pere/sami_parallel huggingface dataset:
Jeg er spent på søknadene som kommer inn , og håper at mange arbeidsplasser benytter seg av denne muligheten , sier kulturministeren .
Mun gelddolašvuođain vuorddán ohcamušaid , ja sávan ahte ollu bargosajit ávkkástallet dán vejolašvuođa , dadjá kulturministtar .
Arbeidsplasser og bedrifter som har inngått IA-samarbeidsavtale kan søke om fra 40 000 til 200 000 kroner til kunst- og kulturtiltak som kan stimulere til økt trivsel og fellesskap på arbeidsplassen .
Bargosajit ja fitnodagat mat leat lihtodan FB-ovttasbargošiehtadusa sáhttet ohcat gaskal 40 000 ja 200 000 ruvnno dáiddalaš- ja kultuvrralašdoaimmaide mat dagahit buoret čálggu ja searvevuođa bargosajis .
Tilskuddet skal dekke utgifter til minimum to kulturtiltak innenfor en 6-måneders periode .
Doarjja galgá gokčat goluid unnimusat guovtti kulturdoaimmaide 6-mánu áigodagas .
Det forutsettes at arbeidsplassene også bidrar med penger eller egeninnsats .
Eaktun lea maiddái ahte bargosajit maid juolludit juogo ruđaid dahje iežas bargoárjja .
Kunngjøringen ( pdf )
Almmuheapmi gávdno dás .
5 Sametingets rolle i forhold til stat , kommune og fylkeskommune
5 Sámedikki rolla stáhta , gieldda ja fylkkagieldda ektui
Hvordan det samiske perspektivet skal ivaretas på fylkes- og kommunenivå , har vært tatt opp ved flere anledninger , bl.a. i St.meld. nr. 41 ( 1996–97 ) Om norsk samepolitikk .
Mo sámi perspektiiva galgá áimmahuššojuvvot fylkka- ja gielddadásis lea váldojuvvon ovdan máŋgga oktavuođas , ee. st. dieđ. nr. 41 ( 1996–97 ) Norgga sámepolitihka birra .
Dette er en viktig problemstilling med tanke på at samene er i mindretall i de aller fleste kommunene .
Dát lea deaŧalaš čuolbmabidjan go jurddaša ahte sámit leat unnitlogus eanaš gielddain .
Om de sentrale linjene i samepolitikken skal kunne få ønsket gjennomslag og effekt , avhenger i stor grad av om overordnede mål forankres i lokal og regional politikkutvikling .
Ožžotgo sámepolitihka guovdilis linját háliiduvvon deattu ja beavttu lea sakka sorjavaš das ahte bajit ulbmilat vuođđuduvvet báikkálaš ja guovlluguovdasaš politihkkagárgedeapmái .
Dette gjelder selvsagt også de forpliktelsene Norge har overfor den samiske befolkningen .
Dát gusto dieđusge maiddái geatnegasvuođaide mat Norggas leat sámi veahkadahkii .
Dette betyr at hensynet til samisk språk og kultur skal være med i de politiske prioriteringene som gjøres på lokalt og regionalt nivå .
Dát máksá ahte deasta sámi gielas ja kultuvrras galgá leat mielde politihkalaš vuoruhemiin mat dahkkojuvvojit báikkálaš ja guovlluguovdasaš dásis .
5.1 Departementenes mekanismer for konsultasjon og drøftinger med Sametinget
5.1 Departemeanttaid ráđđádallan- ja ságaškuššanmekanismmat Sámedikkiin
Det er etablert faste møter på politisk nivå om Sametingets budsjett mellom Sametinget og Kommunal- og regionaldepartementet , og enkelte andre departementer , forut for regjeringens første årlige budsjettkonferanse .
Álggahuvvon leat bissovaš čoahkkimat politihkalaš dásis Sámedikki budjeahta hárrái Sámedikki ja Gielda- ja guovlodepartemeantta , ja muhtun eará departemeanttaid gaskkas , ovdal ráđđehusa vuosttas jahkásaš budjeahttakonfereanssa .
Kommunal- og regionaldepartementet , som er samordningsdepartement for sa-miske saker i regjeringen , har jevnlige møter med Sametinget på politisk og administrativt nivå .
Gielda- ja guovlodepartemeanttas , mii lea sámi áššiid bálddalastindepartemeanta , leat jeavddalaš čoahkkimat Sámedikkiin politihkalaš ja hálddashuslaš dásis .
I tillegg har departementet møter med Sametinget om enkeltsaker etter behov .
Lassin leat departemeanttas čoahkkimat Sámedikkiin eaŋkiláššiid birra dárbbu mielde .
Kommunal- og regionaldepartementet deltar også ofte på andre departementers møter med Sametinget , både på politisk og administrativt nivå .
Gielda- ja guovlodepartemeanta oassálastá maiddái dávjá eará departemeanttaid čoahkkimiidda Sámedikkiin , sihke politihkalaš ja hálddahuslaš dásis .
Sametingets administrative ledelse deltar på den årlige etatslederkonferansen .
Sámedikki hálddahuslaš jođihangoddi oassálastá jahkásaš etáhttajođiheaddjikonferensii .
Sosial- og helsedepartementet og Sametinget har møter på politisk nivå om budsjett og andre saker .
Sosiála- ja dearvvasvuođadepartemeanttas ja Sámedikkis leat čoahkkimat politihkalaš dásis budjeahta ja eará áššiid birra .
Departementet og Sametinget har avtalt å gjennomføre fire faste samarbeidsmøter hvert år .
Departemeanta ja Sámediggi leat soahpan čađahit njeallje bissovaš ovttasbargočoahkkima juohke jagi .
Målet er å styrke samarbeidet mellom regjeringen og Sametinget i helse- og sosialsaker i forhold til den samiske befolkningen .
Ulbmilin lea nannet ovttasbarggu ráđđehusa ja Sámedikki gaskkas dearvvasvuođa- ja sosiálaáššiin mat gusket sámi veahkadahkii .
Det er ellers jevnlig kontakt mellom Sosial- og helsedepartementet og Sametingets administrasjon , bl.a. i forbindelse med de årlige tildelingsbrevene .
Muđui lea jeavddalaš oktavuohta Sosiála- ja dearvvasvuođadepartemeantta ja Sámedikki hálddahusa gaskkas , ee. jahkásaš juolludusgirjjiid oktavuođas .
Barne- og familiedepartementet har møte med Sametinget om samiske barnehagespørsmål to ganger i året .
Mánáid- ja bearašdepartemeanttas lea čoahkkin Sámedikkiin sámi mánáidgárdegažaldagaid birra guktii jagis .
I forbindelse med Sametingets avsluttede barne- og ungdomsprosjekt , ble det avholdt flere kontaktmøter med departementet .
Sámedikki loahpahuvvon mánáid- ja nuoraidprojeavtta oktavuođas dollojuvvojedje máŋga oktavuođačoahkkima departemeanttain .
Det vil bli avholdt møter også i oppfølgingen av prosjektet .
— oahkkimat galget dollojuvvot maiddái projeavtta čuovvoleamis .
Departementet har årlige budsjettmøter med Sametinget på politisk nivå .
Departemeanttas leat jahkásaš budjeahttačoahkkimat Sámedikkiin politihkalaš dásis .
Barne- og familiedepartementet ønsker et tettere og mer regelmessig samarbeid med Sametinget , nå som barne- og ungdomspolitikk er innarbeidet som et av Sametingets arbeids- og politikkområder .
Mánáid- ja bearašdepartameanta háliida lagat ja jeavddalaččat ovttasbarggu Sámedikkiin dál go mánáid- ja nuoraidpolitihkka lea laktojuvvon Sámedikki bargo- ja politihkkaduovdagiidda .
