pere/sami_parallel huggingface dataset:
Satsingen på prosjektet " Bredbåndsfylket Troms " gis høy prioritet i planperioden . Innsatsområder • Samarbeidet mellom kommuner og fylkeskommunen skal forankre utbyggingen av bredbånd og fremme nettbaserte løsninger både for privat og offentlig sektor .
Prošeavtta " Govdabáddefylka Romsa " áŋgiruššan vuoruhuvvo ovddimuš plánaáigodagas : Ulbmilsuorggit • Suohkaniid ja fylkkasuohkana ovttasbargu galgá ruohtastuhttit govdabátti huksema ja ovddidit fierpmádatvuđot čovdosiid sihke priváhta ja almmolaš suorggi várás .
• Samarbeidet med FoU / statlige institusjoner i fylket skal videreføres .
• Jotkojuvvot galgá DjO / stáhtalaš lágádusaid ovttasbargu fylkkas .
• Fylkeskommunens bredbåndsfond skal styrkes .
• Vuođđofierpmádat galgá ollit fylkkas buot suohkaniidda .
• Prosjektet bør utvides til å omfatte interregionalt samarbeid på Nordkalotten og i Barentsregionen .
• Prošeakta berre viiddiduvvot nu ahte fátmmasta riikkaidgaskasaš ovttasbarggu Davvikalohtas ja Barents-guovllus .
Bidrag fra nasjonalt nivå • Staten må ta et ansvar for at det bygges ut bredbånd over hele landet .
Riikkalaš dási oasáluš • Stáhta ferte váldit ovddasvástádussan bearráigeahččat ahte govdabáddi huksejuvvo miehtá riikka .
Troms fylkeskommune vil derfor invitere staten til å utvide sitt engasjement som samarbeidspartner i ” Bredbåndsfylket Troms ” .
Romssa fylkkasuohkan áigu dan dihte bovdet stáhta oasálažžan viiddidit oasis ” Govdabáddefylka Romsa ” .
Bærekraftig utvikling
Ealanávccalaš ovdáneapmi
Følgende overordna mål legges til grunn : All virksomhet i Troms skal bygge på prinsippet om bærekraftig utvikling , som sikrer at naturgrunnlaget bevares og overleveres til framtidige generasjoner .
Čuovvovaš bajimuš ulbmilat biddjojuvvojit vuođđun : Romssas buot doaibmamušaid vuođus galgá ealanávccalašvuođa vuođđojurdda leat , mii sihkkarastá ahte luonddus váldojuvvo várra ja ahte dat seailu boahttevaš sogaide .
Miljø- og ressurshensyn skal integreres i all virksomhet som skal fremme regional utvikling .
Biras- ja resursavuhtiiváldimat galget leat oassin buot doaimmain mat ovddidit guovlluid .
Energibruk , utslipp av klimagasser og forurensing er sentrale tema i bærekraftig utvikling .
Romssa stuorra birashástalusat čatnasit viidodagaide ja biologalaš resurssaid geavaheapmái .
6.1 Arealressurser og biologisk mangfold Areal er en knapphetsressurs , og krever en samordnet og helhetlig regional forvaltning .
6.1 Areálaresurssat ja biologalaš šláddjiivuohta Viidodagat leat vátna resurssat , ja daidda dárbbašuvvo oktiiheivehuvvon ja oppalaš guvllolaš hálddašeapmi .
Troms har mange og viktige arealutfordringer .
Romssas leat máŋga ja deaŧalaš viidodathástalusat .
Forholdet mellom bruk og vern er en sentral problemstilling .
Geavaheami ja suodjaleami gaskavuohta lea guovdilis ášši .
Vekst i marin næringsvirksomhet har ført til større arealbehov i kystsonen .
Mariidna ealáhusdoaimmaid lassáneapmi mearraguovlluin lea buktán mielddis stuorit dárbbu viidodagaide .
Landbruket og reindriftens arealbehov må sikres gjennom bevaring og kartlegging av jordbruksareal og utmarksbeite .
Eanandollui ja boazodollui lea dárbu seailluhemiin ja kártemiin sihkkarastit eanandoalloviidodagaid ja meahcceviidodagaid .
Norge har gjennom Europarådets landskapskonvensjon forpliktet seg til å øke oppmerksomheten rundt landskapsverdier i arealplanleggingen og fremme vern og bærekraftig forvaltning av landskap .
Norga lea Eurohpáráđi eanadatkonvenšuvnna bokte geatnegahtton lásihit fuomášumi mávssolaš eanadagaide areálaplánemis ja ovddidit eanadagaid suodjaleami ja ceavzilis eanadathálddašeami .
Utmarksressurser som skog , vilt og ferskvannsfisk har stor kulturell og lokal økonomisk verdi .
Meahcceresurssat nugo vuovdi , fuođđu ja sáivačáhceguolit mearkkašit ollu kultuvrralaččat ja báikkálaš ruhtadollui .
Frilufts- og grøntområder i nærmiljøene må sikres .
Dárbu lea suodjalit lagašbirrasa olggustallanguovlluid ja ruonas guovlluid .
Regional samordning av arealplanlegging er viktig for å ivareta større sammenhengende naturområder og sikre verdifulle kulturlandskap .
Viidodatplánema guvllolaš oktiiheiveheapmi lea deaŧalaš luonddu boatkankeahtes viidodagaid seailluheapmái ja mávssolaš kultureanadagaid sihkkarastimii .
Ansvar for forvaltningen av biologisk mangfold ligger til kommunene , som har knappe økonomiske ressurser og i mange tilfeller begrenset miljøfaglig kompetanse for å gjennomføre dette arbeidet .
Biologalaš šláddjiivuođa hálddašanovddasvástádus gullá suohkaniidda , main leat vánit ruđalaš resurssat ja máŋgga dáhpáhusas unnán birasfágalaš máhttu dan barggu čađaheapmái .
Innsatsområder • Det må utvikles en helhetlig strategi på et regionalt nivå for miljø og naturressurser i Troms , som også kan virke som en veiledning for kommunalt nivå .
Ulbmilsuorggit • Romssas lea guvllolaš dásis dárbu ovddidit ollislaš strategiija birrasa ja luonddu resurssaid várás , ja dat strategiija sáhttá leat ávkin maid suohkana dássái .
• Fylkeskommunen vil utarbeide en fylkesdelplan for arealforvaltning i Troms .
• Fylkkasuohkan áigu ráhkadit fylkkaoasseplána Romssa viidodathálddašeami várás .
Gjennom samhandling med kommunene og regionale aktører , skal planprosessen resultere i felles regionalpolitiske retningslinjer og strategier for arealbruk .
Go fylkkasuohkan doaibmá ovttasráđiid suohkaniiguin ja guvllolaš oasálaččaiguin , de plánaproseassa buktá áigái oktasaš guovlopolitihkalaš njuolggadusaid ja strategiijaid viidodatgeavaheami várás .
• Kommunenes kapasitet og kompetanse på miljø og planlegging må styrkes for å sikre langsiktighet i areal- og ressursforvaltning , og redusere tidkrevende enkeltsaks- og dispensasjonssaksbehandling .
Suohkaniid vejolašvuohta ja máhttu plánemis ja birasáššiin ferte nannejuvvot vai sihkkarastojuvvo guhkesáigásaš viidodat- ja resursahálddašeapmi , ja nu maiddái unniduvvojit áddjilis eaŋkiláššit ja dispensašuvdnaáššemeannudeamit .
Planleggingskompetansen i kommunene må styrkes og utvikles for å redusere konfliktnivået for bruk og vern av kystsonen .
Suohkan plánenmáhttu ferte buoriduvvot ja ovddiduvvot vai geahpeduvvojit mearragátti geavahusa ja suodjaleami alde riiddut .
