pere/sami_parallel huggingface dataset:
Etter departementets syn må myndighetene i forbindelse med godkjenningen av bruksreglene foreta en reell etterprøving av det fastsatte reintallet .
Departemeantta oainnu mielde fertejit eiseválddit doaibmanjuolggadusaid dohkkeheami oktavuođas duođaid dárkkistit mearriduvvon boazologu .
Dette er nødvendig fordi myndighetene har et overordnet ansvar for ressurstilpasningen der reintallet er en sentral faktor .
Dát lea dárbbašlaš dan dihte go eiseválddiin lea bajimus ovddasvástádus resursaheiveheami hárrái doppe gos boazolohku lea guovddážis .
Departementet foreslår derfor at distriktsstyret i bruksreglene skal gjøre nærmere rede for de drifts- og beitemessige vurderinger som ligger til grunn for det fastsatte reintallet .
Departemeanta evttoha danne ahte orohatstivra galgá doaibmanjuolggadusain dárkileappot čilget doaibma- ja guohtundilálašvuođalaš beliid mat leat mearriduvvon boazologu vuođđun .
Dette vil være med på å danne grunnlaget for slik etterprøving fra myndighetenes side .
Dat lea mielde hukseme eiseválddiide vuođu diekkár dárkkisteapmái maid dat galget dahkat .
Sametinget går imot en slik etterprøving fra myndighetenes side .
Sámediggi vuosttalda ahte eiseválddit galget sáhttit ná dárkkistit ja rievdadit boazologu .
I tråd med utvalgets utredning , foreslås det at sommersiidaen er utgangspunkt for fastsettelsen av øvre reintall .
Seammaládje go lávdegotti čielggadusas nai , de evttohuvvo dás ahte alimus boazologu mearrideami vuođđun galgá leat geassesiida .
Det kan reises spørsmål om behovet for å fastsette høyeste reintall for sommersiidaen når vinterbeitene ofte utgjør knapphetsfaktoren .
Sáhttá gal jearrat lea go dárbu mearridit alimus boazologu geassesiidii , go dábálaččat leat dálveguohtumat mat ráddjejit .
Departementet ser det imidlertid som hensiktsmessig at det er sommersiidaen som danner basisen for fastsettelse av slike rammevilkår som høyeste reintall representerer .
Departemeantta mielas lea datte ulbmillaš ahte geassesiida adno vuođđun mearridit dakkár rámmaeavttuid , nugo boazologu .
Det er sommersiidaen som i hovedsak har utgjort det organisasjonsmessige grunnlaget , og det er sommerbeitene som gir produksjon og avkastning .
Dábálaččat lea geassesiida doaibman organisatoralaš vuođđun , ja geasseguohtumiin dat boahtá buvttadeapmi ja reantu .
Departementet viser for øvrig til utvalgets forutsetninger om at det ved fastsettelse av reintallet må ses hen til kapasiteten på de øvrige årstidsbeitene .
Departemeanta čujuha muđui lávdegotti eavttuide das ahte boazologu mearrideamis ferte vuhtii váldit maiddái eará áigodatguohtumiid .
Videre kan det fastsettes reintall for de forskjellige vintersiidaene og for andre grupperinger dersom dette er nødvendig for å få en forsvarlig bruk av vinterbeitene .
Viidáseappot sáhttá mearridit boazologu iešguđet dálvesiiddaide ja eará joavkkuide jus dat lea dárbbašlaš olahan dihte bealuštahtti dálveguohtungeavaheami .
På den måten mener departementet at de ulike hensyn blir ivaretatt på en tilfredsstillende måte .
Dainna lágiin oaivvilda departemeanta ahte iešguđet bealit váldojuvvojit vuhtii dohkálaččat .
Man er nå i ferd med å få på plass ny distriktsinndeling i Finnmark .
Dál lea bargu jođus oažžut áigái ođđa orohatjuohkima Finnmárkkus .
I Vest-Finnmark innebærer dette så langt at man beholder den eksisterende distriktsinndelingen for sommerbeitedistriktene og at de såkalte fellesbeitene er inndelt i nye distrikter .
Oarje-Finnmárkkus mielddisbuktá dát ahte dálá orohatjuohkin geasseorohagaid dáfus bisuhuvvo ja ahte nugohčoduvvon oktasašguohtumat leat juhkkojuvvon ođđa orohahkan .
Dette betyr at det for sommerbeitedistriktene skal utarbeides bruksregler , og fastsettes reintall for den enkelte siida .
Dát máksá ahte geassesiiddaide galget ráhkaduvvot doaibmanjuolggadusat , ja mearriduvvot boazolohku juohke siidii .
På tilsvarende måte skal det utarbeides bruksregler for vår- , høst- og vinterbeitedistriktene .
Seammaládje galget ráhkaduvvot doaibmanjuolggadusat giđđa- , čakča- ja dálveorohagaide .
Der årstidsbeitene på denne måten er fordelt over flere distrikter , vil det være nødvendig med samarbeid mellom distriktene om utarbeidelsen av bruksreglene , se utvalgets utredning side 107 annen spalte .
Jus áigodatguohtumat leat máŋgga orohaga siskkobealde , de lea dárbbašlaš ahte dát orohagat ovttasbarget doaibmanjuolggadusaid ráhkadeamis , geahča lávdegotti čielggadeami s. 107 nuppi ráiddus .
I Øst-Finnmark har man nå for de vestlige delene fått et nytt stordistrikt , distrikt 16 , som har alle årstidsbeiter innenfor distriktsgrensene .
Nuorta-Finnmárkkus lea oarjjabealde ásahuvvon ođđa stuora orohat , orohat 16 , mas leat buot áigodatguohtumat orohaga rájiid siste .
Det sterke fokus som beitespørsmålene i Finnmark har hatt over lang tid , kan fort stille de øvrige reinbeiteområdene i skyggen .
Ahte Finnmárkku boazolohkui lea giddejuvvon nu ollu fuomášupmi guhkes áiggi , sáhttá dagahit ahte eará boazodoalloguovllut báhcet suoivvanii .
Dagens lov er mangelfull når det gjelder muligheten for å iverksette hensiktsmessige sanksjoner .
Otná láhka lea váilevaš , vejolašvuođa hárrái čađahit ulbmillaš ráŋggáštemiid .
Dette fører til svært tidkrevende prosesser .
Dát livččii hui áigeáddjás proseassa .
I utvalgets utredning foreslås en bestemmelse som innebærer at dersom reintallet i en siida er høyere enn det fastsatte , skal hver siidaandel redusere sitt reintall forholdsmessig .
Lávdegotti čielggadeamis árvaluvvo mearrádus mii mielddisbuvttášii ahte jus muhtun siidda boazolohku lea badjelis go mearriduvvon , de galgá juohke siidaoassi unnidit iežas boazologu gorálaččat .
Plikten til å redusere følger således direkte av loven .
Nu livččii unnidangeatnegasvuohta mearriduvvon lága bokte .
Departementet støtter utvalgets forslag om å innføre en slik modell , men foreslår at siidaen selv gis anledning til å gjennomføre nødvendig reintallstilpasning innen en nærmere fastsatt frist .
Departemeanta doarju lávdegotti árvalusa diekkár vuogi ásaheami birra , muhto evttoha ahte siida ieš oažžu vejolašvuođa unnidit boazologu ovdal dihto áigemeari .
Reduksjonsmodellen får dermed bare anvendelse der hvor siidaen ikke vil gjennomføre eller lykkes med reintallsreduksjonen .
