pere/sami_parallel huggingface dataset:
e) Fylkesmennene, Sametinget og Utdanningsdirektoratet bidrar gjennom konferanser, samlinger og nettsider med informasjon og erfaringsspredning om gode språkutviklingstiltak.
e) Fylhkenålmah, Saemiedigkie jïh Ööhpehtimmiedirektovraate viehkiehtieh bïevnesh jïh dååjrehtimmieh geerjehtidh konferansine, tjåanghkojne jïh nedtesæjrojne hijven råajvarimmiej bïjre mah gïelem evtiedieh.
f) Sametinget har i 2012 gitt tilskudd på ca. 1,8 mill. kroner til læremiddelutvikling.
f) Jaepien 2012 dle Saemiedigkie dåarjoem vadteme learoevierhtieevtiedæmman, ovrehte 1,8 mill. kråvnajgujmie.
Tilskuddet er gitt til elleve prosjekter i barnehager.
Dåarjoe lea vadtasovveme 11 prosjektide maanagïertine.
Mange av prosjektene er utvikling av “samiske snakkepakker”.
Jïjnjh dejstie prosjektijste lea evtiedimmie «saemien soptsestimmiepaahkijste».
I 2013 har Sametinget en egen tilskuddsordning for utvikling av samiske leker og pedagogisk materiell til barnehager.
Jaepien 2013 Saemiedigkie aktem jïjtse dåarjoeöörnegem åtna juktie saemien stååkegaevnieh jïh pedagogeles materijellem evtiedidh maanagïertide.
Midler til læremiddelutvikling for barnehager er videreført i 2013-budsjettet.
Vierhtieh juktie learoevierhtieh maanagïertide evtiedidh, leah guhkiedamme 2013-budsjedtesne.
Tiltak 5 Senter for samisk i opplæringen
Råajvarimmie 5 Saemien lohkemejarnge
Ansvarlig: Kunnskapsdepartementet
Tjåadtjoehtæjja: Maahtoedepartemeente
Samisk høgskole opprettet i mai 2007 Sámi lohkanguovddás – Senter for samisk i opplæringen.
Saemien jolleskuvle Saemien lohkemejarngem tseegki suehpeden 2007.
Senteret arbeider for å fremme grunnleggende ferdigheter i lesing, skriving og muntlig fremstilling på de samiske språkene, og har som mål å delta og initiere til forskning.
Jarnge vihkeles maehtelesvoeth lohkemisnie, tjaeliemisnie jïh njaalmeldh buektiemisnie evtedeminie dejnie saemien gïeline, jïh ulmine åtna meatan årrodh dotkemasse skreejredh.
Senteret er lokalisert til Samisk høgskole i Kautokeino.
Jarnge lea Saemien jolleskuvlesne Guovdageaidnusne.
Fra våren 2013 har senteret opprettet en egen avdeling med ansvar for sørsamisk i Engerdal kommune.
Gïjren 2013 raejeste jarnge aktem jïjtse goevtesem tseegkeme mij dïedtem åtna åarjelsaemien gïelen åvteste Engerdaelien tjïeltesne.
Kunnskapsdepartementet har lagt sin finansiering av Senter for samisk i opplæringen som fast bevilgning innenfor Samisk høgskoles ordinære budsjettramme.
Maahtoedepartemeente lea sov beetnehdåarjoem Saemien lohkemejarngese bïejeme goh akte tjåadtjoen dåarjoe Saemien jolleskuvlen sïejhme budsjedtemierien sisnjelen.
Fra Fornyings-, administrasjons- og kirkedepartementet bevilges midlene til senteret over en 50-post til Samisk høgskole.
Orrestehteme-, reereme- jïh gærhkoedepartemeente dåarjoeh jarngese vadta 50-påasten bijjelen Saemien jolleskuvlese.
Tiltak 6 Kartlegging av elevenes vurdering av samiskopplæringen
Råajvarimmie 6 Goerehtalleme learohki vuarjasjimmeste saemienlïerehtimmeste
Ansvarlig: Utdanningsdirektoratet
Tjåadtjoehtæjja: Ööhpehtimmiedirektovraate
Nordlandsforskning har på oppdrag fra Utdanningsdirektoratet foretatt en kartlegging av i hvilken grad elevene får innfridd sine rettigheter til opplæring i samisk – Rett til samiskopplæring – ideal eller realitet.
Nordlandsforskning lea stillemen mietie Ööhpehtimmiedirektovraateste aktem goerehtallemem dorjeme juktie vuejnedh mennie mieresne learohkh sijjen reaktah åadtjoeh lïerehtimmiem åadtjodh saemien gïelesne – Rett til samiskopplæring – ideal eller realitet.
Kartleggingen har også fokus på hvordan elevene selv vurderer opplæringen.
Goerehtalleme aaj gïehtjede guktie learohkh jïjtje lïerehtimmiem vuarjasjieh.
Målet med kartleggingen er å få bedre bakgrunnskunnskap om opplæringen.
Goerehtallemen ulmie lea buerebe maadthdaajroem lïerehtimmien bïjre åadtjodh.
Rapporten viser at elevene i hovedsak ser samiskopplæringen som interessant og viktig.
Reektehtse vuesehte learohkh åajvahkommes saemienlïerehtimmiem utnieh goh ïedtjije jïh vihkeles.
Rapporten påpeker samtidig vansker med å innfri elevenes rett til å få den samiskopplæringen de har krav på.
Reektehtse seamma tïjjen dåeriesmoerh tjïerteste learohki reaktam illedh juktie dam saemienlïerehtimmiem åadtjodh maam edtjieh utnedh.
Utarbeiding av strategisk plan for tilrettelegging av samisk fjernundervisning er en viktig del av oppfølgingen av rapporten.
Aktem strategeles soejkesjem darjodh juktie saemien maajhööhpehtimmiem sjïehteladtedh, lea akte vihkeles bielie dejnie vijriesåbpoe barkojne reektehtsistie.
Bedre kvalitet på fjernundervisningen vil gi større likhet i tilbudene om opplæring i de tre samiske språkene.
Buerebe kvaliteete maajhööhpehtimmesne sæjhta stuerebe hedtiem lïerehtimmiefaalenassine vedtedh dejnie golme saemien gïeline.
Tiltak 7 Veiledninger til læreplaner
Råajvarimmieh 7 Bihkedimmieh learoesoejkesjidie
Ansvarlig: Utdanningsdirektoratet i samarbeid med Sametinget
Tjåadtjoehtæjja: Ööhpehtimmiedirektovraate laavenjostosne Saemiedigkine
Utdanningsdirektoratet har utarbeidet veiledninger til læreplaner for gjennomgående fag i Kunnskapsløftet (LK06) og Kunnskapsløftet – Samisk (LKOG-S).
Ööhpehtimmiedirektovraate lea bïhkedimmieh dorjeme learoesoejkesjidie dejtie sïejhme faagide Maahtoelutnjemisnie (ML06) jïh Maahtoelutnjeme – Saemien (ML06-S).
Veiledninger til samisk som førstespråk og samisk som andrespråk foreligger på alle de tre samiske språkene.
Bïhkedimmieh saemien gïelese voestesgïeline jïh saemien mubpiengïeline leah gaajhkine golme saemien gïeline.
Veiledningene viser eksempler på hvordan læreplanene kan tolkes og settes ut i praksis, og er ment som støtte og inspirasjon i det lokale arbeidet med læreplanene.
Bïhkedimmieh vuesiehtieh guktie maahta learoesoejkesjidie toelhkestidh jïh rïektesisnie åtnasovvedh, jïh edtja dåarjojne jïh skraejrine årrodh dennie voenges barkosne learoesoejkesjigujmie.
I sammenheng med justering av læreplaner for gjennomgående fag vil enkelte av veiledningene blir revidert i 2013.
Staeriedimmien sjïekenisnie learoesoejkesjijstie sïejhme faagide, dle såemies dejstie bïhkedimmijste staeriesuvvieh jaepien 2013.
