pere/sami_parallel huggingface dataset:
Vektleggingen av samiske forhold behøver imidlertid ikke å være gjennomgående.
Sámi áššiid geahččanvuohki ii dárbbaš goitge leat čađat.
I de tilfeller hvor avhandlingen for eksempel er en artikkelsamling, stiller vi ikke krav om at alle artiklene skal ha hovedvekten på samiske tema.
Ovdamearka dihte dain mas doavttergrádabargu lea artihkalčoakkáldat, de eat gáibit buot artihkkaliin váldogeahččanguovllu sámi áššiin.
Avhandlinger som tar for seg flerkulturelle forhold, herunder samiske, er tatt med, fordi samisk kultur og samfunnsforhold alltid vil stå i en relasjon til omkringliggende kontekster.
Barggut mat váldet ovdan máŋggakultuvrralaš áššiid ja nu maiddái sámi, leat váldon mielde, go sámi kultuvra ja servodatáššit álo bissot oktavuođas konteavsttaiguin mat leat das birrasis.
Det er et viktig poeng at den samiskrelaterte kunnskapen vil ha relevans både for samisk samfunnsbygging og for det øvrige samfunnets behov.
Dehálaš áiddostallan lea ahte sámi-guoski máhtus lea áššáiguoskevašvuohta sihke sámi servodathuksemii ja muđui servodaga dárbbuide.
Naturvitenskapelige avhandlinger innen biologi og fysiologi som inneholder studier av rein, og som blant annet ser på beiter, ernæring og biologiske rytmer, inkluderes fordi slike studier er viktige for reindriftsnæringen.
Luonddudiehtaga doavttergrádabarggut biologiijas ja fysiologiijas main leat boazodutkamat main earret eará geahčadit guohtuma, borramušaid ja biologalaš ritmmaid siskkilduvvojit danne go dakkár dutkamat leat dehálaččat boazoealáhussii.
I første del av drøftingsdelen gis det en oversikt over fagområdene enkeltvis.
Vuosttaš oasis ságaškuššanoasis lea oppalašgeahčastat fágasurggiin ovttažiid mielde.
Noen beslektede fag har vi valgt å slå sammen, slik som kunsthistorie og etnografi, og planlegging, politikk og sosiologi.
Muhtun sogolaš fágaid leat válljen bidjat oktii, nugo dáiddahistorjá ja etnografiija; ja plánen, politihkka ja sosiologiija.
Dessuten er språkfagene (språkvitenskap, lingvistikk, kultur og litteratur) slått sammen i en kategori.
Dasa lassin leat giellafágat (gielladieđa, lingvistihkka, kultuvra ja girjjálašvuohta) biddjon oktan juogusin.
I andre del av drøftingsdelen sammenligner vi så den samiskrelaterte doktorgradsproduksjonen med den øvrige produksjonen, inndelt i faglige disipliner for å få synliggjort andel samiskrelatert produksjon i forhold til den relevante totalproduksjonen.
Ságaškuššanoasi nuppi oasis buohtastahttit sámi-guoski doavttergrádabuvttadeami dainna mii muđui buvttaduvvo juhkkojuvvon fágalaš disipliinnain, oainnusmahttin dihte man stuora oassi sámi-guoskibuvttadeapmi lea dan áššáigullevaš oppalašbuvttadeamis.
Vi har valgt å gjøre følgende disiplininndeling:
Čuovvovaččat leat juohkán disipliinnaid:
 naturfag: biologi/fysiologi
 luonddufágat: biologiija/fysiologiija;
 humanistiske fag: arkeologi, filosofi, historiefagene, religionsvitenskap og språkfagene
 humanisttalaš fágat: arkeologiija, filosofiija, historjáfágat, religiovdnadieđafágat ja giellafágat;
 medisin og helsefag
 medisiidna ja dearvvašvuođafágat;
 rettsvitenskap
 riektedieđa;
 samfunnsfagene: antropologi, pedagogikk, statsvitenskap, planlegging og sosiologi
 servodatfágat: antropologiija, pedagogihkka, stáhtadieđa, plánen ja sosiologiija.
I tellingene for hvert fagområde inngår de tidligere doktorgradene, dr.philos. og PhDutdanningene.
Juohke fágasuorggi lohkamiin leat mielde ovdalaš doavttergrádat, dr. philos. ja PhD oahput.
Av kapasitetshensyn vil kapitlet ikke ta for seg avlagte hovedfags- og mastergrader, da dette ville ha krevd en langt større innsamlingsinnsats enn det vi har kapasitet til.
Kapasitehta dihte ii váldde kápihttal ovdan čađahuvvon váldofágaid ja mastergrádaid, go dat livčče gáibidan ollu stuorit čohkkenbarggu go mii mis lei.
Imidlertid antar vi at denne produksjonen har vært og er forholdsvis stor og dessuten økende blant annet som en følge av at programmet Masters in Indigenous Studies – MIS-programmet – ble igangsatt i 2003. I flere masterutdanninger inngår dessuten samiske emner som en integrert del av studieplanene.
Muhto mii jáhkkit ahte dat buvttadeapmi lea leamaš ja lea oalle stuoris ja dasa lassin lea lassáneame earret eará go prográmma Masters in Indigenous Studies - MIS prográmma álggahuvvui 2003:s. Máŋggain masteroahpuin leat sámi fáttát oassin oahppoplánain.
Illustrerende er faget samerett, som er obligatorisk på masterstudiet i rettsvitenskap.
Ovdamearka lea fága sámeriekti mii lea geatnegahtton riektediehtaga masteroahpus.
4.3 Resultat- og drøftingsdel
4.3 Boađus- ja ságaškuššanoassi
4.3.1 De lange historiske linjer
4.3.1 Guhkes historjjálaš sárgát
Men de samiske utdanningshistoriske linjer kan trekkes enda lengre tilbake i tid, til Trondenes seminar, som ble etablert i 1826, via den samisketnografiske forskningen ved Tromsø museum og Tromsø lærerskole til Universitetet i Tromsø. Hensynet til den samiske befolkningen og behovet for samisktalende lærere var avgjørende for at Trondenes seminar ble opprettet (Aarbakke og Jensen 2011).
Muhto sámi oahppohistorjjálaš sárgát álget ovdal, Trondenes semináras mii ásahuvvui 1826 mas beroštupmi sámi álbmogii ja sámegiela oahpaheddjiid dárbu lei váikkuheaddji seminára ásaheapmái (Aarbakke ja Jensen 2011), ja de Romssa musea sámi etnográfalaš dutkamiid ja Romssa oahpaheaddjiskuvlla bokte Romssa universitehtii.
Et av hovedargumentene for å etablere et universitet i Nord-Norge var å øke andelen ungdom med høyere utdanning i landsdelen.
Okta váldoákkain ásahit universitehta Davvi-Norgii lei lasihit guovllus logu nuorain geain lea alitoahppu.
Det var også et uttrykt ønske at samisk ungdom skulle søke til det nye universitetet.
Maiddái lei celkojuvvon dáhttu ahte sámi nuorat galge ohcat ođđa universitehtii.
Allerede i 1962 heter det i Stortingsmelding 91 i diskusjonen om en selvstendig institusjon for høyere utdanning på universitetsnivå for Nord-Norge at forholdene ligger til rette for flere fag, bl.a. realfag og samisk språk og kultur.
Juo 1962:s celkui Stuoradiggedieđáhusas 91 digaštallamis iešheanalis alitoahppoinstitušuvnna birra universitehtadásis Davvi-Norgii ahte leat dilálašvuođat máŋgga fágii, ea.ea. reálafágii ja sámi gillii ja kultuvrii.