Unnidanvuohki váldo atnui dušše jus siida ii dáhto unnidit dahje ii lihkostuva unnidit boazologu .
Dette forslaget er nytt i forhold til utvalgets forslag , og ble foreslått av gruppen som foretok siidautredningen , jf , kapittel 8.7 .
Dát evttohus lea ođas lávdegotti árvalusa ektui , ja dan evttohii joavku mii čielggadii siidda , geahča kapihttala 8.7 .
Departementet går imidlertid ikke inn for utvalgets forslag om at reduksjonen kun skal gjelde for de som har mer enn 200 rein .
Departemeanta ii doarjjo lávdegotti árvalusa das ahte unnidit galget dušše sii geain leat badjel 200 bohcco .
Utvalget foreslo denne grensen fordi mindre driftsenheter i første omgang skulle skjermes .
Lávdegoddi árvalii dán ráji vai unnimus doalut suodjaluvvojit vuosttaš vuorus .
Departementet ser av flere grunner betenkeligheter med å fastsette en slik nedre grense .
Departemeantta mielas leat máŋga ákka dasa ahte ii galgga mearridit diekkár ráji .
For det første vil lovens utgangspunkt om en forholdsmessig reduksjon innebære at de største enhetene må ta den største andelen av den vedtatte reduksjonen .
Vuosttažettiin lea evttohusa ulbmil ahte go buohkat galget gorálaččat unnidit , de šaddet stuorámus doalut unnidit eanemus .
Med andre ord kan mulighetene til å drive en økonomisk forsvarlig reindrift bli undergravd .
Namalassii sáhttet vejolašvuođat doaimmahit ekonomalaččat bealuštahtti boazodoalu billistuvvot .
Dette er et annet standpunkt enn det som framkommer i ot.prp. nr. 99 ( 2004-2005 ) , men er et resultat av en fornyet vurdering av dette spørsmålet .
Dát lea eará oaidnu go dat mii boahtá ovdan Od.prp. nr. 99 ( 2004 – 2005 ) , muhto lea boađusin das go gažaldat lea ođđasit guorahallojuvvon .
Både Sametinget og NRL går inn for utvalgets modell med å skjerme siidaandeler med lavest reintall .
Sihke Sámediggi ja NBR doarjuba lávdegotti árvalusa man mielde unnimus siidaoasit suodjaluvvojit .
Etter departementets syn vil imidlertid forslaget om at siidaen selv kan bestemme hvordan en reduksjon skal foretas , et stykke på vei imøtekomme de behov som påpekes fra Sametinget og NRL .
Departemeantta oainnu mielde vuhtii váldá baicca evttohus , ahte siida ieš sáhttá mearridit movt unnideapmi galgá čađahuvvot , buori muddui dan maid Sámediggi ja NBR dáhttuba .
Gjennom en slik modell gis siidaen mulighet til skjerme mindre siidaandeler .
Dakkár vuogi bokte oažžu siida ieš vejolašvuođa suodjalit unnimus siidaosiid .
Det er imidlertid viktig at det gis tidsfrister for utarbeidelse av slike reduksjonsplaner og gjennomføring av reintallsreduksjon .
Jus eai ráhkaduvvo diekkár unnidanplánat ja boazolohku ii unniduvvo mearriduvvon áigái , de galgá čađahit lága mearrádusaid gorálaš unnideami birra .
Departementet kan ved forskrift gi utfyllende bestemmelser om fastsettelse av reintall .
Departemeanta sáhttá láhkaásahusaid bokte addit dievasmahtti mearrádusaid boazologu unnideami birra .
Denne hjemmelen gir mulighet til å fastsette bestemte prosedyrer for reintallsfastsettelsen i områder hvor ressurssituasjonen er slik at reintallsfastsettelsen krever særskilt oppmerksomhet .
Dát váldi addá vejolašvuođa mearridit dihto prosedyraid boazologu unnideapmái guovlluin gos resursadilálašvuohta lea dakkár ahte boazologu unnideapmi gáibida erenoamáš beroštumi .
I slike tilfeller kan det være behov for at det tidlig i prosessen legges opp til et forsterket samarbeid mellom siida , / distrikt myndigheter og forskning .
Dakkár oktavuođain sáhttá leat dárbbašlaš árrat proseassas oažžut áigái nanu ovttasbarggu siidda , / orohaga eiseválddiid ja dutkama gaskka .
For øvrig er det viktig at forskriften sikrer tilstrekkelig fleksibilitet slik at prosessen kan tilpasses de konkrete utfordringene .
Muđui lea deaŧalaš ahte láhkaásahusat vuhtii váldet doarvái heivehanmuni nu ahte proseassa sáhttá heivehuvvot guoskevaš hástalusaide .
Sametinget og NRL vil bli konsultert under utarbeidelsen av forskriftene .
Sámediggi ja NBR dáhttuba departemeantta ráđđádallat iežaineaskka láhkaásahusaid ráhkadeamis .
Det vises for øvrig til merknadene til § 81 når det gjelder forskrifter og konsultasjoner med Sametinget og NRL.
Čujuhit muđui mearkkašumiide paragráfii 81 láhkaásahusaid ja ráđđádallamiid birra Sámedikkiin ja NBR:in .
Departementet vil følge opp dette nærmere , og sette sammen en gruppe med tverrfaglig kompetanse både fra forsk ­ning og næring .
Departemeanta áigu dán čuovvolit , ja nammadit joavkku mas lea fágaidrasttideaddji gelbbolašvuohta sihke dutkama ja ealáhusa bealde .
8.19 Distriktsplan
8.19 Orohatplána
Distriktsplanen skal etter utvalgets forslag gi de opplysninger om virksomheten i distriktet som er av betydning for den offentlige planleggingen .
Orohatplána galgá lávdegotti árvalusa mielde addit dieđuid orohaga doaimma birra mat leat dárbbašlaččat almmolaš plánemis .
Kommune og fylkeskommune skal gjøres kjent med hovedinnholdet i utkast til plan før den vedtas , og endelig plan skal sendes disse samt berørte nabodistrikter .
Gielda ja fylkkagielda galget oažžut dieđu plána váldosisdoalu birra ovdal go dat mearriduvvo , ja loahpalaš plána galgá sáddejuvvot daidda ja guoskevaš ránnjáorohagaide .
Enkelte høringsinstanser framholder at offentlige myndigheter bør være sterkere involvert i prosessen før planen vedtas .
Muhtun gulaskuddanásahusat oaivvildit ahte almmolaš eiseválddit berrejit leat eanet mielde proseassas ovdal go plána mearriduvvo .
Dette gjelder Porsanger kommune som mener forslag til nye distriktsplaner må utarbeides i samarbeid med berørte kommuner og sendes disse til godkjenning .
Dán dadjá Porsáŋggu gielda mii oaivvilda ahte ođđa orohatplánaid evttohus ferte ráhkaduvvot ovttasráđiid guoskevaš gielddaiguin mat dasto galget daid dohkkehit .
Det anføres videre at distriktsplanleggingen må sees i sammenheng med kommunale planer og flerbruksplanlegging .
Dadjet viidáseappot ahte orohatplánema ferte geahččat ovttas gieldda plánaiguin ja iešguđet geavaheddjiid oktasašplánaiguin .
Departementet mener det er en fordel for alle berørte interesser dersom reindriften er i et best mulig inngrep i forhold til den offentlige arealplanleggingen .
Departemeanta oaivvilda ahte lea ovdamunnin buot guoskevaš beroštumiide jus boazodoallu lea buoremus lági mielde almmolaš areálaplánemis .
