payamvha/North_RAG huggingface dataset:
در سفیذنج، سپاهش به حد کافی رسید و راهی ماخوان شد. اقدامات ابومسلم. ابومسلم در ماخوان خود را آماده جنگ با نصر می‌کرد و شهرهای خراسان یکی پس از دیگری به اطاعت ابومسلم درمی‌آمدند. همچنین در همین هنگام، نصر، والی خراسان، گرفتار درگیری‌هایی بین یمنی‌ها و نزاری‌ها بود.شمار این افراد به هفت هزار رسید و ابومسلم دستور داد تا در پیرامون شهر خندق‌هایی بکنند. ابومسلم، ابونصر مالک بن الهیثم را به به فرماندهی شرطه‌ها منصوب کرد که عبارت بودند از:ابوالوضاح و فرد مورداعتمادش خالد بن عثمان. همچنین دیوان را به ابو صالح کامل
خالد بن عثمان. همچنین دیوان را به ابو صالح کامل بن مظفر سپرد و مقرر کرد که مزد سپاهیان سه یا چهار درهم است. اسلم بن صبیح، سردبیر آن بود و قاسم بن مجاشع النقیب التمیمی قاضی کل بود، البته روایت دیگری نیز هست که می‌گوید قاسم امامت نماز را بر عهده گرفت. ابومسلم در ماخوان هزار نفر را سرکرده و مأمور کرد تا خندق دیگری در جیرنج بکنند. هدف از کندن این خندق‌ها این بود که ارتباط نصر با ناحبه‌های بلخ و طخارستان و … قطع شود. از طرفی ترس ابومسلم، این بود که نصر، آب را روی او و سپاهیانش ببندد. طبری از این موضوع یاد
را روی او و سپاهیانش ببندد. طبری از این موضوع یاد می‌کند که بیشتر افرادی که به این شورش پیوستند، بنده بودند. یکی از مهم‌ترین اقدامات نصر در این زمان، در هم شکستن اتحادی بود که علیه ابومسلم داشت. جدیع کرمانی به هنگام دیدار از لشکر گاه او کشته شد، بسیاری از پیروان کرمانی به بهانه خونخواهی، راهی لشکرگاه ابومسلم شدند و گروهی نیز از پسر کرمانی، علی حمایت کردند؛ اما ابومسلم علی را به سوی خود کشید و در مقابل نصر که در صدد اختلاف بین این دو بود، تلاش‌های زیادی کرد، اما علی هیچ تمایلی به پیوستن به نصر نداشت. همچنین
اما علی هیچ تمایلی به پیوستن به نصر نداشت. همچنین نصر، معدودی از بومیانی را که با او دشمنی داشتند، را به سمت خود کشید. دراین شرایط، نصر دائماً از خلیفه مروان با استفاده از نامه، درخواست کمک می‌کرد اما جوابی از خلیفه دریافت نمی‌کرد. ابومسلم و نصر. در پی همه این جریانات، راه ورود به مرو برای ابومسلم باز شد؛ شهری که پایتخت خراسان بود. پیش از اینکه ابومسلم بتواند کرمانی را به سوی خود جلب کند، نصر او را به هلاکت رساند و پسرش علی به ابومسلم پیوست و ابومسلم توانست این اتحاد بین نصر و اعراب خراسان را برهم بزند.
این اتحاد بین نصر و اعراب خراسان را برهم بزند. روایت می‌شود که ابومسلم سه ماه در ماخوان ماند و بعد، شبی به لشکر گاه کرمانی رفت و هراس را در دل نصر انداخت و در نهایت پیشنهاد کرد که شهر را تسلیم ابومسلم کنند و اینگونه شد که در نهایت نیروهای ابومسلم و ابن کرمانی و شهر را گرفتند و در هفتم یا نهم ربیع الثانی، به شهر وارد شدند. همچنین روایت شده که ابومسلم به نصر نامه ای نوشت و از او خواست تا تسلیم شود اما نصر قبول نکرد و با ابومسلم درگیر شد و در نهایت شکست خورد و این شکست، باعث شهرت ابومسلم شد. این موضوع نیز
و این شکست، باعث شهرت ابومسلم شد. این موضوع نیز قابل ذکر است که در این زمان، سیاه جامگان نیز تشکیل شده بودند و نصر به دلیل مقابله با سیاه جامگان، این سپاه را فرستاد که در نهایت این سپاه شکست خورد. نصر که متوجه شد بین ابومسلم و ابن کرمانی گیر افتاده و نتیجه ای از نامه‌هایش به خلیفه نیز دریافت نکرده بود و همچنین با یمانی‌ها نیز در گیر شده بود و در نهایت ابومسلم نیز که از پیروی یمانی‌ها از خود که مطمئن شده بود، با کمک ابن کرمانی مرو را تصرف کردند و نصر نیز شکست را متحمل شد. ابومسلم سعی در مذاکرات با نصر داشت،
