payamvha/North_RAG huggingface dataset:
(علیه‌السّلام) لباس دو درهمی را خود برداشتند و لباس سه درهمی را به قنبر دادند. قنبر گفت: ‌ای امیرمؤمنان! شما چون به منبر می‌روید و برای مردم خطبه می‌خوانید مناسب است لباس گران‌تر را شما بپوشید. حضرت نپذیرفتند و فرمودند: قنبر! تو جوان هستی، من از خدا شرم می‌کنم که خود را در لباس پوشیدن بر تو ترجیح بدهم. از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) شنیدم که می‌فرمودند: «از آنچه می‌پوشید و می‌خورید به غلامان خود هم بپوشانید و بخورانید بین خودتان و آنها فرق نگذارید.» (احتمالاً اشاره به این حدیث باشد: قالَ
نگذارید.» (احتمالاً اشاره به این حدیث باشد: قالَ اَبُوذَرٍّ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللّهِ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) یقُولُ: اِخْوانُکُمْ جَعَلَهُمُ اللّهُ تَحْتَ اَیدیکُمْ، فَمَنْ کانَ اَخُوهُ تَحْتَ یدِه ِفَلْیطْعِمْهُ مِمّا یاْکُلُ وَلْیکْسِهِ مِمّایلْبِسُ وَ لا یکَلِّفْهُ ما یغْلِبُهُ فَاِنْ کَلَّفَهُ مایغْلِبُهُ فَلْیعِنْهُ. ابوذر می‌گوید: از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) شنیدم که فرمود: خداوند بعضی از برادران شما را زیر دست شما قرار داده هرکس برادر و هم نوعش را زیر دست دارد باید از آنچه خود
برادر و هم نوعش را زیر دست دارد باید از آنچه خود می‌خورد به او بخوراند، و از آن چه می‌پوشد به او هم بپوشاند، و هیچ‌وقت کاری که خارج از قدرت اوست به او نسپارد و اگر کار دشواری را به او سپرد او را کمک کند.) لذا آن‌حضرت، پیراهن دو درهمی را برای خود برداشت.[۱۹][۲۰][۲۱] ۱۲ - حمایت از قنبر در جریان اهانت اشعث [ویرایش] روزی اشعث بن قیس برای حاجتی به در خانه حضرت علی (علیه‌السّلام) آمد و اجازه ورود خواست، اما قنبر به دلایلی اجازه ورود نداد. اشعث بی شرمی کرد و با مشتی بینی قنبر را خون آلود ساخت، امیرالمومنین وقتی
بینی قنبر را خون آلود ساخت، امیرالمومنین وقتی از برخورد اشعث با قنبر آگاه شد از خانه بیرون آمد و به او فرمود: «مالی و لک یا اشعث، اما و الله لو بعبد ثقیف تمرست لا قشعرت شعیراتک؛ مرا با تو چه کار است‌ ای اشعث (چرا غلام مرا زدی) به خدا سوگند آن‌گاه که اسیر دست برده ثفیف (حجاج بن یوسف) شوی، موی‌های زیر بدنت از بیم او به لرزه در می‌آید.» شخصی که در آن‌جا حاضر بود از خبر غیبی امام (علیه‌السّلام) تعجب کرد و پرسید: برده ثقیف کیست؟ امام (علیه‌السّلام) فرمود: غلامی از قبیله ثقیف است که همه خاندان عرب را خوار و ذلیل
قبیله ثقیف است که همه خاندان عرب را خوار و ذلیل می‌کند. شخص دیگری پرسید: ‌ای امیرالمومنین، چند سال او حکومت می‌کند؟ امام فرمود: اگر به حکومت برسد، بیست سال حکومت خواهد کرد.؟ »[۲۲] ۱۳ - درس‌های قنبر از مکتب علی [ویرایش] خدمت‌کاران و کنیزانی که در خانه ارباب زندگی می‌کنند، آن چه در آن خانه می‌بینند، فرا می‌گیرند. آموزش‌های ارباب به زیردستان، در تربیت آنها بسیار مؤثراست؛ از این رو، کنیزانی که در خانه معصومین (علیهم‌السّلام) بودند و با ایشان سروکار داشتند، اخلاق و رفتار آنان را آموخته بودند. قنبر این افتخار را
و رفتار آنان را آموخته بودند. قنبر این افتخار را داشت که پیوسته همراه مولی بود و مطالب فراوانی از حضرت آموخت. او در کلاس مکتب مولایش علی (علیه‌السّلام) زانو زد و درس‌های عملی و نظری زیادی را یاد گرفت. روزی قنبر به همراه امام علی (علیه‌السّلام) وارد مسجد کوفه شد. در این هنگام مردی مشغول نماز بوده بسیار نیکو نماز می‌خواند. قنبر به مولی گفت: من مردی را ندیدم که از او زیباتر نماز بخواند!! حضرت فرمود: قنبر! عبادت با ولایت ما ارزش دارد اگر کسی هزار سال عبادت داشته باشد اما از نعمت ولایت ما بی‌بهره باشد عبادت او