Kartlegging av kultur- og naturressurser må videreføres og digitale verktøy for arealplanlegging og bruken av dem må videreutvikles .
Kulturresurssaid- ja luonddu resurssaid kártenbarggut fertejit joatkit ja digitála reaiddut ráhkaduvvot viidodatplánema ja geavaheami várás .
Bidrag fra nasjonalt nivå • Gi kommunene bedre rammebetingelser for å ta ansvar for biologisk mangfold .
Riikkalaš dási oasáluš • Addit suohkaniidda buoret rápmaeavttuid vai váldet badjelasaset ovttasvástádusa biologalaš šláddjiivuođas .
6.2 Marine ressurser Nasjonale mål for bruk og vern av marine ressurser er knyttet til helhetlig forvaltning av kystnære sjø- og fjordområder ihht EUs rammedirektiv for vann og ” Helhetlig forvaltningsplan for Barentshavet ” .
6.2 Mariidna resurssat Riikkalaš ulbmil mariidna resurssaid geavaheamis ja suodjaleamis lea gittalagaid mearra- ja vuotnaguovlluid hálddašemiin EO rápmadirektiivva mielde , mii leat čáziid ja ” Barents-ábi ollislaš hálddašanplána ” várás .
Innenfor rammene av nasjonale forvaltningsplaner er det viktig å ivareta regionale forhold og bærekraftig utnytting av våre marine ressurser .
Riikkalaš hálddašanplánaid rápmáid siskkobealde lea deaŧalaš seailluhit guvllolaš dilálašvuođaid ja min mariidna resurssaid ealanávccalaš geavaheami .
Innsatsområder • Det må legges til rette for en bærekraftig utvikling av havbruksnæringen .
Ulbmilsuorggit • Dárbu lea láhčit dilálašvuođaid vai mearradoalloealáhusas lea ealanávccalaš ovdáneapmi .
• Det må legges til rette for at fiskeriene i størst mulig grad kan utvikle og bruke de mest ressursvennlige og skånsomme redskapstyper og høstingsformer .
• Dilálašvuođaid leat dárbu lágidit nu ahte guolástus buoremus lági mielde sáhttá ovdánit ja geavahit bivdosiid mat unnimusat vahágahttet resurssaid .
Bidrag fra nasjonalt nivå • Sterkere satsing på miljørettet FoU knyttet til havbruk og strenge miljøkrav for næringer i kystsonen .
Riikkalaš dási oasáluš • Bidjat eambbo deattu birasjurdaga dutkamii ja oahpahussii ( DjO ) mii čalmmusta mearradoalu , ja bidjat garraseabbo gáibádusaid riddoavádaga ealáhusaide .
• Større regional innflytelse på nasjonale forvaltningsplaner for hav og kystsone .
• Stuorit guvllolaš váikkuheapmi riikkalaš hálddašanplánaide mat leat ábi ja mearragátti várás .
6.3 Rovvilt Nasjonal målsetting er å sikre levedyktige bestander av bjørn , gaupe , jerv og ulv , samlokalisert med aktivt jordbruk og utnytting av beiteressursene i utmarka .
6.3 Boraspiret Riikkalaš ulbmil lea sihkkarastit eallinnávccalaš bierdna- , albbas- , geatke- ja gumpenáliid , mat sturrodaga dáfus dattetge heivejit vaikko leat meahcceguohtumat geavahusas ja aktiiva eanandoallu .
Sikring av levedyktige bestander av store rovdyr er viktig , men forvaltningen må være slik at landbruksdrift og reindriftsnæring kan drives økonomisk forsvarlig .
Deaŧalaš lea sihkkarastit eallinnávccalaš boraspirenáliid , muhto daid hálddašeapmi ferte leat nu ahte dattetge lea gánnáhahtti eanandoallu ja boazodoallu .
Samlokaliseringen skaper konflikter som gir utfordringer både for staten og fylkeskommunen .
Go ovtta guovllus leat boraspiret ja dát ealáhusat , de čuožžilit riiddut mat šaddet hástalussan sihke stáhtii ja fylkkasuohkanii .
Innsatsområder • Samarbeid med næringene og med kommuner om informasjon og forebyggende tiltak mot rovdyrtap av husdyr og andre tapsfaktorer for sau og rein må videreutvikles .
Ulbmilsuorggit • Ovttasbargu ealáhusaiguin ja suohkaniiguin diehtojuohkimis ja doaibmabijuin mat galggašedje geahpedit boraspiriid guoridit šibihiid logu ja earáge sivaid man geažil sávzzat ja bohccot jápmet , ja ovddidit dáid doaibmabijuid .
• Rovdyrstammen må reduseres ( jerv og gaupe ) .
• Boraspirenálit fertejit unniduvvot ( geatki ja albbas ) .
Bidrag fra nasjonalt nivå • En regionalt basert og effektiv forvaltning av rovdyrene .
Riikkalaš dási oasáluš • Boraspiriid guvllolaš beaktilis hálddašeapmi .
6.4 Klima og energi Som ledd i en nasjonal målsetting om å redusere forurensing og utslipp av klimagasser , må Troms fylke ha regionale målsettinger , strategier og tiltak .
6.4 Dálkkádat ja energiija Riikkalaš ulbmila oassin , ahte unnidit nuoskkideami ja dálkkádatgássaid luoitimiid lundui , Romssa fylkkas fertejit leat guvllolaš áigumušat , strategiijat ja doaibmabijut .
Løsningene ligger i overgang fra fossile til fornybare energibærere og redusert forbruk . Det bør ses på muligheten for å basere
Čoavddus lea geahpedit fossiila energiija doalli ávdnasiid geavaheami ja baicce sirdit dain eret ođasmuvvan energiija doalli ávdnasiid geavaheapmái .
nye fartøy i hurtigbåt – fylkesfergesamband samt bybusser på naturgass og / eller biogass som drivstoff .
Berrešit geahčadit makkár vejolašvuođat leat geavahišgoahtit ođđa johtilis fatnasiid , fylkkafierpmádatfearggaid ja gávpotbussiid mat atnet boaldámuššan luonddugássa ja/dahje biogássaid .
Nye prosjekter og næringsvirksomhet basert på nye fornybare energiressurser bør stimuleres .
Dakkár ođđa prošeavttaide ja ealáhusdoaimmaide berrejit leat movttiidahttin , mat geavahit ođasmahtti energiijaresurssaid .
Innsatsområder • Fremme samarbeid regionalt mellom næringslivet og det offentlige for å utnytte utviklingspotensialet for energibærere som biobrensel , vind , varmepumpe , biogass og spillvarme .
Ulbmilsuorggit • Guovllus ovddidit ovttasbarggu ealáhusdoaimmaid ja almmolaš ásahusaid gaskka , vai lea vejolaš ávkin atnit vejolašvuođaid eambbo geavahit dakkár energiijaaddi ávdnasiid go bioboaldámušaid , biekkaid , liekkaspumppaid , biogássaid ja spilluimanni lieggasa .
• Fremme etablering av et regionalt distribusjonssystem for naturgass , / biogass og bidra til omlegging til bruk av naturgass og biogass som drivstoff .
• Ásahit luonddugássa dahje biogássa guvllolaš distribušuvdnasystema , ja leat mielde oččodeamen geavaheddjiid baicce geavahit luonddugássa ja biogássa boaldámuššan .
• Arbeide for energiøkonomisering i fylkeskommunale bygg og samarbeide om energiøkonomisering med andre .
• Bargat dan badjelii ahte fylkkasuohkana viesuin sestojuvvo energiija , ja ahte leat earáiguin energiijaseasti ovttasbargu .
