payamvha/North_RAG huggingface dataset:
دوازدهم، که جای کماروپا را گرفتند، دوران آسام باستان به پایان رسید. آسام در دوران میانه (۱۲۰۶–۱۸۲۶). در میانهٔ سدهٔ سیزدهم میلادی، «ساندیا»، پادشاهی از کاماروپانگارا، پایتخت خود را به کاماتاپور منتقل کرد و بدین ترتیب پادشاهی کاماتا را بنیان نهاد. این انتقال به‌دلیل حمله‌های اهالی بنگال صورت گرفت. واپسین پادشاهان کاماتا، خاندان «خِن» بودند که در سال ۱۴۹۸ توسط علاءالدین حسین شاه سرنگون شدند. اما حسین شاه و جانشینانش نتوانستند حکومت خود را در کاماتا تثبیت کنند، عمدتاً به‌دلیل شورش سران بویان که بازمانده‌ای از
عمدتاً به‌دلیل شورش سران بویان که بازمانده‌ای از دستگاه اداری کاماروپا بودند و نیز مقاومت سایر گروه‌های محلی. در آغاز سدهٔ شانزدهم، ویشوا سینگها از قوم کوچ، دودمان کوچ را در قلمرو کاماتا بنیان نهاد. این دودمان در دوران حکومت پسرانش، نارا نارایان و چیلالاری به اوج قدرت رسید. در بخش شرقی آسام امروزی، پادشاهی کاچاری (در کرانهٔ جنوبی رود براهماپوترا در مرکز آسام) و چوتیا (در کرانهٔ شمالی همان رودخانه در شرق آسام) پدید آمدند، در حالی که برخی سران بویان کنترل مناطقی در غرب پادشاهی چوتیا را در دست داشتند. در
مناطقی در غرب پادشاهی چوتیا را در دست داشتند. در ناحیه‌ای میان دو پادشاهی کاچاری و چوتیا، گروهی از قوم شان به رهبری سوکافا، پادشاهی آهوم را پایه‌گذاری کردند. سدهٔ شانزدهم میلادی، دوره‌ای کلیدی در تاریخ دوران میانهٔ آسام بود، زیرا آهوم‌ها (که پادشاهی بوتیا را ضمیمه کردند و پادشاهی کاچاری را از مرکز آسام راندند) در شرق، کوچ‌ها در غرب، و نیز گسترش آیین اکه‌سارانا دارما که توسط سریمانتا سانکاردهوا بنیان نهاده شد، همگی در این دوره رخ دادند. پس از مرگ نارا نارایان از دودمان کوچ در اواخر سدهٔ شانزدهم، پادشاهی
از دودمان کوچ در اواخر سدهٔ شانزدهم، پادشاهی کاماتا به دو بخش کوچ بیهار در غرب و کوچ‌هاجو در شرق تقسیم شد. رقابت میان این دو پادشاهی باعث شد اولی با گورکانیان متحد شود و دومی با آهوم‌ها. بخش بزرگی از سدهٔ هفدهم صرف نبردهای آهوم-گورکانی شد که در آن، آهوم‌ها از گسترش قلمرو گورکانیان جلوگیری کردند. اوج این مقاومت، نبرد سارای‌غات در سال ۱۶۷۱ بود که در نهایت با شکست گورکانیان در ایتاخولی در گوآهاتی در سال ۱۶۸۲ پایان یافت. آهوم‌ها تا سال ۱۸۲۶ مرز غربی خود را تا رودخانهٔ ماناس گسترش دادند. با آن‌که پادشاهی آهوم
رودخانهٔ ماناس گسترش دادند. با آن‌که پادشاهی آهوم خود را وارث شکوه پادشاهی باستانی کاماروپا می‌دانست و آرزوی گسترش تا رود کاراتویا را داشت، هرگز موفق به تحقق این هدف نشد؛ هرچند ژنرال «تون خام» در دوران سوهونگ‌مونگ برای یک‌بار تا آن منطقه پیش‌روی کرد، هنگامی که ارتشی مهاجم را تعقیب می‌کرد. پس از رسیدن پادشاهی آهوم به اوج قدرت، در سدهٔ هجدهم شورش‌هایی درون پادشاهی رخ داد، از جمله شورش موآموریا که موجب فروپاشی موقت حکومت آهوم‌ها شد. هرچند آهوم‌ها دوباره قدرت را به دست گرفتند، با مشکلات بسیاری مواجه بودند. این
به دست گرفتند، با مشکلات بسیاری مواجه بودند. این ضعف‌ها زمینه‌ساز تهاجم برمه به آسام در اوایل سدهٔ نوزدهم شد. با شکست برمه‌ای‌ها در نخستین جنگ انگلستان و برمه و امضای پیمان یندابو، آسام به‌دست بریتانیا افتاد و بدین‌ترتیب دوران میانه پایان یافت. آسام در دوران استعمار (۱۸۲۶–۱۹۴۷). دهقانان که زیر فشار انحصار تریاک و رباخواری از سوی وام‌دهندگان گرفتار بودند، بار دیگر دست به شورش زدند. بسیاری از «رایز مل‌ها» (گردهمایی‌های مردمی) تصمیم گرفتند مالیات‌ها را نپردازند. این اعتراض‌ها در سال ۱۸۹۴ با حملهٔ سرنیزه‌ای به
