payamvha/North_RAG huggingface dataset:
است. اندرو اسپینکس توسعه‌ی تراریا را در سال ۲۰۱۱ با حمایت تیمی از تست‌کنندگان و طراحان بازی آغاز کرد، که شامل برخی داوطلبان نیز می‌شدند. اسپینکس پیش‌تر به عنوان توسعه‌دهنده در یک بازی طرفداری از سوپر ماریو به نام «سوپر ماریو بروز اکس» فعالیت داشته است. او تراریا را بر پایه چارچوب مایکروسافت اکس‌ان‌ای ساخت. اسپینکس از اتاق نشیمن خود کار می‌کرد و با تیم کوچکش به صورت دورکاری همکاری می‌کرد. اسکات لوید شلی موسیقی بازی را ساخت. بازی در مراحل اولیه توسعه توجه زیادی به خود جلب کرد، به‌ویژه پس از توییتی از مارکوس
به خود جلب کرد، به‌ویژه پس از توییتی از مارکوس پرسون، خالق ماینکرفت. در فوریه ۲۰۱۲، اسپینکس اعلام کرد که تراریا به‌روزرسانی محتوایی جدید نخواهد داشت و شرکت فقط یک پچ نهایی برای رفع باگ‌ها منتشر خواهد کرد تا او بتواند بیشتر روی خانواده‌اش تمرکز کند. این خبر باعث نارضایتی برخی طرفداران شد. توسعه بازی در نهایت در سال ۲۰۱۳ از سر گرفته شد و اسپینکس از جامعه بازیکنان برای ارائه ایده‌های به‌روزرسانی‌های آینده کمک خواست. توسعه‌دهنده به‌طور فعال با طرفداران از طریق فروم‌های رسمی و شبکه‌های اجتماعی در ارتباط است.
فروم‌های رسمی و شبکه‌های اجتماعی در ارتباط است. موفقیت بازی به اسپینکس امکان داد تا تیم خود را گسترش دهد. تا سال ۲۰۲۵، ری‌لاجیک یازده نفر عضو دارد که بیشتر آن‌ها از میان جامعه طرفداران استخدام شده‌اند. انتشار و بروزرسانی. "تراریا" در تاریخ ۱۶ مهٔ ۲۰۱۱ برای سیستم‌عامل ویندوز از طریق استیم منتشر شد. این تاریخ انتشار زودتر از برنامه‌ریزی اولیه بود، زیرا نسخهٔ بتای بازی در جریان یک تست بسته، به بیرون درز کرده بود. نسخهٔ کالکتور بازی در ۱۶ مارس ۲۰۱۲ عرضه شد. در ۱۲ اوت ۲۰۱۵ نیز نسخه‌های مخصوص macOS و لینوکس
در ۱۲ اوت ۲۰۱۵ نیز نسخه‌های مخصوص macOS و لینوکس منتشر شدند. در سپتامبر ۲۰۱۲، اسپینکس اعلام کرد که شرکت‌های انجین سافتور و ۵۰۵ گیمز قصد دارند بازی "تراریا" را برای ایکس‌باکس ۳۶۰ و پلی‌استیشن ۳ پورت کنند. نسخهٔ ایکس‌باکس ۳۶۰ در ۲۷ مارس ۲۰۱۳ از طریق ایکس‌باکس لایو آرکید منتشر شد. نسخهٔ پلی‌استیشن ۳ در آمریکای شمالی در ۲۶ مارس ۲۰۱۳ و در اروپا و استرالیا در ۱۵ مه منتشر شد. نسخه‌های کنسولی قابلیت چندنفرهٔ محلی به بازی افزودند. نسخهٔ دیجیتالی بازی برای پلی‌استیشن ۴ در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۴ و برای ایکس‌باکس وان سه روز
۴ در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۴ و برای ایکس‌باکس وان سه روز بعد منتشر شد. نسخهٔ فیزیکی کنسولی در ۲ دسامبر ۲۰۱۴ عرضه شد. نسخهٔ ۱٫۳ کنسول که توسط پایپ‌ورکس استودیوز توسعه یافت، در فوریهٔ ۲۰۱۸ منتشر شد و نسخهٔ موبایلی آن در اوت ۲۰۱۹ به بازار آمد. مدتی پس از انتشار اولیه کنسولی، شرکت ۵۰۵ گیمز نسخهٔ پلی‌استیشن ویتای بازی را نیز معرفی کرد که در اروپا در ۱۱ دسامبر ۲۰۱۳ و در آمریکای شمالی در ۱۷ دسامبر منتشر شد. نسخهٔ ویتا شامل یک دنیای آموزشی و حالت چندنفرهٔ آنلاین از طریق وای‌فای بود. شرکت ژاپنی اسپایک چانسافت نسخه‌های
وای‌فای بود. شرکت ژاپنی اسپایک چانسافت نسخه‌های پلی‌استیشن ۳ و ویتا را برای بازار ژاپن بومی‌سازی کرد و لباس ویژه‌ای بر پایهٔ شخصیت مونوکومای مجموعه "" نیز به آن افزود. این شرکت بازی را با پخش زنده ویدئو در نیکونیکو تبلیغ کرد و اعلام نمود که بیشتر کاربرانی که نسخهٔ دمو را دانلود کرده بودند، نسخهٔ کامل را خریدند. نسخهٔ نینتندو تری‌دی‌اس ابتدا در ۱۰ دسامبر ۲۰۱۵ از طریق فروشگاه دیجیتال نینتندو عرضه شد. نسخهٔ وی‌یو نیز در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۶ در اروپا و چهار روز بعد در آمریکای شمالی منتشر شد. نسخهٔ نینتندو سوییچ در ۲۷