Tiltak 8 Informasjon om videre utdannings- og jobbmuligheter rettet mot ungdom
Råajvarimmie 8 Bïevnesh minngebe ööhpehtimmie- jïh barkoenuepiej bïjre noeride ussjedamme
Ansvarlig: Sametinget
Tjåadtjoehtæjja: Saemiedigkie
Sametinget har på sin hjemmeside lagt ut informasjon fra Statens Lånekasse om at de som tar 60 studiepoeng samisk som en del av sin lærerutdanning, får nedskrevet studielånet sitt med inntil kr 50 000, se tiltak 25. Det er i regi av SAK 7 – Samisk lærerutdanningsregion, opprettet en egen nett side www.samiskutdanning.no med link til høgskoler, Universitet og Sameting et.
Saemiedigkie lea sov hïejmesæjrosne bïevnesh Statens Lånekasseste bïejeme, gusnie tjåådtje dah mah 60 studijepoengh saemien gïelesne vaeltieh goh akte bielie sov lohkehtæjjaööhpehtimmeste, sov studijelaajkoem åeniedamme åadtjoeh 50 000 kråvnaj raajan, vuartesjh 25. råajvarimmiem. Sak7 öörnegen sjïekenisnie – Saemien lohkehtæjjaööhpehtimmieregijovne, akte jïjtse nedtesæjroe tseegkesovveme www.samiskutdanning.no, svaa lhtesigujmie jolleskuvlide, Universiteetide jïh Saemiedægkan.
Tiltak 9 Utarbeide statistikk for samiskopplæringa i den videregående skolen
Råajvarimmie 9 Statistihkem saemienlïerehtæmman jåarhkeskuvlesne darjodh
Sametinget og Utdanningsdirektoratet har drøftet hvordan man kan utarbeide og presentere en best mulig oversikt over antall elever som får opplæring i samisk i videregående opplæring, og som også tar hensyn til personvernet.
Saemiedigkie jïh Ööhpehtimmiedirektovraate leah digkiedamme guktie maahta aktem bööremesligke bijjieguvviem darjodh jïh åehpiedehtedh, mij vuesehte man gellie learohkh mah lïerehtimmiem saemiengïelesne jåarhkelïerehtimmesne åadtjoeh, jïh mij aaj almetjevaarjelimmiem krööhkeste.
Utdanningsdirektoratet skal publisere egne tabeller med statistikk over antall elever i videregående opplæring som får opplæring i samisk.
Ööhpehtimmiedirektovraate edtja jïjtsh tabellh statistihkine bæjhkoehtidh, mah vuesiehtieh man gellie learohkh jåarhkelïerehtimmesne, mah lïerehtimmiem saemien gïelesne åadtjoeh.
Elevtallene kan brytes ned på for eksempel samiske språk, fylke, skole, kjønn og trinn.
Maahta learohketaallide tsööpkedh vuesiehtimmien gaavhtan saemien gïelide, fylhkide, skuvlide, baernide/nïejtide jïh daltesidie.
På grunn av små elevtall er det i praksis vanskelig å bryte ned elevtallene på skole og i noen tilfeller også fylke for samiske språk.
Dej smaave learohketaalli gaavhtan dle rïektesisnie geerve learohketaallide tsööpkedh skuvlide, jïh muvhten aejkien aaj fylhkide saemien gïeline.
Utdanningsdirektoratet leverer årlig statistikk om grunnopplæring, inkludert videregående opplæring, til Samiske tall forteller.
Ööhpehtimmiedirektovraate statistihkem deallehte maadthlïerehtimmien bïjre fïerhten jaepien, aaj jåarhkelïerehtimmien bïjre, gærjese Samiske tall forteller.
Utdanningsdirektoratet tar sikte på å publisere årlig statistikk over samisk i videregående opplæring på sine nettsider.
Ööpehtimmiedirektovraate ussjede statistihkem bæjhkoehtidh saemien bïjre jåarhkelïerehtimmesne sijjen nedtesæjrojne.
Tiltak 10 Oversette og tilpasse kartleggingsprøve i lesing til samisk
Råajvarimmie 10 Goerehtallemepryövenassem lohkemisnie jarkoestidh jïh sjïehtedidh saemien gïelese
Kartleggingsprøvene i lesing for 1., 2. og 3. trinn er oversatt og omarbeidet til samisk av Senter for samisk i opplæringen, Samisk høgskole.
Dah goerehtallemepryövenassh lohkemisnie 1., 2. jïh 3. daltesasse leah jarkoestamme jïh sjïehtedamme saemien gïelese Saemien lohkemejarngeste, Saemien jolleskuvle.
Disse kartleggingsprøvene er obligatoriske for alle elever med samisk som førstespråk.
Daah goerehtallemepryövenassh leah obligatovreles gaajhkide learoehkidie mej saemien voestesgïeline.
Kartleggingsprøven i lesing for Vg I er oversatt til alle tre samiske språk.
Goerehtallemepryövenasse lohkemisnie Jåa I lea gaajhkide golme saemien gïelide jarkoestamme.
Denne prøven er obligatorisk for alle elever på Vg I.
Daate pryövenasse lea obligatovreles gaajhkide learoehkidie Jåa I’sne.
Tiltak 11 Tilsyn med kommunenes og fylkeskommunenes gjennomføring av retten til undervisning i samisk
Råajvarimmie 11 Vaaksjome tjïelti jïh fylhkentjïelti tjïrrehtimmine ööhpehtimmie-reakteste saemien gïelesne
Kunnskapsdepartementet har siden 2009 bedt Utdanningsdirektoratet om å føre tilsyn med hvordan kommunene og fylkeskommunene følger opp samiske elevers rettigheter etter opplæringsloven.
Maahtoedepartemeente lea jaepien 2009 raejeste Ööhpehtimmiedirektovraatem birreme vaaksjodh guktie tjïelth jïh fylhkentjïelth learohki reaktah gïehtjedieh ööhpehtimmielaaken mietie.
Tilsynet med samiske elevers rettigheter ble i 2011 gjennomført av Fylkesmennene i Nordland, Troms og Finnmark.
Fylhkenålmah Nordlaantesne, Tromsesne jïh Finnmarhkesne vaaksjomem saemien learohki reaktajgujmie tjïrrehtin jaepien 2011.
I embetsoppdraget for 2011 ble det stilt krav til at det skulle gjennomføres minimum ni tilsyn med samiske elevers rettigheter i regionen.
Embeetestillemisnie jaapan 2011 krïevi unnemes uktsie vaaksjomh tjïrrehtidh saemien learohki reaktajgujmie regijovnesne.
Utdanningsdirektoratet ble bedt om at tilsynet skulle videreføres i 2012.
Ööhpehtimmiedirektovraatem birri vaaksjomem jåerhkedh 2012.
Det var da Fylkesmannen i Oslo og Akershus som videreførte tilsynet med samiske elevers rettigheter.
Dellie lij Fylhkenålma Oslosne jïh Akershusesne mij vaaksjomem tjïrrehti saemien learohki reaktajgujmie.
Fylkesmennene hadde frist til å rapportere tilsynsresultatene til Utdanningsdirektoratet innen 28. februar 2013.
Fylhkenålmah edtjin illedahkide vaaksjoemijstie reektedh Ööhpehtimmiedirektovraatese goevten 28.b. 2013 åvtelen.
Tidligere tilsyn viser at avvikene i stor grad blir knyttet til manglende forsvarlig system for de pliktene kommunene har til å gi samiske elever opplæring i eller på samisk.
Aarebi vaaksjomh vuesiehtieh dah joekehtsh jeenjemasth sjïdtieh dan åvteste akte eensi vuekie fååtese tjïelten dïedtide, juktie saemien learoehkidie lïerehtimmiem vedtedh saemien gïelesne.
Det er også rapportert at manglede tilgang til læremidler er en utfordring for opplæring i eller på samisk.
Aaj reekteme faatoes learoevierhtieh leah akte haesteme lïerehtæmman saemien gïelesne.
