payamvha/North_RAG huggingface dataset:
اهمیت قلمرو زیاری، در ادامهٔ مقاله چنین برداشت می‌کند که نامهٔ باکالیجار به مسعود، که در آن درخواست به رسمیت شناختن امارت خودش را داده‌بود، نه تنها برای سلطان مسعود نگران‌کننده نبود؛ بلکه دورنمای حکومتی قوی‌تر در منطقه را به او می‌داد. هنگامی که مسعود در شهر بلخ به سر می‌برد، ابوالمحاسن (از بزرگان طبرستان) و قاضی شهر گرگان نزد او رفتند و منشور ولایت به دست بونصر مشکان نوشته شد و به باکالیجار رسید. مسعود برای پیشگیری از شورش باکالیجار، از او خواست علاوه بر پرداخت باج معین شده در گذشته، دخترش را برای همسری
پرداخت باج معین شده در گذشته، دخترش را برای همسری او، به پایتخت بفرستد. با ازدواج مسعود و دختر باکالیجار، اتحاد و نزدیکی این دو فزونی یافت. این‌که در منابع آمده که سلطان از باکالیجار خواسته «باج سابق» که تعهد کرده را هم بپردازد، معلوم می‌کند که پیشتر باکالیجار به عنوان امیر یا سپهسالار انوشیروان تعهدات مالی داشت که حال می‌بایست افزون بر آن مبلغی دیگری را هم می‌پرداخت. در سال ۴۲۴ هجری گروهی از ترکمن‌های صحرانشین، قصد داشتند از مسیر بلخان به سمت طبرستان لشکرکشی کنند. سلطان مسعود و باکالیجار با یکدیگر همکاری
کنند. سلطان مسعود و باکالیجار با یکدیگر همکاری کرده و در برابر این حمله مقاومت کردند: سلطان مسعود چند لشکر خود را برای مقابله گسیل داشت و از باکالیجار هم خواست مراقب حوالی خراسان باشد و بخشی از آنان را هم به دهستان فرستد تا نخواهند از راه رباط هجوم آورند. مسعود غزنوی سال ۴۲۴ هجری، کسی را فرستاد تا دختر باکالیجار و باج طبرستان را با خود بیاورد. این قاصد در مسیر بازگشت برخی بزرگان گرگان و نیشابور و علما و رجال سیاسی را هم به همراهی خود آورد و دختر باکالیجار هم جهیزیه‌ای گرانبها با خود آورد؛ سلطان مسعود با
هم جهیزیه‌ای گرانبها با خود آورد؛ سلطان مسعود با دیدن این کاروان خلعتی به هریک از همراهان بخشید و یک خلعت هم برای باکالیجار فرستاد. شورش باکالیجار و لشکرکشی مسعود. سلطان مسعود وقتی موفق به غلبه بر مخالفان شد، همچون پدر راه لشکرکشی به هند را پیمود و در سال ۴۲۶ هجری از هند برگشت. در این زمان با دو دشمن خارجی روبرو شد: نخست سلجوقیان بودند که در سرحدات شمالی در حال قدرت گرفتن بودند و دیگری اتحاد باکالیجار با علاالدوله کاکویه و فرهاد بن مرداویج، که در مرزهای غربی غزنویان شوریدند. تاریخ‌نویسان می‌گویند احتمالا
غزنویان شوریدند. تاریخ‌نویسان می‌گویند احتمالا باکالیجار چون جهیزیهٔ گرانبهایی تدارک دیده بود، انتظار داشت باج را نپردازد و علت نارضایتیش از این جهت بود. مسعود به قصد سرکوب باکالیجار و متحدانش با سپاه خود وارد نیشابور شد. ابوالحسن عراقی، از مشاوران سلطان، پیشنهاد داد که مسعود به گرگان لشکر بکشد و در آنجا اردو بزند ولی بونصر مشکان و بعضی دیگر وزیران مخالف این نقشه بودند چون خالی ماندن خراسان از سپاه را خطرناک می‌دانستند و احتمال می‌دادند ترکمنان از این فرصت برای حمله به مرکز سلطنت استفاده کنند. ولی ابوالحسن
حمله به مرکز سلطنت استفاده کنند. ولی ابوالحسن عراقی با چهار دلیل مسعود را راضی به حمله کرد: ابوالحسن عراقی در حال تحریک سلطان مسعود برای یورش به آمل بود و می‌گفت آن شهر یک میلیون جمعیت دارد و لااقل هر نفر می‌تواند یک دینار بپردازد، که این‌گونه یک میلیون دینار جمع‌آوری می‌شود. چنین شد که سپاهیان غزنوی مدام به پیشروی ادامه می‌دادند و باکالیجار عقب می‌نشست. باکالیجار از گرگان به استرآباد و از آنجا به ساری، سپس به آمل، ناتل، کجور و رویان عقب‌نشینی کرد و مسعود به دنبال او می‌تاخت. بیهقی شخصاً در این لشکرکشی‌ها
دنبال او می‌تاخت. بیهقی شخصاً در این لشکرکشی‌ها حضور داشت و از این نظر گزارش‌های او اهمیت ویژه‌ای دارد. سلطان مسعود در ابتدای لشکرکشی‌هایش، از طریق اسفراین به سوی گرگان رفت و روز ۲۶ ربیع‌الاول ۴۲۶ هجری به این شهر رسید. مردم گرگان با شنیدن لشکرکشی سلطان مسعود به ساری گریختند و باکالیجار هم در این میان همراه بزرگان گرگان، انوشیروان، شهرآگیم و مرداویز به ساری فرار کرد. چهار هزار نفر از لشکریان عرب باکالیجار در این زمان به او پشت کرده و به غزنویان پیوستند. انوشیروان احتمالاً تا این دوره در زندان حبس بود ولی
