payamvha/North_RAG huggingface dataset:
وستروالدکرایس یک منطقهٔ روستایی در آلمان است که در راینلاند-فالتس واقع شده‌است. خصوصیات. وستروالدکرایس ۱۹۸٬۷۰۴ نفر جمعیت دارد. خواهرخوانده. شهر Steglitz-Zehlendorf خواهرخواندهٔ وستروالدکرایس هست.
وتراوکرایس یک منطقهٔ روستایی در آلمان است که در دارمشتات واقع شده‌است. خصوصیات. وتراوکرایس ۲۹۵٬۴۰۸ نفر جمعیت دارد.
ولفنبوتل یک شهر در آلمان است که در ولفنبوتل واقع شده‌است. خصوصیات. ولفنبوتل ۵۴٬۱۲۴ نفر جمعیت دارد. خواهرخوانده. شهرهای سور، کنوشا، ویسکانسین، ستو ماره، Kamienna Góra و Rhondda Cynon Taf خواهرخوانده‌های ولفنبوتل هستند.
تسولرنالبکرایس یک منطقهٔ روستایی و rural district of Baden-Württemberg در آلمان است که در توبینگن واقع شده‌است. خصوصیات. تسولرنالبکرایس ۱۹۳٬۵۵۲ نفر جمعیت دارد.
پدرو هنریکه الیویرا کورتس گوئیس (مشهور به پدرو هنریکه) (زاده ۱۷ ژانویه ۱۹۹۲)؛ بازیکن فوتبال برزیلی - تیمور شرقییایی است که در باشگاه سپاهان در لیگ برتر فوتبال ایران توپ می‌زد. زندگی شخصی. در ۳ دسامبر ۲۰۱۳ ملیت تیمور شرقی را پذیرفت.
مدار کپلری ، در مکانیک آسمان، یک مدار کپلری (یا مدار کپلر) توصیف حرکت یک جرم در حال چرخش به شکل یک بیضی، سهمی یا هذلولی است، که یک صفحهٔ مداری دو بُعدی در فضای سه بعدی می‌سازد. (مدار کپلری می‌تواند یک خط مستقیم نیز تشکیل دهد.) این توصیف تنها جاذبهٔ گرانشیِ «نقطه‌مانندِ» دو جرم را در نظر می‌گیرد، و دیگر پریشیدگی‌ها را که به دلیل فعل و انفعالات گرانشی با اجرام دیگر، کشیدن اتمسفر، فشارِ تابش خورشیدی، غیر کروی بودن نهاد مرکزی، و به همین ترتیب دیگر عوامل تأثیرگذار را در نظر نمی‌گیرد؛ بنابراین گفته می‌شود که این
را در نظر نمی‌گیرد؛ بنابراین گفته می‌شود که این یک راه حل یک مورد خاص از مسئله دو جسم است که به عنوان مسئله کپلر شناخته شده‌است. به عنوان یک نظریه در مکانیک کلاسیک، اثرات نسبیت عام را هم به حساب نمی‌آورد.
گل صدتومانی نام یک گونه از سرده گل صدتومانی است. این گیاه سمی همیشه بهار است و در سراسر منطقه شمال غربی اقیانوس آرام دیده می‌شود. نوع درختچه ای این گیاه نیز که به آزالیا معروف است بسیار سمی است. سمی که در این گیاه وجود دارد، می‌تواند موجب اسهال و استفراغ، دردهای شدید، کما و مرگ شود. پراکنش: مرکز پراکندگی این گیاه روسیه، قفقاز، ارمنستان، و شمال ایران است. این گیاه جزو گیاهان در حال انقراض است و در روسیه و قفقاز از آن حفاظت می شود.
انبه‌ایان یکی از شش زیرخانواده در خانواده مگس‌مرغان است. این زیرخانواده شامل ۱۲ سرده با ۲۹ گونه است. نام غیررسمی «انبه‌ای» برای این گروه پیشنهاد شده‌است، زیرا هفت گونه از آنها در بزرگترین سردهٔ "سینه‌زغالی‌ها"، نام «انبه» را در نام مشترک خود دارند.
