payamvha/North_RAG huggingface dataset:
پرستودریایی سفید (نام علمی: "Gygis alba") گونه‌ای پرندهٔ دریایی کوچک از خانودهٔ کاکاییان است که در نواحی اقیانوسی گرمسیری جهان دیده می‌شود. مشخصات، زیستگاه و تغذیه. پرستودریایی سفید، نوعی پرستودریایی کوچک و کاملاً سفید است که منقاری بلند و سیاه رنگ دارد. این پرنده در بخش‌های وسیعی از اقیانوس آرام و اقیانوس هند پراکنده است و در عین حال در برخی از جزایر اقیانوس اطلس نیز آشیان می‌کند. پرستوی دریایی سفید در جزایر مرجانی و معمولاً بر روی درختانی با شاخه‌های نازک آشیان می‌کند اما چینه‌های صخره‌ای و سازه‌های ساخته
می‌کند اما چینه‌های صخره‌ای و سازه‌های ساخته بشر نیز از دیگر مناطق لانه‌کردن این پرندگان به‌شمار می‌رود. پرستودریایی سفید از ماهیان تغذیه کرده و با شیرجه رفتن در آب آن‌ها را شکار می‌کند. این پرنده عمری طولانی داشته و تا ۱۷ سال نیز می‌تواند عمر کند. رفتار. پرستودریایی سفید لانه نمی‌سازد و در عوض تخم‌هایش را بر روی شاخه‌های نازک و خالی درختان که حالتی چنگال‌مانند داشته‌باشند می‌گذارد. این عمل، رفتاری غیرمعمول برای پرستوهای دریایی به‌شمار می‌رود زیرا آن‌ها یا بر روی زمین لانه‌ای ساخته و اقدام به تخم‌گذاری
یا بر روی زمین لانه‌ای ساخته و اقدام به تخم‌گذاری می‌کنند یا همچون پرستوی دریایی گرمسیری سیاه، آشیانه‌ای برای خود بر بالای درختان می‌سازند. چنین تصور می‌شود که احتمالاً پرستوی دریایی سفید به منظور کاهش انگل‌های لانه که می‌تواند کل یک کلونی را آلوده سازد از ساخت لانه سر باز می‌زند. هرچند که این کار مزایایی برای پرنده دارد اما در عین حال وزش بادهای تند، تخم‌ها و جوجه‌ها را در معرض خطر جابجایی و سقوط از درخت قرار می‌دهد. به همین دلیل است که پرستوی دریایی سفید آمادهٔ تخم‌گذاری مجدد در صورت از دست دادن تخم‌هایش
تخم‌گذاری مجدد در صورت از دست دادن تخم‌هایش می‌باشد و جوجه‌های تازه سر از تخم درآورده نیز دارای پاهایی تکامل‌یافته‌اند تا به کمک آن‌ها بتوانند خود را محکم به شاخه‌های درخت چسبانده و از سقوط خود جلوگیری نمایند.
استان لرستان سرزمینی زیبا با آب و هوای معتدل و کوهستانی است که بین ۴۶ درجه و۵۱ دقیقه تا ۵۰ درجه و۲۲ دقیقه عرض شمالی درسلسله کوههای زاگرس میانی واقع شده‌است.اشترانکوه با ۴۱۵۰ متر ارتفاع بلندترین نقطه استان لرستان است و پست‌ترین نقطه در جنوبی‌ترین منطقه استان واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا ۵۰۰ متر است. استان لرستان دارای آب وهوای متنوعی است، این تنوع از شمال به جنوب و از شرق به غرب کاملاً محسوس است. زمستان هنگامی که در شمال لرستان برف و کولاک ادامه دارد قسمت‌های جنوبی آن دارای هوایی مطبوع و بارانی است.
