payamvha/North_RAG huggingface dataset:
رنگهای مختلف می‌باشند نشانگر ظرافت کار هنرمندان گذشته این دیار است. از این قلعه سفالینه‌های نقش‌دار دوره اسلامی نیز کشف شده است که نشان دهنده تداوم زندگی در این منطقه در طول قرنهای متوالی است در قسمت سراشیبی شمال شرقی قلعه ارشق آجرهای قرمز رنگی به ابعاد ۲۵ * ۲۵ سانتیمتر وجود دارد که حکایت از رونق و شکوفائی قلعه در زمان ساسانیان است؛ زیرا بکارگیری آجر در ساختمان قلعه از زمان ساسانیان متداول شده است. درقسمت شرق قلعه در وسط دیوارها، جای دری به عرض ۱۲۰ سانتی‌متر وجود دارد که احتمالاً جای در ورودی به داخل قلعه
وجود دارد که احتمالاً جای در ورودی به داخل قلعه می‌باشد و باز در قسمت ورودی شرق قلعه یک برجک نیمه استوانه‌ای از سنگ‌های لاشه‌ای بر روی صخره سنگی که ۱۵ ردیف از سنگ‌های آن در حال حاضر باقی است با ملات ساروج درست شده است. در محوطه شرق قلعه جای یک کوره آتشدان وجود دارد که از تپه‌های اطراف قلعه، سنگ گچ آبدار (ژیپس) را که به وفور یافت می‌شود به این مکان می‌آوردند و به گچ تبدیل می‌کردند؛ زیرا به وسیلهٔ حرارت در این کوره، ژیپسها شکل متبلور خود را از دست می‌دادند و به گچ تبدیل می‌شدند. البته غیر از این در اطراف
و به گچ تبدیل می‌شدند. البته غیر از این در اطراف قلعه سیمانهای طبیعی از جمله لیمونیت و هماتیت و غیره که در رنگ‌آمیزی مصنوعات بشری کاربرد دارند به وفور یافت می‌شوند. برای رسیدن به بالای قلعه ارشق باید از راه بزرو از روی صخره‌های خطرناک عبور کرد و خود را به بالای قلعه رساند. در بالای قلعه در سمت شرق آن پی بنایی از آجر دیده می‌شود که به احتمال زیاد جایگاه و اطاقک دیده‌بانی یا ساخلوی قلعه بوده است. در قسمت غربی بالای صخره حدود هفت متر به طرف پائین نزدیک پرتگاه آب‌انبار بسیار جالبی به ابعاد ۵* ۳ متر از سنگ‌های
آب‌انبار بسیار جالبی به ابعاد ۵* ۳ متر از سنگ‌های لاشه‌ای مکعبی شکل احداث کرده‌اند که بر روی این سنگ‌ها دو لایه موازی آجرهای قرمز رنگی را به صورت دیواره‌های دو جداره با ملات ساروج چسبانده‌اند که مانع نفوذ آب به داخل دیواره‌ها و صخره‌ها بشود. محاصره قلعه ارشق توسط بابک خرمدین. پیشینه واقعه. در سال ۸۳۵ میلادی، هیثم غنوی پس از مواجهه با نیروهای بابک خرم‌دین، به قلعه ارشق پناه برد. این قلعه در منطقه‌ای استراتژیک قرار داشت و هیثم با همراهان خود، شامل ششصد پیاده و چهارصد سواره، در آن مستقر شد. بابک خرم‌دین که
و چهارصد سواره، در آن مستقر شد. بابک خرم‌دین که رهبر جنبش خرم‌دینان بود، پس از اطلاع از حضور هیثم در قلعه، به همراه نیروهایش به سوی ارشق حرکت کرد و قلعه را محاصره نمود. این واقعه در جریان درگیری‌های میان خرم‌دینان و نیروهای خلافت عباسی رخ داد. محاصره قلعه ارشق. بابک خرم‌دین پس از رسیدن به قلعه ارشق، در مقابل آن اردو زد و برای هیثم غنوی پیام فرستاد که قلعه را تخلیه کند و از آنجا دور شود. هیثم این درخواست را نپذیرفت و آماده مقابله با بابک شد. قلعه ارشق دارای خندقی مستحکم بود و هیثم با استفاده از این مزیت، به
مستحکم بود و هیثم با استفاده از این مزیت، به دفاع از قلعه پرداخت. بابک نیز با نیروهای خود در مقابل قلعه مستقر شد و به محاصره آن ادامه داد. این محاصره به درگیری‌های متعددی میان دو طرف منجر شد. تلاش هیثم برای اطلاع‌رسانی. هیثم غنوی که می‌دانست مقاومت در برابر محاصره طولانی دشوار است، از میان همراهان خود دو نفر را انتخاب کرد تا به سرعت به نزد امیر منطقه و ابوسعید، فرمانده نیروهای خلافت، بروند و آن‌ها را از وضعیت قلعه مطلع کنند. به این دو نفر وعده پاداش‌های مالی و جایگزینی اسب‌هایشان در صورت آسیب دیدن داده شد.
