payamvha/North_RAG huggingface dataset:
اصلی با طاق‌نماهای نیم‌ستونه و سپرهای خانوادگی (coat of arms) نشانه‌گذاری می‌شوند—آمیختگیِ heraldry و معماری که «خوانشِ طبقاتی» را ممکن می‌کند. فراسازه و تدابیرِ ضدلرزه‌ای. پس از زلزله ۱۶۹۳ سیسیل، الگوهای دیوارباربر ضخیم‌تر، قاب‌های سنگی در چهارگوشهٔ بازشوها، ارتفاع‌گذاریِ محتاطانه و تقسیم بارِ عمودی با طاق‌های کوتاه‌تر به‌کار گرفته شد. فاصله‌گذاریِ معابر و میدان‌ها علاوه بر نمایش، «کاهشِ اثرِ دومینوییِ ریزش» را هدف می‌گرفت. در پالاتزوهای دوطبقهٔ کشیدهٔ راگوزا سوپریوره، هندسهٔ افقی و تقسیمِ دهانه‌ها به
راگوزا سوپریوره، هندسهٔ افقی و تقسیمِ دهانه‌ها به ایمنی کمک می‌کند. حیاط‌ها و سازماندهیِ پالاتزو: از دروازه تا پیانو نوبیله. پالاتزوهای سیسیلی معمولاً ورودیِ ارابه‌رو (اندارکوتو) دارند که از درِ خیابان به حیاطِ درونی می‌رسد. از آنجا پلکانِ دوشاخه به پِیانو نوبیله می‌برد؛ طبقه‌ای که تالارِ بزرگ، سالون‌های کوچکتر و گاه اتاق‌های مهمان را در خود دارد. حیاط‌ها با لوژیاها، آب‌نماها و نیمکت‌های سنگی تزیین می‌شوند؛ در پالاتزو بیسکاری، حیاط و پلکان «صحنهٔ روکوکوییِ متأخر» را می‌سازند. دروازه‌ها و الگوی نظامی-مدنی.
متأخر» را می‌سازند. دروازه‌ها و الگوی نظامی-مدنی. دروازه‌هایی چون پورتا گراتسیا (مسینا) که اصلاً ورودیِ قلعهٔ سلطنتی اسپانیایی بود، با قالب‌ها، طومارها و ماسک‌ها، الگوهای «اقتدارِ سنگی» را به شهر آوردند. پس از زلزله، عناصرِ این دروازه در کاتانیا و پیرامون، بارها تقلید شد و به «واژگانِ عمومیِ نما» بدل گشت. نور، رنگ و زمان‌پذیریِ نما. باروکِ سیسیلی در «زمان» کار می‌کند: نماهای مقعر/محدب با حرکتِ خورشید، پیوسته چهره عوض می‌کنند. سنگِ آهک در نورِ طلاییِ غروب، گرم و «مخملی» می‌شود؛ بازالت در ظهرِ آفتابی، خنک و
و «مخملی» می‌شود؛ بازالت در ظهرِ آفتابی، خنک و «فلزی». این زمان‌پذیری، بخشی از فلسفهٔ نمایش است: شهر در طولِ روز «روایت» عوض می‌کند. آیکونوگرافی و برنامه‌های تصویری. برنامه‌های تصویریِ نما و درون‌مایه غالباً ترکیبی‌اند: نشان‌های خانوادگی، نمادهای قدیسانِ حامی، استعاره‌های فضیلت (عدالت، اعتدال)، و اشاراتِ محلی (لیموی سیسیلی، صدفِ مدیترانه). این نشانه‌ها «خطابهٔ سنگی» می‌سازند که خوانشِ سیاسی/مذهبیِ بنا را ممکن می‌کند. صوت و آیین: آکوستیکِ فضاهای باروک. سقف‌های قوسی، طاق‌های کم‌خیز و سطوحِ مرمرین، پژواکِ
قوسی، طاق‌های کم‌خیز و سطوحِ مرمرین، پژواکِ «معتدل» و وضوحِ گفتار/آواز را تأمین می‌کنند. 合唱‌خانه‌های پنهانِ راهبه‌ها (مانند سن بنه‌دتو (کاتانیا)) با شبکه‌های نیمه‌شفاف، «حضورِ صوتیِ نامرئی» را ممکن می‌سازند—جلوه‌ای که به زیبایی‌شناسیِ کاتولیکیِ حجاب و شنود پاسخ می‌دهد. شهر به‌مثابهٔ قاب: محور، میدان، توقفگاه. باروکِ سیسیلی نه فقط «ساختمان»، که «صحنهٔ شهری» می‌سازد. محورهای مستقیم به میدان‌های قاب‌دار می‌رسند؛ شکستِ مسیر در برابرِ پلکانِ کلیسا «تئاترِ ناگهانی» می‌آفریند. در نوتو، جهاتِ اصلیِ خیابان‌ها
می‌آفریند. در نوتو، جهاتِ اصلیِ خیابان‌ها شرق‌ـ‌غرب‌اند تا نورگیریِ جبهه‌های اصلی حداکثر باشد و «چهرهٔ نما» در ساعاتِ جشن بدرخشد. سیرِ رنگ و ماده در درون‌مایه‌ها. درونِ کلیساها، ترکیبِ سنگ‌های گرم/سرد، فلزاتِ زراندود، و نقاشی‌های فرسک با رنگ‌مایه‌های قرمز/لاجوردی سیرِ «غنا» را از کف به سقف افزایش می‌دهد. در پالاتزوها، تالارهای آینه‌ها با طلاکاری‌های گچ‌بری و لوسترهای شیشه‌ای، «تکثیرِ نور» را هدف می‌گیرند. پیمون‌ها، نسبت‌ها و «اندازه‌گزینیِ رُم به روایتِ سیسیل». چاپ‌های دومنیکو دِ روسّی از نماهای رُمی (با
