pere/sami_parallel huggingface dataset:
Jeg hadde tolk men likevel var det ikke lett å henge med .
Mus lei dulka , muhto almmatge ii lean álki čuovvut oahpahusa .
Jeg kunne ikke gjenkjenne faguttrykk osv. .
Mun in dovdan fágadoahpagiid jna. .
Bare sånne enkle ord som « ytre vegg » var vanskelig .
Álkes sánit dego « ytre vegg » ledje váddásat .
Jeg måtte ha det forklart og så måtte jeg prøve å huske det så godt jeg kunne .
Fertejedje čilget munnje , ja de fertejin geahččalit muitit nu bures go nagodin .
Det ble tungt når jeg måtte lære norsk og faget samtidig .
Lei lossat go galgen oahppat sihke dárogiela ja fága oktanaga .
En lærer lagde et hefte til meg med faguttrykk og ord som jeg ikke forsto .
Okta oahpaheaddji ráhkadii munnje gihppaga fágadoahpagiiguin ja sániiguin maid in ipmirdan .
Det hjalp meg mye .
Dat lei munnje buorre veahkkin .
Etter hvert gikk det bedre og jeg klarte eksamen .
Dađistaga manai buorebut ja mun nagodin loahppageahččaleami .
Tenk jeg fikk 5+ og var veldig glad .
Jurddaš ožžon 5+ ja ledjen nu ilus .
Rett og slett stolt .
Njulgestaga rámis .
Da kunne jeg lære bedre både norsk og tegnspråk .
Dalle sáhtášin buorebut oahppat sihke dárogiela ja mearkagiela .
Det er jo nøkkelen for meg om jeg skal få meg en skikkelig utdanning og jobb videre i livet .
Dat han lea munnje čoavdagin jus galggan oažžut albma oahpu ja barggu viidáseappot eallimis .
Det hadde jeg erfart på tømrerlinja .
Dan ledjen vásihan huksejeaddji-suorggis .
Da jeg begynte på folkehøyskolen fikk jeg flere aha-opplevelser .
Álbmotallaskuvlii álgin rabai munnje máŋga ođđa ášši .
Der hadde jeg både døve og hørende lærere .
Doppe ledje sihke bealjehis ja gulli oahpaheaddjit .
Fellesnevneren for dem var at de var gode i tegnspråk og at skolen er en tegnspråklig skole .
Oktasaš sidjiide lei ahte sii ledje čeahpit mearkagielas ja skuvla lea mearkagielat skuvla .
De fleste lærerne der er døve .
Eanáš oahpaheaddjit doppe leat bealjeheamit .
Jeg hadde bare en hørende lærer .
Mus lei dušše okta gulli oahpaheaddji .
Der fikk jeg norsk og tegnspråkopplæring som var tilpasset meg .
Doppe ožžon dárogiela- ja mearkagielaoahpahusa mii lei munnje heivehuvvon .
Jeg hadde også fag som døves historie og kultur .
Mus ledje maiddái fágat dego bealjehemiid historjá ja kultuvra .
Og der var det de hørende elevene som brukte tolk .
Ja gulli oahppit dat geavahedje dulkka doppe .
Verden var snudd på hodet til fordel for meg .
Lei dego máilbmi livččii jorgut šaddan munnje ávkin .
Jeg trivdes veldig godt der .
Mun lokten áiggi hui bures doppe .
Bare det å flytte hjemmefra og dele rom med en annen elev var morsomt .
Dušše dat ahte ruovttus fárret ja lanja juohkit nuppiin ohppiin lei somá .
Jeg slapp kommunikasjonsproblemer .
In dárbbašan gillát gulahallanváttisvuođaiguin .
Etter det året flyttet jeg hjem og begynte å lete etter en lærlingplass via NAV .
Maŋŋil dan jagi fárrejin ruoktot ja álgen ohcat oahpahallisaji NAV bokte .
Konsulenten på NAV sa at det var vanskelig å få jobb nå når arbeidsmarkedet var stramt .
NAV konsuleanta muitalii leat váttis fidnet barggu dál go bargomárkan lea nu gárži .
Arbeidsgiverne ville i utgangspunktet være skeptisk til meg .
Seammás lei liige noađđin go ražan dárogielain ja lean bealjeheapmi .
De har liten kunnskap om døve som arbeidstakere .
Sis gávdno unnán máhttu bealjehis bargiid birra .
Hva med kommunikasjonen med hørende arbeidskollegaer ?
Naba gulahallan gulli bargoguimmiiguin ?
Munnavlesning er tungt , spesielt på et språk jeg ikke er stø på .
Lea lossat lohkat njálmmi lihkastagaid , erenoamážit gillii mas in leat nu nanus .
Hva om jeg ikke forstår det ?
Dárbbašan ipmirdit maid sii čállet .
Det er mange spørsmål å forholde seg til .
Maid jus in ipmir ? Badjánit máŋggalágan gažaldagat .
I tillegg vil jeg være avhengig av tolk på møter og lignende .
Dasa lassin lean sorjavaš dulkkas čoahkkimiin ja sullasaččain .
Jeg får hjelp fra NAV , men de mener at jeg har fått for dårlig norskopplæring i grunnskolen .
Oaččun veahki NAV:s , muhto sii oaivvildit ahte lean ožžon menddo fuones dárogielaoahpahusa vuođđoskuvllas .
Jeg hadde i utgangspunktet drømt om å bli slakter og kanskje jobbe på reinslakteriet på Røros for å være i det samiske miljøet .
Álgoálggos lei mu niehkun šaddat njuovvin ja bargat boazonjuovahagas Rørosas vai beasan leat sámi birrasis .
Men jeg innser at det vil bli vanskelig .
Muhto oainnán dan šaddat váttisin .
Det er ingen døve der som jeg kan prate fritt og uhemmet med .
Doppe ii leat oktage bealjeheapmi geainna sáhtán háleštit friddjan ja hehttehusaid haga .
Dessuten vil jeg også bo i Finnmark , men av samme grunn så er det ingen framtid for meg der .
Dasa lassin háliidan maiddái ássat Finnmárkkus , muhto seammá sivaid geažil de munnje ii gávdno makkárge boahtteáigi doppe .
Jeg er avhengig av et sosialt miljø , tegnspråkmiljø , for jeg vil aldri bli hørende og fungere optimalt på talespråk .
Lean sorjavaš sosiála birrasis , mearkagielabirrasis , go mun in goassige šatta gullin in ge šatta doaibmat buorredohkálaččat hállangillii .
Hva nå ?
Maid dál ?
– Så hva tenker jeg nå ?
– De maid mun dál jurddašan ?
Jeg hadde ønsket at jeg hadde fått en mer grundig norskopplæring , for der ligger nøkkelen til utdanning og jobb for meg .
Sávašin ahte livččen ožžon vuđoleappo dárogielaoahpahusa , go das lea munnje čoavdda skuvlemii ja bargui .
Det finnes ikke et samisk – døvt utdanningsmiljø .
Sámi-bealjehis skuvlenbiras ii gávdno .
Samisk er viktig for at jeg ikke skal utdanne meg ut fra min familie og kultur , men norsk er nøkkelen til utdanning , jobb og en selvstendig fremtid .
Sámegiella lea munnje dehálaš vai in skuvle iežan olggobeallái bearraša ja kultuvrra , muhto dárogiella lea čoavdda skuvlemii ja iešbirgejeaddji boahtteáigái .
Disse språkene og kulturene kan jeg nå gjennom et godt tegnspråk .
Dáid gielaid ja kultuvrraid sáhtán juksat buorre mearkagielain .
Det er noe jeg aldri har fått verken på barneskolen i Karasjok eller ungdomsskolen i Trondheim .
Dan in leat goassige ožžon Kárášjoga mánáidskuvllas dahje nuoraidskuvllas Troandimis .