و جایگزینی اسب‌هایشان در صورت آسیب دیدن داده شد. این اقدام هیثم نشان‌دهنده تلاش او برای دریافت کمک‌های خارجی و شکستن محاصره بود. اهمیت واقعه. محاصره قلعه ارشق توسط بابک خرم‌دین یکی از وقایع مهم در جریان درگیری‌های خرم‌دینان با خلافت عباسی بود. این واقعه نشان‌دهنده قدرت و سازمان‌یافتگی جنبش خرم‌دینان است. محاصره قلعه ارشق همچنین بر اهمیت استراتژیک این منطقه تاکید می‌کند که به عنوان یک پایگاه دفاعی در برابر حملات خرم‌دینان مورد استفاده قرار گرفت.
تکیه خاتون آبادی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، تخت فولاد، خیابان مصلی، جنب کوی مخابرات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بسیاری از علما خاندان خاتون‌آبادی از دوران صفویه و بعد از آن در این آرامگاه دفن شده‌اند که محمدحسین خاتون‌آبادی از جمله آنان است.
سنگ قبر بابا فولاد حلوائی مربوط به دوره صفوی است و در تخت فولاد در شهر اصفهان، شمال تکیه خاتون‌آبادی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.بابا فولاد حلوایی پسر استاد شجاع (متوفی ۹۵۹ ه‍.ق) یکی از عرفا و صوفیه است که عده‌ای معتقدند تختگاه او در این زمین بوده‌است و به این جهت ابتدا به منطقه کوچکی که آرامگاه بابافولاد بود «تختگاه بابا فولاد» گفته می‌شد و از نیمه دوم قرن یازدهم هجری نام «تخت فولاد» به جای مزار بابا رکن‌الدین شایع شد و رواج یافت. او ظاهراً
بابا رکن‌الدین شایع شد و رواج یافت. او ظاهراً از جوانمردان روزگار خویش بوده و عوام تخت فولاد وی را از اولیا می‌شناسند و از او کرامت‌ها حکایت می‌کنند. سنگ گور وی هم‌اکنون در صحن مرکز تلفن تخت فولاد موجود است.
کلیسای نیکوغایوس مقدس مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، نو جلفا، محله قاراکل، کوچه خواجه عابد واقع شده و در سال ۱۶۳۰م بنا شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. معماری کلیسا. کلیسا با پلانی مستطیل شکل در جهت شرقی-غربی قرار گرفته و سقف و گنبد آن بر ستونهای پهن متصل به دیوارهای جانبی تکیه کرده‌است. این ستونها فضای داخلی کلیسا را به سه بخش مرتبط با یکدیگر تقسیم کرده‌اند. گنبد اصلی کلیسا با هشت نورگیر در بالای بخش میانی قرار گرفته. ناقوس خانه نیز در بخش
بالای بخش میانی قرار گرفته. ناقوس خانه نیز در بخش غربی و بر روی سقف بنا واقع شده. در بخش شرقی نیز محراب با دو اتاقک چهارگوش در دو سوی آن قرار گرفته‌است. مصالح به کار رفته در ساختمان عبارت اند از خشت و آجر. دیوارهای داخلی بنا با گچ پوشانده و در برخی قسمتها با خطوط هندسی تزیین شده‌اند. در سمت شمال شرقی کلیسا، نمازخانه استپانوس مقدس واقع شده که در سال ۱۷۷۴ میلادی ساخته شده‌است. در حیاط کلیسا نیز قبر خواجه میناس قرار دارد که به دستور نادرشاه کشته شد.
