payamvha/North_RAG huggingface dataset:
فرهنگی در ایران، نوآوری‌های مهمی در روش‌شناسی این رشته‌ها داشته است. یکی از نوآوری‌های او در این زمینه، ترویج روش اتواتنوگرافی بوده است. فاضلی اتواتنوگرافی را یک رویکرد روش‌شناسانه در مطالعات حوزه علوم انسانی، اجتماعی و فرهنگی می‌داند که هدف و دال مرکزی آن «مطالعه خود» و «توجه به خود» است. منظور از خود در اینجا، محقق است. به اعتقاد فاضلی، در این روش، محقق داده‌های تحقیق را براساس زندگی شخصی اش تهیه می‌کند؛ یعنی کارها، تجربیات، فعالیت‌های شغلی و فراغتی و نقش‌های اجتماعی محقق، منبعی برای تولید دانش هستند.
اجتماعی محقق، منبعی برای تولید دانش هستند. بعبارت دیگر، در این روش، خویشتن یا خود به عنوان راهبردی روش شناسانه برای اندیشیدن، نوشتن و خلاقیت بکار می‌رود؛ بنابراین در اتواتنوگرافی، ابژه و سوژه شناخت یکی هستند. فاضلی با توجه به کاربردهای گسترده اتواتنوگرافی، آن را روشی برای تولید آگاهی جمعی می‌داند و معتقد است این روش، راهی برای بروز خلاقیت و تأثیرگذاری و عاملیت محقق است. چرا که فرد محقق از این طریق می‌تواند روایت‌های جزئی را به روایت‌های کلان پیوند بزند. فاضلی اتواتنوگرافی را دموکراتیک‌ترین روش تحقیق
فاضلی اتواتنوگرافی را دموکراتیک‌ترین روش تحقیق می‌داند، چرا که امکان شنیده شدن صداهای مختلف را فراهم می‌کند. فاضلی کتاب «مردم نگاری‌های سفر» را براساس روش اتواتنوگرافی نوشته است. او در این کتاب با بکارگیری مجموعه وسیعی از مفاهیم و نظریات علوم اجتماعی، تجربه زیسته خود را مسئله مند کرده و بدین ترتیب سطح خرد (کنشگر) و کلان (تاریخ و فرهنگ) را به هم پیوند زده است. انسان‌شناسی روان‌شناسی و شناختی. شادی. از نظر فاضلی، تلقی شادی به عنوان یک امر احساسی و عاطفی، برداشتی ناقص از این مفهوم است. چرا که امروزه، شادی به
ناقص از این مفهوم است. چرا که امروزه، شادی به عنوان یک حق و خواست جمعی و عمومی مطرح است نه امری فردی و خصوصی، یعنی شیوه زیستن و تفکری که تبدیل به روح و جان جمعی جامعه شود. فاضلی معتقد است ایجاد این شادی جمعی در جامعه، مستلزم تحولات ساختاری است. شادی نتیجه گسترش امکانات مادی و رفاهی یا تولید برنامه‌های رسانه‌ای شاد نیست بلکه محصول یک توسعه فرهنگی است، یعنی توسعه‌ای مبتنی بر شکوفایی و رشد خلاقیت‌ها و ظرفیت انسانی. در این الگوی توسعه، تنوعات قومی، جنسیتی، زبانی و مذهبی گروه‌های اجتماعی، به مثابه ظرفیت‌های
و مذهبی گروه‌های اجتماعی، به مثابه ظرفیت‌های نهادی و سرمایه‌های فرهنگی شناخته می‌شوند. این الگوی توسعه، نیازمند تسامح و مدارا و تحمل فرهنگ‌هاست. علاوه بر این، این الگو مستلزم به رسمیت شناختن مفهوم سبک زندگی است. سبک زندگی مبتنی بر انتخاب‌های فردی ما در کالاهای فرهنگی، مادی، رسانه‌ای و … است که هویت فردی و جمعیمان را می‌سازد. یک ساختار اجتماعی، سیاسی و اقتصادی توسعه‌گرا، یک سبک زندگی سازنده را شکل می‌دهد. چنین ساختاری، افراد را در انتخاب‌های مصرفی خود به هم‌افزایی دانش، هنرها، بهبود شرایط محیط زیست و
به هم‌افزایی دانش، هنرها، بهبود شرایط محیط زیست و ملاحظهٔ اقتضائات و الزامات انسانی سوق می‌دهد؛ بنابراین، به اعتقاد فاضلی شادی محصول عدالت، سرمایه، مشارکت اجتماعی و مصرف فرهنگی بالا در جامعه است. همچنین، وجود نظام آموزشی ای که بتواند خلاقیت و شکوفایی را در انسان‌ها پرورش دهد و بدین ترتیب ارزش‌های زیبایی‌شناختی، هنری و فرامادی را اولویت بخشد، پیش شرط وجود یک جامعه شاد است. البته این به معنای عدم اهمیت توسعه اقتصادی نیست. پول و ثروت، لازمه شکوفایی یک جامعه است. اما نوسازی و پیشرفت اقتصادی در صورتی به شادی
