payamvha/North_RAG huggingface dataset:
بهزادان پور ونداد هرمزد ملقب به اَبومُسْلِمِ خُراسانی (۷۱۸–۷۵۵ میلادی) فرمانده نظامی ایرانی و رهبر جنبش سیاه‌جامگان در خراسان بود که توانست با براندازی حکومت بنی امیه، حکومت بنی عباس را پایه‌گذاری کند. نام اصلی او بهزادان پور وندیداد یا ونداد (پسر ونداد) بود که به توصیه ابراهیم امام، یکی از بزرگان بنی عباس، به "عبدالرحمن" تغییر نام داد و با حکم وی رهسپار خراسان شد تا رهبری جنبش ضد اموی در این منطقه را بر عهده بگیرد. وی پس از پیروزی بر حاکم خراسان و تسخیر مرو، سپاهی را روانه عراق نمود و توانست در سال ۱۳۲
مرو، سپاهی را روانه عراق نمود و توانست در سال ۱۳۲ هجری قمری، مروان، آخرین خلیفه اموی را شکست دهد. با بر تخت نشستن ابوالعباس عبدالله سفاح به عنوان اولین خلیفه عباسی، امارت خراسان به ابومسلم سپرده شد. اما قدرت و نفوذ وی برای خلیفه و اطرافیان او نگران‌کننده بود. سرانجام، ابومسلم در سال ۱۳۳ ه‍.خ (۱۳۷ ه‍.ق)، به نحو توطئه‌آمیزی به دستور منصور، دومین خلیفه عباسی به قتل رسید. دیدگاه‌ها دربارهٔ هدف نهایی ابومسلم در انقلاب عباسی متفاوت است. برخی ادعا می‌کنند که او آرزو داشت یک حکومت ملی ایرانی برقرار سازد و اینکه او
داشت یک حکومت ملی ایرانی برقرار سازد و اینکه او با ملبس کردن خود به لباس طغیان دینی، با بنی‌امیه جنگید تا به این ترتیب خلافت را در دست گیرد. برخی دیگر انگیزه او را کاملاً مذهبی و خالی از فحواهای قومی می‌دانند. می‌توان این‌گونه گفت که او خیلی ساده می‌خواسته بنی‌امیه را نابود کند و اینکه جنبه‌های اجتماعی و سیاسی انقلاب او پررنگ‌تر از جنبه‌های مذهبی بودند؛ شاید او در نهایت تبدیل به دشمن عباسیان نیز می‌شده است. در هر صورت، شورش او زنده‌کنندهٔ فرهنگ ایرانی بود که این فرهنگ برای مدت زیادی بر دولت خلیفه چیره بود.
این فرهنگ برای مدت زیادی بر دولت خلیفه چیره بود. شورش او همچنین سرآغاز برخاستن سلسله‌های محلی ایرانی بود. کشته شدن ابومسلم، سرآغاز قیام‌ها و شورش‌های متعددی شد که به خون‌خواهی او شکل گرفت و برخی از آنها سال‌های سال، خلفای عباسی را به خود مشغول نموده بود. برخی اسلام‌شناسان معتقدند که زندگی ابومسلم خراسانی در تهیهٔ سیره‌های نبوی (زندگینامهٔ محمد، پیامبر اسلام) به عنوان الگوی اولیه استفاده شده است. به خصوص به شباهت جنگ‌های ابومسلم، پیروانش و دخترش فاطمه (منظور، دختر ابومسلم است) با سرگذشت محمد اشاره شده است.
