pere/sami_parallel huggingface dataset:
Sametingsrådets holdning er at krig ikke er akseptabel som metode for konfliktløsing .
Sámediggeráđi oaidnu lea ahte soahti ii leat dohkálaš vuohki čoavdit vuostálasvuođaid .
Dette er også i tråd med samenes tradisjoner .
Dát dávista maiddái sámiid árbevieruide .
Når det gjelder denne saken har Sametingsrådet lagt vekt på den humanitære siden og bevilget kr. 100.000,- til Røde Kors .
Mii guoská dán áššái , de lea Sámediggeráđđi deattuhan humanitáralaš beali ja juolludan 10.000,- kruvnnu Rukses Russii .
Sametingsrådet er glad for det engasjement som både det samiske og norske folk har vist når det gjelder å løse flyktningespørsmålet .
Sámediggeráđđi lea ilus dainna bargguin maid sihke sámi ja dáža álbmot lea dahkan báhtareaddjigažaldaga čoavdima ektui .
Rådet håper man raskt kommer til en forhandlingsløsning .
Ráđđi doaivu ahte fargga gávdnošii šiehtadusčoavddus .
Dette ønske vil det bli gitt uttrykk for ovenfor Utenriksministeren .
Dán sávaldaga áigut dovddahit olgoriikkaministarii .
Rådet har for øvrig ikke markert noe standpunkt i saken .
Ráđđi gal muđui ii leat čalmmustan oainnudis áššis .
Sametingets plenum kan om ønskelig , markere sitt standpunkt i saken .
Sámedikki dievasčoahkkin sáhttá jos dáhttu čalmmustit oainnus áššis .
Spørsmål fra representant Per Solli , AP .
Bargiidbellodaga sámediggejoavkku Per Solli gažaldat :
FORPLIKTELSER SOM FØLGE AV OFFENTLIG STØTTE ?
MAKKÁR GEATNEGASVUOÐAT LEAT GO OAŽŽU ALMMOLAš DOARJAGA ?
Samisk utviklingsfond ( SUF ) bevilger midler til næringsutviklingsformål i de samiske områder .
Sámi ovddidanfoanda ( SOF ) juolluda ruđaid Sámi guovlluid ealáhusovddidanulbmiliidda .
Et felt som har vært viktig for SUF har vært å sikre fiskemottak i sjøsamiske området , for at fiskere kan levere fangster på hjemplasser .
Okta dehálaš suorgi mii lea leamaš dehálaš SOF:ii , lea sihkkarastit guollevuostáiváldinrusttegiid mearrasámi guovlluin , vai guolásteaddjit sáhttet vuovdit guliid ruovttubáikkis .
Man erfarer likevel at fiskebruk som SUF og andre offentlige instanser har bevilget betydelige midler til , likevel holdes stengt i viktige fiskesesonger .
Oaidnit dattetge ahte ollu guollevuostáiváldinrusttegat maid SOF ja eará almmolaš instánssat ruhtadit , eai dattetge leat rahpasat dehálaš guollebivdináigodagain .
Dermed er man like langt .
Nu leat ge seamma guhkkin .
På denne bakgrunn vil jeg spørre Sametingsrådet : Hvilke forpliktelser følger med støttebevilginger fra SUF ?
Dán vuođul leat ge mus čuovvovaš gažaldagat Sámediggeráđđái : Makkár geatnegasvuođat čuvvot SOF:a doarjjajuolludusaid ?
Hva kan gjøres for at tiltak som har fått støtte fra SUF følger opp intensjonen i støtten ?
Maid sáhttá dahkat vai doaibmabijuiguin maidda SOF lea juolludan doarjaga , čuovvoluvvojuvvojit doarjaga ulbmilat ?
Vilkårene som settes ved tilsagn av midler fra Samisk næringsråd er knyttet til støtteobjektet som søker har søkt støtte til .
Jos biddjojuvvojit eavttut mat gusket dasa goas rusttegat galget leat doaimmas , de biddjojuvvojit sierra eavttut juolludusas ja sankšuvndadoaibmabijut čilgejuvvojit .
Planlegging og gjennomføring av selve driften blir utført av den enkelte bedrift .
Sámi ealáhusráđđái lea veadjemeahttun searvat ovttaskas rusttegiid doaimmaid proseassaide .
Når det gjelder drift av de enkelte anleggene vil det være en umulig oppgave for Samisk næringsråd å delta i disse prosessene .
Sámi ealáhusráđi geavahusa ja njuolggadusaid mielde leat eavttut devdojuvvon go čađahuvvon investeremat leat dahkkon .
Vilkår for utbetaling av lån : / tilskudd
Loanaid / doarjagiid máksineavttut :
Prosjektet skal være fullfinansiert før det igangsettes .
Prošeakta galgá leat ollásit ruhtaduvvon ovdal go dat álggahuvvo .
Støttemottaker må derfor dokumentere at restfinansieringen er løst før utbetalingen av støtte finner sted .
Doarjjavuostáiváldi galgá danne duođaštit ahte loahpparuhtadeapmi lea čovdojuvvon ovdal go doarjja máksjojuvvo .
Tilsagn om lån og tilskudd er gitt under forutsetning av at finansieringsplanen som ligger til grunn for støttetilsagnet blir fulgt .
Loatna- ja doarjjajuolludusat leat addojuvvon dainna eavttuin ahte ruhtadanplána mii lea vuođđun doarjjajuolludussi čuvvojuvvo .
Dersom denne blir fraveket kan de gitte tilsagn om støtte endres før utbetaling blir foretatt .
Jos dás spiehkastuvvo , de sáhttá addojuvvon doarjja rievdaduvvot ovdal go dat máksojuvvo .
Dersom støttemottaker ønsker å foreta endringer i en investeringsplan som ligger til grunn for støttetilsagnet , må det søkes om godkjenning før endringene gjennomføres .
Jos doarjjavuostáiváldi háliida rievdadit investerenplána mii lea vuođđun doarjjajuolludussii , de ferte ohcat dan dohkkehuvvot ovdal go rievdadusat čađahuvvojit .
Før tilskudd til etablering utbetales skal det bekreftes at investeringene / tiltaket er gjennomført .
Ovdal go doarjjaásaheapmái máksojuvvo , de galgá duođaštit ahte investeremat / doaibmabijut leat dahkkon .
Tilskuddet kan kreves tilbakebetalt helt eller delvis dersom støtteobjektet som det er gitt tilskudd til , blir solgt eller tatt i bruk til annet formål innen fem ( 5 ) år fra støtten er gitt .
Doarjaga sáhttá gáibidit ruovttoluotta ollásit dahje muhtun ráje jos doarjjaobjeakta masa lea addon doarjja lea vuvdon dahje váldojuvvo eará ulbmiliidda ovdal go vihtta ( 5 ) jagi lea gollan dan rájes go doarjja lea addojuvvon .
Støttemottaker plikter på forhånd å søke fondet om salg eller bruksendring i dette tidsrom .
Dán áigodagas lea doarjjavuostáiváldi geatnegas ovdagihtii ohcat foanddas lobi vuovdit dahje lobi geavahit eará atnui .
Med hjemmel i Stortingets bevilgningsreglement §17 tar vi forbehold om Riksrevisjonens , Kommunaldepartementets og vår adgang til å iverksette kontroll med at midlene nyttes etter forutsetningene .
Stuorradikki juolludusnjuolggadusaid § 17 vuođul lea Riikarevišuvnnas , Gieldadepartemeanttas ja mis vuoigatvuohta bearráigeahččat ahte ruđat geavahuvvojit eavttuid vuođul .
Samisk utviklingsfond forutsetter at det føres regnskap over bruken av midlene .