Departementet ønsker også å samarbeide med Sametinget om utvikling av rutiner for innspill fra samiske barn og ungdom til en videre utvikling av en samisk barne- og ungdomspolitikk , sentralt og lokalt .
Departemeanta háliida maiddái ovttasbargat Sámedikkiin gárgedit dagaldusaid sámi mánáid ja nuoraid buktin evttohusaid hárrái sámi mánáid- ja nuoraidpolitihka viidáset gárgedeapmái , guovddášlaččat ja báikkálaččat .
Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet har møter med Sametinget på både politisk og administrativt nivå om aktuelle opplæringssaker og om budsjett .
Girko- , oahppo- ja dutkandepartemeanttas leat čoahkkimat Sámedikkiin sihke politihkalaš ja hálddahuslaš dásis áigeguovdilis oahpahanáššiid ja budjeahta birra .
Den statlige utdanningsadministrasjonen har jevnlige møter ( 7–8 ganger årlig ) .
Stáhtalaš oahppohálddahusas leat jeavddalaš čoahkkimat ( 7–8 jahkásaččat ) .
Sametingets administrasjon deltar på disse møtene .
Sámedikki hálddahus oassálastá dáid čoahkkimiidda .
I tilknytning til disse møtene er det møter om samiske opplæringsspørsmål ca. 5 ganger i året , hvor departementet , Sametinget , de 5 nordligste utdanningsdirektørene og Læringssenteret deltar .
Dáid čoahkkimiid oktavuođas leat čoahkkimat sámi oahpahansáššiid birra sullii 5 geardde jagis , maidda departemeanta , Sámediggi , 5 davimus oahppodirektora ja Oahppanguovddáš oassálastet .
Nasjonal koordineringsgruppe for SAMTAK ( samordnings- og kompetansehevingsprosjekt for skoleledere og PP-tjenesten ) har møter 3–4 ganger i året .
Našuvnnalaš koordinerenjoavkkus SAMTAK ( bálddalastin- ja gelbbolašvuođaloktenprojeakta skuvlajođiheddjiide ja PP-bálvalussii ) leat čoahkkimat 3–4 geardde jagis .
Landbruksdepartementet har møter med Sametinget om budsjett og andre politiske saker på politisk nivå .
Eanadoallodepartemeanttas leat čoahkkimat Sámedikkiin budjeahta ja eará politihkalaš áššiid birra politihkalaš dásis .
I tillegg har departementet kontakt med Sametinget på saksbehandlernivå i enkeltsaker .
Lassin lea departemeanttas oktavuohta Sámedikkiin áššegieđahallidásis eaŋkiláššiin .
I Hovedavtale for reindriften , inngått 26. februar 1993 mellom Staten ved Landbruksdepartementet og Norske Reindriftssamers Landsforbund , er Sametinget gitt en aktiv politisk rolle .
Boazodoalu váldošiehtadusas , dahkkojuvvon guovvamánu 26. 1993 Stáhta , Eanadoallodepartemeantta bokte , ja Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvvi gaskkas lea Sámediggái addojuvvon doaibmevaš politihkalaš rolla .
Sametinget har i de senere årene hatt observatørstatus på statens side under de årlige reindriftsavtaleforhandlingene .
Sámedikkis lea dáid maŋimuš jagiid leamaš dárkojeaddjistáhtus stáhta bealde jahkásaš boazodoallošiehtadallamiin .
Etter at partene har kommet fram til et avtaleutkast , oversendes forslaget til Stortinget for behandling i næringskomitéen .
Maŋŋil go áššeoasálaččat leat soahpan loahpalaš šiehtadusevttohusa hárrái , de sáddejuvvo evttohus Stuorradiggái ealáhuskomitea gieđahallamii .
Sametinget skal gis anledning til å uttale seg om reindriftsavtalen før behandling i Stortinget .
Sámediggái galgá addojuvvot vejolašvuohta cealkit boazodoallošiehtadusa birra ovdal go dat gieđahallojuvvo Stuorradikkis .
Det skjer ved at komitéen sender proposisjonen til Sametinget for uttalelse .
Dat dáhpáhuvvá nu ahte komitea sádde proposišuvnna Sámediggái cealkámuša várás .
Komitéen kan med en slik framgangsmåte innarbeide eventuelle kommentarer fra Sametinget , før innstilling fremmes for Stortinget .
Komitea sáhttá diekkár bargovugiin váldit mielde vejolaš kommeanttaid Sámedikkis , ovdal go árvalus ovddiduvvo Stuorradiggái .
Fiskeridepartementet har møter med Sametinget på politisk nivå to ganger i året , der enkeltsaker og budsjett tas opp .
Guolástusdepartemeanttas leat čoahkkimat Sámedikkiin politihkalaš dásis guktii jagis , main eaŋkiláššit ja budjeahtta váldojuvvo ovdan .
Sametinget er også med i departementets arbeidsgruppe for forvaltning av kongekrabbe .
Sámediggi lea maiddái departemeantta gonagasreabbá hálddaheami bargojoavkkus mielde .
Kulturdepartementet har møter med Sametinget på politisk- og embetsnivå , der budsjett og andre saker tas opp .
Kultuvradepartemeanttas leat čoahkkimat Sámedikkiin politihkalaš ja ámmátdásis main budjeahtta ja eará áššit váldojuvvojit ovdan .
Sametinget har uttrykt ønske om at kontakten på administrativt nivå må utvikles og bli bedre .
Sámediggi lea sávvan ahte oktavuohta hálddahuslaš dásis ferte gárgeduvvot ja buorránit .
Det er avtalt 2 faste årlige møter på politisk nivå mellom kulturministeren og samtetingspresidenten .
Guokte bissovaš jahkásaš čoahkkima lea šihttojuvvon politihkalaš dásis kulturministara ja sámediggepresideantta gaskkas .
Kontaktutvalget for samiske kulturspørsmål ble opprettet i 1994 .
Sámi kulturgažaldagaid oktavuođalávdegoddi álggahuvvui 1994 .
Kulturdepartementet , Kommunal- og regionaldepartementet , Norsk kulturråd og Samisk kulturråd er representert i utvalget , som ledes av Kulturdepartementets representant .
Kultuvradepartemeanta , Gielda- ja guovlodepartemeanta , Norgga kulturráđđi ja Sámi kulturráđđi leat ovddastuvvon lávdegottis , man Kultuvradepartemeantta ovddasteaddji jođiha .
Utvalget har normalt hatt tre til fire møter i året og har virket som et bindeledd mellom norske myndigheter og samiske institusjoner med ansvar på kulturområdet .
Lávdegottis leat dábálaččat leamaš golbmanjeallje čoahkkima jahkái ja dat lea doaibman oktavuođalađasin norgalaš eiseválddiid ja sámi institušuvnnaid gaskkas main lea ovddasvástádus kulturduovdagis .
Et eget organ for å opprettholde denne kontakten kan imidlertid til tider virke administrativt unødvendig og forsinkende .
Sierra orgána mii bisuha dán oktavuođa sáhttá almmatge muhtumin orrut hálddahuslaččat dárbbašmeahttun ja ájihahtti .
Regjeringen tar derfor sikte på at Kontaktutvalget i sin nåværende form avvikles .
Danne ráđđehus oaivvilda ahte Oktavuođalávdegoddi loahpahuvvo dálá hámis .
Fra Kulturdepartementets side er det ønskelig med nær kontakt med samiske organer på kulturområdet .
Kultuvradepartemeanta háliida lagas oktavuođa sámi orgánaiguin kulturduovdagis .
Det legger grunnlaget for enklest mulig saksbehandling og slik kontakt kan bidra til å sikre en best mulig behandling av samiske kultursaker .