خون‌فام نام یک گونه از سرده خون‌فام (سرده) است. سرشاخه‌های گل‌دار این گیاه مصرف دارویی دارند. این گیاه در جنوب غرب و مرکز آسیا، سیبری، شمال آفریقا، شمال امریکا و استرالیا می‌روید و در ایران این گونه رطوبت‌پسند و پایابی عموما در کنار جویبارها، برکه‌ها و دریاچه‌های کم‌عمق، می‌روید. شرح. خون‌فام گیاه علفی چندساله‌ای است با ساقه.ای محکم و ایستاده، که این ساقه‌های چهارگوش، در بخش فوقانی منشعب می‌شوند. ارتفاع گیاه بین ۵۰-۱۵۰ سانتیمتر است و عموما در مناطق مرطوب و اغلب به صورت پایابی می‌روید. یک گیاه بالغ دارای
و اغلب به صورت پایابی می‌روید. یک گیاه بالغ دارای ریشه توپی است که ۵۰-۳۰ ساقه از آن می‌روید و پهنایی تا ۱۵۰ سانتیمتر را در بر می‌گیرد. برگ‌های پایینی متقابل و برگ‌های بالایی متناوب است. برگ‌ها بدون دمبرگ است و شکلی سرنیزه‌ای با نوک‌تیز دارد. گل‌ها ۲-۱ سانتیمتر قطر دارند و به صورت متراکم در گل‌آذین گرزن سنبله‌مانند شکوفا می شوند هر گل شش گلبرگ دارد و رنگ گلبرگ‌ها ارغوانی-بنفش است. پرچم‌ها ۱۲تایی است و در بخشی یا تماما از جام گل بیرون زده است. خواص درمانی. گیاه دارویی خون‌فام در کاهش کلسترول خون، گلوکز و
گیاه دارویی خون‌فام در کاهش کلسترول خون، گلوکز و تری‌گلسیرید تاثیرگذار است. جوشانده این گیاه دارویی برای درمان اسهال و اسهال خونی مصرف می‌شود. خون‌فام همچنین قابض، بندآورنده خون، گندزدا و آنتی‌بیوتیک است. در استعمال خارج این گیاه دارویی به صورت مایع یا ضماد برای التیام زخم‌ها، زخم‌های پا و اگزما بکار می رود. گیاه را میتوان برای درمان قاعدگی سنگین و خونریزی بین دوران قاعدگی بکار برد و برای مداوای تخلیه زیادی دستگاه تناسلی زنان و خارش آن استفاده می‌شود.
پیچ امین‌الدوله گونه‌ای از گیاهان گلدار چندساله از جنس "صناعی دوستLonicera-v.h" و از تیره آقطیان است. این گیاه بومی بخش‌هایی از اروپا، شرق انگلستان جنوبی و شمال شرقی شمال آمریکا است. این گیاه قوی، رونده و خزانه‌دار است که تا ۸ متر می‌تواند رشد کند. در اواسط تابستان نیز گل‌های معطر کرم رنگی آمیخته با صورتی بر شاخه‌های این گیاه ظاهر می‌شود.
آندرانیک سامولی ووسکانیان (؛ زادهٔ در ایروان) یک بازیکن فوتبال در پست هافبک اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به آلاشکرت، اورارتو و میکا اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در زیر ۲۱ سال ارمنستان و تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده‌است. ووسکانیان نخستین و تنها بازی ملی خود را که یک بازی دوستانه بود در تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۱۲ در لیماسول، قبرس در مقابل صربستان انجام داده‌است. = باشگاهی. پیونیک
آرام هایکی ووسکانیان (؛ زادهٔ در سوان) یک بازیکن فوتبال در پست مهاجم اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به مالاتیا ایروان، بانانتس ایروان، آرارات ایروان، لکوموتیو سنت پترزبورگ، بالتیکا کالینینگراد، پیونیک ایروان، میکا ایروان، یسیل بوگاتیر و لوکوموتیو تاشکند اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده‌است. گریگوریان نخستین بازی ملی خود را در تاریخ ۱۷ نوامبر ۲۰۰۴ در مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۰۶ در ایروان در مقابل رومانی انجام داده‌است.
نورایر آرتاشسی ساهاکیان (؛ زادهٔ در ایروان) یک بازیکن فوتبال در پست هافبک اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به پیونیک، اولیس و آلاشکرت اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در زیر ۱۷ سال ارمنستان، زیر ۱۹ سال ارمنستان، زیر ۲۱ سال ارمنستان، تیم ملی فوتبال ارمنستان و تیم ملی فوتبال آرتساخ بازی کرده‌است. ساهاکیان نخستین بازی ملی خود که در تورنمت بین‌المللی مالت (MIT-12) در تاریخ ۲ فوریه ۲۰۰۸ در آتارد در مقابل مالت انجام داده‌است.
یغیا خاچیکی یاورویان (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به هاپوئل تل‌آویو، مکابی تل‌آویو اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده است. یاورویان نخستین بازی ملی خود را در تاریخ ۱۲ اوت ۲۰۰۹ در مقابل مولدوای انجام داده است.