باشد اما از نعمت ولایت ما بی‌بهره باشد عبادت او دارای ذره‌ای ارزش نیست...» [۲۳] علی (علیه‌السّلام) با این عبارت درس بزرگی به او آموخت. یعنی‌ ای قنبر! ارزش اعمال به بصیرت است. بصیرت یعنی حق شناسی، بصیرت یعنی پیروی از مکتب اهل بیت (علیهم‌السّلام) و پذیرفتن ولایت آنها. چه بسیار علی (علیه‌السّلام) به قنبر می‌فرمود: «یا قَنْبَرُ اَبْشِرْ وَ بَشِّرْ وَاسْتَبْشِرْ فَلَقَدْ مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) وَ هُوَ عَلَی اُمَّتِهِ سَاخِطٌ اِلَّا الشِّیعَةَ اَلَا وَاِنَّ لِکُلِّ شَی‌ءٍ عُرْوَةً وَ عُرْوَةُ الْاِسْلَامِ
لِکُلِّ شَی‌ءٍ عُرْوَةً وَ عُرْوَةُ الْاِسْلَامِ الشِّیعَةُ اَلَا وَ اِنَّ لِکُلِّ شَی‌ءٍ دِعَامَةً وَ دِعَامَةُ الْاِسْلَامِ الشِّیعَةُ اَلَا وَ اِنَّ لِکُلِّ شَی‌ءٍ شَرَفاً وَ شَرَفُ الْاِسْلَامِ الشِّیعَةُ اَلَا وَ اِنَّ لِکُلِّ شَی‌ءٍ سَیداً وَ سَیدُ الْمَجَالِسِ مَجَالِسُ الشِّیعَةِ اَلَا وَ اِنَّ لِکُلِّ شَی‌ءٍ اِمَاماً وَ اِمَامُ الْاَرْضِ اَرْضٌ یسْکُنُهَا الشِّیعَةُ وَ اللَّه ِلَولَا مَا فِی الْاَرْضِ مِنْکُمْ لَمَا اَنْعَمَ اللَّهُ عَلَی اَهْلِ خِلَافِکُمْ وَلَا اَصَابُوا الطَّیبَاتِ مَا لَهُمْ
وَلَا اَصَابُوا الطَّیبَاتِ مَا لَهُمْ فِی الدُّنْیا...؛ [۲۴][۲۵] مژده باد تو را و تو نیز به دیگران مژده بده و یقین داشته باش، که به خدا قسم پیامبرخدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در حالی از دنیا رفت، که جز شیعیان بر همه مردم خشمگین بود، و آگاه باشید که هرچیزی ستون و تکیه‌گاهی دارد و ستون اسلام، شیعه می‌باشد. آگاه باش برای هرچیزی کنگره‌ای است و کنگره اسلام شیعه است. و هرچیزی شرفی دارد و شرف دین شیعیان‌اند، آگاه باش برای هرچیز سید و سروری است و سید مجالس، مجالس شیعه است و هرچیزی امامی دارد و امام زمین، زمینی
شیعه است و هرچیزی امامی دارد و امام زمین، زمینی است که شیعیان در آنجا ساکن‌اند، سوگند به خدا اگر امثال شماها نبود، خداوند به مخالفان شما نعمت نمی‌داد ...» عده‌ای برای دیدار با علی (علیه‌السّلام) به قنبر مراجعه کردند. قنبر آنها را راهنمایی کرد و پیش مولایش علی (علیه‌السّلام) برد. حضرت به قنبر فرمود: ببین اینان کیان‌اند؟ قنبر گفت: اینان شیعیان شما هستند. حضرت فرمود: چرا سیمای شیعه را در آنها نمی‌بینم؟ قنبر پرسید سیمای شیعه کدام است؟ فرمود: «شکمی خالی از گرسنگی (اهل روزه مستحبی بودن) لب‌های خشک، چشمانی گریان
(اهل روزه مستحبی بودن) لب‌های خشک، چشمانی گریان (از خوف خدا)»[۲۶] با این حکایت بار دیگر این درس دوباره برای قنبر تکرار شد که راه شیعه اثنی عشری راه حق است. او از مولی آموخت که شیعه بودن به شعار نیست بلکه باید عملکرد علی پسندانه باشد. ۱۳.۱ - اعتدال در عقیده و پرهیز از غلو قنبر به مولایش علی (علیه‌السّلام) خبر داد ده نفر به خانه آمده‌اند و معتقدند شما خدای آنها هستی! حضرت فرمود: بگو بیایند! به حضور مولی شرفیاب شدند حضرت فرمود: حرفتان چیست؟ گفتند ما می‌گوییم که تو خدای مایی! تو ما را خلق کرده‌ای، روزی ما به
که تو خدای مایی! تو ما را خلق کرده‌ای، روزی ما به دست توست. امیرمؤمنان علی (علیه‌السّلام) فرمود: دست از این حرف‌ها بردارید! من مخلوقی مثل شمایم آنها دست از حرفشان نکشیدند! حضرت مجدداً به آنها فرمود: وای بر شما خدای من و شما الله است توبه کنید و از انحرافتان بازگردید. گفتند ما از عقیده‌مان عدول نمی‌کنیم تو خدای ما هستی و ما همگی مخلوق توایم، تو هستی که روزی‌مان می‌دهی!! حضرت به کارگران دستور داد گودالی بزرگ کندند آنگاه دستور داد آتش و هیزم در آن گودال بریزند آتش برافروخته شد. آنگاه فرمود: توبه کنید! گفتند
آتش برافروخته شد. آنگاه فرمود: توبه کنید! گفتند ما از عقیده‌مان برنمی‌گردیم مولی علی (علیه‌السّلام) هم آنها را در آتش افکنده سوزاند!! در حالی که این بیت را زمزمه می‌کرد: «انی اذا بصرت شییا منکرا اوقدت ناری و دعوت قنبرا؛ هر گاه امر ناروایی ببینم، آتش می‌افروزم و قنبر را برای اجرای حکم خدا فرا می‌خوانم.»[۲۷] این یعنی آموزش اعتدال در عقیده. ۱۳.۲ - انقاق به فقراء امام علی (علیه‌السّلام) در بین راه متوجه زن فقیری شد که بچه‌های او از گرسنگی گریه می‌کردند و او آن‌ها را به وسائلی مشغول می‌کرد و از گریه باز
