payamvha/North_RAG huggingface dataset:
از چندین مدیر عبور کرد، پرتاب شد. در نتیجه، این تیم علیرغم کسب جام حذفی در سال 1998، موفق به کسب عنوان قهرمانی کشور نشد. در سال 1999، با هدایت دوشان اوهرین، سرمربی چک، مکابی هیفا غول فرانسوی پاری سن ژرمن و باشگاه اتریشی اس وی راید را شکست داد و به یک چهارم نهایی جام برندگان جام رسید. در اواسط فصل، الون میزراهی، مهاجم عالی هیفا راهی باشگاه نیس فرانسه شد که نتیجه آن شکست در یک چهارم نهایی CWC و افت عملکرد باشگاه در لیگ بود. رکورد قهرمانی باشگاه تا زمان آمدن اورام گرانت به تزلزل ادامه داد. آورام گرانت ،
اورام گرانت به تزلزل ادامه داد. آورام گرانت ، سرمربی سابق مکابی تل آویو در سال 2000 به عنوان مدیر مکابی حیفا منصوب شد. تحت هدایت گرانت، تیم سبک تهاجمی غالب خود را بازیافت. گرانت، همراه با یک تیم بسیار بهبود یافته، باشگاه را با تیمی تقریبا غیرقابل توقف هدایت کرد و قهرمانی را به دست آورد. در مرکز توجه مجموعه‌ای از نمایش‌های جذاب یوسی بنایون بود، از جمله گل‌هایی که برخی آن را بهترین گل‌های تاریخ لیگ اسرائیل می‌دانند. هجوم خود به خودی از طرفداران شاد در زمین باعث فاجعه ای غم انگیز شد. یک هوادار جوان به نام
باعث فاجعه ای غم انگیز شد. یک هوادار جوان به نام امیر رند در مقابل ریل های نگهبانی له شد و به کما رفت. یک سال بعد، گرانت با تکیه بر یک دفاع کهنه کار اسرائیلی: آلون هرازی، آریک بنادو و آدورام کیسه، و سه فوتبالیست خارجی: جووانی روسو (کرواسی)، رایمونداس ژوتاتاس (لیتوانی) و مهاجم جوان نیجریه ای، دومین قهرمانی را به دست آورد. یاکوبو پس از قهرمانی دوم، آوراهام گرانت حیفا را به مقصد تیم ملی اسرائیل ترک کرد و ایتزاک شوم، سرمربی زیر 21 سال اسرائیل جایگزین او شد. در سال 2002، حیفا با تبدیل شدن به اولین تیم اسرائیلی
سال 2002، حیفا با تبدیل شدن به اولین تیم اسرائیلی که به مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا راه یافت، تاریخ باشگاه اسرائیل را ثبت کرد. این تیم در مرحله گروهی المپیاکوس و منچستریونایتد را شکست داد. هیفا در مجموع 7 امتیاز با 12 گل به ثمر رساند و در رده سوم قرار گرفت و جواز حضور در جام یوفا را تضمین کرد. در فصل 2003–2004 ماکابی هیفا، به رهبری رونی لوی، فوتبالیست سابق ماکابی هایفا، قهرمانی را عمدتاً به دلیل نمایش ضعیف سایر تیم های لیگ به دست آورد. باشگاه جوانان مکابی حیفا (سن 16 تا 18 سال) قهرمانی داخلی را به دست
حیفا (سن 16 تا 18 سال) قهرمانی داخلی را به دست آورد و یک تیم ملی بچه های اسرائیل متشکل از بازیکنان مکابی حیفا قهرمان جام جهانی کودکان 12 ساله فاکس شد. تاریخ در طول فصل 06-2005 ساخته شد. پس از ماه ها بلاتکلیفی در مورد قرارداد رونی لوی، این قرارداد تمدید شد و لوی باشگاه را به 11 پیروزی متوالی در 11 بازی اول فصل لیگ برتر اسرائیل رساند. این همچنین کلید قهرمانی مکابی حیفا پس از کسب برتری قوی در لیگ بود. در حالی که باشگاه از موفقیت های داخلی زیادی برخوردار بود، در بازی های اروپایی چندان خوش شانس نبود. اگرچه هیفا
بازی های اروپایی چندان خوش شانس نبود. اگرچه هیفا یک تیم پیشرو برای دور دوم مقدماتی لیگ قهرمانان اروپا بود، اما تیم قدرتمند سوئدی، مالمو اف‌اف را به تساوی کشید. هیفا در سوئد 3-2 شکست خورد و در خانه 2-2 مساوی کرد. در فصل 07–2006، این باشگاه مقابل لیورپول بازی کرد. در اولین بازی از دور سوم مسابقات مقدماتی که در انگلیس برگزار شد، گوستاوو بوکلی از هیفا در دقیقه 29 گلزنی کرد، برتری که تنها 4 دقیقه به طول انجامید. کریگ بلامی نتیجه را مساوی کرد و در مقابل 40000 هوادار محلی، هیفا شجاعانه تا دقیقه 88 ایستاد که مارک