روبرت آرداکی زبلیان (؛ زادهٔ در سوچی) یک بازیکن فوتبال در پست مهاجم اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به ژمچوژینا-سوچی، سوچی-۰۴, کوبان کراسنودر، خیمکی، بالتیکا کالینینگراد، دینامو مینسک، توبول و سوچی اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده‌است. زبلیان نخستین بازی ملی خود را در تاریخ ۱۵ نوامبر ۲۰۰۶ در مرحله مقدماتی جام ملت‌های اروپا ۲۰۰۸ در مقابل فنلاند انجام داده‌است.
رازمیک گریگوریان (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال در پست هافبک اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به آرارات ایروان، باشگاه فوتبال زسکا صوفیه، باشگاه فوتبال ایروان و باشگاه فوتبال اسپارتاک ایروان اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده است. گریگوریان نخستین بازی ملی خود را که یک بازی دوستانه بود در تاریخ ۱۵ مه ۱۹۹۴ در مقابل ایالات متحده آمریکا انجام داد. در تاریخ ۱۰ مه ۱۹۹۵ وی نخستین گل رسمی تیم ملی فوتبال ارمنستان را پس از استقلال از اتحاد شوروی به
ارمنستان را پس از استقلال از اتحاد شوروی به ثمر رسانده است.
آرتور هراندی میناسیان (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به بانانتس، اسپارتاک ایروان، آرارات ایروان، ایروان و لرناین آرتساخ اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده است. میناسیان نخستین بازی ملی خود را در سال ۲۰۰۰ در انجام داده است.
یرواند گارسوانی سوکیاسیان (؛ زادهٔ در ایروان) یک بازیکن فوتبال در پست مدافع اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به کوتایک، آرارات ایروان، دینامو کیف، آرسنال کی‌یف، تیرول اینسبروکو ایراکلیس ۱۹۰۸ اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده است. سوکیاسیان نخستین بازی ملی خود را که یک بازی دوستانه بود در ۱۶ مه ۱۹۹۴ در فولرتون، کالیفرنیا در مقابل ایالات متحده آمریکا انجام داده است
گاگیک رُستُمی سیمونیان (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال، و سرمربی اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به اولیس، و آرارات ایروان اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده است. سیمونیان تنها بازی ملی خود را در سال ۲۰۰۱ در مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۰۲ در مقابل ولز انجام داده است
رومیک هاکوبی خاچاتریان (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال در پست هافبک اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به کیلیکیا، اسپارتاک ایروان، المپیاکوس نیکوزیا، آپوئل، المپیاکوس نیکوزیا، OFI Heraklion، پیونیک، باشگاه فوتبال آنورتوسیس فاماگوستا، Unirea Urziceni, Universitatea Cluj-Napoca , APOP Kinyras Peyias، بانانتس، گاندزاسار، AEP Paphos, Omonia Aradippou و لوکوموتیو تاشکند اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده‌است. خاچاتریان نخستین بازی ملی خود را که
کرده‌است. خاچاتریان نخستین بازی ملی خود را که یک بازی دوستانه بود در تاریخ ۳۰ مارس ۱۹۹۷ در تفلیس در مقابل گرجستان انجام داد. وی در دقیقه ۶۰ این بازی جایگزین آرتور پتروسیان شد. افتخارات. باشگاهی. پیونیک اسپارتاک ایروان بانانتس Olympiakos Nicosia آپوئل باشگاه فوتبال آنورتوسیس فاماگوستا
آرتیوم خاچاتوروف (؛ زادهٔ در بندر، ترانس‌نیستریا) یک بازیکن فوتبال در پست مدافع اهل ارمنستان-مولداوی است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به شریف تیراسپول، زیمبرو کیشیناو، قزل‌یار، آرارات ایروان و لوری اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده‌است. خاچاتوروف نخستین بازی ملی خود را که یک بازی دوستانه بود در ۵ فوریه ۲۰۱۳ در ولانس، دروم در مقابل لوکزامبورگ انجام داده‌است. آمارها. ملی. "Statistics accurate as of match played 19 November 2019" افتخارات. باشگاهی.
match played 19 November 2019" افتخارات. باشگاهی. شریف تیراسپول لوری
وارطان بارقامی خاچاتریان (؛ زادهٔ در ایروان) یک بازیکن فوتبال در پست مدافع اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به آرارات ایروان، تورپدو مسکو، متالورگ زاپروژیا، پیونیک، کپه‌داغ عشق‌آباد، ایروان، زوارتنوتس ایروان و روبین کازان اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده است. خاچاتریان نخستین بازی ملی خود را که یک بازی دوستانه بود در تاریخ ۱۴ اکتبر ۱۹۹۲ در ایروان در مقابل مولداوی انجام داده است.