Enten har de satset på samisk eller norsk – og tegnspråklærerne begge steder har vært for få .
Sii leat juogo vuoruhan sámegiela dahje dárogiela – ja guktuin báikkiin leamašan menddo unnán mearkagielaoahpaheaddjit .
To – tre lærere er ikke et tegnspråkmiljø .
Guokte – golbma oahpaheaddji ii leat mearkagiellabiras .
Det er ikke det samme å bli undervist via en tolk eller noen som kan tegn som støtte til tale .
Ii leat seammá oažžut oahpahusa dulkka bokte dahje muhtuma gii máhttá mearkagiela .
Det å være i et hørende miljø er vanskelig .
Lea váttis leat gulli olbmuid birrasis .
Jeg får ikke med meg det sosiale , kun undervisningen i timene .
In nagot oažžut dan sosiála beali , dušše tiibmooahpahusa .
Dessuten er det ingen døve voksne forbilder .
Dasa lassin váilot bealjehis rávesolbmo ovdagovat .
På døveskolen var det døve elever og det sosiale enklere .
Bealjehemiid skuvllas ledje bealjehis oahppit ja servvoštallan lei geahppasat .
Men jeg fikk ikke videreført samisk .
Muhto in ožžon sámevuođa ovddiduvvot .
Lærerne var hørende , noe som ikke ga meg selvtillit til å utdanne meg .
Ledje gulli oahpaheaddjit , dat ii duddjon iešdovddu skuvlemii .
Det var heller ikke alle som var flinke i tegnspråk .
Ja eai buohkat lean čeahpit mearkagielas .
Jeg forsto ikke alle .
Mun in ipmirdan buohkaid .
Dessuten fikk jeg vel ikke opplæring i norsk tilpasset meg og mitt nivå .
Inge mun ožžon dárogielaoahpahusa mii livččii heivehuvvon munnje ja mu dássái .
Det er i alle fall slik min erfaring er .
Nu lea goittotge mu vásáhus .
[ 1 ] Denne tolken er samme person som har nedskrevet Juhan Niillas sin fortelling .
[ 1 ] Dát dulka lea seammá olmmoš guhte lea čállán muitui Juhán Niillasa muitalusa .
( red. )
( doaim . )
Justisminister Knut Storberget
Justisministtár Knut Storberget
Statsråd
Stáhtaráđđi
Politiske verv :
Politihkalaš doaimmat :
Statsråd , Justisdepartementet , Jens Stoltenbergs andre regjering
Stáhtaráđđi , Justiisadepartemeanta , Jens Stoltenberga nuppi ráđđehusas
Stortingsrepresentant for Hedmark
Stuoradiggeáirras Hedmárkkus
Vararepresentant til Stortinget for Hedmark
Hedmárkku sadjásaš lahttu Stuoradiggái
Medlem i styret for Arbeiderpartiet i Hedmark
Hedmárkku Bargiidbellodaga stivralahttu
Medlem i Elverum kommunestyre
Elverum suohkanstivrra lahttu
Medlemskap i stortingskomiteer og delegasjoner :
Stuoradiggelávdegottiid ja sáttagottiid lahttovuohta :
Delegasjonen til Den interparlamentariske union
Interparlamentáralaš uniovnna sáttagotti lahttu
Valgkomiteen
Válgalávdegotti lahttu
Justiskomiteen
Bargoduogáš :
Advokat , med møterett for Høyesterett fra 2002 .
Advokáhtta , 2002 rájes čoahkkinvuoigatvuohta Alimusrievttis .
Utdanning :
Oahppu :
Juridisk embetseksamen ved Universitetet i Oslo
Juridihkalaš ámmáteksámen Oslo Universitehtas
Grunnfag statsvitenskap ved Universitetet i Oslo
Stáhtadieđas vuođđofága Oslo Universitehtas
Andre verv :
Eará doaimmat :
Medlem i regjeringens ruspolitiske råd
Miellahttun ráđđehusa gárrenpolitihkalaš ráđis
Varamedlem til styret for AS Vinmonopolet
AS Vinmonopolet stivrras sadájasaš lahttu
Leder styret for Hedmark teater
Hedmárkku teáhterstivrra jođiheaddji
Medlem Norsk forebyggingsforum
Norsk forebyggingsforum mielahttu
Observatør til FNs generalforsamling
Observatøra ON generálčoahkkimis
Kan spare milliarder på smartere grøftegraving for bredbånd
Vejolaš seastit miljárddaid jos goaivu eará vugiid mielde goivvohagaid govdafierpmádahkii
- Legg rør for fremtidige fiberkabler , koordiner grøftegravingen og ikke still for strenge krav til gravedybder .
- Bija boahttevaš fiberjohtasiidda bohcciid , ovttastahte goaivunbargguid ja ále bija nu alla gáibádusaid dasa man čiekŋalat goivvohagat galget leat .
På den måten kan samfunnet spare milliarder samtidig som flest mulig får bredbånd .
Dainna lágiin servodat sáhttá seastit miljárddaid seammás go nu olusat go vejolaš ožžot govdafierpmi .
Det er hovedkonklusjonen i en ny rapport om ” god bredbåndsskikk ” .
Dát leat aiddo ilbman raportta » buorit govdafierpmádat dábit ” bohtosat .
Mye kan gjøres enklere og billigere for å sikre innbyggerne et godt bredbåndstilbud .
Olu sáhttá dahkat álkibun ja hálbbibun vai ássit ožžot buriid govdafierpmádat fálaldagaid .
I en del områder er utbygging så kostbart at for eksempel lokale krav til gravedybder gjør at markedsaktørene ikke vil tilby bredt bredbånd .
Muhtun báikkiin šaddá huksen nu divrras ja ovdamearkka dihtii báikkálaš roggandivadiid gáibádusaid geažil vuovdaleaddjit eai gille fállat govdafierpmádaga .
- Vanlig bredbånd er tilgjengelig for 99,9 prosent av oss , men behovene for båndbredde øker svært raskt .
- 99,9% álbmogis oažžu dábálaš govdafierpmádat fálaldaga , muhto dárbbut lassánit hui johtilit .
Derfor må offentlige myndigheter , grunneiere og bransjeaktører samarbeide for å legge bedre til rette for kostnadseffektiv utbygging av høykapasitetsnett .
Danne fertejit almmolaš eiseválddit , eanaeaiggádat ja fitnodagat ovttasbargat gávdnat čovdosiid mat unnidit beaktilis doaibmannávccalašneahtta huksengoluid .
Det er unødvendig bruk av tid og penger at samme vei blir gravd opp igjen etter få år , fordi ingen forutså behovet for fremtidige kabler .
Lea dárbbašmeahttun geavahit áiggi ja ruđaid goaivut daid seammá geainnuid moatti jagi maŋŋil , dan sivas go oktage ii sáhttán einnostit ahte johtasiidda šaddá dárbu áiggi mielde .
Sektorvise regelverk må også tilpasses bredbåndsutbygging , sier fornyingsminister Rigmor Aasrud .
Surggiid njuolggadusat fertejit maiddái heivehuvvot govdafierpmádat huksemiidda , dadjá ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud .
- Raskere breiband er særlig viktig for at folk skal kunne bosette seg hvor de vil , sier kommunal- og regionalminister Liv signe Navarsete .
- Johtileabbo govdafierpmádat lea erenoamáš dehálaš vai olbmot sáhttet ássat doppe gos sii háliidit , dadjá gielddalaš- ja guovlulašministtar Liv Signe Navarsete .
Hun oppfordrer derfor kommuner og fylkeskommuner til å være aktive utviklingsaktører for å samordne all infrastruktur .
Danne son ávžžuha gielddaid ja fylkkagielddaid leat njunnošis ovddideamen siskkáldas struktuvrra ovttastahttin doaimmaid .
