payamvha/North_RAG huggingface dataset:
میدان ولی سلطان مربوط به دوره صفوی است و در کاشان، مرکز محله ولی سلطان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۵۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. از سکوی وسط این میدان برای اجرای مراسم عزاداری، تعزیه خوانی و دیگر مراسم مشابه استفاده می شده است.
برج کبوترخان کِسْنَویّه مربوط به دوره صفوی است و در یزد، محله کسنویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۵۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.برج کبوتر خانه محله کسنویه یزد در حال حاضر در بوستان کسنویه واقع است که قبل از ساخت بوستان کنار باغی بنام باغ باغیها و باغ وزیر و دو طرف برج تعدادی ساختمان های خشت و گلی وجود داشته که قسمتی از آن توسط مالکین و قسمتی دیگر از آن توسط شهرداری جهت محوطه سازی پارک تخریب و تنها برج با پیگیری اهالی محل به ثبت میراث فرهنگی رسیده است. ارتفاع کف برج نسبت
به ثبت میراث فرهنگی رسیده است. ارتفاع کف برج نسبت به سطح دریا ۱۱۷۳ متر می باشد. ارتفاع فعلی برج از کف پارک ۱۵.۴ و ارتفاع آن قبل از محوطه سازی پارک ۱۶.۲ و ارتفاع اصلی برج حدود ۲۱ متر بوده که بر اثر عوامل طبیعی و انسانی تخریب شده است که همت مسئولین میراث فرهنگی جهت بازسازی کامل برج و ارتفاع واقعی آن را می طلبد این اثر باستانی با توجه به خشت و گلی بودن آن در جهان و ایران منحصر به فرد میباشد . طبق گزارشات میراث فرهنگی برج کبوترخانه محله کسنویه یزد مربوط به دوره صفویه است و این اثر در تاریخ۸۱/۰۷/۰۷ با شماره ثبت
صفویه است و این اثر در تاریخ۸۱/۰۷/۰۷ با شماره ثبت ۶۵۵۲ بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.این برج در قدیم به نام برج افغان و در دهه های بعد به نام برج باغیها معروف و شامل دوقسمت است که با پلی سنگی به باغ وزیر که توسط میرزا معین منصوب از شاه صفی وزیر یزد که در این مکان برج و عمارتی ساخت و بعدها به میرزا محمد واگذار شد مرتبط میشود. برج کبوترخانه کسنویه شامل سه طبقه قطر دایره پلان آن ۹ متر وارتفاعش اولیه اش ۲۱ متر که به مرور زمان و تخریب وهم اکنون تا سطح زمین ۱۵ متر است . در داخل بنا پله هایی به
تا سطح زمین ۱۵ متر است . در داخل بنا پله هایی به صورت مارپیچ و چسبیده بنا شده که تا پشت بام ادامه داره این برج به صورت مدور بوده و ۲۲۲ متر مربع مساحت آن است ظاهر بنا از بیرون استوانه ای شکل و در قسمت انتهایی کنگره ای شکل کمی پایین تر از کنگره، تزئینات گچی مقرنس دیده می شه که علاوه بر زیبایی ظاهرش، همچون سدی در برابر ورود حشرات موذی بوده است.