او آن‌ها را به وسائلی مشغول می‌کرد و از گریه باز می‌داشت. برای آسوده کردن آن‌ها دیگی که جز آب چیز دیگری نداشت بر پایه گذاشته بود و در زیر آن آتش می‌افروخت تا آن‌ها خیال کنند برایشان غذا تهیه می‌کند. به این وسیله آن‌ها را خوابانید. علی (علیه‌السّلام) پس از مشاهده این جریان با شتاب به همراه قنبر به منزل رفت. ظرف خرمائی با انبانی آرد و مقداری روغن و برنج بر شانه خویش گرفت و بازگشت. قنبر تقاضا کرد اجازه دهند او بردارد؛ ولی حضرت راضی نشدند. وقتی که به خانه آن زن رسید اجازه ورود خواست و داخل شد، مقداری از
آن زن رسید اجازه ورود خواست و داخل شد، مقداری از برنج‌ها را با روغن در دیگ ریخت و غذای مطبوعی تهیه کرد؛ آن‌گاه بچه‌ها را بیدار نمود و با دست خود از آن غذا به آنها داد تا سیر شدند. علی (علیه‌السّلام) برای سرگرمی آن‌ها دو دست و زانوان خود را بر زمین گذاشت و صدای مخصوص گوسفندان را تقلید نمود! بچه‌ها نیز یاد گرفتند و از پی آن جناب همین کار را کرده و می‌خندیدند؛ مدتی آن‌ها را سرگرم داشت تا ناراحتی قبلی را فراموش کردند و بعد خارج شد. قنبر گفت: ‌ای مولای من! امروز دو چیز مشاهده کردم که علت یکی را می‌دانم، سبب
دو چیز مشاهده کردم که علت یکی را می‌دانم، سبب دومی بر من آشکار نیست. این که توشه بچه‌های یتیم را خودتان حمل کردید و اجازه ندادید من شرکت کنم از جهت نیل به ثواب و پاداش بود و اما تقلید از گوسفندان را ندانستم برای چه کردید؟ فرمود: وقتی که وارد بر این بچه‌های یتیم شدم، از گرسنگی گریه می‌کردند. خواستم وقتی خارج می‌شوم هم سیر شده باشند و هم بخندند.[۲۸] ۱۳.۳ - حساسیت بیت‌المال امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) حاضر نبود از بیت‌المال برای خود چیزی زیاده بردارد، حتی در بیت‌المال چیزی نگه نمی‌داشت. هر روز جمعه هر چه در
بیت‌المال چیزی نگه نمی‌داشت. هر روز جمعه هر چه در بیت‌المال بود، میان مردم تقسیم می‌کرد، بعد زمین بیت‌المال را جارو می‌کرد و بر جای آن نماز می‌خواند و پس از نماز می‌گفت: روز رستاخیز گواه من باشید. و بنابر نقلی دیگر بر زمین‌اش آب می‌پاشید و آنجا استراحت می‌کرد. می‌گویند وقتی به بیت‌المال می‌آمد و در آنجا پاره‌های زر و سیم را می‌دید زیر لب زمزمه می‌کرد: ای زردها و سپیدها، دیگری را فریب دهید. خداوند بر من احسان می‌کند و از فتنه شما مرا نگه می‌دارد.[۲۹][۳۰] ابوعمرو زاذان فارسی می‌گوید: من با قنبر نزد
ابوعمرو زاذان فارسی می‌گوید: من با قنبر نزد امیرالمؤمنین علی (علیه‌السّلام) رفتیم. قنبر گفت: یا امیرالمؤمنین برای تو ذخیره‌ای نگه داشته‌ام. علی (علیه‌السّلام) فرمود: آن چیست؟ قنبر پاسخ داد برویم به خانه، چون وارد خانه شدند، در آنجا کیسه بزرگی پر از سیم و زر بود. قنبر رو به علی (علیه‌السّلام) کرد و گفت: ‌ای امیرالمؤمنین تو هر چه از اموال و غنایم بود، همه را قسمت کردی. من این را برای تو ذخیره کردم. علی (علیه‌السّلام) رو به قنبر کرد و گفت: آیا می‌خواهی که آتش فراوانی به خانه من داخل کنی. سپس شمشیر خود را کشید
به خانه من داخل کنی. سپس شمشیر خود را کشید و به جام‌های سیم و زر نواخت و شعری خواند که مفادش این بود که، هیچ‌گاه از آنچه در نزد او فراهم شده است، خوب آن را برای خود برنگزیده، بلکه همه را به حق‌داران و مستحقان بخشیده است. سپس رو به زر و سیم انباشته کرد و گفت: ‌ای سیم سپید فام غیر مرا فریب ده! ‌ای زر زرد‌گونه غیر مرا فریب ده.[۳۱] ۱۳.۴ - رعایت شان افراد علی (علیه‌السّلام) در عین متواضع بودن، به حفظ منزلت افراد توجّه زیادی داشتند. از امام حسن عسکری (علیه‌السّلام) نقل شده است: روزی پدر و پسری مهمان ایشان بودند.