I tillegg viser resultatet at det kan være tilfeller der elever med rett til opplæring i og på samisk ikke får korrekt timetall i alle fag, etter fag- og timefordelingen i Kunnskapsløftet.
Lissine illedahke vuesehte akti veajkoej dle learohkh lïerehtimmiereaktine saemien gïelesne eah reaktoe tæjmoetaallem åadtjoeh, faage- jïh tæjmoejoekedimmien mietie Maahtoelutnjemisnie.
Det ser ut til å være variasjoner i praksis mellom skoleeierne knyttet til timetall for samiskopplæringen.
Vååjnoe goh skuvleaajhterh joekehtslaakan tæjmoetaallide saemienlïerehtæmman gïetedieh.
Den særskilte tilsynssatsingen med dette temaet er ikke videreført som et prioritert område for 2013.
Dïhte sjïere vaaksjomebarkoe daejnie teemine ij leah jåarhkeme goh akte prijoriteradamme suerkie jaepien 2013.
Enkelte embeter har likevel valgt å føre tilsyn med samiske elevers rettigheter også i 2013.
Såemies embeeth leah læjhkan veeljeme vaaksjomem tjïrrehtidh saemien learohki reaktajgujmie aaj 2013.
Tiltak 12 Justering av fag- og timefordeling
Råajvarimmie 12 Staeriedimmie faage- jïh tæjmoejoekedimmeste
Ansvarlig: Kunnskapsdepartementet, Sametinget, Utdanningsdirektoratet
Tjåadtjoehtæjjah: Maahtoedepartemeente, Saemiedigkie, Ööhpehtimmiedirektovraate
En arbeidsgruppe med representanter for Sametinget, Utdanningsdirektoratet og Kunnskapsdepartementet har levert rapport om fag- og timefordeling for elever som har opplæring i eller på samisk.
Akte barkoedåehkie tjirkijigujmie Saemiedigkeste, Ööhpehtimmiedirektovraateste jïh Maahtoedepartemeenteste leah reektehtsem deallahtamme faage- jïh tæjmoejoekedimmien bïjre learoehkidie mah lïerehtimmiem saemien gïelesne utnieh.
Utdanningsdirektoratet har gjennomført en todelt høring om nye modeller for fag- og timefordeling og sendt sine anbefalinger til Kunnskapsdepartementet.
Ööhpehtimmiedirektovraate lea aktem gööktejuakeme govlehtimmiem tjïrrehtamme orre maalli bïjre faage- jïh tæjmoejoekedæmman, jïh sov juvnehtimmieh Maahtoedepartemeentese seedteme.
Sametingsrådet behandlet saken i februar 2013.
Saemiedigkieraerie aamhtesem gïetedi goevten 2013.
Våren 2013 har Kunnskapsdepartementet gjennomført konsultasjon med Sametinget for å få fastsatt ny fag- og timefordeling fra skoleåret 2013/2014.
Gïjren 2013 Maahtoedepartemeente Saemiedigkine råårestalleme juktie orre faage- jïh tæjmoejoekedimmiem vihtiestidh skuvlejaepien 2013/2014 raejeste.
Tiltak 13 Nettverk for fjernundervisning
Råajvarimmieh 13 Viermie maajhööhpehtæmman
Ansvarlig: Utdanningsdirektoratet/fylkesmennene/høgskoler
Tjåadtjoehtæjjah: Ööhpehtimmiedirektovraate/fylhkenålmah/jolles kuvlh
Fylkesmannen i Finnmark arrangerer hvert år nettverkssamlinger for lærere som gir fjernundervisning innad i eget fylke.
Fïerhten jaepien Finnmarhken fylhkenålma viermietjåanghkoeh öörnede lohkehtæjjide mah maajööhpehtimmiem jïjtse fylhkesne vedtieh.
Fylkesmannen samarbeider med høyskoler og aktuelle samarbeidspartnere innenfor fagfeltet.
Fylhkenålma jolleskuvligujmie jïh sjyöhtehke laavenjostoeguejmiejgujmie laavenjostoe faagesuerkien sisnjelen.
Lærergruppen består av lærere fra grunnskole og videregående skoler fra Troms og Finnmark.
Lohkehtæjjadåehkesne lohkehtæjjah maadthskuvlijste jïh jåarhkeskuvlijste Tromseste jïh Finnmarhkeste.
Tiltak 14 Samarbeid med Sverige om samiskundervisning
Råajvarimmie 14 Laavenjostoe Sveerjine saemienööhpehtimmien bïjre
Rapporten "Forslag til tiltak for å øke samarbeidet mellom Norge og Sverige for å styrke samiskopplæringen - med særlig vekt på sør- og lulesamisk” ble overlevert Utbildningsdepartementet og Kunnskapsdepartementet i januar 2012.
Reektehtse "Forslag til tiltak for å øke samarbeidet mellom Norge og Sverige for å styrke samiskopplæringen - med særlig vekt på sør- og lulesamisk” (Raeriestimmie råajvarimmide juktie laavenjostoem Nöörjen jïh Sveerjen gaskem lissiehtidh juktie saemienlïerehtimmiem nænnoestehtedh – joekoen åarjel- jïh julevsaemien) deallahtamme sjïdti Sveerjen Ööhpehtimmiedepartemeentese jïh Nöörjen Maahtoedepartemeentese tsïengelen 2012.
I rapporten kommer det frem at landene mener det er viktig å fortsette samarbeidet, og at nordsamisk bør inkluderes sammen med sør- og lulesamisk.
Reektehtsisnie våajnoes sjædta dah laanth vienhtieh vihkeles laavenjostoem jåerhkedh, jïh noerhtesaemien byöroe meatan vaaltasovvedh åarjelsaemien jïh julevsaemien gïeline ektine.
Det skal arbeides videre i ulike nordiske kanaler for å få Finland med i samarbeidet.
Edtja aaj barkedh ovmessie noerhtelaanti kanaaline, guktie Såevmie aaj meatan sjædta laavenjostosne.
Rapporten slår fast at det bør arrangeres årlige/halvårlige møter for å holde hverandre orientert om arbeidet i de respektive land.
Reektehtse vïhteste fïerhten jaepien/bieliejaepien tjåanghkoeh byöroeh öörnesovvedh, juktie sinsitniem bïevnedh barkoen bïjre fïere guhtene laantesne.
På møtet i Stockholm i juni 2013 deltok også representanter fra Finland.
Tjåanghkosne Stuehkesne ruffien 2013 tjirkijh Såevmeste aaj lin meatan.
Alle tre landene har uttrykt stor interesse for videre samarbeid.
Gaajhkh golme laanth leah tjarke tjïertestamme dah sïjhtieh laavenjostoem jåerhkedh.
Tiltak 15 Prosjektsamarbeid om samiskundervisning over grensene
Råajvarimmie 15 Prosjektelaavenjostoe saemienööhpehtimmien bïjre raasti rastah
Ansvarlig: Tana Kommune
Tjåadtjoehtæjja: Deatnun tjïelte
Utsjok skole på finsk side og Sirma skole på norsk side samarbeider om opplæring i samisk og kulturkunnskap.
Utsjoken skuvle Såevmesne jïh Sirman skuvle Nöörjesne lïerehtimmien bïjre laavenjostoeh saemien gïelesne jïh kultuvredaajrosne.
Skolene har en del felles undervisning.
Skuvlh såemies ööhpehtimmiem ektesne utnieh.
De samme læremidlene brukes på begge sider av grensen.
Dah seamma learoevierhtieh åtnasuvvieh raasten gåabpaginie bieline.
Prosjektet driver også veiledning av lærere.
Prosjekte aaj lohkehtæjjah bïhkede.
Utsjok og Tana kommune samarbeider også om samiskopplæringen i barnehagen.
Utsjoken tjïelte jïh Deatnun tjïelte aaj saemienlïerehtimmien bïjre maanagïertesne laavenjostoeh.
Prosjektet arrangerer bl.a. kurs for barnehage- og skoleansatte i kommunene og utvikler læremidler i samisk språk og naturfag.