پل ساروق مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تکاب، نزدیک بند رودخانه ساروق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قدمت أین پل به دوره صفوی می‌رسد. أین پل بطول ۵/۶۲ متر (با احتساب دو انتهای آن) و عرض آن ۴۰/۶ متر می‌باشد و دارای سه دهانه یا چشمه طاق بزرگ و ۲ عدد چشمه طاق کوچک بر روی پایه‌ها با قوس جناغی است. جهت پل شمالی ـ جنوبی است. بستر این پل بعلت رسوبی بودن کف رودخانه و سست بودن خاک توسط سنگهای لاشه صاف و تخته سنگهای تراشیده سنگ‌فرش شده است. اندازه
صاف و تخته سنگهای تراشیده سنگ‌فرش شده است. اندازه پایه‌های پل ۵/۴ * ۵/۶ متر می‌باشد که دیوارهای خارجی آنها با سنگهای مکعب تراشیده شده چهارگوش در اندازه‌های متفاوت ساخته شده است و داخل دیوارهای پایه‌ها یعنی قسمتهای وسطی پایه را با سنگهای لاشه و قلوه سنگ پرکرده‌اند. چشمه طاق‌ها با طاق جناغی در روی پایه‌های سنگی با آجر ساخته شده‌اند. سطح گذرگاه بگونه منظمی با سنگ‌های کف رودخانه‌ای فرش شده است و در کنار آن جان پناه‌هایی به ارتفاع ۷۵ سانتیمتر ساخته شده است. سطح گذرگاه پل به علت نامساوی بودن اندازه چشمه‌ها دارای
پل به علت نامساوی بودن اندازه چشمه‌ها دارای شیب ملایم بطرف جنوب می‌باشد. پل ساروق دارای سه چشمه یا دهانه است که در هنگام بهار و فصل پرآبی رودخانه آب از هر سه طاق آن عبور می‌کند و در تابستان فقط از چشمه وسطی آن عبور می‌کند. این پل در مسیر کاروان رو قدیم تبریز ـ همدان برپا شده بوده است. مسیری که پل مزبور روی آن ساخته شده در طول تاریخ یکی از مسیرهای مهم ارتباطی بوده و ساخت پل از همان ابتدا ضروری بوده است .
کاروانسرای خان مربوط به دوره صفوی است و در بافت مرکزی شهر خوی و در مجاورت بازار این شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کاروانسرای خان، در بخش مرکزی شهرستان خوی واقع شده‌است. قدمت این کاروانسرا به دورهٔ صفویه مربوط می‌شود؛ که از بناهای قدیمی استان آذربایجان غربی نیز محسوب می‌شود. ثبت در فهرست میراث جهانی. در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای خان به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴
خان به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود. علاوه بر کاروان‌سرای خان خوی، دو کاروانسرای شرکت نفت ارومیه و کاروانسرای شاه‌عباسی قطور خوی نیز گزینه‌های دیگر استان آذربایجان غربی برای ثبت جهانی بودند که سرانجام دو کاروانسرای قطور و خان به ثبت جهانی رسیدند.
خانه و برج میرزا آقاخان کامو در شهرستان کاشان، شهر کامو و چوگان واقع شده است. این اثر متعلق به میرزاخان رضاقلی زاده بوده و ساخت آن به دوره قاجاریه بر می گردد. این خانه برج در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۵۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این خانه برج شامل یک خانه حیاط مرکزی با برجی در گوشه شمال شرقی‌اش است. برج دارای پلانی دایره شکل در پنج طبقه طراحی و ساخته شده است و به واسطه این ویژگی این خانه حیاط مرکزی را در ردیف آثار میراث معماری ایران و از منحصر به فردترین خانه‌های خشتی جهان قرار داده است.
