin .
Vi søker derfor etter en kommunikasjonsdirektør som får i oppgave å bygge opp og lede Kommunikasjonsavdelingen .
Dan oktavuođas ohcat mii dál gulahallandirektevrra man bargun šaddá hábmet ja jođihit Gulahallanossodaga .
Kommunikasjonsavdelingen skal sikre Sametinget profesjonell kommunikasjonsfaglig kompetanse i ledelses- og strategiprosesser , mediehåndtering , planlegging og produksjon for digitale og tradisjonelle kanaler og medier , kriseinformasjon , rådgiving og bistand .
Gulahallanossodat galgá sihkkarastit Sámediggái profešunealla gulahallanfágalaš gelbbolašvuođa jođihan- ja strategiijaproseassain , mediagieđahallamiin , digitála ja árbevirolaš kanálaid ja mediaid plánemiin ja buvttademiin , heahtediehtojuohkimiin , ráđđeaddimiin ja muđui eará vehkiin .
Kommunikasjonsdirektørens sentrale oppgaver og ansvarsområder er strategiutvikling , medie- og samfunnskontakt , utvikle intern og ekstern kommunikasjonspolitikk , samt organisasjonsutvikling og personaloppfølging .
Gulahallandirektevrra guovddáš barggut ja ovddasvástádussuorggit leat ovddidit strategiijaid , doaibmat media ja servodaga oktavuođaolmmožin , ovddidit siskkáldas ja olgguldas gulahallanpolitihka , ovddidit organisašuvnna ja čuovvolit bargiid .
Kommunikasjonsdirektøren har resultat- , budsjett- og personalansvar for avdelingen .
Gulahallandirektevrras lea ovddasvástádus ossodaga bohtosiidda , bušehttii ja bargiide .
Kommunikasjonsdirektøren inngår i administrasjonens lederteam .
Gulahallandirektevra šaddá oassin hálddahusa jođiheaddjijoavkkus .
Personen vi søker etter må ha minimum 3 års relevant høyere utdanning fra universitet eller høgskole og relevant arbeidserfaring .
Virgái háliidit olbmo geas lea unnimusat 3 jagi guoskevaš alit oahppu universitehtas dahje allaskuvllas ja guoskevaš bargoduogáš .
Stillingen krever kjennskap til samiske samfunn og kunnskaper om politikk og beslutningsprosesser .
Ohccis ferte leat diehtu sámi servodagas ja máhtolašvuohta politihka ja mearridanproseassaid birra .
Personen som blir ansatt må beherske skandinavisk språk , samisk og engelsk .
Son gii biddjo virgái ferte hálddašit davviriikkalaš giela , sámegiela ja eŋgelasgiela .
Sametingets administrasjon skal i størst mulig grad gjenspeile mangfoldet i befolkningen .
Sámedikki hálddahus galgá nu bures go vejolaš speadjalastit álbmoga máŋggabealatvuođa .
Det er et personalpolitisk mål å oppnå balansert alders- og kjønnssammensetting , og å rekruttere personer med minoritets- og urfolksbakgrunn .
Mis lea bargiidpolitihkalaš mihttomearrin dássedis ahke- ja sohkabealčoahkadus , ja rekruteret olbmuid geain lea minoritehta- ja álgoálbmotduogáš .
Arbeidsplassen vil om nødvendig tilpasses personer med redusert funksjonsevne .
Bargosadji sáhttá dárbbu mielde heivehuvvot doaimmashehttejuvvon olbmuide .
Kontorsted er Karasjok .
Bargosadji lea Kárášjohka .
Stillingene er plassert i stillingskode 1060 Avdelingsdirektør , ltr.70- 80. Det trekkes 2% innskudd til Statens pensjonskasse .
Virgi lea biddjon virgekodii 1060 Ossodatdirektevra , bc.70- 80. Bálkkás gessojuvvo 2% Stáhta penšuvdnakássii .
Tiltredelse snarest .
Álgin farggamusat .
Henvendelser og søknader vil bli fortrolig behandlet .
Buot oktavuođat ja ohcamat meannuduvvojit oskkáldasvuođain .
Ingen referanser kontaktes før etter nærmere avtale .
Mii eat váldde oktavuođa referánssaiguin ovdal go leat ovdalgihtii šiehttan .
Søknad med CV sendes elektronisk via www.bedriftskompetanse.no .
Ohcan oktan CV:in sáddejuvvo elektrovnnalaččat www.bedriftskompetanse.no bokte .
Bekreftede kopier av vitnemål og attester sendes til : Sámediggi - Sametinget , Ávjuvárgeaidnu 50 , 9730 Kárášjohka - Karasjok .
Duođaštuvvon skuvla- ja bargoduođaštusaid máŋgosat sáddejuvvojit : : Sámediggi - Sametinget , Ávjuvárgeaidnu 50 , 9730 Kárášjohka - Karasjok .
Søknadsfrist 1. februar 2009 .
Ohcanáigemearri : guovvamánu 1. b. 2009 .
Enighet om å videreføre arbeidet med Nordisk samekonvensjon
Ovttaoaivilvuohta joatkit Davviriikalaš sámekonvenšuvnna bargguin
Ministerne med ansvar for samiske saker og sametingspresidentene i Finland , Norge og Sverige er på møte i dag , 12.11.08 , blitt enige om å videreføre arbeidet meden Nordisk samekonvensjon .
Ministarat geain lea ovddasvástádus sámi áššiide ja sámedikkepresideanttat Suomas , Norggas ja Ruoŧas leat čoahkkimis odne , 12.11.08 , šaddan ovttaoaivilii ahte joatkit Davviriikalaš sámekonvenšuvnna bargguin .