Sámi ovddidanfoanda eaktuda ahte ruđaid geavaheamis fievrriduvvo rehketdoallu .
Dersom midlene nyttes til avlønning og honorarer er støttemottaker arbeidsgiveransvarlig og må på vanlig måte foreta eventuelt forskuddstrekk og sørge for innberetning av godtgjørelse på lønns- og trekkoppgaver til kommunekassereren i kommunen .
Jos ruđat geavahuvvojit bálkkáide ja mávssuide , de lea doarjjavuostáiváldis bargoaddi ovddasvástádus ja ferte dábálaš vuogi mielde geassit vearu ja fuolahit ahte gieldda ruhtakantuvra oažžu bálká- ja vearrogeassinbáhpiriid .
Spørsmål fra representant Marie Therese N. Aslaksen , AP .
Bargiidbellodaga sámediggejoavkku Marie Therese N. Aslaksen gažaldat :
HVA HAR SAMETINGET GJORT FOR OMSTILLERNE ?
Maid lea Sámediggi bargan nuppásteddjiide ávkin ?
Arbeiderpartiets sametingsgruppe har merket seg at Sametingsrådet har vist en til dels negativ holdning til organisasjonene som arbeider for reindriftsomstillernes interesser - SFRUO - Samarbeidslaget for reindriftssamer under omstilling .
Bargiidbellodaga sámediggejoavku lea fuomášan ahte Sámediggeráđis lea leamaš viehka negatiivvalaš guoddu organisašuvdnii mii bargá boazodoallonuppásteaddjiid beroštumiiguin - Sfruo - Samarbeidslaget for reindriftssamer under omstilling .
Man har ikke bevilget midler til organisasjonen , selv om Sametinget faktisk overfører midler som følge av nettopp omstillingsprogrammet .
Dán organisašuvdnii ii leat juolluduvvon ruhta vaikko vel Sámediggi duođai lea ožžon ruđa justa nuppástuhttin-prográmma geažil .
Ett eksempel er mangelen på indeksreguleringer av omstillingslønnen .
Okta ovdamearka lea nuppástuhttinbálkká indeaksaregulerema váilun .
De som gikk ut av næringa skulle få såkalt omstillingslønn i fem år .
Sii geat heite ealáhusas , galget oažžut nu gohčoduvvon nuppástuhttinbálkká vihtta jagi .
Denne omstillingslønnen er i seg selv ikke stor , og bedre blir det ikke av at myndighetene konsekvent synes å ha nektet å indeksregulere beløpet .
Dát nuppástuhttinbálká iešalddis ii leat stuoris , ii ge šatta buoret go eiseválddit jearggalaččat orrot biehttaleamen indeksareguleret submi .
Det vil si at omstillingslønnen stadig er blitt mindre og mindre verdt .
Dát mearkkaša dan ahte nuppástuhttinbálkkás šaddá dađistaga uhcit ja uhcit árvu .
Utredninger som er gjort viser at omstillerne har tapt betydelige beløp gjennom dette avviket fra det som ellers er vanlig i Norge når det gjelder lønninger og pensjoner .
Rehkenastimat mat leat dahkkon čájehit ahte nuppásteaddjit leat massán viehka stuorra supmiid dán spiehkastusa bokte mii muđui lea dábálaš Norggas bálkkáid ja penšuvnnaid ektui .
Lønninger og pensjoner heves vanligvis alltid i takt med prisstigningen .
Dát bajiduvvojit dábálaččat álohii uhcimusat haddegoarkŋuma ektui .
En omstillingslønn på kr. 100.800 i 1992 ville gjennom ordinær indeksjustering vært på kr. 135.620 i 1998 .
100.800,- kruvdnosaš nuppástuhttinbálká 1992:s livččii dábálaš indeaksajusterema bokte leamaš 135.620,- kruvnnu 1998:s .
I tillegg kommer selvsagt det tapet som skyldes manglende regulering for hvert enkelt år .
Lassin boahtá dieđusge dat maid sii masset váilevaš regulerema geažil juohke jagi .
Omstillernes organisasjon har hos sentrale myndigheter ikke fått medhold i rettferdighetskravet om indeksregulering .
Guovddáš eiseválddit eai leat miehtan nuppásteddjiid organisašuvnna vuoiggalaš gáibádussii indeaksaregulerema hárrái .
Dette er beklagelig , og ikke i overensstemmelse med innarbeidet praksis når det gjelder de aller fleste andre instanser .
Dát lea váidalahtti , ii ge soaba dan geavahussii mii lea dábálaš eanaš buot eará instánssaid oktavuođas .
På denne bakgrunn vil jeg derfor stille følgende spørsmål til sametingspresidenten :
Dán vuođul divun mun danne čuovvovaš gažaldaga Sámedikki presidentii :
Sametinget har en aktiv rolle i forhold til arbeidet med omstillingsprogrammet i Indre Finnmark .
Sámedikkis lea aktiivvalaš rolla Sis-Finnmárkku nuppástuhttinprográmma barggu ektui .
Rådet viser til Sametingets vedtak i sak 24/98 der det fremkommer at Sametinget er innstilt på å ta hovedansvaret for det videre omstillingsarbeidet .
Ráđđi čujuha Sámedikki mearrádussii áššis 24/98 mas oidno ahte Sámediggi lea gearggus váldit váldoovddasvástádusa nuppástuhttinbarggu joatkimii .
Som kjent er det Finnmark Fylkeskommune som fikk ansvaret for å videreføre omstillingsprogrammet .
Nugo diehtit , de oaččui Finnmárkku fylkagielda ovddasvástádusa nuppástuhttinprográmma joatkimis .
Sametinget deltar i arbeidet med videreføringen av omstillingsprogrammet .
Sámediggi searvá nuppástuhttinprográmma joatkima bargui .
Blant annet er sametingetspresidenten i Utviklingsforumet for indre Finnmark , sammen med fylkesordføreren ( som leder forumet ) og de fire omstillingskommunene .
Earret eará lea Sámedikki presideanta Sis-Finnmárkku ovddidanforumis , mas leat maiddái fylkasátnejođiheaddji ( mii jođiha foruma ) ja njeallje nuppástuhttingieldda .
Utviklingsforumet avløste 01.01.99 det tidligere omstillingsstyret .
Ovddidanforum bođii 01.01.99 ovddit nuppástuhttinstivrra sadjái .
Forumet skal bevare regional kontakt på politisk nivå i forbindelse med det videre omstillingsarbeidet .
Forum galgá doallat regiovnnalaččat oktavuođa politihkalaš dásiin nuppástuhttima viidáseabbo barggu oktavuođas .
Sametinget har videre en aktiv rolle i forhold til Regionalt utviklingsprogram for indre Finnmark ( RUP ) og Samordningsgruppen for næringspolitiske virkemidler i Indre Finnmark ( SOIF ) .
Dasto lea Sámedikkis aktiivvalaš rolla Sis-Finnmárkku regiovnnalaš ovddidanprográmma ( RUP ) ja Sis-Finnmárkku ealáhuspolitihkalaš váikkuhangaskaomiid koordinerenjoavkku ( SOIF ) ektui .
Det er viktig å få frem at SUF i 1998 i de fire omstillingskommunene ga 8,4 mill i investeringsstøtte , ca 34% av SUFs ramme er brukt i disse kommunene .
Lea dehálaš oažžut ovdan ahte SOF 1998:s attii 8,4 miljon kruvnnu investerendoarjaga dan njealji nuppástuhttingildii , sullii 34% SOF:a rámmas lea geavahuvvon dáid gielddaide .
Utenom dette kommer støtte til næringskombinasjoner , der man i 1998 benyttet ca. 3,3 mill i de nevnte fire kommunene , dette utgjør ca 86% av støtten til næringskombinasjoner .