• Følge opp og revidere ” Handlingsplan for klima &amp; energi i Troms ” Bidrag fra nasjonalt nivå • Bedre økonomiske rammebetingelser for å utnytte det regionale energipotensialet innen nye fornybare energikilder for samfunns- og næringsutvikling .
• Čuovvolit ja ođasmahttit ” Handlingsplan for klima &amp; energi i Troms ” nammasaš plána . Riikkalaš dási oasáluš • Buoridit ekonomalaš rápmaeavttuid vai leat vejolašvuođat geavahit guvllolaš ođasmuvvi energiijagaskaomiid servodat- ja ealáhusovddideamis .
• Regionalisere virkemidler innen klima– og energifeltet .
• Regionaliseret váikkuhangaskaomiid dálkkádat- ja energiijasuorggis .
6.5 Avfall og forurensning For å nå målsettingen om bærekraftig utvikling må det totale avfallsvolumet reduseres , miljøog helsefarlige utslipp fra deponi forhindres og gjenvinningsandelen økes .
6.5 Doabbarat ja nuoskkideapmi Vai sáhttit čađahit ulbmila oažžut ealanávccalaš ovdáneami , de ferte doabbariid oppalaš mearri geahpeduvvot , birrasa ja dearvvašvuođa vahágahtti ávdnasiid luoitin lundui hehttejuvvot , ja ávnnasmáhcahanmearri stuoriduvvot .
Gjennom innkjøpsavtaler og oppdrag kan det offentlige øke miljøbevisstheten i privat sektor .
Oastinšiehtadusaiguin ja máksobargguiguin almmolaš surggiin sáhttá buoridit olbmuid birasberoštumi priváhta suorggisge .
Befolkningens rett til miljøinformasjon gjør at arbeidet med forsvarlig og dokumenterbar avfallshåndtering blir stadig viktigere , dette området bør styrkes faglig og økonomisk .
Dannego álbmogis lea vuoigatvuohta oažžut diehttevassii birasáššiid , de šaddá dađistaga deaŧaleabbon meannudit dohkálaš ja duođaštahtti vuogi mielde doabbariiguin .
Produksjon av kvalitetsmat forutsetter at jordsmonn og grunnvann er fri for miljøgifter og helsefarlig avfall , dette må kunne dokumenteres .
Áivaniid buvttadeapmi eaktuda ahte eatnamis ja čázis eai leat birrasa ja dearvvašvuođa vahágahtti mirkkot , ja dan ferte leat vejolaš duođaštit .
EUs rammedirektiv for vann setter nye krav til vannkvalitet og behandling av miljøgifter og spesialavfall .
EO rápmadirektiiva čázi várás buktá ođđa gáibádusaid čázi ja birasmirkkuid ja sierradoabbariid gieđahallamii .
Innsatsområder • Arbeide for å oppnå redusert avfallsproduksjon , forsvarlig håndtering og økt gjenvinning .
Ulbmilsuorggit • Bargat dan badjelii ahte doapparhivvodat geahpeduvvo , ahte dainna meannuduvvo dohkálaččat ja ahte ávdnasat máhcahuvvojit eambbo .
• Bistå kommunene for å møte kravene fra EUs rammedirektiv for vann .
• Doarjut suohkaniid vai dávistit EO gáibádusaide maid rápmadirektiiva bidjá čáhcái .
Bidrag fra nasjonalt nivå • Etablere sluttbehandlingsanlegg for spesialavfall i Nord-Norge .
Riikkalaš dási oasáluš • Ásahit Davvi-Norgii sierradoabbariid lohppii gieđahalli rusttega .
Flere av fylkesplanens overordna mål vil ha relevans for kulturfeltet .
Eanebuš fylkkaplána bajimuš ulbmilat gusket kultursuorgái .
Et av de viktigste utgangspunkt er følgende mål : For å sikre det regionale mangfoldet i bosetting og levemåte skal vår felles kulturarv ; både den norske , samiske og kvenske , legges til grunn for utvikling av alle samfunnsområder .
Deaŧaleamos vuolggabáikkiin lea čuovvovaš áigumuš : Sihkkarastin dihte ássamis ja eallinvuogis guvllolaš šláddjiivuođa , de galgá min oktasaš kulturárbi , sihke norgalaš , sámi ja kvenalaš árbi biddjojuvvot vuođđun buot servodatsurggiid ovdáneapmái .
Kulturpolitikk og folkehelsearbeid skal bidra til økt livskvalitet for befolkningen .
Kulturpolitihkka ja álbmotdearvvašvuođabargu galgá buktit álbmogii buoret eallindási .
I Troms skal det være et allsidig kunst- og kulturmiljø , og gode forhold for et frivillig kulturliv .
Romssas galgá leat máŋggabealat dáidda- ja kulturbiras , ja buorit dilálašvuođat friddjadáhtolaš kultureallimii .
Kulturpolitikken skal bidra til økt livskvalitet for befolkningen i Troms gjennom : • mulighet for aktiv kulturutfoldelse • gode og varierte kulturopplevelser • muligheter for et fysisk aktivt liv • ivaretakelse av felles kulturarv • muligheter for nyskaping og utvikling • økt kunnskap og forståelse Kulturpolitikken i Troms skal bygge på vår felles kulturarv hvor både den norske , samiske og kvenske inngår , og som er blitt til i et samspill mellom det lokale og nasjonale og impulser fra verden utenfor .
Kulturpolitihkka galgá leat mielde buorideamen Romssa álbmoga eallindási dáinna lágiin : • vejolašvuohta aktiivva kulturilbmadeapmái • buorit ja máŋggašlájat kulturvásáhusat • vejolašvuođat rumašlaččat virkos eallimii • oktasaš kulturárbbi seailluheapmi • vejolašvuođat hutkat ja ovddidit ođđa áššiid • buoret máhttu ja ipmárdus Kulturpolitihkka galgá Romssas atnit vuođđun min oktasaš kulturárbbi mas sihke norgalaš , sámi ja kvenalaš oasit leat mielde ovttas doaibmamin , mat leat boahtán áigái báikkálaš ja riikkalaš váikkuhusaid bokte , ja olggobealde máilmmi váikkuhusaid bokte .
Det bor i dag folk fra over hundre nasjoner i fylket og sammen med økt satsing på samarbeidet i Barentsregionen gir det befolkningen i Troms en unik mulighet til å oppleve og utvikle ulike kunst- og kulturuttrykk .
Fylkkas ásset dál olbmot mat gullet badjel čuođi riikii , ja go mii eambbo searaid vel bidjat Barents-guovllu ovttasbargui , de Romssa álbmogis lea erenoamáš buorre vejolašvuohta vásihit ja ovddidit sierralágan dáidda- ja kulturilbmagiid .
Kulturpolitikken skal bygge på respekten for kulturelt mangfold med de muligheter det gir for vekst og utvikling .
Kulturpolitihkka galgá vuođđuduvvot kultuvrralaš šláddjivuođa árvvus atnimii daiguin vejolašvuođaiguin maid dat addá ahtanuššamii ja ovdáneapmái .
Kulturområdet er egnet for regional utvikling og styring – på dette feltet kan man finne regionale løsninger innen rammene av en overordnet nasjonal kulturpolitikk .
Kultursuorgi heive guvllolaš ovdáneapmái ja stivremii – dán suorggis mii sáhttit gávdnat guvllolaš čovdosiid bajimus riikkalaš kulturpolitihka rápmáid siskkobealde .
Fylkeskommunen må gis større økonomisk og politisk handlingsrom , og den økonomiske samfinansieringen på kulturfeltet må i større grad underlegges regionale prioriteringer .