- Vi er tilfreds med at alle parter er beredt til å gå videre med det viktige arbeidet for en Nordisk samekonvensjon , sier sametingspresident i Finland Klemetti Näkkäläjärvi , sametingspresident i Norge Egil Olli og sametingspresident i Sverige Lars Anders Baer .
- Mii leat duhtavaččat dainna ahte buot bealit leat gergosat joatkit Davviriikalaš sámekonvenšuvnna dehálaš bargguin , lohka Suoma Sámedikki presideanta Klemetti Näkkäläjärvi , Norgga Sámedikki presideanta Egil Olli ja Ruoŧa Sámedikki presideanta Lars Anders Baer .
En ekspertgruppe ledet av professor og tidligere Høyesterettsjustitiarius Carsten Smith la i november 2005 fram forslag til en Nordisk samekonvensjon .
Áššedovdijoavku man professora ja ovddeš Alimusrievttijustitiarius Carsten Smith jođiha bijai skábmamánu 2005 ovdan Davviriikalaš sámekonvenšuvdna evttohusa .
Formålet med en slik konvensjon er å sikre det samiske folks rettigheter med minst mulig hinder av landegrensene .
Áigumuš dákkár konvenšuvnnain lea sihkkarastet sámi álbmoga rivttiid nu ahte riikarájit leat unnimus lági mielde hehttehussan .
Forslaget har vært på brei høring i de enkelte land .
Evttohus lea leamašan viidát gulaskuddamis ovttaskas riikkain .
- En raskest mulig avklaring av hvordan forhandlingene skal gjennomføres er viktig for å komme i gang med de reelle forhandlingene om samekonvensjonsforslaget , avslutter sametingspresidentene i Finland , Norge og Sverige .
- Dál lea dehálaš farggamusat čielggadit movt šiehtadallamat galget čađahuvvot vai beassat álggahit duohta šiehtadallamiid sámekonvenšuvnnaevttohusa birra , loahpahit Suoma , Norgga ja Ruoŧa sámediggepresideanttat .
Kontaktpersoner : - Sametingspresident i Finland Klemetti Näkkäläjärvi , tlf. +358 50 524 2109 - Sametingspresident i Norge Egil Olli , tlf. +47 900 26 880 - Sametingspresident i Sverige Lars Anders Baer , tlf. +46 703 162 056
Gulahallanolbmot : - Suoma Sámedikki presideanta Klemetti Näkkäläjärvi , tlf. +358 50 524 2109 - Norgga Sámedikki presideanta Egil Olli , tlf. +47 900 26 880 - Ruoŧa Sámedikki presieanta Lars Anders Baer , tlf. +46 703 162 056
Gollegiella – Nordisk samisk språkpris utdelt
Gollegiella – davviriikkalaš sámi giellabálkkašupmi juhkkojuvvon
Ministrene med ansvar for samiske saker og sametingspresidentene i Finland , Norge og Sverige delte i dag , 12.11.08 , den nordiske samiske språkprisen Gollegiella til Henrik Barruk i Storuman , Sverige og organisasjonen Sámi Siida i Utsjoki , Finland
Suoma , Norgga ja Ruoŧa ministarat , geat vástidit sámeáššiin , ja sámediggepresideanttat geigejedje odne , 12.11.08 Gollegiela , davviriikkalaš sámi giellabálkkašumi , Henrik Barrukii , guhte lea eret Storumanis , Ruoŧas , ja Ohcejoga Sámi Siida-searvái , Suomas .
- Vi er svært glad for å kunne være med å tildele Gollegiella til Henrik Barruk og Sámi siida for deres mangeårige og store arbeid for å styrke det samiske språket , sier sametingspresidentene Klemetti Näkkäläjärvi i Finland , Egil Olli , Norge og Lars Anders Baer Sverige .
- Mii illudit go beassat leat mielde juohkimin Gollegiela Henrik Barrukii ja Sámi siidii , geat leat máŋga jagi bargan áŋgirit sámegiela nannemiin , dadjet Klemetti Näkkäläjärvi , Suoma bealde , Egil Olli , Norgga bealde ja Lars Anders Baer , Ruoŧa bealde .
Gollegiella ble innstiftet av ministerne med ansvar for samiske saker og sametingspresidentene i Finland , Norge og Sverige i 2004 .
Gollegiella-bálkkašumi ásahedje sámeáššiin vástideaddji ministarat , ja Suoma , Norgga ja Ruoŧa sámediggepresideanttat 2004 .
- Det samiske samfunnet trenger enkeltpersoner og organisasjoner som Henrik Barruk og Sámi Siida for å bevare og styrke det samiske språket .
- Sámi servodat dárbbaša ovttaskas olbmuid ja servviid , nu go Henrik Barruk ja Sámi Siidda , sámegiela seailluheapmái ja nannemii .
Vi håper denne prisen kan motivere dem til et fortsatt viktig og godt arbeid , avslutter sametingspresidentene .
Mii sávvat ahte bálkkašupmi movttiidahttá sin joatkit dehálaš ja buori barggu , loahpahit sámediggepresideanttat .