سامول نورایری ملکونیان (؛ زادهٔ در ایروان) یک بازیکن فوتبال در پست هافبک، مهاجم اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به بانانتس، متالورگ دونتسک، میکا، اولیس، گاندزاسار و آلاشکرت اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در زیر ۲۱ سال ارمنستان و تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده‌است. ملکونیان نخستین بازی ملی خود را در مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۰۶ در تاریخ ۳ سپتامبر ۲۰۰۵ در ایروان در مقابل هلند انجام داده‌است. افتخارات. باشگاه فوتبال آلاشکرت بانانتس ایروان
ادگار شاوارشی مالاکیان (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال در پست هافبک اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به شیراک، پیونیک، ویکتوریا پلزن، بانانتس، آلاشکرت، استال کامیانسکه، ژتیسو و پترولول پلویشت اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در زیر ۱۹ سال ارمنستان، زیر ۲۱ سال ارمنستان و تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده‌است. مالاکیان نخستین بازی ملی خود را که در چهارچوب مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۰ بود در تاریخ ۱ اوت ۲۰۰۹ در تالین در مقابل استونی انجام داده‌است. افتخارات. باشگاهی.
مقابل استونی انجام داده‌است. افتخارات. باشگاهی. پیونیک
هُوْهانِس گنوشی گوهاریان (؛ زادهٔ در گاوار) یک بازیکن فوتبال در مهاجم اهل ارمنستان است. باشگاهی. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به پیونیک، ایمپالس، باته بوریسف، لوکوموتیو مسکو و اولیس اشاره کرد. تیم ملی. وی همچنین در زیر ۱۷ سال روسیه، زیر ۲۱ سال ارمنستان و تیم ملی فوتبال ارمنستان بازی کرده است. گوهاریان نخستین بازی ملی خود را که یک بازی دوستانه بود در تاریخ ۱۲ اوت ۲۰۰۹ در ایروان در مقابل مولداوی انجام داده‌است.
گندم از مهم‌ترین غلات است که جزو قوت غالب مردم جهان به‌شمار می‌رود. این گیاه در گونه‌های وحشی و اهلی موجود است و گندم مورد استفاده عمده کشاورزان جهت کاشت،نمونه اصلاح شده توسط محققین آمریکایی است چرا که شکل واقعی گندم امروزی با گندم وحشی که در گذشته استفاده می‌شده کاملا متفاوت است. گندم از گیاهان گلدار تک‌لپه‌ای یک ساله و تیره گندمیان و از خانواده گرامینه‌ها است. این محصول بیشترین مساحت زیر کشت محصولات غذایی را به خود اختصاص داده‌است. (۲۲۰٫۴ میلیون هکتار درسال ۲۰۱۴) تجارت جهانی گندم به تنهایی از مجموع تمام
۲۰۱۴) تجارت جهانی گندم به تنهایی از مجموع تمام محصولات کشاورزی دیگر بیشتر است. در سال ۲۰۱۶ تولید جهانی گندم ۷۴۹ میلیون تن بوده‌است که باعث شد پس از ذرت این محصول بیشترین غلهٔ تولید شده در جهان باشد. تقاضای جهانی این محصول به دلیل وجود پروتئینی به نام گلوتن در آن، که باعث خاصیت چسبندگی خمیر آن شده و ساخت محصولات فرآوری شده را تسهیل می‌کند، در حال افزایش است. گندم منبع مهمی از کربوهیدرات است. مصرف گندم کامل باعث دریافت مواد مغذی مختلف و فیبر غذایی می‌شود. گندم، گل آذین سنبله‌ای دارد. از هر گره آن یک برگ به