آمریکای شمالی منتشر شد. نسخهٔ نینتندو سوییچ در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۹ عرضه شد. شرکت ۵۰۵ گیمز در مهٔ ۲۰۱۳ نسخهٔ موبایلی بازی را معرفی کرد. این نسخه توسط استودیوی هلندی «کدگلو» برای اندروید، آی‌او‌اس و ویندوز فون پورت شد. این استودیو بازی را برای نمایشگرهای لمسی بهینه‌سازی کرد و آن را با فیس‌بوک یکپارچه ساخت. "تراریا" در ۲۹ اوت ۲۰۱۳ برای آی‌او‌اس، در ۱۳ سپتامبر همان سال برای اندروید، و در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۴ برای ویندوز فون منتشر شد. نسخه‌های کنسولی و موبایلی در سال ۲۰۱۴ به‌روزرسانی ۱٫۲ را دریافت کردند. در فوریهٔ ۲۰۲۱،
به‌روزرسانی ۱٫۲ را دریافت کردند. در فوریهٔ ۲۰۲۱، اسپینکس اعلام کرد که به‌دلیل تعلیق بدون توضیح حساب گوگل شرکت ری‌لاجیک برای بیش از سه هفته، نسخهٔ استادیای "تراریا" لغو شده‌است. او بعداً توضیح داد که نسخه‌های اندروید و پلی‌استور تحت تأثیر قرار نخواهند گرفت. گوگل کمی بعد حساب‌های شرکت را بازیابی کرد و نسخهٔ استادیا در ۱۸ مارس همان سال منتشر شد. در سپتامبر ۲۰۲۲، گوگل تعطیلی پلتفرم استادیا را اعلام کرد و این پلتفرم در ژانویهٔ سال بعد به‌طور رسمی بسته شد. از زمان انتشار رسمی، "تراریا" بروزرسانی‌های رایگان زیادی
انتشار رسمی، "تراریا" بروزرسانی‌های رایگان زیادی دریافت کرده‌است. اسپینکس آن را «کاری صحیح و پسندیده» توصیف کرده‌است. "تراریا" برخلاف روند رایج در صنعت بازی، برای تأمین درآمد از ریزتراکنش استفاده نکرده‌است. این به‌روزرسانی‌ها یکی از دلایل عمر طولانی بازی بوده‌اند. یکی از نخستین به‌روزرسانی‌های بازی، نسخهٔ ۱٫۰٫۵ بود که در ژوئن ۲۰۱۱ منتشر شد و آیتم‌هایی مانند «چکمه‌های ضدجاذبه» و معجون‌های جدید به بازی افزود. نخستین به‌روزرسانی عمده، نسخهٔ ۱٫۱ بود که در ۱ دسامبر ۲۰۱۱ منتشر شد. این نسخه دشمنان و غول‌هایی
دسامبر ۲۰۱۱ منتشر شد. این نسخه دشمنان و غول‌هایی مانند «دیوار گوشت»، آیتم‌ها و لوازم جانبی تازه‌ای را معرفی کرد و نورپردازی و تولید جهان را بهبود داد. همچنین شخصیت‌های غیرقابل‌بازی مانند جادوگر، مکانیک و گابلین تعمیرکار اضافه شدند و آیتم‌ها و لوازم جانبی دارای ویژگی‌های اضافی شدند. در به‌روزرسانی کریسمس همین نسخه، دشمنان آدم‌برفی و غول بابا نوئل به بازی اضافه شدند. دومین به‌روزرسانی عمده، نسخهٔ ۱٫۲ بود که در اکتبر ۲۰۱۳ منتشر شد. این نسخه مکانیک‌ها و گیم‌پلی جدید، گرافیک بهبودیافته، آیتم‌ها، شخصیت‌ها،
جدید، گرافیک بهبودیافته، آیتم‌ها، شخصیت‌ها، غول‌ها و دشمنان بیشتری به بازی افزود. در ادامه، به‌روزرسانی‌های کوچکی با رویدادهای فصلی با تم هالووین و کریسمس منتشر شدند. نسخهٔ ۱٫۲٫۳ در فوریهٔ ۲۰۱۴ منتشر شد و آیتم‌های جدید، مکانیک‌های بهتر، و شخصیت‌هایی چون آرایشگر و فروشندهٔ سیار را معرفی کرد. سومین به‌روزرسانی عمده، نسخهٔ ۱٫۳ بود که در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۵ منتشر شد. این نسخه زیست‌بوم‌ها، رویدادها، شخصیت‌ها، آیتم‌ها، دشمنان جدید و حالت «حرفه‌ای» را معرفی کرد و صداها و گرافیک بازی را بهبود داد. همچنین قابلیت دعوت
و گرافیک بازی را بهبود داد. همچنین قابلیت دعوت بازیکنان از طریق استیم در حالت چندنفره افزوده شد. غول «ارباب ماه» نیز به‌عنوان آخرین غول بازی معرفی شد. در سپتامبر ۲۰۱۶ طوفان‌های شنی و گسترش زیست‌بوم بیابانی افزوده شد و در نوامبر همان سال، محتوای مشترک با بازی "مدافعان سیاه‌چال ۲" معرفی گردید. چهارمین به‌روزرسانی عمده با عنوان «پایان سفر» در ۱۶ مهٔ ۲۰۲۰ منتشر شد. در این نسخه، تی‌ماد لودر با پشتیبانی رسمی وارد استیم شد و به‌صورت محتوای قابل‌دانلود رایگان عرضه شد. این نسخه آیتم‌ها، دشمنان، زیست‌بوم‌ها و عناصر
شد. این نسخه آیتم‌ها، دشمنان، زیست‌بوم‌ها و عناصر جدیدی از جمله حالت‌های «استاد» و «سفر» را اضافه کرد. در ژانویهٔ ۲۰۲۲ این نسخه برای نینتندو سوییچ نیز منتشر شد. با وجود اینکه پیش‌تر اعلام شده بود این نسخه آخرین به‌روزرسانی خواهد بود، توسعهٔ بازی همچنان ادامه یافت. اسپینکس گفت «درخواست‌های زیاد، ادامه ندادن را دشوار کرده‌است». از آن زمان، عبارت «آخرین به‌روزرسانی» به شوخی رایج در جامعهٔ تراریا تبدیل شده‌است. در مارس ۲۰۲۱، پشتیبانی مستقیم از بسته‌های منابع، جهان‌ها و شخصیت‌ها از طریق استیم ورکشاپ افزوده شد.