Kontaktpersoner : - Sametingspresident i Finland Klemetti Näkkäläjärvi , tlf. +358 50 524 2109 - Sametingspresident i Norge Egil Olli , tlf. +47 900 26 880 - Sametingspresident i Sverige Lars Anders Baer , tlf. +46 703 162 056
Oktavuođaolbmot : - Suoma sámediggepresideanta Klemetti Näkkäläjärvi , tel. +358 50 524 2109 - Norgga sámediggepresideanta Egil Olli , tel. +47 900 26 880 - Ruoŧa sámediggepresideanta Lars Anders Baer , tel. +46 703 162 056
Ny satsing på Sametingets valgmanntall
Ođđa áŋgiruššamat Sámedikki jienastuslogu ektui
Vårt mål er å få ungdom til å øke interessen for politikk , og gi opplyse ungdom om deres mulighet til å påvirke sin egen hverdag .
Min ulbmilin lea oažžut nuoraid beroštišgoahtit politihkas , ja addit dieđuid nuoraide sin vejolašvuođa birra váikkuhit iežaset árgabeaivvi .
Dette ved å poengtere viktigheten med valgdeltakelse der man kan stemme inn flere ungdom på Sametinget , som igjen arbeider for deres sak .
Danne háliidit deattuhit man deaŧalaš lea válgii searvan go sáhttá jienastit eanet nuoraid Sámediggái , geat fas barget din áššiiguin .
Både ungdom og voksne viste interesse og kom bort for en prat .
Sihke nuorat ja rávisolbmot čájehedje beroštumi ja bohte minguin humadit .
Flere skrev seg inn i valgmanntallet der og da , og mange andre tok med seg informasjon og skjemaer .
Ollugat čálihedje jienastuslohkui dalle , ja ollugat válde mielde dieđuid ja skoviid .
Vi er meget glad for god respons og takker for hyggelig prat med ungdommen , forteller Anne Helene Saari .
Mii leat ilus buori beroštumi dihte ja giitit ságastallama ovddas nuoraiguin , dadjá Anne Helene Saari .
Oppfordrer ungdom å sjekke ut www.samediggi.no for mer info om valgmanntallet , og skrive seg inn om ønskelig .
Mii ávžžuhit nuoraid iskat www.samediggi.no siidduin eanet dieđuid jienastuslogu birra , ja čálihit jienastuslohkui jos háliidit .
Se også www.diggi.no , der det står om SUPUs arbeid for ungdommen .
Geahča maiddái www.diggi.no , gos čuožžu SNPL nuoraidbarggu birra .
Kontaktperson : Anne Helene Saari Mobil 917 20 679 E-post : ahsaari@hotmail.com
Gulahallanolmmoš : Anne Helene Saari Giehtatelefovdna 917 20 679 E-poasta : ahsaari@hotmail.com
President Ollis foredrag i Tana 1. desember : Barmarkskjøring
Álbmotčoahkkin bievlavuodjima birra Deanus . Presideantta sáhkavuorru .
Når vi diskuterer viddene og utmarksområdene våre , kan vi ikke unngå å komme inn på spørsmålet ; hvordan kommer vi oss dit ?
Go mii digaštallat min duoddariid ja meahcceguovlluid birra , de eat sáhte garvit gažaldaga ; mo mii dohko beassat ?
Det er det som er temaet i dag .
Dat lea otná fáddá .
Tana kommune har bedt oss hit for å diskutere barmarkskjøring .
Deanu gielda lea min bovden deike digaštallat bievlavuodjima birra .
Det er ikke et enkelt tema å diskutere .
Dat ii leat álkes digaštallanfáddá .
Barmarksjøring Av sametingspresident Egil Olli , Seminar i Tana 1. desember 2008
Bievlavuodjima birra President Egil Olli Vuos háliidan giitit bovdehusas !
Det er alltid hyggelig å komme til Tana og møte folk direkte .
Detnui lea álo hávski boahtit deaivvadit olbmuiguin njuolgga .
Og det er godt å se lokalt engasjement og interesse for eget samfunn .
Ja illudan oaidnit báikkálaš olbmuid áŋgiruššama ja beroštumi iežaset servodagas .
I Tana betyr samfunnsengasjement blant anna at folk er opptatt av utmarksområdene og viddene i kommunen .
Servodatberoštupmi Deanus mearkkaša earret eará dan ahte olbmot beroštit gieldda meahcceguovlluin ja duoddariin .
Dette er områder som betyr mye for dere som bor her .
Dát guovllut leat hui dehálaččat didjiide geat orrubehtet dáppe .
Vi kjenner dette engasjementet også fra andre bygder i nord .
Mii diehtit ahte dákkár beroštupmi lea maiddái eará giliin dáppe davvin .
Fjell , vidde og vann har gitt grunnlag for bosetting her nord .
Várit , duoddarat ja jávrrit leat álkiduhttán ássama dáppe davvin .
Det er der vi har hentet levebrødet vårt .
Dáppe mii leat viežžan láibámet .
Det er der vi har lært å takle hverdagen i et landskap og klima som ikke alltid er like gjestmildt .
Dáppe han mii leat oahppan birget dakkár eatnamiin ja dálkkádagain mat eai álo leat nu árvasat .
Og det er der mange av oss føler oss hjemme .
Ja dat han lea ge maid mii atnit ruoktun .
Også i dag henter mange av oss viktig tilskudd til levebrødet fra vidde og vann .
Dál ge mis ollugat háhket lasseeallámuša duoddariin ja jávrriin .
I Tana , som i andre samiske bosettingsområder , blir det årlig høstet utmarksressurser for store verdier .
Deanus , nu go eará sámi ássanguovlluin ge , lea stuorra árvu dain resurssain , maid olbmot jahkásaččat vižžet meahcis .
Dette er ressurser som elles ikke ville blitt brukt .
Dát resurssat eai boađášii muđui ávkin .
Verdien av utmarka og fjellviddene har likevel forandret seg for noen av oss .