است. اما نوسازی و پیشرفت اقتصادی در صورتی به شادی جمعی می‌انجامد که سبک و کیفیت زندگی و نیز سلامت و توسعهٔ اجتماعی را هم در نظر داشته باشد. از نظر فاضلی، خانواده ایرانی معاصر، اصل شادی و تولید لذت را به عنوان یک نیاز ضروری پذیرفته و می‌کوشد با بکارگیری تکنولوژی‌ها و امکانات سرگرم‌کننده و شادی بخش (مانند تلویزیون و اینترنت)، برگزاری جشن‌های خانوادگی (مانند جشن تولد و سالگرد ازدواج)، سفرهای خانوادگی و تفریحات خانوادگی (مانند رفتن به رستوران) این نیاز را تأمین کند. اما داشتن خانواده و جامعه شاد، نیازمند وجود
کند. اما داشتن خانواده و جامعه شاد، نیازمند وجود امید است. امید به معنای امکان مشارکت گسترده افراد و خانواده‌ها در زندگی اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی است. همچنین خانواده و جامعه شاد، نیازمند گسترش علایق و آرزوهای افراد و تلاش برای تحقق آن خواسته هاست. شوخی و طنز. فاضلی معتقد است شوخی و طنز را باید به عنوان یک امر اجتماعی و فرهنگی در نظر گرفت. چنانچه امروزه، شوخ‌طبعی، یکی از ابعاد شخصیت پایه و همگانی ما ایرانیان به‌شمار می‌رود. شوخ‌طبعی ایرانیان از نوع شوخ‌طبعی فیلسوفانه است که برای بیان حکمت‌های زندگی
فیلسوفانه است که برای بیان حکمت‌های زندگی جمعی بکار می‌رود. شوخی برای ایرانیان تنها جنبه سرگرمی ندارد بلکه از آن برای بیان مسائل انسانی و اجتماعی و حل معضلات و مشکلات زندگی خود استفاده می‌کنند. از نظر فاضلی، می‌توان شوخ‌طبعی را نوعی ژنتیک فرهنگی ایرانیان دانست، یعنی با استمرار تاریخی شوخ‌طبعی در زندگی و شخصیت ایرانی، رمزگان و راهبردهای گوناگون شوخ‌طبعی به نحوی در وجود ایرانیان استقرار یافته که گویی بخشی از فیزیولوژی و «طبیعت ثانویه» ما شده است. به‌طوری‌که گرایش ایرانیان به طنز را می‌توان بیشتر به ناخودآگاه
ایرانیان به طنز را می‌توان بیشتر به ناخودآگاه ضمیر جمعی آنان نسبت داد. فاضلی تمایل انسان امروزی به طنز و فیلم‌های کمدی را نیز نوعی «مواجهه طنازانه» با مصائب زندگی مدرن می‌داند. زندگی رسانه‌ای، جهانی، اطلاعاتی، فراغتی و شبکه‌ای شده امروز انسان ایرانی همراه با آسیب‌ها و بحران‌های روانی و اجتماعی، ژانر کمدی و طنز را به راهبردی اجتماعی-فرهنگی برای بهزیستی در جهان پارادوکسیکال مدرن و کالای پرطرفداری برای «مصرف فراغت» تبدیل کرده است؛ بنابراین، فاضلی، طنز را راهبردی فرهنگی می‌داند که انسان‌ها، گروه‌ها و جوامع با
فرهنگی می‌داند که انسان‌ها، گروه‌ها و جوامع با استفاده از زبان و اشکال گوناگون نمادپردازی برای دیدن و نشان دادن موقعیت خود به کار می‌گیرند. در حقیقت طنز، هم برآمده از فرهنگ است و هم پیش‌برندهٔ فرهنگ. ویژگی مهم طنز، ماهیت نشانه شناسانه آن است. طنز به‌مثابهٔ نوعی نمادپردازی، شیوه‌ای از اندیشیدن است. همچنین طنز، علاوه بر بعد زیبایی شناسانه، دارای مؤلفه‌های نازیبایی‌شناسانه یعنی ویژگی‌های اقتصادی، اجتماعی یا سیاسی و فرهنگی فراتر از تمهیدات ادبی، تکنیک‌های ذوقی یا مؤلفه‌های فرمی و بیانی نیز هست. چند ویژگی مهم
یا مؤلفه‌های فرمی و بیانی نیز هست. چند ویژگی مهم طنز در دوران مدرن عبارت است از: به اعتقاد فاضلی، طنز امروزه بیش از آن که طغیان‌گری، انقلابی‌گری و شالوده شکنی را ایجاد کند، در خدمت ایجاد نوعی آگاهی انتقادی است که هدف آن نوعی سازگار کردن انسان امروزی با موقعیت کلان‌شهری بوروکراتیک پروبلماتیک است و نه طغیان او ضد جریان‌ها و ساختارها؛ و نهایتاً اینکه، در فهم مقوله طنز در ایران «مسئله و جایگاه زبان» دارای اهمیت بسیار است. طنز، شکل یا صورتی از زبان است که گاهی به صورت کلام و واژه و گاه به صورت تصویر و گاه اشیا