گل آذین سنبله‌ای دارد. از هر گره آن یک برگ به وجود می‌آید. سنبلچه گندم متشکل از دو گلوم و سه گلچه است. گاهی تعداد گلچه‌ها به ۹ هم می‌رسد. دانه گندم بین دو پوشش قاشق مانند به نام‌های پوشک بیرونی (لما) و پوشک درونی (پالئا) قرار گرفته‌است. برگ‌های گندم مانند برگ‌های سایر غلات (به جز ذرت و ارزن)، نازک و کم عرض بوده و زبانه‌های کوچکی دارند. دانه گندم. مواد تشکیل دهنده دانه گندم شامل زیر میشوند ۷ تا ۱۸ درصد پروتئین (بستگی به نوع گندم دارد)، ۶۰ تا ۷۰ درصد نشاسته، ۲ تا ۲٫۵ درصد سلولز (فیبر خام)، ۱٫۵ تا ۲ درصد چربی
تا ۲٫۵ درصد سلولز (فیبر خام)، ۱٫۵ تا ۲ درصد چربی و مابقی مرکب از رطوبت و مواد کانی. ظاهر فیزیکی دانه‌های گندم بسیار متنوع است. طول دانه‌های گندم از ۵ تا ۸ میلیمتر، پهنای‌شان از ۲٫۵ تا ۴٫۵ میلی‌متر و وزنشان از ۲۰ تا ۶۰ میلی‌گرم متغیر است. گستره رنگ گندم از بژ یا نخودی (معروف به گندم سفید) تا قرمز قهوه‌ای (معروف به گندم سرخ) است. بسته به عوامل مختلف اجزای تشکیل دهنده اندوسپرم دانه‌ها می‌توانند بافت نرم یا سفتی داشته باشند. ساختار دانه گندم مرکب است از اجزای زیر: گیاهک یا جوانه یاجنین گندم تقریباً ۵٫۲ درصد
زیر: گیاهک یا جوانه یاجنین گندم تقریباً ۵٫۲ درصد وزن دانه را تشکیل می‌دهد و سرشار از چربی و ویتامین‌ها به خصوص ویتامین‌های گروه ب است. ویژگی منحصر به فرد جوانه میزان بالای چربی است. اما به دلیل سهم کم جوانه از کل دانه، درصد چربی کل موجود در دانه کم و بین ۱ تا ۱٫۵ درصد است. از آنجایی که این بخش را معمولاً در تهیه آرد گندم همراه با سبوس جدا می‌کنند، سبوس را نمی‌توان مدت زیادی انبار کرد. سبوس یا همان پوسته دانه‌ تقریباً ۱۴ درصد از وزن دانه را تشکیل می‌دهد. سبوس را هم همچون گیاهک در مرحله آردسازی از دانه جدا
را هم همچون گیاهک در مرحله آردسازی از دانه جدا می‌کنند و معمولاً برای خوراک دام مورد استفاده قرار می‌گیرد. سبوس سرشار از سلولز است. سبوس عملاً از ۷ لایه مجزا تشکیل شده‌است که مهم‌ترین آن‌ها لایه تستا است. تستا محل حضور رنگریزهها به خصوص کارتنوئیدها است، از این جهت این لایه از اهمیت فوق‌العاده بالایی برخوردار است. آندوسپرم: حاوی مواد نشاسته‌ای دانه گندم است و تقریباً ۸۳ تا ۸۷ درصد از کل دانه را شامل می‌شود. آندوسپرم دارای دانه‌های نشاسته‌ای و مواد پروتئینی است که دانه‌های نشاسته آن به‌وسیله گلوتن که یکی از
که دانه‌های نشاسته آن به‌وسیله گلوتن که یکی از پروتئین‌های موجود در دانه‌است، بهم چسبیده‌اند به‌طوری‌که ماتریکس پروتئین-نشاسته را تشکیل می‌دهند. میزان گلوتن موجود در دانه بر حسب نوع و نژاد گندم تفاوت می‌کند. لایه‌ای از آندوسپرم درست زیر سبوس واقع شده‌است که آلورون نام دارد. این لایه تک سلولی است که این لایه در فرایند آردسازی جدا می‌شود. آندسپرم بین ۱۰ تا ۱۵ درصد پروتئین دارد و بخش قابل توجهی از آن نشاسته است. میزان گلوتن گندم است که مرغوبیت آن را تعیین می‌کند. گندم‌های قرمز سخت بهاره و پاییزه گلوتن بیشتری
گندم‌های قرمز سخت بهاره و پاییزه گلوتن بیشتری دارند و به همین دلیل، ارزش تهیه نان از آن‌ها بیشتر است. چون خمیر حاصل از آردی که از لحاظ گلوتن غنی است، به دلیل داشتن حالت کشدار، قادر است که گازهای ناشی از تخمیر را بیشتر در خود نگهدارد و برای همین، خمیر بهتر ورآمده و حجمش بیشتر می‌گردد. کیفیت پخت نان به‌طور عمده به دو فاکتور بستگی دارد: کیفیت و کمیت گلوتن خمیرنان. کمیت گلوتن در ری کردن و افزایش حجم نان مؤثر است. گندم‌هایی که دارای مقدار بیشتری گلوتن هستند، از لحاظ نانوایی نیز کیفیت مطلوبتری دارند. کیفیت گلوتن