Dat dahká vuđđosa nu geahppa áššegieđahallamii go vejolaš ja diekkár oktavuohta sáhttá veahkehit váfistit nu buori gieđahallama go vejolaš sámi kulturáššiide .
Miljøverndepartementet har møter med Sametinget om budsjett og andre politiske saker .
Birasgáhttendepartemeanttas leat čoahkkimat Sámedikkiin budjeahta ja eará politihkalaš áššiid birra .
Departementet har også årlige kontaktmøter på administrativt nivå om miljø- og kulturvernsaker .
Departemeanttas leat maiddái jahkásaš oktavođačoahkkimat hálddahuslaš dásis biras- ja kultursuodjalusáššiid birra .
I prosjektperioden for Sametingets Lokal Agenda 21-prosjekt ( 1999–2001 ) har det vært hyppig kontakt på administrativt nivå mellom Miljøverndepartementet og Sametinget .
Sámedikki Báikkálaš Agenda 21-projeavtta ( 1999–2001 ) projeaktaáigodagas lea leamaš dávjes oktavuohta hálddahuslaš dásis Birasgáhttendepartemeantta ja Sámedikki gaskkas .
I oppbyggingsfasen av Samisk kulturminneråd har Riksantikvaren vært et viktig kontaktledd .
Sámi kulturmuitoráđi huksenmuttus lea Riikkaantikvára deaŧalaš oktavuođalađas .
Sametinget er med i referansegruppen for Planlovutvalget .
Sámediggi lea mielde Plánaláhkalávdegotti refereansajoavkkus .
Justisdepartementet og Sametinget har hatt møter om Samerettsutvalgets arbeid på politisk nivå .
Justiisadepartemeanttas ja Sámedikkis leat leamaš čoahkkimat Sámi vuoigatvuođalávdegotti barggu birra politihkalaš dásis .
Dette gjelder både oppnevningen av det nye utvalget sør for Finnmark og oppfølging av utvalgets arbeid i Finnmark .
Dát gusto sihke ođđa lávdegotti nammadeapmái máddelis Finnmárkku ja lávdegotti barggu čuovvoleapmái Finnmárkkus .
Det planlegges en dialog med Sametinget og Finnmark fylke om oppfølgingen av Samerettsutvalgets annen delutredning NOU 1997 : 4 Naturgrunnlaget for samisk kultur .
Plánejuvvo dialoga Sámedikkiin ja Finnmárkku fylkkain Sámi vuoigatvuođalávdegotti oassečielggadeami NOU 1997 : 4 Sámi kultuvrra luondduvuođus čuovvoleami birra .
I tillegg til møter med Utenriksdepartementet på politisk nivå om budsjett og andre saker , deltar Sametinget i Utenriksdepartementets rådgivende utvalg for menneskerettigheter og i departementets arbeidsgruppe for det internasjonale urfolkstiåret ( 1995–2004 ) .
Lassin čoahkkimiidda Olgoriikkadepartemeanttain politihkalaš dásis budjeahta ja eará áššiid birra lea Sámediggi mielde Olgoriikkadepartemantta ráđđeaddi lávdegottis olmmošvuoigatvuođaid hárrái ja departemeantta bargojoavkkus riikkaidgaskasaš eamiálbmotlogijagi hárrái ( 1995–2004 ) .
Utenriksdepartementets rådgivende utvalg består av medlemmer fra myndighetene , næringslivs- og fagorganisasjoner , frivillige organisasjoner og politiske partier .
Olgoriikkadepartemeantta ráđđeaddi lávdegottis leat eiseválddiid , ealáhuseallin- ja fágaorganisašuvnnaid , eaktodáhtolaš organisašuvnnaid ja politihkalaš bellodagaid miellahtut .
I arbeidsgruppen møter , i tillegg til Utenriksdepartementet og Sametinget , Kommunal- og regionaldepartementet og NORAD .
Bargojoavkkus leat , lassin Olgoriikkadepartementii ja Sámediggái , Gielda- ja guovlodepartemeanta ja NORAD .
Sametinget inviteres også til å delta i norske delegasjoner til FN-møter som behandler urfolksspørsmål , og til å gi innspill i forberedelsene til slike møter .
Sámediggi bovdejuvvo maiddái oassálastit norgalaš sáttagottiide ON-čoahkkimiidda mat gieđahallet eamiálbmotgažaldagaid , ja addit evttohusaid diekkár čoahkkimiid válmmaštettiin .
Sametinget deltar også i den norske delegasjonen i arbeidet i Arktisk råd , jf. kapittel 16 .
Sámediggi oassálastá maiddái norgalaš sáttegoddái Arktalaš Ráđi barggus , vrd. kapihttaliin 16 .
I programmet for Urfolk i bistanden heter det at Sametinget skal involveres .
Prográmmas Eamiálbmogat veahkis daddjojuvvo ahte Sámediggi galgá váldojuvvot mielde .
Dette har av forskjellige grunner blitt forsinket .
Dát lea iešguđet sivas maŋŋonan .
Utenriksdepartementet vil bidra til at dette samarbeid kommer i gang .
Olgoriikkadepartemeanta áigu veahkehit dán ovttasbarggu doaibmagoahtit .
Øvrige departementer har møter med Sametinget i enkeltsaker etter behov .
Eará departemeanttain leat čoahkkimat Sámedikkiin eaŋkiláššiin dárbbu mielde .
Statsministeren møter de fire nordligste fylkesordførerne og Sametingspresidenten samlet en gang i året .
Stáhtaministtar deaivvada njealji davimus fylkkasátnejođiheddjiin ja Sámediggepresideanttain oktanaga oktii jagis .
På disse møtene blir aktuelle temaer og problemstillinger for landsdelen tatt opp .
Dáid čoahkkimiin váldojuvvojit riikkaoasi áigeguovdilis fáttát ja čuolbmabidjamat ovdan .
På møtene deltar også fagstatsråder ut fra de temaene som blir tatt opp .
— oahkkimiidda oassálastet maiddái fágastáhtaráđit fáttáid mielde mat váldojuvvojit ovdan .
5.1.1 Kontakt mellom Sametinget og departementenes underliggende etater
5.1.1 Oktavuohta Sámedikki ja departemeanttaid vuollálas etáhtaid gaskkas
D irektoratet for naturforvaltning har kontakt med Sametinget gjennom det sentrale rovviltutvalget og i samarbeidsrådet for anadrome laksefisk ( fisk som lever både i salt- og ferskvann ) , hvor Sametinget deltar .
Luondduhálddahandirektoráhtas lea oktavuohta Sámedikkiin guovdilis boraspirelávdegotti bokte ja anadroma ( guolit mat ellet sihke sálte- ja sáivačázis ) luossaguliid ovttasbargoráđis , mas Sámediggi lea mielde .
Sametinget samarbeider også ofte med direktoratet i enkeltsaker .
Sámediggi ovttasbargá dávjá direktoráhtain eaŋkiláššiin .
Fiskeridirektoratets kontakt med Sametinget er kanalisert gjennom det nasjonale reguleringsrådet for fisk og det nasjonale kystselrådet .
Guolástusdirektoráhta oktavuohta Sámedikkiin lea kanaliserejuvvon guliid riikkagottálaš regulerenráđi ja riikkagottálaš riddonjuorjjoráđi bokte .
Sametinget deltar fire ganger årlig i Riksantikvarens faglige kontaktutvalg .
Sámediggi oassálastá njelljii jagis Riikkaantikvára fágalaš oktavuođalávdegoddái .
Videre deltar Sametinget i Riksantikvarens årlige landsdelssamlinger og på den årlige kulturminnekonferansen .