امامزاده حیدر مربوط به دوره صفوی است و در شهر ارجان (بهبهان کنونی)، واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بنابر شواهد موجود خفته در این مزار حیدر بن داوود بن سجاد بن بدران بن فلاح بن محسن بن محمد المشعشعی نواده بزرگوار محمد بن امام موسی کاظم (علیه السلام) است که ظاهراً امیر بهبهان بوده که در اواسط قرن دهم هجری در بهبهان به شهادت رسیده است. در كتابهاي تاريخي و انساب ازاين امامزاده واجب التعظيم معمولا با القابي چون اميرحيدر و امامزاده حيدر و يا
با القابي چون اميرحيدر و امامزاده حيدر و يا آقاپيرحيدر و گاهي نيز با لفظ حيدر بن موسي بن جعفر ياد مي شود. همچنين از ايشان بنام امير حيدر بن موسي كاظم يا امامزاده حيدر فرزند بدون واسطه حضرت موسي كاظم عليه السلام و برادر حضرت فاطمه معصومه نام برده مي شود. و در كتاب كنزالانساب سید مرتضی ص 66 و بحر الانساب ص 56 و كتاب بقاع متبركه آمده : از برادران حضرت معصومه سلام ا... عليها ،حیدر و فضل در بهبهان آمده است. در كتاب امامزاده هاي ايران قسمت ((حاء)) و امامزاده هاي خوزستان آمده امامزاده حيدر فرزند امام موسي كاظم در
آمده امامزاده حيدر فرزند امام موسي كاظم در بهبهان است. در كتاب عزاداري سنتي اثر حسين معتمدي آمده امامزاده حيدربن موسي بن جعفر معروف به امامزاده حيدر در بهبهان است. امير تيمور گرگاني از ايشان بنام آقا پير حيدر نام برده است. در گویش محلی بهبهان از امامزاده حیدر (عليه السلام) بنامهای امیرحیدر و آقا پیرحیدر نیز یاد می شود. به قول از كتاب بقعه متبركه و همچنين روزنامه قدس مورخ 80/1/29 قول مشهور اين است امامزاده حيدر فرزند امام موسي كاظم (عليه السلام) از همراهان احمد بن موسي معروف به شاه چراغ بودند و به همراه
احمد بن موسي معروف به شاه چراغ بودند و به همراه برادرانش در سال 201 تا 203 عازم ايران شده. همچنين در خود آستان مقدس دو اثر تاريخي و زيبا موجود است. اثر پاي مبارك ايشان كه اثر ضربه زدن با بيل و قطع انگشت مبارك آن حضرت در آن نمايان است و در همين اثر، نشان خاتم مبارك ايشان كه به خط كوفي نوشته شده حيدر بن موسي بن جعفر نيز موجود مي باشد همچنين درب قديمي امامزاده حيدر (عليه السلام) كه بر روي آن اشعار آقاي مهدي مهدوي به خط آيت الله آخوند ملا فتح الله روحي پور نوشته شده است.
حمام لج مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان مهاباد، روستای لج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در منطقه «شار ویران» (شهر ویران) که به دلیل وجود رودخانه جانداران از دیرباز مرکز سکونت بوده و در کنار روستای تاریخی لج بر ساحل شرقی رودخانه، در فاصله بیست و یک کیلومتری شهر مهاباد، بنای حمامی قدیمی از دوره صفویه واقع است که به نام همان روستا، حمام لج خوانده می‌شود. پی‌ها و زیر بنای حمام از سنگ‌های موجود محلی و بقیه بنا از آجر چهار گوش قرمز رنگ است. زیر
محلی و بقیه بنا از آجر چهار گوش قرمز رنگ است. زیر بنای عمومی این حمام از سنگ ساخته شده و از ارتفاع معینی به صورت آجرهای سرخ رنگ محلی مشابه با آجرهای مسجد جامع مهاباد و پل سرخ - که تخریب شده - است. توجه به تاریخ بنای مسجد و شیوه معماری گنبدهای شبستان آن و هشتیهای زیبا و مراجعه به تاریخ اجتماعی منطقه و سبک هنر معماری اواخر دوره صفوی، قدمت این حمام را به دوران شاه سلیمان صفوی و شاید اندکی قبل از وی و زمان حکمرانی صارم بیگ مکری و نواده او بداق سلطان یعنی سال ۱۰۵۰ تا ۱۱۰۰ ه‍.ق می‌رساند. محوطه زیر گنبد ورودی به