دختر ابومسلم است) با سرگذشت محمد اشاره شده است. زمینهٔ تاریخی. جغرافیای تاریخی خراسان. اگرچه مرزهای سیاسی خراسان در طول تاریخ دچار تغییرات فراوانی شده ولی به‌طور کلی می‌توان گفت این سرزمین از کرانه‌های جنوب شرقی دریای مازندران تا بلندی‌های پامیر و هندوکش گسترده است. همچنین مردم عراق در قرون وسطی، گسترهٔ آن را از حلوان یا ری به سمت شرق ذکر کرده‌اند. در واقع خراسان شامل سرزمین جنوب دریای آرال و نواحی آن سوی جیحون و بخشی از فلات ایران می‌شد. خراسان در دوران ساسانیان یکی از چهار استان کشور به‌شمار می‌رفت و حتی
یکی از چهار استان کشور به‌شمار می‌رفت و حتی شهرهای جدیدی نیز در این استان توسط ساسانیان ایجاد شد که نیشابور و مروالرود از جمله این شهرها بودند. دربارهٔ اوضاع خراسان در دوران حملات اعراب اطلاعات زیادی در دسترس نیست اما منابع پهلوی که از دوران عباسیان به جا مانده، از دوازده پایتخت در خراسان یاد کرده‌اند: سمرقند و نوارک که شهری در خوارزم بود؛ مروالرود، مرو، هرات، پوشنگ، طوس، نیشابور، قائن، جرجان و قومس. شرایط سیاسی و اجتماعی در اواخر دوران اموی. پس از درگذشت ولید در سال ۷۱۵ م، سه خلیفه به قدرت رسیدند که دوران
در سال ۷۱۵ م، سه خلیفه به قدرت رسیدند که دوران حکومت کوتاهی داشتند: سلیمان، برادر ولید (۷۱۷–۷۱۵ م)، عمر بن عبدالعزیز مشهور به عمر دوم، پسرعموی ولید (۷۲۰–۷۱۷ م) و یزید دوم، پسر عبدالملک (۷۲۴–۷۲۰ م). در نهایت آخرین پسر عبدالملک، هشام به خلافت رسید که دوره خلافتش نیز طولانی بود. در دوران هشام، اتفاقات زیادی رخ داد که می‌توان به شکست عرب‌ها از شارل مارتل (مشهور به نبرد پواتیه) و شورش‌های پی در پی بربرها اشاره کرد. در وهله اول یکی از مشکلات امویان در دوران حکومتشان، اعتراضات پی در پی اشراف قبایل عرب بود که به
اعتراضات پی در پی اشراف قبایل عرب بود که به شکل‌های مختلف رخ داد، از جمله قیام‌هایی مانند: زبیر، ابن اشعث و یزید بن مهلب و… که موجب تعصبات قبیله ای و قدرت طلبی شد؛ بعضی از این قیام‌ها محل پیدایش شان ایران بود. از نظر جرالد هاوتینگ، اصلی‌ترین رویداد در زمان خلافت هشام، درسرزمین‌های شرقی خراسان رخ داد. حوزهٔ مورد نظر از دو سرزمین تشکیل شده بود: ایالت تخارستان به سمت جنوب و مرکز بلخ و شمال ماوراءالنهر که پایتخت آن سمرقند بود. این سرزمین‌ها به دلیل دور بودن از قلمرو خلافت اموی، هنوز تا حدی استقلال خود را حفظ
قلمرو خلافت اموی، هنوز تا حدی استقلال خود را حفظ کرده بودند. با این حال عمدهٔ مشکلاتی که در این دوره برای اعراب رخ داد، از چند رخداد نشأت می‌گرفت: ۱- قبیله‌هایی ترک از ترگش‌ها به فرماندهی سولو سربرآوردند که با پشتیبانی چینی‌ها، پادشاهی خود را تأسیس کردند و حاکمان محلی ماوراءالنهر از این حکومت تازه تأسیس برای مقابله با اعراب بهره بردند. ۲- اعراب مایل به اسلامی شدن ولایات نبودند، زیرا با اسلامی شدن ولایات، مالیات‌ها متوقف می‌شد؛ بنابراین راضی به متوقف شدن مالیات‌ها نبودند. ادامهٔ این وضعیت موجب نارضایتی و
نبودند. ادامهٔ این وضعیت موجب نارضایتی و بلوای حاکمان محلی شده و مسلمانان مخالف امویان را تحریک کرد تا طرفدارانی پیدا کنند و جنبش‌هایی را علیه امویان شکل دهند. جنگ‌های امویان در شام بعد از درگذشت هشام به سمت خراسان سوق پیدا کرد، زیرا در دوره هشام بیشتر توجه به سمت آفریقا و اسپانیا بود و همین موضوع اعتراض خراسانیان را به‌وجود آورده بود. پس از هشام تا دوره مروان، سلسله آشفتگی‌هایی در قلمرو امویان رخ داد و شورش‌های متعددی به وجود آمد که خلفا سعی در کنترل این شورش‌ها داشتند. مروان تمام دشمنانش را سرکوب کرد تا