Dattetge lea meahci ja duoddariid árvu rievdan muhtumiidda mis .
De av oss som er i fast arbeid , sitter på kontor eller har arbeidsplassen sin langt unna de kjente utmarksområdene , har ikke mulighet til å ferdes ute så ofte .
Mis , geat leat fásta barggus , geat čohkkát kantuvrrain dahje geaid bargosadji lea guhkkin eret dovddus meahcceguovlluin , ii leat vejolašvuohta jođašit olgun nu dávjá .
For oss som tilhører den gruppa , har bruken av vidda fått mer preg av friluftsliv og rekreasjon .
Midjiide , geat gullat dán jovkui , lea meahccegeavaheapmi šaddan eanet lustamátkin ja virkkosmahttimin .
Vi er ikke lenger direkte avhengig av det vi høster på vidda eller av fisken vi får i vanna .
Midjiide ii leat šat meahcce- ja jávreávkkástallan nu dehálaš go ovdal lei .
Men turene dit har likevel stor verdi for oss .
Muhto mátkkit dohko mearkkašit ain ollu midjiide .
Det er dit vi drar for å finne nye krefter og hente oss inn etter en travel hverdag .
Dohko han mii vuolgit go dárbbašat ođđa searaid dilihis árgabeaivvi maŋŋá .
Men det er også dit vi drar for å kjenne tilhørighet med det tradisjonelle samfunnet og oppleve noe av det som var viktig for våre forfedre .
Muhto dohko mii vuolgit maid dan dihte vai beassat dovdat gullevašvuođa árbevirolašvuhtii ja muosáhit juoidá das mii lei dehálaš min máttuide .
Vi ønsker å gi barna våre del i dette , og slik knytte dem til bygdene og landskapet de kommer fra .
Mii háliidat searvvahit mánáideamet dása , ja dan láhkai addit sidjiide gullevašvuođa daidda giliide ja dan eanadahkii gos sii leat vuolgán .
Det rører ved mange problemstillinger og ulike interesser .
Dat guoskkaha ollu čuolmmaid ja iešguđetlágan beroštusaid .
Og , ikke minst , det handler om ulike verdisyn og livsformer .
Ja dán oktavuođas lea erenoamážit sáhka sierranas eallinárvvuin ja eallinvugiin .
Med det mener jeg at lovmakerne og dem loven skal gjelde stiller med ulike utgangspunkt .
Dainna mun oaivvildan ahte sis , geat ráhkadit lágaid , ja sis , geaid várás lágat leat ráhkaduvvon , ii leat seamma vuolggasadji .
Det er gjerne disse forskjellige utgangspunkta som skaper uenighet om lovverket og om fortolkinga av det .
Dát sierranas vuolggasajit dat dábálaččat vuolggahit sierramielalašvuođa lágaid ektui ja daid dulkoma ektui .
Tana kommune er uenig med fylkesmannen og hans forståelse av gjeldende regelverk .
Deanu gielda ii leat ovttaoaivilis fylkkamánniin ja dainna mo son dulko gustovaš njuolggadusaid .
Dere mener at fylkesmannen hindrer tradisjonell bruk av utmarka i kommunen .
Dii oaivvildehpet ahte fylkkamánni hehtte árbevirolaš meahccegeavaheami gielddas .
Men like viktig er det å ha fokus på det nasjonale nivået .
Muhto seamma dehálaš lea čalmmustuhttit nationála dási .
Det er det nivået som er ansvarlig for å lage lovverket og retningslinjene kommunene - og fylkesmannen , må følge .
Dan dásis dat lea ovddasvástádus ráhkadit daid lágaid ja njuolggadusaid , maid gielddat - ja fylkkamánni , fertejit čuovvut .
Tilgang til og bruk av de store fjell- og utmarksområda våre er et område der Sametinget ønsker å føre en klar politikk , og der vi også , til en viss grad , har en mulighet til å forme denne politikken .
Sámediggi háliida čađahit čielga politihka go guoská stuorra várre- ja meahcceguovlluide beassamii ja daid geavaheapmái , ja dán suorggis mis lea , muhtun muddui , vejolašvuohta hábmet dán politihka . Dát politihkka lea vuođđuduvvon báikkálaš árbevieruide ja geavadii .
Vi er alle kjent med at det foreligger et nytt lovforslag for motorferdsel .
Mii diehtit buohkat ahte ođđa láhkaevttohus mohtorjohtolaga várás lea boahtán .
Direktoratet for naturforvalting sendte i fjor ut forslag til nytt regelverk for motorferdsel i utmark og vassdrag til høring .
Luondduhálddašandirektoráhta sáddii mannanjagi gulaskuddamii ođđa njuolggadusevttohusa mii galgá guoskat mohtorjohtolahkii mehciin ja čázádagain .
Sametinget ga en bred uttalelse , og pekte blant anna på følgende forhold :
Sámediggi attii viiddes cealkámuša , ja čujuhii earret eará čuovvovaš beliide :
Punkt 1 : Lovforslaget diskuterer i liten grad hvilke verdier som ligger til grunn for bruken av og forståelsen for landskapet .
1. čuokkis : Láhkaevttohus árvvoštallá hui uhcán dan guđe árvvut dat leat vuođđun eanadaga geavaheapmái ja dan áddejupmái .
Punkt 2 : Sametinget etterlyste videre et grundig dokumentasjons- og kartleggingsarbeid av motorferdselen i utmarka .
2. čuokkis : Sámediggi váillahii viidáseappot vuđolaš duođaštan- ja kártenbarggu mohtorjohtolagas mehciin .