را متحمل شد. ابومسلم سعی در مذاکرات با نصر داشت، اما نصر فرار کرد و با سه هزار مضری، راه سرخس را در پیش گرفت. همچنین این روایت نیز وجود دارد که نصر همسر خود، مرزبانه را در نصرانیه جا گذاشت و او همان کسی بود که روایت است بعدها همسر ابومسلم شد؛ و ابومسلم در پی کشتن نصر بود. در این حین ابومسلم فردی را به عنوان مذاکره کننده فرستاد، اما ابومسلم او را به عنوان کسی که خیانت کرده اعدام کرد. در این زمان والی طوس، تمیم بن نصر، موضع جنگ با ابومسلم گرفت و در همین هنگام، نصر به طوس رسید و تمیم را کشت و رهبری را به دست
نصر به طوس رسید و تمیم را کشت و رهبری را به دست گرفت، اما نصر در نهایت از قحطبة شبیب شکست خورد و نیروهای امویان، خسارت زیادی متحمل شدند و قحطبه، نیشابور را گرفت و نصر به قومس فرار کرد.ابومسلم بعد از تثبیت قدرت خود در شمال شرق خراسان، قحطبة شبیب را به دنبال نصر فرستاد. درنهایت نصر در سال ۱۳۱ ه‍.ق در نزدیکی ساوه در گذشت و خراسان به تصرف کامل ابومسلم درآمد. قحطبة بن شبیب. قبل از جنبش عباسیان در خراسان و ضربه زدن به نصربن سیار، فرماندهی این عملیات‌های نظامی از طرف ابراهیم به قحطبة سپرده شده بود. قحطبة بر توس و
ابراهیم به قحطبة سپرده شده بود. قحطبة بر توس و نیشابور چیره شد و نصر هم که دیگر توان مقاومت نداشت، در نهایت فرار کرد. همچنین جنگی میان قحطبة و ابن هبیرة رخ داد، قحطبه در این جنگ پیروز شد اما قحطبه قبل از دیدن این پیروزی در راه عراق در آب غرق شد و پسرش حسن جانشین او شد و در سال ۱۳۲ق/۷۴۹م، آنان وارد کوفه شدند و ابو سلمه خلال داعی بزرگ عباسی را به رسمیت شناختند و این گونه سلمه، صاحب قدرت عراق شد. سرانجام ابومسلم. ابومسلم پس از اینکه سفاح به خلافت رسید، از او اجازه خواست و به مکه رفت. در این زمان ابومسلم به
اجازه خواست و به مکه رفت. در این زمان ابومسلم به بهانه آشتی خواست تا نزد خلیفه برود. خلیفه از طرفی نمی‌توانست که این درخواست را رد کند اما از طرفی هم می‌ترسید، از این رو به او اجازه داد تنها با پانصد تن از سپاهیان خود بیاید ولی ابومسلم هم برای مقابله با هر نوع تهدید احتمالی، حدود هشت هزار تن را در راه بین نیشابور و ری و ابو داود، معتمد خود را نیز در خراسان گذاشت. همچنین ذکر شده است که ابوجعفر از همان اول با ابومسلم دشمنی داشت اما سفاح این اتهامات را از ابوجعفر رد کرد و نپذیرفت. در این دوره ابو جعفر
از ابوجعفر رد کرد و نپذیرفت. در این دوره ابو جعفر نزدیک‌ترین مشاوره برای سفاح به‌شمار می‌آمد، اما این بدین معنا نیست که او فرد قدرتمندی در خاندان عباسی بود. طبق گزارش‌های بلاذری، بعد از مرگ سفاح، ابومسلم که از ماجرای جانشینی ابوجعفر خبر نداشت، طبق نامه ای تسلیت گفت اما در آن نامه منصور را خلیفه خطاب نکرد و این سخن را از بازماندگان حمید بن قطبة شنید و دوباره نامه ای به خلیفه نوشت و ضمن تبریک خلیفه شدن او، از او به دلیل این امر پوزش خواست. منصور در این زمان از عموی خود که به حکومت چشم داشت، می‌ترسید؛ عمویش
از عموی خود که به حکومت چشم داشت، می‌ترسید؛ عمویش در زمان سفاح راس سپاه بزرگی از اعراب در مقابل رومی‌ها بود و در ناحیه ای به نام دلوک در نزدیکی حلب اقامت داشت. او بعد از مرگ سفاح، از جنگ خودداری کرد و برحق بودن خود برای خلافت را اعلام کرد و عبدالله از این سپاهی که برای جنگ با رومی‌ها تجهیز شده بود، استفاده کرد و ادعا کرد که سفاح اورا به جنگ فرستاده و اورا به عنوان ولیعهد اعلام کرده بود. در این زمان منصور از ابومسلم نیز کینه به دل داشت، برای همین او را به جنگ با عبدالله فرستاد تا دو دشمن همدیگر را سرکوب
