payamvha/North_RAG huggingface dataset:
خانه سرخه‌ای مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان ثقةالاسلام، نرسیده به درب قدیمی سرخاب قاپوسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانه سرخه‌ای که در نیمه دوم حکومت قاجارها ساخته شده، در آذربایجان شرقی و در شهر تبریز قرار دارد. این خانه در دو طبقه ساخته شده و متعلق به میرزامهدی فراشباشی داماد مظفرالدین شاه بوده است. خانه سرخه‌ای دارای اندرونی و بیرونی است و هشتی اصلی آن در ضلع جنوبی قرار دارد و دسترسی به بخش اندرونی و حیاط آن از طریق حیاط
و دسترسی به بخش اندرونی و حیاط آن از طریق حیاط بیرونی امکان‌پذیر است. اتاق‌های بخش اندرونی در اضلاع شمالی و جنوبی و شرقی و غربی حیاط اندرونی احداث شده است. بخش مرکزی و هسته اصلی مجموعه طنبی وسیع به ابعاد ۵/۹ در ۵ می‌باشد که مشرف به ایوان ستون‌دار و حیاط و باغچه بزرگ ضلع جنوبی است. در طرفین طنبی دسترسی‌های ایوان و در طرفین آن اتاق‌های کله‌ای (گوشوار) می‌باشد. کل ساختمان دارای زیرزمین و حوضخانه بزرگ است. در ضلع شمالی ساختمان حمام میرزامهدی قرار دارد. این حمام بعدها تفکیک شد و به دیگران واگذار شد. مهمترین
بعدها تفکیک شد و به دیگران واگذار شد. مهمترین عوامل تزیین در این خانه گچبری‌های متنوع در داخل و خارج ساختمان و انواع تزئینات چوبی و آیینه‌کاری‌های سقفی می‌باشد.
حمام جم مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان جم، محله ولایت واقع شده، سازنده این حمام محمد علی خان پریشان جمی می‌باشد که در زمان ناصری حاکم جم بوده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
قره محمد تپه مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گنبدکاووس، بخش مرکزی، روستای قره محمد تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این روستا در حدود ده کیلومتری شمال گنبد و در مسیر جادهٔ اینچه برون گنبد و دوکیلومتر شرقی مسیر روستای آبادان تپه قرار دارد. مردم این روستا همگی ترکمن و از طایفهٔ قوجق از طایفه‌های بزرگ ترکمنان هستند. دارای لوله کشی آب و گاز و هم چنین خطوط تلفن و برق می‌باشد. جزو معدود روستاهایی است که طرح هادی در این روستا به‌طور کامل اجرا
است که طرح هادی در این روستا به‌طور کامل اجرا نشده است؛ و فقط مدرسهٔ ابتدایی تا پایهٔ ششم را دارا است.
کارخانه چرم‌سازی یا کارخانهٔ چرم‌سازی خسروی مربوط به اوایل دوره پهلوی اول است و در تبریز، تقاطع خیابان شریعتی جنوبی و آزادی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. دانشگاه هنر اسلامی. مجموعهٔ پردیس دانشگاه هنر اسلامی تبریز در محل این کارخانه قرار گرفته‌است؛ مساحت این مجموعه ۳۶٬۰۰۰ متر مربع شامل ۸ ساختمان سه‌طبقه و یک طبقه است. مرمت مجموعهٔ پردیس و تغییر کاربری آن از کارخانه به دانشگاه از سال ۱۳۷۶ خورشیدی شروع شده و در همین راستا ساختمان‌های فرسوده به
شروع شده و در همین راستا ساختمان‌های فرسوده به آمفی‌تئاتر، ساختمان اداری، سالن ورزشی، سلف سرویس و کتابخانه تغییرکاربری داده‌اند؛ همچنین توربین‌ها و ژنراتورهایی که در بخش تأسیسات کارخانهٔ چرم‌سازی باقی‌مانده‌اند، مرمت و بازسازی شده و به‌عنوان موزهٔ صنعتی مورد استفاده قرار خواهند گرفت.