نقل شده است: روزی پدر و پسری مهمان ایشان بودند. امام (علیه‌السّلام) آنها را در بهترین جای خانه خود پذیرایی کردند و خودشان در نزدیک درِ اتاق روبروی مهمانان نشستند. پس از صرف غذا قنبر آب آورد تا مهمان‌ها دست‌های خود را با آن بشویند؛ علی (علیه‌السّلام) آب را از قنبر گرفتند تا خودشان بر دستان آن دو آب بریزند. آن مرد وقتی این صحنه را دید بسیار شرمنده شد و از آن حضرت خواست که آب را خود بریزد ولی امام (علیه‌السّلام) راضی نشدند. وی به امام گفت: «ای امیرالمؤمنین، خدا مرا می‌بیند و شما بر دستان من آب می‌ریزید؟! حضرت
مرا می‌بیند و شما بر دستان من آب می‌ریزید؟! حضرت فرمود: «بنشین و دستانت را بشوی، زیرا خداوند عزّوجلّ تو را می‌بیند در حالی که برادری که هیچ امتیاز و فضیلتی بر تو ندارد به تو خدمت می‌کند و خداوند به واسطه این خدمت؛ خادمان او را در بهشت مساوی با ده برابر عدد مردم دنیا و بر همان حساب در نفرات مناطق و ممالکی که در آنجا استقرار دهد. پس آن مرد نشست. حضرت به او فرمود: «تو را قسم به حقّ بزرگ من که نیک آن را می‌شناسی و بدان احترام می‌گذاری؛ و سوگند به تواضعت برای خدا که به همان سبب شما دو تن را جزا داد و مرا بدان
که به همان سبب شما دو تن را جزا داد و مرا بدان ستود، تو را بدان خدمتی که برایت نمودم شرافت بخشید، از تو می‌خواهم دستان خود را با آرامش بشویی؛ همان‌گونه که انگار قنبر بر دستان تو آب می‌ریزد! آن مرد نیز همان کار را انجام داد. امام (علیه‌السّلام) سپس ظرف آب را به پسرش محمد بن حنفیه دادند و فرمودند: ‌ای فرزندم، اگر فرزند این مرد به تنهائی نزد من آمده بود باز هم خودم بر روی دستانش آب می‌ریختم، ولی خداوند امتناع دارد از این‌که میان پسر و پدر (وقتی هر دو در یک مجلس حضور دارند) مساوی رفتار شود (دوست ندارد که بین
حضور دارند) مساوی رفتار شود (دوست ندارد که بین آنها هیچ فرقی گذاشته نشود، باید شان پدر حفظ شود) بلکه پدر بر روی دستان پدر آب می‌ریزد و پسر بر پسر، پس محمّد ابن حنفیه بر دستان پسر آب ریخت.» [۳۲] ۱۳.۵ - حفظ آبروی اشخاص روزی فرد نیازمندی به امام (علیه‌السّلام) مراجعه کرد و اظهار نیاز نمود. چون عده‌ای دیگر نیز در آنجا بودند حضرت برای حفظ آبروی او فرمودند: «حاجت خود را بنویس.» و به این طریق امام (رحمة‌الله‌علیه) نگذاشتند دیگران متوجه درخواست او شوند و در نتیجه آن فرد شرمنده شود. آن‌گاه به قنبر فرمودند خواسته او
فرد شرمنده شود. آن‌گاه به قنبر فرمودند خواسته او را برآورد و به سبب شایستگی او، بیش از آنچه می‌خواست به او کمک کردند. یکی از حاضران گفت: یا امیرالمؤمنین براستی که او را بی‌نیاز کردی حضرت فرمودند: هرکسی را به‌اندازه منزلتش احترام کنید، چون دیدم این مرد، فرد شایسته‌ای است بیش از آنچه نیاز داشت کمکش کردم. مردی نزد علی (علیه‌السّلام) آمد و عرض کرد: «من حاجتی دارم.» امام فرمود: «حاجتت را روی زمین بنویس؛ زیرا که من گرفتاری تو را آشکارا در چهره‌ات می‌بینم.» مرد روی زمین نوشت: «من فقیری نیازمندم.» امام به قنبر
روی زمین نوشت: «من فقیری نیازمندم.» امام به قنبر فرمود: «با دو جامه ارزشمند او را بپوشان.» مرد فقیر هم، با ابیات زیر از امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) تشکر کرد. کَسَوْتَنِی حُلَّةً تَبْلَی مَحَاسِنُهَا فَسَوْفَ اَکْسُوکَ مِنْ حُسْنِ الثَّنَا حُلَلًا اِنْ نِلْتَ حُسْنَ ثَنَائِی نِلْتَ مَکْرُمَةً وَ لَسْتَ تبقی(تَبْغِی) بِمَا قَدْ نِلْتَهُ بَدَلًا اِنَّ الثَّنَاءَ لَیحْیی ذِکْرَ صَاحِبِهِ کَالْغَیثِ یحْیی نَدَاهُ السَّهْلَ وَ الْجَبَلَا لَا تَزْهَدِ الدَّهْرَ فِی عُرْفٍ بَدَاْتَ بِهِ فَکُلُّ عَبْدٍ سَیجْزِی