و شخصیت‌ها از طریق استیم ورکشاپ افزوده شد. در نوامبر ۲۰۲۱، یک به‌روزرسانی مشترک محتوایی از بازی دونت استارو را به تراریا آورد و محتوای این بازی نیز به آن افزوده شد. در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۲، به‌روزرسانی «کار از سر علاقه» با مجموعه‌ای از ویژگی‌های بهبود کیفیت تجربه کاربری منتشر شد. در نوامبر ۲۰۲۴ نیز همکاری مشترکی میان "تراریا" و "پل‌ورلد" اعلام شد. بازخوردها. بر اساس وبگاه گردآورندهٔ نقد متاکریتیک، بازی "تراریا" نقدهای «عموماً مطلوب» دریافت کرده است. وبگاه گاماسوترااین بازی را یکی از بهترین بازی‌های مستقل سال
بازی را یکی از بهترین بازی‌های مستقل سال ۲۰۱۱ معرفی کرد. در سال ۲۰۲۲، این بازی در استیم بیش از یک میلیون نقد دریافت کرد و وضعیت «بسیار مثبت» خود را حفظ نمود. منتقدان گیم‌پلی بازی را ستایش کرده‌اند. کاوش در محیط بازی مورد تحسین قرار گرفت و ناتان مونیه از "آی‌جی‌ان" گفت که «میل به کشف تمام ابعاد بازی بلافاصله حس می‌شود». بریتن پیل از "گیم‌اسپات د"نیای بزرگ بازی را تحسین کرد و تام مک‌شیا مبارزات با غول‌‎ها را عالی دانست. جفری دِملو از "تاچ‌آرکید" قابلیت تکرارپذیری بازی را مثبت ارزیابی کرد. کریستیان دانلان از
بازی را مثبت ارزیابی کرد. کریستیان دانلان از "یوروگیمر" آن را «بسیار لذت‌بخش» توصیف کرد و نقشهٔ درون‌بازی را ستود. حجم محتوای زیاد بازی توسط مک‌شیا و پیل تحسین شد. سیستم ساخت‌وساز بازی نیز مورد توجه قرار گرفت، هرچند فیلیپ کامرون از "یوروگیمر" آن را پیچیده دانست. منتقدان رایانه‌ای نبود آموزش اولیه را نقد کردند، اما آموزش جداگانه در نسخه‌های ایکس‌باکس ۳۶۰ و پلی‌استیشن ۳ مورد تحسین قرار گرفت. مونیه آموزش نسخهٔ ویتا را نیز پسندید و لوک وینکی سیستم پیشرفت بازی را مثبت دانست. کنترل‌ها نیز بسته به پلتفرم نقدها و
مثبت دانست. کنترل‌ها نیز بسته به پلتفرم نقدها و تحسین‌هایی داشتند: مک‌شیا کنترل حرکت در ویتا را ستود، ون دوین صفحه‌نمایش لمسی نسخهٔ تری‌دی‌اس را پسندید. منتقدان کنترل‌های نسخهٔ پلی‌استیشن و ایکس‌باکس را مثبت ارزیابی کردند، اما میچ فوگل کنترل‌های نسخهٔ نینتندو سوییچ را نقد کرد. گرافیک پیکسلی بازی نیز مورد تحسین قرار گرفت و برخی آن را موفقیتی جهانی در ژانر «پیکسل‌آرت» دانستند. بازبینی مجدد. نشریهٔ "پی‌سی‌گیمر" در سال ۲۰۱۸ امتیاز بازی را از ۷۹ به ۸۳ ارتقا داد. آن‌ها گفتند با اینکه معمولاً بازی‌ها را دوباره
آن‌ها گفتند با اینکه معمولاً بازی‌ها را دوباره نقد نمی‌کنند، اما "تراریا" و چند بازی دیگر مانند لیگ افسانه‌ها به‌قدری تغییر کرده‌اند که این کار منطقی است. در نقد سال ۲۰۱۸، وینکی پیچیدگی بازی را منفی ارزیابی کرد، اما فیزیک و جنبه‌های فنی آن را تحسین نمود. "گیم‌استار" نیز در سال ۲۰۲۰ امتیاز ۸۵ از ۱۰۰ به بازی داد. ساشا پنزهورن به‌روزرسانی چهارم را موفق دانست و از گرافیک رترو و گزینه‌های شخصی‌سازی تعریف کرد. هرچند از ماندن برخی متون انگلیسی در نسخهٔ آلمانی گلایه کرد. از زمان پشتیبانی رسمی ری‌لاجیک از تی‌ماد
کرد. از زمان پشتیبانی رسمی ری‌لاجیک از تی‌ماد لودر در ۲۰۲۰، مادسازی بخش مهمی از جامعهٔ بازی شد. "ایندی‌وایر" نوشت که مادها «صدها ساعت محتوای جدید» اضافه کرده‌اند و به‌نوعی تبلیغ رایگان برای بازی هستند. در ۲۰۲۲، یک مادساز ماینکرفت توسط ری‌لاجیک برای کار روی تی‌ماد لودر استخدام شد. در سال ۲۰۲۴، مرورگر اپرا جی‌اکس موسیقی ماد «کلمیتی» را در جایگاه نهم بهترین موسیقی‌های بازی‌ها قرار داد، درحالی‌که موسیقی رسمی تراریا در این فهرست نبود. اسپینکس به شوخی گفت: «چطور ممکنه یه ماد از بازی من از خود بازی جلو بزنه؟!»