خانه شاپوری یا عمارت شاپوری مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در شیراز، خیابان انوری، روبروی خیابان اهلی واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاریخچه. این اثر از سالهای ۱۳۱۰ تا ۱۳۱۵ توسط استاد ابوالقاسم مهندسی معمار معروف شیرازی بنا شده است و متعلق به عبدالصاحب شاپوری از تاجران بزرگ کازرون بوده است. تا دهه ۷۰ هجری شمسی این بنا مورد استفادهٔ خانوادهٔ شاپوری بود و چند سال به صورت متروکه رها شده‌بود و در نهایت در سال ۱۳۷۸ سازمان میراث فرهنگی استان
و در نهایت در سال ۱۳۷۸ سازمان میراث فرهنگی استان فارس آن را خریداری و ثبت میراث فرهنگی ایران کرد. مشخصات بنا. این بنا در دو طبقه با زیربنای ۸۴۰ مترمربع و در زمینی به مساحت ۴۶۳۵ مترمربع به سبک سنتی معماری پهلوی اول بنا شده است و جزو اولین بناهایی است که در آن سال‌ها با رویکرد آزادانه به معماری طراحی شده است. کاربری جدید. بازدید عموم از این اثر آزاد است و در آن رستوران و کافی شاپ و نمایشگاه آثار فرهنگی و هنری استان فارس دایر است.
مجموعه باقری مربوط به اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی است و در گرگان، محله سرچشمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. خانه باقری یکی از بناهای شاخص در بافت تاریخی گرگان است که نمونه‌ای ارزشمند از معماری بومی مسکونی در شهر به‌شمار می‌رود. این بنا در حدفاصل محلات نعلبندان و سرچشمه و در حاشیه جنوبی یکی از معابر اصلی و پرگذر بافت قدیم گرگان واقع است، معبری که بازار و تکیه نعلبندان را به بنای امامزاده نور و سپس تکیه سرچشمه متصل می‌سازد. در میان
نور و سپس تکیه سرچشمه متصل می‌سازد. در میان خانه‌های تاریخی باقی‌مانده در شهر، خانه باقری یکی از وسیع‌ترین و سالم‌ترین نمونه‌ها است. عرصه این بنا ۱۹۵۰ مترمربع و زیربنای مجموع فضاهای سرپوشیده آن ۱۵۵۵ مترمربع است. ویژگی‌های معماری و ساختمانی. خانه از ترکیب متناوب فضاهای باز و بسته و بر اساس نوعی سازماندهی مجموعه‌ای ساخته شده‌است که حیاط‌های تقریباً غیر هندسی و متعدد، در آن نقشی برجسته بازی می‌کنند. این بنا در وضعیت فعلی دارای ۷ حیاط با اندازه و فرم‌های گوناگون است که عبارتند از: دو حیاط اندرونی، دو حیاط
است که عبارتند از: دو حیاط اندرونی، دو حیاط بیرونی، حیاط هشتی، حیاط مطبخ و حیاط سرطویله که در مجموع با ۴ ورودی به شبکه معابر اطراف بنا راه پیدا می‌کنند. اگرچه در بررسی فضاهای بسته و مسقف بنا (به ویژه وقتی به صورت جز به جز در نظر گرفته شوند) هندسه و نظمی آشکار در سازماندهی و ترکیب جرزها و بازشوها به چشم می‌خورد، اما در نگاهی کلی به بنا و با در نظر گرفتن مجموعه فضاهای باز و بسته باهم، نقش این هندسه بسیار کمرنگ می‌شود وانتظامی خاص به چشم نمی‌آید. این موضوع به همراه تفاوت عیان در تناسبات و فرم اجزای به کار
به همراه تفاوت عیان در تناسبات و فرم اجزای به کار گرفته شده در برخی نماهای داخلی و خارجی و نیز شواهد فراوان موجود در بنا، این واقعیت را بیان می‌کند که بنا در یک مرحله ساخته نشده و در مراحل مختلف تاریخی شکل گرفته‌است. از دیگر نکاتی که در باب معماری این بنا قابل اشاره‌است، همراهی و ترکیب درایتمندانه معماری برونگرا با درونگرایی کلی و غالب بنا است. این برونگرایی که حاصل نوع فرهنگ و روابط اجتماعی مردم منطقه و نیز الزامات محیطی و اقلیمی است، در ارتباطات برجسته فضاهای داخلی با معابر اطراف از طریق پنجره‌های متعدد