تا ۱۱۰۰ ه‍.ق می‌رساند. محوطه زیر گنبد ورودی به صورت چهار طاقی و فواصل زیر دوپایه طاق دار چهار متر است. پایه‌ها به صورت مربع و هر ضلع آن ۵/۱ متر است. به نظر می‌رسد که نخستین اتاق رختکن عمومی بوده، که با یک خروجی در سوی مقابل به راهرو انشعابی می‌رسد. ارتفاع فعلی کف این محوطه ۱/۲۰ متر است که ورودی آن به ۱۰/۱ متر کاهش پیدا می‌کند. طول راهرو انشعابی که در جهت شمالی - جنوبی ساخته شده ۷۰/۴ متر و عرض ۳۰/۲ متر بوده است. در سمت چپ ورودی راهرو طاقداری به ارتفاع فعلی ۱۰/۱ متر به خلوتخانه یا محل نظافت شخصی منتهی
فعلی ۱۰/۱ متر به خلوتخانه یا محل نظافت شخصی منتهی می‌شود. خلوتخانه نیز به صورت گنبدی و اضلاع شرقی و غربی آن ۳۰/۳ و اضلاع شمالی و جنوبی ۱۰/۳ متر است. در منتهی‌الیه شمال راهرو در طاقدار دیگری بعد از یک پیچ کوچک به سمت شرق راه می‌یابد و وارد حمام اصلی می‌شود. ارتفاع کنونی این ورودی تا کف حمام اصلی ۳۰/۲ متر است که یقیناً به مرور کاهش یافته و در زیر کف کنونی سنگ‌های یکپارچه دارد. محیط گرمابه اصلی از درون ۳۵ متر مربع است که به صورت سه قسمت پیوسته با خشت بنا شده و ارتفاع فعلی آن از کف زمین تا قسمت آجری ۷۵/۱ متر
و ارتفاع فعلی آن از کف زمین تا قسمت آجری ۷۵/۱ متر است که احتمالاً به مرور کم شده است. رو به روی ورودی، حمام قرار دارد که اندازه واقعی آن نامعلوم و ارتفاع فعلی گنبدها تا سطح ۶ متر است. قسمت فوقانی بنا، که آجرهای قرمز رنگ دارد، با نوعی گچ کاری همراه با پودر سنگ ویژه‌ای پوشانده شده که حکایت از کهنگی صدها ساله دارد. مجموعاً فضای عمومی حمام به صورت مستطیل و عرض آن در جنوب و شمال ۱۳ و طول آن در غرب و شرق ۲۰ متر و دارای دو گنبد آجری است که محیط گنبد ورودی ۴۰/۱۴ متر و پیرامون گنبد حمام اصلی ۱۴ متر است. شش گنبد
متر و پیرامون گنبد حمام اصلی ۱۴ متر است. شش گنبد کوچک‌تر آجری نیز اندازه‌های متفاوت دارد. آب مورد استفاده با لوله‌های سفالی به قطر ۱۴ سانتی‌متر و طول ۳۰ سانتی‌متر به حمام راه می‌یافته و احتمالاً از کانالی از رودخانه مهاباد، که در کنار حمام جاری است و در آن زمان به قصد آبیاری بنا شده و بند لج خوانده می‌شود، به داخل حمام منتقل می‌شده است. قطعاً محل حرارتی و کوره خانه (تون) این حمام باید در کنار آن باشد. نوع سوخت آن نیز به احتمال از چوب جنگلی بوده که فعلاً محل آن مشهود نیست.
قلعه مهر پادین مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان مهریز، مهر پادین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قعله مهرپادین دارای ۲ حصار و باروی دفاعی و ۹ برج مدور است. همچنین دورتا دور آن را خندقی عظیم احاطه کرده و فضاهای داخلی قلعه در ۲ حصار به ارتفاع حدوداً ۶٫۵ متر محصور شده است. هر دو حصار به صورت چینه ای از خشت و گل ساخته شده و بخش فوقانی آن‌ها فرم و شکل کنگره ای دارد. برج‌های حصار درونی قلعه نیز با ارتفاع تقریبی ۸٫۵ متر دارای تیرکش‌ها و روزنه‌هایی
ارتفاع تقریبی ۸٫۵ متر دارای تیرکش‌ها و روزنه‌هایی برای دفاع است. دسترسی به قلعه از بخش جنوبی امکان‌پذیر بوده و در ورودی، چوبی و ۲ لته است که با گل میخ‌های فلزی تزئین شده است. سردر ورودی، دارای قوسی خوش فرم و نیزه دار است و ارابه‌های برجسته با نقوش هندسی در ۲ طرف آن دیده می‌شود. قسمت بالایی آن نیز دارای تیرکش و تزئینات چلیپایی است. فضای داخی قلعه مهرپادین مهریز شامل؛ فضای شاه‌نشین یا ارباب‌نشین قلعه در مرتفع‌ترین و مشرف‌ترین بخش بنا (بالای فضای ورودی)، بخش مسکونی (شاه‌نشین و عام نشین)، فضای عمومی یا مذهبی،