داشتند. مروان تمام دشمنانش را سرکوب کرد تا زمانی که با ابومسلم در شرق مواجه شد؛ به این ترتیب به مرور حکومت اموی در خراسان رو به نابودی رفت. فرقه‌های ضد اموی. جنبش هاشمیه: اطلاعات زیادی دربارهٔ خراسان در اواخر دوران اموی در دست نیست ولی این گونه به نظر می‌رسد که در این دوره، مسلمانان رعیت خراسانی زیادی بودند که که معترض به حکومت بودند و به همین دلیل، هاشمیه اولین فرقه ای بود که توانست از میان این مردم یارگیری کند. حتی خود عباسیان نیز به جانشینی محمد بن علی، پسر ابوهاشم باور داشتند و بدین ترتیب توانستند برای
ابوهاشم باور داشتند و بدین ترتیب توانستند برای خود طرفدارانی را جمع کنند. در نهایت نهضتی که عباسیان را به خلافت رساند، هاشمیه نام گرفت. دیدگاهی وجود دارد که هاشمیه را همان طایفهٔ بنی هاشم بن عبد مناف می‌داند و دلیل اصلی این دیدگاه برای بیان این مطلب، این است که قبل از جنبش سیاه جامگان، شاخه‌های علوی و عباسی از بنی هاشم که مدعی جانشینی محمد بودند، هاشمی بودن را یک اصل مهم قرار دادند که به اقدامات سیاسی آنان مشروعیت می‌داد؛ در رقابت میان این دو شاخه، در نهایت عباسیان پیروز شدند. طبق عقیدهٔ کرون، ابوهاشم فردی
عباسیان پیروز شدند. طبق عقیدهٔ کرون، ابوهاشم فردی کم‌اهمیت در میان علویان بود که عباسیان نقش وی را پررنگ کردند. مراحل آغازین دعوت هاشمیه به خوبی مشخص نیست. در زمان مرگ ابوهاشم مرکز اصلی این نهضت، کوفه بود ولی هیئت‌های اعزامی هاشمیه، از این شهر به خراسان می‌رفتند تا تبلیغ کنند. خداش نیز از دیگر افرادی بود که به نفع این نهضت، در خراسان تبلیغ می‌کرد و طرفداران زیادی هم برای خودش جمع کرد که البته بنابر برخی شواهد موجود، احتمال این موضوع هست که او خود را از طرفداران علویان می‌دانست. نظریهٔ دیگری نیز وجود دارد
علویان می‌دانست. نظریهٔ دیگری نیز وجود دارد که ریشهٔ جنبش‌های ضد اموی در این دوره را به کیسانیه نسبت داده و نام هاشمیه را برگرفته از نام ابوهاشم عبدالله بن محمد بن علی می‌داند به نظر روح‌الله بهرامی، گزارش‌های تاریخی به نقش تبار هاشم بن عبدمناف به عنوان اصل مشروعیت بخش به خلافت عباسیان اشاره دارند. عوامل انقراض امویان. دو عامل می‌توان نام برد که در انقراض امویان و برآمدن عباسیان نقش ایفا کردند: نخست شورش‌های خوارج بود که مناطق وسیعی از جمله عراق، حجاز، ارمنستان و آذربایجان را دربر گرفت و این موضوع دغدغه
و آذربایجان را دربر گرفت و این موضوع دغدغه زیادی برای امویان ایجاد کرده بود و بعد از شکست امویان برخی از این خوارج به تبلیغات عباسی پیوسته و کمک کردند. دومین عامل جنبش عبدالله بن معاویه از نوادگان جعفر بن ابی طالب در شهر کوفه بود. او در رویارویی با سپاه اموی شکست خورد و به ایران عقب‌نشینی کرد و نواحی فارس، کرمان، ری، قم و اصفهان را تصرف کرد و ارتباط این مناطق را با امویان قطع کرد، سکه به نام خود به عنوان خلیفه ضرب کرد. گروهی در پی غلبه بر امویان نیز زیر پرچم عبدالله با یکدیگر هم پیمان شدند و حتی گروهی از
عبدالله با یکدیگر هم پیمان شدند و حتی گروهی از خوارج و بزرگان اموی و حتی سفاح و منصور نیز به او پیوستند اما در نهایت در مقابل امویان از سپاه اموی به فرماندهی عامر بن ضباره شکست خورد و به سوی ابومسلم در خراسان گریخت و در نهایت به دست ابومسلم کشته شد. اما این قیام برای عباسیان عامل تأثیر گذاری بود. تبار و نسب ابومسلم. پدر ابومسلم در بسیاری از منابع، به‌عنوان یکی از موالی نامیده می‌شد؛ برخی معتقدند پدر او از یمن، قبیله مذحج بوده؛ مجموعه ای از روایات نیز ابومسلم را از خاندان اعراب می‌دانند، اما اینکه ابومسلم