Det er ikke nok å vite hvor mange kjøretøy som finnes , men også hvor og når disse blir brukte , og hvilke miljøbelastninger de eventuelt representerer .
Ii leat doarvái diehtit galle fievrru gávdnojit , muhto maiddái gos ja goas dat geavahuvvojit , ja mo dat váikkuhit birrasii .
Punkt 3 : SD er enig i at motorferdselen har økt de senere åra , særlig i Nord-Troms og Finnmark .
3. čuokkis : Sámediggi lea ovttaoaivilis das ahte mohtorjohtolat lea lassánan maŋimus jagiid , erenoamážit Davvi-Romssas ja Finnmárkkus .
Sametinget er også enig i at motorferdselen på barmark i sum bidrar til store naturødeleggelser , i noen områder mer enn andre .
Sámediggi lea maid ovttaoaivilis das ahte mohtorjohtolat bievlaeatnamis bilida luonddu sakka , muhtun guovlluin eanet go eará guovlluin .
Slik sett vil i særlig grad barmarkskjøringa kunne komme til å svekke naturgrunnlaget for samisk kultur på sikt .
Dán vuođul sáhttá erenoamážit bievlavuodjin bilidit sámi kultuvrra luondduvuđđosa guhkit áiggi vuollái .
Videre ga Sametinget klare signal om at det er nødvendig å legge opp til ulik behandling av søkerne .
Viidáseappot dovddahii Sámediggi čielgasit ahte buot ohcciiguin ii sáhte meannudit ovttaláhkai .
Bygdefolk som lever av landskapet og ressursene skal kunne behandles annerledes enn fritidskjøreren utenfra .
Giliolbmuiguin , geat ávkkástallet luondduin ja dan riggodagaiguin , ferte meannudit earáláhkai go astoáiggevuoddjiiguin mat bohtet olggobealde .
Kommunens , eller bygdas befolkning må kunne prioriteres framfor utenbygds folk .
Ferte sáhttit vuoruhit gieldda , dahje gili olbmuid , ovddabeallái olggobeale giliid olbmuid .
Det er i denne sammenhangen aktuelt å vise til Finnmarkslova og formålet med den .
Dán oktavuođas heive čujuhit Finnmárkkuláhkii ja dan áigumuššii .
Jeg vil gjerne utdype disse punkta , og jeg vil starte med å diskutere verdier .
Háliidan čilget dáid čuoggáid lagabui , ja álggán árvvuiguin .
Så vil kanskje enkelte spørre ; er motorferdsel og barmarkskjøring en samisk verdi ?
Ja de sáhttet muhtumat jearrat ; lea go mohtorjohtolat ja bievlavuodjin sámi árvu ?
- Nei , selvsagt ikke , å kjøre skuter er i seg selv ikke en samisk verdi .
- Ii leat , ii eisege , skohtervuodjin ii iešalddis leat sámi árvu .
Men å kunne komme ut på vidda og til fiskevann er en viktig verdi i samiske samfunn .
Muhto duoddarii ja guollejávrriide beassamis , lea dehálaš árvu sámi servodagain .
Å ha enkel tilgang til de tradisjonelle bruksområda er noe alle som bor her setter pris på .
Buohkaid mielas geat ásset dáppe lea dehálaš ahte álkit beassat árbevirolaš ávkkástallanguovlluide .
Vi ønsker å bruke disse områda slik de har vært brukt gjennom generasjoner .
Mii háliidat geavahit dáid guovlluid nu mo buolvvat ovdal min leat dahkan .
Vi ønsker å gi våre barn og unge del i de opplevelsene og erfaringene vidda og utmarka gir .
Mii háliidat ahte min mánát ja nuorat galget beassat muosáhit ja vásihit duoddara ja meahci .
Den kunnskapen om landskapet vi har fått av våre foreldre , ønsker vi å gi videre til våre barn .
Dan máhtu maid mii leat ožžon iežamet váhnemiin luonddu birra , háliidat mii addit viidáseappot iežamet mánáide .
Og vi ønsker å kunne bruke vårt eget landskap på måter som er tilpassa vår moderne hverdag .
Ja mii háliidat beassat geavahit luonddumet dakkár vugiid mielde , mat leat heivehuvvon min ođđaáiggi árgabeaivái .
Alt dette er samiske verdier .
Buot dát leat sámi árvvut .
Det er grunnleggende verdier og praksiser som vil måtte stå urørt i de samiske samfunna .
Dat leat dakkár vuođđoárvvut ja vuogit sámi servodagain mat eai galgga rievdaduvvot .
Og det er noe mer og annet enn friluftsliv og rekreasjon .
Ja dat lea eanet go dušše lustamátkit ja virkkosmahttin .
Lov om motorferdsel er basert på et annet verdigrunnlag .
Mohtorjohtolatláhka lea vuođđuduvvon eará árvvuide .
I den legges det til grunn at naturlandskapet først og fremst er en ramme for rekreasjon og friluftsliv .
Dan vuođđun lea dat ahte luondu vuosttažettiin lea rámman lustamátkkiide ja virkkosmahttimii .
Det er et sted folk kan finne fred og ro , ikke en plass for arbeid og høsting .
Luondu lea báiki gos olbmot gávdnet ráfi ja muosi , ii ge báiki gos lea bargu ja ávkkástallan .
Det er altså to ulike syn på naturlandskapet som møtes i denne debatten .
Nu leat ge guovttelágan oainnut luonddueanadaga birra mat bohtet ovdan dán digaštallamis .
Så langt har det nasjonale synet vunnet innpass .