ممکنه یه ماد از بازی من از خود بازی جلو بزنه؟!» فروش. "تراریا" در روز نخست بیش از ۵۰٬۰۰۰ نسخه فروخت و در ماه اول به فروش ۴۳۲٬۰۰۰ نسخه رسید. تا مهٔ ۲۰۲۵، فروش بازی به بیش از ۶۴ میلیون نسخه رسید و آن را به یکی از پرفروش‌ترین بازی‌های ویدئویی تاریخ تبدیل کرد. توسعه‌دهنده و آثار مرتبط. ری‌لاجیک، شرکتی مستقل در ایندیانا، آمریکاست که در اوایل توسعه تراریا توسط «اندرو اسپینکس» تأسیس شد. توسعه بازی ابتدا با چارچوب مایکروسافت اکس‌ان‌ای آغاز شد و پس از نسخهٔ اولیه، در سال ۲۰۱۳ توسعه مجدد صورت گرفت و نسخه ۱٫۳ منتشر
در سال ۲۰۱۳ توسعه مجدد صورت گرفت و نسخه ۱٫۳ منتشر شد. همچنین ری‌لاجیک عناوینی مانند پیکسل پایرسی (۲۰۱۴–۲۰۱۶) و پیکسل پرایوتیرز (۲۰۱۷) را منتشر کرده است. پروژهٔ تراریا:جهان دگر که قرار بود یک اسپین‌آف باشد نیز در سال ۲۰۱۷ لغو شد. دیگر رسانه‌ها. از زمان انتشار بازی، شرکت ری‌لاجیک محصولات فیزیکی مرتبط با "تراریا" را منتشر کرده‌است که شامل کتاب، اسباب‌بازی و لباس می‌شود. در ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ری‌لاجیک با همکاری شرکت ۵۰ اَمپ پروداکشنز انتشار یک رمان تصویری از "تراریا" را اعلام کرد. یک سال بعد، این شرکت از همکاری با
را اعلام کرد. یک سال بعد، این شرکت از همکاری با "پیپر فورت گیمز" برای ساخت یک بازی رومیزی مبتنی بر "تراریا" خبر داد. برای تأمین بودجهٔ این بازی، یک کارزار کیک‌استارتر راه‌اندازی شد.
ارتش آمریکا () یک بازی ویدئویی در سبک تیراندازی اول شخص است که توسط نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا و در سال ۲۰۰۲ و در پلت‌فرم‌های مایکروسافت ویندوز، پلی‌استیشن ۲، اکس‌باکس ۳۶۰، اکس‌باکس، و پلی‌استیشن ۴ منتشر شده‌است. این عنوان در ۵ می ۲۰۲۲ برای همیشه به کار خود پایان داد و سرورهای خود را خاموش کرد. البته امکان استفاده افلاین و تک نفره در این باز ی وجود دارد اما امکان بازی بصورت انلاین برای همیشه بسته شده‌است.
این جنگ من () یک بازی ویدئویی در سبک بازی اکشن-ماجراجویی است که توسط ۱۱ بیت استودیو و در سال ۲۰۱۴ و در پلت‌فرم‌های مایکروسافت ویندوز، لینوکس، مک‌اواس، اندروید، آی‌اواس، و پلی‌استیشن ۴ منتشر شده‌است.
تئاتر یوجین اونیل () یک سالن تئاتر متعلق به گروه تئاترهای جوجمسین در شهر نیویورک، آمریکا است. این تئاتر که در سال ۱۹۲۵ تاسیس شده در منطقه تئاتر برادوی قرار دارد و دارای ۱٬۱۰۸ نفر ظرفیت است.