قسمت‌های جنوبی آن دارای هوایی مطبوع و بارانی است. بخش‌های غربی مانند سفیدکوه نسبت به قسمت‌های شرقی، یعنی دورود و الیگودرز، بارش بیشتری دارد. تنوع آب وهوایی در شهرهای استان مشاهده می‌شود به‌طوری‌که خرم آباد و رومشکان از آب و هوایی معتدل در زمستان و تابستان برخوردار است و بروجرد در زمستان سرد و در فصل تابستان آب و هوایی معتدل. الیگودرز از آب وهوای بسیار سرد در زمستان و معتدل در تابستان برخوردار است. علل تنوع آب وهوا. علل تنوع آب وهوای استان لرستان عبارتند از: میزان بارش سالانه در استان لرستان به‌طور متوسط
میزان بارش سالانه در استان لرستان به‌طور متوسط بین ۴۰۰ تا ۴۵۰ میلی‌متر در نوسان است. تفرجگاه‌های طبیعی. تفرجگاه رصد خانه کاسین لرستان (بام لرستان) چشمه‌ها و سراب‌ها. ازجمله موارد طبیعی و اکوتوریستی در لرستان‌‌‌ وجود چشمه‌ها و سراب‌های متعدد در سطح این استان است.این سراب‌ها وچشمه‌ها شرایط مناسبی را جهت جذب جمعیت توریستی داخل استان و خارج از استان را فراهم می‌نماید. سراب هنام، سراب کهمان در الشتر، سراب چگنی، کیو و چشمه‌های گلستان،، گرداب دارایی در خرم آباد، سراب جانیزه، سراب زرشکه، سراب سفید، سراب زارم، سراب
جانیزه، سراب زرشکه، سراب سفید، سراب زارم، سراب کرتول، و چشمه‌های ونایی، دره خونی، هفت چشمه و اسل در بروجرد و اشترینان، سراب غارتمندر و گردکانک، ماهی چال، فرسیان، گایکان، دورک، کیگوران، سر دره، رود آب در الیگودرز، سراب چشمه و رودک در دورود، و چشمه فلفلی در ازنا، اطراف برخی از این چشمه‌ها و سرابها از پوشش گیاهی نادری برخوردار بوده و در طول فصول مساعد شرایط مناسبی را جهت جذب گردشگران فراهم می‌نماید. منابع. سایت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان لرستان
«رقص با تو» در ۳ نوامبر ۱۹۷۹ به عنوان دومین تک‌آهنگ از آلبوم "غیر معمول" مایکل جکسون منتشر شد. این آهنگ را گروه هیت‌ویو و راد تمپرتون نوشتند. این تک‌آهنگ که در جدول‌های فروش پاپ و آر اند بی شماره یک شد، یکی از ترانه‌های مورد علاقهٔ جکسون هم بود. با توجه به مجلهٔ بیلبورد، این آهنگ پنجمین تک‌آهنگ بزرگ سال ۱۹۸۰ است. اکنون نیز این تک آهنگ به صورت رمیکس‌های مختلف در کلاب‌ها نواخته می‌شود. این آهنگ در "" دوباره پخش شد.
تالاب‌های استان لرستان از جمله جاذبه‌های طبیعی این استان هستند و به ویژه در فصل بارندگی زیبای خاصی به منطقه می دهد .علاوه بر زیبایی، این تالاب‌ها زیستگاه مناسب برای انواع آبزیان و پرندگان بومی و مهاجر می‌باشد . در این میان هفت تالاب در منطقه آهکی در شرق رودخانه کشکان و کبیر کوه قرار دارد. همچنین تالاب بیشه دالان در جنوب شهرستان بروجرد و تالاب سیلاخور در شمال غربی شهرستان دورود قرار دارد. سراب گلهو ( در مسیرجاده کاکا رضا به بروجرد ) که دارای دو چشمه است .چشمه بالایی بزگتر و پر آب تر و چشمه پایینی کوچک تر و
بالایی بزگتر و پر آب تر و چشمه پایینی کوچک تر و کم آب تراست .چشمه بالایی دائمی و چشمه پایینی تقریبا فصلی است . منطقه گلهو سر سبز و سرشار از گیاهانی است که مصرف غذایی و دارویی دارند مانند زرشک سبز ، آویشن کوهی ، پینومه یا کرفس کوهی ، قارچ ، بنه ، ریواس و ... می باشد . سراب رباط ذهابی یکی از پر آب ترین چشمه های شهر خرم آباد است که در روستای رباط ذهابی قرار دارد . این روستا در 16 کیلومتری شهر خرم آباد قرار دارد . تمام روستاهای پایین دست این روستا تا شهر خرم آباد ، برای آشامیدن و آب یاری زمین های کشاورزی از آب
، برای آشامیدن و آب یاری زمین های کشاورزی از آب این چشمه پر آب استفاده می کنند . و هیچ منبع آبی دیگری بجز چشمه سراب رباط ذهابی برای تامین آب آن ها وجود ندارد .