Hun viser blant annet til Nord-Trøndelag , der fylkeskommunen legger trekkrør for bredbånd i forbindelse med utbedring av fylkesveiene .
Son čujuha ee. Davvi-Trøndeláhkii , gos fylkkagielda bidjá govdafierpmádat fiberbohcciid seammás go buoridit fylkkageainnuid .
- Jeg vil oppfordre alle kommuner og fylkeskommuner til å følge god bredbåndsskikk .
- Mun ávžžuhan buot gielddaid ja fylkkagielddaid čuovvut buriid govdafierpmádatdábiid .
Samtidig vil regjeringen se på hva vi kan gjøre på nasjonalt nivå for å legge til rette for dette .
Seammás áigu ráđđehus guorahallat maid mii sáhttit dahkat našuvnnalaš dásis vai dát bargu lihkostuvvá .
Derfor vil jeg invitere bransjen til samråd om bredbåndspolitikken fremover , sier fornyingsminister Rigmor Aasrud .
Danne áiggun bovdet dán suorggi govdafierpmádatpolitihkalaš gulahallamiidda , lohká ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud .
Mange av virkemidlene knyttet til føringsveier ( grøfter , rør etc. ) for bredbånd finnes på kommunalt nivå .
Arvat gaskaoamit mat leat čadnon govdafierpmádat huksemiidda ( goivvohagat , bohccit jna. ) leat gieldda dásis .
For eksempel har flere kommuner innført økte krav til gravedybder , og en nedjustering av disse kravene kan føre til en nasjonal kostnadsreduksjon på utbygging av høykapasitetsnett på seks milliarder kroner .
Ovdamearkka dihtii leat olu gielddat bajidan gáibádusaid dasa man čiekŋalat roggamat galget leat , ja jos dát gáibádusat vuoliduvvojit de dat mielddis buktá ahte beaktilis doaibmannávccalašneahtta huksengolut šaddet guhtta miljárdda unnit riikkamiehtásaččat .
Nexia , som har utført analysen , trekker frem blant annet følgende kjennetegn ved god kommunal bredbåndsskikk :
Nexia , gii dán analysa lea čađahan , buktá ovdan ee. čuovvovaš dovdomearkkaid buriid gielddalaš govdafierpmádatdábiide :
Kommunen sørger for at det legges trekkrør for fiber når det graves av andre hensyn .
Gielddat fuolahit ahte fiberbohccit biddjojit go muđui goivojuvvo
Kommunen holder god oversikt over eksisterende føringsveier og gir tilgang til føringsveiene på en ikke-diskriminerende og rimelig måte .
Gielddain lea ollislaš diehtu gokko goivojuvvo ja diktá earáid geavahit goivvohagaid govttolaččat ja dainna lágiin ahte oktage ii vealahuvvo
Kommunen stiller moderate krav til leggedybder for trekkrør og re-asfaltering .
Gielddat bidjet govttolaš gáibádusaid dasa man čiekŋalassii fiberbohcciid galgá goaivut ja ođđasis asfalteremii .
Analysen Vei , vann og bredbånd ( pdf ) er skrevet av Nexia på oppdrag fra Fornyings- , administrasjons- og kirkedepartementet .
Analysa Vei , vann og bredbånd ( pdf ) lea Nexia dahkan Ođasmahttin- , hálddahus- ja girkodepartemeantta dáhtu mielde .
Nyhet , 20.09.2012
Ođas , 20.09.2012
Karmel-Instituttet utelukkes fra gavefradragsordningen
Karmel-Instituhtta čuldojuvvo skeaŋkageasusortnegis
Karmel-Instituttet utelukkes fra gavefradragsordningen etter nye opplysninger om støtte til israelske bosettinger på okkupert område .
Karmel-Instituhtta čuldojuvvo skeaŋkageasusortnegis ođđaseamos dieđuid vuođul ahte ruhtadoarjagat addojuvvojit Israel-ássamiidda vuollástuvvon ( okkuperejuvvon ) guovlluin .
- Vi vil unngå at gavefradragsordningen tilgodeser organisasjoner som aktivt støtter eller medvirker til handlinger som er i strid med folkeretten .
- Mii háliidat garvit ahte skeaŋkageasusortnet geavahuvvo doarjut organisašuvnnaid mat aktiivvalaččat dorjot dahje leat mielde váikkuheamen doaimmaide mat rihkkot álbmotrivttiid .
Derfor innførte vi utelukkelsesmekanismen .
Danne ásaheimmet čuoldinortnega .
På grunn av nye opplysninger om Karmel-Instituttets støttepraksis i 2012 har departementet funnet grunnlag for å utelukke stiftelsen fra gavefradragsordningen , sier statssekretær Roger Schjerva .
Karmel-Instituhta jagi 2012 ruhtajuolludemiid ođđaseamos dieđuid vuođul lea departemeanta mearridan čuoldit vuođđudusa skeaŋkageasusortnegis , cealká stáhtačálli Roger Schjerva .
Skattyter får inntektsfradrag med inntil 12 000 kroner per år for pengegaver til frivillige organisasjoner som oppfyller nærmere lovbestemte vilkår .
Vearromáksit ožžot jahkásaččat boahtogessosa 12 000 kruvnnu rádjái ruhtaskeaŋkkaid ovddas maid addet eaktodáhtolaš organisašuvnnaide mat devdet láhkamearriduvvon eavttuid .
Finansdepartementet kan med virkning fra inntektsåret 2012 utelukke organisasjoner fra gavefradragsordningen for å sikre norsk oppfølgning av vedtak fra FNs sikkerhetsråd .
Ruhtadandepartemeanta sáhttá boahtojagi 2012 rájes čuoldit organisašuvnnaid skeaŋkageasusortnegis sihkkarastin dihtii ahte Norga čuovvu ON sihkkarvuođaráđi mearrádusaid .
Karmel-Instituttet har tidligere gitt økonomisk støtte til israelske bosettinger på okkupert område .
Karmel-Instituhtta lea ovdal juolludan ekonomalaš doarjagiid Israel-ássamiidda vuollástuvvon guovlluin .
Etter en helhetsvurdering valgte departementet i august i år å ikke utelukke Karmel-Instituttet fra gavefradragsordningen blant annet basert på stiftelsens egen opplysning om at det ikke lenger var overført penger til bosettinger etter at den nye regelen trådte i kraft .
Departemeanta mearridii borgemánus ollislaš árvvoštallama vuođul ahte ii čuoldde Karmel-Instituhta skeaŋkageasusortnegis earret eará daid dieđuid mielde maid vuođđudus ieš attii ahte sii eai lean šat juolludan ruđaid ássamiidda maŋŋá go ođđa regelat fápmuduvvojedje .
Karmel-Instituttet ble samtidig gjort oppmerksom på at dersom praksisen ble gjenopptatt i 2012 eller senere år , ville det føre til utelukkelse .
Seammás čuvgejuvvui Karmel-Instituhttii ahte jos ruhtajuolludeamit ássamiidda joatkašuvvet jagi 2012 dahje maŋŋil , de dat mielddisbuktá čuoldima .
Nå har Finansdepartementet fått nye opplysninger om stiftelsens aktivitet , og mener at disse gir grunnlag for å utelukke Karmel-Instituttet fra gavefradragsordningen .
Ruhtadandepartemeanta lea dál ožžon ođđa dieđuid vuođđudusa doaimmaid birra , ja oaivvilda ahte dat addet vuođu čuoldit Karmel-Instituhta skeaŋkageasusortnegis .
Avgjørelsen begrunnes med at stiftelsen har fortsatt sin praksis med å formidle pengegaver til bosettingene i 2012 .
Mearrádus ákkastuvvo ahte vuođđudus lea jagi 2012 joatkán dábiidis juolludit ruhtaaddosiid ássamiidda .
På en tur i regi av Karmel-Instituttet våren 2012 til bosettingen Alonei Shilo , overrakte Karmel-Instituttets styreformann en pengesum til bosettingen .