احتمالاً تا این دوره در زندان حبس بود ولی بنا بر متن نامه‌ای که باکالیجار برای مسعود به گرگان فرستاد، می‌توان حضور انوشیروان را دریافت. «سعید صراف»، از فرماندهان و سپهسالاران باکالیجار، در اردوی مسعود به صاحب‌دیوانی گرگان پذیرفته شد و در جمع‌آوری باج گرگان کمک نمود. مسعود ۱۰ روز در گرگان به خوشگذرانی و باده‌گساری پرداخت و آنگاه خود در ۱۳ ربیع‌الآخر ۴۲۶ به سوی استرآباد رفت و پسرش، مودود، را همراه چهار هزار سپاهی به سپهسالاری «آلتون‌تاش»، مأمور گردآوری باج و فتح شهرهای اطراف کرد. همچنین «آخرسالار» را با دو
فتح شهرهای اطراف کرد. همچنین «آخرسالار» را با دو هزار سرباز عرب و سه هزار ترک و هندو برای تصرف دَهستان راهی کرد. مسعود در استرآباد، ابتدای مسیری که به ساری می‌رفت و مشرف بر تپه‌ای، اردو بر پا کرد و چند روزی در آنجا خوش گذراند. سپس در ایام نوروز، مصادف با ۲۲ یا ۲۳ ربیع‌الآخر، به سوی ساری حرکت کرده و ۲۷ ربیع‌الآخر این شهر را بگرفت و روز بعد دستور داد «نوشتکین حاجب» و «بوالحی» (یا بوالحسن) قلعه‌ای به نام «گوتوال‌دژ»، که هیچ سلاح و نظامی‌ای در خود نداشت، را در نزدیکی شهر غارت کردند و بقایای دژ را سوزاندند. روز
شهر غارت کردند و بقایای دژ را سوزاندند. روز یکم جمادی‌الاول مسعود به سوی آمل رفت و با پیشواز بزرگان آمل مواجه شده و بدون هیچ درگیری وارد شهر شد. باکالیجار در این مدت پیوسته نامه‌هایی به مسعود می‌فرستاد و عذرخواهی می‌کرد. وی در نامه‌ای به مسعود گفت که خواهان حکومت بر طبرستان نیست و از او خواست از جانش بگذرد تا در قلعه‌هایی که از پدرانش به او رسیده باقی عمر را بگذراند ولی مسعود نپذیرفت و دو لشکر را در ناتل به یکدیگر رسانید. در نبرد ناتل که در جمادی‌الاول ۴۲۶ هجری رخ داد، نیروهای غزنوی با دشواری از پس نیروهای
رخ داد، نیروهای غزنوی با دشواری از پس نیروهای باکالیجار که در اتحاد با امرای محلی بودند، برآمدند. بنابر روایت بیهقی، قوای غزنوی شامل هزار و پانصد پیاده، هشت هزار سواره‌نظام و ده فیل و پانصد شتر زرادخانه و آلات دژگشا بود. آن‌ها برای رسیدن به اردوی باکالیجار مسیر صعب‌العبوری را طی کرده بودند. دو اردو پیش از نبرد دو سوی رودخانه جای گرفتند و تنها پل رود توسط پنجاه سرباز باکالیجار و شهرآگیم محافظت می‌شد و از هر دو سوی بسیاری کشته شدند تا غزنویان نهایتاً پل را گرفتند. سلطان مسعود در طول نبرد، بر فیلی نشسته بود و
سلطان مسعود در طول نبرد، بر فیلی نشسته بود و وقایع را می‌نگریست. شهرآگیم اواخر به سوی مسعود تاخت ولی آوای کوس‌های غزنوی اسب را ترساند و او به زمین افتاد و زخمی شد. اینچنین اردوی مازندرانیان از هم گسیخت و باکالیجار به دیلم گریخت. مسعود که پیش از این به مردم شهر آمل قول داده بود باج دو سال شهر را می‌بخشد، به آنجا بازگشت و طلب باج کرد و گفت بایستی یک میلیون دینار طلا از این شهر گرفته شود. وی که قصد داشت هرچه سریع‌تر به پایتخت خود برگردد، به محتسبان دستور داد سریعاً این مبلغ را گردآوری کنند. وزرا به سلطان
سریعاً این مبلغ را گردآوری کنند. وزرا به سلطان توصیه کردند که آنقدر به مردم آمل فشار نیاورد و نمی‌توان این مقدار پول از یک شهر بیرون کشید ولی او توجهی نکرد. مردم شهر چند تن از بزرگان همانند ناصر علوی و بیهقی را برای ضمانت نزد سلطان فرستادند، ولی افاقه نکرد و مسعود تهدید کرد اگر به زبان خوش این مالیات پرداخته نشود «بوسهل بن اسماعیل» را برای گرفتنش می‌فرستد. بوسهل نهایتاً برای با زور ستاندن باج مأمور شد و شهر را غارت کرد. او خانه‌ها را می‌سوزاند و بی‌چیزان را زندانی می‌کرد. بالاخره پس از چهار روز، صد و شصت