سِر مایکل فیلیپ جَگِر (؛ زادهٔ ۲۶ ژوئیهٔ ۱۹۴۳) خواننده، ترانه‌نویس و بازیگر انگلستانی است. او به‌عنوان خوانندهٔ اصلی و یکی از بنیانگذاران گروه موسیقی رولینگ استونز به شهرت بین‌المللی دست یافته‌است. مشارکت او در ترانه‌نویسی با کیت ریچاردز یکی از موفق‌ترین همکاری‌های تاریخ است. جگر بیش از شش دهه به‌صورت حرفه‌ای فعالیت دارد و او را «یکی از محبوب‌ترین و تاثیرگذارترین پیشروهای تاریخ راک اند رول» توصیف کرده‌اند. صدای متمایز و اجراهای زندهٔ پرانرژی او، همراه با سبک گیتارنوازی کیت ریچاردز، نشان بارزی از رولینگ
سبک گیتارنوازی کیت ریچاردز، نشان بارزی از رولینگ استونز در طول فعالیتشان بوده‌است. جگر به‌خاطر گرفتاری‌های عاشقانه‌اش با بدنامی در میان مطبوعات مواجه شد و اغلب یک شخصیت پادفرهنگی وصف می‌شد. جگر در دارتفورد، کنت به دنیا آمد و بزرگ شد. او قبل از رها کردن تحصیل و پیوستن به رولینگ استونز در مدرسهٔ اقتصاد لندن به تحصیل پرداخت. جگر بیشتر ترانه‌های رولینگ استونز را به همراه ریچاردز نوشته و آن‌ها همچنان به همکاری در زمینهٔ موسیقی ادامه می‌دهند. در اواخر دهه ۱۹۶۰، جگر در فیلم‌های "نمایش" (۱۹۷۰) و "ند کلی" (۱۹۷۰)
جگر در فیلم‌های "نمایش" (۱۹۷۰) و "ند کلی" (۱۹۷۰) ایفای نقش کرد که با نقدهای ضد و نقیضی روبرو شد. او در سال ۱۹۸۵ فعالیت انفرادی خود را آغاز کرد و اولین آلبوم خود با نام "شیز د باس" را منتشر کرد و در سال ۲۰۰۹ به ابرگروه الکتریک سوپرهوی پیوست. روابط او با اعضای استونز، به ویژه ریچاردز، در طول دههٔ ۱۹۸۰ بدتر شد اما جگر همیشه با گروه موفقیت بیشتری نسبت به پروژه‌های انفرادی خود کسب کرده‌است. جگر یک بار ازدواج کرده و طلاق گرفته و چندین رابطهٔ دیگر داشته‌است که حاصل آن هشت فرزند از پنج زن است. در سال ۱۹۸۹، جگر به
آن هشت فرزند از پنج زن است. در سال ۱۹۸۹، جگر به تالار مشاهیر راک اند رول و در سال ۲۰۰۴ به همراه گروه رولینگ استونز به تالار مشاهیر موسیقی بریتانیا راه یافت. به‌عنوان یکی از اعضای رولینگ استونز و به‌عنوان یک هنرمند انفرادی، ۱۳ تک‌آهنگ او به شمارهٔ یک جدول تک‌آهنگ‌های بریتانیا و ایالات متحده رسیده‌اند و ۳۲ تک‌آهنگ او در جایگاه ده رتبهٔ برتر این جدول‌ها قرار گرفته‌است. او در سال ۲۰۰۳ به دلیل خدماتش در موسیقی عامه‌پسند لقب شوالیه را دریافت کرد.
مجموعه فیلم‌های بتمن بیش از ۶٫۸ میلیارد دلار در گیشهٔ جهانی فروخته است و دهمین فرنچایز پرفروش تمامی دوران است. بتمن همچنین در چندین فیلم انیمیشن، هم به عنوان شخصیت اصلی و هم به عنوان شخصیت در میان گروه ظاهر شده است. مجموعه بتمن با کسب مجموع ۲٬۷۸۳٬۱۱۸٬۵۰۴ دلار آمریکا، چهارمین مجموعه فیلم پرفروش در آمریکای شمالی است. این شخصیت برای اولین بار در دهه ۱۹۴۰ در دو فیلم سریالی "بتمن" و "بتمن و رابین" حضور داشت. این شخصیت همچنین در فیلم "بتمن" در ۱۹۶۶ ظاهر شد که اقتباسی سینمایی از سریال تلویزیونی دهه ۱۹۶۰ با بازی
سینمایی از سریال تلویزیونی دهه ۱۹۶۰ با بازی ادام وست و برت وارد بود که در این فیلم هم بازی کردند. در اواخر دهه ۱۹۸۰، استودیوی برادران وارنر شروع به تولید مجموعه‌ای از فیلم‌های سینمایی با بازی بتمن کرد، از جمله فیلم "بتمن" در ۱۹۸۹ به کارگردانی تیم برتون و با بازی مایکل کیتون. برتون و کیتون دنباله ۱۹۹۲ "بازگشت بتمن" را ادامه دادند و در سال ۱۹۹۵، جوئل شوماخر فیلم "بتمن برای همیشه" را با بازی وال کیلمر در نقش بتمن کارگردانی کرد. شوماخر همچنین دنباله ۱۹۹۷ "بتمن و رابین" را کارگردانی کرد که در آن جرج کلونی به
و رابین" را کارگردانی کرد که در آن جرج کلونی به ایفای نقش پرداخت. "بتمن و رابین" با بازخوردهای ضعیفی از سوی منتقدان و طرفداران مواجه شد و این امر منجر به لغو فیلم دنباله‌ای به نام "بتمن زنجیرگسسته" گردید. پس از لغو دو پیشنهاد فیلم دیگر، این مجموعه در سال ۲۰۰۵ با فیلم "بتمن آغاز می‌کند" به کارگردانی کریستوفر نولان و با بازی کریستین بیل ریبوت شد. نولان برای کارگردانی دو قسمت دیگر بازگشت و فیلم‌های "شوالیه تاریکی" در سال ۲۰۰۸ و "شوالیه تاریکی برمی‌خیزد" در سال ۲۰۱۲ منتشر شدند، که در هر دو فیلم بیل نقش خود را
