payamvha/North_RAG huggingface dataset:
گردند» تعریف می‌کند و ادامه می‌دهد: بر اساس پزشکی رده‌بندی امراض، بیماری فطرتاً صور و فصولی مستقل از جوامع دارد. هرچه فضای اجتماعی‌ای که بیماری در آن قرار دارد پیچیده‌تر باشد، بیماری بیشتر از سرشت خود دور می‌شود. پزشکی رده‌بندی امراضْ، محیط بیمارستان - که در آن بیشتر به «سَرای بیچارگان» می‌مانست تا محل درمان - را مکانی مصنوعی و پیچیده و مُخِلِّ سیر طبیعی بیماری می‌دانست. پزشکان رده‌بندی امراض باور داشتند که در بیمارستان، ذات بیماری مغشوش می‌شود، سویه‌های خطرناکی پیدا می‌کند و علنا درمان نمی‌شود. به زعمِ
خطرناکی پیدا می‌کند و علنا درمان نمی‌شود. به زعمِ آنان، محل درمان بیمار، محیط خانه و خانواده بود. محیط طبیعی بیماری، همان محیط طبیعی حیات بود. (بنگرید به اصلِ سومِ پیکربندی اولیه) محیطی که دارای ملایمت مراقبات خودانگیخته، رفتار حاکی از علاقه و میل مشترک به بهبود است و با طبیعت بیماری‌ها نیز هم‌خوانی بیشتری دارد. بیماری باید همان‌جایی درمان می‌شد که نخستین بار بدن را مبتلا کرده است. متخصصان نمودار رده‌بندی امراض، در دوگانه‌ی مورد بحث کهنِ «پزشکِ فعال» و «پزشکِ منتظر»، طرفدار دومی بودند. فوکو می‌گوید فضای
منتظر»، طرفدار دومی بودند. فوکو می‌گوید فضای سوم، فضایی شدیداً متأثر از اجتماعی‌ترین چیزها مانند سیاست، اقتصاد، آرمان‌ها، مطالبات و رویارویی‌های اجتماعی است. بنابراین این نگاه پزشکانِ وقت در این فضا، همسو با آراءِ سیاسی و اقتصادیِ صاحب‌نظرانِ آن زمان بود. اقتصاددانانِ وقت، گرداندن بیمارستان‌ها با ثروت مولد (سرمایه) یا ثروت تولیدشده (بازده، که همواره تبدیل‌پذیر به سرمایه است) را عامل افزایش فقر و رکود اقتصادی می‌دانستند؛ مگر آنکه بیمارستان بر پایه‌ی کار که همانا اصلِ مولد ثروت است بنا کنیم. اما این تصورات
همانا اصلِ مولد ثروت است بنا کنیم. اما این تصورات با رسیدن به شکل نهایی و کامل خود، به عکس خود بدل شدند. فوکو می‌گوید فضای سیاسیِ حاکم بر فرانسه‌ی در شُرُفِ انقلاب، ابتدا فضای سوم را دگرگون و متعاقباً پزشکی رده‌بندی امراض را نابود کرد. سیاسیونِ آن زمان از دیرباز دو آرزوی «مِلّی‌کردن (دولتی‌کردنِ) علمِ پزشکی» و «ساختن جامعه‌ای بی‌بیماری» را داشتند. آنان معتقد بودند هدف پزشکی مانند دین، تخفیفِ آلام و رنج‌های بشری است اما حال که دین از این هدف منحرف شده است، باید منابع و امکانات آن را در اختیار پزشکی گذاشت تا
منابع و امکانات آن را در اختیار پزشکی گذاشت تا جایگزینِ روحانیان در فراهم‌آوردنِ یک زندگی سعادت‌مندانه برای مردم باشند. سَرسلسله‌ی این تحولات در فضای سوم و در پارادایم پزشکی، نگاه ویژه‌ی پزشکی رده‌بندی امراض به مسئله‌ی «بیماری‌های همه‌گیر» بود که فرانسه با آن درگیر شده بود. پزشکان رده‌بندی امراض، بیماری‌های همه‌گیر را نوع دیگری از بیماری در نظر می‌گرفتند. هنوز بحث‌هایی بر سر اینکه آیا آنان متوجه مسری‌بودن این بیماری‌ها شده بودند؟ یا نگاهشان به عوامل بیماری‌زایشان معطوف شده بود؟ در جریان است اما می‌توان گفت
معطوف شده بود؟ در جریان است اما می‌توان گفت حداقل مسری‌بودنِ بیماری‌های همه‌گیرِ بدخیم مانند سرطان و طاعون را می‌پذیرفتند اما همه‌گیری بیماری‌های عادی مانند سیاه‌سرفه، سرخک، تب ادواری و اسهال صفراوی برایشان از «ذاتِ» دیگری محسوب می‌شد. بیماری همه‌گیر از نظر آنان نه فقط یک بیماری، بلکه «یک شرایط» است که وضع آب‌وهوا، کیفیت خاک، تغذیه، فصلِ سال، بارش‌ها، خشکسالی و قحطی، سن و جنس و مزاج بیمار و... نیز در تعریف آن نقش دارند. بنابراین از نظر آنان، برای شناخت بیماری همه‌گیر، جزئیاتِ شرایط محیطی و علائمِ تک‌تک