جنگ با عبدالله فرستاد تا دو دشمن همدیگر را سرکوب کنند. ابومسلم با زیرکی در این جنگ در نزدیکی نصیبین بر عبدالله چیره شد و عبدالله بعد از شکست فرار کرد وبه برادرش سیلمان بن علی پناه برد و زمانی که منصور از این ماجرا باخبر شد، به او امان داد؛ اما بعد از اینکه نزد منصور رفت، زندانی شد و بعد کشته شد. در همین حین که خراسانیان، که ابومسلم را در راس خود می‌دیدند، در صدد این بودند که به خواسته‌هایی برسند به این دلیل که در قیام عباسی نقش ایفا کردند؛ از جمله اختیارات جدیدی که می‌خواستند بعد از این همه فشار در زمان
جدیدی که می‌خواستند بعد از این همه فشار در زمان امویان دریافت کنند؛ رهایی از حاکمیت ستگرانه عرب و بازگرداندن گذشته پر افتخار ایران در زمان انوشیروان. در مقابل، عباسیان نیز با دو سیاست به مقابله پرداختند: اول، مشارکت و هم طرازی در مقابل اطاعت از عباسیان. دوم، قلع و قمع افرادی که بر ضد حکومت عباسی هستند و قیام کنند. درهمینجا بود که ایرانیان نیز از این موضوع اطلاع یافتند که حکومت جدید نیز پاسخگوی خواسته‌های آنان نیست؛ از این رو دست به اعتراض و حرکات شورشی زدند. در این وهله نیز ابومسلم به دلیل اینکه خود را یکی
در این وهله نیز ابومسلم به دلیل اینکه خود را یکی از بنیان‌گذاران عباسی می‌دانست، کم‌کم ماهیت خود را آشکار کرد واز اینکه ایرانیان در اطراف او بودند و از او حمایت و اطاعت می‌کردند، احساس سربلندی می‌کرد و در فکر خود مختاری بود. فشارهای ابومسلم در زمان سفاح شروع شد تا جایی که منصور برادرش را به کشتن ابومسلم تشویق کرد، اما سفاح به دلیل اقدامات او به این کار تمایل نشان نداد. ابوجعفر از نیرنگ‌هایی استفاده می‌کرد تا بتواند چهرهٔ خود را خوب جلوه دهد، به همین ترتیب اقداماتی نیز در این راستا انجام می‌داد؛ برای مثال
اقداماتی نیز در این راستا انجام می‌داد؛ برای مثال نامه ای فرستاد و ابومسلم را به دربار خواند. ابومسلم به این فکر افتاد که خلیفه بامن دشمنی ندارد واداره خراسان مهم‌تر از رفتن به دربار است؛ منصور در نامه دوم خود خرد شاهان فریبکا را خوار گرفت و به نحو مبهم تری اورا به دربار فرا خواند اما این نامه هم ابومسلم را اقناع نکرد. درنهایت ابو جعفر چن تن از بزرگان هاشمی را خواند و به دست فریبکارترین سیاستمداران زمانه ابوحمید مرودی و جریربن یزید نامه ای واگذار کرد تا با این نامه ابومسلم را از حسن نیت خلیفه آگاه کنند
با این نامه ابومسلم را از حسن نیت خلیفه آگاه کنند واورا از نافرمانی‌های خلیفه و عاقبت آن با خبر کنند. ابوجعفر از طرفی به ابوداوود رشوه داد تا ابومسلم را به فرمانبری هدایت کند. تا جایی که گفته می‌شود که منصو به اطرافیان ابومسلم رشوه می‌داد تاز نیت خوب خلیفه به او بگویند؛ زمانی که ابومسلم بیرون از مدائن بود اورا رومیه می‌خواندند و خلیفه نیز خواست که در این مورد گروهی از هاشمیان به ابومسلم تبریک بگویند تا او از نیت خوب خلیفه آگاه شو و وضعیت را مطلوب دریابد. اینطور به نظر می‌آمد که ابومسلم روابط حسنه ای با
اینطور به نظر می‌آمد که ابومسلم روابط حسنه ای با خلیفه ندارد و به یک فرد خطرناک برای حکومت تبدیل شده است. بدین ترتیب خلیفه دست به کار شد و اورا در کاخ خود به تنهایی به هلاکت رساند. در اینجا، روایت دیگری حاکی از این است که ابوجعفر به دلیل این کار ابومسلم، می‌خواست که اورا بکشد وحتی تا مرحله صدور فرمان مرگ او پیش رفت؛ اما به هر حال ابومسلم نیز با فرستادن نامه ای دیگر از این مرگ فرار کرد. روایت دیگری نیز وجود دارد مبنی بر اینکه منصور به این دلیل که ابومسلم با او بیعت نکرده بود، در صدد این بود که دستور قتل