فِی عُرْفٍ بَدَاْتَ بِهِ فَکُلُّ عَبْدٍ سَیجْزِی بِالَّذِی فَعَلا گرم تو جامه زنخ داده‌ای که کهنه شود بپوشمت ز ستایش هزارها جامه‌ ستایشم ز برای تو حرمتی باشد که جای آن نپذیری هزار پیژامه‌ شود ز مدح و ثنا زنده نام صاحب آن چنو که زنده شود کوه و دشت از باران‌ به عمر خویش ز احسان بکس کناره مکن که بنده راست جزا طبق آنچه کرده عیان حضرت فرمود: «یکصد دینار نیز به او بدهید! » بعضی گفتند: «یا امیرالمؤمنین او را ثروتمند کردی! علی (علیه‌السّلام) فرمود: «من از پیامبر خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) شنیدم که فرمود:
خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) شنیدم که فرمود: «انْزِلِ النَّاسَ مَنَازِلَهُم...؛ مردم را در جایگاه خود قرار دهید و به شخصیت آنان احترام بگذارید.» آن‌گاه فرمود: «اِنِّی لَاَعْجَبُ مِنْ اَقْوَام ٍیشْتَرُونَ الْمَمَالِیکَ بِاَمْوَالِهِمْ وَ لَایشْتَرُونَ الْاَحْرَارَ بِمَعْرُوفِهِم؛ من از بعضی مردم در شگفتم. آنان بردگان را با پول می‌خرند، ولی آزادگان را با نیکی‌های خود نمی‌خرند.» [۳۳][۳۴] ۱۳.۶ - سختگیری در اجرای دین و قانون امیرالمومنین علی (علیه‌السّلام) در کار دین، سخت‌گیر و بی‌اغماض بود. همین عامل او را
کار دین، سخت‌گیر و بی‌اغماض بود. همین عامل او را برای بعضی از اهل زمانه تحمل ناپذیر کرده بود. قنبر چون پیوسته ملازم مولی بوده داستان‌های فراوانی از قضاوت‌های مولی دارد. وی در بین افتخارات خویش از این افتخار برخوردار است که با اینکه در جریانی مرتکب تخلفی شد و از ناحیه مولی مجازات گردید، اما تنبه او سر سوزنی از محبت او نسبت به مولایش علی نکاست: امام باقر (علیه‌السّلام) فرمود: امیرالمومنین (علیه‌السّلام) به قنبر دستور داد حدی را بر مرد مجرمی جاری نماید. قنبر در هنگام اجرای حد (که شلاق بود) به خطا و اشتباه سه
هنگام اجرای حد (که شلاق بود) به خطا و اشتباه سه ضربه بیشتر از حد مقرر، به آن مرد گناهکار زد، حضرت از اشتباهی که قنبر مرتکب شده بود برآشفت و با سه ضربه شلاق او را قصاص کرد و بدین‌گونه وی و امثال وی را از تعدی به حقوق دیگران بر حذر داشت.[۳۵][۳۶] ۱۴ - قنبر در زمان امام حسن [ویرایش] وی پس از شهادت امیرالمومنین (علیه‌السّلام) ملازم رکاب امام حسن مجتبی (علیه‌السّلام) شد که در حدود ۱۰سال به طول انجامید. او از نزدیکان و مقربان امام حسن مجتبی (علیه‌السّلام) بود. وی از جمله کسانی بود که در لحظه شهادت امام مجتبی
وی از جمله کسانی بود که در لحظه شهادت امام مجتبی (علیه‌السّلام) در آنجا حضور داشت بر وصیت‌های ایشان بر برادرش محمد بن حنفیه ناظر و شاهد بود. مفضل بن عمر از امام صادق (علیه‌السّلام) روایت می‌کند که فرمود: هنگامی که حضرت امام حسن را مرگ نزدیک شد به قنبر فرمود: ببین پشت در غیر از آل محمد مؤمنی دیگر هست، قنبر گفت: خدا و رسول و فرزند رسول به این موضوع داناتر هستند، فرمود: اکنون بروید و محمد بن علی را نزد من حاضر کنید، قنبر گوید: من رفتم و سفارش را به محمد گفتم، وی اظهار داشت مگر خبر تازه‌ای پیش آمده؟! قنبر
وی اظهار داشت مگر خبر تازه‌ای پیش آمده؟! قنبر گوید: گفتم هرچه زودتر در نزد ابومحمد حاضر گردید، وی باعجله هرچه بیشتری خود را خدمت حضرت امام حسن (علیه‌السّلام) رسانید، و پس از سلام در مقابل آن جناب ایستاد، حضرت فرمود: اکنون بنشین، سزاوار نیست امثال شما در هنگام استماع کلماتی که مردگان به‌وسیله آن زنده می‌شوند، و زندگان از شنیدن آن می‌میرند، غائب باشید. سپس امام حسن مجتبی (علیه‌السّلام) به محمد بن حنفیه فرمودند: «اگر بخواهم از حال تو اطلاع دهم در وقتی که در پشت پدرت نطفه بودی اطلاع می‌دهم. ‌ای محمّد! آیا