Dasto oassálastá Sámediggi Riikkaantikvára jahkásaš riikkačoahkkanemiide ja jahkásaš kulturmuitokonferensii .
I tillegg er det hyppig kontakt i enkeltsaker .
Lassin lea dávjes oktavuohta eaŋkiláššiin .
Sametinget deler årlig ut midler på vegne av Riksantikvaren .
Sámediggi juohká jahkásaččat ruđaid Riikkaantikvára beales .
Samarbeidet mellom Sametinget og Norsk kulturråd har foregått både gjennom Kontaktutvalget for samiske kulturspørsmål og direkte mellom Samisk kulturråd og Norsk kulturråd .
Ovttasbargu Sámedikki ja Norgga kulturráđi gaskkas lea doaibman sihke Sámi kulturgažaldagaid oktavuođalávdegotti bokte ja njuolga Sámi kulturráđi ja Norgga kulturráđi gaskkas .
5.1.2 Sametingets forhold til Regjeringsadvokaten
5.1.2 Sámedikki gaskavuohta Ráđđehusadvokáhttii
Regjeringsadvokatens hovedoppgaver er å føre rettssaker for statsinstitusjoner , gi uttalelser og betenkninger om rettslige spørsmål og i en viss utstrekning bistå forvaltningen under forhandlinger .
Ráđđehusadvokáhta váldodahkamušat lea diggeáššiid vuodjit stáhtainstitušuvnnaid beales , addit cealkámušaid ja smiehttamušaid rievttálaš gažaldagain ja dihto muddui veahkehit hálddahusa šiehtadallamiin .
Sametinget har reist spørsmål om hvordan Sametinget kan benytte Regjeringsadvokaten .
Sámediggi lea jearran mo Sámediggi sáhttá geavahit Ráđđehusadvokáhta .
( Et mindretall i Sametinget ønsket ikke en slik framgangsmåte ) .
( Sámedikki unnitlohku ii háliidan diekkár meannudanvuogi . )
Regjeringsadvokaten av-viste Sametingets anmodning , med henvisning til at Regjeringsadvokaten i en rekke saker opptrer på vegne av Statskog SF og som dets rådgiver .
Ráđđehusadvokáhtta hilggui Sámedikki ávžžuhusa , ja čujuhii ahte Ráđđehusadvokáhtta máŋgga áššis loaidá ovdan Statskoga SF:a beales ja dan ráđđeaddin .
Regjeringsadvokaten er først og fremst regjeringens og departementenes advokat .
Ráđđehusadvokáhtta lea vuosttažettiin ráđđehusa ja departemeanttaid ášševuoddji .
Eventuell bistand til underliggende etater må kanaliseres gjennom ansvarlig departement .
Vejolaš veahkki vuolit etáhtaide ferte kanaliserejuvvot ovddasvástideaddji departemeantta bokte .
Sametingets virksomhet som politisk organ er ikke underlagt regjeringens eller den øvrige statsforvaltningens kontroll- eller instruksjonsmyndighet , og Sametinget vil kunne ha synspunkter som går på tvers av for eksempel departementale standpunkter .
Sámedikki doaibma politihkalaš orgánan ii leat ráđđehusa dahje stáhtahálddahusa bajilgeahččo- dahje bagadusválddi vuollásaš , ja Sámedikkis sáhttet leat oainnut mat hellehit ovdamearkka dihtii departementála oainnuin .
Sametingets politiske virksomhet kan medføre at Sametinget tar opp saker overfor andre statlige organer .
Sámedikki politihkalaš doaibma sáhttá mielddisbuktit ahte Sámediggi váldá ovdan áššiid eará stáhtalaš orgánaid buohta .
Regjeringsadvokaten er rådgiver og prosessfullmektig for slike statlige organer , noe som innebærer at Regjeringsadvokaten ikke kan bistå Sametinget når andre statlige interesser berøres eller statlige vedtak angripes .
Ráđđehusadvokáhtta lea diekkár stáhtalaš orgánaid ráđđeaddi ja lágastalli , juoga mii mearkkaša ahte Ráđđehusadvokáhtta ii sáhte veahkehit Sámedikki go eará stáhtalaš beroštusat guoskkahuvvojit dahje stáhtalaš mearrádusat fallehuvvojit .
Med en slik løsning vil man imidlertid kunne få en gråsone med vanskelige grensespørsmål .
Diekkár čovdosiin šaddá almmatge eahpečielga avádat mas leat váttes rádjagažaldagat .
Det kan for øvrig også pekes på at Regjeringsadvokaten ikke gir juridiske råd til Stortinget , heller ikke i spørsmål knyttet til administrasjon .
Sáhttá muđui čujuhuvvot ahte Ráđđehusadvokáhtta ii atte jurdihkalaš ráđiid Stuorradiggái , ii gažaldagainge mat čatnasit administrašuvdnii .
På denne bakgrunn mener regjeringen at Sametinget ikke kan benytte Regjeringsadvokatens tjenester .
Dán vuođul oaivvilda ráđđehus ahte Sámediggi ii sáhte geavahit Ráđđehusadvokáhta bálvalusaid .
I denne vurderingen legger regjeringen vekt på Sametingets selvstendige og uavhengige posisjon i forhold til regjeringen .
Dán árvvoštallamis deattuha ráđđehus Sámedikki iehčanas ja sorjjasmeahttun sajádaga ráđđehusa ektui .
Det vil være mest i tråd med denne uavhengigheten at Sametinget selv velger sine advokater .
Dát sorjjasmeahttunvuohta doahttaluvvo eanemusat go Sámediggi ieš vállje ášševuddjiidis .
5.2 Sametinget og forholdet til det lokale og regionale styringsnivået
5.2 Sámediggi ja gaskavuohta báikkálaš ja guovlluguovdasaš stivrendássái
Sametinget forholder seg i praksis mest til staten og en del til fylkene .
Sámedikkis leat geavadis eanemus gaskavuođat stáhtii ja muhtun muddui fylkkaide .
Sametinget kommer med innspill til utforming av fylkesplanene i Finnmark , Troms , Nordland , Nord- og Sør-Trøndelag og Hedmark .
Sámediggi buktá oainnuid Finnmárkku , Romssa , Nordlándda , Davvi- ja Mátta-Trøndelága ja Hedmárkku fylkkaplánaid hábmemii .
I kommuner der samene utgjør flertallet av befolkningen , er den samiske innflytelsen i kommunal politikk og forvaltning naturlig nok stor .
Gielddain gos sámit leat eanetlogus veahkadagas lea sámi váikkuhanfápmu gielddalaš politihkas ja hálddahusas lunddolaččat stuoris .
I de fleste kommuner og fylkeskommuner utgjør imidlertid samene et mindretall .
Eanaš gielddain ja fylkkagielddain leat almmatge sámit unnitlogus .
Som gruppe har samene derfor få muligheter til å oppnå noen avgjørende innflytelse på majoritetsbeslutninger i kommuner og fylkeskommuner .
Joavkun leat sámiin hárve vejolašvuođat oažžut mearrideaddji váikkuhanfámu gielddaid ja fylkkagieldddaid eanádatmearrádusaide .
Det kan være problematisk at samiske spørsmål ofte bare blir én sektor blant mange andre på lokalt nivå .
Sáhttá leat čuolmmalažžan ahte sámi gažadagat dávjá šaddet dušše oktan suorgin máŋgga eará suorggi gaskkas báikkálaš dásis .
Prinsippene som er fastslått i sameloven og i grunnlovsparagrafen om samenes rettsstilling fungerer gjerne i for liten grad som retningsgivende for lokal politikk og forvaltning .