Lassin dása boahtá lotnolasealáhusdoarjja , mas 1998:s geavahuvvui sullii 3,3 miljon kruvnnu dan njeallje namuhuvvon gildii , dát lea sullii 86% lotnolasealáhusdoarjagis .
Dette er midler omstillerne klart kan benytte seg av .
Dáid ruđaid sáhttet čielgasit nuppásteaddjit geavahit .
De midler Sametinget har til direkte støtte til organisasjoner er som kjent begrenset .
Ruđat maid Sámediggi njuolga sáhttá addit doarjjan organisašuvnnaide leat nugo diehtit uhccán .
SFRUO har påklaget vedtaket . Klagebehandlingen er ikke avsluttet .
Sfruo lea váidalan mearrádusa , muhto váidalusmeannudeapmi ii leat vel loahpahuvvon .
Sametingsrådet finner grunn til å understreke det positive i at omstillerne organiserer seg i en egen organisasjon .
Sámediggeráđi mielas lea vuođđu deattuhit dan mii lea positiivvalaš go nuppásteaddjit organiserejit iežaset sierra organisašuvnnas .
Rådet er åpen for å se de på spørsmål som her er reist og til å gå i dialog med omstillernes organisasjon
Ráđđi lea mielas geahčadit daid gažaldagaid mat dás leat ovddiduvvon ja gulahallat nuppásteddjiid organisašuvnnain .
Spørsmål fra representant Peder Mathisen , SP ’ s sametingsgruppe :
Guovddášbellodaga sámediggejoavkku Peder Mathisen gažaldat :
ER SAMETINGSRÅDET ENIG MED NSR-LEDEREN I AT GASSEN FRA SNØHVIT TILHØRER SAMENE ?
LEA GO SÁMEDIGGERÁÐÐI OVTTAOAIVILIS NSR:A JOÐIHEADDJIIN AHTE SNØHVIT GÁSSA GULLÁ SÁPMELACCAIDE ?
I den sammenheng ser han for seg at Sametinget bygges ut med et eget departement som kan forvalte Snøhvit gassen .
Dán oktavuođas oaivvilda son ahte Sámediggái huksejuvvošii sierra departemeanta mii sáhttá hálddašit Snøhvit gássa .
Inntil et slikt departement er på plass mener han at Sametinget og den norske stat gjennom forhandlinger må komme fram til løsninger .
Son oaivvilda ahte dassážii go dákkár departemeanta lea sajis , de ferteba Sámediggi ja Norgga stáhta šiehtadusaid bokte gávdnat čovdosiid .
NSR er det ledende partiet i Sametinget og det vil derfor være avgjørende å vite om Sametingsrådet og Sametingspresidenten støtter NSR-lederen .
Danne go NSR jođiha Sámedikki , de lea ge hui dehálaš diehtit dorjot go Sámediggeráđđi ja Sámedikki presideanta NSR:a jođiheaddji .
I såfall ber vi en avklaring på hva det er som gjør at gassen i Snøhvit er det samiske folks eiendom ?
Danne bivdit čilget mii dat lea mii dahká Snøhvit gássa sámi álbmoga opmodahkan ?
Hva mener med « det samiske folket » i denne sammenheng ?
Maid oaivvilduvvo dás sániin « sámi álbmot » ?
Mener NSR kun den norske del av det samiske folket , eller er det også samer i Sverige , Finland og Russland inkludert ?
Oaivvilda go NSR:a dušše sámi álbmoga Norggas , vai maiddái sámiid Ruoŧas , Suomas ja Ruoššas ?
Hvor stort område av Barentshavet vil man hevde en slik eiendomsrett ?
Man stuorra oassái Jiekŋamearas guoská dát eaiggáduššanvuoigatvuohta ?
Hva slags strategi har Sametingsrådet lagt opp til for å få igjennom de krav som NSR-lederen har stilt ?
Man lágan strategiija lea Sámediggeráđđi jurddašan geavahit oččodan dihtii ollašuhttot daid gáibádusaid maid NSR:a jođiheaddji lea ovddidan ?
Hvilke tidsperspektiv snakker man om ?
Man guhkes áigodagas lea sáhka ?
SP ’ s sametingsgruppe ber om å få svar på disse spørsmålene i førstkommende plenumsmøte i Sametinget .
Guovddášbellodaga sámediggejoavku bivdá vástádusa dáid gažaldagaide boahtte Sámedikki dievasčoahkkimis .
Videre ber vi rådet avklare hvorfor det er , slik Trosten hevder , så avgjørende at en eventuell utbygging bør vente til samenes rettigheter til land og vann er avklart .
Dasto bivdit ráđi čilget manne lea , nu go Trosten čuoččuha , nu dehálaš ahte vejolaš huksen berre vuordit dassážii go sámiid vuoigatvuođat eatnamiidda ja čáziide leat čilgejuvvon .
SP ’ s sametingsgruppe ser heller ingen grunn til at utbygging av Snøhvitfeltet bør utsettes til Samerettsutvalgets innstilling om retten til land og vann i Finnmark er avklart .
Guovddášbellodaga sámediggejoavkku mielas ii leat makkárge vuođđu maŋidit Snøhvit-fealtta huksema dassážii go Sámi vuoigatvuođalávdegotti čielggadus Finnmárkku eatnamiid ja čaziid birra lea čilgejuvvon .
Under forutsetning av at det tas tilstrekkelig hensyn til miljøet og gode teknologiske løsninger utvikles , er SP ’ s sametingsgruppe postitiv til leteaktivitet og utvinning av Snøhvitfeltet .
Dainna eavttuin ahte biras vuhtii váldojuvvo dohkálaččat ja ovddiduvvojit buorit teknologálaš čovdosat , lea Guovddášbellodaga sámediggejoavku positiivvalaš ahte Sn ¸hvitfealttas čađahuvvojit ohcandoaimmat ja roggamat .
Sametingsrådet har ikke konkret drøftet NSR-lederens utspill .
Sámediggeráđđi ii leat konkrehta guorahallan NSR:a jođiheaddji cealkámušaid .
Rådet har heller ikke lagt opp til bestemte strategier for hvordan vi mener Sametinget skal forholde seg til den konkrete ressurs som representanten her ønsker svar på .
Ráđđi maid ii leat guorahallan dihto strategiijaid maid mii oaivvildit Sámediggi galgá dahkat dan konkrehta resurssa ektui maid áirras dás sihta vástidit .
Et fyllestgjørende svar fra rådet nå vil være å foregripe den behandling av rettighetsspørsmålene i forbindelse med Samerettsutvalgets innstilling som Sametinget selv har lagt opp til .
Dievaslaš vástádus dás ráđi beales livččii seamma go ovdagihtii meannudit vuoigatvuođagažaldagaid Sámi vuoigatvuođalávdegotti árvalusa oktavuođas nugo Sámediggi ieš lea dadjan .
Det må likevel ikke herske tvil om at rådet mener at vi samer som urfolk innenfor nasjonalstaten Norge har historiske og faktiske rettigheter til naturressursene i vårt eget bosettingsområde .
Ii dattetge galgga leat eahpádus ge ahte ráđđi oaivvilda ahte sámiin , mii lea eamiálbmot Norgga riikkas , leat historjálaš ja duohta vuoigatvuođat luondduresurssaide min iežamet ássanguovllus .
Uten det nødvendige naturgrunnlaget , har vi heller ikke muligheter for å utvikle vår kultur .
Dárbbašlaš luondduvuođu haga maid eai leat mis vejolašvuođat ovddidit min kultuvrra .
Nettopp utifra denne erkjennelsen , å sikre naturgrunnlaget for vår kultur , ble Samerettsutvalget oppnevnt i 1980 .