پشت پدرت نطفه بودی اطلاع می‌دهم. ‌ای محمّد! آیا نمی‌دانی که حسین بن علی پس از وفات من امام است و در نزد خداوند وارث ‌پیغمبر است و این ارث را از پدر و مادرش اخذ کرده است. خداوند دانا است که شما بهترین مردم هستید و از میان شما محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را به رسالت برگزید، و محمد هم علی را اختیار کرد و علی هم مرا برای امامت برگزید و من هم حسین را برای شما اختیار کردم. محمّد بن علی گفت: تو امام و پیشوا و سید من هستی، من در عقیده خود ثابت و پابرجا هستم و هیچ‌وقت گرفتار وساوس شیطان نیستم، ایمان من چنان
و هیچ‌وقت گرفتار وساوس شیطان نیستم، ایمان من چنان محکم و استوار است که بادهای سخت او را از بین نمی‌برد و مانند نقوش بر صفحه کاغذ ترسیم شده است. حسین (علیه‌السّلام) داناترین ما است از جهت علم و دانش، و سنگین‌ترین ما است از نظر حلم و بردباری، و از همه ما به حضرت رسول (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نزدیکتر است، وی امام و پیشوای ما بود قبل از این که آفریده شود، و ناطق وحی بود پیش از این که به سخن‌گفتن آید و اگر خداوند می‌دانست کسی از غیر ما داناتر هست محمّد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را به رسالت اختیار نمی‌کرد،
را به رسالت اختیار نمی‌کرد، محمّد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) علی را اختیار نمود و علی شما را برگزید و تو هم حسین را انتخاب کردی ما به این انتخاب رضایت داریم و تسلیم گفته شما هستیم.» [۳۷] ۱۵ - قنبر در زمان امام حسین [ویرایش] پس از شهادت امام حسن (علیه‌السّلام) قنبر توفیق درک امامت سیدالشهدا (علیه‌السّلام) را دریافت اما وی نیز توفیق یاری امام حسین (علیه‌السّلام) در عاشورا را از دست داد. درباره این که چرا قنبر با این همه سوابق در کربلا حضور نداشته، متاسفانه هیچ سند تاریخی وجود ندارد. چون بسیاری از موارد در
هیچ سند تاریخی وجود ندارد. چون بسیاری از موارد در تاریخ ذکر نشده است و چه بسا به دست ما نرسیده است لذا نکات مبهم و تاریک در تاریخ بسیار زیاد است و مساله حضور افرادی چون قنبر و دیگران در جریان عاشورا و نهضت امام حسین (علیه‌السّلام) یکی از آن موارد است. اما با این حال برخی درباره عدم حضور قنبر در نهضت کربلا احتمالاتی را بیان کرده‌اند من جمله این که با ظهور ابن زیاد شیعیان مخفیانه و پراکنده زندگی می‌کردند و قنبر در آن زمان در زندان‌های بنی‌امیه اسیر بود و بعد از شهادت امام حسین (علیه‌السّلام) و یاران باوفایش
از شهادت امام حسین (علیه‌السّلام) و یاران باوفایش از زندان آزاد شد. لذا عملاً امکان حضور وی در کربلا منتفی بود. البته همانطور که ذکر شد در منابع تاریخی چنین مطلبی نیامده است. قنبر پس از آزادی از زندان بنی‌امیه، در زمره یاران حضرت زین‌العابدین (علیه‌السّلام) درآمد اما به علت شرایط سیاسی و خفقان آن دوران موفق به خدمتگزاری نزدیک به امام چهارم نشد و در زمان حجاج به فیض شهادت نایل آمد. ۱۶ - در خدمت امام حسین [ویرایش] قنبر بعد از شهادت مولایش علی (علیه‌السّلام) در خدمت اهل بیت و خاندان آن حضرت بود و بر معرفت خود