تکیه مادر شاهزاده را زنی گرجی به نام مریم (متوفای ۱۲۴۶ هـ. ق)، همسر فتحعلی شاه و دایه سیف‌الدوله حاکم اصفهان، برای مدفن خویش بنا نهاده‌است. تکیه مادر شاهزاده مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، تخت فولاد، خیابان خوانساری، خیابان سعادت آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کتاب گلشن اهل سلوک از رحیم قاسمی ۱۳۸۵ دربارهٔ مدفونین این بقعه‌است.
کلیسای یوحنا یک کلیسا مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، جلفا، خیابان خاقانی، کوچه چهارسو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کلیسای میناس مقدس مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، نو جلفا، محله تبریزی‌ها، کوچه تبریزی‌ها واقع شده، در سال ۱۶۵۹ میلادی ساخته شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این کلیسا را ارمنیانی که در سال ۱۶۵۵ میلادی به دستور شاه عباس دوم از محله شمس‌آباد (اصفهان) به این محله کوچانده شدند بنا کردند و در ابتدا به یاد کلیسای محله قبلی آن را مریم مقدس نام نهادند اما بعدها نام آن به میناس مقدس تغییر یافت. معماری کلیسا. پلان کلیسا به شیوه بازیلیک ستوندار در جهت
کلیسا. پلان کلیسا به شیوه بازیلیک ستوندار در جهت شرقی-غربی است و گنبد آن با نورگیرهایی بزرگ به وسیله قوس‌هایی بر چهار ستون تکیه کرده است. در سمت غرب بنا برج ناقوسخانه قرار دارد. مصالح به کار رفته در ساختمان عبارت اند از آجر و خشت. دیوارهای خارجی دارای قاب‌بندی‌هایی زیبا با نمای آجری اند اما دیوارهای داخلی با گچ پوشانده شده‌اند و بر روی آن نقاشی‌هایی ترسیم شده که به خصوص در قسمت گنبد و محراب بسیار زیبا هستند. در قسمت جنوبی کلیسا و کمی دورتر از آن نیز نمازخانهی کوچک مریم مقدس قرار دارد که در سال ۱۷۱۳ میلادی
کوچک مریم مقدس قرار دارد که در سال ۱۷۱۳ میلادی بنا شده‌است.
کلیسای نِرسِس مقدس (کلیسای سورپ نِرسِس) مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، نو جلفا، محله سنگتراش‌ها، کوچه سنگتراش‌ها واقع شده و در سال ۱۶۶۶ میلادی بنا شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. نامگذاری. کلیسای نرسس مقدس در محلهٔ کوچر که ایرانی‌ها آن را محلهٔ سنگتراش‌ها می‌نامند واقع شده‌است. دلیل این نام‌گذاری آن است که اغلب آجر کارها و سنگ‌تراش‌ها در این محل سکونت داشته‌اند. تاریخچه. در اصل این کلیسا به یادبود آوتیک دیلانیان، سازنده این بنا بوده‌است، اما
آوتیک دیلانیان، سازنده این بنا بوده‌است، اما با اهدای اشیای منسوب به نرسس مقدس، تغییر نام یافت. این بنا مربوط به سده ۱۷ میلادی (یازدهم قمری) است و طبق کتیبه‌های موجود روی نگی در سمت راست محراب، در سال در سال ۱۶۶۱ میلادی ساخته شده‌است. ظاهر امروزی این کلیسا با آنچه در ابتدا بوده، بسیار متفاوت است، زیرا طی قرن‌ها بارها بازسازی و مرمت شده‌است. معماری کلیسا. پلان کلیسا مستطیل شکل در جهت شرقی-غربی است. بنا دو گنبد دارد که گنبد غربی قوسی شکل و فاقد نورگیر، اما گنبد مرکزی بزرگتر و دارای هشت نورگیر است. محراب
گنبد مرکزی بزرگتر و دارای هشت نورگیر است. محراب کلیسا با دو اتاقک چهارگوش در دو طرف آن در قسمت شرقی بنا واقع شده است. مصالح به کار رفته در ساختمان عبارت اند از خشت و آجر. دیوارهای داخلی با گچ پوشانده شده و فاقد نقاشی است. این مجموعه دارای دو در ورودی است: ورودی اصلی، در ضلع شرقی و ورودی فرعی کوچک‌تر، در گوشه شمال غربی ساختمان. ورودی اصلی به حیاط اصلی راه می‌یابد و بلافاصله در سمت چپ تالار بزرگی، که برای گرد همایی‌های انجمن کلیسا مورد استفاده قرار می‌گرفت، وقع شده‌است. در سمت مقابل، در منتهی‌الیه حیاط یک