Juste dán julggaštusa vuođul , min kultuvrra luondduvuođu sihkkarastima geažil nammaduvvui Sámi vuoigatvuođalávdegoddi 1980:s .
Det er dette som er sakens kjerne , å sikre naturgrunnlaget for urfolk .
Dat lea dát mii lea ášši guovddáš , sihkkarastit luondduvuođu eamiálbmogiidda .
Sett i et urfolksperspektiv er rettighetsspørsmålene , herunder også rettighetene til det som er under jordoverflaten , inkludert retten til olje- og gassforekomster utenfor kystområdene i vårt eget bosettingsområde , i aller høyeste grad en aktuell problemstilling og bør reises som et debattema .
Go geahččá eamiálbmotperspektiivvas , de leat vuoigatvuođa gažaldagat maiddái vuoigavuođat dasa mii lea eatnama vuolde , ja vuoigatvuohta oljo-ja gássariggodagaide olggobealde riddoguovllu min iežamet ássanguovllus , hui dehálaš ja áigeguovdilis čuolbma ja dat berre ovddiduvvot digáštallanfáddán .
Det er interessant å legge merke til hvordan slike spørsmål er løst i andre land , som vi bør kunne sammenligne oss med .
Lea miellagiddevaš oaidnit movt dán lágan áššit leat čovdojuvvon eará riikkain maiguin mii berret sáhttit iežamet buohtastahttit .
Utvinning av oljeressursene ved ishavet i f.eks. Canada har tilført ressurser til de lokale urfolkssamfunnene i nord , da en ikke har ekskludert urfolk som rettighetshavere .
Oljoresurssaid roggan Jiekŋamearas omd. Canádas , lea buktán resurssaid báikkálaš eamiálbmotservodagaide davvin , go eamiálbmot ii leat guđđon olggobeallái riektioamasteaddjin .
For rådet er det derfor viktig og riktig å få slått fast at å inkludere samene , som urfolk , som rettighetshavere til ressursene i det samiske området , ikke ekskluderer den øvrige befolkningen fra den samme rettighet .
Ráđđái lea danne dehálaš ja riekta oažžut nannejuvvot dan ahte go siskilda sámiid eamiálbmogin sámi guovlluid resurssaid riektioamasteaddjin , de dat ii mávsse dan ahte eará álbmogii eai galgga seamma vuoigatvuođat .
Poenget her er at vi som urfolk fram til i dag ikke har vært inkludert som rettighetshavere til noen ressurser i området .
Ulbmil dás lea dat ahte mii eamiálbmogin otne eat leat leamaš siskilduvvon riektioamasteaddjin makkárge resurssaide guovllus .
Det er ønsket om å få anerkjent rettigheter som er målet , ikke å ekskludere andre folkegrupper i det tradisjonelle samiske bosettingsområdet .
Mihttomearrin lea sávaldat oažžut dohkkehuvvot vuoigatvuođaid , ii ge hoigat eret eará álbmotčearddaid árbevirolaš sámi ássanguovllus .
Når det gjelder forståelsen av begrepet « det samiske folk » i denne sammenhengen , så mener vi med det følgende :
Mii guoská doahpaga « sámi álbmot » áddejupmái dán oktavuođas , de oaivvildit mii ná :
Når rådet hevder at vi som urfolk har rettigheter innenfor grensene til nasjonalstaten Norge , er det samiske folk innenfor Norges grenser vi snakker om .
Go ráđđi čuoččuha ahte mis eamiálbmogin leat vuoigatvuođat Norgga rájiid siste , de hállat sámi álbmoga birra Norgga rájiid siste .
Men dette betyr også at samer som urfolk i Russland har lignende rettigheter innenfor sin nasjonalstat .
Muhto dainna oaivvildit maiddái dan ahte sámiin geat ásset Ruoššas leat sullasaš vuoigatvuođat sin iežaset riikkas .
Når det gjelder bruken av eventuelle framtidige inntekter fra gassen på Snøhvit så har den viktige prinsipielle sider .
Vejolaš Snøhvit gássa dietnasa geavaheami oktavuođas boahtteáiggis , de leat das dehálaš prinsihpalaš bealit .
Man må arbeide videre med prinsippet om hvordan inntektene skal forvaltes .
Ferte viidáseappot bargat dainna prinsihpain movt dietnasat galget hálddašuvvot .
Med i vurderingen må være om man skal benytte midler fra ressursutvinning til å bygge opp også det samiske samfunnet .
Ferte árvvoštallat maiddái dan ahte galgá go dán resurssas boahtán ruđaid geavahit maiddái sámi servodaga huksemii .
Vi viser for øvrig til brev av 14.04.99 til Utenriksdepartementet om Arktisk Råd - SDP - prosjekter til workshops , o.a. .
Muđui čujuhit 14.04.99 reivii Olgoriikadepartementii Arktálaš Ráđi - SDP - hárrái workshop:a prošeavttat j.d. .
Der har Sametinget fremmet synspunkter til workshops om bl.a. olje- og mineralressurser , der vi sier :
Das lea Sámediggi ovddidan oainnuidis workshop:ii earret eará oljo- ja minerálaresurssaid ektui , mas dadjat :
« Sametinget har foreløpig ingen konkrete innspill på dette området .
« Sámedikkis eai leat makkárge konkrehta árvalusat dán suorggis .
Vi gjør oppmerksom på at olje- og gassvirksomhet og mineralutvinning i urfolksområdene i Arktisk berører sentrale interesser for utfolkene .
Mii muittuhit ahte oljo- ja gássadoaibma ja minerálaroggan eamiálbmotguovlluin Arktisis guoská eamiálbmoga guovddáš beroštumiide .
Spesielt er situasjonen kritisk for urfolkene i nordområdene i Russland .
Erenoamážit lea dilli váttis eamiálbmogiin Ruošša davviguovlluin .
En workshop må omfatte forholdet mellom mineral- / olje- og gassvirksomhet og urfolksrettigheter / - interesser / - næringer og samfunn » .
Workshop galgá guoskat minerála- / oljo- ja gássadoaimma ja eamiálbmotvuoigatvuođaid / - beroštumiid / - ealáhusaid ja servodaga gaskasaš oktavuhtii . »
Spørsmål fra representant Amund Eriksen , Frie gruppa :
Friija joavkku Amund Eriksen gažaldat : OÐÐA BOAZOOROHATJUOHKIN NORLÁNDDAS
Saksfremlegg følger på neste side .
Áššeovddidus lea mielddusin nuppi siiddus .
Etter initiativ fra Fri Gruppe har Sametinget opprettet et reindriftsutvalg .
Friija joavkku árvalusa vuođul lea Sámediggi ásahan boazodoallolávdegotti .
Viktige oppgaver for utvalget er å se på rettighetsspørsmål og kulturdelen .
Lávdegottis lea dehálaš bargun geahčadit vuoigatvuođa gažaldagaid ja kulturoasi .
Denne saken synes å være et godt eksempel på manglene i dagens regelverk som gjorde det nødvendig å opprette et reindriftsutvalg .
Dán ášši orru ge sáhttimin geavahit buorrin ovdamearkan dasa ahte dál váilot njuolggadusat , mii buvttii ge albmosii dárbbu ásahit boazodoallolávdegotti .
Mitt spørsmål i denne forbindelse er :
Dán oktavuođas leat ge mus čuovvovaš jearaldagat Sámediggeráđđái :
Hva synes Sametingsrådet om vedtaket i denne sak ?
Makkár oaidnu lea Sámediggeráđis dán ášši mearrádussii ?
Er Sametingsrådet enig i at det er riktig å se bort fra sedvane og samisk rettsoppfatning i slike saker ?