را از خاندان اعراب می‌دانند، اما اینکه ابومسلم تعصبی نسبت به نسب نداشته، احتمال اینکه او عرب باشد را کم می‌کند، در برخی روایات آمده که ابومسلم خود را به خاندان بنی مراد نسبت داده بود، در روایات دیگر نیز، ابومسلم خود را به نسل سلیط بن عبدالله نسبت داده است. سلیط بن عبدالله کسی است که همراه علی بن عبدالله بن عباس، جد عباسیان به شام رفت و در آنجا خود را فرزند علی بن عبدالله بن عباس نامید؛ اما در درستی این روایت تردیداست، چرا که هیچ‌یک از نسب شناسان فرزندی را به سلیط نسبت نداده‌اند. چیزی که در اکثر روایات یاد
سلیط نسبت نداده‌اند. چیزی که در اکثر روایات یاد می‌شود، این است که پدر ابومسلم مولای آل معقل و مادرش کنیز بوده است و ابومسلم در خانه ادریس بن معقل و عیسی بن معقل در اصفهان به دنیا آمد تا زمانی که به داعیان عباسی پیوست، غلام این خاندان بود. این روایت، به‌عنوان دلیل اصفهانی بودن ابومسلم، توسط بسیاری مورد تأیید واقع شده است، زیرا محمد بن احمد مقدسی معتقد است رایج‌ترین کنیه در اصفهان، ابومسلم بوده است. او احتمالاً در سال ۱۰۰–۱۰۱ هجری قمری یا ۱۰۵–۱۰۹ در شهر مرو یا در نزدیکی اصفهان متولد شده باشد. مورخان دربارهٔ
در نزدیکی اصفهان متولد شده باشد. مورخان دربارهٔ خاستگاه و نام او اتفاق نظر نداشته و برخی او را از نسل گودرز یا وزیر بزرگمهر و به عنوان ابراهیم اورا خطاب می‌کنند همچنین طبق سکه ای که از او باقی مانده نام او عبدالرحمن مسلم است. در منبع دیگری به نویسندگی احمدرضا خضری، بر این عقیده است که ابومسلم زاده اصفهان است ولی در کوفه رشد کرد و بعد در زندان امویان با داعیان عباسی آشنا شد و به این دعوت پیوست و سپس توسط ابراهیم نامش به عبدالرحمن و کنیه اش به ابومسلم تغییر یافت. روایتهای دیگری نیز دربارهٔ تبار ابومسلم وجود
روایتهای دیگری نیز دربارهٔ تبار ابومسلم وجود دارد که به دو گروه تقسیم می‌شوند و هریک این موضوع را به شکلی متفاوت نقل می‌کنند: اول اینکه او به احتمال، مردی آزاد از تبار بزرگان بود و گروهی نیز او را از تبار بندگان یا پایین دستان می‌دانند؛ اما بیشتر از او به عنوان یک مرد آزاد به نام ابراهیم بن عثمان بن یاسار بن شدوس بن جودرن که از نسل بزرگمهر، پسر بختگان، وزیر بلند نام ساسانیان است، یاد می‌کنند که پدرش اهل محوان بود وکارش بازرگانی در کوفه بود؛ اما به دلیل اینکه خراجش عقب افتاد، فرار کرد و به آذربایجان رفت. او
خراجش عقب افتاد، فرار کرد و به آذربایجان رفت. او و همسر باردارش در نهایت در اصفهان مستقر شدند و پدر ابومسلم با فردی به نام عیسی بن معقل بن عمیر العجلی دوست شد و بعد از مرگ پدر ابومسلم، عیسی بن معقل، سرپرستی ابومسلم و مادرش را بر عهده گرفت. برخی نیز ابومسلم را از نسل گودرز می‌دانند که این موضوع بیشتر حالت داستان‌های پهلوانی و افسانه ای دارد؛ یا اینکه گفته می‌شود او از نسل ساسانیان و زاده واسیکه و بنداد (ونداد) هرمز بوده که در خدمت (وکیل) بنوعجعل بوده است. برخی نیز این روایت را اینگونه توصیف می‌کنند که عثمان
نیز این روایت را اینگونه توصیف می‌کنند که عثمان بن یاسار، همسر آبستن خود را به عیسی بن معقل فروخت. روایت دیگر اینکه اورا بهزادان پسر وندال هرمز می‌دانند و گاهی نیز اورا به دلیل همکاری با عباسیان با نسل علی پیوند می‌دهنددر منبع دیگری نیز ذکر شده است که در اینکه ابومسلم فردی ایرانی بود، جای بحث نیست؛ اما کمتر نشانه ای هم از تمایلات ملی برای مبارزه با امویان دیده نمی‌شود. در مورد زادگاه ابومسلم نیز معتقد است پدر ابومسلم اهل دهستان فریدن اصفهان از قریه سنجرد یا دهکده ماخوان بوده در سه فرسنگی مرو گاهی منابع او