Prinsihpat mat leat nannejuvvon sámelágas ja vuođđoláhkaparagráfas sámiid vuoigatvuođadilálašvuođa birra doibmet beare unnán njuolggadeaddjin báikkálaš politihkkii ja hálddahussii .
I mange kommuner kan det også være delte meninger om den samiske kulturens plass i offentlig sammenheng .
Máŋgga gielddas sáhttet maiddái leat iešguđetlágan oaivilat sámi kultuvrra saji birra almmolaš oktavuođas .
Det kan føre til at lovens intensjoner ikke blir oppnådd .
Dat sáhttá mielddisbuktit ahte lága hágut eai ollašuhttojuvvo .
Et sentralt spørsmål er derfor hvordan man skal sikre gjennomføring av samepolitiske mål og koordinering av samepolitiske tiltak på regionalt og lokalt nivå .
Guovdilis gažaldat lea danne mo buoremusat galgá váfistit sámepolitihkalaš ulbmiliid čađaheami ja sámepolitihkalaš doaibmabijuid bálddalastima guovlluguovdasaš ja báikkálaš dásis .
Kommunene skal ivareta hensynet til både folkestyre og velferd .
Gielddat galget áimmahuššat deastta sihke álbmotstivrras ja čálggus .
Demokratisk deltakelse , flertallsprinsippet og kommunens rolle som politisk institusjon er sentrale begreper i denne sammenhengen .
Demokráhtalaš oassálastin , eanetlohkoprinsihppa ja gielddaid rolla politihkalaš institušuvdnan leat guovdilis doahpagat dán oktavuođas .
I tillegg kan kommunen ses på som statens forlengede arm for iverksetting av en nasjonal politikk .
Lassin sáhttet gielddat gehččojuvvot stáhta giehtaguhkibun riikkagottálaš politihka fápmuibidjamis .
Et eksempel på dette er at samelovens språkregler , opplæringsloven og stadnamnlova forplikter kommunene ut fra nasjonalt vedtatte standarder .
Ovdamearkan dása lea ahte sámelága giellanjuolggadusat , oahpahusláhka ja báikenammaláhka geatnegahttet gielddaid sámi giellapolitihka riikkagottálaččat mearriduvvon standárddaid vuođul .
Kommunene har en rolle som innbyggernes politiske redskap .
Gielddain lea rolla ássiid politihkalaš reaidun .
De skal også være de samiske innbyggernes politiske redskap .
Dat galget maiddái leat sámi ássiid politihkalaš reaidun .
Det blir av stor betydning hvilken vekt kommunen selv legger på å prioritere styrking og utvikling av samisk språk og kultur .
Stuorra mearkkašupmi šaddá das man olu gielda ieš deattuha vuoruhit sámi giela ja kultuvrra nannema ja gárgedeami .
Sametinget mener at samiske interesser må sikres bedre forankring i det øvrige politiske systemet og forvaltningen .
Sámediggi oaivvilda ahte sámi beroštusaide ferte váfistuvvot buoret coakci politihkalaš vuogádagas ja hálddahusas muđui .
5.2.1 Sametingets kontakt med statlige regionale etater
5.2.1 Sámedikki oktavuohta stáhtalaš guovlluguovdasaš etáhtaiguin
Sametinget har jevnlige møter med fylkesmannen i Finnmark .
Sámedikkis leat jeavddalaš čoahkkimat Finnmárkku fylkkamánniin .
Tre ganger i året er det samarbeidsmøter mellom de tre nordligste utdanningsdirektørene og Sametinget for å drøfte aktuelle saker som berører samisk opplæring .
Golbmii jagis leat ovttasbargočoahkkimat golmma davimus oahppodirektora ja Sámedikki gaskkas main ságaškuššet áigeguovdilis áššiid mat gusket sámi oahpaheapmái .
To ganger årlig er det møter mellom de tre nordligste utdanningsdirektørene , Sametinget og Statlig spesialpedagogisk støttesystem ( Statped ) for å drøfte saker som angår samisk spesialpedagogisk opplæring .
Guktii jagis leat čoahkkimat golmma davimus oahppodirektora , Sámedikki ja Stáhtalaš erenoamášpedagogoalaš doarjjavuogádaga ( Statped ) gaskkas main ságaškuššet sámi erenoamášpedagogalaš oahpaheami .
Det rådgivende organet for Nord-Norge , i regi av Statped , møter ca. seks ganger årlig .
Davvi-Norgga ráđđeaddi orgána , Statped:a olis , gávnnada sullii guhttii jagis .
Innenfor landbruk er det et regionalt samarbeid om planarbeid .
Eanadoalu siskkabealde lea guovlluguovdasaš ovttasbargu plánabarggu hárrái .
I forbindelse med det forestående verdiskapingsprogrammet for jordbruks- og reindriftsnæringen er Sametinget involvert i programarbeidet sammen med regionale myndigheter .
Eanadoalu ja boazodoalu boahtti árvoduddjonprográmma oktavuođas lea Sámediggi mielde prográmmabarggus ovttas guovlluguovdasaš eiseválddiiguin .
5.2.2 Sametinget og fylkeskommunene
5.2.2 Sámediggi ja fylkkagielddat
Sametingets politiske ledelse har møter med fylkesordførerne i de fem nordligste fylkene .
Sámedikki politihkalaš jođihangottis leat čoahkkimat golmma davimus fylkka fylkkasátnejođiheddjiiguin .
Sametinget har samarbeid med fylkeskommunene om oppfølgingen av Omstillingsprogrammet for Indre Finnmark , EUs Interreg-programmer , regionale utviklingsprogram , Handlingsplan for samiske kyst- og fjordområder , rullering av samisk jordbruksplan og regjeringens Nord-Norge-arbeid .
Sámedikkis lea ovttasbargu fylkkagielddaiguin Sis-Finnmárkku nuppástuhttinprográmma , EU Intereg-prográmma , guovlluguovdasaš gárgedanprográmmaid , Sámi riddo- ja vuotnaguovlluid doaibmaplána , sámi eanadoalloplána ođđa árvvoštallama ja ráđđehusa Davvi-Norgga-barggu hárrái .
Sametinget er observatør i Landsdelsutvalget for Nord-Norge .
Sámediggi lea dárkojeaddjin Davvi-Norgga riikkaoasselávdegottis .
Sametinget har også kontakt med de seks nordligste fylkeskommunene om kulturminnevernsaker .
Sámedikkis lea maiddái oktavuohta guđa davimus fylkkagielddain kulturmuitoáššiin .
Troms fylkeskommune har tilsatt en samekonsulent i rådmannsetaten .
Romssa fylkkagielda lea virgádan sámekonsuleantta ráđđealbmáetáhttii .
Samekonsulenten har et særlig ansvar for planlegging , utvikling og koordinering av samiske spørsmål .
Sámekonsuleanttas lea vásedin ovddasvástádus sámi gažaldagaid plánemis , gárgedeamis ja buohtalastimis .
Samekonsulenten er sekretær for Rådgivende utvalg i samiske spørsmål .
Sámekonsuleanta lea Sámi gažaldagaid ráđđeaddi lávdegotti čállin .
Utvalget uttaler seg om fylkeskommunale planer , budsjett , høringer og andre viktige saker .
Lávdegoddi addá cealkámušaid fylkkagielddalaš plánaid , budjeahtaid , gulaskuddamiid ja eará deaŧalaš áššiid birra .
Troms fylkeskommune omfattes av samelovens språkregler , og får årlig tildelt statlig tospråklighetstilskudd via Sametinget .
Romssa fylkkagielda gullá sámelága giellanjuolggadusaid vuollái , ja oažžu jahkásaččat juolluduvvot stáhtalaš guovttegielatvuođadoarjaga Sámedikki bokte .