این اعتراض‌ها در سال ۱۸۹۴ با حملهٔ سرنیزه‌ای به معترضان در منطقهٔ پاتاروگات به اوج رسید. در این رویداد حدود ۱۴۰ نفر کشته شدند و در سرکوبی خشونت‌آمیز پس از آن، مردم روستاها شکنجه شدند و اموال‌شان تخریب یا غارت شد. در سال ۱۹۰۳، «انجمن آسام» با دبیری «مانیک چندرا باروآه» بنیان‌گذاری شد. بنگال شرقی و آسام تحت فرماندار کل (۱۹۰۶–۱۹۱۲): در پی تقسیم بنگال (۱۹۰۵), بنگال شرقی به منطقهٔ تحت نظارت کمیسر ارشد اضافه شد. این منطقهٔ جدید که اکنون زیر نظر یک «فرماندار کل» اداره می‌شد، پایتختش داکا بود. این استان دارای
اداره می‌شد، پایتختش داکا بود. این استان دارای شورایی مقننه با ۱۵ عضو بود که دو کرسی آن به آسام اختصاص داشت. اعضای این کرسی‌ها توسط گروه‌هایی از نهادهای عمومی به‌صورت گردشی معرفی می‌شدند، نه انتخاب. تقسیم بنگال (۱۹۰۵) در بنگال با مخالفت شدید روبه‌رو شد و مردم آسام نیز از آن خرسند نبودند. در نهایت، این تقسیم در سال ۱۹۱۱ با فرمان سلطنتی لغو شد. جنبش سوادشی (۱۹۰۵–۱۹۰۸) که در این دوره آغاز شد، تأثیر چندانی در آسام نگذاشت، هرچند بر برخی افراد، از جمله آمبیکگیری رای‌چودری اثرگذار بود. از سال ۱۹۰۵، دهقانانی از
رای‌چودری اثرگذار بود. از سال ۱۹۰۵، دهقانانی از بنگال شرقی به نواحی رودخانه‌ای (چارها) در درهٔ رود براهماپوترا کوچ کردند. این روند با تشویق دولت استعماری برای افزایش تولید کشاورزی انجام شد و در تحقق این هدف نیز موفق بودند. بین سال‌های ۱۹۰۵ تا ۱۹۲۱، جمعیت مهاجران از بنگال شرقی چهار برابر شد. این مهاجرت حتی پس از دوران استعمار نیز ادامه یافت و به جنبش آسام در سال ۱۹۷۹ انجامید. شورای قانون‌گذاری آسام (۱۹۱۲–۱۹۲۰): واحد اداری دوباره به حالت استان تحت کمیسر ارشد (شامل آسام و سلهت) بازگشت و شورایی قانون‌گذاری به
(شامل آسام و سلهت) بازگشت و شورایی قانون‌گذاری به آن افزوده شد. این شورا ۲۵ عضو داشت که کمیسر ارشد و ۱۳ عضو انتصابی، اکثریت آن را تشکیل می‌دادند. سایر اعضا توسط نهادهای عمومی محلی مانند شهرداری‌ها، هیئت‌های محلی، مالکان زمین، باغ‌داران چای و مسلمانان انتخاب می‌شدند. با گسترش جنبش عدم همکاری، انجمن آسام به‌آهستگی به کنگره ایالتی آسام بدل شد و در سال‌های ۱۹۲۰–۲۱ دارای ۵ کرسی در کمیتهٔ کنگره سراسری هند شد. حکومت دوقلو (۱۹۲۱–۱۹۳۷): طبق قانون دولت هند ۱۹۱۹، شمار اعضای شورای قانون‌گذاری آسام به ۵۳ تن افزایش یافت
اعضای شورای قانون‌گذاری آسام به ۵۳ تن افزایش یافت که ۳۳ تن از آنان توسط حوزه‌های خاص انتخاب می‌شدند. اختیارات شورا نیز افزایش یافت، اما در عمل، گروه رسمی شامل اروپایی‌ها و اعضای انتصابی، نفوذ بیشتری داشتند. مجلس قانون‌گذاری آسام (۱۹۳۷–۱۹۴۷): طبق قانون دولت هند ۱۹۳۵، شورا به مجلسی با ۱۰۸ عضو گسترش یافت و اختیارات بیشتری به آن داده شد. این دوره شاهد ظهور ناگهانی گوپینات بوردولوی و محمد سعادالله و کشمکش آن‌ها بر سر قدرت و نفوذ بود. آسام پس از دوران استعمار (۱۹۴۷–تاکنون). در سال ۱۹۷۹، آسام به صحنهٔ جنبش آسام
در سال ۱۹۷۹، آسام به صحنهٔ جنبش آسام (یا جنبش ضد مهاجرت) تبدیل شد؛ جنبشی مردمی علیه مهاجرت غیرقانونی. این جنبش به رهبری اتحادیهٔ دانشجویان سراسر آسام و شورای مبارزه مردم آسام، برنامه‌ای اعتراضی تنظیم کرد تا دولت را به شناسایی و اخراج مهاجران غیرقانونی و جلوگیری از ورود مهاجران جدید وادارد. بیشتر برنامه‌های اعتراضی به‌صورت غیرخشونت‌آمیز برگزار شد، اما رویدادهایی خشونت‌بار نیز رخ داد، مانند کشتار نلی که در آن بیش از ۳٬۰۰۰ تن (و طبق برخی منابع غیررسمی، ۱۰٬۰۰۰ نفر) از مسلمانان بنگالی‌زبان در ناحیهٔ ناؤگان
نفر) از مسلمانان بنگالی‌زبان در ناحیهٔ ناؤگان قتل‌عام شدند. این جنبش در سال ۱۹۸۵ با امضای توافق‌نامهٔ آسام میان رهبران جنبش و دولت هند پایان یافت. رهبران جنبش، حزب سیاسی پارلمان خلق آسام را تأسیس کردند که در انتخابات ایالتی ۱۹۸۵ به قدرت رسید. در سال ۲۰۱۲ شورش‌هایی خشونت‌بار میان بومیان به رهبری شاخهٔ افراطی جبهه دموکراتیک ملی بودو و مسلمانان اقلیت در منطقهٔ خودمختار بودولند رخ داد. این رویدادها که ریشه در مهاجرت از بنگلادش داشتند، بیش از ۸۵ کشته و آوارگی حدود ۴۰۰٬۰۰۰ نفر بر جای گذاشت. در مجموع، آسام دارای