وقع شده‌است. در سمت مقابل، در منتهی‌الیه حیاط یک ردیف اتاق وجود دارد، که به منزلهٔ اقامتگاه کشیش است و تا ضلع شمالی که اتاق‌هایی برای مصارف گوناگون خدماتی در آنجا است. امتداد دارد. این اتاق‌ها رو به حیاطی باز می‌شوند که همجوار حیاط اصلی است، اما توسط ساختمان اصلی کلیسا به گونه‌ای مجزا، تبدیل به فرعی شده‌است. کلیسای نرسس مقدس، فضایی مربع شکل را در ضلع شمال شرقی مجموعه اشغال کرده‌است و از بیرون به شکل بنایی عظیم، زیبا و منظم به نظر می‌رسد. این بنا به‌طور کامل از کاهگل پوشیده شده‌است و ورودی‌هایش (دو ورودی در
از کاهگل پوشیده شده‌است و ورودی‌هایش (دو ورودی در ضلع جنوبی و یکی در ضلع غربی) قاب سفید رنگ گچی دارند. فضای داخلی دارای چیدمانی ساده و سنتی است: در جهت شرقی-غربی تالاری مستطیلی وجود دارد که ادامهٔ آن، تالاری گنبد دار و مربعی با طاق ضربی است که بر نیم ستونهای عظیمی استوار است، و سرانجام محرابی با پلانی بسیار فشرده و پنج ضلعی دارد. بی پیرایگی دیوارهای داخلی و فقدان تزیینات (فضای داخلی بسیار ساده رنگ شده‌است) کلیسای سورپ نرسس را در مقایسه با کلیساهای نو جلفا به فضایی منحصراً ساده و موقر تبدیل کرده‌است. برج
به فضایی منحصراً ساده و موقر تبدیل کرده‌است. برج ناقوس در قسمت جنوب غربی ساختمان و بر روی سقف آن قرار گرفته و در سال ۱۸۸۹ میلادی بنا شده. دیوارهای خارجی کلیسا با نمای آجری دارای قاببندی‌هایی زیباست و در آن از پنجره‌هایی به سبک ایرانی استفاده شده. ورودیهای جنوبی آن نیز دارای قاب سنگی با حجاریی زیباست که در آن‌ها از نقش صلیب هم استفاده شده.
کلیسای کاتارینه مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، جلفا، محله چهارسو، خیابان خاقانی، کوچه رامین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تاریخ. کلیسای کاتارینه مقدس در محلهی چهارسو و در همسایگی کلیسای هواننس مگردیچ مقدس واقع شده‌است. این کلیسا را «خواجه یقیازار لازاریان» از بازرگانان جلفای اصفهان در سال ۱۶۲۳ میلادی برای خواهران راهبه ساخت. این بنا اولین کلیسا مخصوص خواهران راهبه در ایران است که در زمان فعالیتش تعداد راهبه‌های آن به ۳۲ تن می‌رسید، اما
فعالیتش تعداد راهبه‌های آن به ۳۲ تن می‌رسید، اما پس از فوت آخرین راهبه در سال ۱۹۵۴ میلادی به فعالیت خود خاتمه داد. معماری کلیسا. پلان مستطیل شکل کلیسای دیر با ابعاد ۹ * ۵/۶ متر در جهت شرقی-غربی قرار گرفته و دارای یک گنبد کوچک قوسی شکل و یک گنبد بزرگتر با هشت نورگیر است گنبدها و سقف بنا با قوس‌هایی بر روی ستون‌های پهن متصل به دیوارهای داخلی ساختمان قرار گرفته‌اند. فضای داخلی کلیسا از سه بخش مرتبط به یکدیگر تشکیل شده که بخش شرقی محراب کلیساست. ناقوس خانه کلیسا نیز در سمت غربی بنا و در بالای ورودی اصلی قرار
نیز در سمت غربی بنا و در بالای ورودی اصلی قرار گرفته است. مصالح به کار رفته در ساختمان عبارت اند از آجر و خشت. دیوارهای داخلی بنا با گچ پوشانده شده‌اند و در قسمت محراب نقاشی‌هایی با موضاعات مذهبی ترسیم شده. در ایوان غربی کلیسا هنوز چوبی که به جای ناقوس استفاده می‌شده (کوچناک) آویزان است.