چاپ‌های دومنیکو دِ روسّی از نماهای رُمی (با اندازه‌های دقیق) ابزارِ «اندازه‌گزینی» به دستِ معمارانِ سیسیلی داد؛ اما انتقالِ این پیمون‌ها به مصالحِ بومی و شیبِ سایت، به «لهجهٔ سیسیلی» انجامید: دهانه‌ها کمی فربه‌تر، پداimentuها شکسته‌تر، و کرنیس‌ها عمیق‌تر برای پررنگ‌کردنِ سایه. از «نمایش» تا «ماندگاری»: حفاظت و اصالت. در قرن بیستم/بیست‌ویکم، مرمتِ باروکِ سیسیلی با چالشِ مصالح (بازالتِ کهنه، آهکِ فرسوده)، آلودگی و لرزه‌خیزی روبه‌روست. راهبردِ حفاظت بر «حداقل‌مداخله»، خواناییِ لایه‌ها و حفظِ لهجهٔ محلیِ تزیین
خواناییِ لایه‌ها و حفظِ لهجهٔ محلیِ تزیین تأکید دارد. ثبتِ شهرهای باروک متأخر در وال دی نوتو در میراث جهانی یونسکو (۲۰۰۲) چارچوبی برای اصالت، یکپارچگی و مدیریتِ مخاطرات فراهم آورده است. جمع‌بندیِ سبکی. باروکِ سیسیلی، «زبانِ نمایشِ مدیترانه‌ای» است: ماسکِ خندان زیرِ بارِ بالکن، نردهٔ آهن‌کوبِ پیچ‌دار، پلکانِ بیرونیِ آیینی، جبههٔ موج‌دارِ مقعر/محدب، ناقوسخانهٔ تاج‌نشین، کفِ مرمرینِ رنگین، زبره‌تراشیِ شوخ‌طبع، و تضادِ سیاه/سفیدِ مصالح. این همه در بسترِ شهرسازیِ پسازلزله، اقتصادِ اشرافی، آیینِ کاتولیکی و
پسازلزله، اقتصادِ اشرافی، آیینِ کاتولیکی و اقلیمِ آفتاب‌خیز به هم می‌پیوندند و سبکی می‌سازند که «هم اروپا»ست و «تماماً سیسیل». نخستین مرحله: از کواتروکانتی تا آستانهٔ استقلال. در اوایل قرن هفدهم، باروکِ سیسیلی بیشتر «پروتو-سیسیلی» بود: میدانِ کواترو کانتی (پالرمو، ح. ۱۶۱۰) با چهار نمای کِج و پیکره‌چینیِ چندطبقه، طرحی چشم‌نواز اما هنوز «سنگین‌دست» در قیاس با رُم و ناپل. همین تجربه‌ها آغازِ واگرایی از الگوهای برنینی–بورومینی و گرایش به قرائتِ بومی‌اند؛ زبانی که بعدتر در دهه‌های پس از زلزلهٔ ۱۶۹۳ به بلوغ
که بعدتر در دهه‌های پس از زلزلهٔ ۱۶۹۳ به بلوغ می‌رسد. زمینهٔ تاریخی و هنریِ پیش‌درآمد. از دههٔ ۱۵۶۰ تا اوایل ۱۶۰۰، پالرمو و مسینا تنها کانون‌های واقعیِ نوآوریِ معماری در جزیره بودند. در پالرمو، چیزا دل جزو (۱۵۶۴–۱۶۳۳) با درون‌مایهٔ مرمرینِ رنگین نشان داد که چگونه سنت‌های نرمنی و بیزانسیِ جزیره می‌توانند در قالبی نو بازخوانی شوند؛ گرچه جبههٔ بیرونی هنوز به باروکِ کامل نرسیده بود. در مسینا، نزدیکی به ایتالیاى قاره‌ای و رفت‌وآمدِ استادانی چون جووانی آنجلو مونتورزولی و گرایش‌های توسکانی/رُمی، مقدماتِ یک
مونتورزولی و گرایش‌های توسکانی/رُمی، مقدماتِ یک «باروکِ آموزشی» را فراهم کرد؛ نمونهٔ نمادینِ این فضا پورتا گراتسیا (نیمهٔ دوم قرن شانزدهم) است که بعدتر در کاتانیا الگو شد. کواترو کانتی: سیرکِ شهریِ سیسیلی. کواترو کانتی یا «چهار گوشه» (پالرمو، ح. ۱۶۱۰–۱۶۲۰) یک سیرکِ هشت‌وجهی‌ست که در تلاقیِ دو محورِ اصلیِ شهر ساخته شد: چهار جبههٔ کِج، هر کدام سه طبقهٔ تزیینی (فصول، پادشاهانِ اسپانیایی، قدیسه‌های حامی) را چون صحنهٔ تئاتر می‌چینند. این میدان از حیثِ «تئاتری‌بودن» به رُم نظر دارد، اما در مقیاس و ترکیبِ عناصر،
به رُم نظر دارد، اما در مقیاس و ترکیبِ عناصر، لهجهٔ محلی‌اش را آشکار می‌کند: قاب‌بندیِ پرحجم، پیکره‌پردازیِ وقور اما کمتر سیّال، و گرایشی به تقارنِ صریح. پیاتزا پره‌توریا در چند قدمیِ آن نیز دوگانگیِ «رنسانسِ دیرهنگام/باروکِ آغازین» را در کنار هم نشان می‌دهد: فوارهٔ فرانچسکو کامیلیانی (میانهٔ قرن شانزدهم) و گنبدهای پسینِ باروکی بر فرازِ دیرها و کلیساها. نخستین عناصرِ واژگانی: از صورتک تا زبره‌تراشی. پیش از ۱۶۹۳ نیز در شماری از بناها، نشانه‌های سیسیلی‌شدنِ باروک دیده می‌شد: صورتک‌ها و پوتی‌های زیرِ بالکن،
باروک دیده می‌شد: صورتک‌ها و پوتی‌های زیرِ بالکن، زبره‌تراشیِ تزیینی، و بالکن‌های آهن‌کوب با الگوهای نسبتاً ساده‌تر (قبل از تکاملِ فرفورژه‌های دههٔ ۱۶۳۰ به بعد). چیزا دل جزو از نخستین جایگاه‌هایی است که در آن، روحِ «غنا» و «کثرتِ ماده»—که جوهرهٔ باروکِ سیسیلیِ متأخر است—پیش‌نمونه‌هایی روشن دارد، هرچند در پوستهٔ بیرونی هنوز احتیاط و اقتصادِ حجم غالب است. مسینا و انتقالِ الگو به شرقِ جزیره. مسینا در اوایل قرن هفدهم به‌سببِ بندرِ پررونق و پیوندهای نزدیک با رُم و فلورانس، محیطی آماده برای جذبِ الگوهای نو داشت.
