payamvha/North_RAG huggingface dataset:
دوران نوجوانی به‌همراه داریوش خواجه‌نوری و بیژن قادری، گروه موسیقی "The Cat" را تأسیس کردند که امینی نوازنده درامز گروه بود. در همان دوران، اشعار و دست نوشته‌های او مورد توجه اطرافیانش قرار گرفت تا جایی‌ که به آشنایی و همکاری با گوگوش، داریوش و فریدون فروغی و ... منتهی شد و ترانه‌های موفقی همچون ""قوزک پا" و "رهایی"، موجب شهرت وی گردید. امینی در سال ۱۳۵۴ با دینامیک ازدواج نمود که مدتی بعد به جدایی انجامید. از آثار موفق مسعود امینی در ایران (دوران پیش از انقلاب) می‌توان به لیست زیر اشاره کرد. مهاجرت و دوران
می‌توان به لیست زیر اشاره کرد. مهاجرت و دوران پس از انقلاب. مسعود امینی مدتی پس از انقلاب، در سال ۱۳۶۰ ابتدا به لندن و درنهایت به لس‌آنجلس مهاجرت می‌کند و اکنون علاوه بر ترانه‌سرایی، به نویسندگی و روزنامه‌نگاری می‌پردازد. وی در طول فعالیت‌های هنری خود، چندین روزنامه، هفته‌نامه، نشریه منشر نموده است. از جمله فعالیت‌های امینی در زمینه رسانه و مدیا، می‌توان به راه‌اندازی تلویزیون "مردم" و شبکه رادیویی "رادیو خونه"" اشاره کرد. وی در بسیاری از تلویزیون‌های ایرانی، آمریکایی و اروپایی فعالیت و همکاری داشته و
آمریکایی و اروپایی فعالیت و همکاری داشته و برنامه‌های مختلفی در ژانرهای هنری، سیاسی، اجتماعی تولید و اجرا کرده‌است. کاست شبانه آخر، از اولین آثار مسعود امینی به همراهی علیرضا میبدی در غربت بود که در سال ۱۳۶۰ (۱۹۸۱) توسط کمپانی ساندکس در آمریکا منتشر شد. این اثر در ایران به صورت مخفی ضبط شد و امینی به‌خاطر این کاست توسط صادق خلخالی به اعدام محکوم شد. شیوه ترانه‌سُرایی و سبک. مسعود امینی در طول فعالیت خود، افزودن بر ۲۰۰ ترانه ماندگار برای هنرمندان برجستهٔ موسیقی پاپ ایران سروده است. وی در ترانه‌هایش به عشق،
پاپ ایران سروده است. وی در ترانه‌هایش به عشق، عرفان، دوری از عزیزان و وطن، سنت، هویت تاریخی، مهاجرت، میهن‌دوستی و‌... می‌پردازد. ترانه‌های وی علاوه بر سادگی کلام و لحن خوش آمیخته با کلمات خاطره انگیز تهرانی، آثار ماندگاری را پدید آورده‌است. نمونه ترانه ها: "یکی را دوست می‌دارم ولی افسوس/ او هرگز نمی‌داند/ نگاهش می‌کنم، شاید/ بخواند از نگاه من/ که او را دوست می‌دارم/ ولی افسوس/ او هرگز نگاهم را نمی‌خواند/ .../ من به خاکستر نشینی عادتی دیرینه دارم/ سینه مالامال درد، اما دلی بی کینه دارم/ پاکبازم من ولی در
درد، اما دلی بی کینه دارم/ پاکبازم من ولی در آرزویم عشق بازیست/ مثل هر جنبنده‌ای من هم دلی در سینه دارم/ من عاشق عاشق شدنم..." "بهش بگو پلنگه، پلنگه چش قشنگه/ بجون چشات هزار تا دل/ مث دل من به جون تو جونش بنده/ علی‌الخصوص، وقتی چشات، از ته دل، جلوی چشام میخنده/ نگی جاییا، مال ماییا!/ پلنگه، پلنگه چشم قشنگه!" "دیگه این قوزک پا یاری رفتن نداره/ لبای خشکیدم حرفی واسه گفتن نداره// چشای همیشه گریون آخه شستن نداره/ تن سردم دیگه جایی برا خفتن نداره...تو مال کجایی بانو؟/ تاج سر مایی بانو/ یه جور دیگس مرامت/ بی‌بی
بانو؟/ تاج سر مایی بانو/ یه جور دیگس مرامت/ بی‌بی شاهی بانو!" "تو مکه عشقی و من عاشق رو به قبلتم/ من اولین قربونی عیدای فطر کعبتم/ میمیرم از عشق چشات اگه ندی تو حاجتم!" "پشت دیوار شب یه راهی داره/ که میره یه راست در خونه ستاره/ چار قدم از ور دل ماه که رد شی/ میبینی ماه شب چارده داره/ خورشید خانمو ابروشو ور میداره..." "حیف که نمیشه از تو گفت از تو نوشت/ والا می نوشتمت/ با مژه ور می‌داشتمت/ روی چشمام می‌ذاشتمت/ کنار قرآن مجید می‌بردمت/ رو آیینه شمعدون جهاز مادرم/ تو طاقچه صندوق خونه می‌ذاشتمت..." همکاری
مادرم/ تو طاقچه صندوق خونه می‌ذاشتمت..." همکاری هنری. امینی با خوانندگانی همچون فریدون فروغی، گوگوش، داریوش، ابی، عارف، رامش، هایده، حمیرا، مهستی، ستار، شاهرخ، مرتضی، فرزین، مازیار، معین، شهرام شب‌پره، شهره، شهرام صولتی، امید، مهرداد آسمانی، حسن شماعی‌زاده، امیر رسایی و منوچهر سخایی همکاری‌های ماندگاری داشته‌است. در میان آهنگ‌سازان نیز وی با واروژان، بابک افشار، انوشیروان روحانی، حسن شماعی‌زاده، سیاوش قمیشی، منوچهر چشم‌آذر، محمد حیدری و کاظم عالمی همکاری داشت.