Også Ruud-komiteen pekte på at samisk språk og kultur var et område som Tromsø måtte få hovedansvar for, både innen forskning og undervisning (Fulsås 1993: 30, 41).
Maiddái Ruudlávdegoddi čujuhii sámi giela ja kultuvrra oassin masa Romsa fertii oažžut váldoovddasvástádusa sihke dutkama ja oahpaheami dáfus (Fulsås 1993: 30, 41).
I jubileumsboka for universitetets 25-årsmarkering poengterer Fulsås at universitetsetableringen muliggjorde en nasjonal satsning på dette området, og at NAVFs minoritetsforskningsprogram – “Samisk og kvensk: historie, språk og kultur” i særlig grad bidro til dette (ibid.: 253), noe som også delvis gjenspeiles i finansieringen av samiskrelaterte doktorgrader.
Universitehta 25 jagi ávvugirjjis áiddostallá Fulsås ahte universitehtavuođđudeapmi dagai vejolažžan našuvnnalaš vuoruheami dan suorggis, ja ahte NAVF minoritehtadutkanprográmma – “Sámi ja kvena: historjá, giella ja kultuvra” lei erenoamáš váikkuheaddji dasa (ibid.: 253), mii maiddái belohahkii oidno sámi-guoski doavttergrádaid ruhtadeamis.
Flere av doktorgradsarbeidene som ble igangsatt i begynnelsen av vår undersøkelsesperiode, hadde NAVF-finansiering, andre hadde dessuten finansiering fra andre forskningsråd.
Ollu doavttergrádabargguin mat leat álggahuvvon min iskanáigodaga álggu geahčen ledje ruhtaduvvon NAVF:s, earáid ledje ruhtadan maiddái eará dutkanráđit.
I anledning UiTs 25-årsjubileum i 1993 påpeker Fulsås den svake rekrutteringssituasjonen særlig for samisk språk.
UiT 25 jagi ávvudemiid oktavuođas 1993:s, čujuha Fulsås heajos bestendilálašvuođa erenoamážit sámegiela ektui.
I den samiske institusjonsbyggingen har etterspørselen etter samiskspråklige personer vært stor, og det er “få personar med samisk bakgrunn og med samisk morsmål som har utført større vitenskaplege arbeid” (ibid.: 254).
Sámi institušuvnnaidásaheamis lea sámegielat olbmuide leamaš stuora dárbu, ja leat “unnán olbmot sámi duogážiin ja geain lea sámegiella eatnigiellan geat leat čađahan stuorit dieđalaš barggu” (ibid.: 254).
Målt i avlagte doktorgrader i språkfagene synes dette fortsatt å være situasjonen 18 år etterpå.
Mihtiduvvon giellafágaid čađahuvvon doavttergrádaid ektui orru dát ain dilálašvuohtan 18 jagi maŋŋil.
4.3.2 Den samiskrelaterte doktorgradsproduksjonen
4.3.2 Sámi-guoski doavttergrádabuvttadeapmi
Første doktorgrad ble avlagt ved Universitetet i Tromsø i 1973 ved Seksjon for tysk.
Romssa universitehta vuosttaš doavttergráda čađahuvvui 1973:s duiskagiela ossodagas.
Antallet doktorgrader har økt jevnt gjennom 40 år.
Doavttergrádaid lohku lea lassánan dássedit 40 jagi.
I 2010 ble det avlagt 96 doktorgrader, mens 2009 foreløpig er toppåret, med totalt 115 avholdte disputaser.
2010:s čađahuvvojedje 96 doavttergráda, ja 2009 lea dássážii bárisjahki oktiibuot 115 nákkáhallamiiguin.
Inntil 1990 var det få doktorgrader som omhandlet samiske temaer.
1990 rádjai ledje unnán doavttergrádat main ledje sámi fáttát.
I denne gjennomgangen av doktorgradsproduksjonen over en 20-årsperiode ser vi imidlertid en generelt jevn økning (tabell 1).
Dán doavttergrádabuvttadeami čađaiskamis 20 jagi áigodagas oaidnit goitge dássedis lassáneami (tabealla 1).
Derimot er det store forskjeller mellom fagområdene.
Baicca leat stuora erohusat fágasurggiin.
Det er tydelig at noen fagområder har lyktes bedre enn andre når det gjelder den samiskrelaterte doktorgradsproduksjonen.
Čielggas lea ahte muhtun fágasuorggit leat lihkostuvvan buorebut go earát sámiguoski doavttergrádabuvttadeami ektui.
Mulige årsaker til slike forskjeller vil vi diskutere i oppsummeringen.
Vejolaš sivat dakkár erohusaide digaštallojuvvojit čoahkkáigeasus.
Som det framgår av tabell 1, var det i femårsperioden 1990–1994 fremdeles samlet sett få avlagte samiskrelaterte doktorgrader ved UiT.
Nugo boahtá ovdan tabeallas 1 ledje vihttajagiáigodagas 1990-1994 ain oktiibuot unnán čađahuvvon sámi-guoski doavttergrádat UiT bokte.
Historie kan vise til tre doktorgrader, mens en til to doktorgrader ble avlagt både i antropologi, arkeologi og biologi/fysiologi.
Historjjás ledje golbma doavttergráda, okta gitta guokte čađahuvvon doavttergráda ges antropologiijas, arkeologiijas ja biologiijas/fysiologiijas.
Fra og med 1995 avlegges det flere doktorgrader, og dette skjer innen flere fagområder.
Jagi 1995 ja dan rájes čađahit eanet doavttergrádaid, ja maiddái eanet fágasurggiin.
Prosentfordelingen for avlagte samiskrelaterte doktorgrader mellom de ulike fagområder i perioden 1990–2010 er vist i figur 1. De fagområder som har flest samiskrelaterte doktorgrader, er biologi og fysiologi, medisin og helsefag samt historie og religionsvitenskap, med henholdsvis 19 %, 17 % og 15 % av den totale produksjon.
Čađahuvvon sámi-guoski doavttergrádaid proseantajuohku, iešguđetge fágasurggiin áigodagas 1990-2010, lea čájehuvvon govvosis 1. Fágasuorggit main leat eanemus sámiguoski doavttergrádat leat biologiija ja fysiologiija, medisiidna ja dearvvašvuođafágat ja maiddái historjá ja religiovdnadieđa, nugo namuhuvvon maŋŋálagaid 19 %, 17 % ja 15 % olles buvttadeamis.
Lavest andel har fagområdene politikk/planlegging/sosiologi og filosofi med 4 %, og 1 %.
Unnimus oassi lei fágasurggiin politihkka/plánen/sosiologiija ja filosofiija 4 proseanttain ja 1 proseanttain.
Dessuten er det verdt å merke seg at samiske språkfag ikke utgjør mer enn 6 % av den samiskrelaterte totalen.
Dasa lassin lea mearkkašan veara ahte sámi giellafága ii daga eanet go 6 % olles sámi-guoski logus.
Innenfor biologi og fysiologi har det vært en jevn produksjon av samiskrelaterte doktorgrader gjennom hele perioden fra 1990 og fram til 2010. Det har for det meste vært naturvitenskapelige avhandlinger om reindrift, dvs. avhandlinger innenfor tradisjonelle kvantitative fagområder. Produksjonen har vært økende, selv om det er en liten tilbakegang i siste del av perioden.