۲۰۱۲ منتشر شدند، که در هر دو فیلم بیل نقش خود را تکرار کرد. هر دو دنباله بیش از ۱ میلیارد دلار در سراسر جهان درآمد داشتند و بتمن را به دومین مجموعه فیلم تبدیل کرد که دو فیلم آن بیش از ۱ میلیارد دلار در جهان فروش داشته‌اند. این سه‌گانه به عنوان "سه‌گانه شوالیه تاریکی" شناخته می‌شود. نقدهای مثبت و موفقیت تجاری فیلم‌های نولان به بازگرداندن محبوبیت گسترده این ابرقهرمان نسبت داده شده است و قسمت دوم یکی از بهترین فیلم‌های ابرقهرمانی تاریخ در نظر گرفته می‌شود. پس از آنکه استودیوی وارنر برادرز در سال ۲۰۱۳ جهان
پس از آنکه استودیوی وارنر برادرز در سال ۲۰۱۳ جهان سینمایی مشترک خود را با عنوان دنیای توسعه‌یافته دی‌سی (DCEU) راه‌اندازی کرد، بن افلک برای ایفای نقش بتمن در این مجموعه گسترده انتخاب شد و اولین بار در سال ۲۰۱۶ در فیلم "" به کارگردانی زک اسنایدر ظاهر شد. این فیلم آغازگر مجموعه‌ای از اقتباس‌های بیشتر از کمیک‌های دی‌سی بود، از جمله فیلم کراس‌اور "لیگ عدالت" در سال ۲۰۱۷ (و نسخه برش کارگردان آن در سال ۲۰۲۱) که شخصیت‌های دیگر دنیای دی‌سی را به تصویر کشید، و ریبوت ۲۰۲۲ "بتمن" به کارگردانی مت ریوز و با بازی رابرت
۲۰۲۲ "بتمن" به کارگردانی مت ریوز و با بازی رابرت پتینسون. فیلم "جوکر" در سال ۲۰۱۹ با بازی واکین فینیکس، نسخه جوانی از بروس وین را نمایش داد. افلک و مایکل کیتون هر دو نقش بتمن را در فیلم دنیای دی‌سی "فلش" (۲۰۲۳) مجدداً ایفا کردند. همچنین کیتون قرار بود در فیلم لغو شده "بت‌گرل" محصول اچ‌بی‌او مکس نیز نقش بتمن را بازی کند.
مدار مجتمع یا آی‌سی همچنین مدار یکپارچه که به آن تراشه یا ریزتراشه نیز می‌گویند، به مجموعه‌ای از مدارهای الکترونیکی گفته می‌شود که بر روی یک "سطح صاف کوچک" (چیپ) از جنس مواد نیم‌رسانا (معمولاً از جنس سیلیسیم) قرار داده شده‌است. با قرار دادن شمار بسیاری ترانزیستور کوچک در یک ریزتراشه، مدارهایی ساخته می‌شود که از لحاظ اندازه بسیار کوچکتر، سریع‌تر و ارزان‌تر از مدارهایی است که از اجزای گسسته ساخته می‌شود. مدارهای الکتریکی عموماً شامل اجزایی مانند مقاومت، خازن، سلف و ترانزیستور می‌باشد. با توجه به اینکه فرایند
سلف و ترانزیستور می‌باشد. با توجه به اینکه فرایند ساخت ترانزیستور در فناوری‌های مدارهای مجتمع راحت‌تر از اِلِمان‌های غیرفعال یا منفعل دیگر است، مهندسان طراحی مدارهای الکترونیکی، ترجیح می‌دهند این المان‌های غیرفعال را توسط ترانزیستورها پیاده‌سازی کنند و تا حد ممکن تمامی المان‌های مدارهای الکترونیکی را به ترانزیستور تبدیل نمایند، سپس با فناوری‌های ساخت مدارهای مجتمع آن‌ها را پیاده‌سازی کنند. هر تراشه معمولاً دارای شمار بسیاری ترانزیستور می‌باشد که با استفاده از فناوری پیچیده‌ای در داخل لایه‌ای از ماده
از فناوری پیچیده‌ای در داخل لایه‌ای از ماده نیم‌رسانا؛ مانند سیلیسیم همگون با پروسه‌های ساخت مدارهای مجتمع ساخته می‌شوند. امروزه تراشه‌ها در بیشتر دستگاه‌های الکترونیکی و به‌ویژه رایانهها در ابعادی گسترده به‌کار می‌روند. وجود تراشه‌ها مرهون کشفیات بشر دربارهٔ نیمه‌رساناها و پیشرفت‌های سریع پیرامون آن‌ها میانه‌های سده بیستم می‌باشد. مهم‌ترین المان مداری که در فناوری‌های مدار مجتمع ساخته می‌شود، ماسفت می‌باشد. شرکت اینتل و اِی‌ام‌دی (AMD) به عنوان مهم‌ترین سازندگان مدار مجتمع و پردازنده، در کنار شرکت