بنجامین برت (؛ زادۀ ۱۶ دسامبر ۱۹۶۳) بازیگر و تهیه‌کننده فیلم و تلویزیون آمریکایی است. برت در دهۀ ۱۹۹۰، در فیلم‌های پرفروشی مانند "مرد خرابکار" (۱۹۹۳)، "تهدید فوری و آشکار" (۱۹۹۴) و "رود وحشی" (۱۹۹۴) در نقش‌های مکمل حضور یافت. او از سال ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹، نقش کارآگاه ری کرتیس را در مجموعه درام "نظم و قانون" شبکه ان‌بی‌سی به تصویر کشید که برای این نقش در سال ۱۹۹۹، نامزد دریافت جایزه امی ساعات پربیننده برای بهترین بازیگر نقش اول مرد در مجموعه تلویزیونی درام شد. در دهۀ ۲۰۰۰، برت در فیلم‌های سینمایی "دختر شایسته
در دهۀ ۲۰۰۰، برت در فیلم‌های سینمایی "دختر شایسته اخلاق" (۲۰۰۰)، "قاچاق" (۲۰۰۰)، "زن گربه‌ای" (۲۰۰۴)، "عشق سال‌های وبا" (۲۰۰۷)، "راننده کامیون" (۲۰۰۸)، "خبرچین" (۲۰۱۳) و "دکتر استرنج" (۲۰۱۶) ظاهر شد. او حرفۀ خود را در تلویزیون با بازی در نقش دکتر جک رایلی در مجموعۀ "درمانگاه خصوصی" (۲۰۱۳–۲۰۱۱) و استیو ناوار در ' (۲۰۱۴) ادامه داد. وی همچنین در فیلم‌های پویانمایی "ابری با احتمال بارش کوفته‌قلقلی" (۲۰۰۹) و دنباله آن "ابری با احتمال بارش کوفته‌قلقلی ۲" (۲۰۱۳)، "من نفرت‌انگیز ۲" (۲۰۱۳)، ' (۲۰۱۵) و "کوکو" (۲۰۱۷)
نفرت‌انگیز ۲" (۲۰۱۳)، ' (۲۰۱۵) و "کوکو" (۲۰۱۷) به عنوان صداپیشه حضور یافته‌است. گزیدۀ آثار. فیلم. مردن برای یک دلار در نقش تیبوریو وارگاس
نِگلیریا فاولِری ("به انگلیسی: Naegleria Fowleri") یا «آمیب مغز خوار»، گونه‌ای آمیب تک‌یاخته‌ای است که در آب‌های شیرین و گرم زندگی می‌کند و در انسان موجب بروز التهاب حاد پرده‌های مغز و نخاع می‌گردد که به آن «مننگوانسفالیت آمیبی اولیه» می‌گویند و ظرف چند روز منجر به مرگ می‌گردد. چرخه زندگی. این آمیب در طول چرخهٔ حیات خود، به سه صورت مختلف می‌تواند درآید: نوع کیستی آن تنها زمانی ایجاد می‌شود که شرایط محیطی برای ادامه زندگی این تک‌یاخته، دشوار باشد (همانند کمبود مواد مغذی) و در واقع این تک‌یاخته با تبدیل شدن
مواد مغذی) و در واقع این تک‌یاخته با تبدیل شدن به فرم کیستی، خود را از شرایط ناهموار و نامناسب محیط، حفظ می‌کند. در بدن انسان هرگز نوع کیستی یا تاژک‌دار دیده نمی‌شوند و تنها نوع تروفوزوئیت آن است که می‌تواند منجر به بیماری گردد. نگلیریا از باکتری‌های دیگر تغذیه می‌کند. نگلیریا فاولری نسبت به گرما مقاوم است و به‌طور معمول در دمای ۴۵ درجه سانتی‌گراد رشد و نمو می‌یابد و حتی قادر است دماهای بیشتر را برای مدتی کوتاه تحمل کند و به زندگی ادامه دهد. همه‌گیرشناسی. نگلیریا فاولری در آب‌های شیرین و گرم زندگی می‌کند و
فاولری در آب‌های شیرین و گرم زندگی می‌کند و در بسیاری از نقاط دنیا دیده می‌شود. این آمیب به وفور در دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و چشمه‌های آب گرم، برکه‌ها، استخرهای شنا و حتی منابع آب شهری که به‌خوبی ضدعفونی نشده باشند و دستگاه‌های گرمایشی آبی، وجود دارد و از آنجایی که «گرما دوست» است، در آب‌های طبیعی مناطق گرمسیر و حاره هم حضور دارد و احتمال ابتلا به آن در فصول گرم سال، بیشتر است. بیشتر افرادی که دچار بیماری حاد «مننگوانسفالیت آمیبی اولیه» با این تک یاخته‌ای شده‌اند، کودکان، نوجوانان و جوانانی بوده‌اند که یک