تکیه آقا حسین خوانساری ، مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، غرب تخت فولاد، خیابان سعادت آباد، خیابان خوانساری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. علما مدفون در تکیه آیت الله خوانساری
کاروانسرای سرایان مربوط به دوره صفوی است و درمیدان کوثر شهرستان سرایان، در استان خراسان جنوبی در شرق ایران واقع شده است. این کاروانسرا که متعلق به دوره صفویه می‌باشد و به "رباط شاه عباسی" نیز مشهور است می‌باشد، به روش دو ایوانی ایجاد گشته است و شامل محوطه‌های معماری مختلفی از جمله سردر ورودی، صحن، حجره‌های متعدد، ایوان، انبار، فضای خدمات و اصطبل شتران می‌باشد که امروزه به موزه مبدل گشته است. کاروانسرای سرایان در سال ۱۳۸۴ مرمتش آغاز گردید و در سال ۱۳۸۸ نیز پایان یافت و فاز اول موزه مردم‌شناسی شهرستان نیز در
یافت و فاز اول موزه مردم‌شناسی شهرستان نیز در محل شترخانه این بنای تاریخی در سال ۸۸ افتتاح گردید. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ثبت در فهرست میراث جهانی. در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای سرایان به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران
حمام قدیمی سرایان مربوط به دوره صفوی است و در مجموعه تاریخی این شهر در میانه بافت تاریخی آن واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کتیبه سردر حمام هنگام نقشه برداری از داخل کشف شده و بر اساس متن کتیبه نزدیک به 500 سال قدمت دارد. این حمام در زمینی به طول 37 متر در 14 متر و دو بخش مردانه و زنانه ساخته شده و مصالح به کار رفته در این بنا شامل آجر و ملات گچ و اندود ساروج است. از جمله اقدامات مرمتی صورت گرفته، حذف الحاقات، جمع آوری موزاییک فرش فرسوده،
گرفته، حذف الحاقات، جمع آوری موزاییک فرش فرسوده، خاکبرداری و آواربرداری، جمع آوری کامل و بازسازی مجدد گربه روها (سیستم گرمایش از کف سنتی) و پوشش گربه روها، استحکام بخشی پی‌ها و دیوار بنا، جمع‌آوری طاق‌ها و پوشش سقف در قسمت‌های آسیب دیده و اجرای مجدد، اجرای اندود ساروج کلیه فضاها، ساخت سرویس بهداشتی، اصلاح سیستم فاضلاب، بازسازی دوش متناسب با معماری سنتی، اجرای گرمایش از کف، لوله کشی تاسیسات آبی، اجرای سنگ فرش کف و دیواره‌ها تا ارتفاع یک متر، مرمت سر در ورودی و بازسازی کامل ورودی حمام کوچک، آجر فرش کف رختکن
و بازسازی کامل ورودی حمام کوچک، آجر فرش کف رختکن و ورودی‌ها، تکمیل فضای حمام ترکی و ... بوده است.