(شاه‌نشین و عام نشین)، فضای عمومی یا مذهبی، انبار نگهداری کالا، اصطبل، دالان‌ها و فضاهای ارتباطی متعدد بوده است که نظم و چیدمان فوق‌العاده و بی نظیر فضاهای مذکور از پیچدگی خاصی برخوردار می‌باشد. این قلعه، همچنین اتاق‌های اشکوب هم دارد که طبقه فوقانی آن برای سکونت مردم و طبقه پایین برای نگهداری احشام بوده است. طبقات کاهگلی بالا و پایین، با راه پله ای باریک و خشتی به هم متصل هستند. در قسمت شرقی قلعه، چاه قنات عمیقی وجود دارد که احتمالاً آب مورد نیاز قلعه را تأمین می‌کرده است. قلعه تاریخی مهرپادین از
را تأمین می‌کرده است. قلعه تاریخی مهرپادین از نمونه‌های بی نظیر قلعه‌های روستایی دشتی و جلگه ای است که تا چندی پیش فعال و مسکونی بوده و هرکدام از اهالی، مالک اتاقی بوده‌اند و جهت انبار کالا و محصولات کشاورزی و نگهداری آذوقه و دام از آن استفاده می‌کرده‌اند. البته این قلعه برای سکونت دائم نبوده و فقط در مواقعی که احساس خطر می‌شده و حمله قریب‌الوقوعی صورت می‌گرفته، اهالی، روستا را ترک و با اموال با ارزش خود، روزهای موقتی را درون قلعه سپری می‌کرده‌اند.
کاروانسرای جمال آباد مربوط به دوره ایلخانی است اما توسط شاه عباس ثانی در دوره صفوی مرمت شده‌است و در شهرستان میانه، بخش کاغذکنان، روستای جمال آباد در کنار جاده میانه به آقکند واقع شده‌است، هر چند ساخت بنا را به دوره مغول نسبت داده‌اند ولی کتیبه ای سنگی در بالای دروازه ورودی کاروانسرا نصب شده‌است که حکایت از آن دارد که این کاروانسرا در سال ۱۰۶۵، ه‍.ق به دستور شاه عباس دوم صفوی بنا شده‌است تاورنیه سیاح معروف فرانسوی در مسیر مسافرت از تبریز به اصفهان مدتی در این کاروانسرا اقامت داشته و از آن به عنوان بنایی
این کاروانسرا اقامت داشته و از آن به عنوان بنایی جدید یاد کرده‌است (پرندی اکبر کاغذکنان در گذرگاه تاریخ چاپ اول ص ۱۴۵). این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این کاروانسرا تا اوایل دوره پهلوی که جاده تهران به تبریز از منطقه کاغذکنان و از روستای جمال آباد عبور می‌کرد محل اتراق و استراحتگاه کاروانیان بوده‌است ولی از زمان احداث جاده ترانزیت ماشین رو فعلی که از کناره رودخانه قیزیل اوزن احداث شده این جاده و کاروانسرا متروکه شد. ثبت در فهرست میراث جهانی. در ۲۶
متروکه شد. ثبت در فهرست میراث جهانی. در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای جمال‌آباد به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
مناره مسجد امام شافعی مناره‌ای در مسجد امام شافعی ارومیه است. این مناره مربوط به دوره قاجار است که در ارومیه، در کنار بافت تاریخی بازار و مسجدجامع ارومیه واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه خان بستک(خانهٔ بنی عباسی) واقع در شهر بستک در بخش مرکزی شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان، یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانه در قسمت شرقی شهر بستک جنب حمام خانی واقع شده‌است. این ساختمان در حدود ۱۱۰ _ ۱۰۰ سال قبل توسط محمد رضا خان (حاکم وقت بستک و جهانگیریه) ساخته شده‌است، ومعماران سازندهٔ بنا، معماران بستکی بوده أند. این خانه در اصل سه طبقه بوده که طبقات فوقانی آن بر أثر زلزله