و فلورانس، محیطی آماده برای جذبِ الگوهای نو داشت. «زبانِ دروازه»—کرنیس‌های عمیق، طومارهای قوسی، ماسک‌ها—از پورتا گراتسیا واردِ شهر شد و با رنگ‌مایهٔ نظامی/مدنی آمیخت. این زبان پس از زلزلهٔ ۱۶۹۳، در کاتانیا و شهرهای وال دی نوتو به سرعت تکثیر شد و به یکی از شبکه‌های معنا در «سبکِ سیسیلی» بدل گشت. نقشِ کلیساها و صحنهٔ آیین. در مرحلهٔ نخست، سازندگان هنوز از «باروکِ کلیسایی» به‌عنوان میدانِ امنِ تجربه بهره می‌بردند: محراب‌های مرمرین، سکوهای مدورِ پله‌دار، و آغازِ پیوندِ «صدا/نما» از طریقِ choirهای جانبی.
و آغازِ پیوندِ «صدا/نما» از طریقِ choirهای جانبی. بااین‌حال، نقشهٔ کلیساها هنوز بیشتر پایبند به طرح‌های کهن بود و جبهه‌ها به‌ندرت به آن آزادیِ مقعر/محدبِ مرحلهٔ بعدی دست می‌یافتند. پالاتزوهای آغاز سدهٔ هفدهم: از خانهٔ اشرافی تا «صحنهٔ نما». خانه‌های اشرافیِ پالرمو و مسینا بین ۱۶۰۰ و ۱۶۵۰ آرام‌آرام عناصرِ «نمایش» را جذب کردند: ورودیِ ارابه‌رو به حیاط، بالکنِ مرکزیِ پهن، و اندوهی از زبره‌تراشی در طبقهٔ همکف. نرده‌های آهن‌کوبِ آغازین ساده‌ترند و کنسول‌ها هنوز کمتر گروتسک‌اند؛ اما «پروتکلِ دیده‌شدن»—بالکن
کمتر گروتسک‌اند؛ اما «پروتکلِ دیده‌شدن»—بالکن به‌مثابهٔ سکو—در حال تثبیت است. این روند در دهه‌های میانی قرن هفدهم با غنی‌تر شدنِ آهن‌کوبی و صورتک‌ها شتاب می‌گیرد و به آستانهٔ استقلالِ سبکی می‌رسد. شهرسازیِ صحنه‌محور: از دو محور تا میدانِ قاب‌دار. کواترو کانتی یک «مدلِ شهری» است: دو محورِ راست که در نقطهٔ اوج با میدانِ قاب‌دار به صحنهٔ تئاتری بدل می‌شوند. این الگو—هرچند هنوز به شبکهٔ سراسریِ شهر تعمیم نیافته—درجه‌ای از «اندیشیدن به نما به‌مثابهٔ قابِ دید» را عینیت می‌بخشد؛ چیزی که پس از ۱۶۹۳ در نوتو، راگوزا
عینیت می‌بخشد؛ چیزی که پس از ۱۶۹۳ در نوتو، راگوزا و مودیکا با نظمِ شبکه‌ای و میدان‌های تازه تکثیر می‌شود. سازندگان و حلقه‌های تاثیر. در این مرحله نامِ تک‌ستاره‌هایی چون تومازو ناپولی هنوز با کارهای بعدی‌شان شناخته می‌شود، اما شبکهٔ استادکاران (سنگ‌تراش، آهن‌کوب، گچ‌بر، نقاشِ فرسک) و انتقالِ دانشی که با چاپ‌های دومنیکو دِ روسّی تقویت شد، مهم‌ترین عاملِ شکل‌گیریِ «واژگان» بودند. این چاپ‌ها—با اندازه‌های دقیق—زبانِ مشترکی از تناسب‌ها فراهم کرد و امکانِ «ترجمهٔ رُمی به سیسیلی» را داد؛ ترجمه‌ای که به‌واسطهٔ
رُمی به سیسیلی» را داد؛ ترجمه‌ای که به‌واسطهٔ مصالح و اقلیم، لهجهٔ خود را پیدا کرد. جمع‌بندیِ مرحلهٔ نخست. مرحلهٔ نخستِ باروکِ سیسیلی (تقریباً ۱۶۰۰–۱۶۹۳) دورهٔ «آموزش و آزمایش» است: شهر صحنهٔ نخستین بازی‌های نما و میدان می‌شود؛ کلیساها آزمایشگاهِ درون‌مایه‌های مرمرین‌اند؛ پالاتزوها قواعدِ دیده‌شدن را تمرین می‌کنند. هنوز از آزادیِ فرمالِ دهه‌های ۱۷۳۰ به بعد خبری نیست، اما پایه‌های واژگانی—بالکنِ نمایشی، صورتک‌های باربر، زبره‌تراشیِ شوخ‌طبع، گرایش به کنتراستِ مصالح—محکم شده و جزیره آمادهٔ جهشِ پسازلزله است؛