این مسجد منتسب به صفویه نیست بلکه آتشکده ایست که شاپور دوم بنا نهاد و طبق معمول آن را تبدیل به مسجد کردند مسجد جامع روستای سروشبادران. مسجد جامع سروشبادران مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اصفهان، روستای سروشبادران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد بنابر نظر لطف‌الله هنرفر از آثار دورهٔ صفویه می‌باشد، که برای توضیح بیشتر در این باره متن کتاب در ادامه بیان می‌شود. «اکنون (سروش بادران) آثار قابل ملاحظه‌ای ندارد بغیر از مسجد سرشفادران که
قابل ملاحظه‌ای ندارد بغیر از مسجد سرشفادران که بفحوای کتیبه آن در دوره شاه طهماسب اول بوسیله محمد سرشفادرانی در سال ۹۷۶ هجری بنا شده کتیبه سر در مسجد که قسمتی از کاشیهای انتخاب آن از بین رفته بخط ثلث با کاشی لاجوردی بر زمینه آجری بشرح زیر است: در ایام خلافت سلطان الاعظم نیز اوج فیض و کرم اختر برج مکارم ونعم السلطان بن السطان ابوالمظفر شاه طهماسب بهادرخان خلدالله ملکه بنا نمود این مسجد را ابن یوسف محمد سروشفادرانی اتمام دادسنه ۹۷۶...» بخط میر علی بنا. در قسمت فوقانی دواسپر طرفین سردر در دولوحه بخط آجری بر
فوقانی دواسپر طرفین سردر در دولوحه بخط آجری بر زمینهٔ کاشی لاجوردی نوشته شده: بعون ولی داد این زیب را میر محمد ابن میر علی صحن مسجد کوچک است و آثار قابل ملاحظه‌ای ندارد ولی در مسجد قدیمی است و بخط ثلث برجسته این شعر بر آن نقش بسته است: محمد عربی ابروی هر دو سرای/ که هرکه خاک درش نیست خاک برسراو/ شنیده ام که تکلم نمود همچو مسیح/ بدین حدیث لب لعل روحپرور او/ که من مدینهٔ علمم علی در اس مرا/ عجب خجسته حدیثیست من سگِ درِ او/. 2 همانگونه گذشت داخل مسجد آثار قابل ملاحظه‌ای ندارد جز یک سنگ آب قدیمی که عمر آن به
ملاحظه‌ای ندارد جز یک سنگ آب قدیمی که عمر آن به عمر مسجد می‌رسد. این سنگاب ساده و بدون طرح است و هیچ کتیبه‌ای بر روی آن وجود ندارد. کاربردی که سنگاب داشته‌است بدین قرار است: «در ایران بعد از اسلام سقاخانه و سنگاب و هر وسیلهٔ دیگری که مردم تشنه را سیراب نماید، تقدس داشته است. مردم خیر اندیش ابتدا ظروف پرآب را روی زمین و در هوای آزاد و سایه درختان کهن و طاق نماها قرار می‌دادند تا تشنگان آبی بنوشند و سیراب شوند. تشنگان نیز از سیراب شدن اسلامی بر حسین بن علی (ع) و اهل بین او می‌فرستادند. 3» و تاریخچه استفاده
و اهل بین او می‌فرستادند. 3» و تاریخچه استفاده از آن به زمان صفویه بر می‌گردد. مردم در مورد این سنگاب داستانی را نقل می‌کنند که جالب است: آن‌ها می‌گویند که در گذشته دزدی برای غارت این سنگاب وارد مسجد می‌شود که یک مار بزرگ به دزد حمله می‌کند اهالی عقیده دارند که این مار از این سنگاب محافظت می‌کند. لازم به توضیح است، سروش بادران از روستاهای استان اصفهان است که «در عرض جغرافیایی ۳۲ درجه و طول جغرافیایی ۴۱ درجه قرار دارد1». روستا هم‌اکنون در ۱۵ کیلومتری شرق اصفهان قرار دارد منابع. ۲- رک. لطف‌الله هنرفر، گنجینه
قرار دارد منابع. ۲- رک. لطف‌الله هنرفر، گنجینه آثار تاریخی اصفهان. ۱۳۴۸. بی جا. ۸۶۲–۸۶۰ ۳- نعمت‌الله میر عظیمی، اصفهان زادگاه جمال وکمال. اصفهان. گل‌ها. ۱۳۷۹. چ ۱. ص ۹۸.
مصلی بزرگ اصفهان یا مصلی امام خمینی یک مسجد بزرگ در اصفهان است که مکان برگزاری گردهمایی‌های مذهبی سیاسی مردم اصفهان و اقامه نماز جمعه اصفهان می‌باشد. این مصلی یکی از بزرگ‌ترین مصلی‌های نمازجمعه ایران به‌شمار می‌رود. قرار داشتن کنار گورستان تخت فولاد اهمیت مصلی اصفهان را دو چندان کرده‌است. بخش های مصلی. مصلی از بخش‌های مختلفی تشکیل شده که عبارتند از: شبستان تاریخی. در کنار این مصلی یک شبستان تاریخی وجود دارد که مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی
تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بقعه سید گتمیر مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان دماوند، شهرآبسرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در دوران قاجار نام این امامزاده به کَتَ میر مشهور بوده است که به زبان مازندرانی به معنی میر بزرگ است.