Fylkkasuohkan ferte oažžut stuorit ekonomalaš ja politihkalaš doaibmanvejolašvuođa , ja oktasaš ruhtademiid , mii lea kultursuorggis , ferte stuorit oassi čuovvut guvllolaš vuoruhemiid .
De fleste kulturinstitusjonene i Nord-Norge har et regionalt / lokalt eierskap , og også den reelle politiske styringen av institusjonene må legges til det regionale politiske nivå .
DavviNorggas eanaš kulturlágádusaid eaiggátvuohta leat guvllolaš , / báikkálaš ja lágádusaid politihkalaš stivren maid ferte biddjojuvvot guvllolaš politihkalaš dássái .
Kulturell infrastruktur er en vesentlig bostedsfaktor .
Kultuvrralaš infrastruktuvra lea deaŧalaš ássanfáktor .
I sentrene på nivå 1 , 2 og 3 skal det også finnes et profesjonelt kulturtilbud med regionale funksjoner og større kultur- og idrettsanlegg .
Guovddážiin mat leat dásis 1 , 2 ja 3 maid galget leat fidnomáhtolaš kulturfálaldagat oktan guvllolaš doaimmaiguin ja stuoribuš kultur- ja valáštallanrusttegat .
Kommunene må gis mulighet til å utvikle et bredt og variert kultur- og fritidstilbud til befolkningen .
Suohkaniidda ferte addojuvvot vejolašvuohta álbmogii ráhkadit viiddis ja šláddjes kultur- ja friddjaáigefálaldagaid .
Dette er et felt som er godt egnet for interkommunalt og regionalt samarbeid .
Dát suorgi lea viehka heivvolaš suohkaniidgaskasaš ja guvllolaš ovttasbargui .
Lokalt må det finnes gode møteplasser for kulturelt og sosialt samvær .
Báikegottiin fertejit leat buorit čoahkkananbáikkit kultuvrralaš ja sosiála deaivvademiid várás .
Det må også legges til rette for frivillig engasjement i organisasjonene innen hele kultur- og idrettsområdet .
Miehtá kultur- ja valáštallansuorggi fertejit dilálašvuođat lágiduvvot friddjadáhtolaš olbmuid searvamii organisašuvnnaide .
Viktige fokusområder : Det arbeides for at museene innenfor kulturdepartementets tilskuddsordning skal inngå i en struktur bestående av fire enheter : Nord-Troms museum , Midt- Troms museum , Sør-Troms museum og Nordområdemuseet / Polarparken i Tromsø .
Deaŧalaš čalmmustansuorggit : Bargojuvvo dan badjelii ahte museat mat gullet kulturdepartemeantta ruhtadoarjjaortnegii galget leat ovtta struktuvrras mas leat njeallje ovttadaga : Davvi-Romssa musea , GaskaRomssa musea , Lulli-Romssa musea ja Davveguovlomusea / Polarpárka Romssa gávpogis .
Folkehelsearbeidet må prioriteres og tilføres betydelig større ressurser .
Álbmotdearvvašvuođabargu ferte vuoruhuvvot ja dasa fertejit juolluduvvot mealgat stuorát ruhtadeamit .
Det skal utvikles en helhetlig strategi for folkehelse basert på utvikling , verdiskaping og nyskapende virksomhet .
Galgá ovddiduvvot ollislaš álbmotdearvvašvuođastrategiija mii lea vuođđuduvvon ovdáneapmái , árvoháhkamii ja ođđahutki doaimmaide .
Arbeidet skal være langsiktig , systematisk og helhetlig og være et hovedhensyn i all samfunnsplanlegging , både lokalt og regionalt .
Galgá leat guhkesáigge , systemáhtalaš ja ollislaš bargu , ja dan barggu galgá váldit vuhtii buot servodatplánemis , sihke báikkálaččat ja guvllolaččat .
Det skal stimuleres til ytterligere utvikling av interkommunalt / regionalt samarbeid og prioriteringer når det gjelder tilrettelegging av anlegg for idrett og fysisk aktivitet , herunder friluftsliv , med fokus på universell utforming .
Ferte movttiidahttit ja eanet ovdánahttit suohkaniidgaskasaš / guvllolaš ovttasbargguid ja vuoruhemiid mat gusket valáštallanrusttegiidda ja rumašlaš doaimmaide , dás maiddái olgonastindoaimmat , ja dan barggus galgá oppamáilmmálaš hábmen čalmmustuvvot .
Det skal legges til rette for utvikling av kulturbasert næring og kulturnæringer i Troms .
Galgá láhčit dili ovdánahttit kulturvuođđuduvvon ealáhusa ja kulturealáhusaid Romssas .
Film og filmrelatert virksomhet er under sterk utvikling i Nord Norge .
Filbma ja filbmii guoski doaimmat leat issorasat ovdáneame Davvi-Norggas .
Det må satses både på barn og unge , kompetanseutvikling på alle nivå og på det profesjonelle filmmiljøet .
Fertet vuoruhit sihke mánáid ja nuoraid , gealboovdáneami buot dásiin ja fidnomáhtolaš filbmabirrasiid .
Det er viktig med en god infrastruktur både kulturelt og næringsmessig , og det må legges til rette for en videre utvikling av filmmiljøet i Tromsø representert ved Filmhuset Tvibit og Tromsø internasjonale filmfestival .
Lea deaŧalaš ahte lea buorre infrastruktuvra sihke kultuvrraid ja ealáhusaid ektui , ja ferte láhčit dili viidáseappot ovdánahttit Romssa suohkana filbmabirrasa , nugo Filmhuset Tvibit ja Romssa riikkaidgaskasaš filbmafestivála .
FilmCamp må sikres nødvendig drift og utvikling .
FilmCampii ferte sihkkarastit dárbbašlaš doaimma ja ovdáneami .
Det må sikres finansiering for å gjennomføre intensjonene i Bibliotekreform 2014 .
Ferte sihkkarastit ruhtadeami čađahit Girjerádjosođastusa 2014 áigumušaid .
Utvikling av det profesjonelle kunstområdet er viktig .
Lea deaŧalaš ovdánahttit fidnomáhtolaš dáiddabirrasa .
Troms fylkeskommune vil arbeide for at Tromsø Symfoniorkester bygges ut til et fullt symfoniorkester i løpet av en treårs periode .
Romssa fylkkasuohkan áigu bargat dan badjelii ahte Tromsø Symfoniorkester huksejuvvo ollislaš symfoniijaorkeasttarin golmmajahkásaš áigodagas .
Utnytte de store mulighetene og utfordringene som en eventuell internasjonal OL-søknad gir .
Geavahit daid vejolašvuođaid ja hástalusaid maid vejolaš riikkaidgaskalaš Olympia gilvvutohcamuš mielddisbuvttášii .
Innsatsområder Det skal stimuleres til etablering av gode faglige og kulturelle nettverk som basis for utvikling av regionalt samarbeid , kompetanseheving og bedre utnytting av eksisterende ressurser .
Ulbmilsuorggit Olbmot galget movttiidahttojuvvot ásahit buriid fágalaš ja kultuvrralaš fierpmádagaid vuođđun guvllolaš ovttasbarggu huksemii , máhttobuorideapmái ja dáláš resurssaid buoret geavaheapmái .
De fysiske samlingene , nett-tjenestene og den kompetansen som finnes ved bibliotekene er en felles ressurs .
Fysalaš čoakkáldagat , fierpmádatbálvalusat ja máhttu mii lea girjerájuin , leat oktasaš resursa .
Det må etableres sterke regionale enheter med gode lokale tilbud , skreddersydd etter behov – hvor også et bokbusstilbud bør inngå .
Ásahuvvot fertejit nana guvllolaš oasit main leat buorit báikkálaš fálaldagat , mat leat hábmejuvvon dárbbuid mielde – maid gaskkas girjebussefálaldatge berre leat .