سازندگان مدار مجتمع و پردازنده، در کنار شرکت ان‌ویدیا طراح مدارهای مجتمع در جهان مشهور هستند. تاریخچه. تلاش اولیه برای ترکیب چندین مولفه در یک محصول (مانند آی‌سی‌های مدرن)، لامپ خلأ Loewe 3NF از دهه ۱۹۲۰ بود. برخلاف آی سی‌ها، این محصول با هدف اجتناب از مالیات طراحی شده‌است، زیرا در آلمان، از گیرنده‌های رادیویی بسته به‌شمار نگهدارنده‌های لوله از یک گیرنده رادیویی، مالیات گرفته می‌شد. این قانون به گیرنده‌های رادیویی اجازه می‌داد که یک نگهدارنده تک لوله داشته باشند. مفاهیم اولیه مدار مجتمع به سال ۱۹۴۹ برمی
باشند. مفاهیم اولیه مدار مجتمع به سال ۱۹۴۹ برمی گردد، زمانی که مهندس آلمانی ورنر جاکوبی (زیمنس) حق ثبت اختراع یک دستگاه تقویت‌کننده نیم‌رسانا شبیه به مدار مجتمع را نشان داد که پنج ترانزیستور را روی یک بستر مشترک در یک ترتیب تقویت‌کننده سه مرحله ای. جاکوبی سمعک‌های کوچک و ارزان را به عنوان کاربردهای معمولی صنعتی ثبت اختراع خود فاش کرد. استفاده فوری تجاری از حق ثبت اختراع وی گزارش نشده‌است. جفری دامر (۱۹۰۹–۲۰۰۲)، یکی دیگر از طرفداران اولیه این مفهوم، یک دانشمند رادار بود که برای تأسیس رادار سلطنتی وزارت دفاع
رادار بود که برای تأسیس رادار سلطنتی وزارت دفاع انگلیس کار می‌کرد. دامر این ایده را در سمپوزیوم پیشرفت قطعات الکترونیکی با کیفیت در واشینگتن دی سی در ۷ مه ۱۹۵۲ به مردم ارائه داد. او سمپوزیوم‌های بسیاری را برای تبلیغ عقاید خود به صورت علنی ارائه داد و در سال ۱۹۵۶ موفق به ساخت چنین مداری شد. میان سال‌های ۱۹۵۳ و ۱۹۵۷، سیدنی دارلینگتون و یاسورو تاروی (آزمایشگاه الکتروتکنیک) طرح‌های تراشه مشابهی را پیشنهاد کردند که در آن چندین ترانزیستور می‌توانستند یک منطقه فعال مشترک داشته باشند هیچ جداسازی برقی نبود تا آنها
مشترک داشته باشند هیچ جداسازی برقی نبود تا آنها را از یکدیگر جدا کند. مدار مجتمع یکپارچه توسط فرایند غیرفعال سازی سطح محمد عطاالله امکان‌پذیر گردید، که با اکسیداسیون حرارتی باعث ایجاد ثبات الکتریکی در سطوح سیلیکونی شد و ساخت تراشه‌های مدار مجتمع یکپارچه با استفاده از سیلیکون را امکان‌پذیر کرد. این مبنای روند مسطحی بود که در اوایل سال ۱۹۵۹ توسط ژان هورنی در فرچایلد سمیکانداکتر توسعه یافت، که برای اختراع تراشه یکپارچه مدار یکپارچه حیاتی بود. یک مفهوم کلیدی در پشت IC یکپارچه، اصل جداسازی اتصال p-n است که به
پشت IC یکپارچه، اصل جداسازی اتصال p-n است که به هر ترانزیستور اجازه می‌دهد با وجود اینکه بخشی از همان قطعه سیلیکون است، به‌طور مستقل کار کند. فرایند انفعال سطح آتالا دیودها و ترانزیستورهای جداگانه را جدا می‌کند، که توسط کورت لهووک در اسپریگ الکتریک در سال ۱۹۵۹ و سپس به‌طور مستقل توسط رابرت نویس در فرچایلد در همان سال به ترانزیستورهای مستقل روی یک قطعه سیلیکون گسترش یافت. نخستین مدارهای مجتمع. یک ایده پیش ساز برای IC ایجاد بسترهای کوچک سرامیکی (اصطلاحاً میکرومدول) بود که هرکدام دارای یک جز تنها کوچک شده
بود که هرکدام دارای یک جز تنها کوچک شده بودند. سپس قطعات می‌توانند در یک شبکه جمع و جور دو بعدی یا سه بعدی ادغام و سیم کشی شوند. این ایده، که در سال ۱۹۵۷ بسیار امیدوارکننده به نظر می‌رسید، توسط جک کیلبی به ارتش ایالات متحده پیشنهاد شد و منجر به برنامه کوتاه مدت میکرومدول (مشابه پروژه ۱۹۵۱ تینکرتوی) شد. با این حال، همزمان با شتاب گرفتن پروژه، کیلبی با طراحی جدید و انقلابی ارائه شد: مدار مجتمع. کیلبی که به تازگی توسط تگزاس اینسترومنتس استخدام شده بود، ایده‌های اولیه خود را در مورد مدار مجتمع در ژوئیه ۱۹۵۸