همه‌گیر، جزئیاتِ شرایط محیطی و علائمِ تک‌تک بیماران باید ثبت و ضبط می‌شدند. در نتیجه، این نوع نگاهِ «پزشکی بیماری‌های همه‌گیر»، اختلافاتی با «پزشکی رده‌بندی امراض» یافت؛ نگاهی که بیش از پزشکی رده‌بندی امراض به زمان و علیت هم معطوف بود: در فرانسه‌ی آن زمان به منظور این هدف، ستادها و انجمن‌های طبی متشکل از پزشکان از جانب حاکمان مسئول می‌شدند تا در سرتاسر کشور به جمع‌آوری آمار مبتلایان تازه، بررسی و تجویز روش‌های درمانی امتحان‌شده و جدید، و نظارت بر این فرایند بپردازند. اختیارات و حوزه‌ی اعمال این انجمن‌ها
بپردازند. اختیارات و حوزه‌ی اعمال این انجمن‌ها بیشتر و بیشتر می‌شد به حدی که در حوزه‌های استحفاظی خود درباره‌ی کیفیت غذا و سلامتِ دام‌ها و محل دفن اجساد نیز نظر می‌دادند، برای مردم از اصول بهداشتی می‌گفتند و بروشورهایی با این مضامین برای «آگاهی‌بخش» تدارک می‌دیدند. همه‌ی این‌ها علم پزشکی را ملی و سیاسی کردند و به فضای سوم پزشکی این امکان را دادند تا بر فضای اجتماعی منطبق شده و به‌همه‌ی لایه‌های اجتماعی نفوذ کند. همچنین علم پزشکی، برعکسِ قبل، تبدیل شد به علمی با جریانی از اطلاعاتِ متغیر و همواره در حالِ
علمی با جریانی از اطلاعاتِ متغیر و همواره در حالِ جمع‌آوری تبدیل شود که این عملاً سرآغازِ «پزشکی بالینی» بود: ولی البته همچنان: در نتیجه، تقابل «نگاهِ سنتیِ پزشکی رده‌بندی امراض» و «نگاه پزشکی همه‌گیری»، به رغم تقابلشان، پیامد مشترکی را حاصل شدند: کنارنهادنِ همه‌ی نهادهای پزشکی‌ای که در برابر توقعات جدیدِ نگاه، حجاب می‌افکندند. به تعبیر فوکو، لازم شده بود که در تجربه‌ی پزشکی، میدانی کاملا آزاد شکل گیرد تا ضرورت طبیعی انواع در آن تمام و کمال و واضح و روشن و آشکار گردد و همچنان لازم بود که این میدان، (به
و آشکار گردد و همچنان لازم بود که این میدان، (به شکلی کنترل شود و صلاحیتش ارزیابی شود تا) شناختی امین، جامع و دائمی از وضعیت سلامتی یک ملت به دست دهد. این میدان از نظر آنان، در «بیمارستان‌ها» فراهم می‌آمد. بیمارستان‌ها باید بر اساس دو اصل «تشکل»، اختصاص هر بیمارستان به دسته‌ی معینی از بیماری‌ها، و «توزیع»، تعیین نظم و ترتیبِ جای‌گیریِ انواع بیماران یک بیمارستان، ساخته می‌شدند: از طرفی دیگر، متأثر از شرایط سیاست و سلامتِ وقت، در آراء اقتصاددانان نیز تغییراتی ایجاد شده بود. مسئله‌ی «اِمداد» برای آنان مطرح
ایجاد شده بود. مسئله‌ی «اِمداد» برای آنان مطرح شده بود. آنان همچنان معتقد بودند که بهترین محیط درمان، محیط خانه و خانواده است اما پذیرفته بودند که برخی از شهروندان به دلیل فقر یا بی‌کَسی، نمی‌توانند از این محیط بهره‌مند شوند. بنابراین به نظر آنان، دولت باید برای آنان محیطی که همچین کاربردی داشته باشد را ایجاد کند. اگر خانواده به واسطه‌ی وظیفه‌ی طبیعی همدردی با «بیمار» پیوند داشت، ملت از سر وظیفه‌ی اجتماعی و جمعی، یعنی امداد، با «بیماران» همچین پیوندی داشت. این سیاست دولتی به زعمِ آنان، همانا «بیمارستان»
این سیاست دولتی به زعمِ آنان، همانا «بیمارستان» بود. اقتصاددانان در راستای به‌کارگیری بیمارستان‌ها، دست به یکسری اصلاحات در قوانینِ کشور زدند تا مسیر این کار هموار شود و هزینه‌های اداره‌ی بیمارستان‌ها به شکلی فراهم شود تا باعث «خسارت اقتصادی و فقیرکردنِ اقتصاد کشور» نشود. بنابراین میان خواسته‌های ایدئولوژی سیاسی-اقتصادی و نیازهای تکنولوژیکِ پزشکی، هم‌سویی به وجود آمده بود. پزشکان و دولتمردان در حرکتی واحد با واژگانی گاه یکسان اما با دلایلی که ریشه‌های متفاوت داشتند، خواهان حذف هر آن چیزی شدند که ممکن بود