کودکان، نوجوانان و جوانانی بوده‌اند که یک هفته قبل از بروز نشانه‌ها، در آب‌های شیرین طبیعی یا استخر به آب‌تنی و شنا پرداخته‌اند. عوامل خطرزا برای ورود این آمیب به بدن انسان، تنها محدود به شنا کردن نیست و هرگونه فعالیت تفریحی ویا حضور در آب‌های شیرین (حمام کردن، آب‌تنی، شیرجه، پریدن بداخل آب و اسکی روی آب و غیره) می‌تواند خطر ابتلا به آن را به همراه داشته باشد. دانستن دو نکته دربارهٔ عفونت ناشی از نگلیریا حائز اهمیت است: اول آنکه نگلیریا فاولری برخلاف برخی تک‌یاخته‌های دیگر، می‌تواند در افراد کاملاً سالم
تک‌یاخته‌های دیگر، می‌تواند در افراد کاملاً سالم نیز که دستگاه ایمنی قوی و طبیعی دارند، باعث بروز بیماری گردد. دوم آنکه این تک‌یاخته هرگز از طریق «آشامیدن» آب آلوده به آن، منجر به بیماری نمی‌شود و راه ورود آن به بدن انسان، تنها از طریق بینی و مخاط آن است. عفونت ناشی از نگلیریا فاولری از طریق انسان به انسان نیز انتقال نمی‌یابد. عفونت با نگلیریا نادر است اما «میزان کشندگی» این بیماری بسیار بالاست. بیماری‌زایی و زیست‌آسیب‌شناسی. وقتی که نگلیریا فاولری وارد حفره و مخاط بینی شد، از طریق مخاط بویایی و صفحه
حفره و مخاط بینی شد، از طریق مخاط بویایی و صفحه غربالی در استخوان پرویزنی، از جمجمه عبور کرده و وارد مغز می‌شود و در آغاز به لوب پیشانی و پیاز بویایی می‌رود و موجب آسیب گسترده در آن نواحی می‌گردد. سپس با گسترش به قاعده مغز، ساقه مغز و مخچه و فضای تحت‌چادرینه‌ای و احتمالاً با ترشح آنزیم‌هایی، به این مناطق هم آسیب وارد می‌کند. گرچه عفونت ناشی از نگلیریا فاولری در بیشتر موارد محدود به دستگاه عصبی مرکزی است، اما بروز میوکاردیت (التهاب پرده قلب)، برونکوپنومونی (سینه‌پهلو و التهاب راه‌های هوایی) و اسپلینیت
(سینه‌پهلو و التهاب راه‌های هوایی) و اسپلینیت (التهاب طحال) هم با آن گزارش شده‌است. علت مرگ در اثر ابتلا به نگلیریا فولری، تخریب بافت مغز و تورم و التهاب پرده‌های مغز است. نشانه‌های بالینی. دوره نهفتگی یا کمون این تک‌یاخته در بدن انسان، حدود ۵-۲ روز است. برخی بیماران در آغاز، دچار تغییر در حس بویایی و چشایی بوده‌اند، اما نشانه‌های مهم در بیشتر بیماران، سردرد ناگهانی شدید، تب بالا، استفراغ، سفتی گردن، نورگریزی، فلج اعصاب سوم و چهارم و ششم مغزی و لتارژی (گیجی و خواب‌آلودگی) است که به سرعت به تشنج، کاهش سطح
و خواب‌آلودگی) است که به سرعت به تشنج، کاهش سطح هوشیاری و اغما می‌انجامد و بیشتر آنان ظرف یک هفته از شروع نشانه‌ها، فوت می‌کنند. تشخیص. یافته‌های حاصل از بررسی مایع مغزی-نخاعی در این بیماران، بسیار شبیه به یافته‌های مشابه در مننژیت باکتریایی است: گلبول‌های سفید بیش از ۱۰۰۰ عدد که گاهی تعدادشان به ۲۰۰۰۰ در میلی لیتر هم می‌رسد، افزایش پروتئین و کاهش قند. در همهٔ افرادی که نشانه‌های بالینی و آزمایشگاهی مننژیت را دارند اما در رنگ‌آمیزی گرم و کشت مایع مغزی-نخاعی و ردیابی آنتی‌ژنی چیزی یافت نمی‌شود، باید به این
و ردیابی آنتی‌ژنی چیزی یافت نمی‌شود، باید به این بیماری شک کرد و دربارهٔ سابقهٔ تماس بیمار با آب‌های شیرین در ۲-۱ هفته گذشته هم سؤال نمود. حضور تروفوزوئیت نگلیریا در مایع مغزی-نخاعی برای اثبات این بیماری، نشانه‌ای قطعی (پاتوگنومونیک) است؛ هرچند در بیشتر موارد، مایع مغزی-نخاعی استریل است و چیزی در آن یافت نمی‌شود. متأسفانه آزمایش‌های سرولوژیک در تشخیص عفونت‌های حاد نگلیریا، کمک‌کننده نیست و ارزش تشخیصی چندانی ندارند. لازم به ذکر است که تنها، فرم «تروفوزوئیت» نگلیریا، قادر است به بافت مغز تهاجم کند و فرم