داخلی با معابر اطراف از طریق پنجره‌های متعدد و نیز ایوانک‌های حاشیه شمالی بنا قابل مشاهده‌است. در برخی از این پنجره‌ها، چشم‌انداز جنگل‌های اطراف شهر قاب گرفته شده‌است. معماری اقلیمی. نحوه پرداختن به مسئله آسایش محیطی و معماری اقلیمی از مسائل شایسته توجه در این خانه‌است. در تابستان‌های گرم و شرجی گرگان، فضای داخلی این خانه شرایط مناسبی برای آسایش محیطی ساکنان پدیدمی‌آورد و سختی اقلیم را قابل تحمل می‌نماید. گستردگی خانه و پرهیز از فشردگی فضاها، تعداد زیاد بازشوها، ارتباط بسیار زیاد فضاهای بسته با باز و احاطه
ارتباط بسیار زیاد فضاهای بسته با باز و احاطه اتاق‌ها از ۲ یا ۳ طرف توسط فضای باز، جرزهای قطور و جهت‌گیری مناسب بنا، از ویژگی‌های معماری اقلیمی در این خانه هستند که رسیدن به هدف آسایش محیطی را با تسهیل و تشدید کوران هوا و دوری از تابش مستقیم آفتاب گرم تابستان به وسیله سقف‌های پیش آمده، ممکن می‌سازند. هم چنین بام‌های سفالپوش و شیبدار و طره‌ای، و نیز ارتفاع گرفتن کف فضاهای طبقه پایین از سطح طبیعی زمین، ترفندهایی مناسب جهت مقابله با اثرات مخرب اقلیم پرباران و رطوبت سطحی زمین بر بنا به‌شمار می‌روند. مصالح.
و رطوبت سطحی زمین بر بنا به‌شمار می‌روند. مصالح. مصالح به کار رفته در مجموعه باقری متنوع اند: چوب، سفال، آجر، خشت، کاهگل، سنگ، گچ و شیشه عمده این مصالح را تشکیل می‌دهند، اما اوج هنرنمایی معماران و آفرینندگان بخش‌های مختلف بنا در عناصر چوبی مشاهده می‌گردد. درها، پنجره‌ها، نرده‌ها و شیرسرها اجزایی از بنا هستند که نهایت ظرافت و هنرمندی در خلق زیبا و کارآمد آنان به چشم می‌خورد و در واقع هرکدام به تنهایی اثری هنری و ارزشمندند. علاوه بر این نحوه به‌کارگیری چوب با مقاطع مختلف در عناصر سازه‌ای بنا نظیر پل‌ها،
با مقاطع مختلف در عناصر سازه‌ای بنا نظیر پل‌ها، نعل‌ها، تیرها، دستک‌ها و نیز شیرسرها نشان از هوشمندی نسل‌های پیشین در انتخاب و نحوه به‌کارگیری مصالح دارد. سلامت و استواری بسیاری از این عناصر سازه‌ای که از گزند آب در امان مانده‌اند و سال‌های طولانی از عمرشان می‌گذرد، شناخت معماران خانه را از چوب‌های مختلف و توجه به کیفیت و خواص سازه‌ای انواع آن نشان می‌دهد. سیر تحول. سیر تکوین و تحول بنا براساس مستندات مختلف از جمله اظهارات معمرین و ساکنین کهنسال و در قید حیات بنا، عکس‌های قدیمی خانواده باقری و نیز شواهد
حیات بنا، عکس‌های قدیمی خانواده باقری و نیز شواهد موجود در بنا که با پژوهش دقیق و علمی در جریان مطالعات مربوط به طرح مرمت این بنا به دست آمده‌است می‌توان مراحل تکوین و تحول بنا را در ۶ دوره ذیل تشخیص داد: مرحله اول. استقرار اولیه پیش از بناهای موجود. وجود برخی از شواهد موجود در بنا ما را به این باور می‌رساند که پیش از ساخته شدن بناهای موجود در مجموعه باقری مستحدثات دیگری در این عرصه وجود داشته که در یک مقطع زمانی تخریب شده و بناهای موجود به جای آن‌ها ساخته شده‌است. البته شاهدان زنده خانواده باقری این بناها