صورت کلام و واژه و گاه به صورت تصویر و گاه اشیا خود را نشان می‌دهد. چرا که وقتی از زبان طنز و طنز زبانی سخن می‌گوییم، کمابیش به‌عنوان یکی از ویژگی‌های ملی یا شخصیت پایه‌ای ایرانی آن را در ذهن خود تداعی می‌کنیم. امید اجتماعی. یکی از مفاهیم مورد توجه فاضلی در حوزه انسان‌شناسی روان‌شناسی، امید اجتماعی است. فاضلی امید اجتماعی را نوعی شناخت و آگاهی می‌داند. این شناخت شامل آگاهی فرد از تصویر خود، جامعه و رابطه با جامعه است. این معرفت در واقع، نوعی قابلیت و توانمندی است که به ما امکان ایفای نقش‌های اجتماعی و
است که به ما امکان ایفای نقش‌های اجتماعی و همچنین مداخله در جامعه به منظور تغییر و بهبود وضع موجود را می‌دهد. علاوه بر این فاضلی، امید اجتماعی را «امید مشترک یک ملت» و «ظرفیتی فرهنگی» می‌داند. این وضعیت فرهنگی نوعی «شرایط شناسایی» یعنی امکان ابراز خود برای گروه‌های فرودست جامعه فراهم می‌کند. براساس این تعریف، تحولاتی مانند رشد تکنولوژی‌های ارتباطاتی اعم از رسانه‌های اجتماعی و شبکه‌های مجازی و شبکه‌های تلویزیونی دولتی و منطقه‌ای و رادیوها و اینترنت، گسترش نظام آموزشی اعم از آموزش عالی و آموزش ابتدایی و
نظام آموزشی اعم از آموزش عالی و آموزش ابتدایی و متوسطه، تحولات سیاسی اعم از مشروطه، نهضت ملی و به ویژه انقلاب اسلامی و توسعه شهر و شهرنشینی، با خلق شرایط شناسایی، نوعی ظرفیت آرزومندی و امید مشترک در جامعه ایرانی ایجاد کرده‌اند. تنهایی. فاضلی معتقد است، تنهایی در دوران معاصر یک «تنهایی وجود شناسانه» است، نه تنهایی جمعیتی و ارتباطی. به بیان دیگر، انسان معاصر دچار یک «تنهایی ساختاری» است. در این تنهایی، ما نمی‌توانیم با گذشته تاریخی خود، یک ارتباط معنادار و اصیل پیدا کنیم. از آنجایی که وجود تنهایی در ساختارِ
پیدا کنیم. از آنجایی که وجود تنهایی در ساختارِ احساسی، جنبه همگانی و عمومی دارد، می‌توان آن را نوعی «تنهایی اجتماعی» دانست که هم زمینه اجتماعی و هم پیامدهای اجتماعی دارد از نظر فاضلی، هم‌زمان با کاهش اهمیت اجتماعی مذهب یا نهاد دین و فاصله گرفتن از معنادهی به زندگی در دوران مدرن، میزان تنهایی اجتماعی افزایش یافته است. راهبرد «مصرف فرهنگی» مانند استفاده از منابع دینی، شکل‌دادن صورت‌های تازه‌ای از ایمان، بکارگیری علوم، گسترش روان‌شناسی، یوگا، روانکاوی، روان درمانی و گسترش اشکال تازه‌ای از ادبیات و هنرها،
درمانی و گسترش اشکال تازه‌ای از ادبیات و هنرها، راهبردهایی هستند که انسان معاصر برای مواجهه با «تنهایی اجتماعی» ابداع کرده است. همچنین، گسترش آگاهی انتقادی، گسترش رشته‌های علوم انسانی و اجتماعی، توسعه هنرها و ادبیات، توجه به تنوعات و تکثر فرهنگی، گردشگری، بازاندیشی و بازآفرینی سنت و میراث فرهنگی و تاریخی در بافت تاریخی معاصر، از سازوکارهای جامعه معاصر برای مواجهه با پدیده تنهایی اجتماعی است. فاضلی، خوانش خوش‌بینانه و امیدوارکننده از تنهایی، یعنی شناسایی تنهایی، استفاده از آن و غلبه بر آن، یکی از ساز و
تنهایی، استفاده از آن و غلبه بر آن، یکی از ساز و کارهای ذهن جمعی جامعه برای مواجهه با رنج تنهایی است. مسئله سوژگی در ایران معاصر. فاضلی مسئله سوژگی در ایران معاصرش را در چارچوب مناسبات دولت و ملت تحلیل می‌کند و معتقد است این مناسبات نحوه شکل‌گیری دولت مدرن و فرایند دولت-ملت‌سازی از ابعاد مهم تجربه تاریخی «ما» هستند که نیازمند واکاوی و بررسی‌اند. در همه اجتماعات فرایند شکل‌گیری دولت-ملت همراه با بازاندیشی، بازتعریف و بازآفرینی وجوه مختلف جامعه بوده است. در این مسئله مند سازی، جوامع مجموعه تاریخ و فرهنگ چند
مسئله مند سازی، جوامع مجموعه تاریخ و فرهنگ چند هزار ساله خود را «اُبژه» شناسایی و تغییر و دگرگونی قرار داده‌اند. جوامع اروپایی به‌دلیل بستر تاریخی طولانی و با تکیه بر فرایند استعمار و بهره‌کشی از منابع جهانی، توانسته‌اند میراث تاریخی، تمدنی و فرهنگیشان را در تجربه معاصر خود، به نحو مطلوب، متوازن و ثمربخشی ادغام کنند و رضایت نسبی همه گروه‌های اجتماعی را به‌دست آورند. خلق سوژه‌های مناسب معاصر، یعنی پرورش انسان‌هایی که در یک رابطه ارگانیک و کارکردی، نیازهای یک نظام سیاسی جدید را تأمین می‌کنند و به‌طور