Dán rádjai lea nationála oaidnu vuoitán .
Sametinget har i sin høringsuttalelse sett fokus på det samiske verdigrunnlaget .
Sámediggi lea gulaskuddancealkámušastis čalmmustuhttán sámi árvovuođu .
Vi forventer at denne forståelsen blir lagt til grunn for det endelige lovutkastet .
Mii vuordit ahte dát áddejupmi biddjojuvvo vuođđun loahpalaš láhkaevttohussii .
Er så Tana kommune sin reaksjon på motorferdsellova et uttrykk for at lova bryter med grunnleggende lokale , samiske verdier ?
Dovddaha go dalle Deanu gieldda reakšuvdna mohtorjohtolatláhkii dan ahte láhka rihkku sámi vuođđo- , báikkálaš árvvuid ?
Slik jeg ser det , kan det være en måte å tolke Tanaværingene sin reaksjon på motorferdselspolitikken på .
Mu oaivila mielde dat sáhttá leat vuohki mo dulkot Deatnulaččaid reakšuvnna mohtorjohtolatpolitihkkii .
Tilpassing til nye bruksmåter , nye redskaper og ny teknologi har alltid stått sterkt i de samiske samfunna .
Heiveheapmi ođđa geavahanvugiide , ođđa reaidduide ja ođđa teknologiijii lea álo leamaš nanus sámi servodagain .
Ferdsel i - og høsting av - utmarka er gode eksempler på dette .
Johtolat meahcis ja dainna ávkkástallan leat buorrin ovdamearkan dasa .
Der vi før brukte føttene , rein eller hest , bruker vi i dag skuter , sekshjuling og fly .
Doppe gos mii ovdal lávet vázzit , ja herggiiguin ja heasttaiguin vuodjit , doppe mii dál geavahat skohtera , guđajuvllaga ja girdi .
Og der vi før rodde , har vi i dag hurtiggående båter .
Ja doppe gos mii ovdal sugaimet , doppe mii dál vuodjit johtilis fatnasiiguin .
Slik har vi tilpasset oss og tatt i bruk nye hjelpemiddel .
Ná mii leat heivehan iežamet ja váldán atnui ođđa veahkkeneavvuid .
Slik vil vi også gjøre i framtida .
Nu mii áigut dahkat boahtteáiggis ge .
Tradisjon er ikke noe som er stivna , tradisjon er også endring .
Árbevierru lea juoga mii ii leat stirdon , rievdan lea maiddái árbevierru .
Vi holder fast på det viktigste ; å ferdes i og høste av utmarka .
Mii doalahat dan mii lea deháleamos ; namalassii johtaleami meahcis ja dainna ávkkástallama .
Men vi endrer måten vi gjør dette på .
Muhto mii rievdadat vuogi mo mii dan dahkat .
Til punkt to vil jeg si : Vi trenger mer kunnskap om motorferdsel og bruk av utmarka .
Nuppi čuoggái mun dajan : Mii dárbbašat eanet dieđu mohtorjohtolaga ja meahci geavaheami birra .
Vi reagerer sterkt på at Direktoratet for naturforvaltning legger fram et lovforslag som er basert på et meget svakt kunnskapsgrunnlag .
Mii reageret garrasit go Luondduhálddašandirektoráhta ovddida dakkár láhkaevttohusa mas lea hui heajoš máhttovuođđu .
Det er ikke nok å basere seg på å telle trafikken på enkelt , tilfeldig utvalgte plasser .
Vuođđun han ii sáhte bidjat dušše johtolaga lohkama muhtun , soaittáhagas válljejuvvon sajiin .
Eller å telle antall dispensasjonssøknader og ikke spørre om disse faktisk er blitt brukte .
Dahje lohkat dispensašuvnnaid jearakeahttá leat go dat duođai geavahuvvon .
Vi må vite mer enn hvor mange snøskutere og ATV-kjøretøyer som finnes .
Mii fertet diehtit eanet go dan ahte galle muohtaskohtera ja ATV-fievrru gávdnojit .
Vi må vite hvordan og når de brukes .
Mii fertet diehtit mo ja goas dat geavahuvvojit .
Er det for eksempel ren fritidskjøring ? Er det høsting og nyttekjøring ?
Lea go sáhka luondduávkkástallamis vai eará ávkkástallan­vuodjimis ?
Hvor ofte og hvor mye blir de brukte ?
Man dávjá ja man ollu dat geavahuvvojit ?
Og hvem bruker de ?
Ja geat daid geavahit ?
Kjører folk etter gamle kjørespor , eller blir det stadig laga nye spor som går til områder der det før ikke har vært motorisert ferdsel ?
Vudjet go olbmot boares luottaid mielde , vai ráhkaduvvojit go čađat ođđa luottat dakkár guovlluide gos ovdal ii leat leamaš mohtorjohtolat ?
Vi må også vite hvem det er som kjører .
Mii fertet maiddái diehtit geat dat vudjet .
Er det først og fremst i forbindelse med elgjakt og garnfiske at kjøring foregår ?
Vuddjojuvvo go vuosttažettiin ealgabivddu ja fierpmuma oktavuođas ?
Er det først og fremst godt voksne menn som kjører , eller er disse turene familieturer ?
Vuddjet go vuosttažettiin rávesalbmát , vai leat go dát bearašmátkkit ?
Hva med barn og unge ?
Naba mánát ja nuorat ?
Hvordan ser de på denne forma for utmarksbruk ?
Mo sii oidnet dákkár meahccegeavaheami ?
Og hvor er kvinnene ?
Ja gos leat nissonolbmot ?