با او بیعت نکرده بود، در صدد این بود که دستور قتل اورا صادر کند اما ابومسلم با فرستادن نامه دیگری از این مرگ فرار کرد. زمانی که منصور به حکومت رسید، در صدد این برآمد که از شر ابومسلم خلاص شود، برای همین شیوه‌های سیاسی خاصی در پیش گرفت. در این زمان که ابوجعفر می‌ترسید که مبادا ابومسلم به خراسان فرار کرده و شورش به پا کند، بدین ترتیب به بهانه‌های مختلف سعی در دور کردن او از خراسان داشت و به او پیشنهاد حکومت شام و مصر را نیز داد اما ابومسلم این فرمان را اطاعت نکرد و در پی برگشت به خراسان بود و این حرکت او، به
و در پی برگشت به خراسان بود و این حرکت او، به نوعی سرکشی تلقی می‌شد. اهداف منصور برای این عمل، این موارد بود: اول، دور کردن ابومسلم از خراسان برای جلوگیری از شورش و تشکیل حکومت مستقل توسط ابومسلم. دوم، دیدار تنهایی با او، بدون هیچ قدرتی. سوم، احیای رابطه دو طرف و برطرف شدن این شک؛ اما این شک، بیشتر شد تا جایی که ابومسلم که بعد از شکست عبدالله بر اموال و دارای عبدالله تسلط یافت، موجب شد منصور از این کار او عصبانی شده و یک نفر را به نزد ابومسلم بفرستد تا پیغامش را ببرد. درهمین وهله بود که تکبر نیز ابومسلم را
را ببرد. درهمین وهله بود که تکبر نیز ابومسلم را فرا گرفت و نامه‌های خلیفه را نخواند و آنها را مچاله می‌کرد. ماجرای قتل. منصور با سیاست‌های مختلفُ در فکر فریب ابومسلم بود. در نهایت، منصور در نامه ای اورا استاندار شام کرد و این موضوع را به ابومسلم تبریک گفت. ابومسلم که فردی زیرک بود، ادعا کرد که او والی خراسان است و به سرعت راهی خراسان شد. در این زمان منصور که از ترس وحشت کرده بود، از ترس اینکه مبادا ابومسلم با هواداران خود عصیان کند و اورا شکست دهد، خود به مدائن رفت و ابومسلم را به بهانه بحث برای موضوعی مهم
رفت و ابومسلم را به بهانه بحث برای موضوعی مهم دعوت کرد، اما ابومسلم به رفتن راضی نشد. منصور که از این موضوع آگاه شد، در نامهٔ دیگری اورا نه با دعوت، بلکه با تهدید فرا خواند و ابومسلم مجبور به حضور در مقابل منصور شد. به دنبال این رفتارهای منصور، سرانجام ابومسلم فریفته این رفتارهای دروغین خلیفه شد و در سال ۱۳۷ه‍.ق به قتل رسید. مفتخری بر این عقیده است زیرا ابومسلم برای حکومت نوپای عباسی خطرناک شده بود منصور اورا طبق یک نقشه حساب شده به قتل رساند. ابومسلم حتی در آخرین لحظات نیز یکی از حامیانش به نام ابو اسحاق
آخرین لحظات نیز یکی از حامیانش به نام ابو اسحاق را برای مذاکره با خلیفه فرستاد و ابواسحاق از قول خلیفه گفت که خلیفه قصد دارد که حکومت خراسان را به او واگذار کند، اگر او طلب بخشش کند؛ به همین ترتیب پس از آخرین تهدید خلیفه، ابومسلم، ری را به مقصد پایتخت ترک کرد. او، معاونش ابوداوود را به جانشینی خود در خراسان گذاشت که او نیز بعداً متزلزل شد. به دستور خلیفه دروازهٔ شهر به روی او گشوده شد و از او استقبال کردند. منصور پنج فرد را برای ترور ابومسلم برگزیده بود. گفت‌وگویی میان آن دو صورت گرفت که بیشتر حکم محاکمه
میان آن دو صورت گرفت که بیشتر حکم محاکمه داشت؛ در این گفت‌وگو، ابومسلم با اعتماد به نفس از تلاش‌های خود در به قدرت رسیدن عباسیان حرف زد اما در مقابل، منصور معتقد بود ابومسلم امنیت و یکپارچگی را از بین برده و خطری برای حکومت او به حساب می‌آید؛ اما در نزد او، بزرگ‌ترین اتهام ابومسلم تلاش او برای رسیدن به خلافت بود، با این حال، منصور به بهانه‌های مختلفی ابومسلم را متهم کرد، از جمله: اول، پیشروی از حدود اجتماعی خود با خواستگاری از آمنه دختر علی و عمه خلیفه. دوم، نوشتن نامه ای به منصور بدون ذکر نام منصور و حتی