طریقت صفویه یک طریقت صوفیانه بود که توسط شیخ صفی‌الدین اردبیلی در اردبیل بنیان نهاده شد. این طریقت در طول سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی و پس از چهار نسل، به جایگاه برجسته‌ای در جامعهٔ شمال غربی ایران رسید و یک‌بار تغییر مذهب و تغییر مشی داد. با این حال، امروزه بیشتر به دلیل دودمان صفوی که مرشدان این طریقت از آن بودند و به مدت دو قرن بر ایران صفوی حکومت کردند، شناخته می‌شود. طریقت صفوی از طبقات گوناگون مریدان و خلفا تشکیل شده بود. بالاترین مقام در این طریقت مرشد کامل بود که رهبری آن را بر عهده داشت. این
مرشد کامل بود که رهبری آن را بر عهده داشت. این طریقت از زمان شیخ جنید به یک فرقهٔ سیاسی تبدیل شد. دو تن از رهبران آن یعنی شیخ جنید و پسرش شیخ حیدر این طریقت را ستیزه‌جویانه کردند که منجر به چهار دهه جنگ و درگیری آن با حکومت‌های آن زمان یعنی شروانشاهان، آق‌قویونلوها و عثمانی شد. تاریخچه. آغاز. آغار طریقت صفویه با داستان زندگی شیخ صفی‌الدین اردبیلی گره خورده است. شیخ صفی‌الدین به سال ۶۵۰م/۱۲۵۲ق در اردبیل به دنیا آمد و در جوانی به دنبال یافتن مرشد توانایی برای پاسخ به پرسش‌ها و ارضاء حالات عرفانی‌اش، راهی شد.
پاسخ به پرسش‌ها و ارضاء حالات عرفانی‌اش، راهی شد. او در سال ۶۷۵م/۱۲۷۶ق به ملاقات شیخ زاهد گیلانی در گیلان رفت و به طریقت زاهدیه او پیوست. صفی‌الدین از ابتدا مورد توجه و لطف شیخ زاهد قرار گرفت و به سرعت به نزدیک‌ترین مرید او تبدیل شد؛ تا جایی که شیخ زاهد دخترش را به ازدواج او در آورد و در کهنسالی، ریاست طریقتش را نیز به او سپرد. پس از رسیدن شیخ صفی‌الدین به رهبری طریقت زاهدیه، نام این طریقت، هم‌نام با او، به «طریقت صفویه» تغییر کرد و دوران جدیدی از ترویج و پیشبرد فعالانه این فرقهٔ تازه شروع شد که چیزی را که
فعالانه این فرقهٔ تازه شروع شد که چیزی را که پیشتر طریقتی صوفیانه و با اهمیت صرفاً محلی بود، به نهضتی مذهبی تبدیل کرد که نفوذ آن در تمام ایران غربی گسترش یافت. با اینکه تا پیش از آن رهبری طریقت به شخص برگزیدهٔ مرشد محول می‌شد، پس از شیخ صفی‌الدین رابطهٔ نَسَبی (پدر–فرزندی) در این امر برقرار شد. تصمیم شیخ صفی‌الدین مبنی بر حفظ طریقت صفویه در خاندان خود، آشکار می‌سازد که او از همان ابتدا بر آن بوده که از این طریقت همچون نردبانی برای رسیدن به قدرت سیاسی استفاده کند. شیخ صفی‌الدین در ۱۲ سپتامبر ۱۳۳۴م/۱۲ محرم
کند. شیخ صفی‌الدین در ۱۲ سپتامبر ۱۳۳۴م/۱۲ محرم ۷۳۵ق درگذشت و پیش از مرگ پسر دومش صدرالدین موسی را به جانشینی طریقت و ادارهٔ املاک خود برگزید. از آنجا که برادران بزرگ و کوچک صدرالدین پیش از آن بدون اولادی فوت کرده بودند، صدرالدین نه تنها وارث معنوی پدرش شیخ صفی‌الدین، بلکه تنها وارث دارایی‌های او نیز شد. دوران بسیار طولانی ۵۸ ساله ریاست شیخ صدرالدین (۹۱–۱۳۳۴م/۹۳–۷۳۵ق) شاهد یک واقعهٔ مهم در این خاندان یعنی بنای آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی بود که در اردبیل آغاز شد و در طول ده سال زیر نظر او پایان گرفت. شیخ
شد و در طول ده سال زیر نظر او پایان گرفت. شیخ صدرالدین کوشش‌های پدرش را برای برای گسترش تبلیغات مذهبی طریقت دنبال کرد و بسیاری از امرای ایلخانی و اشراف مغول در شمار مریدان مشایخ اردبیل در آمدند. شیخ صدرالدین حمایت امرای مغول را به دست آورد و همو بود که سازمان بنیادین طریقت صفوی را پایه‌ریزی کرد. از همان زمان شبکهٔ تبلیغاتی آن طریقت از آذربایجان تا آناتولی شرقی بسط پیدا کرده بود و بسیاری از افراد قبایل گله‌دار ترکمان که در آن نواحی ساکن بودند، بدان پیوسته بودند. شیفتگی و سراسیمگی قبایل متعدد ترکمان به مشایخ