۴۰۰٬۰۰۰ نفر بر جای گذاشت. در مجموع، آسام دارای ۳۵ ناحیه است. از نظر جمعیت، ناحیهٔ ناؤگان پرجمعیت‌ترین و دیما هاساو کم‌جمعیت‌ترین است. از نظر وسعت، کاربی آنگلونگ بزرگ‌ترین ناحیه و کامروپ شهری کوچک‌ترین ناحیهٔ ایالت است.
الهه فیلمی هندی محصول سال ۱۹۷۰ و به کارگردانی وی. مادهوسودانا رائو است. در این فیلم بازیگرانی همچون نوتان، سانجیو کومار، رحمان، محمود علی، آریونا ایرانی، فریده جلال، لالیتا پاوار، منموهان کریشنا و ساریکا ایفای نقش کرده‌اند.
شیخ ابوالبقاء بابا الیاس خراسانی ، که به اختصار با نام بابا الیاس شناخته می‌شود، رهبر شورش بابایی علیه سلجوقیان روم بود. او پس از حمله مغول از امپراتوری خوارزمشاهیان به آناتولی مهاجرت کرد و در روستای الیاس که در آن زمان چات نام داشت، ساکن شد. شیخ ابوالبقاء بابا الیاس خراسانی به احتمال زیاد از امپراتوری خوارزمشاهیان که در جریان حمله مغول فروپاشید، به آناتولی مهاجرت کرد. هیچ چیز در مورد زندگی او قبل از آمدن به آناتولی مشخص نیست. طبق یکی از قدیمی‌ترین منابع درباره او، شرح حال مناقب‌القدسیه، نوشته نوه‌اش الوان
او، شرح حال مناقب‌القدسیه، نوشته نوه‌اش الوان چلبی در سال۱۳۳۲ میلادی، پس از ورود به آناتولی، در روستای چات، که اکنون با نام روستای الیاس شناخته می‌شود، در نزدیکی آماسیه ساکن شد. او یک خانه درویشی افتتاح کرد، شروع به گسترش فرقه وفاییه کرد و مریدان زیادی را دور خود جمع کرد. در حالی که منبع او را به عنوان خلیفه یک شیخ ترکمان به نام دده گارکین ذکر می‌کند، اما نام فرقه‌ای را که او به آن تعلق داشت، ذکر نمی‌کند. با این حال، به گفته عاشق پاشازاده که شیخی از همان سلسله بود، بابا الیاس به فرقه وفاییه تعلق داشت که
سلسله بود، بابا الیاس به فرقه وفاییه تعلق داشت که توسط ابوالوفا بغدادی (متوفی ۱۱۰۷) تأسیس شده بود. بنابراین، می‌توان گفت که دده گارکین نیز به همین فرقه وابسته بوده است. این قابل درک است که طریقت وفاییه از قرن سیزدهم به بعد در آناتولی، به ویژه در میان جوامع ترکمان، گسترش یافت و در کنار سایر طریقت‌های غیرسنی مانند یسویه، قلندریه و حیدریه تا قرن چهاردهم به حیات خود ادامه داد. در حالی که ادعا شده است که بابا الیاس یک طریقت مذهبی تحت نام بابایی تأسیس کرده است، می‌توان استدلال کرد که در واقعیت چنین نیست و این
می‌توان استدلال کرد که در واقعیت چنین نیست و این تصور غلط ناشی از فقدان تحلیل کامل شورش مذکور است. بابا الیاس یک طریقت مذهبی به نام خود تأسیس نکرد. او به عنوان شیخ طریقت وفاییه، که به آن تعلق داشت، درک صوفیانه‌ای متناسب با ترکمان‌های نیمه کوچ‌نشین در روستای چات ارائه داد که با وجود اینکه مدت زیادی از پذیرش اسلام نگذشته بود، هنوز برخی از باورهای قدیمی خود را حفظ کرده و بی‌سواد بودند. همچنین بسیار محتمل است که اندیشه‌های او تا حدودی تحت تأثیر اندیشه‌های اسماعیلی بوده باشد. بابا الیاس به عنوان مهدی معرفی
بوده باشد. بابا الیاس به عنوان مهدی معرفی می‌شد که ترکمان‌ها را که در شرایط اجتماعی و اقتصادی بسیار سختی زندگی می‌کردند و با مشکلات متعددی هم با مردم محلی و هم با نخبگان حاکم روبرو بودند، از ظلم و ستم حکومت سلجوقی رهایی خواهد بخشید. ترکمان‌ها با تمام وجود از دستورالعمل‌ها و تبلیغات او استقبال کردند، حتی تا آنجا که او را بابا رسول‌الله نامیدند. در سال ۱۲۴۰، بابا الیاس فرماندهی واقعی قیامی را که علیه سلطان سلجوقی آناتولی، کیخسرو دوم، با هدف تصرف قدرت آماده کرده بود، به خلیفه خود، بابا اسحاق، سپرد. در حالی که