دهکده ماخوان بوده در سه فرسنگی مرو گاهی منابع او را ترک یا عرب هم می‌دانند. تاریخ تولد او نیز به‌طور دقیق مشخص نیست اما بین سالهای ۱۰۰تا۱۰۹ تخمین زده شده. القاب ابومسلم. این روایت وجود دارد که یقیناً اسم ابومسلم را ابراهیم به او داده بوده و نام اصلی او ابراهیم بن عثمان بوده همان‌طور که نام ایرانی بهزادان پسر ونداد هرمز نیز روی او گذاشته‌اند. اما بیشتر منابع می‌گویند ابومسلم نام خانوادگی خود را از امام عباسی دریافت کرد و هنگامی که به دعوت عباسی پیوست، مسئولیت رهبری خراسان را بر عهده گرفت؛ همچنین منابع اتفاق
رهبری خراسان را بر عهده گرفت؛ همچنین منابع اتفاق نظر دارند که ابومسلم در کوفه پرورش یافت، شهری که مرکز نا آرامی‌ها و تبعیض‌ها بود. روایت‌های دیگر نیز می‌گویند که نام او در اصل ابراهیم بوده و او پسر حیکان، از روستایی به اسم بنومعقل در نزدیکی اصفهان و مادرش کنیز و پدرش هم از روستاییان همان مناطق بوده است. دینوری نیز در این باره می‌گوید که ابومسلم از کنیزی بود، از عمیر بن بطین العجلی که به عیسی بن معقل فروخته شد و حتی در خانه او به دنیا آمد. التون دانیل بر این عقیده است که دلیل این روایتهای ناهمگون دربارهٔ
عقیده است که دلیل این روایتهای ناهمگون دربارهٔ تبار ابومسلم، به دلیل نحوهٔ پیوستن او به دعوت است. به‌علاوه در کتاب "فراز و فرود عباسیان" نیز آمده است که این بی‌نام و نشان بودن ابومسلم به دلیل این بود که او کارگزار عباسیان بود. اسم و کنیه او ابواسحاق ابراهیم بن حیکان بود و برخی می‌گویند نام پدرش نیز عثمان بود. در برخی منابع آمده است که زمانی که ابومسلم به محضر ابراهیم رفت، بنا به صلاحدید او، ابومسلم نامیده شده و نامش به نام عبدالرحمن بن مسلم تغییر پیدا کرد؛ این تغییر نام کنیه، پدیده ای بی‌سابقه نبوده است.
این تغییر نام کنیه، پدیده ای بی‌سابقه نبوده است. مفتخری نیز معتقد است که نام و کنیه ابومسلم در نخست ابواسحاق ابراهیم بن حیکان بوده اما روایاتی او را بهزادان بن بنداد هرمز می‌خواندند ابراهیم در صورت لزوم نام اورا به عبد الرحمن بن ابومسلم تغییر داد. پیشینه ابومسلم. پیشینه و گذشته ابومسلم پر از ابهام است. از نظر هواداران اموی، ابومسلم خراسانی، یک زین ساز در خراسان بود که بندگان را به کشتن صاحبان خویش برمی‌انگیخت. ابومسلم فردی از منطقه هرات یا پوشنج بود که در ماجرای دعوت عباسیان به ابراهیم پیوست و پس از دوسال،
دعوت عباسیان به ابراهیم پیوست و پس از دوسال، از طرف ابراهیم مأموریت یافت و به خراسان رفت. در روایات دیگری نیز ذکر شده که ابومسلم مردی از دهقانان اصفهان بود و در پی نقبای عباسی، او نیز به یکی از نقیبان تبدیل شد؛ اما این موضوع نیز آشکار است که ابومسلم خود را با خراسانیان پیوند می‌داد. به نظر می‌رسد که از ابتدا تا پایان زندگی ابومسلم زیر بار غبار ابهامات قرار دارد.ابومسلم عبدالرحمان بن مسلم خراسانی به عنوان نماینده برای رهبری شورش برگزیده شد. از نظر التون دانیل تبار و ریشهٔ ابومسلم، به دلیل اینکه پیشینهٔ او
تبار و ریشهٔ ابومسلم، به دلیل اینکه پیشینهٔ او با این دعوت همدست شد، مهم است و او به عنوان یکی از رهبران هواداران خراسان به این دعوت وارد شد. گزارش شده که بین سال‌های ۱۲۷ه‍.ق (۷۴۴م) تا ۱۲۹ه‍.ق (۷۴۷م) ابراهیم ابومسلم را به خراسان فرستاده بود، پس می‌توان نتیجه گرفت که قبل از انتصاب ابومسلم به رهبری، مقدمات این جنبش‌ها، از رفت و آمدهای قبلی ابومسلم، نشأت گرفته بود؛ اما برخی از خراسانیان نیز این مطلب را قبول نداشتند و بر این عقیده بودند که ابراهیم باید یکی رااز خاندان خود برای دعوت می‌فرستاد؛ تا حدی که طبری
خاندان خود برای دعوت می‌فرستاد؛ تا حدی که طبری می‌گوید که ابومسلم در سال ۱۲۸ ه‍.ق از خراسان به سوی ابراهیم برگشت تا او را از این مسئله آگاه سازد که مردم خراسان، به دلیل اینکه ابومسلم رهبر این دعوت است، فرمانبری نمی‌کنند. خاندان عباسی. عباسیان دعوت خود را از حدود سال ۱۰۰ ه‍.ق آغاز کردند و پس از ۳۰ سال فعالیت در سال ۱۳۲ه‍.ق بر اریکه قدرت تکیه زدند عباسیان که از نسل عباس بن عبدالمطلب، عموی پیامبر و یکی از طوایف بزرگ قریش در مکه بودند و از خانواده‌های ثروتمند هاشمی محسوب می‌شدند؛ در این زمان، یکی از بزرگان