En nødvendig forutsetning er at aktuelle myndigheter får de opplysninger om reindriften som har betydning for den offentlige planleggingen .
Dárbbašlaš eaktun lea ahte guoskevaš eiseválddit ožžot dieđuid boazodoalus , main lea mearkkašupmi almmolaš plánema hárrái .
Departementet går derfor inn for Reindriftslovutvalgets forslag om at distriktsplanen skal inneholde opplysninger om reindriften i distriktet som i første rekke er av betydning for den offentlige planleggingen .
Dan dihte evttoha departemeanta ahte Boazodoalloláhkalávdegotti árvalus das ahte orohatplána galgá sisttisdoallat dieđuid orohaga boazodoalu birra main vuosttažettiin lea mearkkašupmi almmolaš plánema oktavuođas .
Kommune , fylkeskommune og fylkesmann skal gjøres kjent med hovedinnholdet i utkast til distriktsplan før den vedtas .
Gielda , fylkkagielda ja fylkkamánni galget beassat diehtit plána váldosisdoalu ovdal go dat mearriduvvo .
I den utstrekning kommune , fylkeskommune og fylkesmann skulle ha innvendinger mot det som framkommer , kan dette spilles inn før planen blir vedtatt .
Jus gielddas , fylkkagielddas dahje fylkkamánnis ležžet vuostehágut evttohussii , de sáhttet dan dieđihit ovdal go plána mearriduvvo .
8.20 Jordskifterettens rolle
8.20 Eananjuohkindikki sadji
I henhold til utvalgets forslag , skal jordskifteretten gis flere oppgaver etter reindriftsloven enn det den har i dag .
Lávdegotti árvalusa mielde galgá eananjuohkindiggi oažžut eambbo doaimmaid boazodoallolága olis go dál leat .
Dette gjelder avgjørelse om ny distriktsinndeling eller endring av tidligere grense , regler om beitebruk og bestemmelse om øvre reintall .
Dát leat omd. mearridit ođđa orohatjuohkima dahje rievdadit ovdalaš ráji ja doaimmat guohtungeavaheami njuolggadusaid ja bajimus boazologu mearrideami hárrái .
Elgå reinbeitedistrikt gir blant annet uttrykk for at denne særdomstolen har forankring i tradisjonell landbruksjuridisk tenkning , og har lite kjennskap til reindriften .
Elgå orohat dovddaha earret eará ahte dán sierraduopmostuolu vuođđu lea árbevirolaš eanandoallojuridihkalaš jurddašeapmi , ja ahte dat unnán dovdá boazodoalu .
Det gis videre uttrykk for at dommere ved de ordinære domstoler har bedre juridisk kompetanse .
Viidáseappot daddjo ahte dábálaš duopmostuoluid duopmáriin lea buoret juridihkalaš gelbbolašvuohta .
Reindriftsstyret er i tvil om jordskifteretten slik den er organisert , vil fungere etter hensikten .
Boazodoallostivra eahpida doaimmašii go eananjuohkindiggi iežas dálá organiseremiin ulbmila mielde .
Reindriftssakene vil bli en del av hele saksmengden som skal behandles , og i de samiske områdene vil jordskifterettene ha en ulik saksmengde i forhold til reindriften .
Boazodoalloáššit šattaše oassin dan áššehivvodagas mii galgá gieđahallojuvvot , ja sámi guovlluin dáidet eananjuohkindikkiin leat iešguđet áššehivvodat boazodoalu hárrái .
Det framholdes at en forutsetning for å bygge opp og vedlikeholde kompetanse , er at det foreligger en viss saksmengde .
Deattuhuvvo ahte eaktun hukset ja doalahit gelbbolašvuođa , leat vissis meari áššit .
Reindriftsstyret mener at andre alternativer bør vurderes , for eksempel en særskilt reindriftsdomstol for hele landet som for eksempel kan knyttes til en jordskiftedomstol .
Boazodoallostivra oaivvilda ahte ferte árvvoštallat eará vejolašvuođaid , omd. sierra duopmostuolu boazodoalu várás miehtá riikka , mii ovdamearkka dihte sáhtášii čadnot muhtun eananjuohkinduopmostullui .
Fordelene med dette vil ifølge Reindriftsstyret , være at foruten at den innehar og kan vedlikeholde særskilt kunnskap om reindrift , også kan arbeide med dette i et videre perspektiv i forhold til samisk reindrift og rettsoppfatning .
Boazodoallostivrra mielas livččii ovdamunnin dás , earret dat ahte das lea ja sáhttá háhkat eanet máhtu boazodoalu birra , ahte maiddái sáhttá bargat viidát perspektiivvas sámi boazodoalu ja riekteipmárdusaid hárrái .
Domstolen skal med det ha kunnskaper om rettsforhold som går ut over reindriftslovens bestemmelser , noe som vil føre til bedre rettssikkerhet og større legitimitet .
Nu galggaše duopmostuolus leat viidát dieđut ja máhttu riektedilálašvuođaid birra go boazodoallolága mearrádusaid birra , mii buoridivččii riektesihkarvuođa ja attášii buoret legitimitehta .
Under konsultasjonene har både Sametinget og NRL kommet med innvendinger mot å bruke jordskifteretten .
Ráđđádallamiid oktavuođas leaba sihke Sámediggi ja NBR vuosttaldan evttohusa geavahit eananjuohkindikki .
Under behandlingen av lovutkastet i Sametingets plenum gikk både flertallet og mindretallet imot forslaget .
Láhkaevttohusa gieđahallamis Sámedikki ollesčoahkkimis vuosttaldeigga sihke eanet- ja unnitlohku dien evttohusa .
NRL gikk også imot forslaget på sitt styremøte i slutten av september 2006 .
Maiddái NBR vuosttaldii evttohusa stivračoahkkimisttis loahpageahčen čakčamánu 2006 .
Gjennom lovrevisjonen i 1996 ble jordskifteretten gitt kompetanse til å behandle visse sakstyper vedrørende reindriften , jf. Ot.prp. nr. 28 ( 1994-95 ) .
Láhkarievdadeami olis 1996:s oaččui eananjuohkindiggi válddi gieđahallat dihto áššiid mat gusket boazodollui , gč. Od.prp. nr. 28 ( 1994 – 95 ) .
Dette gjaldt bruksordning , rettsutgreiing og grensegang , i tillegg til skjønn etter reindriftsloven .
Dát guoskkai geavahanortnegii , riektečielggadeapmái ja rádjegeassimii , lassin árvvoštusaide boazodoallolága olis .
Når det gjelder bruksordning , rettsutgreiing og grensegang , kan bestemmelsene her bare anvendes til å avklare forholdet til andre interesser .
Geavahanortnega , riektečielggadeami ja rádjegeassima oktavuođas sáhttet mearrádusat adnot dušše čielggadit oktavuođa eará beroštumiide .
Erfaringene så langt er forholdsvis begrensede , men slik departementet ser det , foreligger det ikke tungtveiende innvendinger mot at jordskifteretten også får oppgaver knyttet til interne forhold i reindriften .
Dán rádjái lea unnán vásáhus dáinna , muhto nugo departemeanta oaidná dán , de eai leat mearkkašahtti vuostehágut addit eananjuohkindiggái doaimmaid boazodoalu siskkáldas áššiid oktavuođas .
Den generelle kompetansen som jordskifteretten har i forhold til grensegang og bruksordninger , er nyttig også for behandling av saker innenfor reindriften .
Oppalaš máhttu mii eananjuohkindikkis lea rádjegeassimiid ja geavahanortnegiid hárrái , lea ávkkálaš maiddái boazodollui guoski áššiid gieđahallamis .