محلی، هیفا شجاعانه تا دقیقه 88 ایستاد که مارک گونزالس گل برتری میزبان را به ثمر رساند. به دلیل وضعیت امنیتی اسرائیل، بازی برگشت نه در رامات گان بلکه در کیف اوکراین در ورزشگاه والری لوبانوفسکی با 1700 تماشاگر برگزار شد. این بازی با تساوی 1-1 به پایان رسید. بیست دقیقه پایانی بازی برای شاگردان رافا بنیتز استرس زا بود. پس از برتری پیتر کراوچ (54) و یک گل خارج از خانه، روبرتو کولاوتی (63) به تساوی رسید و از اینجا به بعد حرکت به سمت تیرک دروازه میزبان یک طرفه شد. نتیجه تساوی باعث شد هیفا در جام یوفا شرکت کند. در
نتیجه تساوی باعث شد هیفا در جام یوفا شرکت کند. در بازی برگشت در بلغارستان مقابل لیتکس لووچ، هیفا خوب بازی کرد: خاویر دیرسو از راه دور یک گل چشمگیر به ثمر رساند، آلن مسعودی و روبرتو کولاوتی یک گل افتخاری برای الژنداریو ساندرینیو گذاشتند. هیفا در مرحله گروهی با حریفان قدرتمندی روبرو شد: رنجرز اسکاتلند، پارتیزان بلگراد صربستان، اوسر فرانسه و لیورنو تیم سری آ ایتالیا. در دقیقه 88 اسکاتلندی ها از روی یک ضربه پنالتی دیگر توسط مدافع هیفا موفق شدند امتیاز را دو برابر کنند. این بار چارلی آدام گلزنی کرد و پیروزی را
کنند. این بار چارلی آدام گلزنی کرد و پیروزی را قطعی کرد. هیفا به خانه بازگشت و میزبان پارتیزان بلگراد بود.گل زودهنگام اندرسون خاویر، هافبک برزیلی، هیفا را با شش امتیاز در جایگاهی عالی قرار داد. هیفا در بازی خارج از خانه ایتالیا مقابل لیورنو به یک امتیاز نیاز داشت تا این کار را با موفقیت انجام دهد. در این مرحله هیفا برابر زسکا مسکو مساوی شد. این بازی به دلیل آب و هوای شدید مسکو به ورزشگاه اسپارتاک ولادیکاوکاز منتقل شد. 30000 هوادار روس در ورزشگاه حضور داشتند. تورپدو 1–0 حیفا را شکست داد و لوکوموتیو آن را
تورپدو 1–0 حیفا را شکست داد و لوکوموتیو آن را 3–0 شکست داد. باز هم هیفا گلی در خارج از خانه به ثمر نرساند، اما نتیجه (0–0) نشان داد که هیفا ممکن است از برتری خانگی خود در بازی برگشت استفاده کند. در فصل 08–2007، ماکابی هیفا در رده پنجم لیگ قرار گرفت و در مرحله یک شانزدهم نهایی جام دولتی حذف شد. رونی لوی اعلام کرد که می رود. هیفا پس از پیروزی 2-0 مقابل بنی سخنین، قهرمان جام توتو شد. هیفا فصل 09-2008 را با امید به ماندن در یک تیم برتر افتتاح کرد. در پایان فصل، مربی الیشا لوی اولین عنوان شخصی خود را به دست
مربی الیشا لوی اولین عنوان شخصی خود را به دست آورد و هیفا با کسب شش عنوان قهرمانی در یک دهه، تاریخ فوتبال اسرائیل را ثبت کرد. ماکابی هیفا برای فصل 10–2009 به لیگ قهرمانان بازگشت. پیروزی 3-0 مقابل اف سی ردبول سالزبورگ دومین برد خود را در طول هفت سال با گل های دوالیشویلی، گولاسا و غدیر تضمین کرد. هیفا وارد مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا در فصل 2009–10 در گروه A شد و با بایرن مونیخ، یوونتوس و بوردو رقابت کرد. هیفا با 6 باخت، 8 گل خورده و بدون گل این رقابت ها را به پایان رساند. این باشگاه پس از آن در آخرین روز