داشتند، خواهان حذف هر آن چیزی شدند که ممکن بود مانع از شکل‌گیری این فضای جدید، یعنی بیمارستان‌ها شود. فضایی که به زعم ایشان قرار بود در آن، همه‌ی سدهای مانع در مسیرِ نیروی سرزنده‌ی حقیقت نابود شوند. فضایی که در آن، نگاه، تنها تابعِ قانونِ حقیقت است. نگاهی که مسلط است و بر حاکمان خود نیز حاکم می‌شود. «آزادی حاکمانه‌ی حقیقت»، آن درون‌مایه‌ی ایدئولوژیکی‌ای بود که اصلاحات پزشکیِ وقت را منجر شد. اینگونه بود که از نهاد بیمارستان استقبال به عمل آمد، نهاد بیمارستان مستقر شد، فضاسازی سومِ بیماری متحول گشت و «پزشکی
مستقر شد، فضاسازی سومِ بیماری متحول گشت و «پزشکی رده‌بندی امراض» جایش را «پزشکی بالینی» داد. میشل فوکو در این خلال اشاره می‌کند که تبدیل‌شدنِ این ستادها و انجمن‌های طبی فرانسه به یک بوروکراسی برای ثبت و تحلیل و تبادلِ اطلاعات، نگاهِ پزشکی را دوپاره کرد. نگاهِ دوم، نگاهِ ناظر بر فعالیت‌های پزشکی (نگاه اول) بود که مقدمه‌ای شُد برای وَضعِ یک زبان و برنامه‌ی آموزشیِ معیار برای دانش و تعیینِ صلاحیت پزشکی. تأثیراتِ تقابلِ «نگاه پزشکی رده‌بندی امراض» و «نگاه پزشکی بیماری‌های همه‌گیر»، در ورطه‌ی آموزش هم دیده
بیماری‌های همه‌گیر»، در ورطه‌ی آموزش هم دیده می‌شد. در بحبوحه‌ای که بحثِ «اصلاحات و تغییراتی که در عینِ بخشیدنِ آزادی به میدان پزشکی، صلاحیتِ آن و مُشتَغِلانش را ارزیابی کندْ» داغ بود، پزشکی رده‌بندی امراض در عمل، آموزشِ مبانی بسته‌ی خود در محیط دانشگاه‌های دولتی بود و پزشکی بیماری‌های همه‌گیر که اِمدادمحور بوده و «سودمندی عملی و فایده‌ی جمعی» برایش مهم بود، معتقد به جریانِ آزادِ حقیقت، ترجیح می‌داد پزشکانی را با هزینه‌ی بخش خصوصی، ضمن یک آموزش نظری، به شهرها و روستاها بفرستد تا با «شرایط» جغرافیایی مناطق
و روستاها بفرستد تا با «شرایط» جغرافیایی مناطق گوناگون آشنا شوند و افزون‌بر درمان بیماران، بر عِلمشان افزوده شود. این اتفاق، افتراق و تباینی را میان دو حوزه‌ی نظری و عملی ایجاد کرده بود. چهارچوب منسجی نبود که میان داده‌های عملی و دانشِ دانشگاه‌ها ارتباط برقرار کند: آنچه (در کار عملی) «دیدنی» بود، (در محیط آکادمیک،) «گفتنی» و «آموختنی» نبود؛ نمی‌شد نتایجِ دیدن را به کلام درآورد. شیوه‌ی نگاه‌کردن و شیوه‌ی آموزش‌دادنِ پزشکی، هم‌سو نبودند. این، در مسئله‌ی تفاهم‌دادنِ نهاد بیمارستان با این چهارگانه‌ی حاصل از
نهاد بیمارستان با این چهارگانه‌ی حاصل از تقابل نگاه‌های پزشکی رده‌بندی امراض و پزشکی بیماری‌های همه‌گیر (یک دوگانه‌ی عَمَلِشان در درمان و یک دوگانه‌ی عَمَلِشان در آموزش) مشهود بود: نهاد بیمارستان، درگیر یک نایکپارچگی بود، که وحدت عملی و نظری را برای «پزشکی بالینی» دشوار می‌کرد: این مسائل به مرور زمان، با انحلالِ دانشگاه‌ها، وابسته‌کردنِ آموزش به نهاد بیمارستان و حضور بر «بالینِ» بیمار (به شکلی که پزشکان در بیمارستان، هم به درمان می‌پرداختند و هم به سرپرستیِ مُرَبّیان، تحصیل می‌کردند) و متمرکزکردنِ آزمون‌ها
مُرَبّیان، تحصیل می‌کردند) و متمرکزکردنِ آزمون‌ها و فرایند نظارت بر محتوای درسی پزشکان، پاسخ داده شدند. در دوران انقلاب فرانسه، پزشکی زبان دیگری برگزید، سوژه‌های مطالعاتی تازه‌ای برای خود تعریف کرد، خودش را بر نهادی (institution) تازه استوار کرد، مفاهیمی نو براساس تجارب جدید صورت‌بندی کرد، به بازسازی بیمارستان‌ها پرداخت و نحوهٔ کار عملی آن متحول شد. انقلاب فرانسه سلسله‌مراتب تازه‌ای در پزشکی آفرید، پزشکی را به سیاست کلان دولتی تبدیل و درمان و آموزشِ آن را متمرکز کرد. و همهٔ این تحولات ناشی از نظرات حاکم در