Prosjekte gaskem jeatjah kuvsjh öörnede maanagïerte- jïh skuvlebarkijdie tjïeltine, jïh learoevierhtieh saemien gïelesne jïh eatnemefaagesne evtiedieh.
Prosjektet er finansiert av Lapplands förbund, Nordkalottrådet, INTERREG IVA, Davvin Sapmi, Utsjok kommune, Sametinget i Norge, Fornyings-, administrasjons- og kirkedepartementet, Tana kommune og Tana samiske språksenter.
Prosjekte beetnehdåarjoem åådtje gellijste, Lapplands förbund, Nordkalottrådet, INTERREG IVA, Davvin Sapmi, Utsjoken tjïelte, Saemiedigkie Nöörjesne, Orrestehteme-, reereme- jïh gærhkoedepartemeente, Deatnun tjïelte jïh Deatnu saemien gïelejarnge.
Prosjektet ble evaluert i 2011 og avsluttes i oktober 2013.
Prosjekte evalueradamme sjïdti 2011, jïh orrije rïhkeden 2013.
Evalueringen viser at skole- og barnehagesamarbeidet er viktig både for foreldre, lærere og elever.
Evalueradimmie vuesehte skuvle- jïh maanagïertelaavenjostoe lea vihkeles dovne eejhtegidie, lohkehtæjjide jïh learoehkidie.
Samarbeidet er positivt for barn og unges bruk av samisk språk, og fører til at språkkunnskapene styrkes.
Laavenjostoe lea hijven maanaj jïh noeri saemien gïeleåtnoen gaavhtan, jïh gïeledaajroeh nænnoesåbpoe sjïdtieh.
Evalueringen anbefaler at skole- og barnehagesamarbeidet styrkes.
Evalueradimmie juvnehte skuvle- jïh maanagïertelaavenjostoem nænnoestehtedh.
Tiltak 16 Samiske læremidler – produksjon, distribusjon og oversettelse
Råajvarimmie 16 Saemien learoevierhtieh – dorjemasse, deallahtimmie jïh jarkoestimmie
Tilgang til samiske læringsressurser er en forutsetning for god språkutvikling og for å sikre et godt opplæringstilbud for samiske elever.
Saemien lïerehtimmievierhtieh utnedh lea eevre daerpies jis gïele edtja hijvenlaakan evtiesovvedh, jïh aktem hijven lïerehtimmiefaalenassem gorredidh saemien learoehkidie.
Det er et stort behov for samiske læringsressurser, og i den senere tid har også behovet for digitale læringsressurser meldt seg.
Gaajh daerpies saemien lïerehtimmievierhtiejgujmie, jïh dan minngemes tïjjen dle aaj daerpies sjïdteme digitaale lïerehtimmievierhtiejgujmie.
Samiske barn og unge ligger langt etter etnisk norske barn og unge når det gjelder tilgangen på digitale læringsressurser på morsmålet og andre læringsressurser på morsmålet - med de konsekvenser dette medfører.
Saemien maanah jïh noerh leah guhkene minngielisnie etnihken nöörjen maanah jïh noerh, gosse veahkan bïjre digitaale lïerehtimmievierhtijste ietniengïelesne, jïh jeatjah lïerehtimmievierhtie ietniengïelesne - dej konsekvensigujmie daate sjugnede.
Kunnskapsdepartementet overfører årlige avsetninger til Sametinget til utvikling av læringsressurser.
Maahtoedepartemeente vierhtieh Saemiedægkan lyjke fïerhten jaepien juktie lïerehtimmievierhtieh evtiedidh.
Sametinget har ansvar for samisk læringsressursutvikling, de årlige prioriteringene fremkommer i Sametingets budsjett.
Saemiedigkie dïedtem åtna saemien lïerehtimmievierhtieevtiedimmien åvteste, dah fïerhten jaepien prijoriteradimmieh leah våajnoes Saemiedigkien budsjedtesne.
Tiltak 17 Informasjonstiltak om rett og plikt til samiskopplæring
Råajvarimmie 17 Bïevneseråajvarimmie reaktoen jïh dïedten bïjre saemienlïerehtæmman
Ansvarlig: Utdanningsdirektoratet/fylkesmenn/Sametinget
Tjåadtjoehtæjja: Ööhpehtimmiedirektovraate/ fylhkenålmah/Saemiedigkie
Informasjon om samisk opplæring ligger i dag på ulike steder på udir.no.
Daelie bïevnesh saemien lïerehtimmien bïjre ovmessie sijjine gååvnesieh nedtesijjesne udir.no.
I løpet av første halvår 2013 skal informasjon om samisk opplæring samles på nettsiden.
Voestes bieliejaepien 2013 bïevnesh saemien lïerehtimmien bïjre edtjieh tjöönghkesovvedh nedtesæjrosne.
På denne måten blir det lettere for skolen og skoleeiere å finne fram relevant stoff om samisk opplæring.
Naemhtie aelhkebe sjædta skuvlese jïh skuvleaajhteridie, sjïehteles aamhtesh gaavnedh saemien lïerehtimmien bïjre.
Sametinget har informasjon på egen nettside om samiske barns rettigheter til opplæring i og på samisk.
Saemiedigkie bïevnesh jïjtse nedtesæjrosne åtna saemien maanaj lïerehtimmiereaktaj bïjre saemien gïelesne.
Sametinget informerer også fortløpende om rettighetene og hvordan man skal gå fram for å få oppfylt rettighetene ved henvendelser fra foreldre og andre.
Saemiedigkie aaj iktemearan reaktaj bïjre beavna, jïh guktie edtja darjodh juktie reaktide åadtjodh gosse eejhtegh jïh mubpieh dan bïjre gihtjieh.
I Sametingets arbeid med kommuneplaner gjør Sametinget kommuner oppmerksom på den plikten kommunene har til å informere om samiske barns rettigheter i barnehage og skole.
Saemiedigkien barkosne tjïeltesoejkesjigujmie, dle Saemiedigkie tjïeltide voerkele dan dïedten bïjre tjïelth utnieh saemien maanaj reaktaj bïjre bïevnedh maanagïertesne jïh skuvlesne.
Sametinget oppfordrer kommuner til å inkludere informasjon om rettighetene til samiske barn i sitt ordinære informasjonsarbeid om kommunalt barnehage- og skoletilbud.
Saemiedigkie haasta tjïeltide bïevnesh saemien maanaj reaktaj bïjre meatan vaeltedh dej sïejhme bïevnesebarkosne tjïelten maanagïerte- jïh skuvlefaalenassen bïjre.
Tiltak 18 Femårig voksenopplæringsprogram i samisk
Råajvarimmie 18 Vïjhten-jaepien geervelïerehtimmieprogramme saemien gïelesne
Det femårige kvalifiserings- og rekrutteringsprogrammet i samisk språk for høyere utdanning, er inne i sitt siste år.
Dïhte vïjhtenjaepien kvalifiseradimmie- jïh dåårrehtimmieprogramme saemien gïelesne jollebe ööhpehtæmman lea sov minngemes jaepesne.
Sametinget har i budsjettet for 2013 satt av 800 000 kroner til programmet.
Saemiedigkie lea budsjedtesne jaapan 2013 lyjkeme 800000 kråvnah programmese.
Kvalifiserings- og rekrutteringsprogrammet i samisk språk for høyere utdanning har, i samarbeid med samiske språk- og kultursentre, lyktes meget godt i å gi et fleksibelt opplæringstilbud i samisk språk.
Kvalifiseradimmie- jïh dåårrehtimmieprogramme saemien gïelese jollebe ööhpehtæmman lea, laavenjostosne saemien gïele- jïh kultuvrejarngigujmie, hijven lyhkesamme aktem fleksijbele lïerehtimmiefaalenassem vedtedh saemien gïelesne.
Rapporten for 2012 viste at over hundre personer har begynt på samiskopplæring, og mange av dem har gått videre i for eksempel semesteremne i nordsamisk.