به پایان رساند. این باشگاه پس از آن در آخرین روز فصل عنوان قهرمانی را به هاپوئل تل آویو از دست داد. در فصل 2010–2011 لیگ برتر اسرائیل، ماکابی حیفا عنوان قهرمانی اسرائیل را به دست آورد، اما با باخت به رقیب هاپوئل تل آویو در فینال جام دولتی، شانس کسب دوبل را از دست داد. فصل 12–2011 فصل ناامیدکننده ای بود. این تیم پس از کسب عنوان قهرمانی لیگ در فصل قبل، فصل را با مسابقات مقدماتی لیگ قهرمانان اروپا آغاز کرد، اما پس از شکست در پنالتی به باشگاه بلژیکی Genk، حذف شد. در داخل کشور، این یک ناامیدی دیگر بود. مکابی
شد. در داخل کشور، این یک ناامیدی دیگر بود. مکابی حیفا برای رسیدن به جایگاه فوتبال اروپا تلاش کرد و تساوی در دور آخر کافی نبود، زیرا ماکابی هیفا در جایگاه ناامیدکننده پنجم قرار گرفت. شکست دیگر در جام دولتی بود زیرا این تیم در فینال به رقیب هاپوئل تل آویو با یک گل بحث برانگیز دقیقه 93 شکست خورد. فصل ناامید کننده باعث شد که مالک یااکوف شار، بازیکن سابق و نماد باشگاه، روون آتار را به جای الیشا لوی، که پس از کسب 2 عنوان قهرمانی در 4 سال با باشگاه، باشگاه را ترک کرد، به عنوان مدیر فصل آینده منصوب کند. با
را ترک کرد، به عنوان مدیر فصل آینده منصوب کند. با کناره‌گیری روون آتار، هیفا فصل را با 1 برد، 4 تساوی و 4 باخت آغاز کرد و در رده آخر قرار گرفت، بدترین شروع تاریخ باشگاه. پس از پایان دور نهم، آتار برکنار شد و آریک بنادو، مربی تیم جوانان و کاپیتان سابق تیم جایگزین او شد. هیفا با هدایت بنادو به صدر جدول بازگشت و عملکرد خوبی در طول فصل از خود به نمایش گذاشت. هیفا با مکابی تل آویو مبارزه کرد اما دوم شد. در 25 ژوئیه 2013، ماکابی حیفا در مرحله دوم مقدماتی لیگ اروپا، خزر لنکران را 8–0 شکست داد. به این ترتیب رکورد
خزر لنکران را 8–0 شکست داد. به این ترتیب رکورد جدیدی برای بزرگترین برد یک باشگاه اسرائیلی در رقابت های اروپایی به ثبت رساند. در 24 مه 2016، مکابی حیفا در فینال جام دولتی اسرائیل، مکابی تل آویو را 1–0 شکست داد و برای اولین بار در 18 سال پیروز شد و بنابراین، پس از 3 سال به مسابقات اروپایی بازگشت. در شروع فصل 2020/21، ماکابی هیفا با شکست کایرات آلماتی و اف سی روستوف در مرحله مقدماتی به مرحله پلی آف لیگ اروپا راه یافت. در مرحله پلی آف، این تیم با نتیجه 2–7 مغلوب تاتنهام هاتسپر شد که بزرگترین شکست تاریخ خود در
تاتنهام هاتسپر شد که بزرگترین شکست تاریخ خود در این مسابقات بود و حذف شد. در 30 می 2021، پس از 10 سال سخت طولانی و پر از ناامیدی برای باشگاه و هوادارانش، ماکابی هیفا قهرمان لیگ برتر اسرائیل شد، سیزدهمین قهرمانی در مجموع آن، با شکست 3-2 هاپوئل بیر شوا در بازی پایانی. بازیکنان هیفا، جاش کوهن، نتا لاوی و دولف هزیزا عناوین MVP لیگ را به دست آوردند که توسط 3 سازمان بزرگ فوتبال اسرائیل اعطا شد. جاش کوهن به عنوان بهترین فوتبالیست سال انتخاب شد و باراک باخار، مربی این تیم، بدون ابهام عنوان "مربی سال" را از آن خود
این تیم، بدون ابهام عنوان "مربی سال" را از آن خود کرد. در شروع فصل 2021/22، این تیم در دور مقدماتی لیگ قهرمانان اروپا توسط کایرات حذف شد. دو هفته بعد، این تیم پس از پیروزی 2-0 مقابل ماکابی تل آویو، برنده جام دولتی، قهرمان سوپر جام 2021 اسرائیل شد. این تیم علیرغم حذف زودهنگام از مسابقات مقدماتی لیگ قهرمانان اروپا، وارد مرحله مقدماتی لیگ اروپا شد و با شکست نفتچی باکو در مرحله پلی آف به مرحله گروهی راه یافت. این تیم مرحله گروهی لیگ اروپا کنفرانس اروپا را در رده سوم به پایان رساند و به مرحله حذفی صعود نکرد.