شیفتگی و سراسیمگی قبایل متعدد ترکمان به مشایخ صفوی بر دعوی این شیوخ به «سیادت و ارتباط با ائمهٔ دین و حتی حلول جوهر الهی در آنان و شایستگی‌شان برای ریاست بر امت محمدی» مبتنی بود. رسیدن شیخ صدرالدین به مقام رهبری طریقت با از هم پاشیدن امپراتوری ایلخانی مقارن بود و بالطبع آشوب‌های سیاسی در این دوره اثرات نامطلوبی بر مشایخ صفوی در اردبیل گذاشت. در نواحی دریاچه وان قدرت اتحادیه قبایل ترکمان قره‌قویونلو رو به افزایش بود. با وجود ستیزها و آزارهای فراوان شیخ صدرالدین و روحانیون توسط ملک اشرف جلایری، شیخ صدرالدین
و روحانیون توسط ملک اشرف جلایری، شیخ صدرالدین مورد لطف و مرحمت جانی بیگ محمود، خان اردوی زرین قرار گرفت. شیخ صدرالدین در سال ۱۳۹۱م/۷۹۳ق درگذشت و همچون پدرش در زیارتگاه اردبیل به خاک سپرده شد. او نیز پیش از مرگ، پسرش خواجه علی را به عنوان جانشین و نایب خود برگزیده بود. تداوم. تحت رهبری ۳۶ سالهٔ شیخ خواجه علی (۱۳۹۱–۱۴۲۷م/۷۹۳–۸۳۰ق) تعالیم نیمه مخفی طریقت صفویه، آشکارا ماهیت شیعی به خود گرفت. برخی مورخان چون احمد کسروی، داستان سه‌بار ملاقات خواجه علی با تیمور لنگ را ساختگی و مردود دانسته‌اند. بنابر روایت سنتی
را ساختگی و مردود دانسته‌اند. بنابر روایت سنتی صفویه، خواجه علی تیمور را چنان تحت تأثیر خود قرار داد که او نیز به حلقهٔ مریدان طریقت وی در آمد و اسرایی را که در جریان حملاتش به عثمانی گرفته بود را تسلیم خواجه علی کرد. تیمور همچنین اراضی و دهات مجاور اردبیل را خرید و آنها را وقف مزار شیخ صفی‌الدین کرد، آن را بست اعلام داشت و تمام خراج آن ناحیه را به خاندان صفوی انتقال داد. گفته شده است که شاهرخ، پسر تیمور نیز احترام خواجه علی را مرعی می‌داشت. او در سال ۱۴۲۰م/۸۲۳ق در جریان لشکرکشی‌هایش علیه قره‌قویونلوها،
در جریان لشکرکشی‌هایش علیه قره‌قویونلوها، وارد اردبیل شد و مزار شیخ صفی‌الدین را زیارت و از خواجه علی تبرک جست. با اینکه ابراز همدلی با احساسات مذهبی عوام از سیاست‌های شاهرخ بود، لیکن دیدار وی از خواجه علی به ویژه از آنجا که طریقت صفویه در آن زمان گرایش‌های آشکار شیعی داشت، جالب توجه است. پس از خواجه علی پسرش ابراهیم جانشین شد و تا هنگام مرگش در ۲۰ سال بعد (۱۴۴۷م/۸۵۱ق) رهبری طریقت را بر عهده گرفت. در مورد مسیر تحول طریقت صفویه در این دوره اطلاعات چندانی در دست نیست. آنچه آشکار است، این است که ابراهیم شبکهٔ
نیست. آنچه آشکار است، این است که ابراهیم شبکهٔ هواخواهانی را فعالانه درگیر پیشبرد تبلیغات صفویه در آناتولی و دیگر نقاط بودند، حفظ و تقویت کرد. ابراهیم در رسیدگی به احوال فقرا و مستمندان حتی بر اجدادش نیز پیشی جست. در این زمان بقعهٔ صفی‌الدین به قدری غنی شده بود که در مطبخ‌های آن دیگ‌ها و آلات خوان طلا و نقره وجود داشت و شیخ چون پادشاهان روزگار می‌گذراند. جنگاوری. با رسیدن شیخ جنید فرزند ابراهیم به رهبری طریقت، نهضت صفویه باز وارد مرحلهٔ مهم دیگری در مسیر رسیدن به قدرت شد. جنید از همان ابتدا علائم آشکاری از
به قدرت شد. جنید از همان ابتدا علائم آشکاری از تمایل به قدرت دنیوی و سلطنت از خود نشان داد و نخستین رهبر طریقت بود که لقب «سلطان» گرفت. او که دیگر به صرفاً قدرت معنوی راضی نبود، با تحریک‌کردن مریدانش به جهاد علیه کفار، روحیهٔ ستیزه‌جویی را در طریقت وارد ساخت. تحرکات جنید موجب سوءظن جهانشاه سلطان مقتدر قره‌قویونلو شد که جنید را با تهدید به ویران کردن اردبیل، از قلمرو خود اخراج کرد. به گفتهٔ راجر سیوری، در چرایی تنش میان طریقت صفویه و قره‌قویونلوها، علاوه تهدیدات نظامی، این طریقت رقیب آن قوم نیز محسوب می‌شد؛