خدمت اهل بیت و خاندان آن حضرت بود و بر معرفت خود می‌افزود و از مکتب آنها علوم و معارف ناب را می‌آموخت. در زمان امام حسین (علیه‌السّلام) روزی عربی بادیه‌نشین به مدینه آمد و پرسید کریم‌ترین مردم کیست؟ گفتند: حسین بن علی (علیه‌السّلام). آن مرد به جستجو پرداخت تا امام حسین (علیه‌السّلام) را در مسجد و در حال نماز پیدا کرد. ایستاد و شعری در مدح و سخاوت حضرت خواند، همین که آن حضرت از نماز فارغ شد، قنبر را صدا کرد و فرمود: آیا از مال حجاز چیزی باقی است؟ قنبر گفت: بله ۴۰۰۰ دینار (طلا) مانده است. حضرت فرمود: آنها را
۴۰۰۰ دینار (طلا) مانده است. حضرت فرمود: آنها را بیاور برای کسی که در مصرف آن سزاوارتر است! علامه سیدرضا هندی، اشعاری در مدح علی بن ابیطالب (علیه‌السّلام) سروده که در مضمون یک بیت آن چنین اشاره به قنبر می‌کند: «ای علی (علیه‌السّلام) ! چگونه تو را با دشمنانت برابر داشتند؟ مگرآنان را با کفش «قنبر» هم مقایسه کرد؟» ۱۷ - شهادت قنبر [ویرایش] این غلام وفادار علی (علیه‌السّلام) تا زمان حجاج بن یوسف ثقفی حاکم و استاندار خبیث و جانی بنی‌امیه زنده بود. صاحب کتاب الارشاد می‌نویسد: به نقل‌های مختلف تاریخی روایت شده که
می‌نویسد: به نقل‌های مختلف تاریخی روایت شده که روزی حجاج بن یوسف گفت: دوست دارم یکی از یاران ابوتراب (علی بن ابیطالب (علیه‌السّلام)) را دستگیر کرده و به قتل رسانم و با ریختن خونش به خداوند تقرب پیدا کنم. به او گفته شد: ما کسی را نمی‌شناسیم که از قنبر، غلامش، مصاحبت بیشتری با ابوتراب داشته باشد. بدین ترتیب، حَجاج فردی را در پی او فرستاد و او را آوردند. به او گفت: تو قنبری؟ گفت: آری. گفت: ابوهمدان، ازقبیله همدانی؟ (همدان از قبایل مشهور یمن بود.) گفت: آری. گفت: علی بن ابیطالب، مولای توست؟ گفت: مولای من،
گفت: علی بن ابیطالب، مولای توست؟ گفت: مولای من، خداوند است و امیرمؤمنان، علی، ولی‌نعمت من است. حجاج به قنبر گفت: از دین او بیزاری بجوی. گفت: چون از دین او بیزاری جُستم، مرا به دینی بهتر از آن، راهنمایی می‌کنی؟ حجاج گفت: من تو را خواهم کشت، دوست‌داری چگونه تو را بکشم. قنبرگفت: خود دانی! حجاجّ پرسید: چرا؟ قنبرگفت: هرگونه که مرا بکشی همان‌گونه تو را نیز خواهم کشت (و در قیامت قصاص خواهم کرد) امیرمؤمنان به من خبر داد که تو را ظالمانه سر می‌برند. حجاج دستور داد تا گردن او را زدند.[۳۸] روایتی نیز از امام دهم
تا گردن او را زدند.[۳۸] روایتی نیز از امام دهم شیعیان، حضرت‌ هادی (علیه‌السّلام) است که فرمود: «قنبر، غلام امیرمؤمنان، بر حَجّاج بن یوسف در آمد. (حجّاج) به او گفت: توچه کاری برای علی بن ابیطالب می‌کردی؟ گفت: برایش آب وضو می‌آوردم. گفت: او هنگامی که وضویش را به پایان می‌برد، چه می‌گفت؟ گفت: مولایم علی (علیه‌السّلام) این آیه رامی خواند: «فَلَمّا نَسُوا ما ذُکِرُّوا بِهِ فَتَحْنا عَلَیهِمْ اَبْوابَ کُلِّ شَی، حَتی اِذا فَرِحُوا بِما اُوتُوا اَخَذْناهُمْ بَغْتَةً فَاِذاهُمْ مُبْلِسُونَ فَقُطِعَ دَابِرُ
بَغْتَةً فَاِذاهُمْ مُبْلِسُونَ فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِین َظَلَمُواْ وَ الْحَمْدُلِلَّهِ رَبِ ّالْعَالَمِینَ؛ [۳۹] پس چون پندهایی را که به آنها داده شده بود، فراموش کردند، درهای هر چیزی (از نعمت‌ها) را بر آنان گشودیم تا هنگامی که به آنچه به آنها داده شده بود، شاد گشتند. پس ناگهان (گریبان) آنها را گرفتیم و یک‌باره ناامید شدند. پس سپاس، خدای پروردگار جهانیان را که ریشه ستمکارانْ برکنده شد». حَجّاج گفت: گمان دارم که آن را به ما تاویل می‌کرد (و ما را مصداق خارجی آن می‌دانست). گفت: آری گفت: چون گردن