البته شاهدان زنده خانواده باقری این بناها را نه دیده‌اند و نه از پدران خود دربارهٔ آن‌ها چیزی شنیده‌اند و بدین ترتیب می‌توان احتمال داد که این بناها حتی پیش از باقری‌ها و توسط مالکین احتمالی قبلی این عرصه ساخته شده باشد. به عبارت دیگر پیش از اعیانی‌های فعلی بناهایی وجود داشته که تخریب شده‌اند اما در زمینه مالکیت و تعلق یا عدم تعلق آن‌ها به باقری‌ها نمی‌توانیم اظهار نظر کنیم. مرحله دوم. شکل‌گیری اولیه مجموعه فعلی (دهه ۱۲۴۰ هجری شمسی). برخی از معمرین و ساکنین کهنسال و در قید حیات بنا در بیان زمان شکل‌گیری
کهنسال و در قید حیات بنا در بیان زمان شکل‌گیری خانه به نقل از پدران خود به تاریخ ۱۲۴۶ هجری شمسی اشاره می‌کنند. دانسته‌های ما برای اثبات یا رد این تاریخ کافی نیست و حتی مطمئن نیستیم که ۱۲۴۶ شمسی مد نظر است یا قمری. زیرا اگر چه ایشان به تاریخ شمسی اشاره دارند اما رواج ماده تاریخ قمری در دوران قاجار و نیز تفاوت تقریباً ۴۰ ساله‌ای که در قدمت بنا میان دو ماده تاریخ قمری و شمسی ایجاد می‌شود به ما این اجازه را می‌دهد که چنین عدم اطمینانی را مطرح نمائیم. به هر تقدیر این تاریخ تنها تاریخی است که به عنوان سال شروع
این تاریخ تنها تاریخی است که به عنوان سال شروع ساخت مجموعه از یکی از منابع و مستندات استخراج می‌شود و ما نیز فرضیه سال اولیه ساخت بنا را بر آن می‌نهیم. براساس اطلاعات موجود در بنا نخستین ساخت و سازها مربوط به بخش‌های مجاور معابر شمالی و جنوبی است و در عین قرار گرفتن فضاهای اصلی زندگی، مانند یک جداکننده، فضای داخل خانه را از معبر عمومی تفکیک می‌کنند. مرحله سوم: اضافه شدن بناهای جدید و تکمیل محدودیت حیاط‌ها (دهه ۱۲۹۰ هجری شمسی). با افزایش تعداد افراد ساکن در خانه باقری و گسترش خانواده، در حدود ۵۰ سال پس از
خانه باقری و گسترش خانواده، در حدود ۵۰ سال پس از ساخت بناهای اولیه، چند قسمت دیگر به مجموعه اضافه گردیده‌است. اگر بناهای دوره قبلی نقش محصورکننده فضاهای داخلی عرصه را از محیط بیرون داشتند، بناهای این دوره به شکل‌گیری و تکمیل محصوریت حیاط‌های داخلی خانه منجر شدند. پایان ساخت این مرحله تاریخی در واقع بنا را به کامل‌ترین وضع خود می‌رساند و حتی به لحاظ خانوادگی در محدوده اواخر قرن قبلی و اوائل قرن حاضر (مابین سال‌های ۱۲۹۳ و ۱۳۰۶ شمسی)، خانواده باقری با بیشترین میزان جمعیت خود در این مجموعه ساکن بوده‌اند. مرحله
جمعیت خود در این مجموعه ساکن بوده‌اند. مرحله چهارم: آغاز دگرگونی‌ها. در فاصله زمانی میان سال‌های ۱۳۱۶ تا ۱۳۲۴، تغییرات و دگرگونی‌های فراوانی در خانه باقری صورت گرفته‌است. همزمانی این سال‌ها با تحولات خاص اجتماعی آن دوران می‌تواند در فهم علت این تغییرات به ما کمک کند. بی‌ثباتی موجود در جامعه بین‌المللی به دلیل وقوع جنگ جهانی دوم، تغییرات گسترده سیاسی در ایران، گسترش موج تجددگرایی در لایه‌های مختلف اجتماع، آغاز دوران احتضار سنت‌ها و ورود مفاهیم مدرنیته به ایران آن روز از آن دسته‌اند. هم چنین گسترش بیش از پیش