کرد. و همهٔ این تحولات ناشی از نظرات حاکم در سپهر سیاسی زمانه و مشکلاتِ وقت بودند. در این دوره بود که پزشکی بالینی به وجود آمد. فوکو متذکر می‌شود که آنچه «پزشکی بالینی» می‌نامد، در بازه‌ی زمانی مربوط به خودش، همواره یک چیز ثابت نبوده است و همیشه در حال تغییر و تحول در موردِ نگاه، تفسیر، سوژه، اُبژه و رابطه‌ی این دو مورد اخیر بوده است. «پزشکی بالینی ابتدایی» یا «پزشکی بالینی سده‌ی هجدهم» که پزشکیِ بالینی دهه‌های اولیه‌ی و وُسطای سده‌ی هجدهم بود، افزون بر پزشکی قبل از خودش، با پزشکیِ بالینیِ بعد از خودش هم
قبل از خودش، با پزشکیِ بالینیِ بعد از خودش هم تفاوت داشت و ویژگی‌های منحصربه‌فردش عبارت بودند از: فوکو همچنین اشاره می‌کند که مورخان و پزشکانِ این عصر تمایل داشتند که برای «پزشکی بالینی»، تاریخی برشمارند. آنان می‌گفتند که اصیل‌ترین شکل پزشکی، حضور بر بالینِ بیمار است و روایت تاریخی آنان این بود که پزشکی در ابتدا در یونان باستان هم حولِ بالین بیمار شکل گرفت و تجربی‌ترین شکلِ پزشکی (کَشفِ مُسَکِّنینِ آلام) بود که هر فرد می‌توانست آن را بفهمد، اما رفته‌رفته در یک زبانِ پیچیده‌ی همه‌فهم‌ناپذیر به انحصارِ
در یک زبانِ پیچیده‌ی همه‌فهم‌ناپذیر به انحصارِ اَقشارِ ممتازی در آمد و اینک، آن حقیقت و روش اصلی پزشکی، بازیابی شده است. ولی فوکو مخالف است و می‌گوید که توجه به «مورد» (کِیس) و «بالین»، پیش از این‌ها از زمان رنسانس وجود داشت اما در حاشیه بود. چیزی هم که آن را از حاشیه به مرکزیت آورد، نه بازیابی و پیشرفتِ فکری و حُکمِ عَقلِ سَلیم، که اِجبارِ و اِلتزامِ تغییراتِ نهادی پزشکی (فضای سومِ پزشکی) بود. فوکو توضیح می‌دهد پس از کودتای ترمیدُر، آموزش بالینی برای مدت کوتاهی به تعلیق درآمد اما مشکلاتی مانند جنگ و فقر،
به تعلیق درآمد اما مشکلاتی مانند جنگ و فقر، اهمیت پزشکی و بهداشت را برای مردم و روشنفکران افزایش داده بودند. همچنین در این دوره امکان سازمان‌یابی تشکلات خودمختار، نیمه‌خودمختار و حتی مخفیانه‌ی طبی‌ای برای کمک به مردم مهیا شده بود. در نتیجه‌ی حساسیت‌های جامعه در رابطه با وجود پزشکانی مجرب با علمی که بهره‌ی عملی داشته باشد، آموزش بالینی دوباره به عرصه بازگشت. فوکو این آموزش و پزشکی بالینی را «پزشکی بالینی سده نوزدهم» (متولد اواخر سده‌ی هجدهم و اوایل سده‌ی نوزدهم) می‌نامد که با پزشکی مذکور سده هجدهم فرق داشت.
می‌نامد که با پزشکی مذکور سده هجدهم فرق داشت. مهمترین وجه افتراق «پزشکی بالینی سده نوزدهم» با «پزشکی بالینی سده هجدهم»، وجود یا حداقل کوششی برای ایجاد زبانی فنی بود تا «دیدنی»های بالین بیمار را «گفتنی» و «آموختنی» کند. آموزش بالینی سده نوزدهم برخلاف آموزش بالینی سده هجدهم، نه فقط آموزش نظام‌های کهن حقیقت، بلکه واقعاً بستری برای کشف حقایق تازه بود. دغدغه‌ی صاحب‌نظرانِ پساترمیدُر، وضع قوانینی بود که هم انحصاراتِ «ارتجاعیِ» صنفیِ پزشکانِ زمان قبل از انقلاب را بازتولید نکنند و هم حرفه‌ی پزشکی را «زیادی آزاد و
بازتولید نکنند و هم حرفه‌ی پزشکی را «زیادی آزاد و هردَم‌بیل و بی‌نظارت» رها نکنند چراکه این حرفه با جان مردم سروکار دارد و اشتباهاتش باعث مرگ آدم‌ها می‌شوند. طرح‌هایی گوناگونی توسط فورکورا، دنو، کالِس (Jean-Marie Calès) و... ارائه و برخی اجرا و رد شدند و در نهایت طرحِ پیر ژان ژرژ کابانیس در سال یازدهم انقلاب، مورد استقبال قرار گرفت. کابانیس، دغدغه‌ی مذکور صاحب‌نظرانِ پساترمیدُر را پاسخ داد. این جنبشِ افکارِ میانِ سال‌های ششم تا یازدهم انقلاب، معناهایی در بر داشت که برای پزشکی، تعیین‌کننده و سرنوشت‌ساز