رده سوم به پایان رساند و به مرحله حذفی صعود نکرد. این باشگاه به قهرمانی جام لیگ ادامه داد و در پایان فصل قهرمانی لیگ برتر اسرائیل در فصل 2021-22 را به دست آورد، دومین عنوان قهرمانی متوالی و چهاردهمین قهرمانی خود در مجموع. عمر آتزیلی به عنوان بهترین گلزن (20 گل) و بهترین پاس گل (10 پاس گل) به پایان رسید و به عنوان بهترین فوتبالیست سال انتخاب شد. این تیم به فینال جام دولتی اسرائیل رسید، اما در ضربات پنالتی مغلوب هاپوئل بئر شبع شد و در سوپرکاپ اسرائیل 2022 دوباره در ضربات پنالتی مغلوب هاپوئل بئر شبع شد. در
در ضربات پنالتی مغلوب هاپوئل بئر شبع شد. در آگوست 2022، این باشگاه پس از شکست المپیاکوس و آپولون لیماسول در دور مقدماتی و شکست دادن ستاره سرخ بلگراد در مرحله پلی آف، برای سومین بار در تاریخ خود به مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا صعود کرد. در مرحله گروهی، این باشگاه در گروه H با غول های اروپایی پاری سن ژرمن، یوونتوس و بنفیکا قرار گرفت. در روز دوم، ماکابی هیفا اولین گل خود را در لیگ قهرمانان اروپا در 20 سال به ثمر رساند، زمانی که تیارون چری گل اول را مقابل پاری سن ژرمن به ثمر رساند، دیداری که با شکست 1–3 به
سن ژرمن به ثمر رساند، دیداری که با شکست 1–3 به پایان رسید. در روز چهارم، ماکابی هیفا با نتیجه 2–0 یوونتوس را شکست داد. در روز پنجم، این تیم متحمل شکست 7-2 مقابل پاری سن ژرمن شد که بزرگترین شکست خود در تاریخ مسابقات بود و حذف شد. در 15 مه 2023، این تیم پس از پیروزی 1-5 مقابل ماکابی نتانیا، قهرمانی لیگ برتر اسرائیل در فصل 2022-23، سومین عنوان قهرمانی پیاپی و پانزدهمین قهرمانی باشگاه را در مجموع، پس از پیروزی 1-5 مقابل ماکابی نتانیا، به دست آورد و اولین باشگاه اسرائیلی شد که این کار را در فصلی که به مرحله
اسرائیلی شد که این کار را در فصلی که به مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا نیز رسید.
مرزبان‌نامه کتابی به زبان طبری (مازندرانی) نوشتهٔ مرزبان باوندی، از شاهزادگان طبرستان، بود که در قرن چهارم هجری نوشته شد. اصل این کتاب امروزه وجود ندارد ولی نسخه‌هایی که چند سده بعد توسط سعدالدین وراوینی و محمد بن غازی ملطیوی از طبری به فارسی دری ترجمه و بازنویسی شدند، به نام‌های "مرزبان‌نامه وراوینی" و "روضةالعقول" در دسترس هستند. ترجمه‌های فارسی "مرزبان‌نامه" در سدهٔ هفتم هجری قمری برگردان شدند و دارای نثری مصنوع هستند. این اثر توسط شیخ‌اوغلو به زبان ترکی قدیم آناتولی، نهضت عمر افندی به زبان ترکی عثمانی و
آناتولی، نهضت عمر افندی به زبان ترکی عثمانی و شهاب‌الدین ابن عربشاه به زبان عربی نیز ترجمه شد. اصل کتاب به زبان طبری مفقود است و آن گونه که پیداست، زبان اثر یحتمل چیزی میان پهلوی و زبان محلی گرگان و طبرستان بود که در آن ایام به عنوان زبان ادبی در مازندران رواج داشت. به جز نسخه‌های ترجمه‌شده به فارسی، مهم‌ترین منابع اولیه‌ای که از نسخهٔ اصلی این کتاب نام برده‌اند، "قابوس‌نامه" و "تاریخ طبرستان" هستند. نویسندهٔ "مرزبان‌نامه" یکی از شاهزادگان سلسلهٔ باوندیان در طبرستان، به نام مرزبان بن رستم، است. او در