آن روز از آن دسته‌اند. هم چنین گسترش بیش از پیش خانواده باقری و نیاز به فضاهای جدید و نیز رواج مصالح، تکنیک‌ها و فرم‌های ساختمانی و معماری متفاوت از گذشته می‌تواند از زاویه دیگری به عنوان دلایل این تغییرات مطرح شود. سلسله تغییرات گسترده این مرحله با برداشتن سقف سفالپوش ساختمان یک طبقه شمال حیاط بیرونی بزرگ و اضافه کردن طبقه دوم به آن در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی آغاز گردیده و با تغییراتی نظیر پوشاندن طاقچه‌ها و صاف کردن جداره داخلی اتاق‌ها، حذف پنجره‌های مشبک چوبی در اکثر اتاق‌ها، ساخت راه پله جدید و ایجاد
چوبی در اکثر اتاق‌ها، ساخت راه پله جدید و ایجاد تقسیم‌بندی‌های نو در فضاها ادمه یافته‌است. مرحله پنجم: تحولات اوائل دهه چهل شمسی. در این دوران با تغییر نحوه معیشت و ورود مظاهر تکنولوژی نظیر اتومبیل و یخچال، تغیراتی در برخی فضاها که کاربرد خود را از دست داده بودند، رخ داد. تخریب تدریجی سرطویله، هویج خانه، تنور، مطبخ و نیز پر شدن سرداب‌های ساختمان با خاک دستی از این نوعند. هم چنین در این سال‌ها قسمتی از حیاط مطبخ جهت گسترش ساختمان حسینیه مجاور بنا واگذار می‌گردد. آنچه مشخص است این که به دلیل تقسیم فضاهای
آنچه مشخص است این که به دلیل تقسیم فضاهای مختلف خانه باقری میان ورثه و بی میلی نسل جدید آن زمان به حفظ و نگهداری خانه، بسیاری از آسیب‌های وارد آمده به بنا در این دوران آغاز گردیده‌است. مرحله ششم: وضعیت امروز مجموعه باقری. پس از ثبت بنا در فهرست آثار ملی ایران به سال ۱۳۷۹ و خرید ملک توسط سازمان میراث فرهنگی کشور در اسفند ماه سال ۱۳۸۰ طی همان سال و سال بعد در بخش‌هایی از خانه عملیات مرمتی مختصری صورت گرفت که این عملیات با انجام عملیات مرمت اضطراری در سال‌های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳ ادامه یافت. عملیات مرمت و احیای این
۱۳۸۲ و ۱۳۸۳ ادامه یافت. عملیات مرمت و احیای این بنا از اردیبهشت سال ۱۳۸۴ آغاز شده‌است و در سال ۱۳۹۰ به دلیل نبود اعتبار مالی و بیتوجهی مسئولین شهری و میراث فرهنگی پروژه مرمت این خانه متوقف شد تا اینکه در شهریور ماه 1395 صندوق احیاء و بهره برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی که وظیفه شناخت بناهای تاریخی در سراسر ایران و واگذاری آن‌ها به بخش خصوصی جهت مرمت و بهره‌برداری را بر عهده دارد، این بنای شاخص را به مزایده گذاشت. مشاور معماری و مرمت پارت زِمو به سرپرستی رضا مفاخر برنده مزایده اعلام گردید و در آبان ماه
رضا مفاخر برنده مزایده اعلام گردید و در آبان ماه 1395 مجموعه تاریخی باقری جهت مرمت و احیاء تحویل سرمایه‌گذار گردید. مرمت اصولی و احیاء مجموعه تا آبان ماه 1397 به درازا خواهد کشید و پس از آن از سرای باقری‌ها به عنوان یک مجموعه اقامتی پذیرایی تا 18 سال بهره‌برداری خواهد شد. تا کنون و در فاز نخست بهره‌برداری نخستین شربت خانه، نخستین عکاسخانه و نخستین فروشگاه صنایع دستی بافت تاریخی گرگان در آن شکل گرفته‌است و تا پایان سال 1397 نخستین هتل بوتیک این بافت نیز در آن شکل خواهد گرفت. هفت حیاط این خانه به ترتیب "
آن شکل خواهد گرفت. هفت حیاط این خانه به ترتیب " حیاط بزرگ، حیاط شوچره، حیاط حاج محمد رضا، حیاط مطبخ، حیاط مهتاب، حیاط هشتی و حیاط سرطویله نامیده شده اند. هندسه بنا این امکان را ایجاد کرده است که فاز اقامتی به‌طور کامل از سایر بخش های پذیرایی و خدماتی جدا باشد.