بود، به خلیفه خود، بابا اسحاق، سپرد. در حالی که بابایی‌ها در مراحل اولیه قیام موفق بودند و آناتولی جنوب شرقی و مرکزی را تصرف کردند، اولین شکست خود را در آماسیه متحمل شدند. بابا الیاس که در قلعه آماسیه پناه گرفته بود، توسط نیروهای مبارزالدین ارمغان‌شاه محاصره، دستگیر و اعدام شد. گروه دیگری به رهبری بابا اسحاق به آنجا رسیدند اما نتوانستند شیخ خود را نجات دهند و به سمت قونیه حرکت کردند. با این حال، پس از رسیدن به دشت مالیا در نزدیکی قرشهر، بابایی‌ها برای بار دوم توسط ارتش سلجوقی به شدت شکست خوردند و بابا
دوم توسط ارتش سلجوقی به شدت شکست خوردند و بابا اسحاق کشته شد. بنابراین، شورش سرکوب شد. جنبش مذهبی-صوفی که توسط بابا الیاس با این شورش آغاز شد، پس از مرگ او از طریق پسرش مخلص پاشا و سایر خلفا، به ویژه در آناتولی مرکزی و غربی گسترش یافت. این امر باعث ظهور جنبش ابدالان روم در زمان تأسیس امپراتوری عثمانی و در نهایت فرقه بکتاشیه شد. از همه مهم‌تر، این امر راه را برای تشکیل گروه‌هایی که در اسناد و وقایع‌نگاری‌های عثمانی در قرن شانزدهم با نام قزلباش یا رافضی شناخته می‌شدند، هموار کرد. وقتی همه این موارد در نظر
می‌شدند، هموار کرد. وقتی همه این موارد در نظر گرفته شود، مشخص می‌شود که بابا الیاس شخصیتی است که یکی از تأثیرگذارترین نقش‌ها را در تاریخ اجتماعی و مذهبی ترکیه ایفا کرده است.
لیگ بسکتبال زنان ارمنستان ۲۵–۲۰۲۴ بالاترین سطح رقابت‌های بسکتبال زنان در ارمنستان است. این فصل در دسامبر ۲۰۲۴ آغاز شد و در مارس ۲۰۲۵ با برگزاری مرحلهٔ نهایی پایان یافت. فاکس‌های ایروان مدافع عنوان قهرمانی بودند. در نهایت، تیم فاکس‌های ایروان با پیروزی مقابل هاتیس برای سومین بار قهرمان شد. فرمت رقابت. هر تیم دو بار با دیگر تیم‌ها دیدار می‌کند. چهار تیم برتر به مرحلهٔ حذفی صعود می‌کنند که در آن هر دور به‌صورت تک‌بازی برگزار می‌شود. فصل عادی. &lt;onlyinclude&gt; &lt;/onlyinclude&gt;
رجینا زرنی رابرتز (زاده ) خواننده، ترانه‌سرا آمریکایی است.
ظهیرالدین ابراهیموف یک فعال تالشی، مدافع حقوق بشر و مخالف دولت است. زندگینامه. پس از پایان دبیرستان، از دانشکده تربیت معلم لنکران و سپس از دانشکده تاریخ دانشگاه دولتی آذربایجان فارغ‌التحصیل شد. او به عنوان معلم تاریخ در روستای شاگلاسر مشغول به کار شد. پس از "پرسترویکا"ی گورباچف، به فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی روی آورد. در سال 1997، به روسیه، به یکاترینبورگ نقل مکان کرد و در سال 2002 تابعیت روسیه را دریافت کرد. و در سال 2012، او یکی از بنیانگذاران "مرکز فرهنگی تالش" شد. بعدها، او بارها در کنفرانس‌های
فرهنگی تالش" شد. بعدها، او بارها در کنفرانس‌های بین‌المللی تالشی که در ارمنستان برگزار می‌شد، شرکت کرد. در سال 2007، ابراهیموف رسماً تابعیت آذربایجانی خود را لغو کرد. توسط سرویس های ویژه آذربایجان ربوده شد. ظهیرالدین ابراهیموف، رئیس کمیته حمایت از حقوق اقلیت‌های قومی و حامی خودمختاری مردم تالش، در 26 مارس 2025، پس از ترک آپارتمان خود در یکاترینبورگ ناپدید شد. به زودی، رسانه‌های آذربایجانی گزارش دادند که سرویس‌های ویژه این کشور عملیات ویژه‌ای انجام داده‌اند و ابراهیموف در زندان باکو تحت بازجویی است. سرویس
و ابراهیموف در زندان باکو تحت بازجویی است. سرویس امنیت دولتی آذربایجان طیف وسیعی از اتهامات را علیه ابراهیموف مطرح کرد، از خیانت گرفته تا تحریک نفرت قومی و جدایی‌طلبی و تضعیف تمامیت ارضی کشور. به گفته زاخارووا، ابراهیموف تابعیت آذربایجانی خود را حفظ کرد، اما به دلیل اقدامات غیرقانونی که مرتکب شده بود، از تابعیت روسی خود محروم شد.[22][23][24] مقامات آذربایجان بارها درخواست‌هایی را برای تحویل ابراهیموف به روسیه ارسال کرده‌اند، اما این درخواست‌ها رد شده است. با این حال، پس از سقوط هواپیمای خطوط هوایی
است. با این حال، پس از سقوط هواپیمای خطوط هوایی آذربایجان در 25 دسامبر 2024 در نزدیکی آکتائو، مقامات روسی با نشان دادن حسن نیت، این مخالف را به علی‌اف تحویل دادند.