I 2001 arbeides det med en handlingsplan for Troms fylkeskommunes helhetlige satsing på samisk språk og kompetanseheving innen samisk språk og kultur .
2001 bargojuvvo doaibmaplánain Romssa fylkkagieldda ollislaš rahčamuššii sámi giela ja sámi giela ja kultuvrra gelbbolašvuođaloktema beales .
Nordland fylkeskommune har også tilsatt en samekonsulent .
Nordlándda fylkkagielda lea maiddái bidjan virgái sámekonsuleanta .
En samisk nemnd er rådgivende organ for fylkeskommunen .
Sámi nammagoddi lea ráđđeaddi orgánan fylkkagielddas .
Nemnda avgir uttalelse i saker som angår samiske interesser , og kan også på eget initiativ fremme saker overfor fylkeskommunen .
Nammagoddi addá cealkámušaid mat gusket sámi beroštusaide , ja sáhttá maiddái iežas álgaga vuođul ovddidit áššiid fylkkagildii .
Samisk nemnd har fått delegert myndighet til å forvalte fylkeskommunale midler til samiske kulturtiltak , støtte til samiske organisasjoner og utdanningsstipend for samer som tar høyere utdanning .
Sámi nammagoddi lea ožžon delegerejuvvot válddi hálddahit fylkkagielddalaš ruđaid sámi kulturdoaibmabijuide , doarjagiid sámi organisašuvnnaide ja oahppostipeanddaid sámiide geat váldet alit oahpu .
Det avholdes en samekonferanse i fylket hvert år .
Fylkkas dollojuvvo sámekonfereansa juohke jagi .
Nordland fylkeskommunes handlingsplan for samisk politikk er under revidering , og vil bli lagt fram for fylkestinget i september 2001 .
Nordlándda fylkkagieldda sámi politihka doaibmaplána lea dárkkistuvvomin , ja biddjojuvvo fylkkadikki ovdii čakčamánus 2001 .
Sør-Trøndelag fylkeskommune har i 2001 opprettet et rådgivende utvalg for samiske spørsmål i saker som berører samiske forhold i fylket .
Mátta-Trøndelága fylkkagielda lea 2001 vuođđudan sámi gažaldagaid ráđđeaddi lávdegotti áššiin mat gusket sámi dilálašvuođaide fylkkas .
Utvalget skal bidra til å styrke dialogen mellom fylkeskommunen og de samiske miljøene .
Lávdegoddi galgá veahkehit nannet dialoga fylkkagieldda ja sámi birrasiid gaskkas .
Utvalget består av fem medlemmer , hvorav minst to skal være manntallsført i valgmanntallet for Sametinget .
Lávdegottis leat vihtta miellahtu , geain unnimustá guovttis galget leat čáláhallan Sámedikki válgajienastuslohkui .
5.2.3 Kontaktformer mellom Sametinget og kommunene
5.2.3 Oktavuođavuogit Sámedikki ja gielddaid gaskkas
Samarbeidsorganet for de seks kommunene i forvaltningsområdet for samisk språk har møter 3–4 ganger i året for å drøfte skolespørsmål som berører opplæring etter L 97 Samisk og andre aktuelle saker .
Sámegiela hálddahanguovllu guđa gieldda ovttasbargoorgánas leat čoahkkimat 3–4 jagis main ságaškuššet skuvlagažaldagaid mat gusket oahpaheapmái O 97 Sámi mielde ja eará áigeguovdilis áššiid .
Sametinget og Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet møter etter behov og ønske fra kommunene .
Sámediggi ja Girko- , oahppo- ja dutkandepartemeanta bohtet čoahkkimii dárbbu ja gielddaid sávaldaga mielde .
Sametinget har også fått mulighet til å være med på tilsynsbesøk i forvaltningsområdet for samisk språk for å få en oversikt over hvordan kommunene organiserer opplæringen etter L 97 Samisk .
Sámediggi lea maiddái ožžon vejolašvuođa leat mielde bajilgeahččooahppaladdamiin sámegiela hálddahanguovllus vai oažžu buoret várddu das mo gielddat organiserejit oahpaheami O 97 Sámi mielde .
Fra 2002 fordeler Sametinget 10,2 mill. kr. til merutgifter på grunn av tospråklighet til kommunene i forvaltingsområdet for samisk språk .
2002 rájes Sámediggi juohká 10,2 milj. kr. lassigoluide mat čuvvot guovttegielatvuođas sámi giela hálddahanguovllu gielddaide .
Kommunene har i denne sammenhengen signalisert at de ønsker faste konsultasjoner med Sametinget .
Gielddat leat dán oktavuođas dovddahan ahte háliidit bissovaš ráđđádallamiid Sámedikkiin .
Kommunal- og regionaldepartementet leder en arbeidsgruppe som har som oppgave å se nærmere på tospråklighetsutgifter ( jf. kap. 7.3 ) .
Gielda- ja guovlodepartemeanta jođiha bargojoavkku mas lea leamaš dahkamuššan dárkileappot geahčadit guovttegielatvuođagoluid ( vrd. kap. 7.3 . ) .
Kommunenes språkkonsulenter i forvaltningsområdet har opprettet et felles språkforum , som møtes to ganger årlig .
Hálddahanguovllu gielddaid giellakonsuleanttat lea vuođđudan oktasaš giellaforuma mii čoahkkana guktii jagis .
Sametinget deltar på møtene .
Sámediggi oassálastá čoahkkimiidda .
I forbindelse med de virkemidlene Sametinget disponerer gjennom Samisk utviklingsfond ( SUF ) , har Sametinget utstrakt samarbeid med det lokale nivået , særlig med kommunale næringsfond .
Váikkuhangaskaomiid oktavuođas maid Sámediggi hálddaša Sámi ovddidanfoandda ( SOF ) bokte , lea Sámedikkis viiddis ovttasbargu báikkálaš dásiin , erenoamážit gielddalaš ealáhusfoanddaiguin .
Sametinget tar sikte på et tettere og mer forpliktende samarbeid ved jevnlige møter med kommunene innen SUFs virkeområde .
Sámediggi háliida lagat ja eanet geatnegahtti ovttasbarggu jeavddalaš čoahkkimiid bokte gielddaiguin mat leat SOF:a doaibmaguovllu siskkabealde .
Det første møtet er alt avholdt .
Vuosttas čoahkkin lea juo dollojuvvon .
5.2.4 Sametingets myndighet og kommunalt selvstyre
5.2.4 Sámedikki váldi ja gielddalaš iešstivrejupmi
Kommuneloven gir et sterkt vern mot statlig overstyring av kommunal oppgaveløsing .
Gielddaláhka addá nana suoji stáhtalaš bajilstivrema vuostá gielddalaš dahkamuščoavdima hárrai .
Statens ansvar for at samenes rettigheter som urfolk blir ivaretatt på en tilfredsstillende måte kan ikke delegeres til lavere forvaltningsnivåer som kommune eller fylkeskommune .
Stáhta ovddasvástádus das ahte sámiid vuoigatvuođat eamiálbmogin áimmahuššojuvvojit duhtadahtti vuogi mielde ii sáhte delegerejuvvot vuolit hálddahusdásiide nugo gielddaide ja fylkkagielddaide .
Det er statens ansvar å ha tilstrekkelige virkemidler til å sikre at forpliktelsene blir overholdt .
Stáhta ovddasvástádus han lea atnit doarvái váikkuhangaskaomiid váfistit ahte geatnegasvuođat dollojuvvojit .
Det kommunale selvstyret må avveies mot rettigheter som staten gir borgerne – det være seg rett til helsehjelp , rett til opplæring , eller minoritetsbeskyttelse og beskyttelse av urfolks stilling for å bevare og videreutvikle identitet og egen kultur .