غار گمیشان مربوط به میان سنگی است و در شهرستان نکا، روستای کمیشان، در ۵ كيلومتري شهر نكا و ۲۰ كيلومتري بهشهر و جنب جاده ساری به گرگان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. باستان‌شناسی. قدمت غار گمیشان به ۱۴ تا ۱۵ هزار سال قبل و عصر فراپارینه سنگی بر‌می‌گردد. تا کنون ۴۰ هزار تکه استخوانی، ۳۰ هزار دست ابزارهای سنگی و تعدادی سفال در لایه‌های بالایی کشف شده است.
کارخانه نساجی پارس توسط علینقی کاشانی در اوایل دوره پهلوی در سمنان، تقاطع بلوارهای فردوسی و قدس، تأسیس شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در سال ۱۳۷۹، هیئت وزیران، مجوز خرید عرصه و اعیان کارخانهٔ نساجی و ریسمان‌ریسی سمنان توسط شهرداری سمنان از طریق ترک تشریفات مناقصه و به ارزش سیزده میلیارد و سیصد میلیون ریال را صادر کرد. این کارخانه در دوران رونق خود در سال ۱۳۱۱ دارای ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ نفر کارگر بود. پس از فوت علینقی کاشانی، کارخانهٔ ریسندگی با شراکت دو
فوت علینقی کاشانی، کارخانهٔ ریسندگی با شراکت دو نفر به‌نام‌های علی اردکانی و محمدحسن محمدخانی خریداری شد که به‌علت ضرر و زیان‌های ناشی از واردات پارچه، کارخانه رو به ورشکستگی رفت و به‌تدریج برخی از دستگاه‌های آن تعطیل شد و کارگران آن به‌تدریج تعدیل شدند.
تپه علی کُش مربوط به هزاره ۸ قبل از میلاد است و در شهرستان دهلران، ۷ کیلومتری غرب شهر موسیان، منطقه بیات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تپه علی کُش بین سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۳ توسط باستانشناسهای آمریکایی به نام‌های فرانک هول وکنت فلانری و جیمز نیلی کاوش گردید. و نتیجه کاوش در کتاب‌ها و مقالات گوناگون ارائه گردیده‌است که کتابی‌هایی در مورد دشت دهلران و علی کوش در سال ۱۹۶۹به سفارش دانشگاه میشیگان آمریکا به چاپ رسید. علی بزرگ که یکی از ارتشیان زمان
به چاپ رسید. علی بزرگ که یکی از ارتشیان زمان رضا شاه بوده در این تپه کشته شده است. این ناحیه در مابین رود میمه و دویرج در شهرستان دهلران است. کوچ‌نشینی و کشاورزی، خانه‌های گلی تک اتاقه، اشیایی که نشانگر روابط اقتصادی با دور دست است، استفاده از ظروف سفالی، دفن مردگان همراه با وسایل شخصی از دستاوردهای این ناحیه باستانی است. سایت نوسنگی علی کوش در جنوب غربی ایران به محور تحقیقات انقلابی در مورد اهلی گیاهان و حیوانات و روستاهای اولیه در نزدیکی شرق توسط کنت فلانرئی و همکاران فرانک هول و جیمز نیلی در اوایل دهه
و همکاران فرانک هول و جیمز نیلی در اوایل دهه ۱۹۶۰ بود. قدمت حدود ۷۵۰۰ تا ۵۵۰۰ قبل از میلاد، علی کوش یک دهکده نوسنگی کوچک از کشاورزان و گله داران بود. موقعیت دهکده مهم بود: خارج از توزیع بومی اجداد وحشی خانواده‌های اولیه بود. این به محققان نشان داد که کشاورزان اولیه علی کوش برای پرورش در مناطق جدید، گونه‌ها یا محیط را دستکاری می‌کردند. شهروندان این روستا هزاران تیغ سنگ چخماق کوچک را برای استفاده در انواع وسایل نقره‌ای تولید کردند. مصنوعات نشان داده شده در اینجا هسته هستند: بلوک‌هایی که چندین تیغه به‌طور
اینجا هسته هستند: بلوک‌هایی که چندین تیغه به‌طور سیستماتیک برداشته می‌شوند. جان اسپت در طول کار میدانی دکترا در سال ۱۹۶۹ توسط دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد (و بعداً متصدی موزه) از سطح سایت جمع‌آوری شد. اولین سکونت‌گاه در ایران در حدود ۹٫۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به‌شکل خانه‌هایی تک‌اتاقه در جوار تالابی دائمی در علی‌کُش (در فاز معروف به بُزمُردهٔ آن) ساخته شده‌اند که دیوارهایی به ضخامت ۲۵ تا ۴۵ سانتی‌متر از خشت‌هایی به ابعاد ۲۵ ۱۵ ۱۰ سانتی‌متر داشته‌اند. احتمالاً هر خانه اجاقی داشته که در محوطهٔ خانه تعبیه