تلاش پیروزمندانه (؛ ) مجموعهٔ تلویزیونی محصول کره جنوبی با بازی یون که سانگ، ایم سه می و کیم یو هان است. این مجموعه از ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۵، روزهای جمعه و شنبه ساعت ۲۱:۵۰ (کی‌اس‌تی) از اس‌بی‌اس پخش شد. این مجموعه همچنین برای استریم در نتفلیکس در مناطق منتخب قابل دسترسی است. خلاصه داستان. داستان این مجموعه دربارهٔ تیم راگبی دبیرستان هانیانگ است؛ تیمی که برای پیروزی در جشنواره ملی ورزش‌ها تلاش می‌کند اما همواره در انتهای جدول قرار می‌گیرد. اوضاع تیم زمانی تغییر می‌کند که جو گا رام به عنوان مربی جدید منصوب می‌شود.
که جو گا رام به عنوان مربی جدید منصوب می‌شود. تولید. نویسندگی این مجموعه را ایم جین آ۶ بر عهده دارد و کارگردانی آن توسط جانگ یونگ سوک انجام شده است؛ کسی که پیش‌تر در ساخت فصل دوم مجموعه "راننده تاکسی" (۲۰۲۲) نیز مشارکت داشته است. تولید این مجموعه توسط استودیو اس، زیرمجموعه تولید محتوای شبکهٔ اس‌بی‌اس صورت گرفته است.
مارتین دیویدسون (؛ زادهٔ ۷ نوامبر ۱۹۳۹) کارگردان، تهیه‌کننده، فیلم‌نامه‌نویس، کارگردان تلویزیونی اهل ایالات متحده آمریکا است. وی پس از تحصیل در آکادمی هنرهای دراماتیک آمریکا چهار سال (یا پنج سال با احتساب تورهای نمایشی) به‌عنوان بازیگر در اجراهای آف برادوی و تئاترهای منطقه‌ای فعالیت داشت. نخستین فیلم بلند او، "ارباب فلتبوش"، با بازی سیلوستر استالونه، هنری وینکلر و سوزان بلکلی بود که کارگردانی آن را برعهده داشت. او برای فیلم "رفته برای همیشه" موفق به دریافت جایزهٔ کیبل‌ای‌سی‌ئی شد. وی هم‌اکنون با سندی
جایزهٔ کیبل‌ای‌سی‌ئی شد. وی هم‌اکنون با سندی دیویدسون ، طراح مسکونی و رستوران، ازدواج کرده است.