نگلیریا، قادر است به بافت مغز تهاجم کند و فرم «کیست» آن بیماری‌زا نیست. پیشگیری و درمان. ضدعفونی کردن آب‌های آشامیدنی شهری و استخرهای شنا به مقدار کافی و با روش‌های صحیح، امری ضروری است. متأسفانه از آنجایی که چنین کاری برای سایر آب‌های شیرین (مثل دریاچه‌ها و رودخانه‌ها و سدها) وجود ندارد، باید حتی‌الامکان از شنا در آن‌ها (بویژه در مناطق گرمسیر) خودداری کرد. غواصی بدون تجهیزات، شنا زیر آب و شیرجه زدن، می‌تواند احتمال ورود این آمیب به بدن را افزایش دهد. عدهٔ انگشت شماری از بیماران که از این عفونت کشنده نجات
انگشت شماری از بیماران که از این عفونت کشنده نجات یافته‌اند با «آمفوتریسین بی» اینتراتکال (تزریق درون کانال نخاعی)، «فلوکونازول»، «میکونازول»، «ریفامپین» و «دگزامتازون» درمان شده بودند. پیش‌آگهی. پیش‌آگهی بیماری بسیار ضعیف است و اغلب بیماران یک هفته پس از آغاز نشانه‌ها، می‌میرند. از دهه ۶۰ میلادی که این بیماری شناسایی و تعریف شد، حدود ۲۰۰ مورد از ابتلا به آن، گزارش شده که تنها دو نفر(یک نفر در آمریکا و یک نفر در مکزیک) جان سالم بدر برده و زنده مانده‌اند.
ادبیات زرتشتی به مجموعه متون و نوشته‌های مربوط به دین مزدیسنا اشاره دارد. کتاب دینی زرتشتی‌ها اوستا نام دارد و بدین جهت، زبانی را که این کتاب بدان نوشته شده‌است، اوستایی نامیده‌اند. جز کتاب اوستا و آثار وابسته به آن، هیچ اثر دیگری به این زبان در دست نیست و در خود کتاب اوستا اشاره‌ای به نام اصلی این زبان نشده و حتی کلمه اوستا نیز در متون اوستایی نیامده است. تنها از دوره ساسانی و در کتاب‌های پهلوی است که به کلمه اَبِسْتاگ (در عربی ابستا و در فارسی ابستا، اوستا، وستا و غیره) برمی‌خوریم. در این کتاب گاه زبان
وستا و غیره) برمی‌خوریم. در این کتاب گاه زبان اوستا را زبان دینی نیز نامیده‌اند. معنی دقیق کلمه روش نیست، تنها احتمال داده شده که به معنی ستایش باشد. از بررسی‌های زبان‌شناسی و مقایسه زبان اوستایی با فارسی باستان از سویی و مقایسه این زبان با زبان‌های شرقی دوره میانه از سوی دیگر، مسلم می‌گردد که اوستایی زبانی متعلق شرق فلات آریایی «آریانا» بوده‌است. بنا به روایت اوستا و کتاب‌های پهلوی، همه مطلب های این کتا را اورمزد (اهوره مزدا) به زرتشت الهام و ابلاغ کرده‌است و در مورد زمان قدیم‌ترین بخش‌های اوستا به یقین
و در مورد زمان قدیم‌ترین بخش‌های اوستا به یقین نمی‌توان اظهار نظر کرد. به احتمال زیاد زرتشت از بلخ واقع در افغانستان امروزی در حدود ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌زیسته‌است. این زمان سلسله‌ای به اسم کوی (یا کی، جمع آن کیان به زبان پهلوی) از اهالی سیستان بر ایرانویچ فرمانروایی می‌کردند که آخرین شاه آن وِشتاسپَه (گشتاسب) نام داشته‌است. زرتشت در زمان وی ظهور کرد ودین خود را بر او عرضه داشت. واژه‌ها و جمله‌های اوستایی در فرهنگ اویم، شایست نشایست، پرسشنیها، وجرکرد دینی، روایات فرنبغ سروش و غیره آمده‌است. همه اوستا از
روایات فرنبغ سروش و غیره آمده‌است. همه اوستا از نظر زبان یک دست نیست، بعضی قسمت‌ها دارای سبکی کهته تر و از نظر دستوری دارای زبانی است که با قواعد دستوری صحیحِ اوستا بیشتر مطابقت دارد. در برابر، در برخی بخش‌ها قواعد دستوری چندان مراعات نشده‌است. علت تفاوت زبانی میان متون اوستایی را می‌توان به دو عامل نسبت داد. یکی این که قدمت بعضی از آثار بیشتر از دسته دیگر است و دیگر این که شاید اختلاف لهجه میان این دو دسته آثار وجود داشته‌است. اوستایی که اکنون در دست است، تنها یک چهارم کتابی است که در دوره ساسانیان وجود