Vet vi nok om deres praksis med og holdninger til barmarkskjøring ?
Diehtit go mii doarvái sin geavada birra ja mo sii oidnet bievlavuodjima ?
Vi forventer svar på disse spørsmålene .
Mii vuordit vástádusaid dáidda gažaldagaide .
Vi krever at de sentrale myndighetene at de slutter å synse og mene , og starter med å basere sine forslag på fakta og innsikt .
Mii gáibidat ahte guovddáš eiseválddit heitet geavaheames vuođđun dušše dan maid sii oaivvildit , ja geavahišgohtet iežaset evttohusaid vuođđun fákta ja áddejumi .
Ny forsking trengs for å ulike sider ved lokal bruk og ferdsel .
Dárbbašuvvo ođđa dutkan vai báikkálaš geavaheami ja johtolaga iešguđet bealit bohtet ovdan .
Vi vil også få belyst verdier og praksiser som ligger til grunn for denne ferdselen .
Mii háliidat maid ahte dat árvvut ja geavadat čuvgehuvvo mat leat vuođđun dán johtolahkii .
Og vi vil få innsikt i hvilken betydning utmarka og bruken av den har for videre bosetting og næringsvirksomhet i samiske områder .
Ja mii háliidat diehtit makkár mearkkašupmi meahcis ja dan geavaheamis lea viidáset ássamii ja ealáhusdoibmii sámi guovlluin .
Sametinget erfarer at tilgang til utmark og vidde har stor betydning for folks levekår i nord .
Sámediggi vásiha ahte beassamis meahccái ja duoddarii lea stuorra mearkkašupmi olbmuid eallineavttuide davvin .
Lett tilgang til de store og rike landområda og ressursene her , er avgjørende for mange for å fortsatt bo i disse områda .
Ollugiidda dáppe mearrida dat ahte lea álki beassat stuorra ja rikkes eatnamiidda jos galget ain orrut dáppe .
Det er på bakgrunn av dette at Sametinget foreslår at lokalbefolkningen skal sikres retten til ferdsel på vidda framfor utenbygdsfolk .
Dán vuođul evttoha ge Sámediggi ahte báikegottiid olbmuid vuoigatvuohta beassat johtalit duoddaris galgá sihkkarastojuvvot ovddabeallái olggobeale giliid olbmuid .
Sametinget var inne på dette i sin uttalelse til lovforslaget .
Sámediggi guoskkahii dán cealkámušastis láhkaevttohussii .
Vi må stille spørsmål om den er bærekraftig på sikt .
Mii fertet jearrat lea go dat ceavzilis guhkit áiggi ektui .
Eller er det slik at det kan være rom for å endre noe ?
Vai lea go nu ahte dan lea vejolaš rievdadit veaháš ?
Vi skal ikke være redd for endringer .
Mii eat galgga ballat rievdadusain .
Jeg har nevnt det før , og sier det igjen ; samiske samfunn er vandt med å tilpasse seg nye betingelser .
Mun lean ovdal dan namuhan , ja fas geardduhan ; sámi servodagat leat hárjánan heivehit iežaset ođđa eavttuide .
I dag betyr tilpassing , kanskje mer enn før , også å velge bort noe .
Dál dáidá heiveheapmi mearkkašit eanet go ovdal , ja maiddái ahte válljet eret juoidá .
Det kan bety å velge bort eldre former . Det kan også bety å velge bort noen av de nye mulighetene .
Dat sáhttá mearkkašit maid dan ahte guođđit eret boarráset vugiid , muhto maid guođđit eret muhtun ođđa vejolašvuođaid .
Utfordringene til oss i dag blir da å svare på følgende spørsmål : Hvilke praksiser kan og vil vi forsette med ?
Hástalussan midjiide lea dál vástidit čuovvovaš gažaldahkii : Guđe geavadiiguin sáhttit ja háliidat mii joatkit ?
Hva er viktige lokale interesser ?
Mat leat dehálaš báikkálaš beroštusat ?
Er det den enkeltes behov for ferdsel og høsting til eget behov ?
Lea go dat juohkehačča jođašandárbu ja ávkkástallan alccesis ?
Vi må være villige til å se på eget kjøremønster .
Mis fertet leat dáhttu árvvoštallat iežamet vuodjinvugiid .
Men viljen til å stille egen praksis i et kritisk lys innebærer også at vi har lov til å stille de samme kritiske spørsmålene til alle grupper som bruker vidda .
Muhto min iežamet geavada kritihkalaččat árvvoštallan , mielddisbuktá maiddái dan ahte mis lea lohpi ovddidit daid seamma kritihkalaš gažaldagaid buot joavkkuide geat geavahit duoddara .
Reindrifta er klart den største av disse brukerne .
Boazodoallu lea čielgasit stuorámus geavaheaddji .
Effektiv reindrift i dag innebærer utstrakt bruk av motorkjøretøy .
Beaktilis boazodoallu gáibida viiddes mohtorjohtolaga .
Av reindriftas samla trafikk representerer barmarkskjøringa helt klart den største miljøbelastninga .
Stuorámus birasváikkuhusat bievlavuodjima oktavuođas leat čielgasit boazodoalu bievlavuodjimis .
Sametinget har ved tidligere anledninger stilt spørsmålet om behov for begrensinger i denne kjøringa .
Sámediggi lea eará oktavuođain jearran ahte fertešii go dán vuodjima gáržžidit .
Vi utfordrer næringa igjen og ber svar på hva som er reindriftas behov med tanke på effektiv drift .