در طبرستان، به نام مرزبان بن رستم، است. او در نخستین فصل کتاب، دربار باوند را به تصویر می‌کشد که برادرش، شهریار سوم بر تخت نشسته و با توجه به تحریکات وزیر خود، به مرزبان مشکوک است. مرزبان ضمن روایت حکایاتی که در فصول بعدی کتاب آمده، سعی می‌کند به برادر راه و رسم حکومت را بیاموزد و او را از نیرنگ‌های وزیرش برحذر دارد. داستان‌های "مرزبان‌نامه" نمادین هستند و در این حکایات از زبان حیوانات نقدهای اجتماعی و سیاسی قابل توجهی بیان شده است. مرزبان بن رستم در این کتاب اندیشه‌های اخلاقی و سیاسی خود را بیان کرده و به
اندیشه‌های اخلاقی و سیاسی خود را بیان کرده و به بررسی جایگاه الهی پادشاهان پرداخته است. البته دستورالعمل‌های او متناسب با حکومت‌های محلی کوچکی که در آن می‌زیست می‌باشد. پیش‌زمینه. نویسندهٔ کتاب، مرزبان بن رستم، از سلسلهٔ باوندیان بود که خاندانی با ریشه‌های ساسانی بودند و بر بخش‌هایی از طبرستان فرمانروایی داشتند. در زمان مرزبان، حکومت زیاریان به امیری قابوس بن وشمگیر در قدرت بودند و برادر مرزبان، شهریار سوم، که اسپهبد باوندیان بود، تحت امر قابوس زیاری بود. در این دوره خلافت عباسی دچار ضعف بوده و امیران
در این دوره خلافت عباسی دچار ضعف بوده و امیران مختلفی در گوشه‌گوشهٔ قلمرو اسلامی سر برآورده بودند ولی هیچ‌یک قدرتی نداشتند که بتوانند دیگر مدعیان را از میدان بدر برند. "مرزبان‌نامه" انعکاسی از اوضاع نابسامان سیاسی در دوران حیات نویسندهٔ آنست. در این مقطع تاریخی، گرچه سامان سیاسی کهن و آیین مشروعیت‌بخش زرتشتی فروپاشیده بود، اما اسلام و سامان سیاسی آن هنوز مستقر نشده بود. در چنین اوضاعی تنها منافع و انگیزه‌های شخصیِ افرادِ سیاسی و نظامی تعیین‌کننده بود. مرزبان بن رستم، اسپهبدزاده طبرستانی، در این هنگام با
بن رستم، اسپهبدزاده طبرستانی، در این هنگام با یادآوری آیین شهریاری و اصول اخلاقی، حاکمان زمانه را پند می‌دهد. با توجه به داستانی که وراوینی نقل کرده است، پس از این که مرزبان تصمیم گرفت از سیاست کناره بگیرد و به گوشهٔ عزلت رود، جمعی از بزرگان و اشراف از او خواستند کتابی بنویسد و او یحتمل با استفاده از کتاب‌های کهنی که در کتابخانهٔ شاهی در اختیارش بودند، کتاب "مرزبان‌نامه" را نوشت. سده‌های چهارم تا ششم هجری، نخستین دورهٔ ادبیات طبری و عصر اوج این زبان بود و "مرزبان‌نامه" هم در این دوران تألیف گردید. تاریخ
"مرزبان‌نامه" هم در این دوران تألیف گردید. تاریخ ادبیات نشان می‌دهد که دانشمندان و ادیبان بسیاری در نقاط مختلف جهان، در هر دوره‌ای که اقتضا می‌کرد، برای بیان اندیشه‌ها و نقدهای اجتماعی خود از حکایت‌های حیوانات استفاده کرده‌اند. حکایت‌های تمثیلی یا فابل، هم در میان عوام و هم در میان درباریان جایگاه والایی داشتند. این داستان‌ها یکی از ابزار نویسندگان برای بیان نقدهای سیاسی و اجتماعی به‌شمار می‌رفتند. شخصیت‌های حیوانی مرزبان‌نامه نیز هر یک نماد خصائص انسانی هستند. این کتاب فراتر از داستان و حکایت است و بیانگر
این کتاب فراتر از داستان و حکایت است و بیانگر اوضاع و آداب و رسوم جامعهٔ خویش هم هست و بر درک مؤلف از مشکلات جامعه دلالت دارد. علت توسل به داستان‌پردازی در آثار سیاسی شرقی، علاوه بر علاقه عوام به این سبک، استبداد حاکم بر جامعه بود که اجازهٔ انتقاد آشکار نمی‌داد و هر گونه نقد یا اشاره به ضعف حاکمان را با قتل و شکنجه پاسخ می‌گفت. استفاده از فن دیالکتیک و گفتگوی دو نفره در این کتاب نیز قابل تأمل است. نخستین بخش‌های "مرزبان‌نامه" با مباحثه‌ای آغاز می‌شود که یادآور "جمهور" اثر افلاطون است. منبع‌شناسی.