خُردسَنگ () به ابزارهای سنگی کوچکی گفته می‌شود که معمولاً از سنگ آتش‌زنه یا چرت ساخته شده و طول آنها حدود یک سانتی‌متر و عرضشان نیم سانتی‌متر است. انسان‌ها از حدود ۶۰٬۰۰۰ سال پیش در اروپا، آفریقا، آسیا و استرالیا این ابزار را می‌ساختند. خُردسنگ‌ها در ساخت سر نیزه و نوک پیکان به‌کار می‌رفتند. خُردسنگ‌ها یا از تیغه‌ای کوچک (ریزتیغه) یا قطعه‌ای بزرگ‌تر و تیغه‌مانند از سنگ چخماق ساخته می‌شدند که با رتوش ناگهانی یا کوتاه انجام می‌گرفت و در نتیجه آن تکه‌زباله‌ای مشخص به نام ریزبراده به جا می‌ماند. خود خُردسنگ‌ها
به نام ریزبراده به جا می‌ماند. خود خُردسنگ‌ها آن‌چنان با دقت شکل داده می‌شدند که بتوان آن‌ها را از زباله‌های کارگاهی یا شکستگی‌های تصادفی بازشناخت. دو گروه اصلی از خُردسنگ‌ها تعریف شده‌اند: صفحه‌ای و هندسی. وجود مجموعه‌ای از خُردسنگ‌ها می‌تواند برای تاریخ‌گذاری یک محوطهٔ باستان‌شناسی سودمند باشد. خُردسنگ‌های صفحه‌ای اندکی بزرگ‌تر هستند و به دورهٔ پایانی پارینه‌سنگی زبرین و آغاز فراپارینه‌سنگی تعلق دارند؛ در حالی که خُردسنگ‌های هندسی شاخصهٔ دورهٔ میان‌سنگی و دوران نوسنگی هستند. انواع هندسی آن می‌توانند
و دوران نوسنگی هستند. انواع هندسی آن می‌توانند مثلثی، ذوزنقه‌ای یا هلالی باشند. تولید خُردسنگ‌ها پس از پیدایش کشاورزی (۸۰۰۰ پ. م) رو به افول نهاد، اما در فرهنگ‌هایی با پیشینهٔ ژرف در شکارگری ادامه یافت. صرف‌نظر از گونه، خُردسنگ‌ها در ساخت سر سلاح‌های شکار، مانند نیزه و (در دوره‌های بعد) تیر و دیگر ابزارها به‌کار می‌رفتند و در سراسر آفریقا، آسیا و اروپا یافت می‌شوند. آن‌ها معمولاً با چوب، استخوان، رزین و الیاف ترکیب می‌شدند تا ابزار یا سلاحی مرکب ساخته شود و آثار چوب‌هایی که خُردسنگ‌ها به آن‌ها وصل شده
و آثار چوب‌هایی که خُردسنگ‌ها به آن‌ها وصل شده بودند در سوئد، دانمارک و انگلستان یافته شده است. در یک سرنیزه یا نیزه ماهی‌گیری ممکن بود به‌طور میانگین ۶ تا ۱۸ خُردسنگ به کار برود، اما در تیرها فقط یک یا دو خُردسنگ استفاده می‌شد. این گذار از ابزارهای بزرگ‌تر مزیتی داشت: از آنجا که ساخت دستهٔ ابزار دشوارتر از نوک یا لبهٔ آن بود، جایگزینی خُردسنگ‌های کند یا شکسته با قطعات کوچک و قابل‌حمل بسیار آسان‌تر از ساخت دسته‌های جدید بود. گونه‌ها. خُردسنگ‌های صفحه‌ای و غیرهندسی. خُردسنگ‌های صفحه‌ای از دست‌کم دورهٔ
و غیرهندسی. خُردسنگ‌های صفحه‌ای از دست‌کم دورهٔ گراوتیان یا احتمالاً آغاز پارینه‌سنگی زبرین شناخته شده‌اند و در دوره‌های میان‌سنگی و نوسنگی نیز ادامه یافته‌اند. وجود ابزارهایی مانند برّندهٔ نوای و ریزخاراها نشان می‌دهد که تولید خُردسنگ‌ها در فرهنگ گراوتیان آغاز شده بوده است. این سبک از سنگ‌تراشی در دورهٔ مگدالنی شکوفا شد و در سنت‌های گوناگون فراپارینه‌سنگی در سراسر حوزهٔ مدیترانه ادامه یافت. این خردسنگ‌ها اندکی بزرگ‌تر از انواع هندسی بعدی بودند و از پَرَک‌های سنگ چخماق که از هسته‌ای کوچک یا فرسوده به دست
سنگ چخماق که از هسته‌ای کوچک یا فرسوده به دست می‌آمدند ساخته می‌شدند. این خُردسنگ‌ها یا با ضربه یا با اعمال فشار متغیر (اگرچه فشار روش بهتری است، اما پیچیده بوده و روش رایجی نبوده) ساخته می‌شدند. تیغهٔ برش‌خورده. سه گونهٔ اصلی از خُردسنگ‌های صفحه‌ای وجود دارد. گونهٔ تیغهٔ بُرش‌خورده را می‌توان بر اساس محل برش (مثلاً مایل، قائم یا دوگانه) و شکل آن (کوژ یا کاو) به زیرگونه‌هایی تقسیم کرد. «راکلِت‌ها» به دلیل شکل ویژه‌شان متمایز هستند؛ این‌ها تیغه‌ها یا پَرَک‌هایی هستند که لبه‌هایشان با رتوش‌های تند تا
پَرَک‌هایی هستند که لبه‌هایشان با رتوش‌های تند تا نیم‌دایره‌ای یا حتی بی‌قواره تراش خورده‌اند. راکلِت‌ها شاخصهٔ فرهنگی مشخصی نیستند، چرا که از پارینه‌سنگی زبرین تا نوسنگی پدیدار می‌شوند. تیغه‌های لبه‌پشت‌دار. تیغه‌های لبه‌پشت‌دار آن دسته از تیغه‌هایی هستند که یکی از لبه‌های آن‌ها – معمولاً لبهٔ جانبی – با رتوش ناگهانی گرد یا پخ شده است. گونه‌های این تیغه‌ها نسبتاً کم‌شمارترند و می‌توان آن‌ها را به دو دستهٔ کلی تقسیم کرد: یکی آن‌هایی که کل لبه پشت‌دار شده، و دیگری آن‌هایی که فقط بخشی از آن چنین است یا حتی
و دیگری آن‌هایی که فقط بخشی از آن چنین است یا حتی کاملاً راست است. این تیغه‌ها در روند شکل‌گیری تیغه‌ها نقشی بنیادین دارند و از آن‌ها شمار فراوانی از انواع دیگر مشتق شده‌اند. تیغه‌های کوچک «دوفور» تا سه سانتی‌متر طول دارند و با نیمرخی منحنی و رتوش نیمه‌ناگهانی، به‌دقت شکل داده شده‌اند. این ویژگی‌ها شاخص مرحله‌ای خاص در دورهٔ اوریگنیشن هستند. تیغه‌های لبه‌پشت‌دار سولوتری دارای رتوش‌های پررنگ و ناگهانی هستند، به‌گونه‌ای که دراز و باریک‌اند؛ اگرچه کمیاب‌اند، ولی مشخص‌کنندهٔ مراحل خاصی از دورهٔ سولوتری هستند.