زندانی می‌کرد. بالاخره پس از چهار روز، صد و شصت هزار دینار جمع شد. این کارها باعث گریختن شبانهٔ بسیاری از مردم آمل شد و تعدادی از آن‌ها برای شکایت به درگاه خلیفه به بغداد رفتند و اخبار ظلم و ستم سلطان تا مکه و مدینه پخش شد. با این احوال، در سراسر طبرستان به هواداران باکالیجار و انوشیروان افزوده شد. خبر دیگری که خون مردم را به جوش آورد، حملهٔ یکی از سرداران مسعود، به نام «سالار بکتغدی»، به همراه غلامانش به یک روستا بود که در آن اهالی قتل‌عام شدند و حتی درویشانی که در مسجد در حال خواندن قرآن بودند، کشته
که در مسجد در حال خواندن قرآن بودند، کشته شدند. مسعود دربارهٔ این اتفاقات به مشورت نشست و در پایان، پشیمان شد. همزمان از شهرهای دَهستان و فراوه اخبار حملهٔ ترکمنان به گوش مسعود رسید و از سوی دیگر باکالیجار مدام نامه‌نگاری می‌کرد و اظهار پشیمانی می‌کرد. ابقای باکالیجار. سلطان مسعود که برای بازگشت به خراسان و رفع تهاجم ترکمن‌ها عجله داشت، پس از ۴۶ روز جنگ، باکالیجار را بخشید. باکالیجار هم پذیرفت که در عوض ۳۰۰٬۰۰۰ دینار باج دهد، هر سال مال بفرستد، خطبهٔ ملک به نام مسعود باشد و برادرزاده اش را به گروگان نزد
به نام مسعود باشد و برادرزاده اش را به گروگان نزد مسعود بفرستد. مسعود وقتی به گرگان رسید، خبر گذشتن ترکمن‌های سلجوقی از رود جیحون و هجومشان به خراسان را شنید. عبدالجبار را امیر گرگان کرد و به او مأموریت داد مراقب باکالیجار باشد. همچنین برای عبدالجبار پنج‌تا سرهنگ و یک حاجب و هزار سواره‌نظام هم باقی گذاشت. در رجب ۴۲۶ هجری مسعود به نیشابور رسید، در اینجا مسعود به بونصر مشکان گفت: که نباید به باکالیجار حمله می‌کرده و این حمله هیچ نفعی برایش نداشته چون باکالیجار حالا هم می‌تواند به راحتی شورش کند و دوباره
حالا هم می‌تواند به راحتی شورش کند و دوباره مستقل شود. بونصر در جواب سلطان گفت: «اگر به امیر فایده ای نرسیده، به باکالیجار بسیار فایده رسیده؛ زیرا او ضعیف بود و لشکریان از او فرمان نمی‌بردند اما اکنون بیشتری از رقیبان او کشته شدند و از دست طایفهٔ عرب آسوده‌خاطر شد و مردم طبرستان از ستم‌هایی که از سپاه غزنویان به آنان رسید، قدر باکالیجار را بشناختند. یعنی دریافتند میان غزنویان و آل زیار، که اهل محل هستند، فرق بسیاری است و غزنویان جز کشتن و غارت کاری ندارند.» بونصر همچنین به سلطان پیشنهاد داد: «…باکالیجار را
بونصر همچنین به سلطان پیشنهاد داد: «…باکالیجار را می‌توان دوباره به دست آورد و از او با نامه و پیغام استمالت کرد، که مردی خردمند است.» ولی مجدداً دیگر وزرا و اطرافیان مسعود، او را از این مصالحه بازداشتند. باکالیجار با دور شدن مسعود از مهلکه با تحریک توده‌های مردم، علیه سلطان سر به شورش نهاد. عبدالجبار با مشاهدهٔ اوضاع فرار را بر قرار ترجیح داد و به خراسان بازگشت. اما باکالیجار همچنان مکاتبات خود را با دربار مسعود حفظ کرده و مدام در نامه‌های خود اظهار اطاعت می‌کرد. او به مناسبت جشن مهرگان که مسعود بر پا
می‌کرد. او به مناسبت جشن مهرگان که مسعود بر پا داشته بود، هدایای ارزشمندی برای او فرستاد. مسعود هم که فرصت مقابله و باج‌خواهی نداشت، او را به حال خود گذاشت. باکالیجار پس از این وقایع نسبت به مسعود وفادارتر عمل کرد و حتی زمانی که مسعود در برابر سلاجقه بسیار ضعیف شده‌بود، از او دست نکشید. شاید به این دلیل که از قدرت زیاد سلجوقیان می‌ترسید و می‌دانست که به تنهایی توانایی مقابله با آنان را ندارد. در سال ۴۲۹ هجری، سرداران غزنوی، به نام‌های «ابوالفضل سوری» و «بوسهل حمدوی»، در نبرد با سلاجقه شکست خوردند و به سمت
حمدوی»، در نبرد با سلاجقه شکست خوردند و به سمت گرگان گریختند. باکالیجار ضمن پذیرش این دو، به آن‌ها لشکری داد تا بتوانند شکست خود را جبران نمایند. مسعود پس از شنیدن این خبر، خلعت و نامه‌ای در تشکر از باکالیجار، برایش ارسال کرد. بازگشت انوشیروان به حکومت. در سال ۴۳۳ هجری، انوشیروان توانست پس از ۱۰ سال زندگی در سایه، مجدداً به صحنهٔ سیاست بازگردد. بعضی منابع تاریخی نوشتند که او با کمک مادر خود با مادر باکالیجار ازدواج کرده که نمی‌تواند درست باشد؛ حال آن که همین منابع باکالیجار را دایی انوشیروان دانستند.