مصالح—محکم شده و جزیره آمادهٔ جهشِ پسازلزله است؛ جهشی که از «پروتوباروک» به «باروکِ سیسیلیِ مستقل» می‌انجامد. زمین‌لرزه، حامیان و اقتصادِ نمایش. پس از زلزلهٔ ویرانگر ۱۶۹۳—که دست‌کم ۴۵ شهر و روستا را ویران کرد و حدود ۶۰هزار قربانی بر جای گذاشت—وال دی نوتو به کارگاهِ عظیمِ بازسازی بدل شد. این فاجعه، همزمان با تمرکزِ ثروتِ اشراف و قدرتِ فرقه‌های دینی، موجی از ساخت‌وساز پدید آورد که در تاریخ معماریِ اروپا بی‌همتاست. اشرافیت و «مانورِ منزلت». در سدهٔ هجدهم، بیش از ۲۰۰ خاندانِ اشرافی (شامل ده‌ها شاهزاده، دوک،
از ۲۰۰ خاندانِ اشرافی (شامل ده‌ها شاهزاده، دوک، مارکی و کنت) بر زمین‌های کشاورزیِ وسیع فرمان می‌راندند. آنان که منبعِ درآمدشان غلات، مرکبات و شراب بود، با نمایشِ «قدرت در سنگ» منزلتِ خویش را تثبیت می‌کردند. هر خاندان چندین پالاتزو داشت—یکی در پالرمو، دیگری در کاتانیا یا نوتو—و ویلایی برای تفریح در باگریا. رقابتِ نمادین میان خاندان‌ها به «تسلیحِ نما» انجامید: بالکن‌های پرشکوه، تالارهای آینه‌ها، پلکان‌های نمایشی و نمای موج‌دار. فرقه‌های دینی و آیینِ فضا. فرقه‌هایی چون یسوعیان، بندیکتین‌ها و فرانسیسکن‌ها، از
چون یسوعیان، بندیکتین‌ها و فرانسیسکن‌ها، از نذورات، وقف‌ها و سرمایه‌های خانوادگی برای بازسازیِ کلیساها و صومعه‌ها بهره بردند. بسیاری از روحانیون از خانواده‌های اشرافی بودند و به‌این‌ترتیب چرخهٔ حمایت تقویت می‌شد. نتیجه، کلیساهایی با جبهه‌های چندلایه، ناقوسخانه‌های تاج‌نشین و درون‌مایه‌های مرمرینِ معرق بود—از سن‌بنِدتو (کاتانیا) با choir پنهانِ راهبه‌ها گرفته تا کلیسای جامع سیراکوز اثر آندره‌آ پالما. اقتصادِ کشاورزی و انباشتِ سرمایه. قدرت‌گیریِ کشاورزی—به‌ویژه صادراتِ گندم، شراب و لیمو—به اشراف امکان داد
صادراتِ گندم، شراب و لیمو—به اشراف امکان داد پروژه‌های عظیم را تأمین کنند. زنجیرهٔ کار از دهقانانِ وابسته به زمین تا استادکارانِ شهری، همگی در این چرخه دخیل بودند. بازارهای مدیترانه‌ایِ قرن هجدهم (با تقاضای بالای لیموناد و شراب) درآمدها را دوچندان کرد و سرمایه به «پوستهٔ نمایشی» معماری تبدیل شد. کتاب‌های نقش‌برجسته و جهشِ سواد فنی. انتشارِ مجموعهٔ دومنیکو دِ روسّی ("Studio d’architettura civile", 1711–1721) که نماهای رُمی را با اندازه‌های دقیق منتشر می‌کرد، ابزارِ تازه‌ای در اختیار معماران سیسیلی نهاد.