Reektehtse jaapan 2012 vuesiehti vielie goh tjuetie almetjh leah saemienlïerehtimmiem aalkeme, jïh jeenjesh dejstie leah guhkiebasse lohkeme, vuesiehtimmien gaavhtan semesteraamhte noerhtesaemien gïelesne.
Tiltak 19 Samisk voksenopplæringsprosjekt
Råajvarimmie 19 Saemien geervelïerehtimmieprosjekte
Ansvarlig: Fylkesmannen i Nordland
Tjåadtjoehtæjja: Fylkesmannen i Nordland
Lavangen kommune har i samarbeid med Universitetet i Nordland sett på Ulpan-metoden og vurdert dens relevans for samisk opplæring.
Lavangen tjïelte lea Nordlaanten Universiteetine ektine Ulpan-vuekiem vuartasjamme, jïh vuarjasjamme mejtie saemienlïerehtæmman sjeahta.
Metoden er vurdert ut fra resultatoppnåelse, faglige krav til samisklærere som ønsker å benytte metoden, og mulighet for tilpassing til samiske forhold.
Vuekiem vuarjasjamme illedahki mietie mejtie jakseme, faageles krïevenassh samienlohkehtæjjide mah sïjhtieh vuekiem nuhtjedh, jïh mejtie gåarede dam vuekiem sjïehtedidh saemien tsiehkide.
Spesielt for lule- og sørsamisk kan denne metoden være svært nyttig for økning i antall språkbrukere.
Joekoen julev- jïh åarjelsaemien gïelese daate vuekie maahta gaajh nuhteligs årrodh, juktie gïeleutnjijidie lissiehtidh.
Universitetet i Nordland har foretatt en faglig vurdering av metoden og konkludert med at den vil kunne være svært nyttig for effektiv samiskopplæring.
Nordlaanten Universiteete aktem faageles vuarjasjimmiem vuekeste dorjeme, jïh vihtiestamme dïhte sæjhta gaajh nuhteligs årrodh juktie saemienlïerehtimmiem radtjoes darjodh.
Lavangen kommune tar i bruk metoden i barnehagen, og Fylkesmannen i Nordland vil tilby sør- og lulesamiske lærere kurs i metoden for å sikre enda bedre resultater i samiskopplæringen.
Lavangen tjïelte aalka dam vuekiem maanagïertesne nuhtjedh, jïh Nordlaanten fylhkenålma sæjhta kuvsjem faalehtidh åarjel- jïh julevsaemien lohkehtæjjide, juktie vuekien bïjre lïeredh, jïh naemhtie sagke buerebe illedahkh hoksedh saemien lïerehtimmesne.
Tiltak 20 Sørsamisk språkopplæring for voksne
Råajvarimmie 20 Åarjelsaemien gïelelïerehtimmie geerve almetjidie
Ansvarlig: Fylkesmannen i Nordland
Tjåadtjoehtæjja: Nordlaanten fylhkenålma
Dette tiltaket har vært implementert i tiltak 19, da man først hadde fokus på kun samiskopplæring for voksne.
Daate råajvarimmie lea meatan orreme råajvarimmesne 19, gosse voestegh fokusem utni ajve saemienlïerehtæmman geerve almetjidie.
Etter hvert har man sett på resultater fra blant annet Wales og Skottland at Ulpan-metoden kan være like effektiv for yngre målgrupper.
Mænngan aaj illedahkh vuartasjamme gaskem jeatjah Wales’te jïh Skottlaanteste, daate Ulpanvuekie maahta seamma hijven årrodh nuerebe ulmiedåehkide.
De som nå tilbys kompetanseheving, vil derfor kunne bruke kompetansen til samiskkurs både for voksne og ungdom.
Dah mah daelie maahtoelutnjemem faalasuvvieh, sïjhtieh dan åvteste maehtedh daam maahtoem nuhtjedh saemienkuvsjide dovne geerve jïh noere almetjidie.
Tiltak 21 Alfabetiseringsprogram for voksne i Troms
Råajvarimmie 21 Alfabetaseradimmieprogramme geerve almetjidie Tromsesne
Ansvarlig: Troms fylkeskommune
Tjåadtjoehtæjja: Tromsen fylhkentjïelte
Prosjektet ble tildelt midler fra Fornyings-, administrasjons- og kirkedepartementet i 2009 og 2010.
Prosjekte vierhtieh åadtjoeji Orrestehteme-, reereme- jïh gærhkoedepartemeenteste jaepien 2009 jïh 2010.
På grunn av manglende finansiering fra andre instanser er ikke prosjektet gjennomført.
Faatoes beetnehdåarjoen gaavhtan jeatjah suerkijste, prosjekte ij leah tjïrrehtamme.
Midlene er derfor trukket tilbake.
Vierhtide dan åvteste bååstede gieseme.
Tiltak 22 Samisk lærerutdanning
Råajvarimmie 22 Saemien lohkehtæjjaööhpehtimmie
Samisk høgskole tilbyr samisk grunnskolelærerutdanning for trinn 1.–7. og trinn 5.–10. ut fra egen nasjonal rammeplan.
Saemien jolleskuvle saemien maadthskuvlelohkehtæjja-ööhpehtimmiem faalehte daltesidie 1-7 jïh 5-10, akten jïjtse nasjovnaale mieriesoejkesjen mietie.
Rammeplanen er fastsatt av Kunnskapsdepartementet og gir de overordnede nasjonale bestemmelser om lengde og hovedkomponenter i utdanningene.
Mieriesoejkesje lea vihtiestamme Maahtoedepartemeenteste, jïh dejtie bijjemes nasjovnaale nænnoestimmide vadta gåhkoen jïh åejviebiehkiej bïjre ööhpehtimmine.
Det er for tiden kun Samisk høgskole som tilbyr slik utdanning.
Daelie ajve Saemien jolleskuvle mah dagkeres ööhpehtimmiem faalehte.
En egen rammeplan for samisk barnehagelærerutdanning er også utviklet.
Akte jïjtse mieriesoejkesje saemien maanagïertelohkehtæjja ööhpehtæmmam aaj evtiesovveme.
Denne er til behandling og vil fastsettes så raskt som mulig.
Daelie dam gietedeminie, jïh sæjhta dam vihtiestidh dan varke gåarede.
Universitetet i Nordland tilbyr studier i lulesamisk opp til bachelorgrad.
Nordlaanten universiteete studijh julevsaemien gïelesne faalehte bachelorgraaden raajan.
Studiene i lulesamisk henvender seg bl.a. til lærerstudenter.
Dah studijh julevsaemien gïelesne edtjieh gaskem jeatjah lohkehtæjjastudentide årrodh.
Høgskolen i Nord Trøndelag tilbyr studier i sørsamisk 1, 2 og 3. Studiene henvender seg bl.a. til lærere som ønsker undervisningskompetanse i sørsamisk.
Noerhte-Trööndelagen jolleskuvle studijh åarjelsaemien gïelesne 1, 2 jïh 3 faalehte. Dah studijh leah g.j lohkehtæjjide mah ööhpehtimmiemaahtoem åarjelsaemien gïelesne sïjhtieh.
Kunnskapsdepartementet etablerte i juni 2010 en særskilt lærerutdanningsregion for samisk lærerutdanning.
Ruffien 2010 Maahtoedepartemeente aktem sjïere lohkehtæjjaööhpehtimmieregijovnem saemien lohkehtæjjaööhpehtæmman tseegki.
Regionen består av Samisk høgskole, Høgskolen i Finnmark, Universitetet i Tromsø, Universitetet i Nordland og Høgskolen i Nord-Trøndelag.
Regijovnesne Saemien jolleskuvle, Finnmarhken jolleskuvle, Tromsøn Universiteete, Nordlaanten universiteete jïh NoerhteTrööndelagen jolleskuvle.
Regionen arbeider med ulike spørsmål rundt samisk lærerutdanning.
Regijovne ovmessie gyhtjelassigujmie barka saemien lohkehtæjjaööhpehtimmien bïjre.