Luonddudiehtaga doavttergrádabarggut boazodoalu birra biologiija ja fysiologiija siskkobealde leat árbevirolaš kvantitatiiva fágasuorggit main lea leamaš dássedis buvttadeapmi sámi-guoski doavttergrádain olles áigodaga 1990 rájes 2010 rádjai, buvttadeamis lea lassáneapmi vaikko lohku lea veaháš njiedjan maŋemus oasis áigodagas.
Totalt har vi registrert 14 doktorgrader i denne 20-årsperioden, noe som utgjør 19 % av de totale samiskrelaterte doktorgradene.
Oktiibuot leat registreren 14 doavttergráda 20 jagi áigodagas, mii dahká 19 % buot sámiguoski doavttergrádain.
Doktorgradsarbeidene har hatt forskningsråds- så vel som universitetsfinansiering.
Doavttergrádabargguid lea ruhtadan dutkanráđđi ja maiddái universitehta.
Dessuten har flere mottatt forskningsmidler avsatt over reindriftsavtalen.
Dasa lassin leat máŋggas ožžon dutkanruđaid boazodoallošiehtadusa bokte.
Vurdert ut fra en relativt høy medisinsk og helsefaglig doktorgradsproduksjon var det, uttrykt i avlagte doktorgrader, liten vektlegging av samiske forhold i første del av vår undersøkelsesperiode.
Buohtastahtton relatiivalaš ollu medisiinnalaš ja dearvvašvuođafágalaš doavttergrádabuvttademiiguin, de lei sámi-guoski geahččanvuohki, čađahuvvon doavttergrádain, unnán dán guorahallanáigodaga vuosttaš áiggis.
Fram til 2005 ble det avlagt fire doktorgrader, mens det etter 2005 er avlagt åtte doktorgrader med søkelys på samisk helse.
2005 rádjai čađahuvvo njeallje doavttergráda, ja maŋŋil 2005 leat 8 doavttergráda čađahuvvon main lea fokus sámi dearvvašvuhtii.
Medisin og helsefag utgjør 17 % av den samlede samiskrelaterte doktorgradsproduksjonen.
Medisiidna ja dearvvašvuođafágat dahke 17 % buot sámi-guoski doavttergrádabuvttademiin.
Blant annet innenfor fagene arkeologi og historie er det uttrykte samiskrelaterte faglige målsetninger og satsninger, men det har ikke vært tilfelle for helsefagene.
Dakkár sámi-guoski fágalaš mihttomearit ja vuoruheamit mat leat earret eará fágain arkeologiija ja historjá, dakkárat eai leat leamaš dearvvašvuođafágain.
Bakgrunnen for den økte produksjonen av doktorgrader relatert til samiske spørsmål er i hovedsak at det er opprettet et eget Senter for samiske helseforskning (2001).
Duogáš sámi-guoski gažaldagaid doavttergrádaidbuvttadeami lassáneapmái lea váldoáššálaččat Sámi dearvvašvuođadutkama guovddáža ásaheapmi (2001).
Senteret er finansiert av midler fra Helse- og omsorgsdepartementet.
Guovddáža lea ruhtadan Dearvvašvuohta- ja fuolahusdepartemeanta.
Senteret er lokalisert ved Institutt for samfunnsmedisin, Det helsevitenskapelige fakultet.
Guovddáš lea servodatmedisiinna instituhtas, Dearvvašvuođadiehtaga fakultehtas.
Totalt er det avlagt seks doktorgrader ved senteret i perioden 2005–2010, alle med søkelys på samisk helse og levekår.
Oktiibuot leat guovddážis čađahan 6 doavttergráda áigodagas 2005-2010, buohkain geahččanvuohki sámi dearvvašvuhtii ja eallindillái.
To av stipendiatstillingene har vært finansiert av senterets egne driftsmidler, de resterende er finansiert av Helse Nord, Helse Finnmark og Helse og rehabilitering.
Guokte stipendiáhttavirggi leat ruhtaduvvon guovddáža iežas doaibmaruđaid bokte, loahpa leat ruhtadan Davvi Dearvvašvuohta, Finnmárkku Dearvvašvuohta ja Dearvvašvuohta ja rehabiliteren.
Som en del av urfolks- og minoritetshistorie har samisk historie i mange år vært et hovedsatsningsområde, og historiefaget ved UiT har dessuten et nasjonalt ansvar for samisk historieforskning.
Oassin eamiálbmot- ja minoritehtahistorjjás lea sámi historjá máŋga jagi leamaš váldovuoruhuvvonsuorgin, ja UiT historjáfágas lea dasa lassin našuvnnalaš ovddasvástádus sámi historjádutkamii.
I tillegg til at urfolks- og minoritetshistorie er et eget forskningsfelt, er samisk historie inkludert i andre forskningsfelt, som nordområdehistorie.
Dasa lassin ahte eamiálbmot- ja minoritehtahistorjá lea sierra dutkansuorgi, de lea sámi historjá maiddái siskkilduvvon eará dutkansurggiin nugo davviguovlohistorjjás.
I historieoversikten her inkluderes også to avhandlinger i religionsvitenskap fordi historie og religionsvitenskap i dag er slått sammen som en følge av fusjonen mellom UiT og den tidligere Høgskolen i Tromsø.
Dán historjáoppalašgeahčastagas leat maiddái oassin guokte doavttergrádabarggu religiovdnadiehtagis go historjá ja religiovdnadieđa dál leat biddjon oktii čuovusin UiT ja ovdalaš Romssa Allaskuvlla ovttasteamis.
Historie og religionsvitenskap utgjør dermed 15 % av den samiskrelaterte totalen.
Historjá ja religiovdnadieđa dahká nu 15 % olles sámi-guoski dutkosiin.
Også for faget arkeologi har samisk forskning vært et hovedsatsningsområde i hele den perioden vi tar for oss.
Maiddái fágas arkeologiija lea sámi dutkan leamaš váldovuoruhansuorgi olles áigodaga máid dás geahččat.
Dette gjenspeiles i sju samiskrelaterte arkeologi-avhandlinger, en andel på 10 % av den samiskrelaterte doktorgradsproduksjonen.
Dat oidno fas 7 sámi-guoski arkeologiija doavttergrádabargguin, mii lea 10 % sámi-guoski doavttergrádabuvttademiin.
I samme periode er det innenfor arkeologi avlagt totalt 16 doktorgrader.
Seamma áigodagas leat arkeologiijas čađahuvvon oktiibuot 16 doavttergráda.
Arkeologisk forskning i nordområdene og i en nordskandinavisk kontekst vil forøvrig i mange tilfeller måtte legge vekt på samisk forhistorie, samtidig som forskning på samisk fortid må ta opp de relasjonene samene hadde med andre samfunn.
Arkeologalaš dutkan davviguovlluin ja davvi Skandinávia konteavsttas ferte máŋgga dilálašvuođas fokuseret sámi ovdahistorjjá, seammás go dutkan sámi ovdalašáiggiin ferte váldit vuhtii oktavuođaid mat sápmelaččain ledje eará servodagaiguin.
Arkeologifaget har hatt egne universitetsstipend øremerket samiskrelatert forskning i tillegg til forskningsrådsfinansiering.
Arkeologiijafágas leat leamaš iežaset universitehtastipeanddat merkejuvvon sámi-guoski dutkamii lassin dutkanráđeruhtadeapmái.
“Antropologiproduksjonen” – med en 8 % av samiskrelatert total – kjennetegnes av et samisk fokus i første og siste del av vår undersøkelsesperiode, samtidig som vi har valgt å inkludere arbeider med et internasjonalt urfolksfokus, da disse anses å ha relevans for samisk forskning.