تکیه کازرونی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، تخت فولاد، خیابان فیض، کوچه بابا رکن الدین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. از علما و مشاهیر مدفون در تکیه کازرونی می‌توان به سید محمدباقر درچه‌ای و سید مهدی درچه‌ای در بقعه هشت ضلعی وسط حیات تکیه اشاره کرد.
تکیه واله (والهیه) مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، تخت فولاد، خیابان فیض، مجاور مسجد رکن الملک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. واله اصفهانی در این مکان دفن شده‌است.
تیمچه ملک این بنا به دست حاج محمدابراهیم ملک التجار اصفهانی، در سال 1322 ق – 1904 م احداث گردیده است و مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، میدان نقش جهان، بازار دروازه اشرف واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. شایان ذکر است که در میان تیمچه‌های بازار اصفهان، «تیمچه ملک» شهرت ویژه‌ای دارد. این شهرت به خاطر سبک معماری و تزئینات بسیار زیبا و چشم‌نوازش می باشد. لازم به توضیح است که تیمچه و سرای ملک متعلق به دوره قاجار است. بانی و سازنده بنا، «حاج
متعلق به دوره قاجار است. بانی و سازنده بنا، «حاج محمدابراهیم ملک التجار،» از رجال اوایل قرن چهاردهم هجری می باشد. ضمنا در راهروی ورودی تیمچه ملک، کتیبه‌ای از کاشی خشتی موجود است که با رنگ زرد بر زمینه لاجـورد، اشعاری بـه خط نستعلیق نگاشته شده است. این اشعار اثر طبع شاعری اصفهانی متخلص به «طرب»، فرزند «همای شیرازی» می باشد. در این کتیبه علاوه بر اشاره به نام بانی و همچنین سازنده تیمچه ملک، به تاریخ ساخت تیمچه نیز اشاره گردیده اسـت ، بدین ترتیب که مصرع آخر این شعر به حروف ابجد، سال ۱۳۲۲ را نمایان می کند.
این شعر به حروف ابجد، سال ۱۳۲۲ را نمایان می کند. شایان ذکر است که استاد همایی در بیان ماده تاریخ بنا اینگونه نوشته است: «تیمچه ملک از بناهای محمدابراهیم ملک التجار اصفهانی و کتیبه‌های گچبری آن، متضمن قطعه ماده تاریخ بنا نظما و خطا از آثار متوفی والدِ نگارنده، میرزا ابوالقاسم طرب بن همای شیرازی می باشد.»
تکیه بروجردی ها متعلق به دوره قاجار است و در اصفهان، جنوب غربی گورستان تخت فولاد (ضلع جنوب غربی خیابان سعادت آباد) جای گرفته است. این تکیه، با شمارهٔ ثبت ۹۰۷۴ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد ملاعلی آران مربوط به دوره قاجار است و در آران و بیدگل، خیابان محمدهلال، کوچه جنب مسجد قاضی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. پرونده:آران وبیدگل مسجد و آرامگاه آیت اله شهید قاضی ملاعلی آرانی.jpg|alt=مسجد ملاعلي |مسجد ملاعلي این مسجد به عنوان محل کارهای قضایی و محل اقامت محتسب و امین الحاج (دادستان مدعی العموم) و زندان در کنار محل دیوان قضایی و خانه قاضی ملاعلی(خانه تاريخي كرباسي ها ) بود که بعد از فتحعلی شاه کاربردی نداشت که بنای جدید در حدود
از فتحعلی شاه کاربردی نداشت که بنای جدید در حدود سال ۱۲۷۰ شمسی توسط فردی به نام بابا قاسم، چراغدار زیارت پنج امامزاده و مسجد قاضی بود که این مکان را مرمت و بازسازی و مبدل به مسجد نموده‌است. قسمت‌هایی از این بنا در سال‌های مختلف ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ و ۱۳۵۲ هم ترمیم گردیده‌است.