بر داشت که برای پزشکی، تعیین‌کننده و سرنوشت‌ساز بودند: نحوه‌ی برخورد پزشکی بالینی سده نوزدهم با یک مسئله‌ی اخلاقی نیز مورد توجه فوکو است. بیمارستان، میدانِ آزادِ پزشک برای درمان و آموزش و کشف حقیقت است، اما تا چه حد آزاد؟ بیمار، انسانی است که سوژه‌ی بیماری خود است و برای کسب تسکین به بیمارستان مراجعه کرده است اما پزشکان بالینی، او را تبدیل به ابژه‌ی مطالعه و تحقیق و آزمایش می‌کند: و پاسخ پزشکانِ وقت این بود که: بنابراین برای معاصرین، منطقی بود که وقتی در بیمارستان‌ها، از سرمایه‌های ملی (بودجه‌ی دولتی) و
بیمارستان‌ها، از سرمایه‌های ملی (بودجه‌ی دولتی) و حتی سرمایه‌های خصوصی (پول و مالیات ثروتمندان) برای بیماران خرج می‌شود، بیماران نیز برای جبران، خود را ابژه‌ای برای دانشِ پزشکی کنند تا از این دانش برای درمان بقیه‌ی مردم جامعه استفاده شود. فوکو این نکته را متذکر می‌شود که چقدر کاپیتالیستی، محاسبه‌ی دقیق سود مطرح بوده است. فوکو ضمن مخالفت مجدد با این ایده که پزشکی در طول تاریخ تحولاتش، در حالِ «پیشرفت» یا «بازگشت به اصالت اولیه» بوده است می‌گوید: در پزشکی بالینی سده نوزدهم: این عملیات، تمایز نشانه و علامت را
سده نوزدهم: این عملیات، تمایز نشانه و علامت را از بین بُرد. نشانه را به همان علامت تبدیل کرد؛ منتها علامتی که برعکسِ علائمِ دیگر، از تفاوت، بسامد، همزمانی و توالی‌اش در فرایند بیماری، «آگاهی» داریم. دخالتِ آگاهی بود که علامت را به نشانه تبدیل می‌کرد. هر نشانه‌ای علامت بود اما هر علامتی نشانه نبود. نشانه، همان علامت دانسته می‌شد و همان حرف را می‌زد با این تفاوتِ جزئی که آنچه نشانه «می‌گفت» دقیقاً همانی بود که «علامت» هست. حتی همین عملیات نیز همان «تحلیلِ» کندیاک بود. تحلیل کندیاک بر درستی سرچشمه‌های آغازینِ
بود. تحلیل کندیاک بر درستی سرچشمه‌های آغازینِ استدلال تأکید می‌کرد و نگاه پزشکی بالینی نیز به همین امر توجه داشت: نشانه همان علامت است منتها در حقیقت آغازین خود؛ حقیقت آغازینی که اگر مَکشوف نباشد هم باید طبق روش کندیاک، کشفش کنیم. پس پزشکی، تنها زمانی به حد اعلای خودش می‌رسید و همه‌ی تظاهرات بالینی، تنها وقتی به زبانی روشن و قاعده‌مند سخن می‌گفتند، که تمام علائم به نشانه بدل شوند. این هم همانی بود که کندیاک می‌گفت:«زبان درست.» (Langue Bien Faite) فوکو اشاره می‌کند که «عدم قطعیت» در پزشکی و «غیرِ
فوکو اشاره می‌کند که «عدم قطعیت» در پزشکی و «غیرِ یقینی»بودنِ رشته‌ی پزشکی در سده‌ی هجدهم، نوعی کسر شأن محسوب می‌شد اما در سده‌ی نوزدهم، پزشکان دریافتند که همین ویژگی پزشکی می‌تواند مثبت باشد و چه بسا با استفاده از همین ویژگی، به قطعیتِ بیشتر رسید. در آن زمان، پیشرفت‌های ریاضیاتیِ لاپلاس در علم آمار، توجه پزشکان را به خود جلب کرده بود. پزشکان کوشیدند آمار را وارد پزشکی کنند. این کار، صورت‌بندی ایشان از بیماری و فضاهایش را دگرگون کرد. پس از این می‌شد بسامد بروز علائم را محاسبه کرد و آن را با یک کلیت مقایسه
علائم را محاسبه کرد و آن را با یک کلیت مقایسه نمود؛ دیگر کثرت علائم، یکدیگر را تأیید یا نفی نمی‌کردند، بلکه با یکدیگر «همگرا» می‌شدند؛ زمان، دیگر عنصری غیر قابل پیش‌بینی محسوب نمی‌شد که واقعیت را پنهان می‌کند و نیاز باشد با نگاه پیش‌بینی‌گر، تأثیرش را خنثی کرد، بلکه عنصری لازم محسوب می‌شد که باید در پژوهش دخالت داشته باشد تا «درجات یقین» را مشخص کند. اما استفاده‌ی آمار در پزشکی، برعکس پیکربندیِ «زبان-نشانه»، انسجام واقعی نداشت و کاری از پیش نمی‌بُرد؛ نه به خاطر ناکارآمدی علم آمار، که اولا به خاطرِ همچنان