“Antropologiijabuvttadeapmi” – mii lea 8 % sámi-guoski olleslogus- das lea mihtilmasvuohta ahte sámi geahččanvuohki lea vuosttaš ja maŋemus oasis min guorahallanáigodagas, seammás go leat válljen siskkildit bargguid main lea internašunála eamiálbmotgeahččanvuohki go dat adnojit sámi-guoskevažžan.
Av totalt 15 antropologiske doktorgrader i perioden 1990–2010 regner vi seks som samiskrelaterte.
Oktiibuot 15 antropologalaš doavttergrádas áigodagas 1990-2010 rehkenastit 6 sámi-guoskevažžan.
Dermed kan både arkeologi og antropologi vise til at nesten halvparten av doktorgradene i denne 20-årsperioden er samiskrelaterte.
Nu sáhttet sihke arkeologiijas ja antropologiijas čujuhit measta beali doavttergrádain dán 20 jagi áigodagas leat sámi-guoskevažžan.
Over halvparten av de antropologiske arbeidene er forskningsrådsfinansiert, og to arbeider universitetsfinansiert (ett stipend og ett utført i fast stilling).
Badjel bealli antropologiija bargguin leat dutkanráđđeruhtaduvvon, ja guokte barggu leat universitehtaruhtaduvvomat (okta stipeanda ja okta čađahuvvon fásta virggis).
Med unntak av en avlagt doktorgrad i 1999 har de juridiske doktorgradene blitt avlagt i siste del av undersøkelsesperioden.
Earret ovtta čađahuvvon doavttergráda jagis 1999, leat juridihkalaš doavttergrádat čađahuvvon guorahallanáigodaga maŋemus áiggiid.
Samerettslig forskning er et satsningsområde, og rettsvitenskap kan vise til en klar økning.
Sámerievttálaš dutkan lea vuoruhuvvonsuorgi, ja riektediehtagis lea lassáneapmi.
De rettsvitenskapelige avhandlingene utgjør så langt 8 % av den totale samiskrelaterte produksjonen.
Riektediehtaga doavttergrádabarggut leat dássážii 8 % sámi-guoski buvttademiid olleslogus.
Disse doktorgradsprosjektene har vært finansiert ved hjelp av universitetsstipend og gjennomført i faste stillinger.
Dat doavttergrádaprošeavttat leat ruhtaduvvon universitehtastipeanddain ja leat čađahuvvon fásta virggiin.
Det er videre avlagt tre doktorgrader innen kunsthistorie (forskningsrådsfinansiering) og en innen etnografi (gjennomført i fast stilling).
Dáiddahistorjjás leat čađahuvvon golbma doavttergráda (dutkanráđi ruhtadeamit) ja okta etnografiijas (čađahuvvon fástavirggi bokte).
Samlet utgjør det 6 % av den samiskrelaterte totalen.
Oktiibuot dahká dat 6 % sámi-guoski olleslogus.
Også pedagogikk og samiske språkfag utgjør hver 6 % av totalen.
Seamma guoská pedagogihkkii ja sámi giellafágaide.
Fra og med 1995 og ut perioden ble det i faget pedagogikk avlagt totalt fire doktorgrader med søkelys på samiske tema, noe som gjør at faget kan vise til et relativt lite, men stabilt samiskrelatert fokus når det gjelder doktorgradsproduksjon.
Jagi 1995 ja dan rájes olles áigodaga čađahuvvo njeallje doavttergráda main lea fokus sámi áššiide, nu ahte fága sáhttá čujuhit relatiivalaš unnán, muhto dássedis sámi-guoski geahččanvuogi doavttergrádabuvttademiin.
Arbeidene ble finansiert av forskningsrådet og av Samisk høgskole, mens en avhandling ble utført som en del av ordinær førstelektorstilling.
Bargiid ruhtadii dutkanráđđi ja Sámi allaskuvla, okta bargu čađahuvvui oassin dábálaš vuosttašlektorvirggis.
Språkfagene kommer på banen i andre halvdel av perioden, og fordeler seg på områdene språkvitenskap, språkteknologi og litteratur.
Giellafágat oidnogohtet áigodaga nuppi bealis, ja juohkásit surggiide gielladieđa, giellateknologiija ja girjjálašvuohta.
To av avhandlingsprosjektene – begge i språkvitenskap – har vært tilknyttet og finansiert av Samisk høgskole.
Guokte bargoprošeavtta – goappašagat gielladiehtagis- leat čatnasan ja ruhtaduvvon Sámi allaskuvllas.
Ett arbeid var forskningsrådsfinansiert og det andre – i kulturkunnskap – var et universitetsstipend øremerket samisk forskning.
Ovtta barggu ruhtadii dutkanráđđi ja oktii – kulturdiehtagis – lei universitehtastipeanda mii lei merkejuvvon sámi dutkamii.
Samlet utgjør disse 6 % av den samiskrelaterte produksjonen.
Oktiibuot dahket dát 6 % sámi-guoski buvttademiin.
Selv om språkfagene generelt er små universitetsfag, er dette en altfor beskjeden andel av den samiskrelaterte doktorgradsproduksjonen, særlig sett i lys av klare målsetninger og ambisjoner når det gjelder samisk språksatsning.
Vaikko giellafágat oppalaččat leat unna universitehtafágažat, de lea dá ila unna oasáš sámi-guoski doavttergrádabuvttademiin, erenoamážit go geahččá čielga mihttomeriid ja áigumušaid ektui mat leat sámegiela vuoruheapmái.
Den lave andelen avlagte avhandlinger kan sannsynligvis forklares med et lite rekrutteringsgrunnlag.
Unna oasáš čađahuvvon bargguin sáhttá jáhku mielde čilget dainna go bestenvuođus lea unni.
Sammenlignet med andre fag er det få som rekrutteres til samiske språkfag, og enda færre som går videre til en doktorgradsutdanning.
Buohtastahtton eará fágaiguin, de unnán bestejuvvojit sámi giellafágaide, ja vel unnit mannet viidásit doavttergrádaohppui.
Det bør derfor legges særlig vekt på rekruttering til de samiske språkfagene.
Galggašii danne biddjot fokus bestet sámi giellafágaide.
Til tross for at planlegging, sosiologi og statsvitenskap er svært relevante fagområder av betydning for samiske samfunnsforhold, finner vi kun tre avlagte doktorgrader (4 % av samiskrelatert total) på disse områdene i hele perioden, to i planlegging og en i statsvitenskap.
Vaikko plánen, sosiologiija, stáhtadieđa leat hui áššáiguoskevaš fágasuorggit ja mearkkašahttit sámi servodatoktavuođaide, de leat dušše golbma čađahuvvon doavttergráda (4 % buot sámi-guoski bargguin) dain surggiin olles áigodagas, guokte plánemis ja okta stáhtadiehtagis.
Disse tre var forskningsrådsfinansiert.
Dat golbma ledje ruhtaduvvon dutkanráđis.
Kobler man imidlertid på de seks antropologiarbeidene, forbedrer bildet seg noe, og antropologi sammen med politikk/samfunn utgjør da 12 % av den samiskrelaterte totalen.
Muhto jus bidjat dáid searvái guhtta antropologiijabarggu, de buorrána govva veaháš, ja antropologiija oktan politihkka/servodat dahká 12 % sámi-guoski oppalašlogus.
Det minste faget i samiskrelatert doktorgradssammenheng er filosofi, med kun en avlagt doktorgrad.
Unnimusfága sámi-guoski doavttergrádaoktavuođas lea filosofiija dušše ovttain čađahuvvon doavttergrádain.