Tiltak 23 Rekrutteringstiltak til samisk lærerutdanning og lærerutdanning med samisk i fagkretsen
Råajvarimmie 23 Råajvarimmie juktie dårrehtidh saemien lohkehtæjjaööhpehtæmman jïh lohkehtæjjaööhpehtæmman saemien gïeline faagegievlesne
Kunnskapsdepartementet har siden 2011 utarbeidet årlige tiltaksplaner for rekruttering til samisk lærerutdanning.
Maahtoedepartemeente lea 2011 raejeste fïerhten jaepien råajvarimmiesoejkesjh evtiedamme, juktie saemien lohkehtæjjaööhpehtæmman dåårrehtidh.
Tiltaksplanene er hjemlet i nasjonal rekrutteringsstrategi for Samisk høyere utdanning.
Råajvarimmiesoejkesjh reaktavåaromem utnieh nasjovnaale dåårrehtimmiestrategijesne Saemien jollebe ööhpehtæmman.
Strategien er aktiv i perioden 2011–2014.
Strategije jåhta boelhken 2011-2014.
Samisk lærerutdanningsregion, med Høgskolen i Nord-Trøndelag i spissen, leder implementering av rekrutteringsstrategien.
Saemien lohkehtæjjaööhpehtimmieregijovne, Noerhte-Trööndelagen jolleskuvlesne åvtegietjesne, sjïehtesjimmiem dåårrehtimmiestrategijeste stuvrie.
Det rapporteres om positiv utvikling.
Reekteminie akten hijven evtiedimmien bïjre.
Kunnskapsdepartementet følger arbeidet tett.
Maahtoedepartemeente barkoem gietskies mieresne giehtjede.
Tiltak 24 Kartlegging av behov for samiskpråklige lærere
Råajvarimmie 24 Goerehtalledh man jïjnjh saemiengïelen lohkehtæjjah daerpies
I oppdragsbrevet i 2009 ble Utdanningsdirektoratet bedt om å gjennomføre en kartlegging av rekrutteringsgrunnlaget og behovet for samiskspråklige lærere, bl.a. fordelt på de tre samiske språkene.
Stillemeprievesne jaepien 2009, Ööhpehtimmiedirektovraate bïrresovvi aktem goerehtallemem dåårrehtimmievåaroemistie tjïrrehtidh jïh man jïjnjh saemiengïelen lohkehtæjjah daerpies, g.j. joekedamme dejtie golme saemien gïelide.
Utdanningsdirektoratet har rapportert at en slik kartlegging vil bli uforsvarlig tidkrevende og kostbar.
Ööhpehtimmiedirektovraate lea reekteme akte dagkeres goerehtalleme sæjhta fer guhkiem ryöhkedh jïh fer dovres sjïdtedh.
I rapporten Kunnskapsløftet 2006.
Reektehtsisnie Kunnskapsløftet 2006.
Samisk —Mot en likeverdig skole?
Samisk – Mot en likeverdig skole?
er det gjort et stort arbeid med å kartlegge lærerkompetanse.
) akte stoerre barkoe dorjesovveme juktie lohkehtæjjamaahtoem goerehtalledh.
I sin årsrapport for 2012 sier direktoratet at indikasjonene på mangel på lærere med samisk kompetanse er så mange at direktoratet mener det ikke er behov for ytterligere kartlegging.
Sov jaepiereektehtsisnie jaapan 2012, direktovraate jeahta dah aerviedimmieh lohkehtæjjavaanoen bïjre saemien maahtojne, leah dan jeenjesh, ihke direktovraate veanhta ij leah daerpies dam vielie goerehtalledh.
Kunnskapsdepartementet slutter seg til direktoratets vurdering.
Maahtoedeparatemeente lea sïemes direktovraaten vuarjasjimmine.
Tiltak 25 Ettergivelse av deler av studielån
Råajvarimmie 25 Tjeavadimmie bielijste studijelaajkoste
Fra og med 2010 ble det innført en ordning for ettergivelse av studielånet med inntil 50 000 kroner for studenter som fullfører 60 studiepoeng eller mer i samisk språk, som del av følgende utdanninger:
2010 raejeste aktem öörnegem sjïehtesji tjeavadimmien bïjre studijelaajkoste 50 000 kråvnaj raajan, dejtie studentidie mah 60 studijepoengh jallh vielie saemien gïelesne illieh, goh akte bielie daejstie ööhpehtimmijste:
 Samisk allmennlærerutdanning (Samisk høgskole)
 Saemien sïejhmelohkehtæjjaööhpehtimmie (Saemien jolleskuvle)
 Samisk førskolelærerutdanning (Samisk høgskole)
 Saemien aarhskuvlelohkehtæjjaööhpehtimmie (Saemien jolleskuvle)
 60 studiepoeng samisk språk (alle samiske språk) som del av allmennlærerutdanning
 60 studijepoengh saemien gïele (gaajhkh saemien gïelh) goh akte bielie sïejhmelohkehtæjjaööhpehtimmeste
Ordningen omfatter også låntakere som tar følgende utdanninger:
Öörnege aaj lååjkedæjjah feerhmie mah daejtie ööhpehtimmide vaeltieh:
 60 studiepoeng samisk språk (alle samiske språk) dersom låntaker tidligere har fullført praktisk-pedagogisk utdanning (PPU).
 60 studijepoengh saemien gïele (gaajhkh saemien gïelh) dastegh lååjkedæjja aarebi lea praktisk-pedagogeles ööhpehtimmiem illeme (daaroen PPU)
 Praktisk-pedagogisk utdanning (PPU) dersom låntakeren tidligere har avlagt 60 studiepoeng i samisk språk (alle samiske språk).
 Praktisk-pedagogeles ööhpehtimme (daaroen PPU) dastegh lååjkedæjja aarebi lea 60 studijepoengh illeme saemien gïelesne (gaajhkh saemien gïelh)
 60 studiepoeng samisk språk (alle samiske språk) dersom låntaker tidligere har fullført førskolelærerutdanning.
 60 studijepoengh saemien gïele (gaajhkh saemien gïelh) dastegh lååjkedæjja aarebi lea aarhskuvlelohkehtæjjaööhpehtimmiem illeme
 Fullført førskolelærerutdanning dersom låntakeren tidligere har avlagt 60 studiepoeng samisk språk (alle samiske språk).
 Illeme aarhskuvlelohkehtæjjaööhpehtimmie dastegh lååjkedæjja aarebi lea 60 studijepoengh illeme saemien gïelesne (gaajhkh saemien gïelh)
Forskrift om tilbakebetaling finnes på Lånekassens nettsider www.lanekassen.no.
Mieriedimmie bååstedemaaksoen bïjre lea Lånekassen nedtesæjrojne www.lanekassen.no.
Tiltak 26 Sørsamiske barnehagetiltak
Råajvarimmie 26 Åarjelsaemien maanagïerteråajvarimmieh
Tiltaket har som mål å styrke barnehageansattes språklige og kulturelle kompetanse i samisk i lule- og sørsamiske områder.
Råajvarimmien ulmie lea maanagïertebarkiji gïelemaahtoem jïh kultuvrelle maahtoem saemien gïelesne nænnoestehtedh julev- jïh åarjelsaemien dajvine.
Tiltaket har pågått siden 2009 med tre årlige samlinger både i lulesamisk og sørsamisk område.
Råajvarimmie lea jåhteme 2009 raejeste, golme fïerhtenjaepien tjåanghkoejgujmie dovne julevsaemien jïh åarjelsaemien dajvesne.
Både Sametinget, Fylkesmannen i Nordland, Universitetet i Nordland og Høgskolen i Nord-Trøndelag og samiske fagpersoner har bidratt i prosjektet.
Dovne Saemiedigkie, Nordlaanten fylhkenålma, Nordlaanten Universiteete jïh Noerhte-Trööndelagen jolleskvule jïh saemien faagealmetjh leah meatan orreme prosjektesne.
Det har vært stor oppslutning om prosjektet både fra sørsamisk og fra lulesamisk område.