نوشتن نامه ای به منصور بدون ذکر نام منصور و حتی نوشتن نام خود در آغاز نامه. سوم، انتساب خود به خاندان عباسی، جایگاه برابر با پدر منصور. چهارم، کشتن سلیمان بن کثیر، از نقبای خراسان. پنجم، کشتن روسای قبائل یمین از جمله علی بن جدیع کرمانی و برادرش عثمان. ششم، رفتن به خراسان بدون اجازه خلیفه. ابومسلم در مقابل این اتهامات، جوابی نداشت و تنها خدمات خود در به قدرت رسیدن عباسیان را یادآور می‌شد. از طرفی در وهله اول، او خواستار پوزش بود اما منصور با تمام تلاش‌های او برای رهایی از مرگ، اورا در بیست و پنجم شعبان ۱۳۷ق
برای رهایی از مرگ، اورا در بیست و پنجم شعبان ۱۳۷ق کشت. روایت‌های متعددی نیز از چگونگی قتل ابومسلم وجود دارد، از جمله گفته شده که در هنگام گفت‌وگو، منصور که عصبانی می‌شود و بیرون می‌رود و بعد با دشنه اورا می‌کشند و بعد با لذت به پیکر بی جان ابومسلم می‌نگرد و آن روز را نخستین روز سلطنت خود اعلام می‌کند و آن را یکی از مهم‌ترین وقایع زندگی خود می‌شمارد.از طرفی نیز گفته می‌شود در هنگام ورود به نزد منصور تمام سلاح و شمشی ر اورا گرفتند و بعد منصور دست زد و دونفر ظاهر شده و ابومسلم را در بیست و چهارم شعبان ۱۳۷
ظاهر شده و ابومسلم را در بیست و چهارم شعبان ۱۳۷ کشتند. به همین ترتیب، منصور، مهم‌ترین دشمن خود را از میان برداشت. در این هنگام، برادر زاده ابومسلم، عیسی بن موسی به کشتن ابومسلم اعتراض کرد و کعفر بن حنظله در اینجا به منصور گفت: ای امیر المومنین، خلافت تو از امروز آغاز شد. ابوجعفر همچنین دستور داد تا به پیروان ابومسلم پول پرداخت کنند تا آنها خشنود شوند و بعضی از آنها زمزمه می‌کردند که فرمانده خود را به درهمی فروختیم. روایتی وجود دارد مبنی بر اینکه ابوجعفر به مالک بن الهیثم نامه ای با مهر ابومسلم نوشت اما
به مالک بن الهیثم نامه ای با مهر ابومسلم نوشت اما مالک که از ساختگی بودن این نامه اطلاع داشت، به سور خراسان حرکت کرد و اعلام خونخواهی کرد. ابوجعفر به عامل همدان، زهیر الترکی دستور داد که هنگامی که مالک به آن شهر رسید، به او زهر بدهند و اورا بکشند اما مالک این اهداف را رها کرد و به سوی ابوجعفر رفت و ابوجعفر نیز اورا بخشید و اورا بر کارهای جدید گماشت. زمانهٔ پس از ابومسلم. با قتل ابومسلم بخش نظامی جنبش که بیشتر از اهالی خراسان بودند به خدمت کامل عباسیان درآمدند و عباساین نیز بین ایرانیان و اعراب تعادل ایجاد
و عباساین نیز بین ایرانیان و اعراب تعادل ایجاد کردند تا حدی که ایرانیان در بخش‌های دیوانی و ادرای به مقام‌هایی رسیدندند و حتی در دوره طلایی خلافت وزرا و دیوانیان از ایرانی‌ها بود از جمله خاندان‌های معروفی در مقام وزارت ازجمله خاندان سهل و برامکه. دسته ای از جنبش‌های اوایل دوران عباسیان که در ایران و مخصوصاً در خراسان و ماوراءالنهر رخ داد، به‌عنوان ابومسلمیه یا خونخواهی ابومسلم شناخته می‌شوند. با اینکه قیام‌های ضداسلامی زیادی به نام ابومسلم برپا شد ولی او به عنوان یک قهرمان اسلامی توصیف می‌شود. همچنین گفته
عنوان یک قهرمان اسلامی توصیف می‌شود. همچنین گفته می‌شود که او گرایش‌های زرتشتی داشت اما این احتمال بدین علت است که او از سر ضرورت، مخالف به آفرید بود. قیام ابومسلم، نظر غیر عجم‌ها را نیز به خود جلب کرد. برخی نیز او را شیعه می‌دانند ولی چنین ادعایی مشکوک به نظر می‌رسد. پس از مرگ، او به شخصیتی افسانه ای تبدیل شد و از او به عنوان یک [مسیحا] یاد شد. نام او در قیام اسحاق ترک، سنباد، مُقَنَع و راوندی‌ها برده شده و برخی از رهبران قیام‌ها نیز ادعا کردند که خود او هستند. یکی دیگر از روایات نیز بر این باور است که