یک نظام سیاسی جدید را تأمین می‌کنند و به‌طور داوطلبانه و به منظور خود تحقق بخشی و پاسخ به نیازهایشان، در موقعیت‌های سوژگی مشارکت دارند، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌ها و کارکردهای دولت مدرن است. مهم‌ترین بحران پرابلماتیک ما در ایران معاصر، عدم توفیق در شکل‌دادن به یک فرایند منطقی، کارآمد و مؤثر میان رابطه سوژه و سیاست است؛ چرا که از ابتدای شکل‌گیری تجربه تجدد در ایران، عمده فعالیت دولت متوجه برساختن دستگاه دولت و ایجاد یک رابطه یکسویه، سرکوبگرانه و مبتنی بر اعمال قدرت عریان با سوژه بوده است. عدم استقلال نسبی
قدرت عریان با سوژه بوده است. عدم استقلال نسبی سوژه‌های فردی و اجتماعی - از قبیل قومیت‌ها، مذاهب، زبان‌ها و جنسیت‌ها- و عدم تفکیک نهادی یعنی به رسمیت نشناختن استقلال حوزه‌های فرهنگ، اقتصاد و اجتماع توسط سیاست، باعث شکل‌گیری سوژه‌های مقاوم و نوعی فضای دوقطبی میان نظام سیاسی و سوژگی در ایران شده است. تعدیل مناسبات میان سوژه و سیاست و تبدیل این رابطه مکانیکی و سرکوبگرانه به رابطه‌ای همراه با احترام و پذیرش استقلال نهادها، نیازمند تحول شیوه مواجهه ما با دانش، به رسمیت شناختن علوم انسانی و اجتماعی و گسترش این
به رسمیت شناختن علوم انسانی و اجتماعی و گسترش این علوم در فضای سیاسی اجتماعی است. علوم انسانی و اجتماعی، علاوه بر ایجاد یک زبان مشترک برای گفتگوی اجتماعی میان سوژه‌های فردی و اجتماعی با سامان سیاسی، ایده‌ها و مفاهیم خلاقانه و متناسب با شرایط فراپیچیده دنیای معاصر را فراهم می‌کنند. نقد اندیشه‌ها و آثار. یکی از آثار فاضلی که مورد توجه و نقد صاحب نظران مختلف علوم اجتماعی قرار گرفته است کتاب "مردم نگاری سفر" (۱۳۹۰) است. روزنامه شرق ویژه نامه شماره ۶۰ خود (۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۰) را به‌طور کامل به معرفی و نقد این
اردیبهشت ۱۳۹۰) را به‌طور کامل به معرفی و نقد این کتاب اختصاص داد. محمد امین قانعی راد، این اثر را نشان دهنده نوع جدیدی از تولید دانش می‌داند که دارای کارکرد آموزشی و همچنین برقراری گفتگو با جامعه است. غلامرضا خاکی نیز کتاب مردم نگاری سفر را به عنوان خدمتی به دانش مدیریت و تحولات اجتماعی معرفی می‌کند که البته دارای اشکالاتی مانند ساختار آشفته، نامشخص بودن زمان رخداد برخی از حوادث مهم، وجود اطلاعات غیرلازم در متن و عدم استفاده از پاورقی است. علیرضا کمره‌ای نیز معتقد است زبان و لحن کتاب مردم نگاری سفر،
نیز معتقد است زبان و لحن کتاب مردم نگاری سفر، غیررسمی و گرم و محتوای آن، نشان دهنده تولید علم است. به اعتقاد کمره‌ای، عدم وجود فهرستی مناسب و عدم استفاده از تصاویر را می‌توان از نقاط ضعف کتاب دانست. مرتضی قلیچ، این کتاب را از اولین نمونه‌های سبک نوشتاری اتواتنوگرافی می‌داند که با نثری درخشان و بکارگیری تصاویر هنری، بیان احساسات، استفاده از شعر و ضرب‌المثل، زیبایی دو چندانی یافته است. اما این سبک نوشتاری در برخی بخش‌های کتاب، به سبک ژورنالیستی فارغ از مشاهدات تجربی تغییر یافته است. علاوه بر این، علایق شخصی
تجربی تغییر یافته است. علاوه بر این، علایق شخصی نویسنده در انتخاب برخی موضوعات، مانع از نمایان شدن روابط قدرت نهفته و نابرابری‌های اجتماعی شده است. ناصر فکوهی، کتاب مردم نگاری سفر را نمونه خوبی از تداوم سنت سفرنامه‌نویسی مبتنی بر ارزش‌های مردم نگارانه می‌داند که در میان نسل جدیدی از انسان شناسان مدرن ادامه یافته است. محمد سعید ذکایی، کتاب مردم نگاری سفر را را فعال‌کننده سوژگی می‌داند. چرا که نویسنده، از سنت نگارش آکادمیک، تحلیل انتزاعی و توهم علمی فاصله گرفته است. همچنین این کتاب، با دوری از قوم محوری، در