Slik kompetanseoppbygging kan finne sted på et par utvalgte steder , ett i nord og ett i sør , som får ansvar for å behandle saker i henholdsvis det nord-samiske og det sør-samiske området .
Diekkár gelbbolašvuohta galgá huksejuvvot moatti válljejuvvon báikkis , main okta lea davvin ja nubbi lullin , mat ožžot ovddasvástádusa gieđahallat áššiid nappo davvisámi ja oarjelsámi guovlluin .
Det er nå etablert en egen domstol for Indre Finnmark .
Dál lea ásahuvvon sierra duopmostuollu Sis-Finnmárkku várás .
En mulighet kunne være å legge oppgavene dit .
Okta vejolašvuohta livččii bidjat dasa doaimmaid .
Etter departementets syn vil imidlertid en domstol i Indre Finnmark , som førsteinstansdomstol , ligge geografisk fjernt fra den sørlige reindriften .
Departemeantta oainnu mielde šattašii Sis-Finnmárkku duopmostuollu , vuosttašinstánsa duopmostuollun , geográfalaččat guhkkin eret oarjelsámi boazodoalus .
Dette taler for en viss geografisk fordeling av slike oppgaver som beskrevet ovenfor .
Seamma livččii gaskaboddosaš meahcceduopmostuollu mii galgá ásahuvvot Finnmárkkulága olis .
Det samme gjelder forslaget om å la jordskifteretten prøve forvaltningsvedtak knyttet til distriktsgrensene , jf. § 42 .
Seamma guoská evttohussii loahpalaččat dohkkehit hálddašanmearrádusaid orohatrájiid hárrái , gč. § 42 .
Forutsatt at kompetansen som nevnt ovenfor styrkes , finner departementet at slike oppgaver vil være naturlige for jordskifteretten å ivareta .
Dainna eavttuin ahte gelbbolašvuohta nannejuvvo nugo namuhuvvon ovdalis , de atná departemeanta ahte eananjuohkindiggái lea lunddolaš fuolahit dakkár doaimmaid .
8.21 Myndighetsorganer og forvaltning
8.21 Mearridanváldi ja hálddašeapmi
På det regionale nivå foreslår Reindriftslovutvalget at dagens områdestyrer gjøres om til fylkesreindriftsstyrer . Fylkesmannen overtar de oppgaver reindriftskontorene har i dag .
Regiovnnalaš dásis árvala Boazodoalloláhkalávdegoddi ahte otná guovllustivrrat rievdaduvvojit fylkkaboazodoallostivran ja ahte fylkkamánni váldá badjelasás daid doaimmaid mat dál leat boazodoallokantuvrrain .
Utvalget foreslår videre at det sentrale reindriftsstyret opprettholdes .
Lávdegoddi árvala viidáseappot ahte guovddáš boazodoallostivra bisuhuvvo .
På det administrative nivå videreføres dagens sentrale enhet , men i form av Statens reindriftsforvaltning .
Hálddahuslaš dásis jotkojuvvo dálá guovddáš hálddahus , muhto Stáhta boazodoallohálddahusa namas .
Etter utvalgets forslag forutsettes enkeltsaker flyttet ut av departementet i sin helhet .
Lávdegotti árvalusa mielde jurddašuvvojit ovttaskas áššit oalát sirdojuvvot eret departemeanttas .
Høringsuttalelsene avspeiler ulike oppfatninger om dette .
Gulaskuddanásahusain leat iešguđetlágán oainnut dása .
En del høringsuttalelser er positive til forslaget om at fylkesmannen skal ha administrativt ansvar på regionalt nivå .
Muhtun gulaskuddanásahusat leat mielas evttohussii sirdit fylkkamánnái guovlulaš hálddahusovddasvástádusa .
I tillegg til sektoransvar på ulike områder , vil fylkesmannsembetet også kunne tilføre reindriftsforvaltningen tiltrengt kompetanse og autoritet i gjennomføringen av oppgavene .
Lassin dasa go lea ovddasvástádus iešguđet surggiid hárrái , de sáhtášii fylkkamánni maiddái veahkehit boazodoallohálddahusa dárbbašlaš gelbbolašvuođain ja válddiin doaimmaid čađahit .
Dernest vil en slik samling etter Arbeids- og administrasjonsdepartementets oppfatning , bidra til en forenkling av forvaltningen sett fra publikums ståsted .
Bargo- ja hálddašandepartemeantta oainnu mielde dagašii diekkár ovttasteapmi ahte hálddašeapmi šattašii álkit geavaheddjiide .
Andre mener at forslaget har uheldige sider .
Earát fas oaivvildit ahte evttohusas leat heajos bealit .
Reindriftssjefen gir uttrykk for at forslaget innebærer en svekkelse av innsigelsesinstituttet etter plan- og bygningsloven .
Earret eará lea ballu ahte boazodoalloberoštumit bázahallet eará beroštumiid ektui .
Flere tar til ordet for at Sametinget bør overta ansvaret for reindriftsforvaltningen .
Boazodoallohoavda oaivvilda ahte evttohus headjuda vuosttaldanvejolašvuođa plána- ja huksenlága olis .
Sametinget selv mener at overføring til fylkesmannen vil innebære en tilbakevending til noe som ligner på det tidligere lappefogdsystemet ; noe som ikke vil være hensiktsmessig og som vil fjerne reindriften fra det samiske samfunnet .
Máŋggas oaivvildit ahte Sámediggi berre badjelasás váldit boazodoalu hálddašeami . Sámediggi ieš oaivvilda ahte sirdin fylkkamánnái lea maŋoslávki sámifáldi sullasaš ásahussii , mii ii leat ulbmillaš ja mii gáidadivččii boazodoalu eret sámi servodagas .
Sametinget uttaler at Regjeringen må ta initiativ til å utrede nærmere forhold omkring samisk selvbestemmelse og forvaltning av reindriften .
Sámediggi cealká ahte Ráđđehus ferte áigái oažžut vuđolet čielggadeami sámi iešmearrideami birra ja boazodoalu hálddašeami birra .
Etter departementets syn må Sametingets krav ses i forhold til det generelle behovet for en gjennomgang av hvilke politikkområder Sametinget bør få økt myndighet over .
Departemeantta oainnu mielde ferte Sámedikki gáibádusa geahččat ovttas oppalaš dárbbuin guorahallat guđiid politihkkasurggiin Sámediggi berre oažžut eanet válddi .
En prinsipiell avklaring med hensyn til Sametingets myndighet og innflytelse på ulike områder vil kunne ta tid .
Prinsihppalaš čielggadeapmi Sámedikki válddi ja váikkuhanvuoimmi birra iešguđet surggiin sáhttá leat áddjás bargu .
Samtidig haster det med å få andre viktige endringer på plass .
Seammás lea hoahppu oažžut áigái eará deaŧalaš rievdademiid .
Dette har ført til at departementet ved denne lovrevisjonen ikke foreslår endringer med hensyn til organiseringen av den offentlige forvaltningen .
Dát lea dahkan ahte departemeanta dán láhkarievdadeamis ii leat evttohan rievdadit almmolaš hálddašeami organiserema .
Både Sametinget og NRL er enige i at det i denne omgang ikke foretas endringer i forvaltningsmodellen for reindriften .
Sihke Sámediggi ja NBR leat ovttaoaivilis das ahte dán vuoru ii galgga rievdadit boazodoalu hálddašanmodealla .
8.22 Reinoppsyn
8.22 Boazobearráigeahčču
Reindriftslovutvalget tar i punkt 9.9.7 i utredningen opp spørsmålet om hvem som skal påse at bestemmelser og vedtak blir overholdt .