Lea go Sámediggeráđi mielas riekta garvit dološ geavahusa ja sámi riektiáddejumi dán lágan áššiid oktavuođas ?
På prinsipielt grunnlag er Sametingsrådet klart av den oppfatning at samiske sedvaner og rettsoppfatninger må legges til grunn ved inndelinger også av distrikter , dette sammen med andre nødvendige hensyn .
Prinsihpalaš vuođuin lea Sámediggeráđđi čielgasit dan oaivilis ahte sámi dološvieruid ja riektiáddejumiid ferte bidjat vuođđun maiddái orohagaid juogadeamis , ja das ferte vuhtii váldit maid eará dárbbašlaš beliid .
Reindriftsstyret kan i medhold av reindriftslovens § 2 foreta distriktsinndelinger .
Boazodoallostivra sáhttá boazodoallolága § 2 vuođul juohkit orohagaid .
Sametinget utnevner 3 av 7 medlemmer til reindriftsstyret , og har derved begrenset myndighet i forhold til reindriften .
Sámediggi nammada boazodoallostivrra čieža lahtus golbmasa , ja das lea dalle gáržžes váldi boazodoalu ektui .
Rådet viser til at distriktinndelingen i Nordland vil bli fulgt av distriktsinndelinger også i Finnmark og senere i Troms .
Ráđđi čujuha ahte orohatjuohkima Norlánddas čuvvot orohatjuohkimat maiddái Finnmárkkus ja maŋŋá Tromssas .
Sametinget har utnevnt et eget reindriftsplanutvalg .
Sámediggi lea nammadan sierra boazodoalloplánalávdegotti .
Dette utvalget er i gang med sitt arbeid , og skal redegjøre for sentrale og prinsipielle spørsmål i forhold til reindriften .
Dát lávdegoddi lea álggahan barggus , ja galgá čilget guovddáš ja prinsihpalaš gažaldagaid boazodoalu ektui .
Sametingsrådet vurderer det slik at det vil være naturlig at Sametingets reindriftsplanutvalg også foretar en nærmere gjennomgang for hvilke hensyn som skal vektlegges ved distriktsinndelinger .
Sámediggeráđđi árvvoštallá nu ahte livččii lunddolaš ahte Sámedikki boazodoalloplánalávdegoddi guorahalašii lagabuidda maiddái makkár beroštumiid galgá deattuhit orohatjuohkimiin .
Spørsmål fra representant Asbjørg Skåden , NSR .
NSR:a sámediggejoavkku Asbjørg Skåden gažaldat :
SITUASJONEN VED SAMERS OPPLÆRING OG OPPLÆRINGEN I OG PÅ . SAMISK UTENFOR SAMISK LÆREPLANS FELT
SÁMIID OAHPAHUSDILLI JA OAHPAHUS SÁMEGIELAS JA SÁMEGILLII OLGGOBEALDE SÁMI OAHPPOPLÁNA GUOVLLUID
Sametinget bad hans Majestet Kongen samene om forlatelse for tidligere tiders fornorskning .
Goalmmát sámedikki rahpamis bivddii Gonagaslaš majestehta Gonagas ándagassii ovddit áiggiid dáruiduhttima ovddas .
Denne handlingen fra Hans Majestet Kongen gjelder i stor grad også samer som ble norskspråklige i fornorskningsprosessen , samer som bor utenfor nåværende forvaltningsområdet for samisk språk og samer som ikke får opplæring etter Samisk læreplan .
Dát Gonagaslaš majestehta Gonagasa sánit gusket ollu maiddái sámiide geat šadde dárogielagin dáruiduhttinproseassas , sámiide geat ásset olggobealde dáláš sámegiela hálddašanguovllu ja sámiide geat eai oažžu oahpahusa Sámi oahppoplána mielde .
Nåværende situasjon ved samiskopplæing i grunnskolene
Movt dál doaibmá sámegiela oahpahus vuođđoskuvllain
Samiskopplæringen i grunnskolene i Skånland , v / lærerne understreker at tildelte timetall til opplæringen i samisk til grunnskolene i Skånland ikke dekker L97S ’ intensjon om funksjonell tospråklighet .
Sámegiela oahpahus vuođđoskuvllain Skániin , nugo oahpaheaddjit deattuhit , čájeha ahte juogaduvvon diibmologuin sámegiela oahpahussii vuođđoskuvllain Skániin ii ollašuva O 97 áigumuš funkšuvnnalaš guovttegielalašvuođa hárrái .
Skolene blir bedt om å søke midler til opplæring og prosjekt .
Skuvllaid bivdet ohcat oahpahusa prošeaktan .
Undervisningspersonalet finner det underlig og meget beklagelig å måtte argumentere særskilte prosjekt for å kunne starte realisringen av Læreplanens mål om funksjonell tospråklighet med bl.a samisk som redskapsspråk .
Oahpahusbargiid mielas lea dát imašlaš ja hirbmat váidalahtti go ferte ákkastallat sierra prošeavtta vai sáhttá álggahit oahppoplána funkšuvnnalaš guovttegielalašvuođa ulbmiliid ollašuhttima earret eará geavahit sámegiela reaidogiellan .
Skolene stiller seg også spørrende til hvorvidt det er Staten Norges intensjon for samiske elever utenfor forvaltningsområdet for samisk språk at man tilbys en opplæring som ikke tilrettelegger med ovennevnte virkemidler mot ovennevnte mål .
Skuvla imaštallá maiddái movt lea Norgga stáhta áigumuš sámi ohppiid ektui olggobealde sámegiela hálddašanguovllu go oahpahus mii fállojuvvo ii láhččojuvvo bajábealde namuhuvvon váikkuhangaskaomiiguin bajábealde namuhuvvon ulbmila guvlui .
Grunnlovsparagraf 110 a slår fast at den samiske folkegruppes rett til å utvikle sitt språk , kultur og samfunnsliv .
Vuođđolága § 110A:s daddjo ahte sámi álbmogis lea vuoigatvuohta ovddidit sin giela , kultuvrra ja servodateallima .
Fra undervisningshold meldes det uklarhet om organiseringen av opplæringen .
Oahpahusa vástideddjiid mielas lea oahpahusa organiseren eahpečielggas .
Samiskopplæringen i Troms har ganske ulike forhold .
Sámegiela oahpahus Tromssas lágiduvvo viehka máŋgga láhkái .
Kåfjord kommune ligger i forvaltningsområdet for samisk språk , i Tromsø kommune arbeider man så vidt vites med tilrettelegging av opplæring der redskapsspråk inngår i opplæringen , Målselv har statlig sameskole og Lavangen har egne sameklasser med tospråklig undervisning .
Gáivuona suohkan lea sámegiela hálddašanguovllus , Tromssa gielddas bargojuvvo dađi mielde go diehtit oahpahusa láhčimiin reaidogiellan , Málátvuomis lea stáhtalaš sámeskuvla ja Loabáin leat sierra sámeluohkát gos lea oahpahus guovtti gillii .
Forøvrig har man i Sør-Troms samiskopplæring i Harstad og Skånland .
Ja de lea Lulli-Tromssas sámegiela oahpahus Harstad:as ja Skániin .
Ikke mange kommuner har samiskopplæring av den størrelse Skånland har uten at man samtidig har egen organisering .
Ii galli gielddas leat sámegiela oahpahus dan muttos go Skániin , almmá sierra organiserema haga .
Det er slik naturlig og viktig at Skånland synliggjør og peker på hvordan opplæringssituasjonen er for samiske elever i Troms som faller utenfor ovennevnte organisering .
Ja nu leage lunddolaš ja dehálaš ahte Skánit oainnusin dahká ja čujuha makkár oahpahusdilli sámi ohppiin lea Tromssas doppe gos ii leat organiserejuvvon nugo namuhuvvon bajábealde .