4.3.4 Samiskrelatert og relevant total doktorgradsproduksjon
4.3.4 Sámi-guoski ja áššáiguoskevaš doavttergrádabuvttademiid ollislašlohku
Vi har videre valgt å se på den samiskrelaterte doktorgradsproduksjonen i forhold til den relevante totalproduksjonen (figur 2).
Viidásit leat válljen geahččat sámi-guoski doavttergrádabuvttadeami eará áššáiguoskevaš buvttademiid ollislašlogu ektui (govus 2).
Fagområdene er her kategorisert i fem hovedområder: relevante naturfag, humanistiske fag, medisin og helsefag, rettsvitenskap og samfunnsfagene.
Fágasurggiid leat dás juohkán 5 váldosuorgái: áššáiguoskevaš luonddufágat;
Med universitetets doktorgradsoversikt som grunnlag har vi gjennomgått doktorgradslistene og talt opp den relevante sammenligningstotalen.
Universitehta doavttergrádaoppalašgeahčastagas leat geahččan doavttergrádalisttuid čađa ja lohkan ollu go lea oppalašlohku áššáiguoskevaš buohtastahttimii.
For de humanistiske fagene er følgende avhandlinger inkludert: dr.philos. og dr.art. i arkeologi, filosofi, historie, religionsvitenskap, språk og litteratur, og PhD innen humanistiske fag og relevante kultur- og samfunnsfag.
Luonddudiehtaga fágaide siskkilduvvo dr. philos, dr. Scient., ja PhD arktalaš ja mearra arkeologiijas, filosofiijas, historjjás, religiovdnadiehtagis, gielain ja girjjálašvuođas ja PhD humanisttalaš fágain ja áššáiguoskevaš kultur- ja servodatfágain.
Samfunnsfagene omfatter dr.philos., dr.polit. i antropologi, sosiologi, statsvitenskap, planlegging og pedagogikk, og PhD i kultur- og samfunnsfag for disse fagene.
Servodatfágain siskkilduvvo dr. philos., dr. polit. antropologiijas, sosiologiijas, stáhtadiehtagis, plánemis ja pedagogihkas ja PhD ges kultuvrras ja servodatfágas dain fágain.
De medisinske fagene består av samfunnsmedisin og klinisk medisin.
Medisiinnalaš fágaid searvvis leat servodatmedisiidna ja klinihkalaš medisiidna.
Som figur 2 viser, avlegges det et klart større antall doktorgrader totalt sett blant naturvitere og medisinere enn tilfellet er blant humanister, samfunnsvitere og jurister.
Nugo govus 2 čájeha, de čađahit ollu eanet doavttergrádai oppalaččat luonddudiehttit ja medisiinna dutkit, go máid dahket humanisttat, servodatdiehttit ja juristtat.
Likevel er det verdt å merke seg at den samiskrelaterte produksjonen innenfor fagene rettsvitenskap og humaniora utgjør henholdsvis 25 % og 21 % av den relevante totalandelen for disse fagene.
Goitge lea mearkkašan veara ahte sámi-guoski buvttadeapmi fágain riektedieđa ja humaniora dahká nugo namuhuvvon maŋŋálagaid 25 % ja 21 % dáid fágaid áššáiguoskevaš ollislašoasis.
Dette er en forholdsvis stor prosentandel og vitner om en betydelig samisk forskningssatsning, selv om enkelte humanistiske fag har en liten produksjon.
Dat lea oalle stuora proseantaoassi ja duođašta mearkkašahtti olu sámi dutkanvuoruheami vaikko muhtun humanisttalašfágain lea unnán buvttadeapmi.
Som vist i figur 1 har medisin/helsefag og de naturvitenskapelige fagområdene biologi/fysiologi de største prosentandelene av samiskrelatert forskning med 17 % og 19 %.
Nugo čájehuvvon govvosis 1 leat medisiidna/ dearvvašvuođafágat ja luonddudiehtagafágasuorggit biologiija/fysiologiija stuorimus proseantaoassin sámi-guoski dutkamis 17 % ja 19 %.
Men innen hvert av disse fagområdene utgjør den samiskrelaterte forskningen en forholdsvis liten andel av den relevante totalproduksjonen, med henholdsvis 6 % for medisin/helsefag og 8 % for naturfagene.
Muhto guđesge dáin fágasurggiin lea sámi-guoski dutkan oalle unna oasás áššáiguoskevaš oppalašbuvttadeamis, vástevaččat 6 % medisiidna/dearvvašvuođafágain ja 8 % luonddufágain.
4.3.5 Doktorgradsøkning
4.4.5 Doavttergrádalassáneapmi
Ved UiT har det fra 1990 og fram til 2009 generelt vært en betydelig økning av doktorgrader (figur 3).
UiT:s lea leamaš 1990 rájes 2009 rádjai oppalaččat mearkkašahtti lassáneapmi doavttergrádain (govus 3).
Økningen pr. femårsperiode er på nærmere 250 %.
Lassáneapmi juohke 5 jagiáigodaga lea lagabui 250 %.
Figur 4 viser den totale relative økningen av samiskrelaterte doktorgrader i samme periode.
Govus 4 čájeha olles relatiiva lassáneami sámi-guoskevaš doavttergrádain seamma áigodaga.
I denne perioden har den samiskrelaterte doktorgradsproduksjonen pr. femårsperiode hatt godt og vel samme økning som den totale økningen ved universitetet, på 257 %.
Dan áigodaga lea sámi-guoski doavttergrádabuvttadeamis juohke 5 jagiáigodaga ektui leamaš measta seamma lassáneapmi go ollislaš lassáneapmi universitehtas, namalassii 257 %.
Imidlertid er det faktiske antall samiskrelaterte doktorgrader (N) mange ganger lavere enn den totale N. Samtidig finner vi grunn til å poengtere at den samiskrelaterte økningen holder tritt med totalen (figur 3 og 4).
Muhto duohtavuođa lohku sámi-guoski doavttergrádain (N) lea máŋggageardde unnit go ollislaš N.
Denne positive utviklingen synes å fortsette.
(govus 3 ja 4). Dat positiiva ovdáneapmi orru joatkime.
I 2010, som er starten på neste femårsperiode, ble det avlagt hele ni doktorgrader med samiske tema.
Jagis 2010, mii lea álgu boahtte 5 jagiáigodahkii, leat čađahan 9 doavttergráda sámi fáttáin.
Ser vi på tallene for første halvdel av 2011, synes tendensen fortsatt å være positiv.
Maiddái logut 2011 álggu geahčen orrot ain positiivat.
Pr. juni 2011 er det registrert fem avlagte samiskrelaterte doktorgrader.
Geassemánu 2011 leat registrerejuvvon 5 čađahuvvon sámi-guoskevaš doavttergráda.
4.4 Funn
4.4 Gávdnamušat
4.4.1 Det generelle bildet
4.4.1 Oppalaš govva
Samlet sett viser gjennomgangen at den samiskrelaterte doktorgradsproduksjonen utgjør en relativt stor andel av de doktorgradsarbeidene det er rimelig å sammenligne med, et bilde som viser en genuin og bred interesse for samiskrelatert forskning.
Ollislaččat čájeha sámi-guoski doavttergrádabuvttademiid čađaiskan ahte dat lea relatiivalaš stuora oassi doavttergrádabargguin maiguin lea govttolaš buohtastahttit, govva mii čájeha erenoamáš ja govda beroštumi sámi-guoski dutkamii.
Samisk og samiskrelatert forskning i Norge har da også over flere tiår blitt styrket (Stordahl 2008: 249).
Sámi ja sámi-guoskidutkan Norggas lea maiddái nannejuvvon máŋggaid logijagiid (Stordahl 2008: 249).