تنها یک چهارم کتابی است که در دوره ساسانیان وجود داشته‌است. چنین نظری مبتنی بر مقایسه‌ای است میان خلاصه‌ای از اوستای ساسانی به پهلوی که در کتاب هشتم دینکرد آمده، با آنچه اکنون موجود است. اوستای موجود شامل متونی است که خصوصاً در مراسم دینی و عبادی از آن‌ها استفاده می‌شود و آن را به پنج بخش نقسیم می‌کنند: یَسن‌ها، ویسَپَرد، وَندیداد، یَشت‌ها و خرده اوستا. از سوی دیگر، متون اوستایی را براساس ویژگی‌ها وقدمت زبانی می‌توان به دو دسته متون گاهانی و متون اوستایی متاخر تقسیم کرد. اوستا و تاریخ کشورهای آریایی امروز.
تقسیم کرد. اوستا و تاریخ کشورهای آریایی امروز. اوستا نخستین و کهن‌ترین کتابی است که تاریخ آریایی و داستان‌های حماسی سرزمین تاربخی امروز در آن تدوین شده‌است. در این کتاب از نبرد میان عنصر نیکی و بدی — آریایی ها و دیوهای مازندران و دروغ پرستان ورَنَ (در زبان اوستایی، نام سرزمینی است). سروده‌های اوستایی حاوی مضمون‌های ادبی است که در دوران هند و آریایی و حتی هند و اروپایی می‌توان آن‌ها را پی گرفت. شروو ساختار اصلی اشعار را به ساختار نخستین یونان، یعنی اشعار هومری، تشبیه کرده‌ است و حتی بخش‌های مختلف این دو
هومری، تشبیه کرده‌ است و حتی بخش‌های مختلف این دو گروه شعری مانند مقدمه یا بخش حماسی — مشتمل بر توصیف کردارهای خدایان یا انسان‌ها — را کاملاً قابل انطباق بر یکدیگر دانسته‌ است. سنجش اوستا و ودا (کتاب مقدس هندوها) نیز از وجود پهلوان‌های مشترک ایرانی‌ها و هندوها، پیش از جدایی دو قوم از یکدیگر، حکایت دارد. پهلوانانی مانند جم و آبتین و نظایر این‌ها که برای هر یک از آن‌ها داستانی خاص تداول داشته است. جم شخصیتی هندوآریایی و بنابر باورهای نیاکان مشترک این دو قوم، نخستین انسان و در یشت‌های کهن نخستین شاه است. در
نخستین انسان و در یشت‌های کهن نخستین شاه است. در اوستا با دو تصویر ناسازگار و ناهماهنگ از این شخصیت تاریخی روبرو می‌شویم: بدین ترتیب، این تاریخ داستانی به هنگام تألیف و تدوین اوستا مورد استفاده قرار می‌گرفت و در نتیجه افسانه‌های کهن آریایی و قدیم‌ترین گزارش دربارهٔ تاریخ اساطیری و افسانه‌ای آریایی ، نخستین بار در این کتاب صورت مدون یافتند. در اوستا نام اشخاص بسیاری ذکر شده که برخی از آن‌ها را (نظیر فهرست نام‌های مذکور در آبان یشت) بعدها، در هیچ مورد دیگری نمی‌بینیم. اما تعداد بسیاری از این اسامی و اشخاص
نمی‌بینیم. اما تعداد بسیاری از این اسامی و اشخاص بار دیگر در ترجمه عربی داستان‌های فارسی و در شاهنامه مشاهده می‌شوند. این مطلب حکایت از آن دارد که تدوین کنندگان این متن مقدس و قهرمان‌های اساطیری آن‌ها را، از آغاز جهان تا ظهور زرتشت، مانند تاریخی مسلسل با ترتیبی معین می‌شناختند. بررسی کتاب اوستا و ادبیات دینی به زبان پهلوی فرایند رشد و نشو و نمای این تاریخ را تا آن هنگام که در شاهکار فردوسی راه می‌یابد، نشان می‌دهد. گاهان، سروده زرتشت، از نظر سبک، کهن‌ترین بخش اوستا به‌شمار می‌آید اما یشت‌ها که مجموعه‌ای از
اوستا به‌شمار می‌آید اما یشت‌ها که مجموعه‌ای از سرودهایی در ستایش برخی ایزدان پیش-زرتشتی است، از دورانی بسیار پیشتر از زرتشت بر جای مانده‌است. گرچه سرایش آن‌ها در شکل کنونی ممکن است پس از روزگار زرتشتی بوده باشد، ناگفته نماند که نسخه موجود یشت‌ها رنگ و صبغه زرتشتی دارد، اما پیداست که این افسانه‌ها در روزهای شرک و بت‌پرستی و نیز در دوره پهلوانی پیش از زرتشت در ایران نواحی شرق محبوبیت داشته‌اند. در این اسطوره‌ها و تاریخ که سراینده‌های ناشناس یشت‌ها سروده‌اند و خنیاگرهای دوره‌های مختلف سینه به سینه انتقال