خاطر ناکارآمدی علم آمار، که اولا به خاطرِ همچنان کمبود بیمارستان‌ها برای آمارگیری و پژوهش‌های آماری و دوما به خاطرِ اینکه تفکر پزشکان در باب بیماری هم مبتنی بر احتمالات نبود؛ آنان متأثر از فلسفه‌ی کندیاک، وحدانیت و کلیتی برای دانش قائل بودند که با تفکر آمارین، سنخیتی ندارد. ساختار صوری مفاهیم آماری (محاسبه‌ی خطا، انحراف، حد، ارزش میانگین)، هیچگاه در پزشکی به روشنی و دقت بیان نشدند و تلاش‌ها برای ادغام علم آمار با پزشکی با شکست مواجه شد. همانگونه که گفته شد، این شکست، در اصل و اساس خود، از جهل یا کاربرد بیش
این شکست، در اصل و اساس خود، از جهل یا کاربرد بیش از حد سطحیِ ابزار ریاضی نشأت نمی‌گرفت، بلکه از خودِ سازمان میدان پزشکی ناشی می‌شد. اما کوشش برای دخیل‌کردنِ آمار در پزشکی، حداقل خلأیی را برای تکامل نهایی مطالعه‌ی موردی (کِیس‌محور) ایجاد کرد: در نتیجه، تلاش پزشکان بالینی برای افزایش قطعیت در پزشکی با ترکیبِ دو وسیلهٔ «علم آمار و حساب» (منطق حساب) و «توصیف دقیق» (منطق تکوین)، با تناقض (یا حداقل ناکارآمدیِ) دو رویکردِ «محاسبه عام و دقیق» و «توصیف تام و جامع» مواجه شد. طبق کتاب، نخستین پزشکان بالینی، متأثر از
شد. طبق کتاب، نخستین پزشکان بالینی، متأثر از فلسفهٔ زبانِ کُندیاک، به وضع نوعی تحلیل و تفسیرِ علائم و نشانه‌های بیماری در پزشکی دست یازیده بودند. بنابر نظریهٔ کندیاک، زبانِ کلامی ریشه در زبان حرکتی در بشر اولیه داشته (و پزشکان بالینی نیز علائم و نشانه‌ها را چونان زبان کلامی در نظر گرفتند) و همچنین هر علمی نوعی «زبانِ درست» است که در آن گزاره‌های معلوم (بدیهیات، قطعیات، اصول موضوعه) با هم ترکیب و تفسیر می‌شوند (تحلیل می‌شوند) تا در نهایت به صحت گزاره‌های مجهول خود برسیم. فوکو توضیح می‌دهد که استقبال همزمان
خود برسیم. فوکو توضیح می‌دهد که استقبال همزمان پزشکان از دو رویکرد آماری و توصیفی، ناشی از دوپهلوبودنِ خود نظریهٔ کندیاک و ابهامِ واژهٔ «تحلیلِ» او بود. و البته فوکو اشاره می‌کند که در ادامه، پزشکی بالینی از رویکرد اول به رویکرد دوم گرایش بیشتری پیدا کرد. در نتیجهٔ گرایش بیشتر به رویکرد دوم (توصیف دقیق): ۱- پزشکان نتوانستند به خوبی بر سر اینکه چه چیزی «الفبا» و اولین بارقهٔ هر بیماری است به نتیجه برسند چراکه بیماری‌ها اغلب پیچیده‌تر از تصورشان بودند. ۲- با این رویکرد، بیماری به یک واژه تقلیل پیدا کرده بود.
رویکرد، بیماری به یک واژه تقلیل پیدا کرده بود. از آنجایی که بیماری مجموعه علائم دانسته می‌شد و نام بیماری نیز صرفاً برای این مجموعه وضع می‌شد، پس علناً نام بیماری اشاره به هیچ چیزی که وجود خارجی داشته باشد نداشت و یعنی همچنان چیستی و ماهیتِ بیماری مشخص نشده بود. این مسئله همچنین متأثر بود از ۴- تشبیهِ بیماری به فعل و انفعالات شیمیایی که یعنی کار یک پزشک نه مانند یک گیاه‌شناس، شناختِ نوع امراض، که مانند یک شیمی‌دان، شناختِ فرایندهای آن است. در نتیجه ۵- نگاه پزشک از یک نگاه تعقلی به یک «نگاه حساس» تبدیل شد
پزشک از یک نگاه تعقلی به یک «نگاه حساس» تبدیل شد که باید ماهرانه و در زمان کوتاهی تشخیص خود را بدهد. فوکو می‌گوید این عامل پنجم سبب شد افزون بر «دیدن» («دیداری») و «شنیدن» («شنیداری»)، «لَمسیدن» («لامسه») هم وارد کار پزشکان شود و این مسئله باز توجه به خودِ بیمار و بدن بیمار را افزایش داد و راه را برای کالبدشکافی و آغاز «پزشکی بالینی-تشریحی» گشود. تحولی که آراءِ بیشا و دیگر کالبدشکافان ایجاد کردند، نه منسوخ‌کردنِ ایدهٔ تحلیلِ فلسفهٔ کُندیاک و اصل رده‌بندی امراض، که جانی تازه بخشیدن به آن دو بود. فعالیت بیشا
که جانی تازه بخشیدن به آن دو بود. فعالیت بیشا در امتدادِ تحلیل‌گری پزشکان بالینی محسوب می‌شد منتها تحلیلی که مانند پزشکان بالینی مبتنی بر «نگاه به سطح» و کلنجاررفتن با زبانِ علائم و نشانه‌ها نبود، بلکه در عُمق بدن، برکنده از محمل زبان‌شناختی، آسیب‌های بافتی را به عنوان منشأ علائم و الفبای بیماری یافته بود. او حتی ایدهٔ قدیمی‌ترِ «ارتباط‌دادن بیماری به عضو» (نوعی نگاهِ تجزیه‌نگرانه به بدن به جای نگاه وحدت‌گرایانه مانند رویکرد مُرگانیی) که از رونق افتاده بود را نیز دوباره احیا کرد. بیشا، تحلیل را به خود
بود را نیز دوباره احیا کرد. بیشا، تحلیل را به خود بیماری هم تعمیم داد: «پزشک تحلیل می‌کند چون خود بیماری تحلیل است و تحلیلش را در بدن به کار می‌بندد.» بنابر نظریهٔ «نُسوجِ» («بافتی») بیشا، بدن انسان دارای وحدت بود. بدن انسان متشکل از بافت‌های گوناگونی بود که در سرتاسر بدن با هم ارتباط داشتند، ضایعاتشان سبب بیماری می‌شد، اندام‌ها چین‌خوردگی‌های همین بافت‌ها بودند، ضایعات در طول و عرض بافت‌ها از عضوی به عضو دیگر منتقل می‌شدند و امراض و علائم متفاوتی ایجاد می‌کردند. همهٔ این‌ها معیارهایی تازه برای کشف ارتباط
همهٔ این‌ها معیارهایی تازه برای کشف ارتباط بیماری‌ها و رده‌بندی آن‌ها به دست می‌دادند. این ارتباط همگانی در بدن انسان، نگاهی مانند نگاه پزشکی بالینی بود، برخلاف نگاه امثالِ مرگانیی که بدن و بیماری را تجزیه‌شده‌تر مطالعه می‌کردند. فوکو با این اعتقاد مخالف است که دلیل عدم توجه پزشکان به کالبدشکافی تا آن زمان را اعتقادات مذهبیِ مخالف کالبدشکافی می‌داند. فوکو می‌گوید کالبدشکافی قبلا هم بدون هیچ مشکلی توسط متخصصانش انجام می‌شده و امری مرسوم برای آموزش جراحی بوده است. او می‌گوید اتفاقا این خودِ پارادایمِ غالبِ
است. او می‌گوید اتفاقا این خودِ پارادایمِ غالبِ پزشکی بالینی بود که به کالبدشکافی التفاتی نشان نمی‌داد. فوکو می‌افزاید که برخلاف تصور، پزشکی بالینی و آسیب‌شناسی تشریحی دو علم متفاوت هستند و هر کدام نیاز به تغییراتی داشتند تا بتوانند تلفیق شوند: در پزشکی تشریحی-بالینی، معنا و کاربردِ علائم (Symptoms) و نشانه‌ها (Signs) هم دیگرگون شد. در پزشکیِ رده‌بندی اَمراض، علائم، نمودهای «ذاتِ» بیماری بودند و نشانه‌ها خبر از آیندهٔ بیماری و مرگِ احتمالیِ بیمار می‌دادند. در پزشکی بالینی، این تفاوتِ ماهوی از بین رفت و هر
در پزشکی بالینی، این تفاوتِ ماهوی از بین رفت و هر علامتی که می‌شد از قبل و بعدش آگاهی یافت، نشانه محسوب می‌شُد. در پزشکیِ بالینی-تشریحی اما این تفاوت ماهوی منتها به شکلی دیگر برگشت. پزشکانِ بالینی-تشریحی، نشانه را آگاهی‌دهنده‌ای از ضایعات بافتیِ درون بدن می‌دانستند و نه نمودی از ذات بیماری یا مُخبری از آیندهٔ بیماری. به عقیدهٔ آنان، هیچ‌یک از علائم و چه بسا مجموعه‌ای از علائم نمی‌توانستند ثابت کنند که دقیقا چه بیماری‌ای بدن را مبتلا کرده است (چون بسیاری از علائم میان بیماری‌ها مشترک هستند) اما یک نشانه
از علائم میان بیماری‌ها مشترک هستند) اما یک نشانه می‌توانست ثابت کند که دقیقا چه آسیبی در بافت‌های درون بدن رخ داده و بنابراین ثابت می‌کرد که دقیقا با کدام بیماری مواجه هستیم. برای پزشکانِ بالینی، گستردگیِ یک نشانه، قطعیتِ آن را بیشتر می‌کرد؛ مثلا تَب چون تماما بدن را درگیر می‌کرد، نشانهٔ قطعی‌تری از نوع و سِیرِ بیماری محسوب می‌شد اما برای پزشکانِ بالینی-تشریحی، اتفاقا یک نشانهٔ محدود می‌توانست به شکلِ دقیق‌تری از اتفاقات و ضایعات درون بدن خبر بدهد؛ مثلا لائنک در معاینهٔ قفسه‌سینهٔ مَسلولان (مبتلایان به
لائنک در معاینهٔ قفسه‌سینهٔ مَسلولان (مبتلایان به سِل) با گوشی پزشکی مشاهده کرده بود که گویی از مساحتِ کوچکی از ریهٔ ایشان (۲/۵ سانتی‌متر مربع) صدایی خارج می‌شود. انگار که آن قسمت از ریه سوراخ شده است. او پدیدهٔ مشابهی در مبتلایان به سینه‌پهلو نیز مشاهده کرد با این تفاوت که صدای مخروج از ریهٔ آنان لرزان‌تر، خش‌دارتر و زنگ‌دارتر است. او صدای ریهٔ مسلولان را «پِکتُریلُکی» (pectoriloquie) و صدای ریهٔ سینه‌پهلوداران را «بُزآوایی» (اگوفونی، égophonie) نامید و این صداها را نشانه‌های متمایزکنندهٔ این دو بیماری
این صداها را نشانه‌های متمایزکنندهٔ این دو بیماری دانست. این مسئله نیز به گونه‌ای دیگر هم در راستای پیشفرضِ بررسی حجمی بدن و هم تقویت‌کنندهٔ آن بود. این تحول معنایی علائم و نشانه‌ها، «نشانه‌شناسی» را از فرایندِ «خوانش» به «برون‌افکندنِ علم تشریحِ مرضی» تبدیل کرد. روش‌های «معاینه» متنوع‌تر شدند و حواسِ لامسه و شنوایی نیز در کنار بینایی به معاینه پرداختند. معاینه، کالبدشکافیِ انسانِ زنده شد. هرچند از لحاظ معرفت‌شناختی، برتری همچنان با «حس دیداری» و «اَمرِ رؤیت‌پذیر» بود. حواس لامسه و شنیداری، جایگزین‌های
رؤیت‌پذیر» بود. حواس لامسه و شنیداری، جایگزین‌های موقت دیداری برای ترسیم یک تصویر رؤیت‌پذیر در نهایت بودند. وقتی کروازیر صدای قلب نارسا را می‌شنید و لائنک صدای تیزِ لرزانِ ریه را، آنان در واقع به ترتیب، هیپرتروفی قلب و ترشحات ریه را «می‌دیدند». برتری‌ای که نگاه پزشکی برای حس دیداری قائل بود، [حداقل ابتدائاً] برخلاف انتظار باعث شد تا استقبال کمی از روش‌های فنی معاینه بشود. بیشا با استفاده از میکروسکوپ مخالفت می‌کرد. چراکه منظور این پزشکان از «دیدن»، همان دیدنِ شایع در روزمره بود، نه دیدنی که به واسطهٔ
دیدنِ شایع در روزمره بود، نه دیدنی که به واسطهٔ وسیله‌ای دیگر «برای مدتی اندک، به زور» ممکن می‌شود. حتی آزمایش‌های شیمیایی هم باید در خدمتِ ممکن‌ساختنِ این دیدنِ مرسوم روزمره می‌بودند، نه نمایاندنِ چیزی غیر از این. فوکو، پیرامون تغییر نگاه و نگرش به «مرگ» در دوران پزشکی بالینی-تشریحی به این نکته اشاره می‌کند که پزشکانِ تشریحی با دو مسئله مواجه بودند: یکم اینکه باید تفاوت میانِ تغییراتِ بافتی ناشی از مرگ و ناشی از بیماری در جسد را می‌فهمیدند؛ باید می‌فهمیدند که «آسیب» بافتیِ مشاهده‌شده در جسد، به دلیل
که «آسیب» بافتیِ مشاهده‌شده در جسد، به دلیل بیماری‌ای که زمان زنده‌بودنش به آن مبتلا بوده ایجاد شده یا پس از مرگ و به دلیل مُردنش ایجاد شده. دوم اینکه پزشکی بالینی به ترتیب و توالی زمانیِ پیدایشِ علائم (Symptoms) اهمیت می‌داد و لازم بود چگونگی ترتیب ظهور علائم در بافت‌هایی که همگی همزمان حضور دارند نیز توجیه شود. در پاسخ به مسئلهٔ دوم، بیشا کوشید میان دو گروه پدیدهٔ مرضی تفاوت قائل شود: ۱- پدیده‌های مرضی‌ای که مقدم بر مرگ اند (زمینه‌سازِ مرگ اند) و ۲- پدیده‌های مرضی‌ای که با مرگ تمام می‌شوند (همان آسیب‌های
مرضی‌ای که با مرگ تمام می‌شوند (همان آسیب‌های بافتی و علائمِ ناشی از بیماری). پزشکان بالینی-تشریحی از مفاهیمی مانند «بافت‌مُردگی» بهره گرفتند و استدلال کردند که برخی ضایعات بافتی، در زمان بیماری، مربوط اما مستقل از بیماری به وجود می‌آیند. این ضایعات بافتی، باعث مرگ اند. تشکیل این ضایعات بافتی هم در لحظهٔ مردن رُخ نمی‌دهد، بلکه فرایند تشکیل این ضایعات، قبل‌تر از آنکه مرگ به وقوع بپیوندد شروع می‌شود. بنابراین «مرگ» لحظاتی قبل از مردن، در همان زمانی که بیمار زنده است، رخ می‌دهد تا بالاخره این فرایند به حدی