Skolebibliotekene i fylket må rustes opp i samsvar med kravene i kunnskapsløftet .
Fylkka skuvlagirjerájut berrejit buoriduvvot máhttoloktema skuvlagirjerájuid gáibádusaid ektui .
Det er behov for å etablere arkiv i Troms for å ivareta viktige dokumenter og samlinger , spesielt av privat- og lokalhistorisk karakter , som ellers vil gå tapt .
Dárbu lea ásahit arkiivva Romsii mii seailluha deaŧalaš dokumeanttaid ja čoakkáldagaid , erenoamážit daid mat leat priváhta ja báikegoddehistorjjálaččat , muđui vahágahttit dáid .
Alle elever i grunnskole og videregående skoler i Troms skal sikres et godt kulturtilbud med opplevelse , skaping og læring i møte med profesjonelle kunstnere og kulturinstitusjoner gjennom satsingen ” Den kulturelle skolesekken ” .
Romssas vuođđoskuvllaid ja joatkkaskuvllaid buot ohppiide galgá sihkkarastojuvvot buorre kulturfálaldat mas vásihit , ráhkadit ja ohppet fidnomáhtolaš dáiddáriin ja kulturlágádusain ” kultuvrralaš skuvlalávka ” doaimma olis .
Det skal legges vekt på helsefremmende , forebyggende og rehabiliterende tiltak gjennom en satsing på folkehelsearbeid i Troms med en spesiell vekt på fysisk aktivitet .
Deaddu galgá Romssas leat dearvvašvuođa ovddideaddji , dávddaid áiddasteaddji ja buorideaddji doaibmabijuin dainna lágiin ahte searat biddjojuvvojit álbmotdearvvašvuođa bargguide ja erenoamážit rumašlaš hárjehallamiidda .
Arbeidsforholdene for skapende kunstnere i Troms må bedres .
Bargi dáiddáriid bargodilálašvuođat galget buoriduvvot Romssas .
Bidrag fra nasjonalt nivå • Fylkeskommunen må gis større økonomisk og politisk handlingsrom ved at statlige tilskuddsordninger innen kulturfeltet i større grad underlegges regionale prioriteringer .
Riikkalaš dási oasáluš • Fylkkasuohkanii ferte addojuvvot stuorit ekonomalaš ja politihkalaš doaibmanviidodat dainna lágiin ahte kultursuorggi stáhtalaš doarjjaortnegat eambbo biddjojuvvojit guvllolaš vuoruhemiid háldui .
• Det forutsettes en fortsatt utbygging av de profesjonelle kulturinstitusjonene .
• Ovdehuvvo ahte fidnomáhtolaš kulturlágádusat huksejuvvojit ain eambbo .
• Staten må øke sin innsats med hensyn til samisk kultur og utbygging av samiske sentra .
• Stáhta ferte stuoridit iežas oasi maid bidjá sámi kultuvrii ja sámi guovddážiid huksemii .
Samiske interesser
Sámi beroštumit
Revisjon av samarbeidsavtalen Samarbeidsavtalen skal revideres i 2007 og vil kunne medføre endringer i innsatsområder og prioriteringer .
Ovttasbargošiehtadusa dárkkisteapmi Ovttasbargošiehtadus galgá dárkkistuvvot 2007:s , ja dat soaitá dagahit ahte áŋgiruššansuorggit ja vuoruheamit rivdet .
En fortsatt satsing på samiske språk- og kultursentra som verktøy for bevaring og utvikling av samisk språk og kultur vil stå sentralt .
Viidáseappot vuoruhat sámi giella- ja kulturguovddážiid leat deaŧalaš sámegiela ja kultuvrra seailluheapmái ja ovddideapmái .
Flere av sentrene står ovenfor utbyggingsbehov , dette gjelder både Ája Samisk Senter og Várdobáiki samisk Senter .
Máŋgga guovddážis leat huksendárbbut , dat guoská sihke Ája Sámi Guovddážii ja Várdobáiki sámi guovddážii .
En samling av samiske funksjoner i fylket i større overbygninger knyttet til disse sentrene vil bli aktualisert i perioden .
Čohkket sámi doaimmaid fylkkas ovtta sadjái daid guovddážiid oktavuođas lea áigeguovdil áigodagas .
Fremover vil utvikling av samisk reiseliv i Troms måtte vies mye større oppmerksomhet .
Ovddasguvlui ferte čájehit stuorát fuomášumi Romssa sámi mátkeealáhusa ovddideapmái .
Det samme gjelder næringskombinasjoner , her vil det være viktig å følge opp regjeringens bebudede verdiskapingsprogram .
Seamma guoská lotnolasealáhusaide ja dán oktavuođas lea deaŧalaš čuovvolit ráđđehusa árvoháhkanprográmma .
Troms synes å sakke akterut i forhold til andre samiske områder .
Romsa orru dego bázahallamin eará sámi guovlluid ektui .
De samiske dimensjonene innen regionalisering og nordområdeutvikling må fortsatt ivaretas .
Sámi beliid regionáliseremis ja davveguovlloovddideamis fertet ain áimmahuššat .
Partene vil legge forholdene til rette for at samene skal kunne bevare og utvikle sitt språk , sin kultur , sitt samfunnsliv og sine næringsveier i Troms fylke .
Šiehtadusabealit áigot lágidit dilálašvuođaid nu , ahte sámit sáhttet seailluhit ja ovddidit gielaset , kultuvrraset , servodateallimeaset ja ealáhusaideaset Romssa fylkkas .
Partene vil videre søke å samordne politikkutviklingen med sikte på bærekraftige , levende og framtidsrettede samfunn både for urfolk og øvrige beboere i nord .
Šiehtadusbealit áigot dasto oktiiheivehit politihkalaš ovdáneami nu ahte sihke álgoálbmogis ja eará ássiin davvin lea ceavzilis , eallinnávccalaš ja ovddosguvlui geahčči servodat .
Kultur og språk Gjennomføring av tiltak , inkludert satsing på samiske senter ; Aja Samiske Senter og Vardobaiki , ønske om å realisere Ullsfjord og Senja språksenter , opplæring i samisk språk og kultur , inkludert bruken av samiske stedsnavn .
Šiehtadusas lea áigumuš bidjat searaid dáidda guovdilis surggiide : Kultuvra ja giella • Doaibmabijuid čađaheapmi , maiddái sámi guovddážiid dáfus , Ája Sámi Guovddáš ja Várdobáiki , sávaldat oažžut áigái Moskavuona ja Sáčča giellaguovddážiid , sámegiela ja kultuvrra oahpaheapmi , ja maiddái sámi báikenamaid geavaheapmi .
Partene skal inngå et mer forpliktende samarbeid i forvaltningen av kulturminner .
Šiehtadusbealit áigot dahkat šiehtadusa mii eambbo geatnegahttá kulturmuittuid hálddašemiid .
Regional utvikling Sametinget vil delta i regionale utviklingsprosesser og partene vil inngå forpliktende samarbeidsavtaler knyttet til utvikling av samiske samfunn i Troms .
Guvllolaš ovdáneapmi Sámediggi áigo searvat guvllolaš ovddidanproseassaide ja šiehtadusbealit áigot dahkat geatnegahtti ovttasbargošiehtadusa man ulbmil lea ovddidit sámi servodagaid Romssas .
Nordområdeutvikling Norge har behov for å utvikle en mer aktiv nordområdepolitikk .
Davveguovloovdáneapmi Norggas lea dárbu ovddidit davveguovlopolitihka mii buorebut doaibmá .
Sametinget og Troms fylkeskommune har forpliktet seg til å holde øye med hverandres interesser i de aktuelle fora .