Boazodoalloláhkalávdegoddi guorahallá iežas čielggadeami čuoggás 9.9.7 gažaldaga gii galgá bearráigeahččat ahte mearrádusat doahttaluvvojit .
Etter utvalgets oppfatning taler mye for at Reindriftsforvaltningen bør skjermes for slike oppgaver .
Lávdegoddi oaivvilda ahte leat garra ákkat dasa ahte boazodoallohálddahus ii galgga dan dahkat .
Et for sterkt kontrollelement som del av forvaltningens virksomhet , vil kunne motvirke dette .
Jus hálddahusa doaibman maiddái livččii bearráigeahču doallat , de sáhttá dat gártat hehttehussan .
Utvalget foreslår derfor i utkastet § 12-4 at Statens naturoppsyn ( SNO ) skal føre kontroll med at bestemmelser gitt i eller i medhold av reindriftsloven blir overholdt .
Dan dihte árvala lávdegoddi § 12 – 4 ahte Stáhta luonddubearráigeahčču ( SNO ) galgá bearráigeahččat ahte mearrádusat mat leat addon boazodoallolágas dahje dan olis čuvvojuvvojit .
Det påpekes at SNO allerede i dag har en rekke oppgaver i de områder hvor det utøves reindrift .
Čujuhuvvo ahte Stáhta luonddubearráigeahčus dál juo leat moanat doaimmat guovlluin gos lea boazodoallu .
Reinoppsynet skal i henhold til utvalgets forslag , kontrollere at beitetider blir overholdt , samt at andre beitebruksregler blir ivaretatt , for eksempel kjørereglene for flytting mv. .
Boazobearráigeahčču galgá lávdegotti evttohusa mielde bearráigeahččat ahte guohtunáiggit doahttaluvvojit , ja ahte guohtungeavaheami eará njuolggadusat vuhtii váldojuvvojit , ovdamearkka dihte njuolggadusat johttáma birra jna. .
Den norske advokatforening og Direktoratet for naturforvaltning er blant dem som støtter forslaget .
Norgga advokáhttasearvi ja Luondduhálddašandirektoráhtta leat daid gaskkas mat dorjot evttohusa .
For øvrig er høringsinstansene gjennomgående temmelig negative , selv om få i særlig grad begrunner dette nærmere .
Eará gulaskuddanásahusat moitet evttohusa oalle sakka , muhto hui unnán čilgejit manne .
Det foreslås at oppgavene skal ivaretas av Reindriftsforvaltningen eller Reinpolitiet .
Árvaluvvo ahte Boazodoallohálddahus dahje Boazopolitiijat galget bearráigeahču fuolahit .
Sametinget påpeker at i 2001 ble bare 3500 timer av totalt 21000 timer brukt til oppsyn med næringen fra Reinpolitiets side .
Sámediggi čujuha ahte 2001:s atne Boazopolitiijat dušše 3500 diimmu oktiibuot 21000 diimmus boazodoalu bearráigehččui .
Det framholdes at Reinpolitiet bør få tilført ressurser slik at de kan øke sin kompetanse når det gjelder reindrift , samisk språk og samisk kultur .
Deattuhuvvo ahte Boazopolitiijat berrejit oažžut resurssaid vai sáhttet buoridit iežaset čehppodaga boazodoalu birra , sámegielas ja sámi kultuvrras .
Videre gir Sametinget uttrykk for at virkeområdet for Reinpolitiet bør utvides slik at det omfatter hele reindriftsområdet .
Viidáseappot cealká Sámediggi ahte Boazopolitiijaid doaibmaviidodat berre viiddiduvvot olles boazodoalloguvlui .
Etter departementets oppfatning , vil det være behov for visse former for kontroll og oppsyn .
Departemeantta oainnu mielde lea vissis bearráigeahčču ja dárkkisteapmi dárbbašlaš .
Reindrift foregår over store områder og under marginale forhold .
Boazodoallu doaimmahuvvo viiddis guovlluin ja váttis dilálašvuođain .
For å forhindre at et lite mindretall skal ødelegge for fellesskapet og skape utrygghet og uro , framstår et offentlig oppsyn som nødvendig .
Eastadan dihte ahte moattis billisit oallugiid ovddas ja ásahit ráfehisvuođa ja váivvi , de lea dárbbašlaš doallat almmolaš bearráigeahču .
Et oppsyn vil også rette seg mot andre brukere av fjell og utmark , og slik kunne bidra til at reindriften får « arbeidsro » når dette er nødvendig .
Bearráigeahčču doaibmá maiddái eará meahccegeavaheddjiid ektui , ja sáhttá nu leat veahkkin oččodeame boazodollui « bargoráfi » go dat lea dárbbašlaš .
Departementet ser det likevel slik at forslaget om et eget reinoppsyn ikke bør følges opp i denne omgang .
Departemeanta datte oaivvilda ahte evttohuvvon boazobearráigeahčču ii berre ovddiduvvot dán háve .
SNO har nå overtatt det statlige naturoppsynet i Finnmark fra Fjelltjenesten , mens det ennå er uvisst om SNO også kommer til å utøve tjenester for Finnmarkseiendommen .
Stáhta luonddubearráigeahčču lea badjelasas váldán dan stáhtalaš luonddubearráigeahču Finnmárkkus , man Meahccebálvalus doaimmahii ovdal , muhto vuos lea eahpesihkar galgá go Stáhta luonddubearráigeahčču maiddái doaimmahit bearráigeahču Finnmárkkuopmodaga ovddas .
På den bakgrunn kan det være hensiktsmessig å avvente utviklingen her og den rolleavklaring mellom ulike aktører som gjennom dette må finne sted , herunder også forholdet til Reinpolitiet .
Dan vuođul sáhttá leat buoremus vuordit ja oaidnit movt dát ovdána , ja vuos oaidnit movt iešguđet bealálaččat juogadit rollaid gaskaneaset , ja dás maiddái oktavuođa Boazopolitiijaide .
Spørsmålet vil bli drøftet med alle berørte interesser , blant annet Miljøverndepartementet og Justisdepartementet , før det kan tas endelig stilling til spørsmålet .
Gažaldat galgá ságastallojuvvot buot guoskevaš beliiguin , earret eará Birasgáhttendepartemeanttain ja Justiisadepartemeanttain , ovdal go dahkko loahpalaš oaivil áššis .
Det har vært vurdert å foreslå en hjemmel i loven for senere opprettelse av et slikt tilsyn , men departementet har kommet til at også dette bør vente .
Lea árvvoštallojuvvon árvalit mearrádusa láhkii mii maŋŋel attášii válddii ásahit diekkár bearráigeahču , muhto departemeanta lea gávnnahan ahte maiddái dán berre maŋidit .
Dette vil innebære at situasjonen blir som i dag .
Sihke Sámediggi ja NBR leaba ráđđádallamiin dorjon dan .
8.23 Mekling
8.23 Soabaheapmi
Utvalget foreslår en meklingsordning for utenrettslig konfliktløsning som er blitt godt mottatt blant høringsinstansene .
Lávdegoddi árvala soabahanortnega man mielde sáhttá riidduid čoavdit olggobealde diggeortnega , ja dasa leat gulaskuddanásahusat mielas .
Departementet slutter seg til utvalgets vurderinger .
Departemeanta guorrasa lávdegotti árvvoštallamiidda .
Etter departementets syn er det viktig å åpne for en adgang til å løse konflikter utenrettslig .