اولیه خود را در مورد مدار مجتمع در ژوئیه ۱۹۵۸ ثبت کرد و نخستین نمونه کار مدار مجتمع را در ۱۲ سپتامبر ۱۹۵۸ با موفقیت به نمایش گذاشت. کیلبی در درخواست ثبت اختراع خود در ۶ فوریه ۱۹۵۹، دستگاه جدید خود را به عنوان «بدنه ای از مواد نیم‌رسانا … که در آن تمام اجزای مدار الکترونیکی کاملاً یکپارچه شده‌اند» توصیف کرد. نخستین مشتری اختراع جدید، نیروی هوایی ایالات متحده. کیلبی به دلیل سهم خود در اختراع مدار مجتمع، جایزه نوبل فیزیک ۲۰۰۰ را به‌دست‌آورد. با این حال، اختراع کیلبی به جای تراشه مدار یکپارچه (مدار مجتمع
کیلبی به جای تراشه مدار یکپارچه (مدار مجتمع مونولیتیک) یک مدار ترکیبی ترکیبی (IC ترکیبی) بود. IC کیلبی دارای اتصالات سیم خارجی بود که تولید انبوه را دشوار می‌کرد. شش ماه پس از کیلبی، رابرت نویس در فرچایلد سمیکانداکتر نخستین تراشه IC یکپارچه واقعی را اختراع کرد. این یک نوع جدید از مدار مجتمع بود، عملی تر از اجرای کیلبی. طرح نویس از سیلیکون ساخته شده‌است، در حالی که تراشه کیلبی از ژرمانیم ساخته شده‌است. IC یکپارچه Noyce تمام اجزا را روی یک تراشه سیلیکون قرار داده و آنها را با خطوط مس متصل می‌کند. آی سی
قرار داده و آنها را با خطوط مس متصل می‌کند. آی سی یکپارچه نویس با استفاده از فرایند مسطح ساخته شده در اوایل سال ۱۹۵۹ توسط همکار وی ژان هورنی ساخته شد. تراشه‌های IC مدرن بیش از IC ترکیبی Kilbyبر اساس مدار مجتمع یکپارچه رابرت "نویس" ساخته شده‌اند. پروژه آپولو ناسا بزرگ‌ترین مصرف‌کننده مدارهای مجتمع میان سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۵ بود. مدارهای مجتمع TTL. منطق ترانزیستور (TTL) توسط جیمز ال بی در اوایل دهه ۱۹۶۰ در TRW توسعه داده شد. TTL در دهه ۱۹۷۰ تا اوایل دهه ۱۹۸۰ به فناوری غالب مدار مجتمع تبدیل شد. ده‌ها مدار
به فناوری غالب مدار مجتمع تبدیل شد. ده‌ها مدار مجتمع TTL روش استاندارد ساخت پردازنده‌های مینی کامپیوتر و رایانه‌های اصلی بود. رایانه‌هایی از جمله رایانه‌های مرکزی IBM 360، مینی کامپیوترهای PDP-11 و دیتاپوینت ۲۲۰۰ دسک تاپ از مدارهای دوقطبی یکپارچه ساخته شده‌اند، یا TTL یا منطق حتی سریعتر همراه با امیتر (ECL). مدارهای مجتمع ماس. تقریباً همه تراشه‌های مدرن مدار مجتمع از مدارهای مجتمع نیم‌رسانا فلز- اکسید (MOS) ساخته شده از ماسفت (ترانزیستور اثرِ میدانیِ نیمه‌رسانای اکسید-فلز) ساخته شده‌اند. ماسفت (که به عنوان
اکسید-فلز) ساخته شده‌اند. ماسفت (که به عنوان ترانزیستور ماس نیز شناخته می‌شود)، که توسط محمد عطاالله و داون کهنگ در آزمایشگاه‌های بل در سال ۱۹۵۹ اختراع شد، ساخت مدارهای مجتمع با چگالی بالا را امکان‌پذیر کرد. آتالا نخستین بار مفهوم تراشه مدار مجتمع ماس (MOS IC) را در سال ۱۹۶۰ ارائه داد و خاطرنشان کرد که سهولت ساخت ماسفت آن را برای مدارهای مجتمع مفید ساخته‌است. برخلاف ترانزیستورهای دو قطبی که به‌شماری مرحله برای جداسازی اتصالات p-n ترانزیستورها روی تراشه نیاز داشتند، ماسفتها چنین مرحله ای را لازم ندارند اما
داشتند، ماسفتها چنین مرحله ای را لازم ندارند اما می‌توانند به راحتی از یکدیگر جدا شوند. مزیت آن برای مدارهای مجتمع توسط داون کهنگ در سال ۱۹۶۱ تکرار شد. لیست نقاط عطف IEEE شامل نخستین مدار مجتمع توسط Kilby در سال ۱۹۵۸، روند مسطح Hoerni و IC مسطح Noyce در ۱۹۵۹، و ماسفت توسط عطاالله و کهنگ در ۱۹۵۹ است. نخستین آزمایش آزمایشی ماس که ساخته شد، تراشه ۱۶ ترانزیستوری بود که توسط فرد هایمن و استیون هوفستاین در RCA در سال ۱۹۶۲ ساخته شد. جنرال میکروالکترونیک بعداً نخستین مدار مجتمع تجاری ماس را در سال ۱۹۶۴ معرفی کرد،
مدار مجتمع تجاری ماس را در سال ۱۹۶۴ معرفی کرد، یک رجیستر شیفت ۱۲۰ ترانزیستوری ایجاد شده توسط رابرت نورمن. تا سال ۱۹۶۴ تراشه‌های ماس نسبت به تراشه‌های دو قطبی به تراکم ترانزیستور بالاتر و هزینه‌های تولید کمتری رسیده بودند. تراشه‌های ماس به میزان پیش‌بینی شده توسط قانون مور بیشتر در پیچیدگی افزایش یافته و منجر به ادغام در مقیاس بزرگ (LSI) با صدها ترانزیستور بر روی یک تراشه ماس واحد در اواخر دهه ۱۹۶۰ می‌شوند. به دنبال توسعه دروازه خود تراز شده (دروازه سیلیکون) ماسفت توسط رابرت کروین، دونالد کلاین و جان ساراس