Sámediggi ja Romssa fylkkasuohkkan leat geatnegahttán iežaset atnit čalmmis goabbat guoimmiska beroštumiid áigeguovdilis deaivvadanbáikkiin .
Strategien bør omfatte både nasjonale og grenseoverskridene tiltak .
• Strategiija berre siskkildit riikkalaš ja rádjerasttideaddji doaibmabijuid .
Det arktiske samarbeidet , Barentssamarbeidet , Norges bilaterale arbeid i forhold andre arktiske stater , EU .`s nordlige dimensjon og arktiske vindu , Nordkalottsamarbeidet og arbeidet i Northern Forum , inkluderes .
Árktalaš ovttasbargu , Barents-ovttasbargu , Norgga bilaterála bargu eará árktalaš stáhtaid ektui , EO davveguovlluid dimenšuvdna ja árktalaš luŋká , Davvekalohttabargu ja dat bargu maid Northern Forum dahká , leat mielde .
Sametinget og Troms fylkeskommune må samarbeide om å påvirke de nasjonale rammebetingelsene for å skape livskraftige lokalsamfunn i Troms .
• Sámediggi ja Romssa fylkkasuohkan fertejit bargat ovttasráđiid vai sáhttet váikkuhit riikkalaš rápmaeavttuide nu ahte lea vejolaš hukset eallinnávccalaš báikkálaš servodagaid Romssas .
7.2 Kvenene – en nasjonal minoritet Kvenene er en nasjonal minoritet med lang historie i Troms .
7.2 Kvenat – riikka unnitlohkosaš álbmot Kvenat leat riikka unnitlohkosaš álbmot mas lea guhkes historjá Romssas .
Fylkeskommunen vil bidra til å realisere Halti Nasjonalpark og Kvenkultursenteret i Nordreisa .
Fylkkasuohkan áigu leat mielde Halti álbmotmeahci ja Ráissa kvenalaš kulturguovddáža ásaheamis .
Arbeidet med å styrke det kvensk / finske språkets stilling i skoleverket må videreføres .
Dárbu lea joatkit kvena- / suomagiela nannema skuvlaásahusas .
Innsatsområder • Fylkeskommunen må være politisk pådriver for å få etablert statlige virkemidler som gjør det mulig å realisere kvenske kultursatsinger i et regionalt samarbeid .
Ulbmilsuorggit • Fylkkasuohkan ferte leat politihkalaš álššaiduhtti vai ásahuvvojit stáhtalaš váikkuhangaskaoamit mat dahket vejolažžan čađahit kvenalaš kultuvrabargguid guvllolaš ovttasbargguin .
• Gjennom samarbeid med kvenene og deres organisasjoner må fylkeskommunen bidra til å finne frem til tiltak som kan styrke den kvenske revitaliseringen .
• Ovttasráđiid kvenaiguin ja sin organisašuvnnaiguin fylkkasuohkan ferte gávdnat doaibmabijuid maiguin sáhttet nannet kvenalaš revitaliserema .
• Arbeidet med å styrke det finske språkets stilling i skoleverket må videreføres .
Maiddái lea deaŧalaš seailluhit kvenalaš beliid museadoaimmain , ja maiddái dutkandoaimmain .
Grunnleggende forutsetninger for offentlig sektor
Almmolaš suorggi vuođđudeaddji eavttut
Fylkesplanen legger til grunn følgende overordnet mål for tjenesteyting : Opprettholde og utvikle samfunnsservice og gode levevilkår til innbyggerne i alle deler av fylket .
Fylkkaplána bidjá vuođđunis čuovvovaš bajimuš bálvalanulbmiliid : Bisuhit ja buoridit servodatbálvalusaid ja buriid eallineavttuid buot ássiide fylkkas ja juohke oasis .
Eventuelle endringer i virkemidler som differensiert arbeidsgiveravgift og tiltakssonen vil , i tillegg til de konsekvenser det får for næringsutvikling ( se kap 4 ) , også kunne få stor betydning for muligheten for å opprettholde samfunnsservice / levevilkår .
Jos bohtet nuppástusat dakkár váikkuhangaskaomiide go heivehuvvon bargoaddidivdagii ja doaibmaguvlui , de dat lassin dasa maid váikkuhit ealáhusovdáneapmái ( geahča kap 4 ) , maiddái čuhcet vejolašvuođaide bisuhit servodatbálvalusaid / eallindási .
8.1 Kommuner Tross økte inntektsoverføringer til kommunesektoren de tre siste årene har kommunene i Troms fått redusert handlefrihet og økt gjeldsbyrde .
8.1 Suohkanat Vaikko suohkansuorgi lea ožžon lassi dietnasiid daid golbma maŋimuš jagiid , de leat Romssa suohkanat ožžon unnit doaibmanfriddjavuođa ja sin vealgenoađđi lea lassánan .
Netto driftsresultat i Troms kommunene er gjennomgående lavere enn landsgjennomsnittet .
Romssa suohkaniin lea viehka ollu heajut netto doaibmaboađus go dat mii lea riikka gaskamearri .
Pr mars 2007 er 5 av fylkets 25 kommuner i ROBEK-registeret , en nedgang på 7 kommuner siste to år .
Njukčamánu 2007 ledje 5 suohkana fylkka 25 suohkanis ROBEK-registaris , ja dat lea 7 suohkana unnit go guokte jagi áigi .
ROBEK-kommuner kan ikke ta opp lån eller inngå langsiktige leieavtaler uten Fylkesmannens godkjenning .
ROBEK-suohkanat eai sáhte váldit loana dahje dahkat guhkitáigge láigošiehtadusaid almmá Fylkkamánni dohkkeheami haga .
Lånegjelden per innbygger er høyere enn landsgjennomsnittet i 23 av fylkets kommuner .
23 suohkanis fylkkas lea stuorát vealgi olmmošlogu ektui go riikkas gaskamearálaččat lea .
Kun 523 av fylkets 25 kommuner hadde befolkningsøkning i 2006 .
Dušše 523 suohkanis 25 suohkaniin lassánii olmmošlohku 2006:s .
Øvrige kommuner hadde nedgang eller uendret folketall .
Eará suohkaniin fas olmmošlohku njiejai dahje bisui seamma dásis .
Hoveddelen av kommunenes inntekter bestemmes av befolkningens størrelse og alderssammensetning .
Váldooassi suohkaniid dietnasis mearriduvvo olmmošlogus ja álbmoga jahkečoahkádusas .
Befolkningsstrukturen i mange av distriktskommunene , med relativt lav andel unge kvinner og en høy andel eldre innbyggere , tilsier en klar endring i flyttestrømmene til fordel for distriktskommunene dersom utviklingen skal reverseres .
Máŋgga boaittobealsuohkanis leat unnán nuorra nissonolbmot ja ollu vuorraset olbmot , ja dat mearkkaša ahte fárrenminsttar ferte rievdat nu ahte šaddá boaittobealsuohkaniidda ovdamunnin jus daid ovdánemiid galgá rievdadit .
I tillegg er det økning i antall ressurskrevende brukere , både barn i barnehage og skole og unge under 66 år i institusjon .
Dasa lassin leat resursagáibideaddji geavaheaddjit lassánan , sihke mánát mánáidgárddiin ja skuvllain ja nuorat vuollel 66 jagi ásahusain .
Selv om den statlige finansieringsordningen knyttet til ressurskrevende brukere er bedret , så ligger det en betydelig kommunal egenandel i bunnen før den statlige finansieringen slår inn .
Vaikko stáhtalaš ruhtadanortnegat mat gusket resursagáibideaddji geavaheddjiide leat lassánan , de galget suohkanat máksit stuorra iežasoasi ovdal go olahit stáhtalaš ruhtadeami .