همین منابع باکالیجار را دایی انوشیروان دانستند. احتمالاً انوشیروان هنگامی که ضعف سلطان مسعود پدیدار شد، باکالیجار را که دیگر پشتیبانی نداشت، کنار زد و به حکومت بازگشت. منابع از کمک مادر انوشیروان، که همسر باکالیجار بوده، به او گفته‌اند. همین که انوشیروان به قدرت بازگشت، حاکم سلجوقیان، به نام طغرل، با استفاده از ضعف سیاسی-نظامی موجود به او حمله کرد. از جمله افراد حاضر در لشکر او «مرداویج بن بسو دیلمی» و «چغری بیک» بودند. چغری بیک به راحتی گرگان را گشود و طغرل از این شهر هزار دینار مال خواست. وی مرداویج بن
از این شهر هزار دینار مال خواست. وی مرداویج بن بسو را حاکم این شهر کرد و باج سالانه ۵۰٬۰۰۰ دینار برایش تعیین کرد. انوشیروان هم با پذیرفتن سالانه ۳۰٬۰۰۰ دینار خراج، ابقا شد ولی می‌بایست تحت‌الامر مرداویج بن بسو می‌بود. مرداویج برای تسلط بیشتر بر انوشیروان با مادرش (همان که پیشتر همسر باکالیجار بود) ازدواج کرد. از آن پس دودمان آل زیار بسیار ضعیف شد و امیران بعدی تنها بر چند قلعه حکمرانی داشتند و بیشتر به بزرگ‌زمین‌داران شباهت داشتند تا پادشاه. عاقبت باکالیجار. منابع اولیه نزدیک به دورهٔ زندگانی باکالیجار،
منابع اولیه نزدیک به دورهٔ زندگانی باکالیجار، مانند ابن اثیر، گردیزی و بیهقی مستقیماً به تاریخ مرگ او اشاره‌ای نکردند.طبق آنچه ظهیرالدین مرعشی و ابن اسفندیار در آثار خود آورده‌اند، انوشیروان در سال ۴۳۵ هجری، هنگام شکار جان سپرد و باکالیجار تا چند سال بعد از او زنده بود ولی هیچ تلاشی برای بازگشت به عرصهٔ حکومت ننمود. بنا بر این منابع، محمدعلی مفرد معتقد است: «شاید دلیل عزلت باکالیجار این بود که دیگر سلاطین قدرتمند زمانه به او اقبال نشان ندادند. باکالیجار در ۱۰ سال حکومت خود نشان داد که چقدر متکی به قدرت‌های
سال حکومت خود نشان داد که چقدر متکی به قدرت‌های خارجی است و بدون کمک آنان قادر به کنترل مملکت نبود. شاید دلیل دیگر او حضور دارا و اسکندر از خاندان زیاری باشد که مجال قدرتگیری به او ندادند. وی تا پایان عمر در قلعه‌ای زیست و در سال ۴۴۱ هجری همان‌جا درگذشت.» عباس زریاب معتقدست احتمال این که در سال ۴۳۳، پس از قدرت گرفتن مجدد انوشیروان، او باکالیجار را کشته باشد، وجود دارد ولی ابن اثیر چنین گزارشی نکرده‌است. زریاب سپس می‌گوید: «آنگونه که می‌دانیم، آن زمان پادشاهان صحیح نمی‌دانستند که مخالفان بزرگ خود را زنده
صحیح نمی‌دانستند که مخالفان بزرگ خود را زنده نگهدارند و به حبسشان اکتفا کنند؛ خصوصاً که ابن اثیر، دربارهٔ سال ۴۳۳ گفته‌است "مرداویج با مادر انوشیروان، که همسر سابق باکالیجار است، ازدواج کرده"، که این مسئله فقط زمانی قابل پذیرش است که باکالیجار درگذشته باشد و مادر انوشیروان به عنوان بیوه بتواند مجدداً ازدواج کند؛ مگر این که محتمل بدانیم این دو به اجبار طلاق گرفتند که بعید می‌نماید.» روزبه زرین‌کوب هم، مانند زریاب، درگذشت باکالیجار در ۴۴۱ هجری را نادرست می‌پندارد. او می‌گوید این شاید تاریخ مرگ انوشیروان
او می‌گوید این شاید تاریخ مرگ انوشیروان باشد. وی حدس می‌زند که باکالیجار یا به دست انوشیروان در ۴۳۳ به قتل رسیده یا در زمان فتح گرگان توسط طغرل کشته شده‌است.