هر خانه اجاقی داشته که در محوطهٔ خانه تعبیه می‌شده‌است. در حدود ۸٬۰۰۰ سال پیش از میلاد وجود مدارک و شواهد از گسترش روستاها، زندگی بر پایه کشاورزی و دامپروری در محدوده کوه‌های زاگرس و مناطقی مثل سراب، تپه گوران و تپه علی کش ثابت شده‌است. به‌نظر می‌رسد شهروندان علی‌کُش پس از خشک شدن تالاب به دیگر محوطه‌های جلگهٔ خوزستان، مانند چغاسفید، نقل مکان کرده باشند. پیوند به بیرون. ۱)اشیا کشف شده که در دانشکده میشیگان آمریکا به نمایش گذاشته شده
تپه واشیان مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام بویژه دوره ساسانیان است و در شهرستان پلدختر، ۱۵ کیلومتر شمال شرق پل دختر واقع شده باکاربری نگهبانی و نماد تمدن ساکن در دشت واشیان که بنا برگفته‌ها دارای دری روبه طلوع آفتاب وراه‌های عبور ومرور در زیر آن به صورت قنات بوده که به صورت آب انبار نیز استفاده می‌شده‌اند ولی اکنون به مرور زمان تخریب شده‌اند بنا برگفته‌ها به احتمال زیاد این تپه محل نگهداری گنج بزرگی از دوران باستان می‌باشد و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۲۳
می‌باشد و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه امامزاده زرلان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان تاکستان، بخش مرکزی، شهر نرجه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه وجیه آباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان بوئین‌زهرا، بخش دشتابی، روستای وجیه‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه زلیخا مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان بوئین‌زهرا، بخش دشتابی، روستای زلیخا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه حیدریه ۱ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش ضیاآباد، جنوب شرق شهرک حیدریه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دیال آباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش اسفرورین، روستای دیال‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سعیدآباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای سعیدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قانلی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش مرکزی شهرستان تاکستان، شهر نرجه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نهاوند مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش خرمدشت شمال شهر خرمدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سردر فهیمی مربوط به دوره پهلوی دوم است و در سنندج، پشت مسجد جامع دارالاحسان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کوبه. معمولاً کوبه‌هایی که در لنگه سمت راست نصب می‌شدند، به شکل سر شیر، مشت گره کرده یا اشکالی از این قبیل بودند و به نسبت کوبه‌های سمت چپ سنگین تر، به همین دلیل صدایی بم تر داشتند، که اگر مردی بر خانه‌ای مهمان می‌شد این کوبه را می‌کوفت اما کوبه‌هایی که بر لنگه سمت چپ می‌نشستند، کوبه‌هایی ظریف به شکل انگشتان دست یا فرشته بودند که وقتی
ظریف به شکل انگشتان دست یا فرشته بودند که وقتی نواخته می‌شدند صدایی زیر تر تولید می‌کردند و اهل خانه را از وجود بانویی در پشت در مطلع می‌کردند
خانه احمدزاده مربوط به دوره پهلوی است و در سنندج، خیابان نمکی، محله آغه زمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این عمارت در ضلع شمالی بلوار نمکی شهر سنندج واقع شده و زمان ساخت آن به دوران حکومت رضا شاه بر می‌گردد. بنا داری یک حیاط چهارگوش کوچک است و ساختمان آن در چهار طبقه با نمای جنوبی و تزیینات آجر تراش بسیار زیبا و پرکار در قسمت نمای اصلی، ساخته شده است. عمارت احمدزاده نسبت به سایر بناهای مسکونی استان، از شیوه اجرایی و تزیینات منحصربه‌فرد
استان، از شیوه اجرایی و تزیینات منحصربه‌فرد برخوردار و نوع معماری آن برون گرا است. از این رو با وجود یک حیاط در ضلع جنوبی، می‌توان گفت سبک معماری کردستانی که ویژگی بارز آن ایوان‌های ستون دار است، در این عمارت به بهترین وجهی رعایت شده است.