Muhtun mátkis maid Karmel-Instituhtta lágidii giđđat 2012 Alonei Shilo:ii geigii Karmel-Instituhta stivraovdaolmmoš ruhtasupmi dán ássanbáikái .
Departementet legger ikke vekt på at stiftelsen hevder at styreformannen overrakte pengesummen som privatperson på vegne av en privat giver , fordi stiftelsens styreformann og daglig leder må identifiseres med Karmel-Instituttet i denne sammenheng .
Departemeanta ii váldde vuhtii dan maid vuođđudus čuoččuha ahte stivraovdaolmmoš geigii ruhtasupmi priváhta olmmožin muhtun priváhta olbmo ovddas , dan sivas go vuođđudusa stivraovdaolmmoš ja beaivválaš jođiheaddji dán oktavuođas identifiserejuvvo Karmel-Instituhtain .
Dessuten uttalte styreformannen til Fædrelandsvennen 17. august 2012 at han verken har lovet eller kan love å slutte å støtte bosettingene .
Dasa lassin celkkii stivraovdaolmmoš Fædrelandsvennen aviisii borgemánu 17. beaivve 2012 ahte son ii leat lohpidan iige sáhte lohpidit heaitit doarjumis ássamiid .
Killengreen ny departementsråd i FAD
Killengreen FAD ođđa departemeantaráđđi
Politidirektør Ingelin Killengreen ( 63 ) ble i statsråd i dag utnevnt til ny departementsråd i Fornyings- , administrasjons- og kirkedepartementet ( FAD ) .
Politiijadirektevra Ingelin Killengreen ( 63 ) nammaduvvui otná stáhtaráđis ođđa departemeantaráđđin Ođasmahttin- , hálddahus- ja girkodepartementii ( FAD:i ) .
Killengreen overtar etter Karin Moe Røisland som går av med pensjon .
Killengreen joatká maŋŋil Karin Moe Røisland guhte manai ealáhahkii .
- Jeg er veldig glad for at vi får en ny departementsråd som har bred og solid ledererfaring .
- Mun lean hui ilus go mii dál oažžut ođđa departemeantaráđi geas lea nana ja viiddis jođihanvásáhus .
Som direktør for Politidirektoratet gjennom 10 år og politimester i Oslo fem år før det har hun vært en markant , synlig og tydelig leder .
10 jagi Politiijadirektoráhta direktevran ja ovdal dan vihtta jagi Oslo politiijameašttirin lea son leamašan mihtilmas , oinnolaš ja čielga jođiheaddji .
Før den tid har Killengreen i over ti år hatt ulike lederjobber i Justisdepartementet , blant annet som departementsråd .
Ovdal dán lea Killengreen badjel logi jagi áigodagas leamašan jođiheaddjivirggit Justiisadepartemeanttas , earret eará departemeantaráđđin .
Killengreen kjenner den statlige forvaltningen godt , noe som er viktig i den jobben som hun nå skal inn i , sier fornyingsminister Rigmor Aasrud .
Killengreen dovdá stáhta hálddahus bures , mii lea dehálaš dan virggis masa son dál lea nammaduvvon , dadjá ođasmahttinministtar Rigmor Aasrud .
Ingelin Killengreen har juridisk embetseksamen fra Universitetet i Oslo fra 1972 og har vært saksbehandler , byråsjef , avdelingsdirektør , ekspedisjonssjef og departementsråd i Justisdepartementet .
Ingelin Killengreenas lea juridihka ámmátlogaheapmi man válddi Oslo Universitehtas 1972 ja lea leamašan áššemeannudeaddji , doaimmahathoavda , ossodatdirektevra , ekspedišuvdnahoavda ja departemeantaráđđi Justiisadepartemeanttas .
Hun har også en periode arbeidet som dommerfullmektig i Oslo skifterett .
Son lea maiddái ovtta áigodaga bargan duopmárváldin Oslo juogadanrievttis .
De siste 15 årene har hun først vært politimester i Oslo og deretter direktør for Politidirektoratet .
Maŋimus 15 jagiid lea son álggos bargan Oslo politiijameašttirin ja dasto politiijadirektoráhta direktevran .
Det er ikke bestemt når Killengreen vil tiltre som departementsråd i FAD.
Ii leat vel mearriduvvon goas Killengreen álgá FAD departemeantaráđđin .
Bilde : Ingelin Killengreen ble utnevnt til ny departementsråd i Fornyings- , administrasjons- og kirkedepartementet i statsråd i dag .
Politiijadirektevra Ingelin Killengreen ( 63 ) nammaduvvui otná stáhtaráđis ođđa departemeantaráđđin Ođasmahttin- , hálddahus- ja girkodepartementii ( FAD:i ) .
Nr. : 110/10
Nr. : 110/10
Statsminister Jens Stoltenberg besøker Kirkenes
Stáhtaministtar Jens Stoltenberg guossástallá Girkonjárgga
Priv . til red. .
Priv. til red.
Stoltenberg reiser den 15. september til Kirkenes etter undertegningen av delelinjeavtalen mellom Norge og Russland .
Stoltenberg vuolgá Girkonjárgii čakčamánu 15. beaivvi maŋŋil go lea vuolláičállán Norgga ja Ruošša gaskasaš juohkolinnjá šiehtadusa .
Avtalen undertegnes i Murmansk tidligere samme dag .
Šiehtadus vuolláičállojuvvo Murmánskkas árat seammá beaivvi .
Statsministeren ledsages av utenriksminister Jonas Gahr Støre og statsråd Karl Eirik Schjøtt-Pedersen .
Stáhtaministara čuovvuba maid olgoriikkaministtar Jonas Gahr Støre ja stáhtaráđđi Karl Eirik Schjøtt-Pedersen .
Kl. 18.00 ( tidspunktet kan forskyves noe , avhengig av når programmet i Murmansk avsluttes ) : Stoltenberg vil orientere om avtalen og mulighetene som følger av denne i dialog med sentrale aktører i nord .
Dii. 18.00 ( áigi sáhttá maŋiduvvot , lea dan duohkin goas prográmma Murmánskkas heaittihuvvo ) : Stoltenberg čilge šiehtadusa sisdoalu ja ovttasbargo vejolašvuođaid birra davviguovlluid guovddáš oasálastiiguin .
Statsministeren er tilgjengelig for pressen etter møtet .
Preassa sáhttá deaivvadit stáhtaministariin maŋŋil čoahkkima .
Sted : Thon Hotell Kirkenes .
Báiki : Thon Hotealla Girkonjárggas .
Møtet etterfølges av en mottagelse med utenriksminister Støre og statsråd Schjøtt-Pedersen .
Dán čoahkkima maŋŋil lea fas deaivvadeapmi olgoriikkaministariin Støriin ja stáhtaráđiin Schjøtt-Pederseniin .
Les mer om avtalesigneringen i Murmansk .
Loga eambbo vuolláičállima birra Murmánskkas .
Pressekontakt for statsministeren er kommunikasjonsrådgiver Arvid Samland , telefon 930 51 458 .
Stáhtaministara preassagulahalli lea gulahallanráđđeaddi Arvid Samland , telefovdna 930 51 548 .
Pressekontakt for utenriksministeren er kommunikasjonsrådgiver Marte Lerberg Kopstad , 995 22 026 .
Olgoriikkaministara preassagulahalli lea gulahallanráđđeaddi Marte Lerberg Kopstad , telefovdna 995 22 026 .
Nyhet , 08.02.2012
Ođas , 08.02.2012
En ny Kirkenes-erklæring om samarbeid i Barentsregionen i støpeskjeen
Girkonjárgga-julggaštus Barentsguovllu ovttasbarggus ođasmahttojuvvo
I 2013 er det 20 år siden Kirkenes-erklæringen om samarbeid i Barentsregionen ble undertegnet .