هاشمی محسوب می‌شدند؛ در این زمان، یکی از بزرگان عباسی به نام محمد بن علی مدعی خلافت شد و خراسانیان نیز که از این اوضاع ناخشنود و به دنبال رهبر جدید بودند، در پی عباسیان برآمدند و همچنین برخی نیز بر این عقیده اند که ابوهاشم وارث محمد حنفیه برای خلافت بود. امامت از ابوحنیفه به پسرش ابوهاشم رسید و ابوهاشم برای رسیدن به این قدرت، اقداماتی در عراق انجام داد تا اینکه در سال ۹۸ه‍.ق به دست مأموران حکومت و عاملان سلیمان بن عبد الملک مسموم و کشته شد. مسئولیت این دعوت به محمد بن علی عباسی واگذار شد و او در هدف گرفتن
به محمد بن علی عباسی واگذار شد و او در هدف گرفتن خلافت، به‌ناچار برای اینکه افکار عمومی بپذیرد، از داعیان خواست که اسم از فردی در تبلیغات برده نشود. مراکز دعوت. در وهله اول پایگاه این تبلیغات در حمیمه قرار گرفت و دیگر نقبا به محل‌های دیگری مانند خراسان فرستاده شدند. (در کتاب "فرازو فرود عباسیان" آمده که پایه‌ریزی دولت عباسیان دستاورد پیچیده و زیر زمینی که از آغاز سده دوم هجری به رهبری محمد بن علی عباسی کار خود را آغاز کرد و به ترتیب از مراکزی در شام و عراق و خراسان رهبری می‌شد. محمد بن علی، شهر حمیمه را به
خراسان رهبری می‌شد. محمد بن علی، شهر حمیمه را به عنوان مرکز تبلیغات خود انتخاب کرد که این شهر بر سر مسیرهای تجاری بود و شعار این داعیان دعوت، الرضا من آل محمد بود و این شعار، در پیروزی عباسیان تأثیر بسزایی داشت. سپس محمد بن علی از مبلغان خواست تا در خراسان متمرکز شوند که در وضعیتی بحرانی قرار داشت، همچنین خراسان محل خوبی برای جذب سرباز بود. گفته می‌شود که شهر حمیمه به این دلیل به مرکز خلافت انتخاب شد که بر سر راه حج بود. شاید یکی از دلایل انتخاب شهر خراسان برای این تبلیغات، کوفه با اینکه مرکز مخالفت با
برای این تبلیغات، کوفه با اینکه مرکز مخالفت با امویان بود اما در زمان حضور بکیر بن ماهان و میسره النبال با تمام تلاش آنها در طی مدت زیادی تنها سی و دو تن به این دعوت پیوستند و عباسیان در پی شهری با پیروان بیشتر نظرشان به خراسان جلب شد. خود امامان عباسی در حمیمه استقرار داشتند اما از دور به خراسان توجه زیادی می‌کردند. در زمان استقرار امامن عباسی در حمیمه دیگر داعیان را به بخش‌های مختلف دیگر فرستادند تا مردم را به‌طور آشکار و نهان به این نهضت دعوت کنند. همان‌طور که در منابع گفته شده است محمد ین علی این شهر
که در منابع گفته شده است محمد ین علی این شهر را با آگاهی انتخاب کرد؛ حمیمه شهری دور افتاده بین حجاز و شام بود از این رو که این دو شهر مرکز دوستداران علویان بود و همین‌طور شهری زیر نفوذ و قدرت خلافت اموی بود و فعالیت در آن سخت بود. دلایل انتخاب این مراکز. از طرف دیگر خراسانیان هم افرادی بودند که آمادهٔ جنبش بودند و به دنبال رهبری شایسته و با کفایت می‌گشتند؛ در نهایت اهالی خراسان با دیدن محمد بن علی به او پیوستند و خلافت را حق عباسیان دانستند امام عباسی، کوفه را که شهر معروفی در دوستی با اهل بیت بود، به
کوفه را که شهر معروفی در دوستی با اهل بیت بود، به عنوان نقطه اتصالی بین حمیمه و مرو برگزید و از مبلغان خود خواست برای اینکه امویان بیشتر شک نکنند، به کار تجارت بپردازند؛ بدین ترتیب موقعیت خوبی برای مبلغان عباسی فراهم شد. حمیمه روستایی گمنام بود که موقعیت اتصالی بین شرق و غرب جهان اسلام را ایفا می‌کرد و یکی از راه‌ها مسیرهای تجاری برای کاروان‌ها بود و پناهگاه امنی برای افراد ایجاد کرده بود. محمد بن علی این موضوع را در ک کرده بود که مدینه محل طرفداران عمر و ابوبکر است، بصره محل طرفداران عثمان و کوفه هواداران