مشخص‌کنندهٔ مراحل خاصی از دورهٔ سولوتری هستند. تیغه‌های «اوچتاتا» به‌جز در این نکته که لبهٔ پشت‌دارشان یکنواخت نیست، بلکه ناهموار است، به دیگر گونه‌ها شباهت دارند؛ این گونه از خُردسنگ‌ها مشخصهٔ دوره‌هایی از فراپارینه‌سنگی صحرانشینان است. تیغه‌های «ایبرو-موریسی» و «مونتبانی» با رتوش جانبی ناقص و نامنظم، شاخص تاردنوازی ایتالیا هستند. نوک‌های کوچک. این ابزارهای بسیار تیز از تیغه‌های کوچکی تشکیل شده‌اند که با رتوش ناگهانی شکل گرفته‌اند. گونه‌های ناحیه‌ای بسیاری از این خُردسنگ‌ها وجود دارد که بیشترشان، به‌ویژه
از این خُردسنگ‌ها وجود دارد که بیشترشان، به‌ویژه در نواحی غربی، بدون آگاهی از زمینهٔ باستان‌شناسی آن‌ها به‌سختی از یکدیگر بازشناخته می‌شوند. آنچه در ادامه آمده، گزیده‌ای محدود از آن‌ها است. نوک‌های برگ‌مانند (foliaceous) در اینجا ذکر نشده‌اند، چراکه با رتوش پوششی ساخته می‌شوند و گروهی جداگانه را تشکیل می‌دهند. گروه بعدی، مجموعه‌ای از نوک‌هایی از خاورمیانه را دربرمی‌گیرد که به‌عنوان نشانگرهای فرهنگی شناخته می‌شوند. نوک آدلاید. نوک «آدلاید» در استرالیا یافت می‌شود. ساختار آن مبتنی بر بریدگی‌های پیاپی بر تیغه
ساختار آن مبتنی بر بریدگی‌های پیاپی بر تیغه است و شکلی نزدیک به ذوزنقه دارد. این نوک نمایانگر تنوع زمانی و فرهنگی خردسنگ‌های تیغه‌مانند است؛ همچنین تفاوت‌های فنّی و شباهت‌های گاه‌به‌گاه آن‌ها را با خُردسنگ‌های هندسی نشان می‌دهد. گاهی ممکن است خُردسنگ‌های تیغه‌مانند به‌صورت ذوزنقه‌ای، مثلثی یا هلالی نیز توصیف شوند. با این حال، این خُردسنگ‌ها با گونه‌های هندسی تفاوت دارند، زیرا در ساخت گونه‌های هندسی عمدتاً از روش فناوری ریزبُرین استفاده شده است. سلاح‌ها و ابزارها. همهٔ انواع گوناگون خُردسنگ‌های لایه‌ای
و ابزارها. همهٔ انواع گوناگون خُردسنگ‌های لایه‌ای کاربردهایی با کارکرد مشخص ندارند. احتمال می‌رود که این ابزارها در نوک نیزه‌ها یا پرتابه‌های سبک به‌کار می‌رفته‌اند، و اندازهٔ کوچک آن‌ها نشان می‌دهد که به‌نوعی به دسته یا بدنه‌ای متصل می‌شده‌اند. تیغه‌چه‌های پشت‌دار به‌ویژه در محوطه‌ای در فرانسه به‌نام پنسوان که سکونت‌گاه اواخر دوران مگدالنی را در خود جای داده، به‌وفور یافت شده‌اند. در بقایای برخی اجاق‌ها در این محل، تیغه‌چه‌ها در دسته‌های سه‌تایی کشف شده‌اند که شاید نشان‌دهندهٔ نصب آن‌ها به‌صورت سه‌تایی
که شاید نشان‌دهندهٔ نصب آن‌ها به‌صورت سه‌تایی روی دسته باشد. در همین محل، نوک نیزه‌ای شاخی پیدا شده که دارای شیارهایی برای جاگذاری تیغه‌چه‌های سنگ آتش‌زنه بوده و احتمالاً با ماده‌ای رزینی چسبانده می‌شده است. نشانه‌هایی از فرسایش شدید بر برخی از این یافته‌ها مشاهده شده است. متخصصان با انجام تحلیل میکروموردی بر ابزارها کوشیده‌اند کاربرد آن‌ها را شناسایی کنند، ولی گاهی دشوار بوده که ترک‌خوردگی‌های حاصل از ساخت ابزار را از شکستگی‌های ناشی از کاربرد متمایز سازند. خُردسنگ‌های یافت‌شده در هنگیست‌بری هد واقع در
خُردسنگ‌های یافت‌شده در هنگیست‌بری هد واقع در دورست، آثاری دارند که می‌تواند با اثر قلم اشتباه گرفته شود، ولی ممکن است ناشی از برخورد نوک به جسمی سخت و شکستن آن باشد. خُردسنگ‌های یافت‌شده در مکان‌های دیگر نیز مشکلات تفسیری مشابهی را به همراه داشته‌اند. مدرکی استثنایی از کاربرد خُردسنگ‌ها در غار لاسکو در دوردونی فرانسه کشف شده است. در این محل، بیست تیغه‌چهٔ پشت‌دار همراه با بقایای ماده‌ای رزینی و اثری از دسته‌ای حلقه‌ای‌شکل (از شاخ حیوان) یافت شده که نشان می‌دهد این تیغه‌چه‌ها احتمالاً همانند دندان‌های آکج