رضا رضازادهٔ لنگرودی (زادهٔ ۱۳۲۹ در لنگرود) تاریخ‌نگار ایرانی است. او مدیرگروه تاریخ در "دانشنامهٔ جهان اسلام" و بنیاد دائرةالمعارف اسلامی است. تخصص ویژه او پژوهش در دورهٔ ایلخانان و متخصص تاریخ‌نگاری ترکمانان است. در این باره با دو گرایش تاریخ روایی و تاریخ تحلیلی تألیف کرده‌است. در کنار این گرایش، رضازادهٔ لنگرودی سال‌هاست که بر جنبش‌های اجتماعی در ایران پس از اسلام تمرکز کرده و اثر مستقلی نیز با همین عنوان نوشته‌است. تحصیل. او تحصیلات متوسطه خود رادر زادگاه خویش به پایان برد و برای ادامه تحصیل راهی تهران
خویش به پایان برد و برای ادامه تحصیل راهی تهران شد. علاقه او به تاریخ از دوران نوجوانی شکل گرفت و بر مبنای این علاقه نیز، راه تحصیلات عالیه اش را پی گرفت. لنگرودی تحصیلات آکادمیک خویش را تا مقطع دکترای تاریخ از دانشگاه پاریس پیش برد. رضازاده لنگرودی از چهره‌های شاخص تاریخ‌نگاری بخصوص در حوزه دانشنامه‌نویسی در ایران است.
قُطبَنده ، یک فیلتر نوری است که تنها پرتوهای نور با قطبشی مشخص را عبور می‌دهد و مانع عبور پرتوهای نور با قطبش‌های دیگر می‌شود. قطبنده می‌تواند نوری با قطبش ترکیبی (مانند قطبش دایره‌ای) را به نوری با قطبش خطی تبدیل کند. قطبنده‌های معمول، قطبنده‌های خطی و دایروی هستند.قطبنده‌ها در بسیاری از ابزارهای نوری استفاده می‌شوند، و همچنین فیلترهای قطبنده در عکاسی و فناوری صفحه نمایش کریستال مایع کاربرد دارند. قطبنده‌ها همچنین می‌توانند علاوه بر نور، برای دیگر امواج الکترومغناطیسی مانند امواج رادیویی، مایکروویو، و اشعه
مانند امواج رادیویی، مایکروویو، و اشعه ایکس ساخته شوند. قطبنده‌های خطی. قطبنده‌های خطی (Linear polarizers) را می‌توان به دو دسته تقسیم‌ کرد: قطبنده‌های جاذب، که در آن قطبش‌های ناخواسته توسط قطبنده‌ جذب می‌شوند، و قطبنده‌های جداکنندۀ پرتو (Beam-splitter) که پرتو ناقطبیده را به دو پرتو با قطبش‌های مخالف تقسیم می‌کند. قطبندۀ جاذب (Absorbtive polarizer). کریستال‌های خاصی، به علت اثرات کریستال نوری، از خود دورنگی (Dichroism) نشان می‌دهند، جذب ترجیحی نور که قطبش خاصی دارد؛ بنابراین آن‌ها می‌توانند به عنوان
قطبش خاصی دارد؛ بنابراین آن‌ها می‌توانند به عنوان قطبنده‌های خطی استفاده شوند. بهترین کریستال شناخته‌شده از این نوع، کهربای اصل (Tourmaline)است. با این حال، چون اثر دورنگی به شدت به طول موج وابسته است این کریستال به ندرت به عنوان یک فیلتر قطبنده استفاده می‌شود. Herapathite نیز دورنگی است ولی به شدت رنگی نیست، اما رشد آن در کریستال‌های بزرگ دشوار است. فیلتر پلاریزه پلاروید در مقیاس اتمی همانند فیلتر قطبنده سیم شبکه است. این نوع فیلتر از لایه‌های میکروسکوپی کریستال herapathite ساخته شده‌است. پایداری و
کریستال herapathite ساخته شده‌است. پایداری و قابلیت‌های عملی پلاروید آن را رایج‌ترین نوع فیلتر قطبنده کرده‌است، برای مثال برای عینک‌های آفتابی، فیلترهای عکاسی، و صفحه نمایش کریستال مایع از آن استفاده می‌شود. همچنین بسیار ارزان‌تر از انواع دیگر قطبنده‌هاست. از قطبندۀ جاذب در نمایش‌گر کریستال مایع (اِل‌سی‌دی) و نیز در عینک‌های آفتابی پلاروید استفاده می‌شود. قطبندۀ جداکنندۀ پرتو (Beam-splitting polarizer). قطبنده‌های جداکنندۀ پرتو، پرتو فرودی را به دو پرتو با قطبش خطی تقسیم می‌کنند. برای جداکنندۀ پرتو