و خنیاگرهای دوره‌های مختلف سینه به سینه انتقال داده‌اند، هسته و چهارچوب کلی تاریخ روایی ملی و حماسه ملی ایران و پی آیی شخصیت‌ها با ترتیبی زمانی بیان شده است. در اوستا نام اشخاص بسیاری از تاریخ ایران ذکر شده که برخی از آن‌ها را (نظیر فهرست نام‌های مذکور در آبان یشت) بعدها، در هیچ مورد دیگری نمی‌بینیم. اما تعداد بسیاری از این اسامی و اشخاص بار دیگر در ترجمه عربی داستان‌های فارسی و در شاهنامه مشاهده می‌شوند. این مطلب حکایت از آن دارد که تدوین کنندگان این متن مقدس و قهرمان‌های اساطیری آن‌ها را، از آغاز جهان تا
و قهرمان‌های اساطیری آن‌ها را، از آغاز جهان تا ظهور زرتشت، مانند تاریخی مسلسل با ترتیبی معین می‌شناختند. بررسی کتاب اوستا و ادبیات دینی به زبان پهلوی فرایند رشد و نشو و نمای این تاریخ را تا آن هنگام که در شاهکار فردوسی راه می‌یابد، نشان می‌دهد. گاهان، سروده زرتشت، از نظر سبک، کهن‌ترین بخش اوستا به‌شمار می‌آید اما یشت‌ها که مجموعه‌ای از سرودهایی در ستایش برخی ایزدان پیش-زرتشتی است، از دورانی بسیار پیشتر از زرتشت بر جای مانده‌است. پس از تدوین بخش‌های مختلف یشت‌ها که مشحون است از داستان‌های حماسی و ملی ایران،
که مشحون است از داستان‌های حماسی و ملی ایران، دنباله این روایت‌ها یک باره قطع نشده و از شمال شرق و مشرق ایران در سایر نقاط ایران رواج یافته و به صورت تازه‌ای درآمده و عناصر ساسانی و اسلامی دیده می‌شود. برای نمونه از داستان هخامنش نیای شاه‌های هخامنشی می‌توان یاد کرد که بنابر گزارش آئلیان، مورخ یونانی، شاهینی او را تربیت کرده و در شاهنامه همین مضمون در داستان زندگی پدر رستم که او را سیمرغ پرورده‌است، دیده می‌شود و با شباهت بساری که میان داستان زندگی کوروش و کیخسرو و حتی مضمون شباهتی چون انتقام گرفتن آن‌ها
کیخسرو و حتی مضمون شباهتی چون انتقام گرفتن آن‌ها از جد مادری شان به چشم می‌خورد. تاریخ اوستایی. دوره حماسی کیانی ادبیات برجسته‌ترین دوران پهلوانی را در روایت‌های آریایی در بر می‌گیرد. این ادبیات احتمالاً ریشه در شعرهایی داشته که در ستایش دلاوری‌ها و ماجراهای پادشاه‌های کیانی بوده و خنیاگرانی که به دربارهای ایشان آمد و شد می‌کردند، آن‌ها را می‌خواندند. گرچه سندی تاریخی یا مدرکی تأییدکننده برای رویدادهای این دوره و تاریخ، یا میهن دقیق کیانیان در دست نداریم، اما دلیلی برای تردید در درستی اساس کرده‌های ایشان
اما دلیلی برای تردید در درستی اساس کرده‌های ایشان آنگونه که در اوستا، یا بعدها در شاهنامه، روایت شده‌است، در دست نیست. با مطالعه تطبیقی ادب پهلوانی به درک و دریافتی از محیط و ماهیت انتقال افسانه‌های کیانی می‌توان دست یافت. از خلاصه‌ای که دینکرد از اوستا به دست می‌دهد، آشکار است که داستان‌های کیانی کم و بیش به صورتی که بعدها در خدای نامه آمده، در اوستا وجود داشته‌است. گسترش آیین زرتشتی از عوامل مهم توسعه و تعمیم این داستان‌ها بوده و به ویژه داستان‌های نقاط دیگر، پس از پذیرش این کیش، به صورت داستان‌های
دیگر، پس از پذیرش این کیش، به صورت داستان‌های دیویَسنان و فرهنگ مطرود درآمده و به سرعت نابود شده‌است. چنان‌که هنگام به شاهی رسیدن ساسانیان از تاریخ خود، کم و بیش همان مطالبی را می‌دانستند که بعدها در خدای نامه ثبت شد و بازنمون آن در شاهنامه دیده می‌شود. تاریخ حماسی روزگار پیش از زرتشت، در این مجموعه به دو بخش تقسیم شده‌است: در بخش نخست با اساطیری روبرو می‌شویم که صبغه تاریخ به خود گرفته‌است و در بخش دوم به داستان‌های مرتبط با کیانیان پرداخته شده‌است. کریستن‌سن داستان کیانیان را در اوستا، تاریخ فلات آریایی