نانوایی نیز کیفیت مطلوبتری دارند. کیفیت گلوتن نمی‌تواند جانشین کمیت آن شود، زیرا گندم‌هایی با کیفیت خوب گلوتن ممکن است آردی که از نظر نانوایی ناپایدار و سست باشد به‌وجود آورند. میزان گلوتن گندم بستگی فراوانی به شرایط آب و هوایی دارد، ولی به کمک اصلاح بذر گندم می‌توان کمیت آن را افزایش داد. شرایط جوی بیش از ارقام مختلف گندم در تغییر میزان مواد سفیده‌ای مؤثر و حداکثر میزان گلوتن را می‌توان در نواحی گرم به دست آورد. آب و هوا به میزان ۷۰ درصد و نوع رقم به میزان ۳۰ درصد در مقدار گلوتن دانه مؤثر است. در نانوایی
۳۰ درصد در مقدار گلوتن دانه مؤثر است. در نانوایی کیفیت گلوتن نیز مانند کمیت آن قابل اهمیت است. کیفیت گلوتن به استقامت آن در برابر فشار گازهای ایجاد شده از تخمیر و همچنین پایداری آن در مقابل ازدیاد حجم و شل شدن خمیر (بدون آنکه پاره شود) بستگی دارد. به عبارت دیگر خمیر بایستی هنگام خمیرگیری مدتی پایداری کرده و بزودی شل نشود. بدین ترتیب جدار حبابهای هوای داخل خمیر زود پاره نشده و بالنتیجه نان حجم بیشتری پیدا می‌کند. در ورآمدن خمیر بایست تخمیر زیادی صورت گیرد تا مقدار گازهای حاصله فراوانتر شده و حجم نان افزایش
مقدار گازهای حاصله فراوانتر شده و حجم نان افزایش یابد. کیفیت گلوتن گیاه عمدتاً به وسیله پیشینه ژنتیکی آن تعیین می‌شود: کیفیت گلوتن نمی‌تواند به وسیلهٔ تغییرات در شرایط محیط یا با استفاده از کودها تغییر یابد. سطوح بالاتر پروتئین که عمدتاً سبب افزایش کیفیت نانوایی می‌شود، از خوب بودن کیفیت گلوتن حکایت دارد. سطوح بالاتر آن در رقم با کیفیت پائین پروتئین، فقط سبب پیشرفت بسیار محدودی در کیفیت نانوایی می‌شود. جهت افزایش کیفیت نانوایی آرد باید از یک طرف درصد رشد و نمو را که موجب بهبود کیفیت گلوتن می‌گردد زیاد نمود
را که موجب بهبود کیفیت گلوتن می‌گردد زیاد نمود (مانند کیفیت گندم Manitoba) و از طرف دیگر کمیت گلوتن را با کمک روش‌های به نژادی فزونی داد (برای نمونه در آلمان غربی میزان گلوتن از ۱۹درصد به۲۵–۲۳ درصد افزایش یافته‌است) و بالاخره باید درصد بلغور یا سبوس را کاهش داد(۶٪). همچنین در اثر افزودن نمک طعام (به مقدار کم) به خمیر، ثبات و استحکام گلوتن زیاد می‌شود و تحمل خمیر در هنگام زدن و مخلوط کردن افزایش می‌یابد (غلظت زیاد نمک سبب تضعیف پایداری و استحکام خمیر می‌گردد). گلوتن از دو جزء گلوتنین (محلول در باز ضعیف) و
گلوتن از دو جزء گلوتنین (محلول در باز ضعیف) و گلیادین (محلول در الکل نسبتاً قوی) تشکیل شده‌است که گلوتنین عامل چسبندگی خمیر و گلیادین عامل کشسانی خمیر است، برای جداسازی گلوتن از نشاسته از دستگاه گلوتن شوی گلوتامیک استفاده می‌شود و جداسازی گلوتنین و گلیادین با سانتریفیوژ گلوتن در دورهای بالا انجام می‌شود. خمیر خوب خمیری است که دارای مقادیر متناسبی از هر دو جزء باشد. بنابرنظر ایرانی (۱۳۸۵) درصد گلوتن مرطوب باید از ۲۷ کمتر نباشد و شاخص گلوتن (عددکیفیت گلوتن) باید در رنج ۹۰–۵۰ باشد. به‌نظر می‌رسد که در شرایط
باید در رنج ۹۰–۵۰ باشد. به‌نظر می‌رسد که در شرایط تنش، به دلیل افزایش شدید انباشت پروتئین‌های گلیادین (پروتئین‌های گلیادین، پروتئین‌های شبه شوک حرارتی بوده و مقاومت گیاه را در برابر تنش‌های غیر زنده بالا می‌برند) و کاهش اندک مقادیر پروتئین‌های گلوتنین، شاخص گلوتن (نسبت گلوتنین به کل گلوتن) با کاهش مواجه شده و در نتیجه قدرت و کیفیت خمیر کاهش یابد. انواع گندم. از لحاظ گیاه‌شناسی گندم عضوی از گونه‌های تریتیکوم (Triticum) است که به سه گروه متمایز تقسیم می‌شود و هر گروه تعدادی مشخص کروموزم دارد که تمام خصوصیات