با قطبش خطی تقسیم می‌کنند. برای جداکنندۀ پرتو ایده‌آل، خروجی به‌طور کامل در قطبش‌های متعامد رخ می‌دهد. هر چند، برای بسیاری از قطبنده‌های جداکنندۀ پرتو، تنها یکی از دو پرتوی خروجی به‌طور کامل قطبیده است و دیگر پرتوها حاوی ترکیبی از قطبش‌های مختلف‌اند. بر خلاف قطبنده‌های جاذب، قطبنده‌های جداکنندۀ پرتو نیاز به جذب و دفع انرژی از قطبش‌های بازتابی ندارند، بنابراین آن‌ها برای استفاده در پرتوهای با شدت بالا مانند نور لیزر مناسب‌ترند. قطبنده‌های شکافنده پرتو (polarizing beamsplitters) که در آن دو مؤلفه قطبش یا
beamsplitters) که در آن دو مؤلفه قطبش یا تجزیه می‌شوند یا به‌طور هم‌زمان استفاده می‌شوند. قطبنده سیم-شبکه (wire-grid). فیلتر قطبنده سیم-شبکه، یک قطبنده خطی ساده است که متشکل از یک آرایهٔ منظم از سیم‌های فلزی موازی است به‌طوری‌که راستای آن‌ها عمود بر صفحهٔ فرودی پرتو باشد. امواج الکترومغناطیسی که دارای مؤلفۀ میدان الکتریکی موازی با راستای سیم‌ها باشند، الکترون‌ها را وادار به حرکت در طول سیم می‌کنند، و الکترون‌ها می‌توانند تنها در راستای سیم‌ها (افقی) حرکت کنند. در این حالت، رفتار قطبنده، مشابه یک سطح فلزی
در این حالت، رفتار قطبنده، مشابه یک سطح فلزی است که امواج الکترومغناطیسی را منعکس می‌کند؛ بنابراین موج دارای قطبش افقی منعکس می‌شود (مقدار کمی انرژی هم به صورت حرارت در سیم‌ها تلف می‌شود).اما میدان الکتریکی عمود بر راستای سیم‌ها، نمی‌تواند الکترون‌ها را در سیم‌ها حرکت دهد، بنابراین بخش عمدۀ موج با قطبش عمودی از قطبنده می‌گذرد و تنها اندکی از آن منعکس می‌شود. از آنجا که مؤلفه‌های میدان الکتریکی موازی با سیم منعکس شده‌اند، موج عبوری یک میدان الکتریکی خالص در جهت عمود بر سیم‌ها دارد و به‌این‌ترتیب به‌صورت خطی
عمود بر سیم‌ها دارد و به‌این‌ترتیب به‌صورت خطی قطبی شده‌است. قطبنده دایره‌ای. قطبندۀ دایره‌ای (Circular polarizer) برای ایجاد قطبش دایره‌ای در امواج (نور، موج الکترومغناطیسی) به کار می‌روند. این قطبنده، از یک قطبندۀ خطی و یک صفحۀ تأخیردهندۀ (Retarder) تشکیل می‌شود (شکل زیر را ببینید). مثلاً از قطبندۀ دایره‌ای، در نمایش‌گرهای اُلِد (OLED)، برای حذف بازتاب نور محیط از لایۀ بازتابندۀ پشت صفحۀ نمایش استفاده می‌شود. از سوی دیگر و به همین دلیل، نمایش‌گر گوشی‌های تلفن همراه و تبلت که از نوع اُلِد هستند را می‌توان
همراه و تبلت که از نوع اُلِد هستند را می‌توان با عینک‌های آفتابی پُلاروید هم دید. قانون مالوس. قانون مالوس که به نام اِتیِن-لویی مالوس نام‌گذاری شده، بیان می‌کند که شدت نور پس از عبور از فیلتر قطبنده کامل چنین است: که "I"0 شدت اولیه است و "θi" زاویه قطبش اولیهٔ نور و محور فیلتر قطبنده است. باریکه‌ای از نور ناقطبیده را می‌توان به عنوان ترکیب یکنواخت قطبش خطی در تمام زوایا تصور کرد. از آنجا که مقدار متوسط formula_2، برابر 1/2 است، ضریب انتقال به صورت زیر به دست می‌آید: در عمل، مقداری از نور در عبور از فیلتر
می‌آید: در عمل، مقداری از نور در عبور از فیلتر قطبنده هدر می‌رود و درصد واقعی عبور نور ناقطبیده تا حدودی پایین‌تر از این خواهد بود. منابع. http://en.wikipedia.org/wiki/Polarizer B. Saleh, Fundamentals of Photonics, New York: Wiley, 1992.