نظامی، این طریقت رقیب آن قوم نیز محسوب می‌شد؛ زیرا اگرچه قره‌قویونلوها دارای عقاید رزمندهٔ شیعی نبودند، اما سعی در متحد کردن سران قوم بر پایهٔ عقاید شیعی داشتند. به هر روی، جنید توسط اوزون حسن پادشاه آق‌قویونلو و دشمن جهانشاه در پایتختش دیاربکر پناه داده شد. جنید سه سال در آنجا ماند و حتی با ازدواج با خدیجه بیگم خواهر اوزون حسن، اتحاد سیاسی خود با فرمانروای آق‌قویونلو را تحکیم کرد. تصمیم به اتحاد از دو طرف، بنا بر مصالح سیاسی و نظامی گرفته شده بود. در سال ۱۴۶۰م/۸۶۰ق جنید با نیرویی متشکل از ۱۰٬۰۰۰ نفر و
۱۴۶۰م/۸۶۰ق جنید با نیرویی متشکل از ۱۰٬۰۰۰ نفر و احتمالاً با هدف فتح شیروان و تبدیل آن به پایگاهی برای تهاجمات بعدی به ایران، به آن سرزمین حمله کرد. این لشکرکشی او به شکست انجامید و جنید در همان سال مورد حملهٔ شیروانشاه قرار گرفت و به قتل رسید. پس از مرگ جنید نهضت صفویه نه تنها تجزیه نشد، بلکه با جانشینی پسر او شیخ حیدر تلاش‌ها برای کسب قدرت شتاب بیشتری یافت. نخستین اقدام حیدر ادامهٔ اتحاد سیاسی و نظامی با آق‌قویونلوها بود که به‌خصوص با ازدواجش با عالم‌شاه بیگم دختر اوزون حسن و دسپینا خاتون مشخص شد. پس از
بیگم دختر اوزون حسن و دسپینا خاتون مشخص شد. پس از به تخت نشستن سلطان یعقوب، حیدر آق‌قویونلوها را ترک گفت و او نیز مانند پدرش هم قدرت معنوی و هم قدرت دنیوی را به‌کار گرفت و چندی نگذشت که در پی برپایی قلمرویی برای خود شد. به باور پناهی سمنانی: «از همان زمان که شیخ حیدر عنوان سلطان اختیار کرد و به ایجاد نوعی انضباط نظامی در پیروان خویش و استوار ساختن روحیهٔ سلحشوری و جنگاوری در آن کوشش کرد و کلاه قزلباش را به نشانهٔ شعاری برای خود و پیروانش ترتیب داد، شکوه سلطنت جای خود را در اهداف صوفیان باز کرد. این
سلطنت جای خود را در اهداف صوفیان باز کرد. این خودآرایی‌ها، جاذبهٔ قدرت کافی را برای ترکمانان طایفه‌های گوناگون در بر داشت تا به پشتوانهٔ آن، زیر یک لوا و شعاری واحد و با احساس یگانگی در رکاب مرشد کامل و در راه نشر تشیع شمشیر زده و جانبازی کنند.» شیخ حیدر نیز مانند پدرش برای شروع، با هدف کسب آمادگی پیروانش، به سرزمین چرکس‌ها و گرجی‌ها در مسیر شیروان لشکر کشید. اما این بار شیرواشاه فرخ یسار برای دفع او از سلطان یعقوب یاری طلبیید و ۴٬۰۰۰ سربازی که یعقوب برای او فرستاد، در شکست و قتل حیدر در ۱۴۸۸م/۸۹۴ق آن هم
او فرستاد، در شکست و قتل حیدر در ۱۴۸۸م/۸۹۴ق آن هم در فاصله کوتاهی از محل قتل پدرش جنید، نقشی اساسی داشت. با اینکه طریقت صفویه برای دومین‌بار رهبر خود را در جنگ از دست داده بود، اما توان درونی آن طریقت باعث پیشرفت بدون وقفه‌اش شد. پس مرگ شیخ حیدر، بزرگ‌ترین پسرش علی جانشین او شد و با «پادشاه» خواندن خویش آرزوهای سیاسی صفویه را آشکارتر کرد. نگرانی‌های سلطان یعقوب که با مرگ شیخ حیدر موقتاً برطرف شده بود، با گزارش‌هایی مبنی بر اینکه علی درحال تدارک برای گرفتن انتقام مرگ پدر خود است، بار دیگر و به شکل شدیدتری
انتقام مرگ پدر خود است، بار دیگر و به شکل شدیدتری ظاهر شد. سلطان یعقوب علی و دو برادر دیگرش و مادرشان را (که خواهر یعقوب نیز بود) دستگیر و در قعلهٔ اسطخر فارس محبوس کرد و زندگی علی تنها با وساطت مادرش نجات یافت. زمانی که سلطان یعقوب در سال ۱۴۹۰م/۸۹۶ق درگذشت که موجب تجزیه امپراتوری آق‌قویونلو شد، ورق برگشت و یکی از مدعیان سلطنت آق‌قویونلو به نام سلطان رستم، برادران صفوی را پس از چهار و نیم سال حبس آزاد کرد تا از قوای هواداران صفویان به نفع خود در مبارزه با رقیبانش استفاده کند. نیروهای علی نقشی حیاتی در
با رقیبانش استفاده کند. نیروهای علی نقشی حیاتی در غلبهٔ رستم بر رقیب اصلی او داشتند؛ اما یک سال بعد ۱۴۹۴م/۹۰۰ق رستم نیز از قدرت آشکار هواران صفویان به هراس افتاد و بار دیگر پسران حیدر را دستگیر و قصد جان علی را کرد. علی با گروه کوچکی از هفت تن از طرفداران فدایی طریقت که بعدها نقشی اساسی در به قدرت رسیدن صفویان داشتند و با نام «اهل اختصاص» شناخته می‌شدند، از اردوگاه رستم به سوی اردبیل گریخت. او که در راه نزدیکی مرگ خود را احساس کرده بود، برادر خردسالش اسماعیل را به عنوان جانشین و رئیس طریقت صفویه تعیین کرد