Departemeantta oainnu mielde lea deaŧalaš ásahit vejolašvuođa čoavdit riidduid almmá lágastemiid haga .
Dette vil kunne gi en mykere og mindre formell ramme rundt konfliktløsninger , som også vil gjøre samarbeid og sameksistens lettere senere .
Dat attášii loažžadet ja unnit formála birrasa riidduid čoavdimii , mii fas álkidahttá maŋit áiggi ovttasbarggu ja ovttaseallima .
Områdestyret eller Reindriftsstyret utpeker en person som antas å ha tillit hos begge parter som meglingsmann .
Guovllustivra dahje boazodoallostivra nammada soabaheaddjin olbmo geasa navdá goappaš beliid luohttit .
Meglingsmannen innkaller til møte med rimelig varsel , og begge parter har plikt til å møte .
Soabaheaddji gohčču čoahkkimii govttolaš áiggis , ja goappaš beliin lea geatnegasvuohta boahtit .
8.24 Sanksjoner
8.24 Ráŋggáštusat ( sankšuvnnat )
Utvalget har foreslått et eget kapittel hvor ulike sanksjonsbestemmelser er samlet .
Lávdegoddi lea árvalan sierra kapihttalii čohkket ráŋggáštusmearrádusaid .
Begrepet sanksjoner er brukt som felles betegnelse på tiltak som skal fremtvinge oppfyllelse av et gitt pålegg og reaksjoner med et i det vesentlige pønalt formål .
Lávdegoddi lea atnán doahpaga ráŋggášteapmi ( sankšuvdna ) oktasaš namahussan sihke gohččumiid čađaheami bággema birra ja doaimmaid birra maid ulbmil lea eastadit rihkkuma .
Stort sett framkommer det ikke tungtveiende innvendinger imot hovedtankene i forslaget .
Oppalohkái eai leat mearkkašahtti vuostahágut evttohusa ulbmilii .
Regjeringsadvokaten , Advokatforeningen og Politidirektoratet har imidlertid noen synspunkter som er kommentert i merknadene , og for en del tatt hensyn til .
Ráđđehusadvokáhtta , Advokáhttasearvi ja Politiijadirektoráhtta datte ovddidit soames oainnuid , maid departemeanta lea komenteren mearkkašumiin paragráfaide , ja main muhtun oasi lea vuhtii váldán .
Departementet vil påpeke at dagens lov er mangelfull i forhold til muligheten for å iverksette tiltak og sanksjonere dersom lover og regler ikke følges .
Departemeanta čujuha ahte dálá lágas leat váilevaš vejolašvuođat čađahit doaimmaid ja ráŋggáštit daid geat eai čuovo lágaid ja njuolggadusaid .
Utvalgets forslag til nye bestemmelser gir , etter departementets syn , både et fleksibelt og nyansert virkemiddelapparat , og fremstår som langt mer hensiktsmessig enn dagens bestemmelser .
Lávdegotti árvalan ođđa mearrádusat attáše , departemeantta oainnu mielde , sihke heivehahtti ja vuogas váikkuhanreaidduid , ja leat mihá heivvoleappot go dálá mearrádusat .
I tillegg til de bestemmelser en har i dag om reduksjon av reinflokk ved tvang , foreslås det bestemmelser om tvangsmulkt , forelegg og avgift ved brudd på bruksregler .
Lassin mearrádusaide mat juo odne leat boazologu bággounnideami birra , de evttohuvvojit mearrádusat bággensáhku , sáhkkocelkosiid ja divvagiid birra mat bohtet jus rihkku doaibmanjuolggadusaid .
Departementet vil særlig peke på at bestemmelsen om tvangsmulkt kan være et hensiktsmessig virkemiddel ved brudd på bestemmelser i loven og vedtak fattet med hjemmel i denne .
Departemeanta deattuha erenoamážit ahte mearrádus bággensáhku birra sáhttá leat heivvolaš veahkkeneavvu jus soamis rihkku láhkamearrádusaid dahje mearrádusaid mat leat lága olis dahkkojuvvon .
Sametinget har under konsultasjonene gitt uttrykk for at de ikke vil gå inn for utvalgets forslag til sanksjonsbestemmelser .
Sámediggi lea ráđđádallamiin cealkán ahte sii eai doarjjo lávdegotti árvalusa ráŋggáštemiid birra .
Begrunnelsen har vært at dersom reindriften selv ikke tildeles den endelige myndighet til å fastsette reintall og ikke har flertall i styringsorganene , svekkes sanksjonsbestemmelsenes legitimitet .
Ággan lea ahte jus boazodoallu ii oaččo loahpalaš válddi mearridit boazologu , ii ge oaččo eanetlogu stivrenorgánain , de headjuda dat ráŋggáštusmearrádusaid legitimitehta ( doallevašvuođa ) .
Under behandlingen i Sametingets plenum gikk flertallet imot forslaget til sanksjonsbestemmelser .
Gieđahallamis Sámedikki ollesčoahkkimis vuosttaldii eanetlohku ráŋggáštanmearrádusaid .
NRL har ikke hatt innvendinger mot forslaget slik det foreligger .
NBR ii leat vuosttaldan evttohusa nu movt dal lea .
8.25 Instruksjonsmyndighet og ­omgjøringsadgang
8.25 Gohččunváldi ja rievdadanvejolašvuohta
I departementets høringsbrev av 1. mars 2002 tok departementet opp spørsmålet om det gjennom loven bør legges et klarere grunnlag for overordnet myndighets adgang til å instruere de styrende organer , og i påkommende tilfeller omgjøre fattede vedtak .
Departemeantta gulaskuddanreivves njukčamánu 1. beaivvi 2002 ovddiduvvui gažaldat berrešii go lága bokte addot bajit eiseválddiide čielgaset vejolašvuohta addit stivrejeaddji orgánaide gohččosiid , ja dihto dilálašvuođain vejolašvuođa rievdadit mearrádusaid maid dat leat dahkan .
Mange er negative til dette .
Oallugat vuosttaldit dán .
Sametinget gir uttrykk for at dette vil undergrave den rollen Sametinget og reindriften er gitt gjennom oppnevning av medlemmer i de styrende organer .
Sámediggi oaivvilda ahte dát duššindahká dan sajádaga maid Sámediggi ja boazodoallu leat ožžon miellahtuid nammadeami bokte stivrejeaddji orgánaide .
Departementet har merket seg de innvendinger som har kommet , og vil ikke forfølge dette nærmere .
Departemeanta lea mearkkašan vuostehágu , ii ge áiggo ovddidit ášši .
Det dreier seg om kollegiale organer hvor blant annet samfunnserfaring , lokalkunnskap og faglig kompetanse er sentrale elementer .
Dás leat ságas kollegiála organat main guovddáš bealit leat earret eará servodatmáhttu , máhttu báikkálaš diliid birra ja fágalaš gelbbolašvuohta .
Videre er Sametinget og fylkestingene sentrale ved oppnevningen .
Viidáseappot leat Sámediggi ja fylkkadikkit guovddážis nammadeami oktavuođas .
Når lovgiver velger en slik løsning , vil en slik særskilt tydeliggjøring av instruksjonsmyndighet og omgjøringsadgang innebære et noe motstridende signal .
Go láhkaaddi vállje diekkár čovdosa , de gohččun- ja rievdadanválddi čalmmustahttin addá vuostesignálaid . Dakkár vejolašvuohta lea juo buori muddui hálddahuslaš prinsihpaid ja hálddašanlága mearrádusaid olis .
Departementet mener dette gir tilstrekkelig grunnlag for oppfølging der hvor dette skulle framstå som nødvendig .