که یادآور "جمهور" اثر افلاطون است. منبع‌شناسی. قدیمی‌ترین منبعی که دربارهٔ "مرزبان‌نامه" موجودست، بخش مقدمهٔ کتاب "قابوس‌نامه" اثر عنصرالمعالی کیکاووس زیاری است که در قسمتی از آن، نویسنده خطاب به پسرش گیلانشاه، می‌گوید: «جدهٔ تو مادرم، دختر ملک‌زاده المرزبان بن رستم بن شروین بود، مصنف مرزبان‌نامه است. سیزدهم پدرش کابوس بن قباد بود، برادر ملک انوشیروان عادل.» دو نویسندهٔ نسخه‌های فارسی این اثر، وراوینی و ملطیوی، هم در ابتدای آثار خود اشاره‌ای به نویسندهٔ اصل کتاب کرده‌اند؛ چنانک وراوینی پدیدآورندهٔ کتاب را
کتاب کرده‌اند؛ چنانک وراوینی پدیدآورندهٔ کتاب را «مرزبان بن شروین» از اعقاب کیوس برادر انوشیروان می‌داند و ملطیوی مؤلف را از «تصانیف اعقاب قابوس وشمگیر» برمی‌شمارد. علاوه بر این، در برخی کتاب‌های تاریخی از این اثر نام برده‌اند؛ نخستین آن‌ها "تاریخ طبرستان" اثر ابن اسفندیار است که در سال ۶۱۳ هجری تکمیل گردید. ابن اسفندیار می‌گوید: «اصفهبد مرزبان بن رستم بن شروین پریم، که کتاب مرزبان‌نامه از زبان وحوش و طیور و انس و جن و شیاطین فراهم آوردهٔ اوست، اگر دانا دلی عاقلی از روی انصاف نه تقلید معانی غامض و حکم و
عاقلی از روی انصاف نه تقلید معانی غامض و حکم و مواعظ آن کتاب بخواند و فهم کند خاک بر سر دانش بیدپای هند پاشد که کلیله و دمنه جمع کرد و بداند که بدین مجموع اعاجم را بر اهل هند و دیگر اقالیم چند درجه فخر و مرتبت و به نظم طبری او را دیوانست که نیکی‌نامه می‌گویند دستور نظم طبرستانست.» حاجی خلیفه در "کشف الظنون" تنها نام کتاب را بدون شرح و توضیحی آورده است. همچنین رضاقلی‌خان هدایت در "فرهنگ ناصری" صاحب کتاب "مرزبان‌نامه" را «مرزبان پسر رستم و منسوب به امیر قابوس شمس‌المعالی» را ثبت کرده و در کتاب دیگرش،
قابوس شمس‌المعالی» را ثبت کرده و در کتاب دیگرش، "مجمع‌الفصحاء"، همو را «مرزبان دیلمی از اجداد آل زیار و قابوس وشمگیر» برمی‌شمارد. نخستین کتاب‌شناسی دربارهٔ "مرزبان‌نامه"، اثری از نظام‌الدین نوری است که در سال ۱۳۷۲ به چاپ رسید. در سال ۱۳۹۸ شمسی نیز آرزو پوریزدان کتاب‌شناسی جدیدی برای "مرزبان‌نامه" منتشر کرد که شامل دو قسمت مقالات و کتاب‌ها است. کتاب‌شناسی اخیر اثری اصولی نیست و خطاهای زیادی در آن به چشم می‌خورد. در این کتاب‌شناسی تنها به آثار فارسی پرداخته شده است و بدون تقسیم‌بندی علمی، تنها این آثار را به
است و بدون تقسیم‌بندی علمی، تنها این آثار را به ترتیب الفبا نام برده است که شامل بسیاری از کتاب‌های ردهٔ سنی کودکان است. داستان. چارچوب اصلی، داستان شاهزاده‌ای است که پس از جانشین شدن برادرش بر تاج و تخت موروثی، می‌خواهد به یک زندگی در انزوا و عزلت روی آورد. او به درخواست بزرگان دولت، موافقت می‌کند که کتابی حاوی نصیحت‌های حکیمانه و دستورالعمل‌های مفیدی برای زندگی در دنیا بنویسد. او همچنین قصد دارد از طریق این کتاب، پادشاه جدید را از شخصیت شریر وزیرش آگاه کند. داستان از آنجا آغاز می‌شود که شاهزاده در جریان
داستان از آنجا آغاز می‌شود که شاهزاده در جریان مشاجره با شاه و وزیر، شروع به گفتن یک سری داستان‌های طولانی می‌کند. در فصل اول، شاهزاده مرزبان بن رستم (که برادر اسپهبد است) بر اثر سخن‌چینی وزیر دربارِ برادرش، مورد سوءظن فرمانروا قرار گرفته است. برادران از طریق گفتگو و به کمک مثال‌ها و افسانه‌های اخلاقی تا پایان فصل به تفاهم می‌رسند. کتاب در هر فصل متوالی، چالش‌های دشوار مختلفی را بررسی می‌کند که ممکن است یک پادشاه در زمان فرمانرواییش با آن‌ها مواجه شود. در فصل دوم، فرمانروایی که در بستر مرگ است، تلاش می‌کند
دوم، فرمانروایی که در بستر مرگ است، تلاش می‌کند تا با ایجاد سازوکاری از ، از رقابت بین پسرانش بر سر جانشینی خود بکاهد و پسرانش را برای راهنمایی به یک داور مورد اعتماد ارجاع می‌دهد. در فصل سوم، یک شاهزاده خانم سلطنتی برای ازدواج آماده می‌شود، اما به جای رسم سنتی ازدواج در جهت هم‌پیمانی دودمان‌ها یا افزایش ثروت، ترجیح می‌دهد با مردی عاقل و متواضع ازدواج کند. فصل چهارم داستانی را به تصویر می‌کشد که می‌گوید چگونه مردی که با حکمت و دین استوار است، می‌تواند بر وسوسه‌هایی که غالباً توسط شر تحمیل می‌شود غلبه کند.