I små kommuner med befolkningsnedgang er dette en stor utfordring økonomisk .
Unna suohkaniin gos olmmošlohku leat njiedjan šaddá dát stuorra ekonomalaš hástalussan .
I en tid der overføringene til kommunesektoren er økt over flere år og den nasjonale og private økonomien er veldig sterk er det en ekstra stor utfordring å redusere aktivitetsnivået slik at aktiviteten er tilpasset inntektsnivået .
Dál go ruhtadeamit suohkansuorgái leat lassánan daid maŋemus jagiid ja riikkalaš ja priváhta ekonomiija lea hui nanus , de lea suohkaniin stuorra hástalus geahpedit doaibmandási nu ahte doaimmat leat heivehuvvon dienasdássái .
Bardu , Tromsø , Lyngen , Harstad og Målselv
Beardu , Romsa , Ivgu , Hárštá ja Málatvuopmi
KOSTRA 24 har bidratt til at det nå finnes nøkkeltall som muliggjør sammenligning mellom kommuner .
KOSTRA 24 lea váikkuhan dasa ahte dál gávdnojit čoavddalogut mat dahket vejolažžan buohtastahttit suohkaniid .
Kommunene i Troms har imidlertid jevnt over større klimatiske og geografiske utfordringer i å utføre de kommunale kjernetjenestene sammenlignet med gjennomsnittet av landets kommuner .
Romssa suohkaniin leat almmatge stuorát dálkkádatlaš ja geográfalaš hástalusat doaimmahit suohkanlaš vuođđobálvalusaid go muđui riikkas gaskamearálaččat lea .
Dette bidrar til at disse kommunene vanskelig kan være like kostnadseffektiv som ” gjennomsnittskommunen ” , og bidrar til at kommunene i Troms kommer ut med høyere enhetskostnader eller kostnader per bruker av de forskjellige tjenestene .
Dat dagaha ahte dát suohkanat eai sáhte leat seamma beaktilat goluid ektui go “ gaskamearálaš suohkan ” , ja dat váikkuha dasa ahte Romssa suohkaniin máŋgga bálvalusa dáfus leat stuorát ovttadatgolut ja golut juohke geavaheaddji ektui .
KOSTRA nøkkeltall sier ikke noe om kvaliteten på tjenestene , men bedre barnehagedekning , høyere andeler elever i grunnskole som får spesialundervisning samt bedre sykehjemsdekning i Troms enn gjennomsnittet i landet indikerer god kvalitet i tjenestetilbudet .
KOSTRA čoavddalogut eai muital maidege bálvalusaid kvalitehta birra , muhto buoret mánáidgárdefálaldat , eanet vuođđoskuvlaoahppit geat ožžot sierraoahpahusa ja buoret buhcciidruoktofálaldat Romssas go riikkas gaskamearálaččat leat , geažuha ahte bálvalusfálaldagain lea buorre kvalitehta .
Kommunene har i økende grad problemer med rekruttering og vedlikehold av fagmiljøer innen flere fagdisipliner , eksempelvis teknisk sektor og arealplanlegging .
Suohkaniin leat lassánan váttisvuođat oččodit ja áimmahuššat fágabirrasiid dihto fágasurggiin , omd. teknalaš suorggis ja areálaplánemis .
Svaret på denne utfordringen kan være etablering av regionale fagmiljøer .
Dán hástálusa sáhtášii čoavdit go ásaha guvllolaš fágabirrasiid .
Det er etablert prosjekter for økt kommunalt samarbeid på flere felt , bl.a. Halti plankontor og kommunalt / fylkeskommunalt innkjøpssamarbeid og leverandørutvikling .
Leat álggahuvvon prošeavttat mat galget lasihit suohkanlaš ovttasbarggu máŋgga suorggis , e.e. Hálti plánenkantuvrra ja suohkanlaš / fylkkasuohkanlaš gávppašanovttasbargu ja lágideaddjiovddideapmi .
Det kan være aktuelt med flere slike initiativ .
Sáhttá leat áigeguovdil álggahit eanet diekkár álgagiid .
Fylkeskommunene har fått økt myndighet i forvaltningen av de distrikts- og regionalpolitiske virkemidlene .
Fylkkasuohkaniidda leat addojuvvon eanet váldi hálddašit guovlo- ja guovlopolitihkalaš váikkuhangaskaomiiguin .
I denne sammenheng vil bevilgningsnivået til ulike typer virkemidler være av betydning også for fylkeskommunens styrke som utviklingsaktør i et regionalt partnerskap , jf hovedtema 2 - Næringsutvikling .
Dán oktavuođas iešguđetlágan váikkuhangaskaomiid juolludandássi šaddá leat deaŧalaš maiddái fylkkasuohkana váldái doaibmat ovddideaddjin guvllolaš bargoguoibmevuođas , vrd. váldofáttá 2 - Ealáhusovddideapmi .
Innsatsområder ( kommuner og fylkeskommuner ) Offentlige tjenester og infrastruktur , både mht lokalisering og kvalitet , er en kritisk faktor for sysselsetting , bosetting og levevilkår .
Ulbmilsuorggit ( suohkanat ja fylkkasuohkanat ) Almmolaš bálvalusat ja siskkáldas struktuvra , sihke báikkiid ja kvalitehta dáfus , leat kritihkalaš bealit bargosadjedillái , ássamiidda ja eallindillái .
• Det må iverksettes utviklingsarbeid omkring nye samarbeidsformer og stimuleres til ytterligere utvikling av interkommunale / regionale samarbeid om tjenesteproduksjon , herunder også samarbeid om kompetanseressurser på ulike områder .
• Johtui ferte biddjojuvvot bargu mii ovddida ođđa ovttasbarganvugiid ja mii movttiidahttá suohkaniid eambbo ovddidit iežaset suohkaniidgaskasaš / guvllolaš ovttasbarggu bálvalusbuvttadeamis , ja dás maid iešguđetlágan surggiid máhttoresurssaid geavaheamis .
Bidrag fra nasjonalt nivå rettet mot kommuner og fylkeskommuner • Inntektssystemet må legges om slik at nedgang i folketallet ikke får like sterke utslag i form av reduserte overføringer som i dag .
Riikkalaš dási oasáluš suohkaniid ja fylkkasuohkaniid ektui • Dinestussystema ferte nuppástuvvat vai olmmošlogu njiedjamat eai čuoze nu garrasit unniduvvon juolludemiid geažil , nugo odne .
Kommuner som må planlegge med avtakende folketall som ramme møter sterke utfordringer knyttet til tjenesteproduksjonen , samtidig som inntektsgrunnlaget svekkes .
Suohkanat mat fertejit plánet dan vuođul ahte olmmošlohku unnu , deaividit garra hástalusaid bálvalusbuvttadeamis , ja seammás dainna ahte dinestusvuođđu hedjona .
Også kommuner med befolkningsvekst får endringer i utgiftsbehov som må kompenseres .
Maiddái dainge suohkaniin main olmmošlohku stuorru , nuppástuvvet gollodárbbut , mat fertejit buhttejuvvot .
• Nord-Norge tilskuddet må i hvert statsbudsjett justeres i takt med prisutviklingen .
• Davvi-Norgga juolludeapmi ferte juohke stáhtabušeahtas heivehuvvot haddegoarŋuma mielde .
Kommune-STat-RApportering
Kommune-Stat-RApportering
Kommunesektoren må gis økt handlingsrom ved at statlig detaljstyring gjennom regelverk og rapporteringskrav blir reellt redusert .
Suohkansuorgái ferte addojuvvot eanet doaibmanfriddjavuohta dainna lágiin ahte stáhtalaš stivren láhkaásahusa unnimus čuoggáid mielde ja dieđihangáibádus duođaid geahpeduvvo .