ماسفت توسط رابرت کروین، دونالد کلاین و جان ساراس در آزمایشگاه‌های بل در سال ۱۹۶۷، نخستین فناوری ماس IC با دروازه سیلیکون با دروازه‌های خود تراز، اساس تمام مدارهای مدرن سیماس مدرن، در فرچایلد سمیکانداکتر توسط فدریکو فاجین در سال ۱۹۶۸ ساخته شد. استفاده از تراشه‌های MOS LSI در محاسبات پایه و اساس نخستین ریزپردازنده‌ها بود، زیرا مهندسان تشخیص دادند که یک پردازنده رایانه کامل می‌تواند در یک تراشه MOS LSI وجود داشته باشد. این امر منجر به اختراع ریزپردازنده و میکروکنترلر در اوایل دهه ۱۹۷۰ شد. در اوایل دهه ۱۹۷۰،
در اوایل دهه ۱۹۷۰ شد. در اوایل دهه ۱۹۷۰، فناوری مدار مجتمع ماس یکپارچه سازی بسیار گسترده (VLSI) در بیش از ۱۰۰۰۰ ترانزیستور را بر روی یک تراشه امکان‌پذیر کرد. در ابتدا، رایانه‌های مبتنی بر ماس فقط در مواقعی که چگالی بالا مانند ماشین حساب‌های هوا فضا و جیبی مورد نیاز بود، معنی پیدا می‌کردند. رایانه‌هایی که کاملاً از TTL ساخته شده‌اند، مانند Datapoint 2200 1970، بسیار سریعتر و قدرتمندتر از ریزپردازنده‌های ماس تک تراشه مانند اینتل ۸۰۰۸ ۱۹۷۲ تا اوایل دهه ۱۹۸۰ بودند. پیشرفت در فناوری IC، در درجه اول ویژگی‌های
بودند. پیشرفت در فناوری IC، در درجه اول ویژگی‌های کوچکتر و تراشه‌های بزرگتر، باعث شده‌است که هر دو سال شمار ترانزیستورهای ماس در یک مدار مجتمع دو برابر شود، روندی که تحت عنوان قانون مور شناخته می‌شود. مور در ابتدا اظهار داشت که هر سال دو برابر خواهد شد، اما در سال ۱۹۷۵ ادعا را هر دو سال یکبار تغییر داد. از این ظرفیت افزایش یافته برای کاهش هزینه و افزایش عملکرد استفاده شده‌است. به‌طور کلی، با کوچک شدن اندازه ویژگی، تقریباً همه جنبه‌های عملکرد یک IC بهبود می‌یابد. هزینه هر ترانزیستور و مصرف برق سوئیچینگ برای
هزینه هر ترانزیستور و مصرف برق سوئیچینگ برای هر ترانزیستور کاهش می‌یابد، در حالی که ظرفیت و سرعت حافظه از طریق روابط تعریف شده توسط مقیاس گذاری Dennard (مقیاس گذاری ماسفت) افزایش می‌یابد. از آنجا که بهره، سرعت، ظرفیت و مصرف برق برای کاربر نهایی مشهود است، رقابت شدیدی میان تولیدکنندگان برای استفاده از هندسه‌های ریز وجود دارد. با گذشت سالها، اندازه ترانزیستورها از ۱۰ میکرون در اوایل دهه ۱۹۷۰ به ۱۰ نانومتر در سال ۲۰۱۷ کاهش یافته‌است با افزایش مربوط به میلیون برابر ترانزیستورها در واحد سطح. از سال ۲۰۱۶، نواحی
ترانزیستورها در واحد سطح. از سال ۲۰۱۶، نواحی تراشه معمولی از چند میلی‌متر مربع تا حدود ۶۰۰ میلی‌متر مربع متغیر است، با حداکثر ۲۵ میلیون ترانزیستور در میلی‌متر مربع. پیش‌بینی شده کاهش اندازه ویژگی‌ها و پیشرفت مورد نیاز در زمینه‌های مربوط سال‌ها توسط نقشه راه بین‌المللی فناوری برای نیم‌رساناها (ITRS) پیش‌بینی شده بود. ITRS نهایی در سال ۲۰۱۶ صادر شد و نقشه راه بین‌المللی دستگاه‌ها و سیستم‌ها جایگزین آن شده‌است در ابتدا، آی سی‌ها کاملاً الکترونیکی بودند. موفقیت آی‌سی‌ها منجر به تلفیق دیگر فناوری‌ها در تلاش
آی‌سی‌ها منجر به تلفیق دیگر فناوری‌ها در تلاش برای دستیابی به همان مزایای کوچک و کم هزینه شده‌است. این فناوری‌ها شامل دستگاه‌های مکانیکی، اپتیک و حسگرها هستند. دستگاه‌های متصل به شارژ، و سنسورهای پیکسل فعال که از نزدیک مرتبط هستند، تراشه‌هایی هستند که به نور حساس هستند. آنها تا حد بسیاری جایگزین فیلم عکاسی در کاربردهای علمی، پزشکی و مصرفی شده‌اند. اکنون میلیاردها دستگاه از این دستگاه‌ها هر ساله برای کاربردهایی مانند تلفن‌های همراه، تبلت‌ها و دوربین‌های دیجیتال تولید می‌شوند. این زیرشاخه IC در سال ۲۰۰۹