است. همچنین این کتاب، با دوری از قوم محوری، در اکثر قضاوت‌ها، عدالت و تأمل را رعایت کرده است. به اعتقاد ذکایی، فاضلی در این کتاب اعتدال میان نگاه عینی و نگاه ذهنی را حفظ کرده است. اما در این کتاب به ابعاد منفی سرمایه‌داری و انواع سرکوب‌ها و تبعیض‌ها اشاره‌ای نشده است. یزدان منصوریان، تمایز این کتاب از آثار مشابه را، رویکرد مردم شناسانه نویسنده به پدیده‌های اجتماعی، مناسبات فرهنگی، رسانه‌ها، خیابان‌ها و همه مشاهداتش می‌داند؛ بنابراین عنوان کتاب، با محتوای ان کاملاً سازگار است. از نظر منصوریان، این کتاب برای
کاملاً سازگار است. از نظر منصوریان، این کتاب برای ما چهار دستاورد دارد: شناخت خود، یادگیری گفتگو، کسب دانش، نگرش تطبیقی و شناخت دیگری. اثر دیگر فاضلی که مورد نقد و بررسی قرار گرفته، کتاب «تجربه تجدد» است. رحیم محمدی معتقد است فاضلی در این کتاب، از بدفهمی‌های رایج در علوم اجتماعی ایران در رابطه با مفهوم تجدد و مدرنیته و دوگانه سنت و تجدد، گذر کرده و تجدد را به عنوان یک امر اجتماعی واقعی و شیوه‌ای از زندگی بررسی می‌کند. فاضلی همچنین دستگاه مفهومی جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی را برای توضیح واقعیت اجتماعی فرهنگی
و انسان‌شناسی را برای توضیح واقعیت اجتماعی فرهنگی ایران، توسعه داده و غنا بخشیده است. به اعتقاد محمدی، یکی از امتیازات کتاب، تلقی تاریخمندی و سنت مندی از تجدد ایرانی است. اما نویسنده در توصیفات خود به جنبه تراژیک و حزن‌انگیز تجدد نپرداخته و در برخی جاها تغییرات را ساده‌سازی کرده است. همچنین به نظر محمدی، فاضلی به تضادها، تناقض‌ها، مقاومت‌های فرهنگی و مشکلات تجدد ایرانی توجه نکرده است. «پشت دریاها شهری است» کتاب دیگری از فاضلی است که نویسندگان و صاب نظران علوم اجتماعی آن را نقد و بررسی کرده‌اند. جبار رحمانی
اجتماعی آن را نقد و بررسی کرده‌اند. جبار رحمانی «پشت دریاها شهری است» را کتابی تخصصی در حوزه روش می‌داند. از نظر ناصر فکوهی، این کتاب نشان دهنده فاصله گرفتن از رویکردی است که مردم‌شناسی را علم مطالعه جوامع دور می‌داند. اون این اثر را حرکت مثبتی در تولید علم می‌داند. فکوهی معتقد است، عنوان این کتاب، نوآورانه و نشانگر یک دیدگاه متفاوت است و استنادهای آن به منابع و نویسندگان ایرانی نیز وجه مثبت آن است. همچنین این کتاب، به خوبی تاریخچه، مباحث نظری و اساسی در حوزه مردم نگاری و تاریخ مدرن را بیان می‌کند. فکوهی،
مردم نگاری و تاریخ مدرن را بیان می‌کند. فکوهی، مهم‌ترین خدمت این کتاب را احیای واژه مردم نگاری براساس یک روش علمی است. البته این کتاب می‌توانست به روابط بین واژگان مختلف در حوزه مفهومی مثل مردم نگاری، مردم‌شناسی، انسان‌شناسی، سنت‌های منطقه‌ای و بحث روش، بیشتر بپردازد. اثر دیگری از فاضلی که توسط اندیشمندان علوم اجتماعی نقد و بررسی شده، کتاب «تاریخ فرهنگی ایران مدرن» است. محمد سعید ذکایی معتقد است این کتاب، مجموعه منجسم و جذابی برای تحلیل فرهنگ و زندگی روزمره ایران ارائه داده است. به اعتقاد ذکایی، این کتاب
ایران ارائه داده است. به اعتقاد ذکایی، این کتاب دارای امتیازاتی از جمله مواجهه بی واسطه با پدیده و تجارب همراه با چشم‌اندازی مفهومی و نظری، ارائه گونه‌شناسی‌ها، جسارت در مفهوم سازی، نگاه بین رشته‌ای، ارائه تصویری از گستره مسایل و محورهای مطالعاتی، اتکا به تجربه زیسته، داشتن نظم و چارچوب فکری منسجم، سبک نگارش توصیفی، روایتی و غیر پیچیده، تأمل در تحول فرهنگ رسانه‌ای و نگاه دیالکتیکی به تحولات فرهنگی است. از نطر ذکایی، نادیده گرفتن شرح سیاست و دلیل انتخاب مضامین، عدم اشاره به سایر دستورکارهای مرتبط و عدم