ابزارِ تازه‌ای در اختیار معماران سیسیلی نهاد. برای نخستین بار «تناسب‌ها و پیمون‌ها» به‌صورت عددی در دسترس قرار گرفتند. این امر معماریِ سیسیلی را از تقلیدِ سطحی به تألیفِ بومی رساند: معمارانِ بومی چون جووانی باتیستا واکارّینی و روساریو گالیاردی توانستند فرم‌های رُمی را با مصالحِ محلی، اقلیمِ مدیترانه و روحیهٔ نمایشیِ جامعه ترکیب کنند. از «اقتباس» تا «تألیف». تا پیش از ۱۶۹۳، باروکِ سیسیلی اغلب کپیِ سنگین‌دستِ نمونه‌های رُمی/ناپلی بود. اما پس از زلزله، وفورِ فرصت‌های بازسازی، حضورِ معمارانِ آموزش‌دیده در رُم،
بازسازی، حضورِ معمارانِ آموزش‌دیده در رُم، و فشارِ اشراف و کلیسا برای «نمایشِ منزلت»، باعث شد سبکی مستقل شکل گیرد: نماهای مقعر/محدب، پلکان‌های تئاتری، بالکن‌های پُرتزیین، و تناقضِ نور/سایه در سنگِ بازالت و آهک. اینجا بود که باروکِ سیسیلی «زبانِ خاصِ خود» را یافت. جمع‌بندی: اقتصادِ نمایش در عصرِ بازسازی. فاجعهٔ ۱۶۹۳ نه پایان، بلکه آغازی برای باروکِ سیسیلی بود. زمین‌لرزه بستری شد برای هم‌نشینیِ سیاستِ اشرافی، آیین‌مندیِ کلیسا و فناوریِ چاپ. نتیجه سبکی بود که هم به نمایشِ قدرت پاسخ می‌داد و هم با طنز و اغراقِ
به نمایشِ قدرت پاسخ می‌داد و هم با طنز و اغراقِ محلی از «باروکِ رُمی» فاصله گرفت. از این‌رو، باروکِ سیسیلی را می‌توان «اقتصادِ نمایش» دانست: سرمایه‌ای که به‌جای انباشت در حساب، در سنگ و مرمر و آهنِ پیچ‌خورده تجسم یافت. شهرهای جدید و طرح‌های منظم. انتقالِ نوتو به مکانِ جدید با نقشهٔ شطرنجی و محورهای شرق–غرب برای نورگیری، طرحِ شش‌ضلعیِ گرامیچله و بازچینیِ راگوزا (دوگانهٔ ایبلا/سوپریوره) نمونه‌های شهرسازیِ باروک‌اند که «معماری را در قاب» می‌گذارند: فاصلهٔ دید فراهم می‌شود، جبهه‌ها «خوانا» می‌شوند و
دید فراهم می‌شود، جبهه‌ها «خوانا» می‌شوند و سلسله‌مراتبِ مکانی (کلیسا در مرکز، اشراف بر ارتفاعات، بازار در امتدادِ محورها) نظم اجتماعی را بازنمایی می‌کند. منطقِ شبکه و نور. در نوتوی جدید، خیابان‌ها به‌صورت شبکهٔ منظم و محورهای اصلی شرق–غرب طراحی شدند تا نور خورشید به بهترین شکل به جبهه‌ها بتابد. این انتخاب، علاوه بر دلایل اقلیمی، ابزاری برای «تئاتری‌کردنِ» فضا بود: در ساعات خاص روز، طلوع یا غروب، جبهه‌های کلیساها و پالاتزوها با نور مستقیم می‌درخشیدند و جلوهٔ آیینی–نمایشی می‌یافتند. هندسه‌های نو: گرامیچله و
آیینی–نمایشی می‌یافتند. هندسه‌های نو: گرامیچله و فرم‌های چندضلعی. گرامیچله با نقشهٔ شش‌ضلعی، نمونهٔ کم‌نظیر «شهرِ هندسی» در سیسیل است. مرکز شهر به میدانِ شش‌ضلعی بدل شد که از آن شش خیابان شعاعی منشعب می‌شدند. این هندسهٔ تازه، هم کارکرد دفاعی داشت (کنترل دید و حرکت) و هم کارکرد آیینی–زیباشناختی: کلیسا و ساختمان‌های اصلی در مرکز، و خانه‌های اشراف و بازرگانان در حلقه‌های پیرامونی. دوگانگیِ راگوزا. راگوزا پس از ۱۶۹۳ به دو بخش تقسیم شد: راگوزا ایبلا (شهر قدیم) و راگوزا سوپریوره (شهر جدید). ایبلا با شبکهٔ
و راگوزا سوپریوره (شهر جدید). ایبلا با شبکهٔ باریک‌تر و بافتِ تاریخی بازسازی شد و کلیسای سن‌جورجو بر محور پلکان‌های آیینی برجسته گردید. در مقابل، راگوزا سوپریوره با خیابان‌های عریض‌تر و نظم شبکه‌ای ساخته شد. این دوگانگی نشان می‌دهد که چگونه باروک می‌تواند هم در بستر تاریخیِ قدیم و هم در نقشهٔ نو بازتولید شود. میدان به‌مثابهٔ صحنه. در همهٔ شهرهای بازسازی‌شده، میدان مرکزی—معمولاً روبه‌روی کلیسا یا دومو—به صحنهٔ اصلی بدل شد. این میدان‌ها نه فقط محل تجمع اجتماعی، که «قاب دید» برای معماری بودند: جبهه‌های
اجتماعی، که «قاب دید» برای معماری بودند: جبهه‌های مقعر/محدب، برج‌های ناقوس، و بالکن‌های نمایشی در نسبت با میدان خوانا می‌شدند. نمونهٔ بارز، پیاتزا دل دومو در سیراکوز است که جبههٔ پالما را همچون پردهٔ تئاتر قاب می‌گیرد. شهرسازیِ قدرت و سلسله‌مراتب اجتماعی. الگوی شهری باروک در سیسیل عمداً سلسله‌مراتبی بود: کلیسا و پالاتزو اسقفی در مرکز؛ صومعه‌ها و مدارس مذهبی در حلقهٔ میانی؛ و پالاتزوهای اشرافی در ارتفاعات با چشم‌انداز بر شهر. در امتداد خیابان‌های اصلی، بازار و مغازه‌ها قرار داشتند. این تقسیم‌بندی، نمایشِ