Universitetet i Tromsø har i løpet av sine 40 år bygd opp betydelig samiskrelatert forskningskompetanse og vitenskapsbasert kunnskap innen en rekke fagfelter.
Romssa universitehta lea 40 jagiinis huksen dehálaš sámi-guoski dutkangelbbolašvuođa ja dieđalašvuođa vuođul máhtu máŋga fágasuorggis.
Samtidig ser vi at noen fagområder i perioden 1990–2010 har lyktes bedre enn andre når det gjelder å få gjennomført doktorgradsprosjekter.
Seammás oaidnit muhtun fágasurggiid áigodagas 1990-2010 lihkostuvvan buorebut go earáid doavttergrádaprošeavttaid čađaheamis.
Årsakene til dette kan være mange og sammensatte.
Dasa sáhttet máŋga ja máŋggabealálaš sivat.
Vi velger her å understreke betydningen av faglige satsninger, enten de er initiert som en følge av nasjonale fagpolitiske mål eller forskningsinstitusjonenes egne prioriteringer.
Mii válljet dás deattuhit fágalaš vuoruhemiid dehálašvuođa, ležžet dál vuolggahuvvon čuovusin našunála fágapolitihkalaš mihtuin dahje dutkaninstitušuvnnaid iežaset vuoruhemiid dihte.
Samtidig vil vi igjen understreke at stor eller liten doktorgradsproduksjon ikke alene gir et tilstrekkelig godt bilde av forskningssituasjonen ved de ulike fagområder, og at vår gjennomgang må ses i sammenheng med blant annet NIFU-kartleggingen.
Seammás áigut fas deattuhit ahte unna dahje stuora doavttergrádabuvttadeapmi ii akto atte doarvái buori gova dutkandilálašvuođas dain iešguđetge fágasurggiin, ja ahte min čađaiskama ferte geahččat searválaga earret eará boahttevaš NIFU-STEP kártemiiguin.
Som nevnt innledningsvis har vi ikke her lagt vekt på om det er samer eller andre som har avlagt samiskrelaterte doktorgrader.
Nugo namuhuvvon álggugeahčen de ii leat dás biddjon fokus leat go sápmelaččat vai earát geat leat čađahan sámi-guoski doavttergrádaid.
Likevel er det grunn til å poengtere at utdanningsnivået blant samer er høyere enn tidligere, og det er rimelig å anta at noe av økningen i antall samiskrelaterte doktorgrader kan ha sammenheng med at det også i den samiske befolkningen er en økende andel som tar høyere utdanning (Næss et al. 2007:1;
Goitge lea ágga áiddostallat ahte sápmelaččain lea alit oahppodássi go ovdal, ja jáhkkit muhtun oasi sámi-guoski doavttergrádaid lassáneamis oktavuođa dasa ahte maiddái sámi álbmogis lea oassi geat váldet alit oahpu lassáneame (Næss et al 2007:1;
Mens den eldste aldersgruppen blant samer over 65 år har et lavere utdanningsnivå sammenlignet med den ikke-samiske populasjonen, er det ingen forskjell mellom etniske grupper i de yngre aldersgruppene, der andelen med utdanning utover 12 år øker.
Vaikko boarráseamos ahkejoavkkus sápmelaččain badjel 65 jagi lea oahppodássi vuollelis go ii-sámi álbmogis, de ii leat etnalašjoavkkuin erohus nuorat ahkejoavkkuin main oassi geain lea oahppu badjel 12 jagi lassána.
Uavhengig av etnisk tilhørighet gjør derimot forskjellene seg gjeldende når det gjelder kjønn, med flest kvinner som tar høyere utdanning (ibid., se også kapittel 5, pkt 5.8.2 i Samiske tall forteller 4).
Sorjáskeahttá etnalaš gullevašvuođa leat baicca erohusat sohkabeliid ektui go leat eanemus nissonat geat váldet alit oahpu. (ibid., gč maiddái kápihttal 5, čk. 5.8.2 Sámi logut muitalit 4).
4.4.2 Faglige satsninger
4.4.2 Fágalaš vuoruheamit
Vi ser at ved de fagområdene hvor det har vært et faglig fokus og en strategisk satsning, kan man også vise til relativt mange avlagte avhandlinger.
Oaidnit ahte fágasurggiin main lea leamaš fágalaš fokus ja strategalaš vuoruheapmi, sáhttá maiddái čujuhit relatiivalaš ollu čađahuvvon doavttergrádabargguide.
Biologi/fysiologi, medisin og helseforskning, historie og arkeologi er de fire største samiskrelaterte fagområdene.
Biologiija/fysiologiija, medisiidna ja dearvvašvuođadutkan, historjá ja arkeologiija leat njeallje stuorimus sámiguoski fágasuorggi.
Når det gjelder de førstnevnte fagområdene, har forskning på reindrift og beiteforhold lange tradisjoner ved Universitetet i Tromsø.
Vuosttažin namuhuvvon fágasurggiid ektui leat Romssa universitehtas leamaš guhkes árbevierut boazodoalu ja guohtumiid dutkamis.
Her kan særlig miljøet knyttet til arktisk biologi og studiet av arktiske dyrs fysiologi, samt forskningsmiljøet på terrestre økosystemer framheves.
Das sáhttit erenoamážit namuhit dutkanbirrasa mii čatnasa arktalaš biologiijai ja dutkan arktalaš elliid fysiologiijas, ja dutkanbirrasa goikáseamos ekovuogádagain.
Det andre store området er medisin og helseforskning.
Nubbi stuora guovlu lea medisiidna ja dearvvašvuođadutkan.
Senter for samisk helseforskning ble opprettet i 2001, og finansieres av midler fra Helse- og omsorgsdepartementet.
Sámi dearvvašvuođadutkama guovddáš ásahuvvui 2001:s, ja ruhtaduvvo Dearvvašvuođa- ja fuolahusdepartemeanttas.
En forutsetning for å igangsette denne type forskning var derfor at det ble gjennomført en stor og representativ helse- og befolkningsundersøkelse ”Helse og levekårsundersøkelsen i områder med samisk og norsk bosetning – SAMINOR” (Lund et al. 2007: 66).
Ásaheami duogáš lei váilevaš máhttu dearvvašvuođa ja sosiála dilálašvuođain ja váilevaš dutkojuvvon kvantitatiiva máhttu sámi álbmoga dearvvašvuođa- ja eallindileguoski dearvvašvuođa ja álbmotiskama”Dearvvašvuođa ja eallindileiskkadeapmi guovlluin gos ásset sápmelaččat ja dáččat– SAMINOR. ” (Lund et al. 2007: 66).
At den samiskrelaterte doktorgradsproduksjonen også kan vise til en relativt stor andel naturvitere og medisinere, kan forklares med at man innen naturvitenskapelige og medisinske fagmiljø tradisjonelt har hatt større fokus på gjennomføringsgrad innenfor normert tid.
Go maiddái sámi-guoski doavttergrádabuvttadeapmi sáhttá čujuhit oalle stuora oassái luonddudihttiide ja medisiidna dutkiide, de dan sáhttá čilget dainna go luonddudieđalaš ja medisiinnalaš fágabirrasiin árbevirolaččat lea leamaš stuorit fokusa čađahanmearrái dábálaš áigái.
Større miljø med førstestillings- og toppstillingskompetanse antas også å ha betydning for gjennomstrømningen.
Stuorit biras vuosttašvirge-ja bajemusvirgegelbbolašvuođain adno maiddái mearkkašahttin doaibmamii.