است، بصره محل طرفداران عثمان و کوفه هواداران علویان بود اما از طرفی وجود موالی و نو مسلمانان در مناطق دور از قدرت امویان کانون دعوت عباسیان قرار گرفت.همچنین هواداران این نهضت بیشتر از مردم طبقه پایین بودند که دربارهٔ وضعیت اقتصادی و اجتماعی خود معترض بودند. در این میان اهل ذمه بیشترین درصد ساکنان خراسان را تشکیل می‌داد. علاوه بر طبقه فرو دست بعضی از افراد فرادست مانند طبقه حکام مناطق با وجود اینکه بر اساس منافعشان به امویان وابسته بودند اما به دلیل حقارتی که از جانب آنها متحمل می‌شدند بعضی به این نهضت جواب
از جانب آنها متحمل می‌شدند بعضی به این نهضت جواب مثبت دادند؛ همچنین گروه‌هایی نیز از علویان و خوارج نیز به دلیل تغییر این اوضاع و مقابله با امویان به این نهضت پیوستند. عوامل روی کار آمدن عباسیان. سرکرده این نهضت در کوفه، به وزیر آل محمد ملقب شد و ابومسلم نیز به عنوان سرکردهٔ قیام خراسان، امین المحمد نام گرفت و مورخان اروپایی نهضت عباسی را یک قیامی که توسط غیر عرب بر حاکمیت اعراب رخ داد، توصیف می‌کنند. ابومسلم که در سال ۱۲۷ق به این دعوت پیوست و به رهبری خراسان برگزیده شد در وهله اول سلیمان بن کثیر و یاران
برگزیده شد در وهله اول سلیمان بن کثیر و یاران او به ابومسلم مخالفت کردن در پی این موضوع ابراهیم ابومسلم را به رهبری تبلیغات این نهضت در خراسان، سیستان، کرمان، قومس، جرجان، ری و ابوسلمه به رهبری عراق و جزیره شام برگزید. شعار معروف الرضا من آل محمد بیانگر اندیشه ایدئولوژی جنبش سیاه جامگان پیش از رسیدن به قدرت بود و جنبش سیاه جامگان با این هدف به پیروزی دست یافت که قرار است فردی از خاندان پیامبر خلافت را به دست بگیرد و مسلمانان او را به عنوان پیشوا قرار دهند. از نظر غیر مسلمانان خراسان سیاه جامگان تأثیر
از نظر غیر مسلمانان خراسان سیاه جامگان تأثیر فراوانی در رده هواداران عباسیان داشتند. سیر دعوت عباسیان به اینگونه بود که خود را از خانواده علی جلوه می‌دادند تا علویان را به خود جذب کنند؛ اصول کار عباسیان بر نظارت دقیق در فعالیت اعضا و هواداران، حفظ اسرار نهضت و استفاده از روش‌های مسالمت آمیز مبتنی بود. داعیان عباسی. در جهت دعوت عباسی، گروهی برای این انقلاب تشکیل شد؛ البته با تدارکات و زمینه چینی‌هایی که بعدها در جنبش‌های دیگر ازجمله فاطمیان و قرمطیان تأثیر گذاشت. اصل این تشکیلات بر پایه مخفی کاری بنا شده
گذاشت. اصل این تشکیلات بر پایه مخفی کاری بنا شده بود. این دعوت مخفیانه که در اطراف اهالی یکی از امامان شیعه برگزار شد، با همکاری گروهی از داعیان یا مبلغان با حرکت‌های مخفیانه صورت گرفت و این نهضت که باعث به خلافت رسیدن عباسیان شد، نهضت هاشمیه نام گرفت و طرفداران هاشمی معتقد بودند که از طرف یک علوی مأمور شدند. نهضتی که در این زمان گسترده شد، به خراسان و مرو محمدود نمی‌شد و گروهی در راس این نهضت به نام نقبای دوازده‌گانه و هفتاد دعات قرار داشتند. ابومسلم که به این دعوت پیوست، با اجداد خود جنگید و هویت خراسانی
این دعوت پیوست، با اجداد خود جنگید و هویت خراسانی پیدا کرد و بعداً از طرف ابراهیم، لقب مولی را دریافت کرد. در همین زمان، ابراهیم، ابومسلم را در زمانی که نصربن سیار متصدی حکومت بود، به خراسان فرستاد. از جمله نقبایی که در این نهضت بودند: ابورباه میسره البنال (از موالی ازد)، محمدبن خنیس (از موالی حمدان)، ابو بسطام مصلقه الطحان (از موالی حارث بن کعب) و حیان العطار؛ البته در منابع ذکر شده که ابن بجیر به محمد ین علی، بکیر بن ماهان (که پدرش نیز از موالی مسلیه بود) و ابوسلمه حفص بن سلیمان (موالی مسلیه) نیز بودند.