Jeenjesh prosjektem dåarjoehtamme dovne åarjelsaemien jïh julevsaemien dajvijste.
Tiltak 27 Lulesamiske barnehagetiltak
Råajvarimmie 27 Julevsaemien maanagïerteråajvarimmie
Ansvarlig: Fylkesmannen i Nordland
Tjåadtjoehtæjja: Nordlaanten Fylhkenålma
Se rapportering på tiltak 26 over.
Vuartesjh reektemem 26.råajvarimmeste bijjielisnie.
Tiltak 28 Samiske språktiltak i barnehagen
Råajvarimmie 28 Saemien gïeleråajvarimmieh maanagïertesne
Ansvarlig: Fylkesmannen i Nordland Det finnes kun én lulesamisk barnehage i Nordland, og én barnehage som har en lulesamisk avdeling.
Tjåadtjoehtæjja: Nordlaanten fylhkenålma Ajve akte julevsaemien maanagïerte gååvnese Nordlaantesne, jïh akte maanagïerte julevsaemien goevtesinie.
I tillegg har fylket stor mangel på barnehageansatte som behersker lulesamisk.
Lissine jïjnjh maanagïertebarkijh fylhkesne fååtesieh, mah julevsaemien maehtieh.
Árran og Jentoftsletta barnehager har samarbeidet om utvikling av lulesamiske læremidler og oversetting av sanger til lulesamisk.
Árran jïh Jentoftsletta maanagïerth leah laavenjosteme juktie julevsaemien learoevierhtieh evtiedidh, jïh laavlomh julevsaemien gïelese jarkoestidh.
Barnehagene og enkeltansatte har vært på besøk og ofte hatt kontakt med hverandre.
Maanagïerth jïh aktegsbarkijh leah sinsætnan guessine mïnneme, jïh daamtaj sinsitnine gaskesadteme.
De har samarbeidet om å oversette, produsere og bruke materiale som har vært til stor nytte for personale som ikke behersker lulesamisk.
Dah leah jarkoestimmien, dorjemassen jïh åtnoen bïjre materijelleste laavenjosteme, mah leah stoerre aevhkine orreme barkijidie mah eah julevsaemien haalvoeh.
De ansatte har også deltatt og samarbeidet om dette på samlinger som har vært i regi av tiltak 26 og 27 beskrevet ovenfor.
Dah barkijh leah aaj meatan orreme jïh dan bïjre laavenjosteme tjåanghkojne, mah leah 26. jïh 27. råajvarimmien sjiekenisnie orreme, buerkiestamme bijjielisnie.
Tiltak 29 Sørsamisk språkleir
Råajvarimmie 29 Åarjelsaemien gïelebiesie
Fylkesmannen i Nordland har fra 2008 til 2011 avholdt to årlige sørsamiske språkleire i samarbeid med Sameskolestyrelsen i Sverige, til sammen åtte språkleire.
Nordlaanten fylhkenålma lea 2008 raejeste 2011 raajan göökte fïerhtenjaepien åarjelsaemien gïelebiesieh tjïrrehtamme Sveerjen Saemieskuvleståvrojne ektine, tjåanghkan gaektsie gïelebiesieh.
Det har vært stor deltakelse på disse leirene, og erfaringen har vist at språkleirene er et viktig bidrag for at elevene får utviklet samisk som bruks- og samhandlingsspråk.
Jïjnjh learohkh meatan orreme daejnie gïelebiesine, jïh dååjrehtimmie vuesehte dah gïelebiesieh leah vihkeles orreme ihke learohkh åadtjoeh saemien nåhtadidh mubpiejgujmie ektine.
Finansieringen har vært gjennom Fornyings-, administrasjons- og kirkedepartementet og Interreg.
Dah beetnehdåarjoeh leah Orrestehteme, reereme- jïh gærhkoedepartemeenteste jïh Interregeste båateme.
Interregfinansieringen ble avsluttet i 2011.
Beetnehdåarjoeh Interregeste orriji jaepien 2011.
Fornyings-, administrasjons- og kirkedepartementet har uttrykt at de ønsker at språkleirene skal fortsette.
Orrestehteme-, reereme- jïh gærhkoedepartemeente lea jeahteme dah sïjhtieh gïelebiesieh edtjieh jåerhkedh.
Fylkesmannen i Nordland har kontakt med svenske utdanningsmyndigheter om videreføring av språkleirene.
Nordlaanten fylhkenålma svienske ööhpehtimmieåejvieladtjigujmie govlesadta juktie gïelebieside guhkiedidh.
Tiltak 30 Lulesamisk språkleir
Råajvarimmie 30 Julevsaemien gïelebiesie
Lulesamisk språkleir ble avholdt i 2012 i Jokkmokk.
Julevsaemien gïelebiesie öörnesovvi 2012 Johkemehkesne.
Språkleiren var et samarbeid mellom Drag skole og sameskolene i Gällivarre og Jokkmokk.
Gïelebiesie lij akte laavenjostoe Dragen skuvlen jïh saemieskuvli gaskem Gällivarresne jïh Johkemehkesne.
Fra norsk side deltok cirka ti elever.
Nöörjen bieleste medtie luhkie learohkh lin meatan.
Det skal avholdes lulesamisk språkleir på norsk side i 2013.
Edtja julevsaemien gïelebiesiem öörnedidh nöörjen bielesne jaepien 2013.
Tiltaket skal utvides til å gjelde flere lulesamiske elever på norsk side.
Edtja råajvarimmiem virjiedidh guktie jienebh julevsaemien learohkh nöörjen bieleste maehtieh meatan årrodh.
Tiltaket er viktig for å styrke det grenseoverskridende lulesamiske samarbeidet.
Råajvarimmie lea vihkeles juktie dam raasten dåaresth julevsaemien laavenjostoem nænnoestehtedh.
Det vurderes også andre samarbeidsformer mellom lulesamer på norsk og svensk side.
Vuarjesjeminie aaj jeatjah laavenjostoevuekieh julevsaemiej gaskem nöörjen jïh sveerjen bielesne.
Tiltak 31 Karriereveildning til samiske elever og kandidater
Råajvarimmie 31 Karrijeerebïhkedimmie saemien learoehkidie jïh kandidaatide
Ansvarlig: Fylkesmannen i Nordland Universitetet i Nordland har satset betydelig på å rekruttere studenter til bachelorutdanningen i lulesamisk.
Tjåadtjoehtæjja: Nordlaanten fylhkenålma Nordlaanten universiteete lea tjarke barkeme juktie studenth dåårrehtidh bachelorööhpehtæmman julevsaemien gïelesne.
Det ble avholdt motivasjonstiltak for potensielle studenter i februar og juni 2012.
Akte skreejremeråajvarimmie öörnesovvi dejtie studentidie mejtie vienhti sïjhtin aelkedh, goevten jïh ruffien 2012.
I tillegg ble det gjennomført en aviskampanje med samme formål.
Lissine aktem plaeriekampanjem tjïrrehti dejnie seamma aajkojne.
Det er også satt i gang tiltak for å rekruttere svenske studenter til studiet.
Aaj råajvarimmieh aalkeme juktie svienske studenth studijese dåårrehtidh.
I alt 21 elever har startet på bachelorutdanningen, flere av disse er fra svensk side.
Ållesth 21 learohkh leah bachelorööhpehtimmiem aalkeme, jïh jienebh dejstie Sveerjeste båetieh.
Tiltaket har styrket statusen til lulesamisk språk og gitt mye positiv omtale av lulesamisk i mediene.
Råajvarimmie lea statusem nænnoestahteme julevsaemien gïelese, jïh julevsaemien gïele jïjnjem hijven ållermaehtemem åådtjeme meedijinie.
Det jobbes nå videre med å rekruttere enda flere lulesamer til høyere utdanning.
Daelie barkeminie sagke jienebh julevsaemieh jollebe ööhpehtæmman dåårrehtidh.
Universitetet i Nordland har også tilsatt en lulesamisk kandidat for å jobbe konkret med rekruttering av studenter til lulesamiske språkstudier.