Jagi 2013:s lea 20 jagi vássán dan rájes go Girkonjárgga-julggaštus Barentsguovllu ovttasbarggu oktavuođas vuolláičállojuvvui .
Arbeidet med en oppdatert erklæring , ” Kirkenes II-erklæringen ” , er påbegynt .
Julggaštusa ođasmahttin bargu » Girkonjárgga II-julggaštus ” lea álggahuvvon .
I 2013 vil Barentsrådet markere at det er 20 år siden Kirkenes-erklæringen om samarbeid i Barentsregionen ble underskrevet .
Barentsráđđi áigu jagi 2013 ávvudit ahte 20 jagi leat vássán dan rájes go Girkonjárgga-julggaštus vuolláičállojuvvui .
I den forbindelse er det startet et arbeid for å oppdatere erklæringen fra 1993 .
Dán oktavuođas lea álggahuvvon bargu ođasmahttit 1993 julggaštusa .
I dette arbeidet vil man vurdere erfaringene fra samarbeidet , se nærmere på ufordringene og trekke opp perspektiver og muligheter for den videre utvikling .
Dán oktavuođas lea maid dárbu árvvoštallat ovttasbarggu bohtosiid , geahčadit hástalusaid ja mearridit perspektiivvaid ja vejolašvuođaid viidáset bargui .
Da Kirkenes-erklæringen ble utformert i 1992/93 , begynte arbeidet med en uformell gruppe i norsk UD .
Girkonjárgga-julggaštus hábmejuvvui jagiid 1992/93 , ja barggu álggahii dalle eahpeformálalaš bargojoavku Norgga Olgoriikadepartemeanttas .
Gruppen utarbeidet , i nær uformell kontakt med de andre landene i regionen , konsepter og ideer til de formelle drøftingene av erklæringen .
Bargojoavku ráhkadii , eahpeformálalaš lagas ovttasbargguin regiovnna guoskevaš riikkaiguin , árvalusaid ja jurdagiid julggaštusa formálalaš digaštallamiidda .
Som i 1992/93 er det igjen nedsatt en uformell arbeidsgruppe i norsk UD .
Nugo dalle 1992/1993:s , de lea dál ge nammaduvvon eahpeformálalaš bargojoavku Norgga OD:s .
Gruppen ledes av seniorrådgiver Sverre Jervell og vil jobbe tett med landene i Barentsregionen og andre relevante parter .
Seniorráđđeaddi Sverre Jervell jođiha dán bargojoavkku mii galgá lahkalagaid bargat ovttasráđiid Barentsguovllu riikkaiguin ja eará guoskevaš oasálaččaiguin .
Arbeidsgruppen vil i løpet av høsten 2012 oversende forslag og innspill til det norske formannskapet i Barentsrådet .
Bargojoavku áigu jagi 2012 čavčča mielde sáddet árvalusaid ja ávžžuhusaid Barentsráđi Norgga jođihangoddái .
Innspillene vil deretter kunne brukes i en eventuell formell konsultasjonsprosess om en oppdatert erklæring mellom de ulike aktørene i Barentssamarbeidet .
Julggaštusa ođasmahttin barggus sáhttet de Barentsovttasbarggu oasálaččat maŋŋil geavahit árvalusaid ja ávžžuhusaid vejolaš formálalaš ráđđádallanproseassas .
Forslag og kommentarer kan sendes til :
Eahpeformálalaš bargojoavku háliida áinnas .
Kirkerådet har som hovedoppgave å være Kirkemøtets forberedende og iverksettende organ .
Girkoráđi váldobargamuš lea doaibmat Girkočoahkkima válmmašteaddji ja čađaheaddji orgánan .
Kirkerådet har 17 medlemmer ; 10 leke medlemmer , hvorav minst én kirkelig tilsatt , og 4 prester .
Girkoráđis leat 17 lahtu ; 10 ámmátoahpohis lahtu geain okta galgá leat girkus barggus , ja njeallje báhpa .
Disse velges av Kirkemøtet .
Daid vállje Girkoráđđi .
Dessuten er en biskop , valgt av Bispemøtet , medlem .
Dasto lea okta bisma lahttu , gean Bismačoahkkin vállje .
Kirkerådet velges for 4 år .
Girkoráđđi válljejuvvo njealji jahkái .
Lederne i Mellomkirkelig råd og Samisk kirkeråd møter fast i Kirkerådet med tale- og forslagsrett .
Girkuidgaskasaš ráđi ja Sámi girkoráđi jođiheaddjit servet bissovaččat Girkoráđi čoahkkimiidda ja sudnos lea sárdnun- ja evttohanvuoigatvuohta .
Kirkerådet holder møte inntil 5 ganger om året .
Girkoráđđi doallá čoahkkima eanemusat vihttii jagis .
Et arbeidsutvalg tar seg av løpende saker mellom møtene .
Bargolávdegoddi fuolaha oktilis áššiid čoahkkimiid gaskkas .
Kirkerådet forbereder de saker som skal behandles av Kirkemøtet , iverksetter Kirkemøtets beslutninger og leder arbeidet mellom Kirkemøtets samlinger .
Girkoráđđi válmmašta daid áššiid maid Girkočoahkkin galgá meannudit , čađaha Girkočoahkkima mearrádusaid ja jođiha barggu Girkočoahkkima čoahkkanemiid gaskkas .
Kirkerådet avgir uttalelser når departementet ber om det .
Girkoráđđi addá cealkámuša go departemeanta dan dáhttu .
Kirsten N. Sara Ørsnes :
Kirsten N. Sara Ørsnes :
Fra Kautokeino til døveskole i 1940
Guovdageainnus bealjehemiid skuvlii 1940:s
Fortalt til Kristin Sara
Muitalan Kristin Sarai
Kirsten Sara , Trondheim 1943 ( Foto : Thorleif Wardenær )
Kirsten Sara , Trondheim 1943 ( Govva : Thorleif Wardenær )
Kristin Sara , Trondheim 1994 ( Foto : Svein Lund )
Kristin Sara , Trondheim 1994 ( Govva : Svein Lund )
Kirsten N. Sara Ørsnes ( Ellána Risten ) ble født i en reindriftsfamilie i Kautokeino 1930 .
Kirsten N. Sara Ørsnes ( Ellána Risten ) riegádii Guovdageainnu boazosápmelačča jovkui 1930:s .
Hun var født døv , og ble sendt til Trondheim offentlige skole for døve da hun var rundt 10 år gammel .
Son lei bealjeheapmi riegádeamis juo ja sáddejuvvui Troandima almmolaš skuvlii bealjehismánáid váste go lei birrasiid 10 jahkásaš .
Etter døveskolen tok hun husmorskolen ved Stavanger offentlige skole , yrkesskole for døve piker og arbeida som syerske i Ålesund , hushjelp i Kautokeino og senere på Luma lampefabrikk i Oslo .
Maŋŋel bealjehemiid skuvlla son váccii ruovttudikšunoahpa Stavangera almmolaš skuvllas , bealjehis nieiddaid fidnoskuvlla ja barggai goarrun Ålesundas , biigui Guovdageainnus ja barggai dasto maŋŋil Luma lámpáfabrihkas Oslos .
I Oslo traff hun sin mann .
Oslos son gávnnai isida .
De giftet seg og flyttet til Tarva i Bjugn i Sør-Trøndelag , der hennes mann fikk en stilling som fjøsrøkter .
Soai náitaleigga ja fárriiga Tarvai , Bjugnii Lulli-Trøndelagii gos su isit oaččui návetbarggu .
Seinere kjøpte de seg en egen gård og bosatte seg i Rissa i Sør-Trøndelag .
Maŋŋil soai osttiiga sierra dálu ja ásaiga Rissai Lulli-Trøndelagii .
De fikk fem barn .