Departemeanta oaivvilda ahte dát addá doarvái vuođu čuovvolit ášši jus gávnnahuvvo dárbbašlažžan .
7 Sametinget
7 Sámediggi
Sametinget ble opprettet i medhold av lov av 12. juni 1987 nr. 56 om Sametinget og andre samiske rettsforhold ( sameloven ) .
Sámediggi ásahuvvui geassemánu 12. b. 1987-mannosaš lága nr. 56 Sámedikki ja eará sámi riektedilálašvuođaid birra ( sámelága ) vuođul .
Det ble i forarbeidene lagt vekt på at Sametingets myndighet skal kunne utvikles , jf. Innst. O. nr. 79 ( 1986 – 87 ) s. 9 :
Ovdabargguin deattuhuvvui ahte Sámedikki váldi galgá sáhttit ovdánit , gč. árv . O. nr. 79 ( 1986 – 87 ) s. 9 :
« Komiteen er enig med departementet i at Sametingets myndighet kan ikke fastlegges en gang for alle .
« Lávdegoddi lea ovttaoaivilis ahte Sámedikki váldi ii sáhte mearriduvvot oktii agi beaivái .
Komiteen er klar over at man ved en eventuell fremtidig utvidelse av Sametingets myndighetsområde vil kunne komme i konflikt med andre forvaltningsorganer og forutsetter at disse spørsmålene finner sin avklaring og løsning før nye oppgaver besluttes lagt til Sametinget .
Lávdegoddi ádde ahte jus Sámedikki válde ­suorgi vejolaččat viiddiduvvo boahtteáiggi , de dat soaitá šaddat vuostálagaid eará hálddašanorgánaiguin ja eaktuda ahte dát gažaldagat čielggaduvvojit ja čovdojuvvojit ovdalgo mearriduvvo ahte ođđa bargamušat biddjojuvvojit Sámediggái .
Når en har høstet erfaring med Sametingets virksomhet , vil det være naturlig at myndighetsområdet vurderes i forhold til Sametingets arbeid og det alminnelige samfunnssyn . »
Go leat vásihan Sámedikki doaimma , de lea lunddolaš ahte váldesuorgi árvvoštallojuvvo Sámedikki barggu ja olbmuid dábálaš servo ­datoainnu ektui . »
Videre legges prinsippet om samisk selvråderett til grunn : « Skal samisk kultur overleve også i framtiden [ … ] forutsetter det at samene gis en vesentlig grad av selvråderett og innflytelse i spørsmål av særlig betydning for den samiske kulturs stilling » ( Ot.prp. nr. 33 ( 1986 – 87 ) s. 67 ) .
Viidáseappot biddjojuvvo sámi iešmearridan ­vuoigatvuođa prinsihppa vuođđun : « Jus sámi kultuvra galggaš ceavzit boahtteáiggi [ … ] , de eaktuda dat ahte sámiide addojuvvo mearkkašahtti iešmearridanvuoigatvuohta ja dadjamuš dakkár áššiin mat leat erenoamáš dehálaččat sámi kultuvrra sajádahkii » . ( Od.prp. nr. 33 ( 1986 – 87 ) s. 67 ) .
Dette innebærer blant annet at samene selv , det vil si Sametinget , skal gjøre prioriteringer for samisk kultur og samfunnsliv , ikke regjeringen .
Dat mielddisbuktá earret eará ahte sámit ieža , dat mearkkaša ahte Sámediggi , galgá vuoruhit sámi kultuvrra ja servodateallima doaimmaid , ii ge ráđđehus .
I Soria Moria-erklæringen legges det til grunn at Sametinget skal ha reell innflytelse på områder som er viktige for den samiske befolkningen .
Soria Moria-julggaštusas biddjojuvvo vuođđun ahte Sámedikkis galgá leat duohta dadjamuš dakkár surggiin mat leat dehálaččat sámi álbmogii .
Dette er i tråd med målsetningen om å sikre Sametinget som politisk organ og forvaltningsorgan større frihet , innflytelse og økt myndighet , jf. St.meld. nr. 55 ( 2000 – 2001 ) .
Dát čuovvu ulbmila sihkkarastit Sámediggái politihkalaš orgánan ja hálddahusorgánan stuorát friddjavuođa , dadjamuša ja lasi válddi , gč. Sd.dieđ. nr. 55 ( 2000 – 2001 ) .
Det har skjedd en betydelig utvikling av rammevilkårene som er med på å bestemme Sametingets stilling og handlingsrom etter at sameloven ble vedtatt .
Lea leamaš mearkkašahtti ovdáneapmi dain rámmaeavttuin mat leat mielde mearrideamen Sámedikki sajádaga ja doaibmanfriddjavuođa maŋŋágo sámeláhka mearriduvvui .
Noe av det viktigste er tilføringen av forvaltningsoppgaver , myndighet gitt gjennom særlover , utviklingen i den budsjettmessige stillingen og konsultasjonsavtalen fra 2005 .
Dehálepmosiid gaskkas leat hálddašandoaimmaid lassáneapmi , váldi addojuvven sierralágaid vuođul , bušeahttadili ovdáneapmi ja jagi 2005 konsultašuvdnašiehtadus .
7.1 Sametingets organisering , arbeids- og myndighetsområde
7.1 Sámedikki organiseren , bargo- ja váldesuorgi
Sametinget har et parlamentarisk system , der Sametingsrådet utgår fra flertallet i Sametingets plenum .
Sámedikkis lea parlamentáralaš vuogádat , mas Sámedikki dievasčoahkkima eanetlohku vállje Sámediggeráđi .
Sametingsrådet har det politiske ansvaret for Sametingets løpende virksomhet , herunder den administrative virksomheten .
Sámediggeráđis lea politihkalaš ovddasvástádus Sámedikki oktilis doaimmas , dás maiddái dan hálddahusdoaimmas .
Sametinget består av
Sámedikkis leat
plenum ( parlamentsfunksjon med komité- og plenumsmøter fire ganger i året , møtelederskap med eget sekretariat som leder og administrerer plenums virksomhet ) ,
dievasčoahkkin ( parlameantadoaibma lávdegodde- ja dievasčoahkkimiiguin njelljii jagis , čoahkkinjođihangoddi sierra čállingottiin mii jođiha ja hálddaša dievasčoahkkima doaimma ) ,
Sametingsrådet ( flertallsvalgt av plenum , politikkutviklerfunksjon og parlamentarisk ansvarlig overfor plenum ) ,
Sámediggeráđđi ( maid Sámedikki dievasčoahkkima eanetlohku vállje , mas lea politihka ovddideaddji doaibma ja mas lea parlamentáralaš ovddasvástádus dievasčoahkkimii ) ,
tilskuddsstyret ( ansvarlig for tilskuddsforvaltning iht. retningslinjer vedtatt av plenum og etter innstilling fra administrasjonen ) og språkstyret ( faglig vedtaksorgan for samisk terminologi og skrivemåte ) ,
doarjjastivra ( vástida doarjjahálddašeamis daid njuolggadusaid vuođul maid dievasčoahkkin lea mearridan , ja hálddahusa evttohusa vuođul ) ja giellastivra ( sámi terminologiija ja čállinvuogi mearridanorgána ) ,
faglig forvaltningsutøvelse og administrativ drift ( forvaltning av oppgaver knyttet til opplæringsloven , kulturminneloven og sameloven , og ulike administrative høringssaker knyttet til tiltak av betydning for samiske samfunn , samt økonomi og personalstyring av den totale virksomheten ) .
fágalaš hálddašeami ollašuhttin ja hálddahuslaš doaibma ( daid bargamušaid hálddašeapmi mat čatnasit oahpahusláhkii , kulturmuitoláhkii ja sámeláhkii , ja daid iešguđetlágan hálddahuslaš gulaskuddanáššiid hálddašeapmi mat čatnasit doaibmabijuide mat leat dehálaččat sámi servodagaide , ja vel oppa doaimma ekonomiija- ja bargiidstivrejupmi ) .