و مغازه‌ها قرار داشتند. این تقسیم‌بندی، نمایشِ بصری نظم اجتماعی بود: آسمانی–مذهبی در مرکز، دنیوی–اشرافی در بالا، و اقتصادی–بازاری در امتداد محورهای شهری. تأثیرات اروپایی و استعمار اسپانیایی. این بازطراحی‌ها از روندهای اروپایی نیز تأثیر گرفتند: طرح‌های شطرنجیِ اسپانیایی در مستعمراتِ قارهٔ آمریکا (مانند لیما یا هاوانا) و ایده‌های نظم و تقارنِ کریستوفر رن پس از آتش‌سوزی بزرگ لندن (۱۶۶۶)، الگوهایی الهام‌بخش بودند. در سیسیل، برخلاف لندن، موانع حقوقی و مالکیتی کمتر بود و همین امر اجرای نقشه‌های هندسی را آسان‌تر
بود و همین امر اجرای نقشه‌های هندسی را آسان‌تر کرد. جمع‌بندی: «شهرِ باروک» به‌مثابهٔ اثر هنری. بازسازیِ پسازلزله فرصت داد تا «کل شهر» به اثر هنری بدل شود، نه صرفاً تک‌بنا. نظم شبکه‌ای، میدان‌های قاب‌دار، محورهای نورگیر، و سلسله‌مراتبِ مکانی نشان می‌دهند که در سیسیل، باروک نه‌تنها در نما و جبهه، بلکه در کالبدِ شهر متجسد شد. از این‌رو، شهرهای وال دی نوتو (نوتو، راگوزا، مودیكا، سیراکوز و ...) امروز به‌عنوان «شهرهای باروک» در فهرست میراث جهانی ثبت شده‌اند. کلیساها و پالاتزوها در موج نخست. در موج نخستِ بازسازی
و پالاتزوها در موج نخست. در موج نخستِ بازسازی پس از ۱۶۹۳، بسیاری از بناها هنوز در چهارچوبِ «اقتباسِ سنجیده» از رُم و ناپل بودند. معمارانی چون جیووانی باتیستا واکارّینی (از ۱۷۳۰ به‌عنوان «معمارِ شهرِ کاتانیا») و تومازو ناپولی (در باگریا) نقش محوری در جهت‌دهی به این فاز داشتند. واکارّینی با ترکیب عناصر برنینی–بورومینی و به‌کارگیریِ خلاقِ سنگ آتشفشانی اتنا به‌عنوان عنصرِ تزیینی، نمای اصلیِ کلیسای جامع کاتانیا و فوارهٔ مشهور «فیل» ("Fontana dell’Elefante") را سامان داد. تومازو ناپولی در ویلا پالاگونیا پلکانِ
سامان داد. تومازو ناپولی در ویلا پالاگونیا پلکانِ بیرونیِ چندگردشی را به «معماریِ حرکت» بدل کرد و با دیوارهای مقعر/محدب جسارت تازه‌ای به کالبدِ باروک سیسیلی بخشید. کلیساها: از طاق ظفر تا مقعر/محدب. کلیسای جامع سیراکوز (جبههٔ آندره‌آ پالما، ۱۷۲۸–۱۷۵۳) نمونهٔ بارزِ انتقالِ الگوی رُمیِ «طاق ظفر» به سیسیل است: جبههٔ سه‌طبقه، ستون‌های آزاد، و فضای مرکزی برجسته که کلیسا را به صحنهٔ آیینی بدل می‌کند. در مودیکا، سن‌جورجو با نمای مقعر و برج ناقوس مرکزی، حسِ تئاتریِ باروک را آشکار می‌کند. در راگوزا، روساریو گالیاردی
را آشکار می‌کند. در راگوزا، روساریو گالیاردی با طراحیِ سن‌جورجو (1738) پله‌های طولانی و جبههٔ مقعر را ترکیب کرد تا کلیسا همچون «تاجی بر تپه» بدرخشد. پالاتزوها: صحنهٔ اشرافیت. پالاتزو بیسکاری در کاتانیا (آغاز ۱۷۰۲، تکمیل در دهه‌های بعد) نمونهٔ برجسته‌ای از نمایشِ اشرافیت در سنگ است: تالار آینه‌ها، راه‌پلهٔ دوگانهٔ پرپیچ‌وخم و جبههٔ موج‌دار. در نوتو، پالاتزو نیکولاسی دی ویلادوراتا با بالکن‌های آهن‌کوبِ نمایشی و کنسول‌های گروتسک نشان می‌دهد که چگونه «اقتصاد نمایش» اشرافی در نمای خیابان متجسد می‌شود. جمع‌بندی
اشرافی در نمای خیابان متجسد می‌شود. جمع‌بندی موج نخست. «موج نخست» باروک سیسیلی (۱۷۰۰–۱۷۴۰) دوره‌ای است میان «اقتباسِ رُمی» و «تألیفِ بومی»: کلیساها با جبهه‌های طاق ظفر و پلکان‌های آیینی، و پالاتزوها با بالکن‌های گروتسک و تالارهای نمایشی، نمایندهٔ گذار از پروتوباروک به هویتِ مستقل‌اند. این موج بستری فراهم کرد تا در دههٔ ۱۷۳۰ و ۱۷۴۰ باروک سیسیلی به «سبکِ بالیده و متمایز» بدل شود. باروک عالی سیسیلی (ح. ۱۷۳۰–۱۷۶۰). از حدود ۱۷۳۰، شتابِ بازسازی فروکش کرد و «فرصتِ تأمل» پدید آمد. نسلِ تازهٔ معماران—آندره‌آ پالما،