Sudnuide šadde 5 máná .
Hennes datter , Kristin Sara ( Ellána Ristena Risten ) er født i 1965 og oppvokst i Rissa .
Su nieida , Kristin Sara ( Ellána Ristena Risten ) lea riegádan 1965:s ja bajásšaddan Rissas .
Hun er utdannet døvetolk og har i 2009 intervjuet sin mor om hennes barndom og skolegang .
Son lea oahppan bealjehemiid dulka ja lea 2009:s jearahallan eatnistis su mánnávuođa ja skuvlavázzima birra .
Intervjuet er komplettert med opplysninger som vi har funnet i Kautokeino skolestyres arkiv .
Su jearahallamii mii leat lasihan dieđuid maid leat gávdnan Guovdageainnu skuvlastivrra vuorkkáin .
Barndom på fjellet
Mánnávuohta duoddaris
Jeg vokste opp med familien på fjellet , i siidaen , og vi flyttet etter reinen .
Bajásšadden joavkkus duoddaris , siiddas , ja mii jođiimet bohccuiguin .
Jeg hadde to søstre og en bror .
Mus ledje guokte oappá ja okta viellja .
Det var et lite , oversiktlig samfunn og jeg kjente alle .
Lei unna servodagaš , ja mun dovden buohkaid .
Det er mest voksne jeg husker fra den tiden og ikke andre barn .
Muittán eanas ollesolbmuid in ge mánáid .
Det kan komme av at jeg kommuniserte mest med min mor og bror .
Soaitá danne go gulahallen buoremusat etniinan ja vieljainan .
Og min fetter Nils Gaup husker jeg spesielt godt , fordi har brukte å skøye .
Ja vilbealán Nils Gaupa gal muittán bures , go son lávii leaikkastallat .
Det er også kommunikasjon .
Dat lea maiddái gulahallan .
Mine søsken regnet jeg ikke som barn , de var søster eller bror .
Oappáidan ja vielljan in atnán mánnán , sii ledje oappát ja viellja .
Hverdagen besto av lek og faste gjøremål .
Beaivválaččat stoagaimet ja barggaimet dihto bargguid .
Jeg hentet ved , fyrte og kokte kaffe .
Guottašin muoraid , dolastin ja vuššen gáfe .
Der var jeg flink , har mor fortalt .
Ledjen čeahppi , lea eadnán muitalan .
Hun brukte å skryte av det og si at jeg hadde et godt hode å tenke med .
Son lávii rámpostallat , dajai mus lei buorre jurddašeaddji oaivi .
Vi kommuniserte med tegn og gester .
Moai gulahalaime cuoigumiin ja čájehallamiin .
Ellers så var hunden min faste følgesvenn .
Muđui lei beana mu guoibmi .
Jeg var veldig sky og trakk meg fort unna når det kom fremmede .
Ledjen hui árgi ja čiehkádin ovttatmano go guossit bohte .
Jeg likte å leke med lasso , fange og bli fanget og jeg likte å være alene .
Mu mielas lei somá njorostallat , darvehit ja darvehallat , ja mun háliidin leat okto .
Det var et fritt liv .
Lei sorjjasmeahttun eallin .
Hunden fulgte alltid etter meg og da var jeg glad og trygg .
Beatnagat čuovvoledje mu álo , ja de ledjen oadjebas ja ilus .
Mor trodde vel at jeg skulle ut på do , for jeg sa aldri noe om marerittene .
Eadni várra doaivvui mu manname hivssegii , go mun in goassege muitalan ahte ledjen deddon .
Jeg husker spesielt godt en gang jeg var ute på mine vandringer mens sola ennå sto i horisonten .
Muittán erenoamážit oktii go ledjen vuot vázzime ja beaivváš lei jur badjáneame .
Det var en ørn .
Goaskin dat lei .
Men jeg hadde hunden med meg så jeg ble ikke redd , bare nysgjerrig .
Mus lei beana mielde in ge mun de ballan , šadden dušše sáhkkii .
Jeg så at hunden ble ilter og satte av gårde etter den så jeg visste at hunden passet på meg .
Oidnen go beana dego suhtai ja rohkkáhii lotti , ja de dihten beana várjalii mu .
Jeg fortalte aldri mor hva jeg opplevde fordi hun var streng og jeg tenkte at hun ikke likte at jeg dro av gårde alene .
In muitalan goassege eadnásan maid vásihin go son lei hui garas muinna ii ge soaitán liikot dasa go ledjen mannan okto olggos .
Hun var snar med pekefingeren og formante meg .
Son lávii hui gearggus gieldit mu .
Hun prøvde å vise meg at det var dyr utenfor siidaen som var større enn hunden .
Geahččalii čájehit munnje ahte dobbelis siidda ledje eallit mat ledje vel stuorábut go beana .
Men den historien kunne jeg ikke forstå . Jeg ikke hadde sett det .
Dan mun dieđusge in ipmirdan , go in lean oaidnán dakkár ealli .
De ville ha meg til å forstå at det fantes ulv som var farlig , men det var ikke lett .
Sii vigge dáguhit munnje ahte doppe ledje gumppet , dat ledje várálaččat , muhto ii lean álki .
En dag tok min far og bror meg ut i skogen for å vise meg et reinkadaver .
Muhtumin áhččán ja vielljan válddiiga mu mielde vuovdái , čájeheigga ráppi .
Kanskje jeg da ville skjønne at det var ulv der ute ?
Amma mu dal de ipmirdan ahte doppe leat gumppet ?
– Se der , – den er spist av ulv og den kan spise deg også , sa de strengt til meg . Men det jeg ikke hadde sett , verken forsto eller aksepterte jeg .
– Gea duo , – diet lea borahallan gumpii ja gumpe sáhttá borrat du maid , dajaiga garrasit munnje , muhto mun in dohkkehan in ge ipmirdan maidege maid in lean oaidnán ieš .
Jeg var veldig sta sånn .
Ledjen dan dáfus hui ceaggái .
Et dyr som var større enn en hund og som kunne spise meg eksisterte ikke i min verden .
Danne mu ipmárdusas ii gávdnon obage ealli mii lei stuorát go beana ja sáhtii borrat mu .
Jeg trivdes godt på fjellet og var ikke så glad i å besøke familie i bygda eller sove i hus .
Mu mielas lei somá eallit duoddaris in ge mun háliidan galledit fulkkiidan gilis in ge oađđit viesus .
I bygda var det dessuten så mange fremmede , som hadde så rare klær .
Doppe orui nu gárži ja moskkus , ja mun láittastuvvagohten fargga .
Jeg tenkte så mye rart da jeg var barn , men det var en morsom tid .
Ja gilis ledje nu ollugat geain ledje ártegis biktasat . Ballen apmasiin .
Jeg husker jeg var misunnelig på min bror som hadde rein .
Jurddašin ollu ipmašiid mánnán , muhto dat lei goit suohtas áigi .
Jeg klagde til mor og hun lovte meg faktisk en kalv .
Muittán go gáđaštin vielljan danne go sus ledje bohccot .
Jeg måtte bare vente til våren når kalvene kom .
Váidalin eadnásan , ja son lohpidii addit munnje miesi .
Men dessverre ble jeg sendt av gårde til døveskolen og jeg fikk ikke se den vokse opp . Men jeg hadde et øremerke .
Fertejin vuordit giđđii guottetáigái , muhto de ges šadden vuolgit bealjehemiid skuvlii in ge beassan oaidnit miesi stuorrume , mearka mus gal lei .
Jeg var stolt av det .
Ledjen hui gába dainna .
Før jeg ble sendt til døveskolen , kom krigen med fly over himmelen .
Ovdalgo šadden vuolgit bealjehemiid skuvlii , de šattai soahti ja girdit girddašedje .
Det var voldsomt .
Lei issoras .
Mitt klareste minne er at jeg var ute og lekte med Ellen , mitt søskenbarn .