عزیزالله بهادری (۱۳۰۴ در تهران - ۲ فروردین ۱۳۹۱ در پاریس) کارگردان سینما و فیلم‌نامه‌نویس اهل ایران بود. زندگی‌نامه. بهادری زاده ۱۳۰۴ خورشیدی در تهران بود. او فارغ‌التحصیل کارگردانی سینما از پراگ بود و فعالیت هنری را سال ۱۳۳۵ با بازی در تروپ تئاتر آغاز و سال ۱۳۳۸ با نگارش فیلم «اینم یه جورشه» به کارگردانی عزیزالله رفیعی به سینما راه یافت. وی در دوم فروردین ۱۳۹۱ در سن ۸۷ سالگی در پاریس درگذشت. از جمله فیلمهای وی می‌توان به فیلمهای: زخم خنجر رفیق (۱۳۵۷)، گدای اشراف‌زاده (۱۳۵۷)، حلقه‌های ازدواج (۱۳۵۶)، جدال
اشراف‌زاده (۱۳۵۷)، حلقه‌های ازدواج (۱۳۵۶)، جدال (۱۳۵۵)، ستیز (۱۳۵۵)، شرف (۱۳۵۴)، سلام بر عشق (۱۳۵۳)، گل پری جون (۱۳۵۳)، مترس (۱۳۵۲)، همیشه قهرمان (۱۳۵۱)، دختر ظالم بلا (۱۳۴۹)، زن وحشی وحشی (۱۳۴۸)، قاتلین هم می‌گریند (۱۳۴۸)، آواره‌های تهران (۱۳۴۷)، مرد بی ستاره (۱۳۴۶)، زن دشمن خطرناکیست (۱۳۴۱) اشاره کرد.
یک جداکننده نوری یا دیود اپتیکی یک قطعهٔ نوری است که اجازه عبور نور را تنها در یک جهت می‌دهد و معمولاً از بازگشت ناخواستهٔ نور به تشدیدگر نوری مثل کاواک لیزر، جلوگیری می‌کند. به‌کارگیری این قطعه به اثر فارادی بستگی دارد (که به نوبه خود توسط اثر مغنانوری) ایجاد می‌شود؛ که به عنوان جزء اصلی در چرخاننده فارادی به کار می‌رود. نظریه. اثر فارادی: جزء اصلی جداکننده نوری چرخاننده است. میدان مغناطیسی که به چرخاننده فارادی اعمال می‌شود موجب چرخش قطبش نور در اثر فارادی می‌شود. چرخش زاویه با رابطهٔ زیر داده می‌شود:
می‌شود. چرخش زاویه با رابطهٔ زیر داده می‌شود: formula_1 formula_2 ثابت وردت مواد (بی نظم یا کریستال؛ جامد یا مایع یا گاز) که چرخش را ایجاد می‌کند و formula_3 که طول چرخاننده است. (شکل۲) مخصوصاً برای یک دیود اپتیکی این مقادیر به نحوی انتخاب می‌شوند که چرخش ۴۵ درجه را ایجاد کنند. جداکننده قطبشی. جداکننده وابسته به چرخش یا جداکننده فارادی از ۳ جزء تشکیل شده یک قطبنده ورودی (به صورت عمود قطبیده شده)، یک چرخاننده فارادی با یک قطبنده خروجی که تحلیل گر (آنالیزور) نامیده می‌شود (در ۴۵ درجه قطبیده شده). نور
نامیده می‌شود (در ۴۵ درجه قطبیده شده). نور جلورونده را به وسیلهٔ قطبنده ورودی در جهت عمود قطبی‌شده می‌شود. چرخش فارادی قطبش را ۴۵ درجه می‌چرخاند. آنالیزور نور را بدون کمترین اتلاف عبور می‌دهد. نور عبوری در جهت برگشت توسط آنالیزور در زاویه ۴۵ درجه قطبیده شده. چرخاننده فارادی دوباره آن را به اندازه ۴۵ درجه می‌چرخاند. این به این معناست که قطبش در جهت افقی قرار گرفته (چرخش به جهت حرکت عمود است). چون قطبنده به صورت عمودی قطبی‌شده‌است، نور بلوکه می‌شود. شکل ۲ یک چرخاننده فارادی را به همراه یک قطبنده ورودی و یک
چرخاننده فارادی را به همراه یک قطبنده ورودی و یک آنالیزور خروجی را نشان می‌دهد. برای یک جداکننده وابستهٔ قطبش، زاویه بین قطبنده و تحلیل‌گر به اندازه ۴۵ درجه تنظیم می‌شود. چرخاننده به صورتی انتخاب می‌شود که چرخش ۴۵ درجه را ایجاد کند. جداکننده‌های وابسته به قطبش عموماً در سامانه‌های نوری فضای آزاد به کار می‌روند. این به این علت است که قطبش منبع اصولاً توسط سامانه تعیین می‌شود. در سامانه‌های فیبر نوری جهت قطبش در سامانه‌های غیر کنترلی قطبش پراکنده می‌شود؛ بنابراین زاویه قطبش از بین می‌رود. جداکننده غیرقطبشی.