و ابوسلمه حفص بن سلیمان (موالی مسلیه) نیز بودند. در کتاب "تاریخ جامع ایران" نیز آمده که نخستین گروه داعیان، از موالیان کوفه بودند که ریاست این گروه با ابوریاح میسره نبال بود، اما بعد از مرگ او بکیر بن ماهان جانشین او در کوفه شد. بنا بر روایت‌های تاریخی، بعد از ابوهاشم، امامت به محمد بن علی رسید و در این زمان داعیان کیسانی، از قبل در خراسان بودند و در مناطق مختلف فعالیت می‌کردند؛ اما آنان به‌طور پنهانی به عباسیان پیوستند و این روایت به این نکته اشاره می‌کند که عباسیان، خودشان این سازمان را پی ریزی نکردند؛
که عباسیان، خودشان این سازمان را پی ریزی نکردند؛ بلکه توانستند رهبری بخشی از این داعیان عباسی را به دست بگیرند. این داعیان کیسانی از از خراسان تا شام به‌طور یکپارچه به دعوتگران عباسی تبدیل شدند و دارای نقش معین و وظایف منظم بودند ولی این داعیان یا عرب و با گرایش‌های مختلف از جمله خرمی و.. به این وظایف عمل می‌کردند. البته بیشتر این داعیان با افشا شدن نقششان به دست امویان گرفتار و کشته شدند. یکی از این افراد خداش بود که افکار خرمدینانه داشت و توسط خود عباسیان در ملأ عام اعدام شد و این موضوع شرایط را برای
در ملأ عام اعدام شد و این موضوع شرایط را برای بکیر سخت کرد، زیرا او می‌بایست هواداران را در خراسان ار این افکار مصون نگاه می‌داشت. این گروه که به نقبا مشهور بودند، متشکل از دوازده نفر بودند که چهار نفر آنان ایرانی و سایرین آن‌ها، عرب بودند. ۱. بنی‌مسلیه. بیشتر داعیان کیسانی دعوت عباسی از طایفه بنی‌مسلیه بودند، افرادی همچون بکیر بن ماهان و ابوسلمه خلال که در خیزش سرنوشت ساز سیاه‌جامگان نیز نقش پر رنگی داشتند. بنی‌مسیله که از قبل در جنبش کیسانی شرکت داشتند واز هواداران مختار و محمدبن حنفیه بودند، همان‌طور که
هواداران مختار و محمدبن حنفیه بودند، همان‌طور که در «اخبار الدوله العباسیه» گفته شده، پدر او از یاران نزدیک مختار و محمد حنفیه بوده؛ او پس از مرگ ابوهاشم سراغ عباسیان رفت و با ورود به این شبکه دعوت در نهایت در اداره امور مستقل شد. همچنین بکیر بن ماهان در بیرون عراق به نفوذ زیادی دست یافت که باعث پیوند دعوتگران عباسی با شاخه‌های کیسانی در خراسان و برآمدن افرادی مانند ابومسلم شد. ۲. خداش. عماره بن یزید معروف به خداش که پس از مرگ ابو عکرمه ادعا کرد که داعی ادعاه خراسان است و کار دعوت را در دست گرفت. خداش داعی
خراسان است و کار دعوت را در دست گرفت. خداش داعی معروف که نقش چشمگیری در انگیزه‌های انقلابی، خرمی‌ها و هواداران پیامبر ایفا کرد خداش از پیروان فرزندان علی بود و فاطمه بودند و در اخبار الدوله العباسیه از خداش به عنوان خالدیه یاد کردند، که در دوره ابوجعفر فاطمیه نامیده شدند. ابوخالد در نیشابور بود و ابومسلم نیز در پی دست یافتن به او بود. هر چند کار خداش بالا گرفت و در نهایت امویان اورا دستگیر کردند و در ۱۱۸ه به قتل رساندند. در این وهله با آمدن خداش به خراسان، جریان پیوستن هواداران خراسانی به این نهضت از حالت
جریان پیوستن هواداران خراسانی به این نهضت از حالت آرام به سیل مبدل شد؛ خداش به تعلیمات قرآن و سنت و الرضا بی‌توجه بود و مردم نیز از او پیروی می‌کردند او که انجام فرایظ واجب دینی مانند نماز و روزه را نادیده گرفت و به این دلیل محمد بن علی نیز از او رو گردان شد. و بعضی از روایت‌ها نیز بر این مبنا است که خداش توسط پیروان علی بن محمد کشته شد ودیگر روایت این است که زمانی که اسد بن عبدالله این خبر را شنید، اورا بازداشت کرد. روایت دیگری نیز وجود دارد مبنی بر اینکه پیکر خداش در دروازه کابل به میخ کشیده شد. مرگ خداش