Sametingets virksomhet har fellestrekk med arbeidet til både Storting , regjering , departement og direktorat , og dekker de fleste samfunnsområder .
Sámedikki doaibma sulastahttá sihke Stuorradik-ki , ráđđehusa , departemeantta ja direktoráhta ­bargui , ja gokčá eanaš servodatsurggiid .
Det at Sametinget er et politisk organ som er tildelt ulike former for myndighet kan være utfordrende å håndtere både for statlige myndigheter og for Sametinget selv .
Dat duohtadilli ahte Sámediggi lea politihkalaš orgána mas lea iešguđetlágan váldi , sáhttá leat hásta ­leaddji hálddašit sihke stáhta eiseválddiide ja Sámediggái alcces .
7.1.1 Sametingets myndighet
7.1.1 Sámedikki váldi
Sametingets myndighet sorteres i to hovedkategorier , myndighet gitt i lov og / eller forskrifter og myndighet til å fordele økonomiske tilskudd .
Sámedikki váldi juohkása guovttelágánin , lágas ja/dahje láhkaásahusas mearriduvvon váldin ja váldin juohkit ekonomalaš doarjagiid .
Sametinget er gitt myndighet i lov / forskrift innenfor fem områder .
Sámediggái lea addojuvvon váldi lágain / láhkaásahusain viđa suorggis .
Dette er :
Dat leat :
Kulturminneloven hva gjelder samiske kulturminner .
Kulturmuitoláhka mii guoská sámi kulturmuittuide .
Denne myndigheten er forskriftsdelegert og Sametinget er faglig underlagt Riksantikvaren / Miljøverndepartementet , ( se kap. 7.7 ) .
Dát váldi lea fápmuduvvon láhkaásahusa vuođul ja Sámediggi lea fágalaččat Riikkaantikvára / Birasgáhttendepartemeantta vuollásaš , ( gč. kap. 7.7 ) .
I tillegg til formell vedtakskompetanse etter kulturminneloven , omfatter Sametingets ansvar ivaretakelse av samiske kulturminnehensyn i plan- og byggesaker etter plan- og bygningsloven .
Formála mearridangelbbolašvuođa lassin kulturmuitolága vuođul , lea Sámedikki ovddasvástádus fuolahit sámi kulturmuitodeastagiid plána- ja huksenáššiin plána- ja huksenlága vuođul .
Sametinget kan fremme innsigelse der planer er i strid med nasjonale og viktige regionale interesser .
Sámediggi sáhttá ovddidit vuosteákkaid go plánat leat vuostálagaid riikkalaš ja dehálaš regionála beroštusaiguin .
Sameloven § 3 – 12 sier at Sametinget skal arbeide for vern og utvikling av samisk språk i Norge , jf. Ot.prp. nr. 114 ( 2001 – 2002 ) ( se kap. 19.2 ) .
Sámelága § 3 – 12 cealká ahte Sámediggi galgá bargat dan ovdii ahte sámegiella Norggas suodja ­luvvošii ja ovdánivččii , gč. Od.prp. nr. 114 ( 2001 – 2002 ) ( gč. kap. 19.2 ) .
Myndigheten er lovdelegert ( se kap. 11.1 ) .
Váldi lea fápmuduvvon lága vuođul ( gč. kap. 11.1 ) .
Lovdelegert myndighet til å gi forskrifter om bruk av det samiske flagget , jf. sameloven § 1 – 6 .
Lága vuođul fápmuduvvon váldi addit láhkaásahusaid sámi leavgga geavaheami birra , gč. sámelága § 1 – 6 .
Lovdelegert myndighet til å gi retningslinjer for hvordan virkningen for samisk kultur , reindrift , utmarksbruk , næringsutøvelse og samfunnsliv av endret bruk av utmark skal bedømmes .
Lága vuođul fápmuduvvon váldi addit njuolggadusaid dasa mo rievdan meahccegeavahusa váikkuhusat sámi kultuvrii , boazodollui , meahc , ­ceávkkástallamii ealáhusdoibmii ja servodateallimii galget árvvoštallojuvvot .
Retningslinjene skal godkjennes av departementet , jf. finnmarksloven § 4 ( se kap. 20.2.2 ) .
Departemeanta galgá dohkkehit njuolggadusaid , gč. finnmárkkulága § 4 ( gč. kap. 20.2.2 ) .
Sametinget er gitt økt ansvar og selvstendighet i budsjettsammenheng ved at Sametinget fra 1999 ble gitt unntak fra Bevilgningsreglementet § 3 ( daværende § 4 ) , jf. St.prp. nr. 1 Tillegg nr. 5 ( 1998 – 1999 ) .
Sámediggi lea ožžon eanet ovddasvástádusa ja iehčanasvuođa bušeahta oktavuođas dan láhkai ahte Sámediggi jagi 1999 rájes oaččui spiehkastaga Juolludannjuolggadusaid § 3 ( dalá § 4 ) , gč. Sd.prp. nr. 1 Lasáhus nr. 5 ( 1998 – 1999 ) .
Med forbehold om budsjettvedtaket i Stortinget , fordeler Sametinget bevilgningene gitt over de ulike departementers budsjetter i sitt plenumsmøte i november .
Dainna várašemiin ahte Stuorradiggi dohkkeha bušeahta , juogada Sámediggi iežas skábmamánu dievasčoahkkimis daid juolludusaid mat leat addojuvvon departe ­meanttaid bušeahtain .
Sametinget fordeler tilskudd innenfor en rekke områder .
Sámediggi juogada doarjagiid ollu surggiin .
Sametinget fastsetter retningslinjer for tilskuddsforvaltningen , i noen tilfeller i samråd med aktuelt departement .
Sámediggi mearrida doarjjahálddašeami njuolggadusaid , muhtun dáhpáhusain ovttasráđiid áššáigulli departemeanttain .
Tilskuddsforvaltningen kan deles inn i syv underkategorier :
Doarjjahálddašeami sáhttá juohkit čieža vuollekategoriijan :
Direkte driftsstøtte til organisasjoner ( nærings- og kulturorganisasjoner , landsdekkende samiske organisasjoner ) .
Njuolgga doaibmadoarjjan organisašuvnnaide ( ealáhus- ja kulturorganisašuvnnaide , riikka ­miehtásaš sámi organisašuvnnaide ) .
Direkte driftsstøtte til frittstående institusjoner ( stiftelser , medlemsinstitusjoner ) .
Njuolgga doaibmadoarjjan friddja ásahusaide ( vuođđudusaide ja miellahttoorganisašuvnnaide ) .
Direkte driftsstøtte til kommunalt eide institusjoner ( museer , språksentre ) .
Njuolgga doaibmadoarjjan gieldda oamastan ásahusaide ( dávvirvuorkkáide ja giellaguovd-dážiidda ) .
Direkte driftsstøtte til kommuner for arbeid med språk .
Njuolgga doaibmadoarjjan gielddaide giellabargguide .
Driftsstøtte etter søknad / dokumentasjon til barnehager , bokbusser .
Doaibmadoarjjan ohcama / duođaštusa vuođul mánáidgárddiide , girjebussiide .