Čielgaseamos muitu lea báhcán go ledjen olgun stoahkame Elliin , oambeliin .
Plutselig sprang alle og gjemte seg .
Fáhkkestaga buohkat viehkaledje čiehkádit .
Ellen ropte på meg og sa at jeg måtte skynde meg .
Elle čurvii munnje ja siđai doapmat .
Jeg sprang etter og gjemte meg med henne , men forsto ingenting .
Vihken su maŋis ja moai čiehkádeimme , muhto in ipmirdan maidege .
Senere kikket jeg ut og først da så jeg flyene .
Maŋŋelaš guovlalin olggos , ja de oidnen girdiid .
De fortalte meg at det var farlig og at de skjøt på det som rørte seg .
Sii muitaledje munnje ahte dat ledje várálaččat , báhče buot mii lihkadii .
De viste meg min brors gevær og da forsto jeg at de kunne skyte meg .
Sii čájehedje munnje vielja bissu , ja de ipmirdin ahte sii sáhttet báhčit mu .
Min mor fortalte at lensmann Dahl hadde vært hos oss på fjellet , kjøpte rein og reist til Sverige .
Eadni muitalii ahte leansmánni Dahl lei leamaš min siiddas , oastán herggiid ja mannan Ruŧŧii .
Men hva forsto vel jeg hva det betydde ?
Na mun ba dáiden ipmirdan mii dat ges lei ?
Laga egne tegn
Ráhkadeimmet iežamet giehtasániid
Jeg lærte ikke tegnspråk slik som døve barn gjør nå .
In oahppan bealjehemiid giela nu go dálá mánát .
Det var ingen som visste noe om døve og om tegnspråk .
Ii oktage diehtán bealjehemiid ja giehtagiela birra .
Jeg er ikke engang sikker på at familien skjønte at jeg var døv på det tidspunktet .
In dieđe vel dan ge áibbas sihkkarit ležže go min joavku ipmirdan obage ahte mun ledjen bealjeheapmi .
Vi lagde tegn og gester .
Mii ráhkadeimmet čájehansániid ja čujuhanlihkastagaid .
Jeg var spesielt knyttet til min mor og bror siden de var gode på å lage tegn .
Ledjen hirbmadit gesson eadnái ja villjii danne go soai leigga čeahpit ráhkadit čájehanmeahtaliid .
Søstrene mine var også flinke , men det var min bror som fortalte hva som skjedde rundt omkring .
Oappáguovttos leigga maiddái čeahpit , muhto viellja dat muitalii munnje mii olgun dáhpáhuvai .
Det kunne være om flokken , hvor de var , hvor mange kalver , hvilke av dyrene som ble slaktet , hvordan man slaktet , øremerker og hvem som eide dyrene .
Soittii ealu birra , gos dat lei , ollu miesit go ledje , guđe bohccuid sii áigo njuovvat , mot njuvvet , merkejit misiid ja gean guđege boazu lei .
Han var flink til å bruke kroppsspråk , han kunne blitt skuespiller .
Son lei hui čeahppi čájáhallat oaivila gorudiin , son livččii sáhttán šaddat neavttárin .
Vi laget tegn for konkrete ting og personer som var viktig i vårt liv .
Mii ráhkadeimmet dovdomearkkaid guđege dávvirii ja midjiide lagas gullevaš olbmuide .
Thomas hadde et tegn , han hadde et arr på kinnet , så tegnet ble utledet av det .
Thomasis lei su iežas dovdomearka , sus lei árba muođus , ja danne dovdomearka dahkkui das .
Det var en jeg oppfattet som var fæl til å drikke , så jeg mimet han .
Muhtun olbmo árvidin lei hui juhkki , ja mun áđđestallen su .
Men min bror lærte meg også bokstaver så vi kunne skrive navn .
Vielljan oahpahii munnje bustávaid maiddái , vai beasaime čállit namaid .
Det eneste jeg kunne si var enkle ting som « Bittu » hunden , « Ante » min bror og « e e » eadni ( mor ) .
Áidna man sealggadin dadjat lei « Bittu » , beana , « Ánte » viellja , ja « e e » , eadni .
Jeg så at folk pratet med hverandre , og jeg hermet uten at jeg skjønte hva de egentlig gjorde .
Oidnen go olbmot humadedje , ja mun áđđestallen sin vaikko in ipmirdan maid sii barge .
Jeg hadde jo ikke hørt tale .
In mun lean goit gullan hupmama .
Det eneste jeg husker jeg har hørt er hundeglam .
Áidna maid muittán gullan lea beanašáikasa .
Og jeg hørte faktisk fly under krigen .
Ja soađi áigge gullen girdi nai .
Det var skremmende .
Lei hui issoras .
Jeg luktet dem før de kom .
Buoremusat muittán girdihája .
De andre hørte flyene lenge før de viste seg på himmelen og lenge før de luktet .
Haksen daid ovdal go dat ihte albmái ja ovdal go dat haksogohte .
Jeg så bare at alle sprang og gjemte seg .
Oidnen dušše go buohkat viehkaledje čiehkádit .
Det rare var at noen ganger var folk rolige når det kom fly .
Imaštallen go olbmot muhtumin eai ballán go girdit bohte .
Jeg forsto aldri hvorfor noen fly var farlige og andre ikke , men jeg gjorde som de andre .
In ipmirdan goassege manne muhtun girdit ledje várálaččat ja manne muhtumat eai lean várálaččat , muhto mun bargen nu go buohkat earát .
Kort opphold på Kautokeino folkeskole
Oanehis áigi Guovdageainnu álbmotskuvllas
Da jeg var sju år ville mor at jeg skulle begynne på skolen i Kautokeino med de andre elevene .
Go ledjen deavdán čieža jagi , de eadni siđai mu álgit skuvlii Guovdageidnui daid eará mánáid mielde .
Det første jeg husker er alle som så på meg og lurte på om jeg kunne snakke .
Ovddemus maid muittán lea go buohkat gehčče munnje ja háliidedje diehtit máhtán go hupmat .
De spurte om jeg kunne si « A » og « B » osv. for å sjekke om jeg kunne prate .
Jerre máhtán go dadjat « A » ja « B » jna. vai gullet máhtán go hupmat .
De ville jeg skulle gjenta det de sa .
Sii sihte mu geardduhit maid ieža dadje .
Det var skremmende .
Lei issoras .
Jeg følte meg uvel og stakk meg unna .
Šadden measta buohcci ja viehkalin eret .
Etter hvert roet det seg og jeg ble med i leken i skolegården .
Fargga sii eai jearahan šat , ja de vulgen mun nai stoahkat skuvlašilljui .
Det verste jeg husker var timene hvor jeg satt ved skolepulten og ikke forsto noen ting .
Váivvimus muitu lea go čohkkájin skuvlapulttes in ge ipmirdan maidege .
Alt fløy over hodet på meg .
Buot dego girddii mu oaivvi badjel .
Lærerne hadde ikke kunnskap verken om døve eller tegnspråk , så jeg fikk ikke undervisning .
Oahpaheddjiin ii lean máhttu ii bealjehemiid birra ii ge giehtagiela birra , danne in ožžon oahpu .
Bare det å forstå når elevene reiste seg for å synge .
Dušše dan ipmirdit ahte oahppit čuoččahedje lávlut ?
Hvordan kunne jeg vite hva sang var når jeg aldri hadde hørt ?
Mas ba mun ges dihten mii lávlun lea go in lean gullan dan goassege ?
I regnetimene var det også trasig .
Rehketdiimmuin lei maiddái ahkit .
Ingen hadde lært meg noe om tall før .
Ii oktage lean oahpahan munnje loguid .
Så da elevene regnet og viste meg hva de hadde gjort syntes jeg det var ekkelt .
Lei váivi go oahppit rehkenaste ja čájehedje maid sii leat bargan .