Innen de nye PhD-utdanningene og i de nye ordningene med forskerskoler er hensynet til gjennomføring sentralt, men dette er ordninger som ikke var gjeldende for doktorgradsprosjektene i største del av den perioden som er gjennomgått.
Čađaheapmi lea guovddážis ođđa PhD oahpuid siskkobealde ja ođđa ortnega dutkanskuvllain, muhto dat ortnegat eai leat leamaš doaimmas doavttergrádaprošeavttain eanas oasi áigodagas máid mii leat iskan.
Overgangen til PhD-utdanningen skjer i siste del av vår undersøkelsesperiode.
Sirdin PhD-ohppui dáhpáhuvvá maŋemus oasis min dutkanáigodagas.
Historie, arkeologi og rettsvitenskap er fagfelt som har påtatt seg et særlig ansvar for samisk forskning.
Historjá, arkeologiija ja riektedieđa leat fágasuorggit mat lea váldán badjelasaset erenoamáš ovddasvástádusa sámi dutkamii.
Her synes det åpenbart at langvarig satsning i form av eksplisitte strategier og personellmessig oppbygging har gitt resultater.
Dain vuhtto čielgasit guhkesáigásaš vuoruheapmi eksplisihtta strategiijain, ja bargonávccalaš huksen lea addán bohtosiid.
Ved siden av hav-, miljø- og naturressurser i nordområdene er same- og urfolksrett et hovedsatsningsområde for forskningen ved Det juridiske fakultet.
Lassin mearra, biras ja luondduresurssat davveguovlluin, lea sámi- ja eamiálbmotriekti váldovuoruhansuorgi Juridihkalaš fakultehta dutkamis.
Felles for medisin og helseforskning, historie og arkeologi er at fagmiljøene har egne toppstillinger med et særlig ansvar for det samiske forskningsfeltet.
Oktasašvuohta medisiidna ja dearvvašvuođadutkamis, historjjás ja arkeologiijas lea ahte fágabirrasiin leat iežaset bajemusvirggit main lea erenoamáš ovddasvástádus sámi dutkansurggiide.
En slik satsning skaper grunnlag for et forskningsmiljø som tilrettelegger for kompetansebygging og et godt stipendiat- og undervisningsmiljø.
Dakkár vuoruheapmi ráhkada vuođu dutkanbirrasii mii láhčá dili gelbbolašvuođahuksemii ja buori stipendiáhtta- ja oahpahanbirrasa.
Vi ser videre at disse fagmiljøene har lyktes i å innhente en stor andel forskningsrådsfinansiering.
Oaidnit viidásit ahte dat fágabirrasat leat lihkostuvvan oažžut ollu dutkanráđeruhtadeami.
Samtidig er det nødvendig med et jevnlig arbeid for å rekruttere til samisk forskning, også kvalifiseringstiltak ved bruk av postdoktorstipender.
Seammás gáibiduvvo jámma fokus bestet sámi dutkamii, maiddái gáibiduvvojit kvalifiserendoaibmabijut post doavttir stipendiáhtaid geavaheamis.
Økt doktorgradsproduksjon vil kunne bidra til flere seniorforskere som opparbeider seg undervisnings- og veiledningskompetanse innenfor sine fagfelt.
Eanet doavttergrádabuvttadeamit attaše eanet seniordutkiid geat háhket alcceseaset oahpahan- ja neavvungelbbolašvuođa iežaset fágasurggiin.
Dette vil igjen føre til ytterligere økt interesse og rekruttering til forskning på samiske forhold.
Dat fas dagaha vel eanet beroštumi ja bestema sámi áššiid dutkamii.
En konstant vektlegging av forskerrekruttering vil dessuten sikre kontinuitet ved eksisterende sterke samiskrelaterte fagmiljø selv når vitenskapelig personale går av for aldersgrensen.
Bistevaš fokus dutkiidbestemii sihkkarasttášii kontinuitehta dáláš nanu sámi-guoski fágabirrasiin vel dieđalaš bargiid agivulošluohpama dihte nai.
Samisk språkforskning står i en særstilling når det gjelder samisk forskning og kunnskapsutvikling.
Sámegiela gielladutkan lea sierradilálašvuođas mii guoská sámi dutkamii ja máhtolašvuođaovddideapmái.
Forskning om samfunnsmessige prosesser knyttet til bruken av de samiske språkene vil være viktig som grunnlag for større bevissthet om samfunnets ansvar for de samiske språkene (jf. Handlingsplan for samiske språk – status 2010 og videre innsats 2011).
Dutkan servodatlaš proseassain čatnon sámegielaid geavaheapmái šaddá dehálaš vuođđun nannet ipmárdusa ovddasvástádussii mii servodagas lea sámegielaide. (Sámegielaid doaibmaplána – status 2010 ja viidásit doaibma 2011, mielde).
Ved fagmiljøene i samisk språkvitenskap, språk og litteraturvitenskap og samisk språkteknologi er det særlig viktig å arbeide med forskerrekruttering og tilrettelegging for å sikre at det blir flere doktorgradsarbeider.
Sámi gielladieđalaš, giella ja girjjálašvuođadiehtaga ja sámi giellateknologiija fágabirrasiin gáibiduvvo erenoamáš fokus dutkiidbestemii ja dasa ahte dilli láhččojuvvo vai sihkkarastet doavttergrádabargguid čađaheami.
Etter hvert har flere fagområder vist økende interesse for samiskrelatert forskning, noe som gjenspeiles i miljøenes forskningsstrategier.
Dađi mielde leat eanet fágasuorggit čájehan lassáneaddji beroštumi sámi-guoskevaš dutkamii, juoga mii oidno birrasiid dutkanstrategiijain.
Det må derfor forventes at de fagområder som i denne gjennomgangen har en liten andel samiskrelatert doktorgradsproduksjon, ved neste korsvei kan vise til en økning i denne.
Fertet danne vuordit ahte dain fágasurggiin main dán čađaiskamis lea leamaš unnán sámi-guoski doavttergrádabuvttadeapmi, boahtte háve sáhttet čájehit lassáneami.
Samiskrelatert forskning angår mange fagfelt og er relevant i mange sammenhenger, det være seg historiske og nåtidige perspektiver på nordområdesatsning, økologiske sammenhenger, klimaforskning, sør-nord-relasjoner, demokrati- og rettsutvikling, ressursforvaltning og styring, helse og levekår, identitets- og språkforvaltning eller språkutvikling.
Sámi-guoski dutkan gullá máŋgga fágasuorgái ja lea áššáiguoskevaš máŋgga oktavuođain. Nu go historjjálaš dahje dáláš perspektiivvat davviguovlluvuoruhemiin, ekologalaš oktavuođat, dálkkádatdutkan, lulli-davvi oktavuođat, demokratiija- ja riekteovdáneapmi, resursahálddašeapmi ja stivren, dearvvašvuohta ja eallindilli ja identitehta- ja giellahálddašeapmi ja ovdáneapmi.
4.4.3 Finansiering
4.4.3 Ruhtadeapmi
Selv om vi mangler en fullstendig oversikt over finansieringen av den enkelte samiskrelaterte doktorgrad, er Forskningsrådet – både det tidligere NAVF og dagens NFR – den viktigste finansieringskilden.
Vaikko váilu ollislaš listu ovttaskas sámi guoskevaš doavttergrádaid ruhtadeamis, de lea dutkanráđđi – sihke ovdalaš NAVF ja dálaš NFR- dat deháleamos ruhtadan gáldu.
Det tidligere minoritetsforskningsprogrammet i NAVF har betydd mye, og forskningsrådsfinansieringen utgjør også en hovedkilde for de naturvitenskapelige doktorgradene.