که غالباً توسط شر تحمیل می‌شود غلبه کند. فصل‌های پنج، شش، هفت و هشت به داستان‌هایی در قالب‌های حیوانات تغییر می‌کنند و هر کدام نشان می‌دهند که چگونه یک پادشاه خوش‌نیت در دربار یا در تخاصم با دولت‌های همسایه، از پس مشکلات برمی‌آید، و به‌طور کلی این تجربه چگونه می‌تواند برای حکومت یک پادشاهی موفق اعمال شود. فصل آخر به صورت فشرده نشان می‌دهد که چگونه همه درس‌ها در مورد آسیب‌پذیرترین موجودات نیز کاربرد دارند و دقیقاً به این وسیله است که خواننده باید تعالی و ارتقا یابد. درون‌مایه و هسته کل متن، تقویت این اصل
یابد. درون‌مایه و هسته کل متن، تقویت این اصل است که عدالت و فضایل اسلامی باید توسط حاکم به‌طور یکسان برای همگان پیگیری شود. نویسنده. به گفتهٔ فتح‌الله مجتبایی، در این که مرزبان نامی از خاندان باوندیان نویسندهٔ کتاب "مرزبان‌نامه" است، شک و شبهه‌ای وجود ندارد. نام و شخصیت دقیق مؤلف "مرزبان‌نامه" در میان مورخان مورد اختلاف است و نسب مرزبان به شکل‌های گوناگونی ثبت می‌شود. به‌طور مثال، شفر (نخستین مستشرقی که بخشی از مرزبان‌نامه را در «قطعات منتخبه فارسی» آورده) این نام را «مرزبان بن رستم بن سرخاب بن قارن» ثبت
این نام را «مرزبان بن رستم بن سرخاب بن قارن» ثبت کرده است. علامه قزوینی که "مرزبان‌نامه" را تصحیح نموده، ضمن نقل قول شفر این اسم را اشتباه می‌داند و چنین تصحیح می‌کند: «[مرزبان بن] رستم بن شهریار بن شروین بن رستم بن سرخاب بن قارن بن شهریار بن شروین بن سرخاب بن مهرمردان بن سهراب بن باو…». اما این گمانه با آنچه منابع اولیه آورده‌اند همسو نیست. نویسندگانی همچون رضا قلی‌خان هدایت، دهخدا، سعید نفیسی، ویلفرد مادلونگ، اسماعیل مهجوری، اردشیر برزگر و حسین اسلامی مشابه آنچه عنصرالمعالی کیکاووس و ابن‌اسفندیار
مشابه آنچه عنصرالمعالی کیکاووس و ابن‌اسفندیار گفته‌اند، «مرزبان بن رستم» را صحیح می‌دانند. مجتبایی احتمال می‌دهد نویسندهٔ کتاب «مرزبان بن رستم» بوده باشد ولی برای این که قدمت و اصالت بیشتری به اثر بخشد، آن را به یکی از هم‌نامان و نیای خود منسوب کرده است. غلامرضا افراسیابی، عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز، در مقاله‌ای نوشتن کتاب "مرزبان‌نامه" توسط مرزبان باوندی را زیر سؤال برد و در آن تردید کرد. اما حسین شیخ، منتقد کتاب، این مقاله را نقد کرده و ضمن برشمردن اشتباهات آن، می‌گوید: «مقاله مرحوم افراسیابی بر پایه
آن، می‌گوید: «مقاله مرحوم افراسیابی بر پایه پیش‌فرض‌های نادرستی نوشته و در نتیجه به نتایج نادرستی منجر شده است.» مرزبان بن رستم سیزدهمین اسپهبد از دودمان باوندیان و از نسل شاهان ساسانی بود و طبق سکه‌ای که از دوران حکومت او کشف شده، در سال ۳۷۱ هجری قمری بر طبرستان فرمانروایی داشت. در زمان حکومت مرزبان، ابوریحان بیرونی به دربار او پناهنده شد و کتاب "مقالید علم الهیئه"، که در باب نجوم و ستاره‌شناسی است، را به او تقدیم کرد. آن گونه که ابن اسفندیار گفته است، مرزبان بن رستم دو کتاب به زبان طبری (مازندرانی) نوشته
بن رستم دو کتاب به زبان طبری (مازندرانی) نوشته بود، یکی "مرزبان‌نامه" که نثر بود و دیگری "نیکی‌نامه" که به نظم بود. این گزارش ابن اسفندیار با آنچه ملطیوی آورده، هم‌خوانی دارد. همچنین مرزبان بن رستم پدر مادربزرگ عنصرالمعالی کیکاووس زیاری هم بوده است. این در حالی است که وراوینی «مرزبان بن شروین» را به عنوان نویسنده معرفی کرده است و می‌گوید چهارصد و اندی سال پس از او، کتاب را بازآفرینی می‌کرده. به نظر نوری خوشرودباری و سمانه جعفری، مورخان معاصر، مرزبان بن شروین یحتمل شاهزاده‌ای از نسل‌های پیشین باوندی بود که