هر گروه تعدادی مشخص کروموزم دارد که تمام خصوصیات ژنتیکی خانواده را با خود دارند. ژن‌شناسی گندم از بیشتر محصولات دیگر دشوارتر است زیرا برخی از گونه‌های گندم دیپلوئید هستند و دو رشته کروموزوم دارند در حالی که بسیاری از گونه‌های دیگر گندم پلی‌پلوئید هستند و چهار رشته کروموزوم (تتراپلوئید) یا شش تا (هگزاپلوئید) دارند. از لحاظ نوع کشت معمولاً گندمها را به دو دسته کلی گندم بهاره و گندم پاییزه تقسیم‌بندی می‌کنند. این دو نوع علاوه بر آن که دانه‌هایشان از نظر رنگ، بافت، شکل و … باهم فرق دارد شرایط رشد و نمو آن‌ها
بافت، شکل و … باهم فرق دارد شرایط رشد و نمو آن‌ها نیز باهم تفاوت می‌کند. این دو نوع گندم را در دو زمان مختلف در سال کشت می‌نمایند. دانه گندم، دارای شیاری است که در طول دانه قرار می‌گیرد. عمق این شیار در گندمهای پاییزه زیاد و در گندمهای بهاره کم است. طرفین این شیار در گندمهای بهاره گرد و در گندمهای پاییزه گوشه‌دار است. شرایط مناسب برای رشد گندم. خاک شنی و رسی عمیق با زهکشی خوب، برای رشد گندم مناسب است. اصولاً میزان عملکرد گندم در شرایط دیم (آبیاری با باران)، در خاکهای ریز بافت بیشتر است. چون این قبیل خاکها
در خاکهای ریز بافت بیشتر است. چون این قبیل خاکها قادرند آب را بهتر و به مدت طولانی‌تر در خود نگهدارند. اما در شرایط آبی (که کشاورز خود گیاه را آبیاری می‌کند)، معمولاً گندم زیاد تحت تأثیر بافت خاک خود قرار نمی‌گیرد. گندم هم مانند سایر گیاهان نمی‌تواند در خاک خشک جوانه بزند. گندم بهاره به دلیل ذخیره شدن رطوبت زمستانی در خاک، همواره رطوبت مورد نیاز خود را دارد. اما رطوبت خاک گندمهای پاییزه معمولاً فرایند جوانه‌زنی را با مشکل مواجه می‌نماید. اگر برای جوانه زنی یا رشد اولیه جوانه، خاک رطوبت کافی نداشته باشد
یا رشد اولیه جوانه، خاک رطوبت کافی نداشته باشد بذرها ممکن است بپوسند یا در معرض صدمات ناشی از سرما قرار گیرند. شرایط ایدآل برای رشد گندم، آب و هوای خنک در دوره رشد رویشی، آب و هوای معتدل در دوران تشکیل دانه و آب و هوای گرم و خشک در زمان برداشت محصول است؛ بنابراین در مناطقی که زمستانهای سخت دارند، کشت گندم با مشکلاتی از قبیل سرمازدگی زمستانی مواجه می‌شود. البته باید بدانیم که گندم در برابر خشکی مقاومت چندانی ندارد و نمی‌تواند به مدت طولانی، خشکی و کم‌آبی را تحمل نماید. اما قادر است خود را با شرایط خشک تا
تحمل نماید. اما قادر است خود را با شرایط خشک تا حدی تطبیق داده و با تشکیل یاخته‌های کوچک‌تر که در نهایت سبب تشکیل برگ‌های کوچک شده و در نتیجه روزنه‌ها کوچک‌تر می‌شود، سطح تعریق را کاهش دهد و از اثرات سوء کم‌آبی تا حدی محفوظ بماند. آفات و بیماریهای گیاه گندم. سِنِ گندم. سن گندم (Eurygaster integriceps) پس از ملخ یکی از خطرناکترین آفات گندم است و سالیانه خسارت زیادی به مزارع گندم وارد می‌سازد. خسارت سن در دو مرحله مختلف صورت می‌گیرد: درنخستین مرحله و در فصل بهار حشرات کامل به مزارع غلات مخصوصاً گندم روی