هستند. یکی دیگر از روایات نیز بر این باور است که بابک خرمدین از نوادگان دختری ابومسلم بوده است. هر یک از این قیام‌های بومسلمیه، انگیزه و هدف‌های خاص خود را داشتند ولی انگیزهٔ مشترک بین شان، خونخواهی ابومسلم بود و ابومسلم در نظر آنان یک قهرمان اسطوره ای بود و حتی گروهی به ربوبیت و گروهی دیگر به امامت او و پس از او، امامت دخترش معتقد بودند و برخی نیز در انتظار ظهور ابومسلم بودند. شالودهٔ فکری این افراد ترکیبی از آیین‌های مرسوم در شرق ایران و ماوراءالنهر، از جمله بودایی، زرتشتی، مانوی، مزدکی و اسلامی بود و
جمله بودایی، زرتشتی، مانوی، مزدکی و اسلامی بود و اعتقاد به ظهور ابومسلم و منجی بودن او، احتمالاً از عقاید شیعه یا زرتشتی و اعتقاد به تناسخ او نیز از آیین‌های هندی و چینی تأثیر پذیرفته است. اگرچه بیشتر این قیام‌ها توسط افراد مشهوری صورت گرفت ولی در واقع نشان دهندهٔ احساسات ضد عباسی رعایا و مردم فرودست جامعه بود که همین موجب گستردگی آن شد. از ویژگی‌های شاخص قیام‌های ضد عباسی که نشان دهندهٔ تفاوت آن با قیام‌های ضد اموی است، این بود که طراح اصلی این قیام‌ها، ایرانیان بودند و تعدادشان از جنبش‌های دوران اموی
ایرانیان بودند و تعدادشان از جنبش‌های دوران اموی بیشتر بود. در نتیجه زمینه‌های استقلال ایران را به‌صورت تدریجی فراهم آورد. جنبش سنباد. نخستین واکنشی که در برابر کشته شدن ابومسلم رخ داد، جنبش سنباد بود. برخی از مورخان معتقدند که سنباد دوست ابومسلم بود ولی یعقوبی معتقد است که سنباد را گروهی از هواداران ابومسلم که پس از قتل او به خراسان گریخته بودند، تحریک به جنبش کردند. مقدسی نیز نفل کرده است که سنباد مدعی بود جانشین و انتقام جویندهٔ خون ابومسلم است. بلعمی نیز سنباد را یکی از توانگران نیشابور می‌داند که از
سنباد را یکی از توانگران نیشابور می‌داند که از ابومسلم نواخت دیده بود، بخاطر همین سوگند یاد کرده بود که ثروت و جان خود را صرف خونخواهی ابومسلم کند. طبق کتاب تاریخ ایران از ورود مسلمانان تا برآمدن طاهریان، سنباد پیرو دین زرتشت بود و در زمانی که ابومسلم زنه بود، در دستگاه او مقام سپهسالاری داشت و وقتی که ابومسلم نزد منصور می‌رفت، تمام اموالش در ری را به او سپرد. سنباد، پیروانش را دور خود جمع کرد. بسیاری از پیروان وی از اهالی ری و طبرستان بودند. آنان به خونخواهی ابومسلم قیام کردند و توانستند بر نیشابور، قومس،
ابومسلم قیام کردند و توانستند بر نیشابور، قومس، ری و قزوین چیره شوند. آنان با شعار احیای آیین قدیم توانستند بسیاری از خرمدینان و زرتشتیان را با خود همراه کنند. سنباد را فیروز اسپهبد نامیدند و او قصد داشت به مکه حمله کرده و کعبه را نابود کند اما منصور سپاهی به فرماندهی جهور بن مرار عجلی را به منظور مقابله با وی فرستاد. این دو در بین شهر همدان و ری باهم درگیر شدند و در نهایت سپاه جهور پیروز شده و پس از هفتاد روز، قیام سنباد سرکوب شد. عاقبت سنباد نامشخص است. برخی از راویان می‌گویند که سنباد در میدان جنگ کشته
از راویان می‌گویند که سنباد در میدان جنگ کشته شد و برخی دیگر می‌گویند که پس از فرار به طبرستان، در آنجا کشته شد. اعتقادات سنباد، ترکیبی از عقاید کیسانیه و فرقه‌های ابومسلم بود. او معتقد بود منصور ابومسلم را نکشته، زیرا ابومسلم می‌توانست با آوردن نام خدا، تبدیل به کبوتر شود و از مرگ بگریزد؛ در واقع ابومسلم در یک قلعه، همراه مزدک و مهدی پنهان شده و به زودی همراه آنان ظهور خواهد کرد. پس از اینکه جنبش سنباد با شکست مواجه شد، جنبش‌های دیگری نیز شکل گرفت، زیرا اگرچه خلیفهٔ عباسی توانست بر جنبش سنباد پیروز شود