Gielddalaš iešstivrejupmi ferte vihkkedallojuvvot vuoigatvuođaid vuostá maid stáhta addá boargáriidda – lei dal vuoigatvuohta dearvvasvuođaveahkkái , vuoigatvuohta oahpaheapmái , dahje veahádatsuodjalus ja eamiálbmogiid sajádaga suodjalus seailluheami ja viidáset gárgedeami dihtii identitehta ja oami kultuvrra .
Det er vanskelig å angi i hvilken grad rettigheter bør overstyre det kommunale selvstyret .
Váttis lea albmadit guđe muddui vuoigatvuođat berrejit bajilstivret gielddalaš iešstivrejumi .
Stor grad av rettighetsfesting gir lite spillerom for lokalt skjønn og politikkutforming .
Viiddis vuoigatvuođanannen addá unnán lihkadanmuni báikkálaš árvvoštussii ja politihkkahábmemii .
Ved å overlate oppgaveløsing til kommuner og fylkeskommuner , stimuleres det lokale demokratiet ved at kommunens og fylkeskommunens folkevalgte gis mulighet til å finne egne løsninger på oppgaver .
Go biddjojuvvojit dahkamušačoavdimat gielddaide ja fylkkagielddaide , de arvvosmahttojuvvo báikkálaš demokratiija nu ahte gieldda ja fylkkagieldda álbmotválljejuvvon ovddasteddjiide addojuvvo vejolašvuohta ieža gávdnat čovdosiid dahkamušaide .
Slike virkemidler markerer og tydeliggjør lokalt ansvar .
Diekkár váikkuhangaskaoamit čalmmustahttet ja čielggasmahttet báikkálaš ovddasvástádusa .
Mer detaljerte reguleringer markerer statlig nasjonalt ansvar , men kan bidra til å tone ned det lokale ansvaret .
Eanet bienalaš ásahallamat čalmmustahttet stáhtalaš riikkagottálaš ovddasvástádusa , muhto sáhttet leat mielde geahpedeamen báikkálaš ovddasvástádusa .
Sterk statlig styring innenfor et område kan føre til at kommunesektoren på sikt mister initiativrollen på området , slik at det lokale engasjementet forvitrer .
Gievrras stáhtalaš stivren muhtun duovdaga siskkabealde sáhttá dainna mielddisbuktit ahte gielddasuorgi guhki vuollái massá álggadahkkirolla duovdagis , nu ahte báikkálaš indu nohká .
Kommunene bør derfor oppfordres til å ta hensyn til samiske interesser på eget initiativ .
Gielddat berrejit danne ávžžuhuvvot atnit deastta sámi beršotusain iežaset álgaga vuođul .
Kommunene må få tilstrekkelig informasjon om den offisielle samepolitikken og om de rettslige standardene som er etablert .
Gielddat fertejit oažžut doarvái informašuvnna virggálaš sámepolitihka birra ja rievttálaš standárddaid birra mat leat ásahuvvon .
Det er statens plikt å sørge for at den nødvendige informasjonen blir gitt til offentlig ansatte på alle nivåer .
Stáhta geatnegasvuohta lea fuolahit ahte dárbbašlaš informašuvdna addojuvvo almmolaš virgeolbmuide buot dásiin .
For regjeringen er det et mål å øke kunnskapen om samepolitikk i forvaltningen – både lokalt , regionalt og sentralt .
Ráđđehusa ulbmil lea lasihit dieđu sámepolitihka birra hálddahusas – sihke báikkálaččat , guvlluguovdasaččat ja guovddášlaččat .
5.2.5 Bestemmelser som regulerer og setter krav til samarbeid mellom Sametinget og kommunene
5.2.5 Mearrádusat mat ásahallet ja bidjet gáibádusaid Sámedikki ja gielddaid ovttasbargui
Sameloven , barnehageloven og opplæringsloven inneholder bestemmelser som har direkte konsekvenser for kommunene , og bidrar i så måte til å regulere enkelte forhold mellom Sametinget og kommunene .
Sámeláhka , mánáidgárdeláhka ja oahpahusláhka sisdollet mearrádusaid main leat njuolggo čuvvosat gielddaide , ja veahkehit dieinna lágiin ásahallat muhtun gaskavuođaid Sámedikki ja gielddaid gaskkas .
Fylkes- og kommuneplanleggingen har store konsekvenser for samiske interesser , næringer og kultur i områder med samisk bosetting .
Fylkka- ja gielddaplánemis leat stuorra čuvvosat sámi beroštusaide , ealáhusaide ja kultuvrii guovlluin gos ásset sámit .
Plan- og bygningsloven er det mest sentrale lovverket for natur- og ressursforvaltning , jf. omtale i kapittel 15 .
Plána- ja huksenláhka lea guovdileamos láhkamearrádusat luonddu- ja valljodatvárrehálddaheapmái , vrd. máinnašemiin kapihttalis 15 .
Hensynet til samiske samfunnsinteresser er ikke eksplisitt nevnt i loven .
Sámi servodatberoštusaid deasta ii leat čielgasit namahuvvon lágas .
Dette perspektivet trekkes inn i to rundskriv fra Miljøverndepartementet .
Dát perspektiiva gessojuvvo sisa guovtti johtočállosis Birasgáhttendepartemeanttas .
Rundskriv T-2 98 / sier at fylkeskommunene og kommunene bør bringe Sametingets planer inn i fylkes- og kommuneplanleggingen i områder med samiske interesser .
Johtočálus T-2 98 / dadjá ahte fylkkagielddat ja gielddat berrejit buktit Sámedikki plánaid fylkka- ja gielddaplánemii duovdagiidda main leat sámi beroštusat .
I rundskriv T-3 98 / står det at fylkesplanleggingen også skal bidra til å sikre og utvikle samisk kultur med samfunn og næringer , og at Sametinget skal bringes inn i fylkesplanleggingen som rådgivende organ i fylkene med samiske bruks- og bosettingsområder ( Hedmark , Sør-Trøndelag , Nord-Trøndelag , Nordland , Troms og Finnmark ) .
Johtočállosis T-3 98 / čuožžu ahte fylkkaplánen maiddái galgá veahkehit váfistit ja gárgedit sámi kultuvrra oktan servodagain ja ealáhusaiguin , ja ahte Sámediggi galgá váldojuvvot mielde fylkkaplánemii ráđđeaddi orgánan fylkkain gos leat sámi geavahan- ja ássanguovllut ( Hedmárkkus , Mátta-Trøndelágas , Davvi-Trøndelágas , Nordlánddas , Romssas ja Finnmárkkus ) .
5.3 Ivaretakelse av samiske interesser i forvaltningen
5.3 Sámi beroštusaid áimmahuššan hálddahusas
Samelovens § 2–2 sier at « Andre offentlige organer bør gi Sametinget anledning til å uttale seg før de treffer avgjørelse i saker på Sametingets arbeidsområde » .
Sámelága § 2–2 dadjá ahte « Eará almmolaš lágádusat berrejit Sámediggái addit vejolašvuođa iežas oainnu čilget ovdalgo mearridit maidege áššiin mat gullet Sámedikki bargosurggiide . » .
Bestemmelsen retter seg mot offentlige organer på alle nivåer – sentralt , regionalt og lokalt .
Mearrádus lea oaivvilduvvon almmolaš orgánaide buot dásiin – guovddášlaččat , guovlluguovdasaččat ja báikkálaččat .
FN-konvensjonen om sivile og politiske rettigheter , art. 27 , antas også å hjemle et krav om at urfolk skal konsulteres i prosesser som angår dem .