دیجیتال تولید می‌شوند. این زیرشاخه IC در سال ۲۰۰۹ برنده جایزه نوبل شد. دستگاه‌های مکانیکی بسیار کوچکی که توسط الکتریسیته رانده می‌شوند می‌توانند در تراشه‌ها یکپارچه شوند، فناوری معروف به سیستم‌های ریز الکترومکانیکی. این دستگاه‌ها در اواخر دهه ۱۹۸۰ تولید شدند و در انواع برنامه‌های تجاری و نظامی مورد استفاده قرار می‌گیرند. به عنوان مثال می‌توان به پروژکتورهای DLP، چاپگرهای جوهر افشان و شتاب سنج‌ها و ژیروسکوپ‌های MEMS که برای استقرار کیسه‌های هوا اتومبیل استفاده می‌شود، اشاره کرد. از اوایل دهه ۲۰۰۰، ادغام
می‌شود، اشاره کرد. از اوایل دهه ۲۰۰۰، ادغام قابلیت‌های نوری (محاسبات نوری) در تراشه‌های سیلیکون به‌طور فعال در تحقیقات دانشگاهی و در صنعت دنبال می‌شود و در نتیجه تجاری سازی موفق گیرنده‌های نوری یکپارچه مبتنی بر سیلیکون با ترکیب دستگاه‌های نوری (تعدیل کننده‌ها، ردیاب‌ها، مسیریابی) با الکترونیک مبتنی بر سیماس. مدارهای نوری مجتمع نیز با استفاده از رشته فیزیکی نوظهور معروف به فوتونیک در حال توسعه هستند. همچنین مدارهای مجتمع برای کاربردهای حسگر در ایمپلنت‌های پزشکی یا دیگر دستگاه‌های بیوالکترونیک در حال ساخت
پزشکی یا دیگر دستگاه‌های بیوالکترونیک در حال ساخت هستند. برای جلوگیری از خوردگی یا تجزیه بیولوژیکی مواد نیم‌رسانا در معرض، باید در چنین محیط‌های بیوژنیک از تکنیک‌های ویژه آب‌بندی استفاده شود. از سال ۲۰۱۸، اکثریت قریب به اتفاق همه ترانزیستورها ماسفت هستند که در یک لایه واحد در یک طرف تراشه سیلیکون ساخته شده و در یک روند مسطح دو بعدی مسطح ساخته شده‌اند. محققان نمونه‌های مختلفی از گزینه‌های امیدوار کننده مانند: رویکردهای مختلف برای انباشته شدن چندین لایه ترانزیستور برای ایجاد یک مدار مجتمع سه بعدی (3DIC)،
برای ایجاد یک مدار مجتمع سه بعدی (3DIC)، مانند سیلیکون از طریق، «سه بعدی یکپارچه»، اتصال سیم انباشته و دیگر روش‌ها. ترانزیستور ساخته شده از مواد دیگر: ترانزیستورهای گرافن، ترانزیستورهای مولیبدنیت، ترانزیستور اثر نانولوله کربنی، ترانزیستور نیترید گالیم، دستگاه‌های الکترونیکی نانوسیم مانند ترانزیستور، ترانزیستور اثر میدان آلی و غیره ساخت ترانزیستور در کل سطح یک کره کوچک از سیلیکون. تغییرات در بستر، به‌طور معمول برای ایجاد «ترانزیستورهای انعطاف‌پذیر» برای یک صفحه نمایش انعطاف‌پذیر یا دیگر الکترونیک‌های
یک صفحه نمایش انعطاف‌پذیر یا دیگر الکترونیک‌های انعطاف‌پذیر، احتمالاً منجر به یک رایانه دور از دسترس می‌شود. از آنجا که ساخت ترانزیستورهای همیشه کوچکتر دشوارتر می‌شود، شرکت‌ها بدون نیاز به استفاده از ماژول‌های چند تراشه، مدارهای مجتمع سه بعدی، بسته روی بسته، پهنای باند حافظه بالا و از راه دور سیلیکون با انباشت قالب برای افزایش عملکرد و کاهش اندازه ترانزیستورها را کاهش دهید. چنین تکنیک‌هایی در مجموع به عنوان بسته‌بندی پیشرفته شناخته می‌شوند. بسته‌بندی پیشرفته عمدتاً به بسته‌بندی 2.5D و 3D تقسیم می‌شود. 2.5D
عمدتاً به بسته‌بندی 2.5D و 3D تقسیم می‌شود. 2.5D رویکردهایی مانند ماژول‌های چند تراشه ای را توصیف می‌کند در حالی که 3D رویکردهایی را که در آن قالب‌ها روی هم انباشته می‌شوند را توصیف می‌کند، مانند بسته روی بسته و پهنای باند حافظه. همه رویکردها شامل ۲ یا بیشتر قالب در یک بسته هستند. روش دیگر، رویکردهایی مانند 3D NAND چندین لایه را روی یک قالب قرار می‌دهد. طراحی. هزینه طراحی و توسعه یک مدار مجتمع پیچیده بسیار زیاد است، به‌طور معمول درحد چند ده میلیون دلار؛ به همین دلیل، تولید محصولات مدار مجتمع فقط با حجم