اگرچه خلیفهٔ عباسی توانست بر جنبش سنباد پیروز شود ولی نتوانست بر اندیشه‌هایی که مسبب این جنبش بود، فایق آید. راوندیه. فرقه‌های وابسته به ابومسلم، راوندیه خطاب می‌شدند و منظور از راوندیه، کسانی بودند که اعتقاد داشتند امامت از ابراهیم به ابومسلم رسیده است. راوندیه شامل سه فرقه فرعی می‌شد: رزامیه که از نام رزام بن سابق که ایرانی بود، ناشی می‌شد. او می‌گفت پیروزی ابومسلم بر امویان، نمودار روح الوهیت در اوست. هواداران رزامیه به تناسخ معتقد بوده و اندیشه شان این بود که روح ابومسلم پس از مرگش، در جانشینان برحق او
که روح ابومسلم پس از مرگش، در جانشینان برحق او حلول یافته است. گروهی دیگر نیز وجود داشتند که به نام ابومسلمیه یا برکوکیه که در هرات و مرو تشکیل یافتند. آنان معتقد بودند که ابومسلم توسط منصور کشته نشده، بلکه منصور شیطانی را که شبیه ابومسلم بوده، کشته و ابومسلم هنوز زنده است. این گروه در انتظار بازگشت ابومسلم، از انجام تمامی فرایض دینی سرباز زدند. سومین گروه، حوریریه بودند که از این گروه مطالب کمی در دست است. اگرچه این گروه، از ابومسلم قدردانی می‌کردند ولی همچون دو گروه دیگر، به امامت و الوهیت ابومسلم معتقد
دو گروه دیگر، به امامت و الوهیت ابومسلم معتقد نبودند و بیشتر اعتقادشان بر این بود که امامت به دوست ابومسلم، عیسی بن موسی رسیده است. با تداوم یافتن خونخواهی ابومسلم در میان خراسانی‌ها، در سال ۱۴۱ ه‍. ق، گروهی از راوندیهٔ خراسان به بهانهٔ خونخواهی ابومسلم در هاشمیه در نزدیکی کوفه، دور قصر منصور اجتماع کردند و ادعا می‌کردند که منصور از مقامی الهی برخوردار است. هدف آنان از این کار این بود که به منصور نزدیک شوند و به همان شکلی که منصور غافلگیرانه ابومسلم را کشت، او را بکشند. تعدادی از این افراد دستگیر و زندانی
او را بکشند. تعدادی از این افراد دستگیر و زندانی شدند، با حیله ای از زندان گریخته و به قصر خلیفه هجوم بردند ولی سرانجام توسط سپاه منصور سرکوب شدند. اسحاق ترک. دربارهٔ هویت واقعی اسحاق ترک، مطالب مختلفی روایت شده است. یک روایت است که اسحاق ترک از نسل علویان و پسر یحیی بن زید بود که پس از مرگ پدرش، نزد ترکان رفته و پیش آنان پنهان شده بود. روایت دیگر که از نظر التون دانیل نسبتاً معتبر تر است، حاکی از این است که اسحاق فردی بی سواد در ماوراءالنهر بود؛ بنابراین وی ترک نبود، بلکه احتمالاً یهودی یا عرب بود. برخی
وی ترک نبود، بلکه احتمالاً یهودی یا عرب بود. برخی از روایات نیز حاکی از این هستند که نسب وی به یحیی بن زید می‌رسد. او احتمالاً از این رو خود را اسحاق ترک نامید که در میان ترکان ماوراءالنهر اندیشه‌های ابومسلمیه را نشر می‌داد. افکار اسحاق ترک نیز همچون سنباد بود. او معتقد بود ابومسلم نمرده، بلکه در کوه‌های اطراف ری پنهان شده و در در روز مناسب ظهور خواهد کرد. اگرچه اسحاق ترک به عنوان یک خرمی خوانده می‌شود ولی او در واقع مسبب گسترش جنبشی در سرتاسر آسیای مرکزی شد که از آن به‌عنوان جنبش مبیضه یا سفیدجامگان یاد
شد که از آن به‌عنوان جنبش مبیضه یا سفیدجامگان یاد می‌شود. پرچم سفید این گروه در واقع مخالفتی بود با رنگ سیاه عباسیان که پشتیبان امویان بود یا حرکتی برای بازگشت به سوی سفیدی دین زرتشتی در برابر اسلام. مشخص نیست که آیا خود اسحاق شورشی علیه عباسیان برپا کرد یا خیر ولی سفید جامگان نیز در میان ارتش‌های خراسانی، هواداری برای خود نیافتند. این شورشیان نیز نتوانستند در خراسان کاری از پیش ببرند و در نهایت توسط ابوداوود، عامل منصور در خراسان سرکوب شدند. استادسیس. برخلاف تمام شورش‌هایی که در این دوران اتفاق افتاد،