مضامین، عدم اشاره به سایر دستورکارهای مرتبط و عدم تناسب حجم فصول و سازمندهی متناسب آن‌ها، از جمله کاستی‌های این کتاب هستند. داریوش رحمانیان نیز معتقد است این کتاب، مسئله اکنون جامعه ایرانی را به خوبی مطرح کرده و مدخل مناسبی برای تحقیقات عمیق‌تر است. از نظر رحمانیان، نویسنده، وقایع تاریخی و اجتماعی را خلاقانه بررسی کرده، پرسش‌های جدید مطرح کرده و فضا را برای گفتگوی جدی فراهم کرده است. علیرضا ملایی نیز این کتاب را نقطه عطفی برای پیوند تاریخ و علوم اجتماعی می‌داند که افق‌های تازه‌ای را گشوده است. به اعتقاد
که افق‌های تازه‌ای را گشوده است. به اعتقاد ملایی، این کتاب نوآورانه، یک منبع تاریخی محسوب می‌شود، رویکرد جدیدی به مورخان ارائه می‌دهدو از روش‌های متنوع استفاده کرده است. ملایی، ضعف منبع شناختی، نپرداختن به منابع اصلی و نقد داده‌های تاریخی را از کاستی‌های کتاب می‌داند. دیگر اثر نقادی شده فاضلی، کتاب فرهنگ و شهر است. این کتاب، در برنامه تلویزیونی کارنامه، نقد و بررسی شد. سید عبدالله انوار، این کتاب را سرآغازی برای معرفی مطالعات فرهنگی شهر می‌داند که با رویکردی بین رشته‌ای، راهگشای علاقه‌مندان به مطالعات شهری
بین رشته‌ای، راهگشای علاقه‌مندان به مطالعات شهری است. با این حال این کتاب، به بیان تفاوت «مباحث فرهنگ و شهر اصیل» و «فرهنگ و شهر تقلیدی» نپرداخته است. جواد مهدی‌زاده، این کتاب را بواسطه نگاه میان رشته‌ای و غیر ایدئولوژیک بودن، بسیار ارزشمند می‌شمارد. علاوه براین، نگاه جهان محلی، نگاه پسامدرن به شهر، تأکید بر روش کیفی، نظریه آفرینی، بکارگیری مفاهیمی مانند ظرفیت آرزومندی و گسل از ویژگی‌های مثبت کتابند که بررسی تهران به مثابه یک شهر فرهنگی را امکان‌پذیر ساخته‌اند. با این حال، از نظر مهدی‌زاده، ابهام مفهوم
با این حال، از نظر مهدی‌زاده، ابهام مفهوم چرخش فرهنگی، عدم پرداختن به فرهنگ شهرنشینی و مفهوم کلان‌شهر، دوگانگی در ساختار بخش اول کتاب و عدم استفاده از نمودار و عکس را کاستی‌های کتاب می‌داند. محمد امین قانعی راد، ویژگی ارزشمند کتاب فرهنگ و شهر را تلاش برای پر کردن خلأ نظریه‌پردازی به جای بازی با اطلاعات، و حسن آن را نگاه فرهنگی و نرم‌افزاری به جای نگاه کالبدی و پوزیتویستی به شهر می‌داند. البته قانعی راد با دیدگاه کتاب دربارهٔ تحلیل قلمروهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در فرهنگ مخالف است و معتقد است این کتاب،
اقتصادی در فرهنگ مخالف است و معتقد است این کتاب، علی‌رغم استفاده از نظریات جامعه‌شناسی، این گفتمان را طرد می‌کند. پرویز اجلالی نیز این کتاب را دارای متنی روان، جذاب و نظام مند برای توصیف زندگی شهری می‌داند که توانسته نظریه را به سطح زندگی روزمره بکشاند و زندگی اجتماعی را مشاهده کند. اما به اعتقاد او، این کتاب، به عوامل اقتصادی و سیاسی در تحلیل حیات شهری تهران، توجه کمی‌کرده است. علاوه بر این، به نظر اجلالی، برخی فاکت‌های تاریخی مربوط به تحولات شهری، ناقص و کوتاه هستند. کتاب «مردم نگاری آموزش» فاضلی نیز در
کوتاه هستند. کتاب «مردم نگاری آموزش» فاضلی نیز در انجمن مطالعات درسی ایران، معرفی و نقد شد. زهرا نیکنام، این کتاب را طلایه دار اتخاذ رویکرد فرهنگی به مسایل آموزش و پرورش می‌داند. از نظر نیکنام، ویژگی برجسته کتاب در بکارگیری این نگاه فرهنگی در همه فصول و طرح نمونه‌های علمی برای آن رویکرد نظری است. او این کار را با نگارش متنی روان، پرکشش و خوش خوان انجام می‌دهد. علاوه بر این، راز برجستگی تحلیل‌های کتاب، استدلال کردن براساس زمینه‌های تاریخی و فرهنگی ایران معاصر است؛ بنابراین، گویا فاضلی، اندوخته تجارب معلمان
است؛ بنابراین، گویا فاضلی، اندوخته تجارب معلمان ایران معاصر را پردازش و تصویر پردازی کرده است. همچنین، نیکنام بکارگیری روش خود مردم نگاری و تکیه بر تجربه زیسته را دلیل جذابیت این کتاب می‌داند.