حمام توکل مربوط به دورهٔ صفویان است و در شهر کنگاور در استان کرمانشاه قرار دارد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. حمام توکل در بخش غربی خیابان شهدا، مقابل دیوار برپاشدهٔ معبد آناهیتا در ضلع غربی آن واقع شده و علیرغم قدمت طولانی سالم مانده است. این حمام در سال‌های آخر دههٔ ۱۳۹۰ مورد بازسازی قرار گرفته است.
میل خوئین مربوط به سدهٔ ۵ تا ۷ ه.ق است و در شهرستان ایجرود، بخش حلب، روستای خوئین کیلومتر ۶۰ جادهٔ زنجان– بیجار، واقع شده‌است. این بنای برج مانند بر فراز ارتفاعات ضلع غربی روستا قرار گرفته‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ویژگی، موقعیت. این بنای تاریخی با ارتفاعی بالغ بر۱۰ متر به صورتی مسلط با بهره‌گیری از ارتفاعات طبیعی موجود می‌توانسته منطقه پیرامون را تا شعاع ده‌ها کیلومتر از نظر حفاظت تحت پوشش قرار داده و همچنین به عنوان یک میل راهنما برای مسافران
داده و همچنین به عنوان یک میل راهنما برای مسافران و کاروان‌های خسته و از بیم گم شدن راه در هراس و نگران، امیدبخش و خوش‌آیند باشد. به‌طور کل این بنا از دو بخش بدنه و گنبد تشکیل یافته که قسمت تحتانی (بدنه)، مدوّر و با استفاده از مصالح لاشه سنگ و ملاط گچ و آهک و قسمت فوقانی (گنبد) با بهره‌گیری از آجر و ملاط بر پا شده‌است. گورستان متروکه در پیرامون بنا، که وسعتی بالغ بر ۴ هکتار را به خود اختصاص داده است؛ نزدیکی و چگونگی ارتباط این بنا با آثار تاریخی روستا، موقعیت بنا از دیگر خصوصیات بارز این اثر تاریخی است.
مسجد پیروادی معروف به مسجد گازران مربوط به اواخر دوره قاجار و در همدان، حاشیه بلوار الوند واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ارداق ۲ در استان قزوین، شهرستان بوئین‌زهرا، بخش دشتابی، شهر ارداق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه جوقین مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهریار، جوقین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این تپه مربوط به دورهٔ ساسانیان است. تپه جوقین یکی از آثار تاریخی شهرستان شهریار است که تا کنون هیچ کاوشی به روی آن صورت نگرفته‌است. تپه جوقین یکی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین بناهای خشتی منطقه است که برج و باروهای آن و مصالح و خشت‌های استفاده شده در آن آثار معماری پیش از اسلام را نشان می‌دهد. «تپه جوقین» یک قلعه نظامی تمام خشتی مربوط به دوره
«تپه جوقین» یک قلعه نظامی تمام خشتی مربوط به دوره ساسانیان بوده که امروزه دیگر تبدیل به یک تپه شده و در دهستان جوقین در شهریار قرار دارد. این اثر در تاریخ ۵ آذر ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۲۸۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تپه جوقین و قلعهٔ دیگری که در مرکز روستای قدیمی جوقین واقع است را به بهرام چوبین نسبت می‌دهند. آثار باستانی به دست آمده از تپه جوقین شهریار در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود.
دژ گل خندان مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان پردیس، روستای گل خندان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مصالح به‌کار رفته در بنای این دژ از جنس گچ، ساروج و سنگ است. این قلعه تاریخی بالای تپه ای قرار دارد و محل برخورد دو رودخانه ی بومهن و رودهن است.