تمام شورش‌هایی که در این دوران اتفاق افتاد، شواهدی وجود ندارد که گواه این موضوع باشد که استادسیس خود را با ابومسلم پیوند داده باشد. از نحوهٔ شروع این شورش، چهار روایت در دست است: یعقوبی اشاره می‌کند که دلیل شورش استادسیس این بود که می‌خواست به نامزد کردن مهدی به عنوان ولیعهد اعتراض کرده باشد. گردیزی در زین الاخبار اشاره می‌کند که گروهی از وابستگان فرقهٔ به آفرید در بادغیس، خواستار این شدند که تحت نظر مهدی، به اسلام گرایش یابند و به آنان فرصت داده شد که برای تصاحب غنائم، به کابل حمله کنند ولی این افراد، پس
تصاحب غنائم، به کابل حمله کنند ولی این افراد، پس از دریافت غنائم، از اسلام بیزاری جسته و به رهبری استادسیس شورش کردند. بلعمی نیز گفته است که استادسیس، از خوارج سیستان بود و پس از مهاجرت به بادغیس، مردم را به شورش خواند، بدین ترتیب مشاهده می‌شود که میان خارجیان سیستان و شورش‌های بادغیس هماهنگی‌هایی وجود داشت؛ اما شواهدی مبنی بر سیستانی بودن استادسیس وجود ندارد. مقدسی نیز اذعان دارد که گروهی به نام غزیه وجود داشت که احتمالاً از قبایل متحد ترک اغوز بودند که این نشانگر این است که این شورش پایگاهی محکم در میان
نشانگر این است که این شورش پایگاهی محکم در میان روستاییان بادغیس داشت. تاریخ دقیق این شورش نامشخص است ولی چیزی که مشخص است، این است که به محض برپا شدن این شورش، به سرعت گسترش یافت. تعداد کسانی که به این شورش پیوستند سیصد هزار نفر ذکر شده است که بیشتر این افراد از اهالی سیستان و خراسان بودند. سرانجام منصور عباسی، خازم بن خزیمة (طبق نظر بلعمی، حُمَید بن قحطبة) را به نیشابور فرستاد تا به مهدی برای سرکوب کردن شورش کمک کند. در نهایت با حیله ای که خازم از آن بهره برد، توانست هفتاد هزار شورشی را سرکوب و چهارده
برد، توانست هفتاد هزار شورشی را سرکوب و چهارده هزار نفر را به عنوان اسیر بگیرد. اگرچه استادسیس و یاران نزدیکش به کوه‌های پیرامون گریختند ولی در نهایت در محاصرهٔ خازم گیر افتادند. المقنع. این شورش از مشهورترین شورش‌هایی بود که رخ داد. مقنع از مردم بلخ بود که بعدها به روستایی در پیرامون مرو و احتمالاً خازه رفت. نام او احتمالاً هاشم بن حکیم بود و مقنع، نام مستعار وی بود که به دلیل اینکه او چهرهٔ خویش را با نقابی از ابریشم سبز یا پوششی زرین می‌پوشاند، به او نسبت داده شده بود. دربارهٔ او گفته شده که در جنگی یک
داده شده بود. دربارهٔ او گفته شده که در جنگی یک چشمش کور شد و به همین دلیل از آن پس از نقاب سبز را استفاده می‌کرد؛ اما طرفداران وی که برای او مقامی الهی قائل بودند، می‌گفتند چون مقام خدایی را نمی‌توان دید، او چهره اش را می‌پوشاند. مقنع از سرداران ابومسلم بود و ده سال بعد در ماوراءالنهر به خونخواهی ابومسلم قیام کرد و برخلاف عباسیان که از جامهٔ سیاه استفاده می‌کردند، از جامه و پرچم سفید استفاده کردند. در ابتدا فعالیت‌های مقنع، در شکل یک شورش دینی سیاسی رخ داد و طی این شورش، وی خود را پیامبر خواند و به همین
و طی این شورش، وی خود را پیامبر خواند و به همین دلیل توسط منصور بازداشت و در بغداد زندانی شد؛ ولی پس از اینکه از زندان آزاد شد و به مرو بازگشت، این بار به جای ادعای پیامبری، ادعای خدایی کرده و مدعی بود که می‌تواند مردگان را زنده کند و پیروان خود را به بهشت بفرستد. حتی به وی یک سری معجزاتی نسبت داده شده است، مثل ماه مقنع یا ماه نخشب که در واقع مقنع با استفاده از شعبده و علم ریاضی و انعکاس نور ماه، صورتی از ماه را که از چه بالا می‌آمد، ساخت. در برخی منابع نیز آمده که وی معتقد بود روح ابومسلم در او حلول و