در برهه‌های مختلفی از تاریخ ایران، کتاب‌ها سوزانده شده‌اند؛ نظرات مورخان دربارهٔ وسعت این کتاب‌سوزی‌ها مختلف است. حمله اسکندر به ایران. ابن ندیم در کتاب الفهرست می‌نویسد: «در حدود سال ۹۸۷ میلادی نوشته شده؛ در قصر آپادانا در تخت جمشید نوشته‌هایی به صورت لوح‌های چوبی، سنگ و خاک رس در موضوعات متعدد وجود داشت. تعداد بسیاری از این الواح به وسیله اسکندر مقدونی(۳۳۳ پیش از میلاد) نابود شد یا به کتابخانه اسکندریه فرستاده شد. کشف سی هزار لوحه از گل رس در سال ۱۹۳۴ میلادی در زیر زمین ویرانه‌های کاخ آپادانا در تخت جمشید
در زیر زمین ویرانه‌های کاخ آپادانا در تخت جمشید این گفته را تأیید می‌کند. باستانشناسان این بخش را خزانه تخت جمشید یا کتابخانه استخر نامیده‌اند. اسکندر همین‌طور ۲۰۰۰۰ چرم گاوی را که اوستا بر روی آنها نوشته شده بود سوزاند. به ما گفته شده که این کتابها در بایگانی تخت جمشید نگهداری می‌شدند و زمانی که اسکندر آن قصر را به آتش کشید این کتابها هم از میان رفتند.» زبی بلال اسماعیل تاریخ‌دان می‌نویسد: «در ابتدا اوستا به زبان اوستایی نوشته شد اما در زمان حمله اسکندر، اسکندر اوستا را نابود کرد و بیشتر قسمت‌های آن ازبین
اوستا را نابود کرد و بیشتر قسمت‌های آن ازبین رفت تا اینکه یک بار در زمان پارتها و و بار دیگر در زمان ساسانیان به جمع‌آوری آن پرداختند و این بار به وسیله خطی به نام -دین دبیر- نوشته شد» اعراب مسلمان و کتاب‌سوزی در ایران. تورج دریایی استاد کرسی ایران باستان در دانشگاه کالیفرنیا، ارواین می‌نویسد: اعراب مسلمان در دوره خلافت اموی در خوارزم کتاب‌های مغان را سوزاندند که کار عجیب و نامعمولی بود و واقعه‌ای معمول در تاریخ فتوحات اعراب مسلمان در ایران زمین به‌شمار نمی‌آید. فقدان کتاب‌های باستانی به زبان پهلوی به دلیل
فقدان کتاب‌های باستانی به زبان پهلوی به دلیل تغییر زبان علمی رایج در ایران پس از حمله اعراب و بلا استفاده ماندن کتاب‌های نوشته شده به زبان پهلوی است. نویسندگان ایرانی از جمله (شجاع‌الدین شفا، محمد معین و عبدالحسین زرین کوب) (در دو قرن سکوت، منتشره در سال ۱۳۳۶) در مورد کتاب‌سوزی در جندی شاپور پس از فتح ایران توسط اعراب سخن رانده‌اند. از جمله منابع اولیه تاریخی مورد اشاره همه این نویسندگان، کتاب مقدمه ابن خلدون است. زرین‌کوب در کتاب کارنامه اسلام (۱۳۴۸) کتاب‌سوزی اعراب در تیسفون را نفی می‌کند: «روایتی هم که
اعراب در تیسفون را نفی می‌کند: «روایتی هم که گفته‌اند کتابخانه مدائن را اعراب نابود کردند ظاهراً هیچ اساس ندارد و مآخذ آن تازه‌است.» اما نهایتاً زرین‌کوب در کتاب روزگاران (منتشره در سال ۱۳۷۳) با باز تأیید این امر که روایت کتاب‌سوزی در تیسفون چندان قدمت ندارد، با اشاره به روحیات هیجانی فاتحان، احتمال رخ دادن این مسئله را منتفی نمی‌داند. دانشنامه کتابخانه و دانش اطلاعات دربارهٔ کتاب‌سوزی کتابخانه‌ها در ایران طی حملهٔ عرب‌ها می‌نویسد که عرب‌ها به دلیل تعصب و اعتقاد به این‌که قرآن برترین کتاب است هر کتاب غیر