بهار حشرات کامل به مزارع غلات مخصوصاً گندم روی می‌آورند و با مکیدن شیره سلولی گیاه باعث پژمردگی آن می‌گردند. در مرحله دوم پوره‌ها پس از خروج از تخم روی خوشه‌ها می‌روند و دانه‌ها را نیش زده و از محتوای دانه تغذیه می‌کنند و سبب کوچک شدن دانه می‌شوند. این حشره با نیش زدن دانه‌ها آنزیم پروتئاز را وارد آن‌ها نموده و در نتیجه پروتئین گندم در محل نیش تجزیه شده و گلوتن سیال و آبکی می‌شود که این امر سبب ریختن و ضایع شدن خمیر در هنگام پخت می‌شود و اگر نان به صورت نان حجیم تهیه شود، چون گلوتن قدرت نگهداری گازکربنیک
حجیم تهیه شود، چون گلوتن قدرت نگهداری گازکربنیک حاصل از تجزیه گلوتن را ندارد و در مغز نان خلل و فرج تشکیل نمی‌شود، مغز این‌گونه نانها اغلب نپخته‌است و حالت پوکی نان سالم را ندارد و در صورت دیدن حرارت بیشتر، سخت و استخوانی می‌شود. بررسیها نشان می‌دهد که بیشترین مقدار تغذیه سن از گندم در زمان ظهور سن‌های نسل جدید بوده و خسارت کیفی سن در مرحله زایشی (عمدتاً در مراحل شیری و خمیری دانه وبا شدت کمتری در مرحله سخت شدن دانه) وارد می‌شود. همچنین گفته می‌شود که زودرسی گیاه و متعاقب آن امکان برداشت زودهنگام محصول،
گیاه و متعاقب آن امکان برداشت زودهنگام محصول، چنانچه سبب عدم همزمانی زمان رسیدگی گیاه با ظهور نسل جدید سن گردد می‌تواند سبب کاهش خسارت کمی وکیفی سن به سنبله‌های گندم گردد. به‌طورکلی درصد سن زدگی گندم از ۲ تا ۳ درصد نباید تجاوز کند. گندمهای با درصد سن زدگی بیش از این مقدار به تنهایی قابل مصرف نبوده و باید با نمونه‌های با کیفیت بالا مخلوط شوند یا اینکه مواد بهبود دهنده مثل اسیداسکوربیک و یا گلوتن به آن‌ها اضافه شود و سپس مورد استفاده قرار گیرند. امروزه اثبات شده‌است که بین مقدار سختی دانه و درصد سن زدگی
شده‌است که بین مقدار سختی دانه و درصد سن زدگی دانه‌ها ارتباط معکوس وجود دارد، یعنی هرچه سختی دانه‌ها بیشتر باشد درصد سن زدگی کمتراست، همچنین تنش سبب افزایش درصد سن زدگی می‌شود. برای تعیین درصد سن زدگی ابتدا۱۰۰گرم دانه گندم را وزن کرده، سپس دانه‌های سن زده را جدا و با توزین آن‌ها درصد سن زدگی نمونه را محاسبه می‌کنیم. شایان ذکر است که محل نیش حشره به صورت یک لکه کوچک که اطراف آن به رنگ کرم روشن درآمده، قابل مشاهده و شناسایی است. زنگ گندم. زنگ گندم را قارچی به نام Puccinia graminis tritici ایجاد می‌کند.
به نام Puccinia graminis tritici ایجاد می‌کند. مهم‌ترین بیماری گندم به‌شمار می‌رود که شامل زنگ ساقه، زنگ برگ، زنگ خطی و زنگ نواری می‌شود. شرایط محیطی مساعد برای ایجاد این نوع آفت، آب و هوای گرم تا گرم مرطوب است. تشکیل حفره‌های قرمز یا سیاه که حاوی اسپورهای تولید مثل در سطح ساقه، برگ، غلاف و … از علائم این بیماری هستند. این قارچها از کارایی گیاه در مصرف آب می‌کاهند، بافتهای گیاه را تخریب می‌کنند و تعداد دانه‌های موجود در سنبله را مانند زمانی که گیاه به کمبود آب دچار شده، کاهش می‌دهند. ورس یا خوابیدگی گندم
آب دچار شده، کاهش می‌دهند. ورس یا خوابیدگی گندم ورس ساقه (Lodging) به حالتی گفته می شود که ساقه اصلی از حالت عمودی منحرف شده و ساقه ها روی یکدیگر می خوابند. ورس در غلات موجب تشدید آفات و بیماری ها می شود. به دلیل بالا رفتن میزان حرارت و رطوبت در بین غلات، در این محیط آفات و عوامل قارچی و باکتریایی بهتر می توانند رشد و تکثیر یابند؛ در نتیجه خسارت های جبران ناپذیری را در این گیاهان به وجود می آورند. میزان خسارت ناشی از ورس به عواملی همچون درصد خوابیدگی(چه میزان از گیاهان در مزرعه دچار خوابیدگی شده)، شدت