یحتمل شاهزاده‌ای از نسل‌های پیشین باوندی بود که مطابق آنچه وراوینی در مقدمه‌اش آورده، پسر شروین بزرگ، پنجمین حاکم باوندی، است و هیچ ادعای حکومتی نداشت. ویژگی‌ها. زبان اثر. وراوینی از عبارت «فارسی قدیمی باستان» برای توصیف این کتاب یاد کرده است که می‌تواند به شکلی باستانی از زبان فارسی اشاره کند و شاید به منبعی پهلوی که گفته می‌شود فخرالدین اسعد گرگانی کتاب "ویس و رامین" را بر اساس آن نوشت، بی‌شباهت نباشد و محتمل است که آمیزه‌ای از گویش محلی طبرستانیان بوده باشد. گویا در قرن چهارم هجری قمری، در مازندران از
باشد. گویا در قرن چهارم هجری قمری، در مازندران از این نوع زبان برای مقاصد ادبی استفاده می‌شد، اما امروزه تنها چند بیت شعر از این زبان ادبی باقی مانده است. هرمان اته، ادوارد براون، علامه قزوینی، ذبیح‌الله صفا و… زبان اصلی "مرزبان‌نامه" را زبان طبری دانستند. علامه قزوینی می‌گوید مرزبان‌نامه پیش از آن که در اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم هجری به فارسی ترجمه شود، تا مدت دو قرن به زبان طبری قدیم «معمول و منتشر» بود. ادوارد براون معتقدست شواهد پراکندهٔ فراوانی وجود دارد که مازندرانی در آثار ادبی مورد استفاده
وجود دارد که مازندرانی در آثار ادبی مورد استفاده قرار می‌گرفت. حبیب برجیان، زبان‌شناس، در کتاب "متون طبری" نسبت به طبری بودن کتاب "مرزبان‌نامه" اظهار تردید کرده است. او پس از نقل سخنان ابن اسفندیار، احتمال می‌دهد که تنها "نیکی‌نامه"، دیگر اثر مرزبان، به زبان طبری بوده باشد. او همچنین مدعی شده است که ابن اسفندیار به کتاب "مرزبان‌نامه" دسترسی نداشت، وگرنه مطابق شیوهٔ نگارشش، می‌بایست عبارتی از این کتاب را نیز نقل می‌نمود. برجیان در ادامه می‌گوید نه وراوینی و نه ملطیوی در مقدمه‌شان به طبری بودن کتاب اصلی
و نه ملطیوی در مقدمه‌شان به طبری بودن کتاب اصلی اشاره نکرده‌اند و از آنجا که یکی اهل عراق عجم و دیگری اهل آناتولی (در ترکیه امروزی) هستند، بعیدست که به زبان طبری مسلط بوده باشند. برجیان همچنین هیچ مطلب صریحی در اشاره به جغرافیا و فرهنگ طبرستان در این کتاب‌ها نمی‌بیند. این در حالی است که روبن لوی معتقدست تصویری که از زندگی روزمره در حکایت‌های "مرزبان‌نامه" به چشم می‌خورد، این ادعا که کتاب در طبرستان نوشته شده است را تأیید می‌کند. او به گزارش مقدسی (در قرن چهارم هجری) اشاره می‌کند که در روزگار او این سرزمین
هجری) اشاره می‌کند که در روزگار او این سرزمین به دلیل بارندگی زیاد، دارای جنگل‌های گسترده و پر از پرندگان آبزی و ماهی بود و آن‌چنان‌که جغرافی‌دانان بعدی نیز گزارش کرده‌اند، محصولات کشاورزی آن اعم از خرما، پرتقال، لیمو، آجیل و سایر میوه‌ها شناخته شده‌بود. فتح‌الله مجتبایی، عضو فرهنگستان فارسی، با توجه به مقدمه‌ای که وراوینی نوشت، فارسی بودن کتاب اصلی را محتمل می‌داند و چنین برداشت می‌کند که مرزبان بن رستم این کتاب را به فارسی دری ساده و بی‌تکلف، که در سدهٔ چهارم هجری مرسوم بود، نوشت. علاوه بر این‌ها، محمد
چهارم هجری مرسوم بود، نوشت. علاوه بر این‌ها، محمد روشن در مقدمه‌ای بر تصحیح "مرزبان‌نامه"، گفته است که در قرن ششم هجری ادیبان و منشیان به بازنویسی ادبی کتب سادهٔ فارسی مشغول بوده‌اند و از این جهت، فکر می‌کند "مرزبان‌نامه" هم کتابی با نثر سادهٔ فارسی بود که کاتبان آن را بازنویسی کردند. محمد روشن اینچنین به طبری بودن کتاب را مردود می‌شمارد. از آنجا که هم وراوینی و هم ملطیوی دلیل بازنویسی این اثر را آراستن آن به فصاحت و بلاغت دانسته‌اند، یحتمل کتاب اصلی دارای آرایه‌های لفظی و معنوی چندانی نبود و به نثر مرسل