مسجد عزیزالله خان گورویی (آیت‌الله بهبهانی) مسجدی مربوط به دوره قاجار است و در رامهرمز، جنب میدان آزادی واقع شده. این مسجد را عزیزالله گورویی، خان ایل دینارون و رامهرمز، ساخت. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۱۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه استاد ابراهیم پور داود مربوط به دوره قاجار است و در رشت، سبزه میدان،کوچه آفخرا(کوی پورداود سابق)،نرسیده به ساختمان سابق آموزش و پرورش ناحیه یک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. درب این آرامگاه بسته است و امکان بازدید از داخل آن وجود ندارد.
خانه اش در شهر یزد هست ، لطفا مراجعه فرمائید منابع. خانه علی اکبر یزدیان مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، گذر سنگ سیاه، کوچه جنب مسجد ایلخانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه عبدالحسین مویدی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، محله سنگ سیاه، کوچه شازده جمالی، پلاک ۲۸ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانه عبدالحسین مویدی حدود هزار متر مربع مساحت که شامل دو بخش یکپارچه بوده و ۲۷ اتاق و دو حیاط دارد.بخش (خلوت خانه) 300متر مربع دارای معماری ارسی ، گوشواره ، حیاط مرکزی و فواره زیباست . معماری آجری این بنا بسیار منحصر بفرد است. در گوشه ای سقاخانه با نام ابوالفضل دارد. این بخش از خانه بوسیله راهرو به فضای اصلی (خانه)
این بخش از خانه بوسیله راهرو به فضای اصلی (خانه) مرتبط می شود . این خانه تاریخی متعلق به خاندان مویدی که آموزگاران قرآن کریم بودند ، تعلق داشته است.
آب‌انبار درب زنجیر مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، خیابان محتشم، ابتدای کوچه درب زنجیر، (نزدیک امامزاده هارون بن موسی که به زیارت درب زنجیر معروف است) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. متاسفانه ابین آب انبار مثل اکثر آیب انبارهای کاشان رها شده و دستخوش تخریب است.
خانه محمد قلی شیران مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی است و در اصفهان، خیابان چهار باغ پائین، بازارچه حاج محمدعلی، کوچه فشارکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. واگذاری. در تاریخ بیست و شش دیماه نودو چهار خانه تاریخی محمد قلی شیران با مزایده‌ای که توسط صندوق احیاء و بهره‌برداری از آثار تاریخی و فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری کشور برگزار گردید به رضا برادران اصفهانی در بخش خصوصی واگذار گردید.
بقعه امامزاده یحیی آرامگاهی مربوط به دوره قاجار در سبزوار است که در تقاطع خیابان‌های بیهق و اسرار شمالی واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آین آرامگاه شامل حرم، یک ایوان بزرگ و مناره‌هایی است که طول آنها به ۲۹ متر بالغ می‌شود. گنبد حرم ارتفاعی بیش از ۵ متر دارد و در زیر آن ضریح با ابعاد یک دردومتر قرارگرفته است. گنبد قدیمی‌ترین قسمت آرامگاه به‌شمار می‌آید و به سبک معماری قرنهای هفتم و هشتم می‌باشد. آرامگاه دو ورودی دارد که مستقیم به ضریح و زیر
دزد قلعه مربوط به عصر آهن دو است و در شهرستان نوشهر، بخش کجور، روستای دوآب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. معنی واژه. دزد در زبان مازندرانی به‌معنی دژ است. مانند نام قله شاهدژ که در زبان مازندرانی بدان شادزد گفته می‌شود.
تپه بایران صوفی قالبان مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گنبد کاووس، بخش مرکزی، روستای قره محمد تپه واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه سورگاه در نطنز، خیابان شهید مطهری، محله افوشته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانه سورگاه متعلق به دوره تیموری است که به نقل از افراد محلی و معتبر این محله، این بنا مکانی برای پذیرائی از میهمانان سید حسن واقف بوده است و زمانی که ایشان، تبلیغ مذهب شیعه را آغاز کردند، از این مکان به عنوان تجمع و مکانی برای مشورت با دیگران استفاده می‌کرده است . خانه سورگاه از شمال و شرق به حسینیه افوشته، از جنوب به آب انبار و از غرب به باغات سرسبز این محله
جنوب به آب انبار و از غرب به باغات سرسبز این محله منتهی می‌شود. رسم‌بندی، تزئینات داخلی زیبا و پی‌های مستحکم این بنا بر روی بستر سنگی بزرگ، نشان دهنده استحکام و سن بالای این بنا می‌باشد.