اعتقاد به این‌که قرآن برترین کتاب است هر کتاب غیر قرآنی را نابود کردند. فرانز رزنتال استاد پیشین زبانهای سامی و زبان عربی در دانشگاه ییل، اسلام‌شناس و مترجم کتاب مقدمه، در پانوشت این گفته ابن خلدون می‌نویسد «این روایت دیگری از یک افسانه معروف است که بر طبق آن عمر دستور ویرانی کتابخانه اسکندریه را داد». برنارد لوئیس در مقاله‌ای ضمن بی‌اعتبار خواندن کتاب‌سوزی اعراب در اسکندریه با اشاره به تشابه این روایت ابن خلدون با روایتی که در آن نقل شده عمر فرمان به تخریب کتابخانه اسکندریه داده‌است، می‌گوید: «تاریخ‌نگار
کتابخانه اسکندریه داده‌است، می‌گوید: «تاریخ‌نگار قرن چهاردهم، ابن خلدون، داستان تقریباً یکسانی را راجع به ویران کردن یک کتابخانه در ایران به دستور خلیفه عمر مطرح کرده که نشان از ویژگی عامیانه آن دارد». مهمت سیلمز، محقق مسلمان، در تحقیقی که در سال ۲۰۰۵ در ژورنال آمریکایی علوم اجتماعی اسلامی چاپ شد با اشاره به سالم ماندن دانشگاه گندی شاپور در حمله اعراب به ایران می‌نویسد اعراب به اهمیت مؤسسهٔ آموزشی گندی‌شاپور پی بردند و شکوه آن را و کتابخانه و دیگر سازمان‌های شهر را باقی نگاه داشتند. در مورد کتاب‌سوزی
شهر را باقی نگاه داشتند. در مورد کتاب‌سوزی عرب‌ها در خوارزم، ابوریحان بیرونی در کتاب آثارالباقیه عن القرون الخالیه فصل سوم در بخش تاریخ اهل خوارزم، چنین می‌نویسد: هجوم ترکان. کتابخانه سلطنتی سامانیان در هجوم ترکان از شرق در سده ۱۱ میلادی سوزانده شد. گفته می‌شود ابن سینا تلاش کرد به میان شعله‌های آتش برود و کتاب‌ها را نجات دهد.[۳۹][۴۰] حمله محمود غزنوی. در جریان حمله سلطان محمود غزنوی به ری بخشی از کتابخانه بزرگ ری به آتش کشیده شد و بخشی دیگر به بخارا یا به نقلی دیگر به غزنین انتقال یافت. سوزاندن کتاب‌های
نقلی دیگر به غزنین انتقال یافت. سوزاندن کتاب‌های شیعیان و برخی دیگر از گروهای اسلامی مد نظر بوده‌است. حمله مغولان به ایران. ابن ماجه درکتاب "سنن ابن ماجه" می‌نویسد: «یک بار دیگر تمدن عظیم ایرانیان به وسیلهٔ مهاجمین نابود شد؛ این بار به وسیله قبایل مغولان و تاتارها(۱۲۲۰ میلادی)؛ آنها معبد ها را تبدیل به طویله اسبانشان کردند، کتابخانه‌ها را سوزاندند و از نسخه‌های گران‌بها به عنوان سوخت استفاده می‌کردند».[۳۸] دوره جمهوری اسلامی. در اواخر سال ۱۳۸۴ با تغییر «مرکز امور مشارکت زنان» به «مرکز امور زنان و خانواده»
امور مشارکت زنان» به «مرکز امور زنان و خانواده» در دولت نهم، شایع شد که مدیریت جدید تصمیم داشته کتاب‌های «کتابخانه تخصصی زنان» را که در دوران محمد خاتمی ایجاد شده بود از بین ببرد، اما در لحظات آخر کار متوقف شده و به تعطیل کردن کتابخانه و ایجاد محدودیت دسترسی به کتاب‌ها اکتفا شد، هرچند که گفته می‌شود تعدادی از کتاب‌ها از مرکز خارج شده و بازگردانده نشده‌است. سوزانده شدن یکی از معتبرترین کتاب‌های پزشکی. یکی از فقیهان هوادار حکومت جمهوری اسلامی به نام عباس تبریزیان (در نزد برخی، معروف به «پدر طب اسلامی»)، یکی