Opplæringsloven
Oahpahusláhka
Skániid sámegielohpiid vánhensearvi viser i brev av 19.94.99 til bl.a Sametinget og Samisk utdanningsråd til opplæringsloven § 6-2 , « i samiske distrikt har alle i grunnskolealder rett til opplæring i og på samisk . »
Skániid sámegielohpiid vánhensearvi čujuha 19.04.99 beaiváduvvon reivves earret eará Sámedikki ja Sámi oahpahusráđi cealkámuššii oahpahuslága §:ii 6-2 « sámi guovllus lea buohkain vuođđoskuvlaagis vuoigatvuohta oahpahussii sámegielas ja sámegillii . »
Opplæringsloven § 6.1 tredje punkt definerer samiske distrikt , « - samisk distrikt : 1 ) det samiske forvaltningsområde etter § 3.1 i sameloven , 2 ) andre kommunar eller delar av kommunar etter forskrifter gitt av Kongen i statsråd etter at Sametinget og dei kommunane og fylkeskommunane spørsmålet gjeld , har fått uttale seg . »
Oahpahuslága 6. § goalmmát čuoggás definerejuvvo sámi guovlu ná « sámi guovlu : 1 ) sámegiela hálddašanguovlu sámelága 3-1 § mielde , 2 ) eará gielddat dahje gielddaid oasit Gonagas stáhtaráđis addán láhkaásahusa mielde maŋŋá go Sámediggi ja dat gielddat ja fylkagieddat maidda ášši guoská leat beassan buktit cealkámuša . »
Skániid sámegielohpiid vánhensearvi ber Sametinget om snarest i brev til departement og Skånland kommune å få Skånland kommune godkjent som samisk distrikt i henhold til Opplæringsloven av 17.07.98 .
Skániid sámegielohpiid vánhensearvi bivdá Sámedikki jođánepmosit reivviin departementii ja Skániid gildii oččodit Skániid gieldda dohkkehuvvot sámi guovlun 17.07.98 oahpahuslága ektui .
Skániid sámegielohpiid vánhensearvi sier , som foreldre til barn utenfor forvaltningsområdet for samisk språk , var vi meget fornøyd med fagplanene i både samisk førstespråk og samisk andrespråk .
Skániid sámegielohpiid vánhensearvi dadjá : mii mánáid vánhemat olggobealde sámegiela hálddašanguovllu leimmet hirbmat duhtavaččat fágaplánain sihke sámegielas vuosttasgiellan ja sámegielas nubbingiellan .
Begge disse fagplanene slår fast at samisk er redskapsspråk i grunnskolen .
Goappašat dát fágaplánat nannejit sámegiela reaidogiellan vuođđoskuvllas .
Områdene utenfor forvaltningsområdet for samisk språk er i utgangspunktet verre stilt med hensyn til språklig vekst og utvikling .
Guovlluin olggobealde sámegiela hálddašanguovllu lea vuolggasajis fuonit dilli mii guoská gielalaš ahtanuššamii ja ovdánahttimii .
Vår sikreste arena for samiskspråklig framtid i disse samiske områdene er en samiskundervisning som fungerer slik som fagplanene legger opp til .
Min sihkkareamos arena sámegiela seailudeapmái dáin sámi guovlluin lea ahte sámegiela oahpahus doaibmá fágaplánaid áigumušaid mielde .
I en skolehverdag hvor alt foregår på norsk , unntatt 3-4 samisktimer der halvparten av disse er lagt til etter ordinær skoletid når barna er slitne og lite motiverte fordi resten av klassen er dratt heim , vil det være umulig å oppfylle fagplanens krav og intensjoner .
Skuvlaárgabeaivvis gos buot lea dárogillii , dušše 3-4 sámegieldiimmu main bealli lea biddjon dábálaš skuvlaáiggi lassin , goas mánát leat váiban ii ge leat šat mokta danne go earát luohkás leat mannan ruoktot , lea veadjemeahttun ollašuhttit fágaplána gáibádusaid ja áigumušaid .
I disse områdene står språket svakt i miljøet og faget har lav status .
Dáin guovlluin lea giella heajos dilis birrasis ja fágas lea fuones stáhtus .
Disse elevene har i utgangspunktet en meget tøff skolehverdag som offisielle samer i den norske enhetsskolen .
Dáin ohppiin lea vuolggasajis hirbmat lossa skuvlaárgabeaivi almmolaš sápmelažžan norgalaš ovttadatskuvllas .
Skånland kommune har fått tildelt ca. halvparten av omsøkte timer .
Skániid gielda lea ožžon sullii beali ohccojuvvon diimmuin .
Som foreldre kan vi ikke skjønne og heller ikke godta at våre barns samiskundervisning skal være basert på noe så midlertidig som prosjekt .
Mii , vánhemat eat sáhte áddet eat ge dohkkehit ahte min mánáid sámegiela oahpahusa vuođđun galgá leat juoga mii lea nu gaskaboddosaš go prošeakta lea .
Vi trodde at prosjekt i skolen var noe helt annet .
Mii jáhkiimet ahte prošeakta skuvllas leai áibbas eará .
Det kan se ut som om Opplæringsloven ikke ivaretar samiske barns opplæringsbehov utenfor forvaltningsområdet for samisk språk .
Orru dego Oahpahusláhka ii gozit daid sámi mánáid oahpahusdárbbu geat leat olggobealde sámegiela hálddašanguovllu .
Vi har allerede opplevd at våre barn ikke får lov til å følge L- 97 Samisk . Nå opplever vi at våre barn heller ikke skal få en fullverdig samiskopplæring verken i første- eller andrespråk .
Mii leat juo vásihan ahte min mánát eai oaččo lobi čuovvut Sámi O- 97. Dál vásihat dan gis ahte min mánát eai oažžu dohkálaš oahpahusa sámegielas ge eai fal eai vuosttas- eaige nubbingiellan .
Høringsutkastet til forskrifter for opplæringsloven presiserer heller ikke våre barns rettigheter , men tvert imot undergraver disse ytterligere .
Oahpahuslága láhkaásahusaid gulaskuddamis ge eai deattuhuvvo min mánáid vuoigatvuođat , muhto baicce heađuštuvvojit ain eanet .
Det var neppe Opplæringslovens intensjon at samiske barn utenfor forvaltningsområdet for samisk språk skulle få ytterligere forverret kår .
Illá sáhttá jáhkkit ahte Oahpahuslága áigumuššan livččii lean vearránahttit ain eanet daid sámi mánáid vejolašvuođaid geat leat olggobealde sámegiela hálddašanguovllu .
Vi ber Sametinget og Samisk utdanningsråd om å se til at det foreligger en midlertidig godkjenning for undervisning på samisk i samisk distrikt utenfor forvaltningsområdet slik læreplanene tilsier , inntil de formelle vedtak som Opplæringsloven § 6-1 krever , er gjort .
Mii bivdit Sámedikki ja Sámi oahpahusráđi 1 ) fuolahit ahte sámegiela oahpahus dohkkehuvvo gaskaboddosaččat sámi guovlluin olggobealde hálddašanguovllu oahppoplánaid áigumuša ektui , dassážii go formalalaš mearrádus maid Oahpahuslága § 6-1 gáibida lea dahkkon .
2 ) medvirke til at samiskopplæringen utenfor forvaltningsområdet kommer i permanent ordnede forhold .
2 ) váikkuhit dan ahte sámegiela oahpahus olggobealde hálddašanguovllu šaddá bissovažžan ja vuogádatlažžan .
3 ) Dersom Statens Utdanningskontorer har for lite timer til å ivareta læreplanenes mål , må Sametinget sørge for at departementet overfører tilstrekkelige ressurser .