داستان کیانیان را در اوستا، تاریخ فلات آریایی شرقی می‌داند که با تصوری افسانه‌ای پرداخته شده‌است. در یشت‌ها از هشت کوی، به شرح زیر نام برده شده‌است: کی قباد، کی اپیوه، کی کاووس، کی آرش، کی پشین، کی ویارش، کی سیاوش، و کی خسرو (یشت ۱۳، بند ۱۳۲؛ یشت ۱۹، بند ۷۱). این سلسله شاهی که نام آن‌ها همواره با لقب کی (=کوی، یعنی شاه در ایران شرقی) همراه می‌آید شخصیت‌هایی اند که نخستین بار رنگ تاریخی به افسانه‌های حماسی می‌دهند. در داستان‌های پراکنده‌ای که در یشت‌ها نقل شده‌است، طرحی از نوعی ترتیب تاریخی مشاهده می‌شود.
شده‌است، طرحی از نوعی ترتیب تاریخی مشاهده می‌شود. پس از داستان‌های مربوط به هشت کوی نام برده، خلأیی دیده می‌شود تا هنگام ظهور زرتشت که در آن هنگام زمام امور در دست چند کوی به صورت ملوک الطوایفی است و گشتاسب حامی زرتشت یکی از آن چند شاه است. روحانی‌هایی که به آئین زرتشت گرویدند به هنگام استنساخ یشت‌ها، سروده‌هایی به شیوه شعرهای حماسی باستان سرودند و ضمن آن چگونگی گسترش آئین زرتشت و کارکیایی‌های گشتاسب را شرح دادند و سروده‌های حماسی پیش از زرتشت را نیز بر آن‌ها افزودند و به تلفیق عقاید پیش-زرتشتی و زرتشتی
افزودند و به تلفیق عقاید پیش-زرتشتی و زرتشتی پرداختند. پس از ظهور زرتشت آخرین دوره حماسی با دلاوری‌های گشتاسب و پسرش اسفندیار و برادرش زریر، و پسر زریر - بستور - در نبرد علیه دشمنان آیین نو آغاز می‌شود (یشت ۱۷). عصر گشتاسب پایان دوره از تاریخ جهان و آعاز دوره‌ای دیگر است. پیش از او، هشت کوی یاد شده، پیوسته با ترتیبی معین آمده‌اند. تسلسل و جانشینی فرمانرواهای دوره‌های نخستین و پهلوان‌ها بنابر ترتیبی که در کتاب اوستا به هنگام اجرای مراسم یزش و قربانی کردن برای ایزدان از آنان نام برده می‌شود تا حدودی تثبیت
ایزدان از آنان نام برده می‌شود تا حدودی تثبیت شده‌است. به نظر کریستین سن، نوعی برداشت کیهانی، در ورای این نظم و توالی تاریخی که طی آن نخستین تاریخ جهان و سپس تاریخ ایران، از آغاز تا ظهور زرتشت، مطرح شده‌است، دیده می‌شود. تاریخ شش هزار ساله این جهان با آمدن زرتشت به دو دوره سه هزار ساله بخش می‌شود. ناگفته نماند که پیش از پیدایش این جهان سه هزار سال از عمر عالم گذشته بود و هزاره آخر آن با آفرینش و مرگ کیومرث، نمونه نخستین انسان مشخص شده‌است. هزاره نخست تاریخ جهان با شهریاری جم آغاز می‌شد اما بعدها هوشنگ و
جهان با شهریاری جم آغاز می‌شد اما بعدها هوشنگ و تهمورث مقدم شمرده شدند و هزاره نخست به دوران پادشاهی این سه تن بخش شد. هزاره بعدی، هزاره شوم ضحاک است و هزاره سوم با شهریاری فریدون آغاز می‌شود. در یشت‌ها پس از فریدون، از گرشاسب نام برده می‌شود که به نظر می‌رسد در شمار شاهان به حساب نمی‌آید. پس از او شاهی هشت کوی یاد شده‌است تا پادشاهی گشتاسب و ظهور زرتشت و هزاره سوم به پایان می‌رسد. در پایان هر هزاره از دوران سه هزار ساله فرجامین یکی از سوشیانت‌ها که از تبار زرتشت اند، ظهور می‌کند تا ستیزه نهایی میان نیک و