Blant annet er arbeidsmarkedsetaten og trygdeetaten er nå sammenslått til Norsk arbeids- og velferdsetat ( NAV ) .
Čielga ulbmil leat álkidahttit ja eanet ulbmillažžan dahkat doaimmaid , vuolidit bargguhisvuođa ja olbmuid logu geat ožžot veahkkeruđa .
Reformen blir omtalt som Norges største forvaltningsreform , men foregår i stor grad uten regional politisk medvirkning .
Dovddahuvvo ballu ahte oktii časkin sáhttá mielddisbuktit ahte sihke bálvalusat ja bargosajit guovdduštuvvojit dađistaga go ođastus čađahuvvo .
Det finnes liten informasjon om hvordan reformen vil påvirke antall og fordeling av NAVarbeidsplasser i kommunene .
Ođastus máinnašuvvo leat Norgga stuorámus hálddašanođastus , muhto stuorra oassi dáhpáhuvvá almmá guvllolaš politihkalaš váikkuheami haga .
Med målsetting om større formåls- og kostnadseffektivitet hadde tidligere regjering lagt opp til sterkere grad av utlokalisering av statlige oppgaver .
Leat uhcán dieđut dan birra mo ođastus váikkuha bargosajiid lohkui ja dasa mo NAV-bargosajit juhkkojuvvojit suohkaniidda .
Geografisk fordeling av statlige oppgaver vil blant annet kunne bidra til å styrke kompetansemiljø i regionene og regional vekstkraft .
Dainna áigumušain ahte njuovžilvuohta buorrána ulbmiliid ja goluid dáfus , lea ovddeš ráđđehus sirdán eanet stáhtalaš doaimmaid guovlluide .
Videre viser erfaringer fra Norge og utlandet at lokalisering av statlige tilsyn utenfor hovedstaden gir mer stabil arbeidskraft og senkede driftskostnader .
Vuođđojurdda lea buorre . Stáhtalaš doaimmaid geográfalaš juogadeapmi lea e.e. mielde nanneme guovlluid máhttobirrasiid ja guovlluid šaddanfámu .
Det er igangsatt prosjekt med sikte på å bidra til etablering / flytting av flere statlige arbeidsplasser til fylket , bla .
Dasto oidno vásáhusain mat lea leamaš Norggas ja olgoriikkas , ahte stáhtalaš bearráigeahču sirdimat eret oaivegávpogis addet bissovaš bargoveaga ja unnidit doaibmagoluid .
Innsatsområde • Kommuner , regionråd og fylkeskommunen må samarbeide om valg av strategier med siktemål å få utlokalisert statlige arbeidsplasser til Troms fylke .
Ulbmilsuorggit • Suohkanat , guovloráđit ja fylkkasuohkan fertejit bargat ovttasráđiid strategiijaid válljemis dainna ulbmiliin ahte oažžut stáhtalaš bargosajiid sirdit Romssa fylkii .
Samarbeidet må tuftes på en objektiv gjennomgang av ulike lokaliteters fortrinn fulgt opp lojalt med bakgrunn i et felles landsdelsperspektiv , jf kap 3.4 .
Ovttasbarggu vuođđu ferte leat objektiiva geahčadeapmi mas iešguđetge báikki ovdamunit váldojuvvojit ovdan ja dorjojuvvojit oskkáldasat oktasaš riikkaoasseperspektiivvas , vrd. kap 3.4 .
Bidrag fra nasjonalt nivå • Fortsette arbeidet med utlokalisering av statlige arbeidsplasser .
Riikkalaš dási oasáluš • Joatkit stáhtalaš bargosajiid sirdimiid barggu .
• Lokaliteter i Troms vil ha gode forutsetninger for å kunne ivareta oppgaver som krever ulike typer kompetanse .
• Romssas bargosadjebáikkiin leat buorit vejolašvuođat váldit vára doaimmain mat gáibidit sierralágan máhtuid .
Ved kommende statlige utlokaliseringer forventes det at det også vil skje etableringer i Troms fylke .
Go stáhtalaš bargosajit boahtteáiggis ain sirdojuvvojit , de lea vuordámuš ahte dat ásahuvvojit maiddái Romssa fylkiige .
• Ved omstillinger av statlig virksomhet må brukernes tilgjengelighet til tjenestene ivaretas .
• Go stáhtalaš doaibma nuppástuvvá , de ferte vuhtii váldojuvvot ahte dan bálvalusat leat geavaheddjiid olámuttos .
• Ved omlegginger av offentlige og halvoffentlige tilbud må det utarbeides regnskap over totalkostnadene bl.a. for å unngå at økte transportkostnader for befolkning og næringsliv nøytraliserer en eventuell effektiviseringsgevinst for en gitt etat eller et foretak .
Go almmolaš ja beallealmmolaš fálaldagat nuppástuvvet , de fertejit buot golut meroštallojuvvot rehketdoaluin , ee. eastadan dihte ahte dihto etáhta dahje doaimma nuppástus buktá olbmuide ja ealáhusdoaimmaide stuorit fievrrádusgoluid , mat dasto leat duššadan vejolaš njuovžžálmahttinovdamuniid .
8.4 Spesialisthelsetjenesten Nasjonal helseplan 2007-2010 slår fast viktige prinsipper om at hele befolkningen har krav på likeverdige helsetjenester uavhengig av alder , bosted og kjønn , og at sosiale ulikheter skal motvirkes .
8.4 Spesialistadearvvašvuođabálvalus Riikkalaš dearvvašvuođaplána 2007–2010 aiddostahttá deaŧalaš vuođđojurdagiid ahte olles álbmogis lea vuoigatvuohta ovttaárvosaš dearvvašvuođabálvalusaide sorjjaskeahttá agis , orrunsajis ja sohkabealis , ja ahte sosiála erohusaid galgá caggat .
Innsatsene i spesialisthelsetjenesten og primærhelsetjenesten må samordnes for å sikre et helhetlig behandlingstilbud til hele befolkningen .
Spesialistadearvvašvuođabálvalusa ja vuođđodearvvašvuođabálvalusa ferte oktiiheivehit vai sihkkarastá ollislaš dálkkodanfálaldaga olles álbmogii .
Spesialisthelsetjenesten innehar et erfaringsgrunnlag og kompetanse som vil være viktig i folkehelsearbeidet .
Spesialistadearvvašvuođabálvalusas leat vásáhusat ja gealbu mat leat deaŧalaččat álbmotdearvvašvuođabarggus .
Det forutsettes at spesialisthelsetjenesten skal bidra i folkehelsearbeidet .
Eaktuduvvo ahte spesialistadearvvašvuođabálvalus galgá leat mielde álbmotdearvvašvuođabarggus .
Bidrag fra nasjonalt nivå • UNN må videreutvikles som fullverdig universitetsklinikk , som kompetansegrunnlag for helsetjenesten i hele landsdelen .
Riikkalaš dási oasáluš • Davvi-Norgga universitehtabuohcceviessu ( UNN ) ferte huksejuvvot ain eambbo vai lea dievas universitehtaklinihkka ja olles riikkaoasi dearvvašvuođabálvalusa máhttovuođđu .
• Staten må videreføre den velfungerende og desentraliserte spesialisthelsetjenesten i Troms .
• Stáhta ferte joatkit buresdoaibmi ja lávdaduvvon spesialistadearvvašvuođabálvalusain Romssas .
Psykiatrisk avdeling UNN ( Åsgård ) og de psykiatriske poliklinikkene i fylket må styrkes .
Psykiatriija ossodat UNN ( Åsgård ) ja psykiatriija poliklinihkat fertejit nannejuvvot fylkkas .