Mii fas hástalat ealáhusa ja jearrat mii dat leat boazodoalu dárbu jus doallu galgá leat beaktil .
Kan reindrifta akseptere begrensinger i barmarkskjøringa og hvordan kan det eventuelt gjøres ?
Dohkkehivččii go boazodoallu gáržžidemiid bievlavuodjimis ja mainna lágiin ?
Diskusjonen er viktig av mange årsaker .
Máŋgga siva geažil lea digaštallan dehálaš .
Tilgang til og bruk av vidda er nært knytt til det tradisjonelle leveviset i samiske områder , det har betydning for videreføring av kunnskap og kultur .
Duoddarii beassan ja dan geavaheapmi čatnasa lávga árbevirolaš eallinvuohkái sámi guovlluin , das lea mearkkašupmi máhtolašvuođa ja kultuvrra viidásetfievrrideapmái .
Og det har betydning for fortsatt bosetting i samiske områder .
Das lea maid mearkkašupmi viidáset ássamii sámi guovlluin .
Det har også med miljø og folkehelse å gjøre .
Das lea maid sáhka birrasis ja álbmotdearvvaš ­vuođas .
Det berører oss alle .
Dat guoská midjiide buohkaide .
Og det er en diskusjon som er for viktig til å bli gjenstand for synsing og skjellsord .
Ja dat digaštallan lea dehálaš ja dat ii galggašii šaddat oainnuid duohkut deike dovddaheapmin ja bealkkašeapmin .
Sametinget er derfor glad for initiativet Tana kommune har tatt ved å engasjere hele befolkningen i diskusjonen om ferdsel i utmarka .
Danne lea Sámediggi ilus go Deanu gielda lea beroštuhttán olles álbmoga digaštallat meahccejohtolaga .
Vi vil støtte opp om alle forsøk på å føre videre en saklig debatt .
Mii doarjut buot geahččalemiid čađahit áššálaš digaštallamiid .
Vi vil bidra til å styrke kunnskapsgrunnlaget .
Mii áigut veahkehit nannet máhttovuođu .
Vi vil se kritisk på lovverket , og vi vil se kritisk på egen praksis .
Mii áigut kritihkalaččat geahčadit lágaid , ja áigut kritihkalaččat geahčadit iežamet geavada .
En god diskusjon i dag vil styrke grunnlaget for vår argumentasjon i møte med de nasjonale myndighetene .
Buorre digaštallan odne nannešii min ákkastallanvuođu go mii deaivvadat nationála eiseválddiiguin .
Ledige stillinger - desember 2008 - 5 stillinger
Rabas virggit
Sametinget har behov for flere dyktige medarbeidere , og tilbyr en arbeidsplass med utfordrende og spennende oppgaver .
Sámediggi dárbbaša eanet ealjáris bargiid . Mii fállat bargosaji mas leat gelddolaš ja hástaleaddji barggut .
Følgende stillinger er ledige med søknadsfrist 16.12.08 :
Čuovvovaš virggit leat rahpasat main ohcanáigi lea 16.12.08 :
Jurist ( rådgiver / seniorrådgiver ) - Ref. : nr 08/5043
Jurista ( ráđđeaddi ) / seniorráđđeaddi - Ref. : nr 08/5043
Controller ( rådgiver / seniorrådgiver ) - Ref. : nr 08/5044
Controller ( ráđđeaddi ) / seniorráđđeaddi - Ref. : nr 08/5044
Førstekonsulent / rådgiver - Ref. : nr 08/5045
Vuosttaškonsuleanta / ráđđeaddi - Ref. : nr 08/5045
Førstekonsulent / rådgiver - vikariat - Ref. : nr 07/5046
Vuosttaškonsuleanta / ráđđeaddi - sadjásaš virgi - Ref. : nr 08/5046
Førstekonsulent / rådgiver - 1 års vikariat - Ref. : nr 08/5047
Vuosttaškonsuleanta / ráđđeaddi - sadjásaš virgi 1 jahkái - Ref. : nr 08/5047
Jurist ( rådgiver ) / seniorrådgiver - Ref. : nr 08/ 5043
Jurista ( ráđđeaddi ) / seniorráđđeaddi - Ref. : nr 08/5043
Fast stilling som jurist , med tiltredelse snarest .
Bistevaš virgi juristan , álgin farggamusat .
Arbeidssted blir et av Sametingets kontorsteder .
Bargosadjin šaddá okta Sámedikki kanturbáikkiin .
Stillingens oppgaver er knyttet til rettsutvikling , juridiske utredninger og lovarbeid innenfor det same- og urfolksrettslige området .
Virggi barggut leat riekteovddideapmi , juridihkalaš čielggadeamit ja láhkabargu sáme- ja álgo álbmot ­rievttis .
Stillingen kan også bli tillagt andre juridiske oppgaver som arealstyring .
Virgái sáhttet biddjojuvvot maiddái eará juridihkalaš barggut nugo areálastivren .
Stillingene ønskes besatt av en person med juridisk embetseksamen / master og relevant erfaring .
Virgái háliidit olbmo geas lea juridihkalaš ámmáteksamen / master ja mávssolaš bargohárjáneapmi .
Det er ønskelig med søkere som har kunnskap og interesser for menneskerettigheter , tingsrett og forvaltningsrett .
Sávvat ohccin sin , geain lea máhtolašvuohta ja beroštupmi olmmošvuoigatvuođain , diggerievttis ja hálddašanrievttis .
Kunnskap om samiske samfunnsforhold og i samisk språk vil bli vektlagt .
Máhtolašvuohta sámi servodatdiliin ja sámegielas deattuhuvvojit .