تأمل» پدید آمد. نسلِ تازهٔ معماران—آندره‌آ پالما، روزارّیو گالیاردی، استفانو ایتار و دیگران—با تکیه بر تجربهٔ پیشین و منابع نظری، زبانِ باروک را «شخصی و محلی» کردند: جبهه‌های چندپوسته با پداimentuهای شکسته، ناقوسخانه‌های پیشانی‌نشین و پلکان‌هایی که توپوگرافی را به «آکسیونِ شهری» بدل می‌کردند. راگوزا. راگوزا—دوپاره میانِ «ایبلا» و «سوپریوره»—نمونهٔ متراکمِ باروک عالی است. در ایبلا، سن‌جورجو بر فرازِ پلکانی حدود ۲۵۰ پله‌ای می‌نشیند؛ برجِ ناقوس از جبهه می‌جوشد و قوس‌ها و پداimentuهای شکسته حرکت را مفصل‌بندی
و قوس‌ها و پداimentuهای شکسته حرکت را مفصل‌بندی می‌کنند. پالاتزو زاکو با کنسول‌های گروتسک و نرده‌های آهن‌کوبِ پیچیده، طنزِ سیسیلی را در سنگ متجسم می‌سازد. در سوپریوره، کلیسای جامع راگوزا (سوپریوره) با ناقوسخانهٔ سیسیلی و درون‌مایهٔ سه‌راهرویی، و الگوی پالاتزوهای دوطبقهٔ کشیده، «سازگاریِ سبک با ایمنیِ لرزه‌ای» را آشکار می‌کند. مودیکا. مودیکا با جبههٔ سن‌جورجو (تکمیل‌شده ۱۷۶۰) به دست گالیاردی، یکی از شاخص‌ترین نمادهای باروک عالی را عرضه کرد. جبهه با ریتمی پله‌پله بالا می‌رود، ستون‌ها و طاق‌ها در تداومی
پله‌پله بالا می‌رود، ستون‌ها و طاق‌ها در تداومی نمایشی سازمان یافته‌اند و برج ناقوس مرکزی همچون محور عمودیِ تمام شهر عمل می‌کند. پلکان طولانی به این جبهه، حرکت آیینی جمعیت را به «نمایش شهری» بدل می‌سازد. کاتانیا. کاتانیا تقریباً از نو متولد شد. نقشهٔ جدید شهر با دو محورِ متقاطع به پیاتزا دل دومو می‌رسد. واکارّینی با بهره‌گیری نمایشی از بازالت سیاه در کنارِ سنگ‌های روشن، کیاروسکورویی شدید ساخت. نمای اصلی کلیسای جامع کاتانیا، با ستون‌های آزاد و پداimentuهای شکسته، نمونه‌ای از باروک عالی است. بازیلکای
شکسته، نمونه‌ای از باروک عالی است. بازیلکای کولجیاتا اثر استفانو ایتار صورتِ ساده‌تر اما سنجیدهٔ همین زبان را نشان می‌دهد. پالاتزو بیسکاری با تالار آینه‌ها و پلکانِ داخلیِ روکوکویی، «سخنِ پایانیِ باروک» را در حوزهٔ اشرافی بیان می‌کند. سیراکوز. در سیراکوز، آندره‌آ پالما با طراحیِ جبههٔ کلیسای جامع سیراکوز (۱۷۲۸–۱۷۵۳) فرمولِ «طاق ظفر» را به‌کار گرفت اما با نوآوری در لایه‌بندی ستون‌ها و شکستگیِ پداimentuها، نمایی چندپوسته و تئاتری آفرید. میدان مقابل (پیاتزا دل دومو) قاب دیدی فراهم می‌کند که کل جبهه به‌سان
دل دومو) قاب دیدی فراهم می‌کند که کل جبهه به‌سان پردهٔ صحنه جلوه‌گر می‌شود. جمع‌بندی. باروک عالی سیسیلی (۱۷۳۰–۱۷۶۰) مرحلهٔ بلوغ و استقلال سبک بود: معماران بومی با جسارت و خلاقیت، سنت رُمی را به زبان محلی ترجمه کردند. نتیجه، آثاری است که هم جنبهٔ آیینی دارند و هم جنبهٔ نمایشی، و تا امروز چهرهٔ شهری وال دی نوتو را تعریف می‌کنند. درون‌مایهٔ کلیساها. از اواخر دههٔ ۱۷۲۰، درونِ کلیساها «سبکِ مرمرین» اوج گرفت: کف‌ها و دیوارها با اینترسیاهای رنگین مفروش، سقف‌ها فرسک‌شده و گچ‌بری‌ها با پوتی‌ها، گل‌ها و جانورواره‌ها
و گچ‌بری‌ها با پوتی‌ها، گل‌ها و جانورواره‌ها افشان شد. محراب‌ها چون «تندیس‌های سنگی» از مرمرِ الوان و سنگ‌های نیمه‌قیمتی (از جمله لاپیس لازولی و عقیق) ساخته می‌شدند و راه‌پله‌های محراب با پیچ‌وتابِ مقعر–محدب به سکوی آیینی می‌رسیدند. ترکیب مصالح و رنگ‌ها. در این دوره، مرمرهای سبز، سرخ، زرد و سیاه در کنار سنگ‌های نیمه‌قیمتی برای خلق نقوش هندسی و گیاه‌واره‌ای به‌کار رفت. کف‌ها همچون قالی‌های سنگی طراحی شدند و دیوارها با پانل‌های مرمرین چندرنگ پوشیده شدند. این کثرت رنگ و بافت، نوعی «زیبایی‌شناسیِ تماشایی» پدید