زاویه قطبش از بین می‌رود. جداکننده غیرقطبشی. جداکننده‌های غیرقطبشی از سه جزء تشکیل شده یک تیغهٔ دوشکستی (با جهت قطبش عادی عمودی و جهت غیرعادی قطبش افقی)، یک چرخاننده فارادی و یک تیغهٔ دوشکستی خروجی (با جهت قطبش عادی در ۴۵ درجه و جهت قطبش غیرعادی در ۴۵- درجه). نور حرکت‌کننده در جهت رو به جلو با تیغهٔ دوشکستی ورودی به دو جزء عمودی (۰ درجه) و افقی (۹۰ درجه)، که موج‌های عادی (o-ray) و غیرعادی (e-ray) نامیده می‌شوند. چرخاننده فارادی هردو موج عادی و غیرعادی را۴۵ درجه را می‌چرخاند. این به این معناست که موج‌های
درجه را می‌چرخاند. این به این معناست که موج‌های عادی اکنون در ۴۵ درجه هستند و موج‌های غیرعادی در ۴۵− درجه. تیغهٔ دوشکستی اکنون دو جزء را دوباره ترکیب می‌کند. نوری که در جهت برگشت حرکت می‌کند به دو موج عادی در ۴۵ درجه و غیرعادی در -۴۵ درجه به وسیلهٔ یک تیغهٔ دوشکستی جدا می‌شود. چرخاننده فارادی دوباره موج‌ها را ۴۵ درجه می‌چرخاند اکنون موج عادی در ۹۰ درجه‌است و موج غیرعادی در ۰ درجه‌است. به جای اینکه دو موج توسط تیغهٔ دوشکستی دوم کانونی شوند، واگرا می‌شوند. موازی ساز در یک طرف جداکننده استفاده می‌شوند. در جهت
ساز در یک طرف جداکننده استفاده می‌شوند. در جهت ایزوله شده موج شکافته می‌شود و سپس واگرا می‌گردد بنابراین در موازی ساز کانونی نمی‌شود. شکل ۳ عبور نور از یک جداکننده غیر وابسته به قطبش را نشان می‌دهد. نور حرکت‌کننده به رنگ آبی نشان داده می‌شود و نور برگشتی به رنگ قرمز. مسیر امواج با استفاده از ضریب شکست عادی ۲ و ضریب شکست غیرعادی ۳ رسم شده‌اند. زاویهٔ راس تیغه ۷ درجه‌است. چرخاننده فارادی. یکی از مهم‌ترین المان‌های نوری در یک جداکننده چرخاننده فارادی است. مشخصاتی که در چرخاننده فارادی نوری وجود دارد شامل ثابت
که در چرخاننده فارادی نوری وجود دارد شامل ثابت وردت بالا و جذب کم، ضریب شکست غیر خطی و آستانهٔ آسیب بالا. علاوه بر این جهت جلوگیری از خودکانونی و دیگر اثرات گرمایی طول کریستال باید تا حد ممکن کوتاه باشد. دو ماده‌ای که به‌طور معمول استفاده می‌شوند برای بازه 1100nm شیشهٔ بوروسیلیکات آلاییده با تربیوم و کریستال گارنت تربیوم گالیوم (TTG). برای ارتباطات راه دور به وسیلهٔ فیبر عموماً در 1310nm یا 1550nm کریستال‌های گارنت آهن ایتریم (YIG) استفاده می‌شوند. چرخاننده‌های فارادی YIG به انسداد بیش از ۳۰ دسی‌بل
فارادی YIG به انسداد بیش از ۳۰ دسی‌بل می‌رسند. جداکننده‌های نوری با جداکننده‌های بر پایهٔ تیغه‌های چارک موجی فاصله دارند به این علت که چرخاننده فارادی یک چرخش غیر دو طرفه را باوجود حفظ کردن قطبش خطی ایجاد می‌کند. این چرخش قطبش به علت چرخش فارادی در هر جهت همیشه یکسان است؛ بنابراین در جهت جلو چرخش مثبت ۴۵ درجه‌است؛ و در جهت معکوس چرخش منفی ۴۵ درجه‌است. این به علت تغییر در جهت میدان مغناطیسی مثبت در یکی و منفی در دیگری است. پس با جمع کردن مقادیر به مقدار کل ۹۰ درجه برای نوری که به سمت جلو و برعکس حرکت
کل ۹۰ درجه برای نوری که به سمت جلو و برعکس حرکت می‌کند، می‌رسیم. این به ایزولیشن بیشتر کمک می‌کند. جداکننده‌های نوری و ترمودینامیک. ممکن است در نظر اول چنین به نظر برسد که دستگاهی که اجازه عبور نور را تنها در یک جهت می‌دهد، با اجازه به عبور انرژی نور از جسم سرد به جسم گرم و بلوکه کردن آن در جهت دیگر قانون کیرشهف و قانون دوم ترمودینامیک را نقض می‌کند، اما خطایی در کار نیست زیرا جداکننده باید نور را از جسم گرم جذب (و نه بازتاب) کند و سرانجام آن را به جسم سرد می‌تاباند. کاربرد. جداکننده‌های فارادی و