را به عنوان جانشین و رئیس طریقت صفویه تعیین کرد و به او گفت: «می‌خواهم که خون مرا و جدت را از اولاد حسن پادشاه (اوزون حسن) بگیری و این قرعهٔ مراد به طالع فرخندهٔ تو افتاد، و زود باشد که از سوی گیلان با تیغ جهانگیری خروج کنی و به ضرب تیغ، زنگ کفر از روی گیتی برطرف کنی.» شیوخ بازپسین صفوی تا عهد شاه اسماعیل یکم، در انتساب خود به سیادت و مذهب شیعه، دشواری‌های ناشی از واکنش‌های مختلف را در ارتباط با این جعل تاریخی پشت سر گذاشتند. به گفتهٔ ذبیح‌الله صفا: «این دعوی چنان در عهد قیام شاه اسماعیل مورد قبول پیروان
چنان در عهد قیام شاه اسماعیل مورد قبول پیروان او واقع شده بود که دیگر صفویان را در ادامهٔ این ادعای بی‌بنیاد، دچار هیچ‌گونه تردید و دودلی نمی‌کرد و حتی ادعای ارتباط مستقیم آنان در بیداری و خواب با حضرات ائمه را به آسانی محل قبول ترکان خوش‌باور سرخ کلاه می‌ساخت.» پادشاهی. گروه در نزدیکی اردبیل گرفتار سواران آق‌قویونلو شد و علی به قتل رسید؛ اما اسماعیل ۷ ساله جان سالم به در برد و نخست به مقبرهٔ صفی‌الدین پناه برد و سپس با کوشش فراوان فدائیان طریقت به دربار یک حکمران محلی گیلان در لاهیجان به نام کارکیا میرزا
حکمران محلی گیلان در لاهیجان به نام کارکیا میرزا علی رسید و آنجا پناه داده شد. هستهٔ مرکزی طریقت صفوی در زمان کودکی و اختفای اسماعیل، شامل آموزگار رسمی یا سرپرست او، خلیفةالخلفا، یک ابدال، یک دده و یک خادم بود. در مدت نزدیک به پنج سالی که اسماعیل در لاهیجان در خفا به سر می‌برد، تماس نزدیک خود را با مریدانش در آناتولی، قفقاز جنوبی و آذربایجان حفظ کرد. در سال ۱۴۹۹م/۹۰۵ق اسماعیل حرکت خود را آغاز کرد و با پیروانش از لاهیجان روانهٔ اردبیل شد که در راه ۱٬۵۰۰ نفر از هواداران طریقت در سوریه و آسیای صغیر نیز به
از هواداران طریقت در سوریه و آسیای صغیر نیز به آنها پیوستند. پس از گذشت چند ماه، اسماعیل در ابتدا نه به آق‌قویونلوها، بلکه به شروانشاهان حمله کرد و در نزدیکی قلعهٔ گلستان ارتش شروانشاه فرخ‌یسار را شکست داد و خود شروانشاه نیز کشده شد. اسماعیل سراسر شیروان را تسخیر و پایتخت آن را تاراج کرد؛ اما پس از شنیدن خبر لشکرکشی سلطان الوند برای نبرد با او، به مقابله شتافت و در نبرد شرور سپاه او را در هم شکست که تمام سرزمین آذربایجان به دست او داد. اسماعیل با فتح تبریز پایتخت آق‌قویونلوها، دولت صفویه را بنیان گذاشت و
پایتخت آق‌قویونلوها، دولت صفویه را بنیان گذاشت و مذهب شیعه دوازده‌امامی را دین رسمی حکومت تازه تأسیس خود کرد که تمام سیر حرکت تاریخ آیندهٔ ایران را تحت تأثیر داد. تنزل. یکی از مسائل مهمی که پس از بنیان‌گذاری صفویه پیش روی شاه اسماعیل قرار داشت، این بود که چگونه سازمان صوفیان طریقت صفوی را در نظام اداری جاافتاده‌ای که بر پایه سنن ایران اسلامی استوار بود و از روزگار تیموریان به ارث باقی مانده بود، ادغام کند. او تلاش کرد تا به گونه‌ای این عناصر کاملاً نامتجانس را با هم درآمیزد. تشکیلات. آرایش قدرت‌های پراکنده
را با هم درآمیزد. تشکیلات. آرایش قدرت‌های پراکنده و غیرمنسجم محلی در سدهٔ پانزدهم میلادی علاوه بر وضعیت سیاسی جهان آن عصر، پدیده‌های لازم برای نشو و نمو حضور شیوخ صفوی را در عرصهٔ قدرت فراهم ساخته بودند. بخش مهمی از آنچه را که بر بستر اوضاع داخلی زمینه‌ساز قدرت صفویان بود، شیوخ این طایفه برای طراحان و گردانندگان شاه اسماعیل یکم آماده کرده بودند. پناهی سمنانی این زمینه را «سازمان مذهبی صفویه» می‌نامد. در تشکیلات صوفیانه صفوی، ریاست عالیه تحت عنوان پیر یا مرشد، همواره با یکی از افراد خاندان صفوی بود. به