3 ) Jos Stáhta oahpahuskantuvrras ležžet menddo uhccán diimmut oahppoplánaid mihttomeriid goziheapmái , de ferte Sámediggi fuolahit dan ahte departemeanta addá doarvái resurssaid .
Vi etterlyser utredning omkring samiskopplæring i Troms og Nordre-Nordland som vi bad om i fjor ( 1998 ) .
Mii ohcalit dan čielggadusa sámegiela oahpahusa birra Tromssas ja Davvi-Norlánddas maid mii diibmá bivddiimet .
Evaluering av grunnskolereformen- reform 97
Vuođđoskuvlaođastusa - Ođastusa 97 evalueren
Kirke- , utdannings- og forskningsdepartementet vil tilrettelegge for forskningsbasert evaluering av Grunnskolereformen - Reform 97 .
Girko- , oahpahus- ja dutkandepartemeanta ( GOD ) áigu čađahit dutkamii vuođđuduvvon vuođđoskuvlaođastusa - Ođastus 97 evaluerema .
Norges forskningsråd har fått i oppdrag å evaluere reformen .
Norgga dutkanráđđi lea ožžon bargun evalueret ođastusa .
Evalueringen skal omfatte utviklingen i grunnskolen etter innføring av L 97 og L97S .
Evalueren galgá guoskat dan ovdáneapmái mii dáhpáhuvvá vuođđoskuvllas maŋŋá go O 97 ja S 97 lea váldojuvvon geavahussii .
KUF vil parallelt med den forskningsmessige evalueringa foreta løpende vurdering av tilstanden i sektoren , herunder utdanningsdirektørens tilsyn .
GOD áigu bálddalagaid dainna dutkanevalueremiin dađistaga árvvoštallat suorggi dili , maiddái oahpahusdirektøra bearráigeahččama .
KUF peker på at overordnet mål for grunnskolen i henhold til St prp nr 1 ( 1997-98 ) blant annet er at alle barn skal få grunnskoleopplæring av høy kvalitet .
GOD čujuha ahte vuođđoskuvlla bajit dási mihttomearri Sd. prp. nr. 1 ( 1997-98 ) ektui lea earret eará dat ahte buot mánát galget oažžut alladássásaš vuođđoskuvlaoahpahusa .
Forskningsbasert evaluering skal mellom annet
Dutkamii vuođđuduvvon evalueren galgá earret eará :
kartlegge endringer og utvikling som gir bakgrunn for videre planlegging , justering og oppfølging av grunnskolesektoren
kártet daid rievdadusaid ja dan ovdáneami mii buktá duogáža vuođđoskuvlasuorggi viidáseabbo plánemii , justeremii ja čuovvuleapmái
vurdere om de løsninger som er valgt er egnet til å realisere de mål som er satt
árvvoštallat leat go válljejuvvon čovdosat dohkálaččat daid mihttomeriid ollašuhttimii mat leat biddjon
peke på sterke og svake sider samt utilsiktede positive og negative virkninger
čujuhit nana ja heajos beliid ja vuorddekeahtes positiivvalaš ja negatiivvalaš váikkuhusaid
få fram forslag til forbedringspunkter og tiltak knyttet til disse
gávdnat buoridaneavttuhusaid ja doaibmabijuid mat daidda čatnasit
Departementet ønsker en helhetlig evaluering hvor juridiske , økonomiske , administrative , faglige og pedagogiske sider ved reformen blir belyst .
Departemeanta dáhttu ollislaš evaluerema man oktavuođas juridihkalaš , ekonomalaš , hálddahuslaš , fágalaš ja pedagogalaš bealit ođastusas čuvgejuvvojit .
Evalueringa bør belyse hvordan det samiske læreplanverket har fungert , og likeverdigheten i opplæringa etter de to læreverkene .
Evaluerema bokte berre čuvget movt sámi oahppoplánat leat doaibman , ja oahpahusa dássásašvuođa dán guovtti oahppoplána mielde .
Evalueringa knyttes til alle faser og nivåer og bør søke å gi kunnskap om viktige faktorer og sammenhenger for betydning for videreutvikling av reformen .
Evalueren čadnojuvvo buot fásaide ja dásiide ja berre iskat addit máhtolašvuođa dehálaš faktuvrraid ja oktavuođaid birra main lea mearkkašupmi ođastusa ovdánahttimii .
For å få et samlet bilde av reformarbeidet må en fokusere både på reformarbeidet på de ulike forvaltningsnivåene og på gjennomføringen på skolenivå .
Go galgá oažžut ollislaš gova ođastusbarggus , de ferte fokuseret sihke ođastusbarggu iešguđet hálddašandásiin ja čađaheami skuvladásis .
Gjennomføringen på skolenivå skal ha størst oppmerksomhet .
Stuorámus deaddu galgá biddjot čađaheapmái skuvladásis .
Virkemidlenes betydning for iverksetting og gjennomføring av reformen bør være med i den forskningsmessige evalueringa .
Váikkuhangaskaomiid mearkkašupmi ođastusa johtui bidjamii ja čađaheapmái , berre leat mielde dan dutkanevalueremis .
Det bør også belyses hvilken rolle og betydning de ulike forvaltningsnivå og den enkelte skole har hatt for gjennomføringa av reformen .
Berre maiddái čuvget makkár sadji ja mearkkašupmi iešguđet hálddašandásiin ja ovttaskas skuvllain lea ođastusa čađaheapmái .
Evalueringsarbeidet skal omfatte både L 97 og L97S .
Evaluerenbargu galgá guoskat sihke O97:ii ja S97:ii .
Intet tyder på at man har funnet det vesentlige å fokusere også på opplæringen av samiske elever og opplæringen i / på samisk utenfor S ’ s virkefelt - forvaltningsområdet for samisk språk .
Mas ge ii sáhte oaidnit ahte livččii oidnojuvvon dehálažžan deattuhit maiddái sámi ohppiid oahpahusa ja oahpahusa sámegielas ja sámegillii geat leat olggobealde S 97 doaibmafealtta - sámegiela hálddašanguovllu .
Hva likeverdighet angår , tyder intet på at man vil fokusere på likeverdigheten i opplæringen av samer .
Mii guoská dássásašvuhtii , de mihkkege ii čájet ahte dássásašvuohta sámiid oahpahusas deattuhuvvošii .
Ofoten og Sør-Troms språkområde : Utredning til styrking av samisk språk
Ofuohta ja Lulli-Tromssa giellaguovlu : sámegiela nannenčielggadus
Ovennevnte utredning er initiert og igangsatt av Sametinget .
Bajábealde namuhuvvon čielggadusa lea Sámediggi vuolggahan ja álggahan .
Utredningen ble drøftet og vedtatt i Sametingets 2. periode , Utredningen inneholder regionspesifikke tiltak .
Čielggadus guorahallui ja mearriduvvui Sámedikki nuppi áigodagas . Čielggadusas leat erenoamáš doaimmat guovllu várás .
Et av dem er at Samisk utdanningsråd oppretter minst en desentralisert stilling som pedagogisk konsulent til regionen .
Okta dain lea dat ahte Sámi oahpahusráđđi ásaha uhcimusat ovtta pedagogalaš konsleantavirggi guovllu várás .
Utredningen foreslår som at Sametinget i samarbeid med Samisk utdanningsråd er ansvarlig for igangsetting av tiltaket .
Čielggadusas eavttuhuvvo ahte Sámedikkis ovttasráđiid Sámi oahpahusráđiin lea ovddasvástádus doaibmabiju čađaheapmái .
Man ber om igangsetting innenfor neste budsjettperiode .
Bivdit ahte dát ásahuvvošii boahtte bušeahttaáigodagas .