رنگ و بافت، نوعی «زیبایی‌شناسیِ تماشایی» پدید آورد که هم آیینی و هم نمایشی بود. فرسک و گچ‌بری. سقف‌ها و طاق‌ها با فرسک‌های رنگارنگ پوشیده شدند؛ صحنه‌هایی از قدیسان، فرشتگان و موضوعات انجیل بر فراز جماعت نقش بست. گچ‌بری‌ها، با تندیس‌های پوتی، گل‌ها و جانوران خیالی، مرز میان معماری و مجسمه‌سازی را محو کردند. این تزئینات، مخاطب را در فضایی فراگیر و همه‌جانبه غوطه‌ور می‌کردند. محراب‌ها و آیینِ دیداری. محراب‌ها در باروک سیسیلی به اوج شکوه رسیدند: بلوک‌های عظیم مرمر رنگین، قاب‌های زراندود، و سنگ‌های قیمتیِ
مرمر رنگین، قاب‌های زراندود، و سنگ‌های قیمتیِ کارشده، که نگاه را به نقطهٔ کانونی فضا می‌کشاندند. راه‌پله‌های خمیدهٔ پیشِ‌محراب، با پیچ‌وتاب مقعر–محدب، «ورود آیینی» به سکوی مقدس را نمایش می‌دادند. بسیاری از محراب‌ها به سفارش اشراف یا فرقه‌های مذهبی ساخته شدند و نام حامی بر کتیبه‌هایشان حک شده است. فضاهای زنانه و اخلاق دیداری. در کلیساهای وابسته به صومعه‌ها، مانند سن بنه‌دتو (کاتانیا), choirهای پنهان برای راهبه‌ها ساخته شد. این فضاها با شبکه‌های سنگی یا چوبی جدا می‌شدند: صدا به صحن می‌رسید، اما بدنِ
یا چوبی جدا می‌شدند: صدا به صحن می‌رسید، اما بدنِ خوانندگان دیده نمی‌شد. این معماریِ صدا و دید، هم اخلاق کاتولیکی «پنهان‌سازی» را رعایت می‌کرد و هم کیفیت آکوستیک را به اوج می‌رساند. سنگ‌نوشته‌ها و حافظهٔ اشراف. سنگ‌نوشته‌ها و لوح‌های مرمرین کفِ کلیساها، اغلب مزار خاندان‌های اشرافی بودند. تحولِ سبک این سنگ‌نوشته‌ها—از ساده و سفید در آغاز قرن هفدهم تا معرق‌های رنگین در نیمهٔ دوم قرن هجدهم—خود نشانگرِ تکاملِ فنون مرمرکاری و زیبایی‌شناسی باروک است. جمع‌بندی. درون‌مایهٔ کلیساهای باروک سیسیلی، بر خلاف سادگیِ
درون‌مایهٔ کلیساهای باروک سیسیلی، بر خلاف سادگیِ بیرونی برخی بناها، به صحنه‌ای غنی و پُر از رنگ و نقش بدل شد: قالی‌های سنگی، فرسک‌های پرشکوه، محراب‌های مرمرین، و فضاهای صوتی–آیینی. این ترکیب، تجربهٔ دینی را به نمایش هنری تبدیل کرد و باروک سیسیلی را از همتایان اروپایی‌اش متمایز ساخت. درون‌مایهٔ پالاتزوها. در پالاتزوهای سیسیلی، پِیانو نوبیله (طبقهٔ پذیرایی) صحنهٔ اصلیِ نمایش بود: تالارهای بزرگ با آینه‌های دیواری در قاب‌های زراندود، لوسترهای مورانو، سقف‌های فرسک‌شده و کف‌های مرمرین یا کاشی‌کاری‌شده. از آن‌جا
و کف‌های مرمرین یا کاشی‌کاری‌شده. از آن‌جا که ساخت بسیاری از کاخ‌ها چندین دهه به طول انجامید، اغلب تزئیناتِ پایانی رنگ‌وبوی نئوکلاسیک گرفتند و بدین‌ترتیب «تجملِ متمرکز» در تالارهای اصلی نشست، در حالی‌که اتاق‌های روزمره ساده‌تر باقی ماندند. تالارهای نمایشی و آینه‌ها. تالار آینه‌ها ("Galleria degli Specchi") در پالاتزو والگوارنرا-گانجی در پالرمو از شاخص‌ترین نمونه‌هاست: دیوارها با آینه‌های بزرگ قاب‌بندی شده‌اند، لوسترهای مورانو بر سقف‌های فرسک‌شده می‌درخشند و قاب‌های زراندود میان نقاشی‌ها و آینه‌ها مرز را
و قاب‌های زراندود میان نقاشی‌ها و آینه‌ها مرز را محو می‌کنند. این تالارها برای رقص، موسیقی و پذیرایی از مهمانان اروپایی طراحی می‌شدند و نقش «صحنهٔ اجتماعی» داشتند. پلکان‌ها به‌عنوان نمایش حرکت. راه‌پله‌های بزرگ داخلی، مانند پالاتزو بیسکاری در کاتانیا، فراتر از کارکرد عمودی بودند: با خمیدگی‌های مقعر و محدب، دسته‌های سنگی تراشیده و نرده‌های آهن‌کوب، خود بدل به نمایشگاهی از قدرت و سلیقهٔ اشراف شدند. این پلکان‌ها غالباً با روکوکو دیرآمده ترکیب شدند و از حد یک عنصر کارکردی به یک «نمایش فضایی» ارتقا یافتند.
یک عنصر کارکردی به یک «نمایش فضایی» ارتقا یافتند. مبلمان و فرهنگ مادی. مبلمان باروک سیسیلی با میزهای مرمرین، صندلی‌های منبت‌کاری‌شده و پارچه‌های زربفت تکمیل می‌شد. این اشیاء غالباً قابل جابه‌جایی بودند تا تالارها بنا به نیاز تغییر کاربری دهند: برای ضیافت، رقص، یا نشست‌های سیاسی. کف‌ها نیز با کاشی‌های سرامیکی رنگین یا موزاییک‌های مرمرین پوشیده می‌شدند که گاه نشان‌وارهٔ خاندان را نمایش می‌دادند. زندگی روزمره و سلسله‌مراتب فضایی. در کنار تالارهای تجملی، اتاق‌های خصوصی، آشپزخانه‌ها و فضاهای خدماتی ساده‌تر و