Ovdalaš minoritehtadutkanprográmma NAVF:s lea mearkkašan ollu, ja dutkanráđđeruhtadeapmi lea maiddái váldogáldun luonddudiehtaga doavttergrádaide.
Dessuten har støtte fra Reindriftens forskningsfond vært viktig enten i kombinasjon med forskningsråds- eller universitetsstipend.
Dasa lea doarjja Boazodoallo dutkanfoanddas leamaš dehálaš juogo oassin dutkanráđi- dahje universitehtastipeandan.
Vi ser også at Samisk høgskole har spilt en aktiv rolle når det gjelder forskerrekruttering, og tilrettelagt for doktorgradskvalifisering av egne ansatte.
Oaidnit maiddái Sámi allaskuvllas leamaš doaimmalaš rolla dutkiidbestemii, ja lea láhčán doavttergrádagelbbolašvuođa iežaset ásahusa bargiide.
UiT hadde på begynnelsen av 2000tallet tre øremerkede samiske doktorgradsstipend, hvorav to av disse inngår i vår oversikt.
UiT:s ledje 2000-logu álggugeahčen golbma sierramerkejuvvon sámi doavttergrádastipeandda main guokte leat dán oppalašgeahčastagas mielde.
Disse ble tildelt Senter for samiske studier, som stod for utlysning og tildeling av stipendene.
Daid oaččui Sámi dutkamiid guovddáš mii almmuhii ja jugii stipeanddaid.
Dessuten har arkeologi hatt tre samiske universitetsstipend.
Dasa lassin leat arkeologiijas leamaš golbma sámi universitehtastipeandda.
Også ved Det juridiske fakultet har universitetsstipend inngått som en del av den strategiske satsningen på samerettslig forskning.
Juridihkalaš fakultehtas lea maiddái universitehtastipeanda oassin sámerievttálaš dutkama strategalaš vuoruheamis.
4.4.4 Anbefalinger
4.4.4 Rávvagat
Til tross for at noen fagområder så langt har liten samiskrelatert doktorgradsproduksjon, vitner den faglige bredden i doktorgradene om stor vitenskapelig interesse og innsikt i forhold som har særlig relevans for samiske spørsmål.
Vaikko muhtun fágasurggiin lea dássážii unnán sámi-guoski doavttergrádabuvttadeapmi, de duođašta seammás fágalaš govdodat doavttergrádain stuora dieđalaš beroštumi ja ipmárdusa oktavuođain mat erenoamážit leat guoskevaččat sámi gažaldagaide.
Til dette hører det med at vi i denne gjennomgangen bare har konsentrert oss om doktorgradene avlagt ved Universitetet i Tromsø.
Dasa lea oassin ahte mii dán čađaiskamis dušše leat váldán ovdan doavttergrádaid mat lea čađahuvvon Romssa Universitehtas.
En samlet samiskrelatert doktorgradsoversikt både nasjonalt og nordisk (og i en viss grad internasjonalt) vil ytterligere forbedre bildet.
Oktasaš sámi-guoski doavttergrádaoppalašgeahčastat našuvnnas ja davviriikkain (ja muhtun muddun internašunála) livčče buoridan gova vel eanet.
Selv om oversikten samlet sett er positiv i betydningen omfang og bredde, vil vi poengtere at det er nødvendig med videre vektlegging og nye satsninger.
Vaikko oppalašgeahčastat ollislaččat lea positiivalaš dan ektui man fátmmasteaddji ja viiddis lea, de áigut áiddostallat dárbbu viidásit fokusii ja ođđa vuoruhemiide.
Vi ser at noen fagområder kommer dårligere ut enn andre på tross av tidligere prioriteringer.
Mii oaidnit ahte muhtun fágasurggiin leat heajut logut go earáin vaikko dain ovdal leat leamaš vuoruheamit.
Det gjelder i særlig grad samiske språkfag, der vi mener det kreves en vedvarende innsats på grunn av at rekrutteringssituasjonen er en helt annen enn ved andre fagområder.
Dat guoská erenoamážit sámi giellafágaide, main oaivvildit gáibiduvvo bissu ovddidanbargu go bestendilálašvuohta lea áibbas eará go eará fágasurggiin.
Med basis i kapittelgjennomgangen her synes det dessuten å være en sammenheng mellom den samiskrelaterte doktorgradsproduksjon og fagenes faglige målsetninger.
Go geahččá dáid kápihttaliid de orru maiddái oktavuohta gaskal sámi-guoski doavttergrádabuvttadeami ja fágaid fágalaš mihttomeriid.
Et viktig grep vil derfor etter vår mening være å innarbeide samiskrelaterte fokus i de fagstrategier der dette ennå mangler.
Dehálaš dahkku livčče danne min oaivil mielde oččodit sámi-guoski fokusa fágastrategiijaide main dat vel váilu.
Konkret anbefaler vi at det jevnlig bør utarbeides oversikter/analyser over den samiskrelaterte doktorgradsproduksjonen.
Konkrehtalaččat rávvet ahte jeavddalaččat galggaše ráhkaduvvot oppalašgeahčastagat/analysat sámi-guoski doavttergrádabuvttademiin.
Det gjelder både for UiT, på nasjonalt plan og i en nordisk sammenheng.
Dat guoská sihke UiT, našuvnnalaš dásis ja davviriikkalaš oktavuođas.
Slike oversikter vil kunne gi grunnlag for planlegging, nye satsninger og prioriteringer, og ikke minst gi en indikasjon på hvor det trengs en ekstra innsats i bestrebelsene på å styrke samiskrelatert forskning.
Dakkár oppalašgeahčastagat attaše vuođu plánemii, ođđa áŋgiruššamiidda ja vuoruhemiide, ja muitalivčče maiddái gosa sámi-guoski dutkamiid nannema rahčamušain dárbbaša bidjat liige barggu.
40 millioner til kulturskoler og kulturtiltak - regjeringen.no
40 miljovnna kulturskuvllaide ja kulturdoaimmaide
40 millioner til kulturskoler og kulturtiltak
Kulturskuvllat, gielddat ja kulturberošteaddjit leat ohcan ruhtadoarjagiid báikkálaš prošeavttaide maidda lea juolluduvvon oktiibuot 40 miljovnna kruvnnu.
Kunnskapsminister Kristin Halvorsen og kulturminister Anniken Huitfeldt er pådrivere for at flere skal få et tilbud om kulturskole og at kvaliteten i kulturskolen skal videreutvikles.
Máhttoministtar Kristin Halvorsen ja kulturministtar Anniken Huitfeldt áŋgiruššaba vai eambbosat ožžot kulturskuvla fálaldagaid, ja ahte kulturskuvla kvalitehta šattašii ain buoret.
Kulturskoler, kommuner og kulturaktører har søkt om penger til lokale prosjekter og fått tilslag på til sammen 40 millioner kroner.
Kulturskuvllat, gielddat ja kulturberošteaddjit leat ohcan ruhtadoarjagiid báikkálaš prošeavttaide maidda lea juolluduvvon oktiibuot 40 miljovnna kruvnnu.
– Over 400 søknader fra hele landet tyder på stor interesse for lokalt forankret kultur, for og med barn og unge, sier kunnskapsminister Kristin Halvorsen
- Badjelaš 400 ohcamuša miehtá riikka čájehit ahte lea stuora beroštupmi báikkálaš čadnon kultuvrii, mánáide ja mánáiguin, nuoraide ja nuoraiguin, muitala máhttoministtar Kristin Halvorsen.
– Den store interessen er gledelig.
- Lea movttidahtti go lea ná stuora beroštupmi.