Utredningen viser til at samisk pedagogisk utviklingsarbeid i skoleverket lider under fjernhet til Samisk utdanningsråds sekretariat .
Čielggadusas čujuhuvvo maiddái ahte sámi pedagogalaš ovddidanbargu skuvladoaimmahagas gillá dan geažil go lea guhkes gaska Sámi oahpahusráđi čállingoddái .
Stillingen / stillingene skal bl.a tilrettelegge etterutdanning om samiske forhold / etniske relasjoner for lærere og forskolelærere , være rådgiver for kommunene i samiske skolespørsmål , hjelpe lærere med å tilrettelegge for samisk innhold i undervisninga , samordne opplegg mellom skoler , eventuelt over kommune / fylkesgrense etc. .
Virgi / virggit galget maiddái earret eará láhčit maŋŋáoahpahusa sámi diliid / etnalaš relašuvnnaid birra oahpaheddjiide ja ovdaskuvlaoahpaheddjiide , doaibmat gielddaid ráđđeaddin sámi skuvlagažaldagain , veahkehit oahpaheddjiid láhčit sámi sisdoalu oahpahusas , koordineret plánaid skuvllaid gaskka , vejolaččat gielddaid , / fylkarájiid jna. ektui .
Slik det er i dag , gjøres deler av dette arbeidet av skolenes lærere i samiskopplæringen som frivillig arbeid .
Nugo dilli lea otne , de dahket skuvllaid sámegiela oahpaheaddjit dán barggu eaktodáhtolaččat .
Lærere blir ubetalte konsulenter .
Oahpaheaddjit gártet bálkkáhis konsuleantan .
I tillegg til at dette ikke er enkeltlæreres ansvar , er dette personalet er i utgangspunktet allerede pålagt stort arbeidsfelt .
Dasa lassin ii leat dát ovttaskas oahpaheaddji ovddasvástádus , vuolggasajis leat dát olbmot juo geatnegahtton bargat viiddis bargofealttas .
Samme utrednings foreslår at samiskspråklige fagarbeidere i Ofoten og Sør-Troms gir samme økonomiske rammebetingelser som i Nord-Troms og Finnmark . Dette vil innebære at lærere , førskolelærere , språkkonsulenter og andre samiske konsulenter som er pålagt samisk som arbeidsspråk .
Dán čielggadusas eavttuhuvvo maiddái ahte sámegielat fágabargiide , nugo oahpaheddjiide , ovdaskuvlaoahpaheddjiide , giellakonsuleanttaide ja eará sámi konsuleanttaide geain sámegiella lea geatnegahtton bargogiella Ofuohtas ja Lulli-Tromssas , addojuvvojit dakkár rámmaeavttut go Davvi-Tromssas ja Finnmárkkus leat .
Utredningen viser til at regionen får over får kvalifiserte lærere .
Čielggadusas čujuhuvvo ahte dán guovllus leat uhccán gelbbolaš oahpaheaddjit .
Virkemiddel-ordningen i Nord-Troms og Finnmark gjør at Ofoten / Sør-Troms-regionen virker lite fristende for samisketalende lærere , da området ikke kan tilby virkemidler som nedbetaling av studielån , lønnstillegg etc. .
Davvi-Tromssa ja Finnmárkku váikkuhangaskaoapmeortnet dagaha dan ahte Ofuohta / Lulli-Tromsa ii geasut sámegielhálli oahpaheddjiid , go guovlu ii sáhte fállat váikkuhangaskaomiid nugo oahppoloana vuolideami , bálkálasáhusa jna. .
Utredningen viser til at lærere i området må dekke flere skoler , med pendling i friminutt .
Čielggadusas čujuhuvvo ahte guovllu oahpaheaddjit fertejit bargat máŋgga skuvllas ja johtit friijaminuvttain .
Skolesjef Luther i Harstad gjør utfall omkring lærerutdanning i Harstad-området .
Harstad skuvlahoavda Luther falleha Harstad guovllu oahpaheaddjioahpahusa .
Denne eventuelle utdanninga må kvalifisere også til undervisning i samisk i grunnskolen .
Dát vejolaš oahpahus ferte addit gelbbolašvuođa maiddái oahpahit sámegiela vuođđoskuvllas .
Utredning omkring samiskopplæringen i Troms og Nordre-Nordland
Tromssa ja Davvi-Norlándda sámegiela oahpahusa čielggadus
Sametinget har tidligere vedtatt som ny sak en utredning omkring opplæringssituasjonen for samer i bl.a. Ofoten / Sør-Troms .
Sámediggi lea ovdal mearridan ođđan áššin sámiid oahpahusdili čielggadusa earret eará Ofuohtas / Lulli-Tromssas .
I Troms og Nordre-Nordland finner man et nyansert og vidt spekter av ulike forhold .
Tromssas ja Davvi-Norlánddas lea dilli nu máŋggalágan .
Samisk språk har vært og er på vikende front .
Guovllus orrot ollu sápmelaččat ja sámegiella lea jávkamin .
Området har stort rekrutteringspotensiale .
Guovllus lea stuorra rekrutterenvejolašvuohta .
Førskole
Ovdaskuvla
Førskoleopplæring i samisk er sterkt privatisert i området .
Guovllu ovdaskuvlaoahpahus sámegielas lea hirbmat sakka privatiserejuvvon .
Mange samiske barn får ikke samisk førskoletilbud .
Ollu sámi mánát eai oažžu sámi ovdaskuvlafálaldaga .
Foreldre i samiskopplæringen ved grunnskolene i Skånland har formalisert samarbeide over hele kommunegrensen til andre kommuner .
Vánhemat geaid mánáin lea sámegiela oahpahus vuođđoskuvllain Skániin , leat formaliseren ovttasbarggu rastá olles gieldaráji eará gielddaide .
Foreldregruppen driver aktiviteter som språkbad og inviterer andre kommuners samiskopplæring til å delta .
Vánhenjoavku bargá doaimmaiguin nugo giellalávgun ja bovde eará gielddaid sámegieloahpahusa searvat .
Deler av grunnskoleopplæringen har vært sterkt privatisert .
Oasit vuođđoskuvlaoahpahusas lea hirbmat sakka privatiserejuvvon .
Samisk kulturfag mangler ved videregående skoler i området .
Joatkkaoahpahus Sámi kulturfága váilu guovllu joatkkaskuvllain .
Generell kunnskap om samiske forhold formidles ikke , eller vilkårlig i henhold til enkeltlærers initiativ og kunnskap .
Sámi diliid birra gaskkusteapmi oppalaččat váilu , dahje dat lea ovttaskas oahpaheaddji duohken , dahká go dan ja lea go sus máhtolašvuohta .
Voksenopplæring
Rávisolbmuidoahpahus
Interessen for samisk opplæring øker .
Beroštupmi oahppat sámegiela lassána .
Voksne i vanlig arbeid prøver å lære seg samisk .
Rávisolbmot geat leat dábálaš bargguin geahččalit oahpahallat sámegiela .
Vanligvis gis slik opplæring av Folkesuniversitetet .
Dábálaččat fállet dán oahpahusa Álbmotuniversitehtat .
Få , om ingen institusjoner er på banen for å tilby denne gruppen opplæring i samisk .
Leat uhccán , jos juo leaš oktage institušuvdna mii fállá oahpahusa sámegielas dán jovkui .
Vil Sametingsrådet
Ávžžuhus Sámediggeráđđái :
ta nødvendige skritt for at området i Ofoten , / Sør-Troms herunder Skånland , defineres som samisk område ?
bargat dan ala ahte guovllut Ofuohtas , / Lulli-Tromssas maiddái Skánit , meroštallojuvvojit sámi guovlun .