Jeg ble nok mye overlatt til meg selv .
Šadden leat ollu iehčanassii .
Hva annet skulle de gjøre ?
Maid ba hal sii muđui dihte bargat ?
Det var fælt at lærerne ikke brydde seg .
Lei suivat go oahpaheaddjit eai ge beroštan .
Det var veldig dårlig synes jeg .
Dat gal lea mu mielas oba heitot .
For meg var det bare skit å være der !
Munnje ii lean doppe earágo dušši !
Jeg opplevde også at elever apte etter meg og lage grimaser .
Vásihin maiddái go oahppit áđđestalle mu ja njezzo munnje .
De skjønte vel ikke bedre , men jeg ble sint og fortalte det til noen voksne .
Eai sii dieđusge ipmirdan dađi eanet , muhto mun suhtten ja váidalin ollesolbmuide .
Jeg forsto at de ikke brydde seg De skjønte ikke hva jeg sa , så jeg gikk til min bror .
Ipmirdin ahte sii eai beroštan , eai sii dieđusge ipmirdan , ja de mannen vielja lusa .
Da ble det slåsskamp , for han forsvarte meg .
De šattai doarru , son dieđusge bealuštii mu .
Det var fælt å være på skolen og jeg ville hjem .
Skuvllas lei ahkit ja váivi , ja mun háliidin vuolgit ruoktot .
På internatet var det greit .
Internáhtas gal vel dohkkii .
Husmor var streng og det var ikke noe tull der .
Dálueamit lei hui garas , ja doppe eai beassan láhttet fasttit .
Jeg måtte ta vare på tøyet mitt og klare meg selv slik som de andre elevene .
Fertejin ieš váruhit biktasiiddan ja dávviriiddan nu go eará oahppit .
Heldigvis ble jeg ikke forskjellsbehandlet sånn .
Lihkus sii eai vealahan mu dan dáfus .
Men jeg hadde ingen å kommunisere med .
In gulahallan gal ovttain ge .
Bare mine søsken .
Dušše oappáidanguin ja vieljainan .
Etter en stund kom mor på besøk og da nektet jeg å være der .
Fargga bođii eadni fitnat , ja de gal in šat gárron báhcit .
Jeg ville hjem .
Háliidin ruoktot .
Jeg holdt henne og gråt . Så slik ble det , jeg fikk dra hjem .
Dollen su ja čirron , ja nu de šattai , bessen vuolgit ruoktot .
Jeg gikk på skolen to - tre måneder og lengre skolegang ble det ikke for meg i Kautokeino .
Vázzen skuvlla moadde mánu , ja dađi eanet skuvlla in vázzán gal Guovdageainnus .
Til Tromsø for undersøking
Romssa gávpogii iskkadeapmái
Jeg skjønte selvfølgelig ikke at vi skulle reise til Tromsø da vi dro dit .
In ipmirdan dieđusge ahte leimmet vuolgime Romsii go vulggiimet .
Det jeg skjønte var at vi skulle av gårde med båt og at noe skulle settes på hodet og kroppen .
Ipmirdin gal ahte galggaimet vuolgit fatnasa mielde , ja ahte sii áigo bidjat juoidá mu oaivái ja gorudii .
Jeg husker ikke så mye av reisen , bare legekontoret og legen .
In muitte nu ollu dan mátkkis , dušše doaktárkantuvrra ja doaktára .
Vi ble mottatt av en smilende mann som sa god dag .
Muhtun dievdu bođii munno ovddal ja mojohalai , rávkkai buorebeaivvi .
Han pekte på meg , ørene mine og tok meg i hånden bare for å gjenta dette en gang til .
Son cuoiggui munnje , mu beljiide ja dollii mu gihtii , geardduhii fas . Nivkalin .
Jeg nikket . Han fortsatte å peke og så gape .
Son cuoiggui ain ja galgen rabestit njálmmi .
Jeg syntes han var rar .
Mu mielas son lei ártet .
Undersøkelsen var ikke annet enn at han så i halsen og ørene .
Ii iskkadeapmi lean dađi eanet go ahte son guovllai mu čoddagii ja beljiide .
Men han så at jeg var døv og anbefalte skole i Trondheim .
Son oinnii ahte ledjen bealjeheapmi ja rávvii bidjat mu skuvlii Troandimii .
Mor fikk også vite at jeg var døv på grunn av røde hunder under svangerskapet .
Eadni gulai ahte ledjen šaddan dakkárin go sus lei bárkodávda go váccii muinna .
Så reiste vi hjem .
Ja de moai vulggiime ruoktot .
Da jeg var vel hjemme begynte min bror å forklare at jeg skulle reise langt vekk for å gå på skole .
Go leimme ollen ruoktot , de viellja muitališgođii munnje ahte galggan vuolgit guhkás vázzit skuvlla .
Han sa bestemt « JO » og pekte på ørene for å vise at jeg ikke hørte .
Ipmirdin ahte ferten fas vuolgit juosat , muhto in háliidan in ge áigon gárrut vuolgit .
Samtidig ville han få meg til å forstå at han hørte og derfor gikk på skole i bygda .
Son humai garrasit munnje ja dajai « JUO » , cuoiggui mu beljiide čájehan dihte ahte mun in gula .
Jeg visste ikke at de fleste hørte og heller ikke at jeg var døv .
In mun diehtán ahte eanas olbmot gulle ja in ge dan ahte mun ledjen bealjeheapmi
Kautokeino skolestyres arkiv 1940 Sak 10/40 Sending av barn på døveskole .
Guovdageainnu skuvlastivrra vuorká 1940 Ášši 10/40 Sáddet mánáid bealjehemiid skuvlii
Vedtak enstemmig : Skolestyret beslutter om å søke plass for Kirsten Nilsdtr. Sara og Anders H. Buljo på døveskole .
Ovttajienalaš mearrádus : Skuvlastivra mearrida ohcat saji Kirsten Nilsdtr. Sarai ja Anders H. Buljoi bealjehemiid skuvlii .
Det tok to år før jeg ble sendt til døveskolen .
Golle guokte jagi ovdalgo sáddejuvvojin bealjehemiid skuvlii .
Det er nok flere grunner til at det tok så lang tid .
Mii jođiimet ealuin , ja dálvet , dehe giđđat lei dávjá heajos siivu .
Vi flyttet med flokken og når det var vinter eller vårløsning var det ofte vanskelig føre .
Ledjen leamaš skuvllas Guovdageainnus eai ge sis lean buorit vásáhusat das go sáddejedje mu ruovttus eret .
Dessuten så hadde jeg vært på skolen i Kautokeino og man hadde dårlig erfaring med å sende meg bort .
Álttá bealjeheamit gal ledje áigá álgán vázzit bealjehemiid skuvllaid , álge dohko go šadde skuvliiálgima ahkái .
Dessuten , hvem kunne noe om døve ? Vi bodde for langt unna slik viten .
Oahpásnuvven bealjehemiid skuvllas ollugiidda geat ledje doppe eret .
Døve fra Alta gikk allerede på døveskolen på den tiden og de begynte ved vanlig skolealder .
Ráhkkanit vuolgit Lihkus sii válde mu mielde iešguđet báikái vaikko in ipmirdan manne .
Forberedelser til reisen
Nu mun ohppen ja vásihin .
Heldigvis ble jeg tatt med til steder uten at jeg forsto hvorfor .
Mu mielas lei gal buoremus siiddas gos dihten mot buot lei ja mii dáhpáhuvai .
En dag dro vi til gamlehjemmet i Kautokeino .
Muhtin beaivvi mii manaimet Guovdageainnu boarrásiidruktui .
Vi bodde der en stund og det ble ordnet med klær og utstyr til meg .
Oruimet doppe moadde beaivvi ja sii lágidedje munnje biktasiid ja eará maid dárbbašin .