این تیغه‌چه‌ها احتمالاً همانند دندان‌های آکج یا سلاحی مشابه در کنار هم نصب می‌شده‌اند. در همهٔ این مکان‌ها، خُردسنگ‌های یافت‌شده از نوع تیغه‌های پشت‌دار، نوک‌ها و قطعات تراشه‌ای خشن بوده‌اند. با وجود شمار فراوان خُردسنگ‌های هندسی در اروپای غربی، نمونه‌های اندکی وجود دارد که شواهد روشنی از کاربردشان داشته باشند، و همهٔ این نمونه‌ها متعلق به دوره‌های میان‌سنگی یا نوسنگی هستند. با این حال، میان پژوهشگران اجماع وجود دارد که این ابزارها برای افزایش قدرت نفوذ پرتابه‌های سبک همچون آکج‌ها، زوبین‌ها، اسه‌گی‌ها و
سبک همچون آکج‌ها، زوبین‌ها، اسه‌گی‌ها و تیرها به‌کار می‌رفته‌اند. کشفیات. استرالیا. رایج‌ترین گونه از خُردسنگ‌های یافت‌شده در استرالیا، ابزارهای پشت‌دار هستند. قدیمی‌ترین نمونه‌های این ابزارها به پایان پلیستوسن برمی‌گردند، ولی استفاده از آن‌ها در جوامع بومیان جزیره استرالیا طی هولوسن میانی شدت یافته و سپس در حدود هزار سال پیش از تهاجم بریتانیا به قاره در ۱۷۸۸ از مدار کاربرد بیرون رفته‌اند. دلیل این افزایش چشمگیر در استفاده، موضوعی مورد بحث در باستان‌شناسی است. این ابزارها در سراسر قارهٔ استرالیا – به‌جز
است. این ابزارها در سراسر قارهٔ استرالیا – به‌جز نواحی شمالی – یافت شده‌اند و به‌ویژه در جنوب‌شرق این قاره فراوان‌اند. در گذشته، ابزارهای پشت‌دار به دو گونهٔ نامتقارن «نقاط بوندی» و خُردسنگ‌های هندسی متقارن تقسیم می‌شدند، ولی به‌نظر می‌رسد هیچ الگوی جغرافیایی یا زمانی مشخصی در توزیع این اشکال وجود ندارد. کارگاه‌هایی برای ساخت ابزارهای پشت‌دار در نگونگارا کشف شده‌اند که تنوع چشمگیری در شکل ابزارهای تولیدشده داشته‌اند. این تنوع به نیاز به تعویض اجزای ابزارهای مرکب نسبت داده شده است. مطالعات کارکردی ابزارهای
مرکب نسبت داده شده است. مطالعات کارکردی ابزارهای پشت‌دار در جنوب‌شرق استرالیا نشان داده‌اند که این ابزارها چندمنظوره و چندکاره بوده‌اند و کارکردهایی مشابه تراشه‌های بی‌رتوش یافته‌شده در همان محوطه‌ها داشته‌اند. یکی از شفاف‌ترین شواهد از کاربرد نظامی این ابزارها، کشف ۱۷ ابزار پشت‌دار در اسکلت یک مرد بالغ در منطقهٔ نارابین در حومهٔ سیدنی است که به حدود ۴۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد. به‌نظر می‌رسد این فرد با نیزه یا گرزی مرکب جان سپرده باشد. فرانسه. در فرانسه، یکی از محوطه‌های غیرمعمول چشمگیر است: گورستان میان‌سنگی
محوطه‌های غیرمعمول چشمگیر است: گورستان میان‌سنگی تِویِک، جزیره‌ای در بِرِتانی. در این محل، خُردسنگ‌های فراوانی از جنس چخماق کشف شده‌اند که تاریخ آن‌ها بین ۶۷۴۰ تا ۵۶۸۰ سال پیش از حال برآورد شده است – نشانه‌ای از دوره‌ای طولانی از سکونت. پایان این استقرار در آغاز دوران نوسنگی رقم خورده است. در یکی از اسکلت‌های یافت‌شده، یک خُردسنگ هندسی در یکی از مهره‌های ستون فقرات گیر کرده بوده است. همهٔ شواهد نشان می‌دهد که فرد بر اثر این پرتابه جان خود را از دست داده، گرچه مشخص نیست این رویداد عمدی بوده یا تصادفی. باور