Nordlaanten universiteete lea aaj aktem julevsaemien kandidaatem seehteme juktie vihtieslaakan studentedåårrehtimmine barkedh julevsamien gïelestudijidie.
Tiltak 32 Kurs i fjernundervisningspedagogikk
Råajvarimmie 32 Kuvsje maajhööhpehtimmiepedagogihkesne
Mange sørsamiske lærere har ikke formell lærerutdanning, og få lærere har formalkompetanse i fjernundervisningsdidaktikk.
Jïjnjh åarjelsaemien lohkehtæjjah eah byjjes lohkehtæjjaööhpehtimmiem utnieh, jïh vaenie lohkehtæjjah byjjes maahtoem maajhööhpehtimmiedidaktihkesne utnieh.
Fylkesmannen i Nordland har derfor sett behov for å tilby kurs i fjernundervisningsdidaktikk for samisklærere i grunnskolen og videregående opplæring.
Nordlaanten fylhkenålma lea dan åvteste vuajneme daerpies kuvsjem faalehtidh maajhööhpehtimmiedidaktihkesne saemienlohkehtæjjide maadthskuvlesne jïh jåarhkeööhpehtimmesne.
Kursingen er gjennomført i regi av Norsk nettskole.
Kuvsjem tjïrrehtamme Norsk nettskole’n tjïrrh.
Det har vært avholdt to samlinger og et seminar med deltakelse av cirka 20 sørsamiske lærere.
Göökte tjåanghkoeh orreme jïh akte seminaare gusnie medtie 20 åarjelsaemien lohkehtæjjah lin meatan.
Tilbakemeldingen fra lærerne er at tiltaket har styrket lærernes evne til å drive kvalitativt god opplæring via fjernundervisning.
Dah lohkehtæjjah leah beavneme daate råajvarimmie lea dej maahtoem nænnoestahteme juktie kvalitatijve hijven lïerehtimmiem vedtedh maajhööhpehtimmien tjïrrh.
Tiltak 33 Utviklingsprosjekt i Nord-Trøndelag fylkeskommune
Råajvarimmie 33 Evtiedimmieprosjekte NoerhteTrööndelagen fylhkentjïeltesne
Ansvarlig: Nord-Trøndelag fylkeskommune
Tjåadtjoehtæjja: Noerhte-Trööndelagen fylhkentjïelte
Nord-Trøndelag fylkeskommune har utarbeidet en regional handlingsplan for sørsamisk språk og kultur 2013 – 2017.
Noerhte-Trööndelagen fylhkentjïelte aktem regijovnaale dahkoesoejkesjem åarjelsaemien gïelese jïh kultuvrese 2013-2017 dorjeme.
Planens hovedmål er bl.a. å ivareta og styrke Nord-Trøndelag fylkeskommunes regionale ansvar ved å utvikle modeller for samordning av opplæring i samisk språk i det 13-årige skoleløpet og høyere utdanning.
Soejkesjen åejvieulmie lea g.j. gorredidh jïh nænnoestehtedh Noerhte-Trööndelagen fylhkentjïelten regijovnaale dïedtem, viehkine iktedimmiemaallh saemien gïelelïerehtæmman dennie 13-jaepien skuvlebaelien jïh jollebe ööhpehtimmesne.
Planen inneholder en tiltaksdel 1 for tiltak i egen virksomhet og en tiltaksdel 2 for regionale samordningstiltak for samisk språkopplæring i hele utdanningsløpet.
Soejkesjen akte råajvarimmiebielie 1 dejtie råajvarimmide jïjtse gïehtelimmesne, jïh akte råajvarimmiebielie 2 dejtie regijovnaale iktedimmieråajvarimmide saemien gïelelïerehtæmman abpe ööhpehtimmesne.
Tiltak 34 Rådgivning på videregående skoler i sørsamiske områder
Råajvarimmie 34 Raeriestimmie jåarhkeskuvline åarjelsaemien dajvine
Ansvarlig: Sametinget og aktuelle fylkeskommuner
Tjåadtjoehtæjja: Saemiedigkie jïh sjyöhtehke fylhkentjïelth
Nord-Trøndelag fylkeskommune har i sin regionale handlingsplan for sørsamisk språk og kultur 2013 – 2017 uttrykt at de, i rollen som regional aktør, vil være initiativtaker og samarbeidspart opp mot andre ansvarsaktører.
Noerhte-Trööndelagen fylhkentjïelte lea sov regijovnaale dahkoesoejkesjisne åarjelsaemien gïelese jïh kultuvrese 2013 -2017 jeahteme dah, dennie råållesne goh regijovnaale aktööre, sïjhtieh skraejriem vaeltedh jïh laavenjostedh jeatjah aktöörigujmie mah dïedtem utnieh.
Et av tiltakene i handlingsplanen er regional rådgivningstjeneste for sørsamisk opplæring.
Akte dejstie råajvarimmijste dahkoesoejkesjisnie lea regijovnaale raeriestimmiedïenesje åarjelsaemien lïerehtæmman.
Rådgivningstjenesten er blant annet ment å skulle omfatte overgangsfaser og brudd i språkopplæringsprosessen, utvikling og strukturering av samarbeidet med sørsamiske språksentra, og rekruttering til høyere utdanning.
Ussjedamme raeriestimmiedïenesje gaskem jeatjah edtja sertiestimmieboelhkide jïh tsoepkenasside gïelelïerehtimmieprosessesne feerhmedh, laavenjostoem åarjelsaemien gïelejarngigujmie evtiedidh jïh struktuvreradidh, jïh jollebe ööhpehtæmman dårrehtidh.
Det er igangsatt et samarbeid mellom Nord- og Sør-Trøndelag fylkeskommuner og Sametinget for å få etablert en regional rådgivningstjeneste for sørsamisk opplæring.
Akte laavenjostoe lea aalkeme Noerhte- jïh Åarjel-Trööndelagen fylhkentjïelti jïh Saemiedigkien gaskem, juktie regijovnaale raeriestimmiedïenesjem tseegkedh åarjelsaemien lïerehtæmman.
Tiltak 35 Revitalisering av samisk språk i markasamiske områder i Sør-Troms og Nordre Nordland
Råajvarimmie 35 Jealajimmie saemien gïeleste marhkesaemien dajvine Åarjel-Tromsesne jïh Noerhte Nordlaantesne
Ansvarlig: Fornyings-, administrasjons- og kirkedepartementet og Fylkesmannen i Nordland
Tjåadtjoehtæjjah: Orrestehteme-, reereme- jïh gærhkoedepartemeente jïh Nordlaanten fylhkenålma
Várdobáiki – samisk senter har fått ansvar for å sette i gang et pilotprosjekt for vitalisering av samisk språk i markasamiske områder.
Várdobáiki - saemien jarnge, lea dïedtem åådtjeme piloteprosjektine nïerhkedh, juktie saemien gïelem marhkesaemien dajvine jealajidh.
Várdobáiki arbeider med å få etablert et samarbeid med språkressurser på svensk side.
Várdobáiki barkeminie juktie laavenjostoem gïelevierhtiejgujmie tseegkedh Sveerjen bielesne.
De ønsker å knytte kontakter med samisktalende som kan brukes som ressurser på språkbad, leirskoler, tiltak i samisk barnehage og andre arrangementer med fokus på språk.
Dah sïjhtieh gaskesem tseegkedh saemiestæjjajgujmie mah maehtieh vierhtine årrodh gïelebiesine, råajvarimmieh saemien maanagïertesne jïh jeatjah öörnedimmieh gusnie fokuse lea gïele.
Det har allerede vært foretatt rekognosering på svensk side, og det er avholdt samlinger for å bygge nettverk over grensen.
Dah joe Sveerjesne orreme juktie vaaksjoehtidh, jïh tjåanghkoeh orreme juktie viermieh bigkedh raasten rastah.
Tiltak 36 Revitalisering av østsamisk språk og kultur
Råajvarimmie 36 Jealajimmie luvliesaemien gïeleste jïh kultuvreste