مصداق خارجی آن می‌دانست). گفت: آری گفت: چون گردن تو را بزنم، چه می‌کنی؟ گفت: آنگاه، من خوشبخت می‌شوم و تو بدبخت می‌گردی. پس فرمان داد گردنش را بزنند.[۴۰][۴۱][۴۲] ۱۸ - مقام والای قنبر [ویرایش] متوکل یکی از جنایت‌کارترین خلفای عباسی بود. او در دشمنی با امیرمؤمنان (علیه‌السّلام) و خاندان و شیعیان او دلی پر از کینه داشت و دوران حکومت او برای شیعیان و علویان یکی از سیاه‌ترین دوران‌ها به‌شمار می‌رود. در حکومت او گروهی از علویان زندانی یا تحت تعقیب و متواری شدند. او در سال ۲۳۶ قمری دستور داد آرامگاه سرور شهیدان
او در سال ۲۳۶ قمری دستور داد آرامگاه سرور شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین (علیه‌السّلام) و بناهای اطراف آن ویران و زمین پیرامون آن کشت شود و نیز در اطراف آن پاسگاه‌هایی برقرار ساخت تا از زیارت آن حضرت جلوگیری کند. متوکل اعلام کرد: رفتن به زیارت حسین بن علی ممنوع است و اگر کسی به زیارت او برود، مجازات خواهد شد. او در زمان خلافت خود بزرگانی از مردم مسلمان و معتقد به اهل‌بیت را به شهادت رسانید که از جمله آنان «ابن سکّیت»، یار با وفای امام جواد و امام‌ هادی و شاعر و ادیب نام آور شیعی، بود که متوکل به جرم دوستی
و ادیب نام آور شیعی، بود که متوکل به جرم دوستی علی (علیه‌السّلام) او را به قتل رسانید. دو فرزند متوکل خلیفه عباسی در نزد ابن سکیت درس می‌خواندند. متوکل از طریق فرزندان خود کم کم، متوجه شد که ابن سکیت از هواخواهان علی (علیه‌السّلام) و آل علی (علیه‌السّلام) است. متوکل که از دشمنان سرسخت آل علی (علیه‌السّلام) بود روزی ابن سکیت را به حضور خود خواست و با اشاره به دو فرزند خود، از وی پرسید: این دو فرزند من نزد تو محبوب ترند یا «حسن» و «حسین»؟ ابن سکّیت از این سخن و مقایسه بی مورد سخت برآشفت و خونش به جوش آمد
سخن و مقایسه بی مورد سخت برآشفت و خونش به جوش آمد بی‌درنگ و بدون ترس و ملاحظه گفت: فرزندان تو نسبت به امام حسن (علیه‌السّلام) و امام حسین (علیه‌السّلام) که دو نو گل باغ بهشت و دو سید جنت ابدی الهی‌اند قابل قیاس و نسبت نیستند فرزندان تو کجا و آن دو نور چشم دیده مصطفی کجا؟ آنها را با قنبر غلام حضرت (علیه‌السّلام) هم نمی‌توان سنجید. به خدا سوگند «قنبر» غلام علی (علیه‌السّلام) در نظر من از تو و دو فرزندت بهتر است!» متوکل از این پاسخ گستاخانه سخت برآشفت. در همان دم دستور داد زبان ابن سکیت را از پشت سر در آوردند
دم دستور داد زبان ابن سکیت را از پشت سر در آوردند و بدین صورت آن شیعه خالص و یار راستین امام دهم (علیه‌السّلام) را شهید کرد. ۱۹ - حکایت مرد مار گزیده و کتک خوردن قنبر [ویرایش] قنبر در میان یاران امیرالمومنین (علیه‌السّلام) از حرمت و منزلتی به‌سزا برخوردار بود و همواره مورد عزت و احترام مردم بود. نقل است روزی یکی از یاران حضرت علی (علیه‌السّلام) با یکی از دشمنان آن حضرت در کنار هم نشسته بودند که ناگهان قنبر از دور پیدا شد، آن شخص شیعه با مشاهده قنبر قیام کرد و به احترام او سر پا ایستاد. آن مرد بدخواه گفت:
و به احترام او سر پا ایستاد. آن مرد بدخواه گفت: مگر قنبر کیست که تو این‌گونه او را احترام کردی؟ گفت: آیا به کسی که ملائکه بال خود را زیر پای او می‌گسترانند، احترام نگذارم. شخص مخالف از روی عصبانیت قنبر را فراخواند و با ذکر بهانه‌ای، به وی دشنام داد و چند ضربه‌ای به او زد. خبر این ماجرا به امیرالمومنین (علیه‌السّلام) رسید. از قضا ماری آن شخص را که به قنبر احترام کرده بود، گزید. حضرت علی (علیه‌السّلام) جهت عیادت وی به منزلش رفت و دید که آن مرد از شدت درد می‌نالد و به خود می‌پیچد. حضرت با مشاهده حال او فرمود: