payamvha/North_RAG huggingface dataset:
عنوان عروس به وی پیشنهاد کردند. تزار فیودور ابراز رضایت کرد و آنها در با هم ازدواج کردند. مارفا به تزار التماس کرد که سرنوشت پدرخوانده‌اش را که تا آن زمان بیهوده برای اثبات بی‌گناهی‌اش به تزار و نزدیکان دادخواست می‌فرستاد، مشخص و زندگی را برای او آسان‌تر کند. تزار پذیرفت و دارایی‌های ماتویف را به او بازگرداند؛ اما همچنان او را در تبعید و منتظر فرمان جدید باقی گذاشت. روایات دربارهٔ نگرش تزار جوان به ناتالیا تزاریتسای بیوه، متناقض هستند؛ برخی نوشته‌اند فیودور که ذاتاً بسیار مهربان بود، همان احترامی را که در
که ذاتاً بسیار مهربان بود، همان احترامی را که در زمان حیات پدرش به ناتالیا نشان می‌داد، از آن پس نیز نشان داد. او همان خدمت‌کاران و مقرری سابق را برای تزاریتسا باقی گذاشت، از سلامت و بعداً تربیت برادر ناتنی‌اش تزارویچ پتر مراقبت کرد، به ملاقاتش می‌رفت و وقتی حالش بد بود، وضعیتش را جویا می‌شد یا دستور می‌داد او را به نزدش بیاورند. اما به نقل از دیگران، میانهٔ ناتالیا و فیودور چنان سرد بود که تنها همسر دوم فیودور یعنی مارفا آپراکسینا توانست شوهرش را با نامادری و فرزندانش آشتی دهد. در زمان سلطنت فیودور از سال
و فرزندانش آشتی دهد. در زمان سلطنت فیودور از سال ۱۶۷۶ تا ۱۶۸۲، ناتالیا اگرچه در گمنامی نسبی زندگی می‌کرد؛ اما حمایت ویژهٔ پاتریارک یواکیم و بسیاری از خانواده‌های بویار و اشراف روسیه را به دست آورد. او که به‌طور ضمنی از دربار طرد شده بود، با فرزندانش در روستای پرئوبراژنسکویه در نزدیکی مسکو زندگی می‌کرد. نایب‌السطنه روسیه تزاری. تزار شدن پتر. خود تزار فیودورِ مریض‌احوال، پس از ازدواج دومش زیاد زنده نماند و دو ماه بعد در همان سال درگذشت. از آنجا که فیودور سوم فرزند و جانشینی نداشت، در همان روز پس از اینکه
فرزند و جانشینی نداشت، در همان روز پس از اینکه همگان مطابق آیین با تزار مرحوم خداحافظی کردند و دست برادران باقی‌مانده‌اش، ایوان و پتر را بوسیدند، پاتریارک یواکیم به همراه اسقف‌ها، بویارها، اوکولنیچی‌ها، اعضای دوما و دیگر نزدیکان، برای تعیین تزار جدید اجماع کردند. آنها به ایوان طلایی کرملین مسکو رفتند و پاتریارک یواکیم پس از آنکه دستور داد «مردم از تمام رده‌ها» برای زمسکی سوبور در میدان جلوی کلیسای ناجی جمع شوند، پرسید که کدام یک از دو تزارویچ ما باید بر تخت روسیه تزاری بنشیند؟ در پاسخ، آراء کمی به نفع
تخت روسیه تزاری بنشیند؟ در پاسخ، آراء کمی به نفع ایوان وجود داشت و فریادهای «پتر آلکسیوویچ» از میان جمعیت شنیده می‌شد. پس پاتریارک به کاخ بازگشت و تزارویچ پتر را برای نشستن بر تاج‌وتخت بشارت داد. بنا بر "دانشنامهٔ بزرگ روسی": «پس از مرگ تزار فیودور، مخالفان میلوسلاوسکی‌ها به دور ناتالیا جمع شدند و در کنار گذاشتن تزارویچ ایوان و برگزیدن برادر خردسال ناتنی‌اش پتر برای سلطنت، نقش داشتند.» نتیجهٔ تزار شدن پتر خردسال، محول شدن زمام حکومت به مادرش تزاریتسا ناتالیا ناریشکینا به عنوان «نایب‌السلطنه» بود. این خبری
ناریشکینا به عنوان «نایب‌السلطنه» بود. این خبری بود که تزارونا سوفیا آلکسیونا نمی‌توانست با آن کنار بیاید. با برگزیدن پتر به عنوان تزار، تزارونا سوفیا دست از خویشتن‌داری شست. او پا را از حد فراتر گذاشت، اصول دربار را شکست و در مراسم تشییع جنازهٔ برادرش فیودور که طبق قوانین کهن، از میان اقوام، فقط بیوه او و تزار جدید پتر به همراه مادرِ سرپرستش می‌توانستند در مراسم تدفینش حضور داشته باشند، به‌طور علنی در کلیسا ظاهر شد. حضور رسمی سوفیا در کنار پتر چنان غیرمعمول بود که به گستاخی شباهت داشت و بی‌احترامی آشکاری
بود که به گستاخی شباهت داشت و بی‌احترامی آشکاری به شخص ناتالیا ناریشکینا نشان می‌داد. هنگامی که تابوت در محل آماده شده در وسط کلیسا قرار گرفت، ناتالیا و پتر پس از بوسیدن دست فیودور آلکسیوویچ متوفی، کلیسا را ترک کردند و در مراسم عشای ربانی و تشییع جنازه حاضر نشدند. تا پایان مراسم، تنها تزاریتسای بیوه مارفا آپراکسینا و تزارونا سوفیا باقی ماندند. آنا و تاتیانا، خواهران تزار آلکسی که از زود رفتن پتر از کلیسا خشمگین شده بودند، به ناتالیا شکایت بردند که این کار شایستهٔ برادر یک متوفی نیست. ناتالیا معذور شد که
شایستهٔ برادر یک متوفی نیست. ناتالیا معذور شد که پتر هنوز کودک و خسته است و نمی‌تواند بدون غذا خوردن درازمدت عزاداری کند. با این وجود، کم‌توجهی ناتالیا بهانه‌ای به دست سوفیا داد. او پس از مراسم تدفین به کاخ بازگشت، ناله و فغان سر داد و خطاب به مردم گفت: این حرف‌ها تأثیر شدیدی بر شنوندگان گذاشت؛ اما کوشش‌های سوفیا به اینجا ختم نشد و بلواهای بیشتری در راه بود. در ، آرتامون ماتویِف که با (فرمان سلطنتی) تزار جدید پتر آلکسیوویچ از تبعید آزاد و به مسکو احضار شده بود، به پایتخت بازگشت و از ملاقات دوباره او، «شادی
به پایتخت بازگشت و از ملاقات دوباره او، «شادی وصف‌ناپذیری» پدیدار شد. شورش استرلتسی. همه‌چیز آرام بود تا اینکه در ۲۵ مه ، شورشی از هنگ‌های استرلتسی آغاز شد که سه روز به طول انجامید. این شورش توسط خاندان میلوسلاوسکی برپا شد که مدعی سلطنت تزارویچ ایوان بودند و سپاه استرلتسی را بر انگیختند. سردسته این ماجرا، سوفیا آلکسیونا بود؛ او مسبب پخش این شایعات بود که «تزار فقید در حقیقت مسموم شده، ناریشکین‌ها تزارویچ ایوان را به قتل رسانده‌اند و می‌خواهند باقی اعضای خانوادهٔ سلطنتی را هم بکشند.» بدین صورت، تمام بستگان
سلطنتی را هم بکشند.» بدین صورت، تمام بستگان ناتالیا متهم به تلاش برای کشتن فرزندان تزار آلکسی از همسر اولش شدند. استرلتسی‌های تا بن مسلح، از همه سو به طرف کرملین مسکو پیشروی و کاخ گرانوویتایا را محاصره کردند و تزارویچ ایوان را خواستار شدند. به ناتالیا توصیه شد که به همراه پتر و ایوان به برود تا استرلتسی‌ها از دروغ بودن شایعه مطمئن شوند. ناتالیا درحالی که از ترس می‌لرزید، دست پسر و پسرخوانده‌اش را گرفت و با جمعی از اشراف از به ایوان سرخ رفت. آنها خطاب به جمعیت فریاد زدند: «تزار پتر و تزارویچ ایوان اینجا
جمعیت فریاد زدند: «تزار پتر و تزارویچ ایوان اینجا هستند! هیچ خائنی در خانوادهٔ سلطنتی وجود ندارد.» اما حتی این کار هم آشوب را آرام نکرد و شورشیان به درون کاخ هجوم آوردند. استرلتسی‌های شورشی آرتامون ماتویف را از ایوان کاخ به پایین پرتاب و سپس قطعه‌قطعه کردند. آنها آفاناسی ناریشکین را هم از زیر محراب کلیسای جامع رستاخیز به ایوان کاخ کشیدند و سلاخی کردند. خود ناتالیا دستان پتر را گرفت و برای حفظ جان، زود به کلیسای جامع تثلیث گریخت. استرلتسی‌ها آنان را حتی تا پای محراب کلیسا تعقیب کردند؛ لیکن تقدس آن مکان مانع
محراب کلیسا تعقیب کردند؛ لیکن تقدس آن مکان مانع خون ریختن‌شان شد و فقط «قربانیان خود را با گفتن سوگندهای تلخ رها کردند». برادر دیگر ناتالیا ایوان ناریشکین، به مدت دو روز بیهوده خود را برای زنده ماندن مخفی کرد. ظاهراً به یاغیان گفته شده بود که او خائن بوده و به جان تزارویچ ایوان سوءقصد کرده است. در روز سوم، استرلتسی‌ها در بیرون کاخ جمع شده و فریاد زدند که تا زمانی که ایوان ناریشکین به آنها تحویل داده نشود، کرملین را ترک نخواهند کرد. وضعیت ناتالیا بسیار دشوار بود؛ تزارونا سوفیا با لحنی تند به او گفت: «برادرت
بود؛ تزارونا سوفیا با لحنی تند به او گفت: «برادرت از چنگ استرلتسی‌ها جان به در نخواهد برد؛ همهٔ ما نباید به خاطر او هلاک شویم!» و بویارها نیز اشک‌ریزان از تزاریتسا خواهش کردند که برادرش را تحویل دهد تا مگر از مرگ نجات یابند. سرانجام، ناتالیا با اندوه فراوان به تسلیم برادرش راضی شد. ایوان ناریشکین را از پناهگاهش به بردند تا شعائر ارتدوکسی پیش از مرگ را به‌جا بیاورد. ناتالیا وداع تأثربرانگیزی با او کرد و به محض اینکه کلیسا را ترک نمود، استرلتسی‌ها به سوی ایوان هجوم آوردند، وی را به سیاه‌چال کشانیدند، شکنجه
هجوم آوردند، وی را به سیاه‌چال کشانیدند، شکنجه کردند و چون نتوانستند اعترافی که می‌خواستند از وی بگیرند، با او همان کردند که با ماتویف و آفاناسی کرده بودند. بدین ترتیب، در این شورش خونین تزاریتسا ناتالیا ناریشکینا پدرخوانده و دو برادرش را از دست داد و آنطور که در وصف او نوشتند، «بی‌خانواده» شد و «با یک پسرش تنها ماند». شورشیان حتی کریل پدر پیر ناتالیا را مجبور به راهب شدن در یک صومعه کردند. تا مدتی بعد، با کوشش و دسیسه‌های تزارونا سوفیا، ایوان آلکسیوویچ هم به عنوان تزار اعلام شد و به دلیل بزرگ‌تر بودن،
هم به عنوان تزار اعلام شد و به دلیل بزرگ‌تر بودن، «تزار ارشد» و پتر «تزار نایب» گشت. ناتالیا ناریشکینا از حکومت برکنار شد و با اصرار استرلتسی‌های شورشی، با استدلال «نابالغ بودن» هر دو تزار، حکومت به سوفیا آلکسیونا سپرده شد. انزوا در پرئوبراژنسکویه. از سال ۱۶۸۲ تا ۱۶۸۹ و به مدت هفت سال، ناتالیا ناریشکینا و پسر تزارش پتر در ادارهٔ امور دولت نقشی نداشتند. وضعیت ناتالیا به ویژه در دوران حکومت سوفیا بدتر شد؛ او ناچار شد قدرت را به سوفیا واگذار کند و حزب ناریشکین هم شرایط مقرر شده را به رسمیت شناخت. در مناظرهٔ
هم شرایط مقرر شده را به رسمیت شناخت. در مناظرهٔ دینی مشهوری که در با باورمندان کهن تشکیل شد و تزارونا سوفیا به‌طور ناباورانه‌ای در آن شرکت کرد، ناتالیا نیز به عنوان «ناظر» حضور داشت. در تابستان تزاریتسای بیوه و پسرش در روستای پرئوبراژنسکویه و در زمستان، در مسکو زندگی می‌کردند. مطابق "دانشنامهٔ برخط بریتانیکا": «در دورهٔ نیابت سوفیا آلکسیونا، ناتالیا و پتر به گونه‌ای مؤثر در پرئوبراژسکویه محدود و خاندان ناریشکین نیز از امور دولتی محروم شدند.» به‌طور کلی، هیچ تضمینی وجود نداشت که دیر یا زود «حادثه‌ای» برای
تضمینی وجود نداشت که دیر یا زود «حادثه‌ای» برای تزاریتسا و پسرش رخ ندهد. مراجعت ناتالیا و پتر کوچک به پرئوبراژسکویه معمولاً یک «تبعید» توصیف می‌شود. حتی روایت شده که دشمنان، تزاریتسا را به «بیرون انداختن از کاخ» تهدید کردند و گفته بودند: «ای ناریشکین‌ها، از کرملین بیرون بروید. ما می‌توانیم بدون شما فرودستان سر کنیم!» اما در حقیقت، می‌توان این را یک حرکت هوشمندانه از سوی ناتالیا ناریشکینا در نظر گرفت؛ او با این نقل مکان، نخست پسرش را از خطرِ نزدیک دور می‌کرد. دوم یک پایگاه جایگزین به‌جای کرملین برای او
دوم یک پایگاه جایگزین به‌جای کرملین برای او ترتیب می‌داد و سوم آزادانه‌تر تربیت او را به سبک غربی پی می‌گرفت. به همین دلیل نه اقامتگاه مجلل و راحت‌تر در کولومنسکویه، بلکه یک کاخ شکار ساده در پرئوبراژنسکویه را انتخاب کرد. با اینکه آن اقامتگاه حتی نیازمند تکمیل و بازسازی بود، حدود ۶۰۰ خدمه داشت که به شخص ناتالیا ناریشکینا اختصاص داشتند و منابع انسانی قابل‌توجهی به حساب می‌آمدند. همچنین از پرئوبراژنسکویه تا (محلهٔ آلمانی‌های مسکو) و معلمان، مربیان و آشنایان قدیمی، فاصلهٔ بسیار کمی وجود داشت. خیلی زود
قدیمی، فاصلهٔ بسیار کمی وجود داشت. خیلی زود پرئوبراژنسکویه همچون «پایتخت» جدیدی شد که توسط «سپاه بازی پتر» که به سلاح‌های واقعی مسلح و آماده بودند تا آخرین نفس برای تزار خود بجنگند، محافظت می‌شد. تزارونا سوفیا احتمالاً تلاش کرد تا علاوه بر انزای پتر، برای جلوگیری از شایسته شدن و قدرت‌گیری احتمالی در آینده، او را درگیر فساد و خوشگذرانی کند. از این‌رو، معلمش را اخراج کرد و ۵۰ پسر را هم به عنوان «هم‌بازی» در خدمت او گذاشت. به باور : «قصد سوفیا این بود که آنها هر طور که خودشان می‌خواهند سرگرم شوند تا همگی
هر طور که خودشان می‌خواهند سرگرم شوند تا همگی بیکار، شرور و بی‌ارزش بار بیایند ... اما پتر که قبلاً بیش از حد خوب آموزش دیده یا ذاتاً باهوش بود، در این دام نیفتاد.» بر عکس او در پرئوبراژنسکویه نوعی «مدرسه نظامی» ترتیب داد که همگی در آنجا به مطالعه و تمرین دروس نظامی می‌پرداختند. تا ۸ سال بعد که تزار آنجا را ترک کرد، یک موسسهٔ نظامی تمام عیار در آنجا تشکیل شده بود. انرژی و استعدادی که پتر نوجوان از خود نشان می‌داد، باعث شد بسیاری از اشراف برجسته به حمایت از او متمایل شوند. به‌طور کلی در زمان زندگی در
از او متمایل شوند. به‌طور کلی در زمان زندگی در پرئوبراژنسکویه، پتر نوجوان با سپاه بازی و دوستان خارجی‌اش سرگرم بود و در همان دوره، حلقهٔ نزدیکان و معتمدان تزار به گرد او شکل گرفت. قابل توجه است که مادرش ناتالیا در گزیدن برخی از یاران او نقش داشت؛ مثلاً الکساندر منشیکوف مشهور که بعدها حکومت روسیه را در چنگ خود گرفت، به پیشنهاد او وارد سپاه بازی پتر شد. چنانکه بوریس کوراکین نوشته است، ناتالیا در مدت تبعید اغلب محتاج پول بود که از طرف پاتریارک یواکیم، مقامات صومعه تروئیتسکایا سرگیووا و به ویژه ایونا متروپولیت
تروئیتسکایا سرگیووا و به ویژه ایونا متروپولیت روستوف که به پترِ کوچک ارادت داشت، مخفیانه به او قرض داده می‌شد. تزار پتر از کودکی با علاقه‌اش به کشتی‌سازی مشهور بود. نخست او از قایق‌سواری در امتداد رود یائوزا راضی بود. سپس قایق خود را به منطقهٔ ایزمایلووف در برکه‌ای موسوم به "پروسیانوی" منتقل کرد؛ اما با بزرگ‌تر شدنش، فضای آنجا را برای خود محدود یافت و شروع به پرس‌وجو کرد که در کجا آب بیشتری کجا وجود دارد. پتر پس از اینکه دریافت هیچ دریاچهٔ بزرگ‌تری تا ۱۲۰ مایل دورتر از مسکو در پریاسلاول وجود ندارد، جرأت
مایل دورتر از مسکو در پریاسلاول وجود ندارد، جرأت نکرد برای رفتن به آنجا از مادرش اجازه بگیرد؛ زیرا می‌دانست مادرش هرگز او را از خود دور نخواهد کرد. پس نقشه‌ای کشید تا در ظاهر زیارت صومعهٔ تروئیتسکایا سرگیووا، مسکو را به مقصد دریاچه پلشچیوو ترک کند و چون رفت و بازگشت، با اشتیاق به مادرش در مورد اندازه و زیبایی دریاچه‌ای که دیده بود گفت و ناتالیا موافقت کرد که به او اجازهٔ کشتی‌سازی در آنجا را بدهد. در اواخر سال ۱۶۸۸، ناتالیا برای اینکه به نحوی پسرش را از سفرهای طولانی بازدارد، تصمیم گرفت او ازدواج کند. معلم
طولانی بازدارد، تصمیم گرفت او ازدواج کند. معلم نوجوانی پتر در نظر داشت او را با وصلت دهد؛ اما ناریشکین‌ها و اجازهٔ این کار را ندادند. تیخون استرشنف اودوکیا لوپوخینا دختر فیودور لوپوخین که از اشراف متوسط بود را به ناتالیا معرفی کرد. ناتالیا نیز موافق بود و مقدمات کار را ترتیب داد و بر انجام سریع ازدواج اصرار داشت. پتر و اودوکیا در با هم ازدواج کردند. ولی برخلاف امیدواری ناتالیا، مزدوج شدن هم نتوانست روحیهٔ ماجراجوی پتر را مهار کند و او در بهار همان سال، برای دیدن روند کشتی‌سازی در پریاسلاول رفت که برایش
دیدن روند کشتی‌سازی در پریاسلاول رفت که برایش استادان هلندی را روی کار گماشته بود. او در آنجا کار ساخت کشتی‌ها را پایان‌یافته دید، لیکن دریافت که کمبود طناب وجود دارد؛ پس از پریاسلاول در ۳۰ آوریل برای مادرش چنین نامه نوشت: پتر چنان مشتاق کشتی‌سازی بود که با وجود نامه‌های قبلی مادرش که در آنها از او خواسته بود حتماً برای شرکت در مراسم سال‌روز مرگ تزار فیودور آلکسیوویچ در ۷ مه به مسکو بیاید، تعلل می‌ورزید؛ تا اینکه سرانجام با اکراه در همان روز به پایتخت آمد. او ماه مه را پیش مادر و همسرش ماند و در ماه ژوئن
او ماه مه را پیش مادر و همسرش ماند و در ماه ژوئن دوباره به پریاسلاول بازگشت. کودتای پتر و رسیدن به نیابت سلطنت. موقعیت خفت‌بار ناتالیا ناریشکینا تا زمان پیروزی پسرش بر سوفیا در سال ۱۶۸۹ ادامه یافت. با بالغ‌تر شدن پتر، دشمنی میان ناتالیا ناریشکینا و دخترخوانده‌اش سوفیا آلکسیونا نیز شدت گرفت. وقتی تزارونا سوفیا نام خود را هم در کنار نام برادرانش با عنوان «اتوکراتور تمام روسیه» در اسناد رسمی ذکر کرد، ناتالیا به عمه‌ها و خواهران سوفیا گفت: «چرا او شروع به ذکر نامش در کنار حاکمان بزرگ کرده؟ کسانی هستند که از
نامش در کنار حاکمان بزرگ کرده؟ کسانی هستند که از این موضوع نمی‌گذرند.» یاران نزدیک سوفیا یعنی رئیس دولت واسیلی گالیتسین و فرمانده سپاه استرلتسی فیودور شاکلوویتی، هرکدام به نوبهٔ خود دشمنی‌شان را با ناتالیا ابراز می‌کردند. واسیلی گالیتسین یک‌بار اشاره کرد: «حیف که تزاریتسا ناتالیا با برادرانش در شورش استرلتسی نمرد. حالا چیزی پیش نمی‌آمد.» و شاکلوویتی هم گفت: «چرا شما فرمانروا نباشید؟ بهتر است تزاریتسا را نابود کنیم.» در اوت ۱۶۸۹، درام مورد انتظار روایت شد. تزارونا سوفیا که نمی‌خواست افسار قدرت را رها کند،
تزارونا سوفیا که نمی‌خواست افسار قدرت را رها کند، اندیشید که مانند هفت سال پیش دوباره به هنگ‌های استرلتسی تکیه کند و کودتایی دیگر ترتیب دهد که در آن پتر جوان را از سر راهش بردارد. به گفتهٔ واروارا کورساکووا: «[اما] سوفیا با این تصمیم خطای بزرگی مرتکب شد. هفت سال پیش، استرلتسی‌ها که البته زمینه‌هایی هم برای طغیانشان وجود داشت، می‌خواستند ریشهٔ خیانت را از بین ببرند. پتر خردسال بود و ناتالیا بیشتر [از حفظ قدرت] نگران حفظ جان او بود. ولی اکنون شرایط کاملاً متفاوت بود.» سوفیا و هوادارانش به رهبری شاکلوویتی،
بود.» سوفیا و هوادارانش به رهبری شاکلوویتی، برای اینکه استرلتسی‌ها را نه علیه تزار پتر، بلکه علیه مادرش بشورانند، شروع به پخش شایعات دروغین در مورد توطئهٔ ناتالیا، بوریس گالیتسین و پاتریارک یواکیم علیه نایب‌السلطنه (یعنی سوفیا) کردند و گفتند که لازم است از اجرای توطئات آنها جلوگیری شود. با این حال، به واقع خطر در کمین پتر بود نه تزاریتسا و اگر بخت یاری نمی‌کرد، ممکن بود تزار جوان قربانی جاه‌طلبی خواهرش شود. نقشه‌ای که برخی از مورخان شخص سوفیا را هم به مشارکت در آن متهم می‌کنند، ترور تزار جوان بود. ظاهراً
در آن متهم می‌کنند، ترور تزار جوان بود. ظاهراً قرار بود به دستور شاکلوویتی، شماری از سربازان استرلتسی شبانه به اقامتگاه پتر یورش ببرند. لیکن پتر به لطف جاسوسان از این نیت مطلع شد و در شبانگاه ۱۸ اوت از پرئوبراژنسکویه به صومعه تروئیتسکایا سرگیووا پناه برد. اندکی بعد ناتالیا ناریشکینا با تنها دخترش ناتالیا آلکسیونا و نوعروسش اودوکیا، جمعی از بویارهای وفادار، سربازان هنگ «سوخارِف» استرلتسی و سپاه بازی پتر نیز آنجا به او پیوستند. تزاریتسا چون در آن شرایط پسرش را سلامت دید از اضطراب بزرگی آسوده شد. مقاومت پتر
را سلامت دید از اضطراب بزرگی آسوده شد. مقاومت پتر در مقابل سوفیا نتیجه داد و پس از دستور پتر بیشتر اشراف و نظامیان برای اعلام وفاداری به او، سوی صومعه سرازیر شدند که نایب‌السلطنه را از قدرت ساقط کرد. پتر سوفیا را مجبور کرد تا فرماندهٔ استرلتسی‌ها فیودور شاکلوویتی را به او تحویل دهد که متعاقباً اعدام شد. سپس واسیلی گالیتسین و خانواده‌اش به سیبری تبعید شدند و بسیاری دیگر که در این ماجرا دست داشتند، اعدام، زندانی یا تبعید شدند. خود سوفیا آلکسیونا نیز سرانجام تسلیم پتر شد و تزار جوان او را تا زمان مرگش در ۱۵
تسلیم پتر شد و تزار جوان او را تا زمان مرگش در ۱۵ سال بعد، در صومعه نووودیچی محبوس کرد. انتصاب پاتریارک مسکو و فشار بر خارجی‌ها. کودتای سال ۱۶۸۹ پتر، اهمیت و جایگاه سابق تزاریتسای بیوه را احیا کرد. اگرچه پتر پس از آن زیاد وارد امور مملکت‌داری نشد. او که به آماده‌سازی ارتش و نیروی دریایی مشغول بود و اغلب در نمتسکایا اسلوبودا گشت‌وگذار می‌کرد، حکومت را به مادرش سپرد که او نیز به نوبهٔ خود کارها را به بستگانش واگذار کرد. امور دینی کاملاً به پاتریارک یواکیم محول شده بود و او اعطای مقام فرماندهی در ارتش روسیه
شده بود و او اعطای مقام فرماندهی در ارتش روسیه تزاری به بیگانگان و اجازهٔ ساخت کلیساهای پروتستان در محلهٔ آلمانی‌ها را شدیداً محکوم می‌کرد. در نتیجه، فرمانی مبنی بر «عدم پذیرش هیچ خارجی در روسیه بدون اجازه سلطنتی» منتشر و شایعه‌ای نیز در مورد قصد دولت برای تخریب تمام کلیساهای آن محله به عنوان «معابد کفرآمیز» پخش شد. نیکولای گراسیموویچ اوستریالوف، پژوهشگر و استاد دانشگاه روس سدهٔ نوزدهم می‌گوید: «شواهدی وجود دارد که فکر کنیم خود تزاریتسا ناتالیا کیریلوونا [هم] چندان طرفدار بیگانگان نبوده است.» او این نظر را
چندان طرفدار بیگانگان نبوده است.» او این نظر را به دلیل دو رخداد که توسط سرهنگ پاتریک گوردون در خاطراتش ثبت شده است، بیان می‌کند: در یک مورد، ناتالیا در دو سال نخست تزاری پتر همانند اشراف، راهبان و کارگزاران روس از خارجی‌ها پذیرایی نمی‌کرد و به آنان احترام نمی‌گذاشت. مورد دیگر که رخداد مشهورتری است، ماجرای انتخاب پاتریارک جدید مسکو توسط ناتالیا ناریشکینا است. پاتریارک یواکیم پس از سال‌ها خدمت و وفاداری پتر و مادرش در درگذشت. پتر در نظر داشت را جانشین یواکیم کند؛ در مقابل تزاریتسا ناتالیا و شماری از
یواکیم کند؛ در مقابل تزاریتسا ناتالیا و شماری از روحانیون از ترس دانش فراوان و مدارای مذهبی مارکل، از برگزیدن آدریان، متروپولیت کازان حمایت کردند. آنطور که گوردون نوشته، آنها (ناتالیا و حامیان آدریان) معتقد بودند که مارکل پس از تبدیل شدن به پاتریارک، از کاتولیک‌ها و دیگر «غیرمؤمنان» حمایت خواهد کرد. علاوه بر این، یادداشتی به دست ناتالیا رسید که در آن مارکل به بدعت متهم شده بود. به هر حال، پافشاری ناتالیا کارگر افتاد و آدریان در پاتریارک مسکو و تمام روسیه شد. به نظر واروارا کورساکووا، «به سختی می‌توان ترجیح
به نظر واروارا کورساکووا، «به سختی می‌توان ترجیح دادن آدریان برای پاتریارکی را با خصومت ناتالیا ناریشکینا نسبت به هر چیز خارجی توضیح داد.» او استدلال می‌کند که در زمان تزار آلکسی، ناتالیا نه تنها دشمنی با خارجی‌ها نداشت بلکه به پذیرایی از سفیران خارجی علاقه‌مند هم بود. به اعتقاد وی: «ناتالیا کیریلوونا بیشتر تحت تأثیر احساسات مذهبی‌اش بود. برای او، مذهب ارتدکس بالاتر از سایر مذاهب مسیحی بود و او می‌ترسید که با مدارای متروپولیت مارکل نسبت به بیگانگان، ایمان ارتدکس دیگر غالب نباشد. در مورد بی‌توجهی به
ایمان ارتدکس دیگر غالب نباشد. در مورد بی‌توجهی به ژنرال‌ها و سرهنگ‌های خارجی، احتمالاً ناتالیا نمی‌توانست غیبت‌های مکرر پتر از خانه و روابط او با ساکنان خارجی را تحمل کند؛ چون آنها را عامل اتلاف وقت و خوش‌گذارنی‌های بی‌حد و حصر پسرش می‌دانست و از این بابت خشمگین بود.» از ژوئن ۱۶۸۹ تا پس از دو سال، پتر حتی یک‌بار هم به پریاسلاول نرفت؛ شاید از ترس اینکه در غیاب او استرلتسی‌ها دوباره شورش کنند. از پاییز ۱۶۹۱، سفرهای او به پریاسلاول از سر گرفته شد. مثل همیشه، ناتالیا نگران پسرش بود و پتر هم برای مادرش نامه
ناتالیا نگران پسرش بود و پتر هم برای مادرش نامه نوشت، از سلامتی‌اش به او اطمینان داد، طالب دعای خیر شد و «صد هزار بار سلامتی برای روح و جسم او» آرزو کرد. در پایان ژوئیه ۱۶۹۲، ناتالیا ناریشکینا و تمام دربار برای بازدید از کار تزار به پریاسلاول رفتند. ظاهراً تزاریتسا از این سفر بسیار راضی بود و با خوشحالی روز نام خود را در آنجا جشن گرفت. یک سال بعد در ژوئیه ۱۶۹۳، تزار پتر که دیگر دریاچهٔ پریاسلاول هم برای ماجراجویی‌هایش کوچک می‌نمود، با همراهان زیادی به آرخانگلسک رفت. ناتالیا که از دریانوردی پتر در آب‌های
رفت. ناتالیا که از دریانوردی پتر در آب‌های خروشان دریای سفید هراس داشت، هنگام رفتن از او قول گرفت که فقط کشتی‌ها را تماشا کند و خودش کشتی‌رانی نکند. لیکن چون پتر به مقصد رسید، منظرهٔ دریا و کشتی‌ها او را مجذب و بی‌تاب کرد؛ تزار به قولی که به مادرش داده بود عمل نکرد و یک‌بار به بدرقهٔ کشتی‌های خارجی (هلندی و انگلسی) در دریا پرداخت. ناتالیا که انتظار داشت پتر زودتر بازگردد و هنوز از سفر دریایی او خبر نداشت، بارها به او نامه نوشت و به بازگشتن به پایتخت ترغیبش می‌کرد. در ۲۴ اوت ، تزار پتر به مادرش نوشت:
می‌کرد. در ۲۴ اوت ، تزار پتر به مادرش نوشت: ناتالیا ناریشکینا به این نامهٔ پسرش پاسخی محبت‌آمیز همراه با دعای خیر فرستاد داد، ولی همچنان بر آمدن وی اصرار ورزید. او که برای وادار کردن تزار به بازگشت هرچه سریع‌تر از آرخانگلسک، به راه‌های گوناگون می‌اندیشید، تصمیم گرفت نامهٔ محبت‌آمیز دیگری این‌بار به اسم و از طرف پسر سه‌سالهٔ پتر یعنی تزارویچ آلکسی پتروویچ، برای او بفرستد تا شاید دل پدرش را مشتاق دیدار خانواده کند. با این وجود، پتر باز هم توجهی نکرد. تزاریتسا ناتالیا چون از جزئیات فعالیت‌های پسرش در
تزاریتسا ناتالیا چون از جزئیات فعالیت‌های پسرش در آرخانگلسک مطلع گشت، تا حدودی آرام شد و دیگر برای بازگشت فوری به پتر اصرار نکرد؛ فقط از او خواست که هنگام بازآمدن به مسکو بیشتر مراقب باشد. در واقع (علاوه بر خطرات دریانوردی و سایر ماجراجویی‌های پتر)، ناتالیا نگران بود که تزار با سفرهای عجولانه «بدحال» شود. تازه در بود که تزار پتر پس از رسیدن کشتی‌های هلندی که منتظرشان بود، آرخانگلسک را به مقصد پایتخت ترک کرد. کودتای تزار پتر در سال ۱۶۸۹، اهمیت و جایگاه سابق مادرش ناتالیا ناریشکینا را احیا کرد؛ اگرچه موقعیت
مادرش ناتالیا ناریشکینا را احیا کرد؛ اگرچه موقعیت برخی را هم تنزل داد. مثلاً بوریس گالیتسین در همان زمان به دلیل دفاع از واسیلی گالیتسین (که پسرعمویش بود) در صومعهٔ تروئیتسکایا سرگیووا، خشم شدید ناتالیا و نزدیکانش را برانگیخت. پیامد این موضوع، از چشم افتادن بوریس گالیتسین و ظهور ، برادر کوچک ناتالیا، در عرصهٔ حکومت روسیه بود. پتر افراد وفادار به خود را در رأس بخش‌های مختلف کشور قرار داد و چون هنوز خیلی جوان بود، همه‌چیز را به دست ملازمانش سپرد و خود تا چند سال صرفاً یک «مقام رسمی» برای امور اداری داشت؛
سال صرفاً یک «مقام رسمی» برای امور اداری داشت؛ اگرچه ایفای نقش او به مرور بیشتر شد. بدین ترتیب، از زمان سقوط حکومت سوفیا آلکسیونا و تا زمانی که پتر کنترل بر دولت را ۵ سال بعد شخصاً به عهده گرفت، ناتالیا با کمک برادرش لِو و پاتریارک یواکیم، نقش اصلی را در حکومت روسیه ایفا کرد. بوریس کوراکین دیپلمات روس و باجناق پتر کبیر، شرح زیر را از ناتالیا ناریشکینا و حکومتش ارائه می‌دهد: مرگ. چهار ماه پس از بازگشت پتر به مسکو، ناتالیا ناریشکینا در بیمار شد. تزار در آن مدت درگیر آمادگی برای مسافرت دریایی دوباره بود و
مدت درگیر آمادگی برای مسافرت دریایی دوباره بود و مریض‌احوالی مادرش آنقدر جدی به نظر نمی‌رسید که پتر بخواهد سفر برنامه‌ریزی‌شده‌اش را به تعویق بیندازد و تاریخ ۴ فوریه را به عنوان روز عزیمت تعیین کرده بود. یک روز قبل از آن، تزار تمام دوستانش را برای خداحافظی به مهمانی شام در خانهٔ فرانسیس لفورت دعوت نموده بود. صبح زود فردا، ژنرال پاتریک گوردون به پرئوبراژنسکویه رفت تا برای سفر به تزار بپیوندد؛ اما او را آنجا نیافت. تزار پتر شبانگاه برای وداع با مادر محتضرش و شنیدن دعای خیر او به کرملین رفته بود. سپس تزار با
شنیدن دعای خیر او به کرملین رفته بود. سپس تزار با غم و اندوه فراوان به پرئوبراژنسکویه بازگشت و به گوردون گفت: «هیچ امیدی نیست.» سرانجام در ساعت ۸ صبح خبر آمد که ناتالیا ناریشکینا در سن ۴۲ سالگی و بر اثر بیماری قلبی درگذشته است. فردا ۵ فوریه ، پیش از خروج پیکر تزاریتسا از کاخ، به رسم کهن ناقوس را «با نوایی آرام» به صدا درآوردند. ناتالیا در کنار مقبرهٔ تزاریتسای سابق ماریا میلوسلاوسکایا، همسر نخست تزار آلکسی به خاک سپرده شد. تشییع جنازهٔ وی به رهبری پاتریارک آدریان و همراهی مقامات و شورای روحانیون برگزار
آدریان و همراهی مقامات و شورای روحانیون برگزار گشت. تنها تزار ایوان با خفتان عزا در مراسم دعا و تشییع حضور داشت. خود پتر غایب بود؛ احتمالاً به این دلیل که نمی‌خواست غم و اندوه خود را علناً نشان دهد. تزار جوان تا سه روز به شدت غمگین و گریان بود. او در ۸ فوریه به فیودور ماتویِویچ آپراکسین‌، اسقف اعظم آرخانگلسک نوشت: از ۵ فوریه تا ۲۰ فوریه ، شبانه‌روز ۱۰ تا ۱۲ نفر از مباشران و اشراف بر مزار ناتالیا ناریشکینا دعا می‌کردند. تزار ایوان در مراسمات ترحیم تزاریتسای متوفی در روزهای سوم، نهم و بیستم پس از مرگش شرکت
متوفی در روزهای سوم، نهم و بیستم پس از مرگش شرکت جست. تزار پتر ترجیح می‌داد نه در روزهای ترحیم، بلکه پس از نماز مغرب و در خلوت از مقبرهٔ مادرش بازدید کند. به دلایلی، چهلم متوفی در ۲۰ مارس برگزار شد. پتر در آن مراسم حاضر نشد. سال‌ها بعد در ، پتر در مورد مرگ مادرش به که او در آن وقت تازه مادرش را از دست داده بود، چنین اشاره کرد: «... و لطفاً برای مادرت غمگین نباش؛ اگر مادر من در چنین سنی فوت کرده بود، من حقیقتا‌ً نه فقط غمگین، بلکه در عین حال سپاسگزار هم می‌بودم که خداوند چنین عمری را برای مادرم مقدر کرده
که خداوند چنین عمری را برای مادرم مقدر کرده است.» ارزیابی. به نوشتهٔ کنستانتین کودریشوف در هفته‌نامه استدلال‌ها و حقایق: «چون سخت بنگریم، ناتالیا ناریشکینا در طول زندگی کوتاه خود فقط یک کار انجام داد؛ یعنی زاییدن و پروراندن یک پسر. هیچ پیروزی چشمگیر یا فتوحات نظامی پشت سر او نیست، هیچ دستاوردی در امر اقتصاد یا ساخت‌وساز وجود ندارد، هیچ ابتکار عملی در قانون‌گذاری عاقلانه و یا هر چیز دیگری به دست نداده که توسط محققانِ سخت‌گیر ارزش قابلی داشته باشد. فقط پتروشکای محبوب او وجود دارد؛ همان پتر یکم تزار روسیه که