ON-konvenšuvdna siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid birra , art. 27 , navdojuvvo addit láhkavuđđosa gáibádussii ahte eamiálbmogiiguin galgá ráđđádallojuvvot proseassain mat gusket sidjiide .
Mangelfull ivaretakelse av samiske interesser på lokalt og regionalt nivå får store konsekvenser for utviklingsmulighetene til den samiske kulturen .
Sámi beroštusaid váilevaš áimmahuššan báikkálaš ja guovlluguovdasaš dásis dahká stuorra čuvvosiid sámi kultuvrra gárgedanvejolašvuođaide .
Spørsmålet om plikt for andre offentlige organer til å la Sametinget uttale seg , ble drøftet av Samerettsutvalget i NOU 1984 : 18 , jf. også Ot.prp. nr. 33 ( 1986–87 ) .
Gažaldat eará almmolaš orgánaid geatnegasvuođas diktit Sámedikki addit cealkámuša , ságaškuššojuvvui Sámi vuoigatvuođalávdegottis NA— 1984 : 18 , vrd , maiddái ot. prp. nr. 33 ( 1986–87 ) .
For øvrig gjelder det allerede i dag en alminnelig utredningsplikt i forvaltningen , jf. forvaltningslovens §§ 17 og 37 .
Muđui gusto dál juo dábálaš čielggadangeatnegasvuohta hálddahusas , vrd. hálddahuslága §§ 17 ja 37 .
Regjeringens oppfatning er at det eksisterende lovverket på dette området er tilstrekkelig .
Ráđđehusa oaidnu lea ahte dálá láhkamearrádusat dán duovdagis leat doarvái .
Det er imidlertid behov for mer informasjon og veiledning om offentlige organers forpliktelser på det samepolitiske feltet , slik at kommuner og fylkeskommuner blir ytterligere bevisste på dette .
Almmatge dárbbašuvvo eanet informašuvdna ja nevvodeapmi almmolaš orgánaid geatnegasvuođaid birra sámepolitihkalaš duovdagis , nu ahte gielddat ja fylkkagielddat šaddet vel dihtomielalaččabun dáid hárrái .
Regjeringen vil derfor satse på å utgi mer informasjon om gjeldende lov- og regelverk på ulike områder i Norge og om menneskerettigheter som har betydning for urfolk .
Danne áigu ráđđehus vuoruhit eanet informašuvnna olggosaddima gustojeaddji láhka- ja njuolggadusmearrádusaid birra iešguđetlágan surggiin Norggas ja olmmošvuoigatvuođaid birra main lea mearkkašupmi eamiálbmogiidda .
Blant annet vil det bli utgitt et informasjonshefte om ILO-konvensjon nr. 169 , rettet mot lokal , regional og statlig forvaltning .
Earret eará addojuvvo informašuvdnagihpa ILO-soahpamuša nr. 169 birra , mii lea oaivvilduvvon báikkálaš , guovlluguovdasaš ja stáhtalaš hálddahussii .
Regjeringen vil også utarbeide en veileder for behandlingen av samiske saker .
Ráđđehus áigu maiddái ráhkadit oaivadusa sámi áššiid gieđahallamii .
5.3.1 Eksisterende ordninger for å ivareta samiske interesser i lokal og regional forvaltning innen helse- og sosialsektoren
5.3.1 Sámi beroštusaid dálá áimmahuššanortnegat báikkálaš ja guovlluguovdasaš hálddahusas dearvvasvuođa- ja sosiálasuorggi siskkabealde
Enkelte fylkeskommuner og kommuner har prosedyrer som innebærer konsultasjon med lokale samepolitiske nemnder og organisasjoner , eller at de samiske ansatte i sektoren har en uformell rådgivende rolle .
Muhtun fylkkagielddain ja gielddain leat meannudanvuogit mat mielddisbuktet ráđđádallamiid báikkálaš sámepolitihkalaš nammagottiiguin ja organisašuvnnaiguin , dahje ahte sámi bargiin suorggis lea eahpehámolaš ráđđeaddi rolla .
Det er imidlertid fortsatt vanskelig å få i gang prosjekter som fordrer kommunal egenfinansiering .
Almmatge lea ain váttis oažžut álgui projeavttaid mat gáibidit gielddalaš iešruhtadeami .
Samiske behov er generelt heller ikke godt nok ivaretatt i planleggingen av tjenestetilbud , for eksempel i eldreomsorgen .
Sámi dárbbut eai leat oppalaččat doarvái bures áimmahuššojuvvon bálvalusfálaldagaid plánemis , ovdamearkka dihtii boarrásiidfuolahusas .
Stortingsvedtaket om statlig overtakelse av spesialisthelsetjenestene skaper nye rammebetingelser for ivaretakelse av samiske interesser .
Stuorradiggemearrádus spesiálistadearvvasvuođabálvalusaid stáhtalaš badjelassiiváldima birra dahká ođđa rámmaeavttuid sámi beroštusaid áimmahuššamii .
Dette omtales i kapittel 11 .
Dát máinnašuvvo kapihttalis 11 .
5.4 Oppgave- og ansvarsfordeling i samepolitikken
5.4 Sámepolitihka bargo- ja ovddasvástádusjuohku
Offentlig forvaltning har som hovedformål å ivareta borgernes interesser og løse grunnleggende samfunnsoppgaver .
Almmolaš hálddahusa váldoulbmil lea áimmahuššat boargáriid beroštusaid ja čoavdit vuđolaš servodatdahkamušaid .
Spørsmålet om oppgave- , ansvars- og funksjonsfordelingen mellom forvaltningsnivåene er sentralt også i samepolitisk sammenheng .
Gažaldat dahkamuš- , ovddasvástádus- ja doaibmajuohkimis hálddahusdásiid gaskkas lea guovdil maiddái sámepolitihkalaš oktavuođas .
Spørsmålet dreier seg om hvem som bør ha myndighet til å ivareta hvilke oppgaver innenfor offentlig forvaltning .
Gažaldagas lea sáhka geas berre leat váldi áimmahuššat makkár dahkamušaid almmolaš hálddahusa siskkabealde .
Dels vil vurderingen dreie seg om på hvilket nivå – nasjonalt , regionalt eller lokalt – en gitt offentlig oppgave bør løses , og dels om det skal være statlige forvaltningsorganer eller kommuner og fylkeskommuner som skal ha ansvaret for oppgaveløsningen .
Muhtun muddui lea árvvoštallamis sáhka guđe dásis – riikkagottálaččat , guovlluguovdasaččat dahje báikkálaččat – dihto almmolaš dahkamuš berre čovdojuvvot , ja muhtun muddui das galgetgo stáhtalaš hálddahusorgánat vai gielddat ja fylkkagielddat main galgá leat ovddasvástádus dahkamuščoavdimis .
De praktiske oppgavene som følger av dette ansvaret må imidlertid iverksettes også på lavere forvaltningsnivåer .
Geavatlaš dahkamušat mat čuvvot dán ovddasvástádusas fertejit almmatge maiddái doibmiibiddjojuvvot vuolit hálddahusdásiin .
Beslutninger fattet på kommunalt og fylkeskommunalt nivå har stor betydning for mulighetene til å opprettholde og videreutvikle samisk kultur .
Mearrádusain mat dahkkojuvvojit gielddalaš ja fylkkagielddalaš dásis lea stuorra mearkkašupmi vejolašvuođaide bisuhit ja viidáseappot gárgedit sámi kultuvrra .
Derfor må hensynet til den samiske befolkningen være med i de politiske prioriteringene som gjøres lokalt .
Danne ferte deasta sámi veahkadagas leat mielde politihkalaš vuoruhemiin mat dahkkojuvvojit báikkálaččat .