زرتشت اند، ظهور می‌کند تا ستیزه نهایی میان نیک و بد را به فرجام رسانند. در یشت سیزدهم (فروردین یشت) از فروهرهای همه پاکان از کیومرث تا زمان سوشیانت یاد شده و بدین طریق تصویری از این برداشت تاریخ جهان ارائه شده‌است و در یشت نوزدهم (زامیاد یشت) تاریخ اجمالی پادشاهی آریا تبار آمده‌است که دارمستتر آن را با تلخیص شاهنامه برابر می‌داند. در یشت نه، پانزده و هفده و نیز در متن متاخز اوستایی ائوگمدثه‌چه (به معنی «بر زبان می‌آوریم، بیان می‌داریم») اشارت پراکنده‌ای به شخصیت‌های تاریخ ملی ایران شده‌است. در اوستای مکتوب
تاریخ ملی ایران شده‌است. در اوستای مکتوب دوره ساسانی که به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده و هر یک شامل هفت نَسک (بخش) بود، آگاهی بیشتری دربارهٔ این مطالب وجود داشت. خلاصه‌ای از این بیست و یک نَسک در کتاب هشتم و نهم دینکرد و خلاصه‌ای از تاریخ اساطیری آریانا در کتاب هفتم دینکرد به زبان فارسی میانه آمده‌است. از مطالب دینکرد چنین برمی آید که دامداد نسک و چهرداد نسک و سودگر نسک از اوستای کهن اختصاص به مسایل آفرینش، رستاخیز و کارنامه پهلوان‌های ملی داشته‌است. فهرستی از نام‌های همه پادشاهان پیشدادی و کیانی به همان
از نام‌های همه پادشاهان پیشدادی و کیانی به همان ترتیبی که بعدها در منابع اسلامی ظاهر می‌شوند در چهردادنسک وجود داشته که خلاصه آن در دینکرد (کتاب هشتم) آمده‌است. در یشت‌های آغازین که دیرتر از گاهان تصنیف شده‌اند اما پایه و اساس آن‌ها کهن تر از سرودهای گاهانی است، این شاهان و پهلوانان غالباً اساطیری ضمن عبارت‌های کلیشه‌ای معرفی شده‌اند که به ایزدان گوناگون یزش می‌برند و برای آن‌ها قربانی می‌کنند و یاری آن‌ها را برای رسیدن به هدفی خاص یا فایق آمدن بر مشکلی، که به اختصار بیان شده‌است، طلب می‌کنند. این عبارات
به اختصار بیان شده‌است، طلب می‌کنند. این عبارات در چند یشت متفاوت یا چندین بار در یک یشت آمده‌است. داستان‌هایی که در یشت‌ها آمده، معمولاً بسیار کوتاه است و تا پایان بیان نگردیده بلکه فقط اشاراتی ضمنی به آن‌ها شده و بیشتر به صورتی چنان مبهم است که برای ما نامفهوم باقی می‌ماند مگر آنکه با ظهور دوباره در شاهنامه یا ادبیات پهلوی روشن شود. مشخص است که به هنگام نوشتن یشت‌ها این داستان‌ها آنچنان شناخته بودند که اشاره‌ای برای به خاطر آوردن آن‌ها بسنده بوده‌است. برای نمونه: داستان خلاصه‌ای مثل پااوروه که روشن نیست
نمونه: داستان خلاصه‌ای مثل پااوروه که روشن نیست چرا فریدون او را به شکل کرکس درآورد یا داستان آرش کمانگیر که در تیشتر یشت (بند ۶) تنها در تشبیهی بدان اشاره شده‌است. اما روایت کامل تر آن را در مآخذ پهلوی و فارسی در دست داریم. فقدان جزئیات در داستان‌های یشت‌ها به توضیح متفاوت بازمی‌گردد: گرشویچ نظر کریستن‌سن را تا آنجا می‌پذیرد که بخشی از فرهنگ اوستایی فقط در نوشته‌های زرتشتی به زبان فارسی میانه باقی مانده‌است و نویسنده‌های آن‌ها بیشتر مطالبی را که در اوستا می‌خوانیم، تکمیل می‌کنند. اما آگاهی‌های بیشتری که
می‌خوانیم، تکمیل می‌کنند. اما آگاهی‌های بیشتری که گزارشگرهای پهلوی زبان دربارهٔ دوره کیانیان نقل کرده‌اند الزاماً به بخش‌های گمشده اوستا بر نمی‌گردد: بخشی از این آگاهی‌ها ممکن است از آن حلقه داستانی اخذ شده باشد که خنیاگران ساسانی سینه به سینه نقل می‌کرده‌اند و تا اندازه‌ای در شاهنامه نیز بر جای مانده‌است. حتی در دوره‌های کهن احتمال دارد که نویسندگان روحانی زرتشتی گه گاه از شاعرهای درباری الهام گرفته باشند و شاید هم شعرای درباری از آنچه روحانی‌ها قرائت می‌کرده‌اند تأثیر پذیرفته باشند؛ بنابراین می‌توان حدس