اصل سه طبقه بوده که طبقات فوقانی آن بر أثر زلزله خراب گشته‌است. بنا در حدود ۲۰۰ تا ۲۱۰ أتاق داشته و از سه قسمت مجزا از هم تشکیل می‌شد که هر قسمت دارای حیاط و متعلقات کامل بود. کاربرد بنا. این ساختمان، هم محل سکونت خانواده بود وهم قسمتی از آن برای رسیدگی به امور روز مره مردم استفاده می‌شد، ومسائلی را در خصوص شهر ومردم و مناطق اطراف حل وفصل می‌کردند. درب اصلی ورودی وخروجی قلعه در ضلع جنوبی بنا واقع شده، در دوطرف در ورودی، دو برج موجود بوده که ارتفاع آن از سه طبقهٔ ساختمان بیشتر بوده‌است. زیر بنای این عمارت،
طبقهٔ ساختمان بیشتر بوده‌است. زیر بنای این عمارت، زمینی است در حدود ۴۵۰۰ متر مربع که دیوار بلندی گرداگرد آن را احاطه کرده و از بیرون ساختمان وبنا، منفرد به نظر می‌رسد در حالی که از درون شامل سه قسمت ابتدایی، میانی وانتهایی می‌باشد. قسمت ابتدایی که خود دارای حیاط واتاق‌های متعدد مورد نیاز بوده، محل حکومتی و اداری محسوب می‌شد و دو قسمت دیگر بالوازم کامل از جمله حوض و آب‌انبار (برکه)، مختص سکونت اعضای خانواده بود. وجود پنجره‌های مشبک چوبی وفلزی پیچ در پیچ وگچبری‌ها نه تنهابر زیبایی وجذابی بنا افزوده بلکه خود
نه تنهابر زیبایی وجذابی بنا افزوده بلکه خود منظری برای ساکنین خانه بود است. اتاق‌ها وتالارهای بزرگ این بنا دارای درب‌های چوبی متعددی بوده که اغلب دو جداره أند. یعنی عرض دیوارها دارای دو در بوده، یکی در ابتدا ویکی در انتهای عرضی دیوار. تالار آینه. وجود اتاق‌ها وتالارها آینه، یکی دیگر از زیبایی‌های این بنا بوده‌است. آینه کاری‌هایی که در تمام قسمت‌های تالار اعم از دیوارهای بدنه وسقف، به کار رفته أند. نقوش تزئینی گل و بته، پرندگان، درختان سرو و دیگر نقش‌ها، زیبایی وظرافت خاصی به تالار می‌بخشند. این معماری و
وظرافت خاصی به تالار می‌بخشند. این معماری و تزئینات نشان می‌دهد در زمان قاجار که زمان ساخت این بنا بوده‌است معماران چگونه می‌کوشیدند، با به‌کارگیری حجم‌های گوناگون بر زیبایی بنا بیفزایند، آینه‌های به کار رفته در اندازه‌ها و اشکال گوناگون نور تابیده را با پرتوهای متعدد انعکاس داده به‌طوری‌که حتی با یک چراغ، روشنایی کل اتاق تأمین می‌شده‌است وبر زیبایی وجلوهٔ درونی بنا می‌افزایند. سبک معماری این گونه بناها بیشتر از نوع درون گرا است. چرا که هر گونه تزئینات، درون اتاق‌ها وتالارهای داخلی دیده می‌شود، اما بر روی
اتاق‌ها وتالارهای داخلی دیده می‌شود، اما بر روی دیوارهای خارجی وقسمت‌های بیرونی بنا هیچ گونه آثاری وجود ندارد. سوانع طبیعی مانند زلزله و به ویژه باران‌های سیل آسا أثری از برج و باروهای نگهبانی که روزگاری نگهبانان بر بالای آن پاسداری می‌دادند، باقی نگذاشته‌است. قبلاً در هر طبقه دو اتاق آینه کاری وجود داشت که این روزه فقط یک تالار آینه کاری باقی مانده‌است. مصالح ساختمان. مصالح به کار رفته علاوه بر چوب و سنگ از خشت خام بوده و تقریباً تمام بنا از خشت می‌باشد. پهنای دیوارهای این عمارت در بعضی از قسمت‌ها از ۹ تا
دیوارهای این عمارت در بعضی از قسمت‌ها از ۹ تا ۱۲ خشت می‌باشد. این بنا به تدریج ساخته شده‌است یعنی ابتدا طبقهٔ اول و بعد از چند سال طبقهٔ دوم و سپس بعد از گذشت چند سال طبقهٔ سوم، که در حال حاضر قسمت‌های زیادی از این بنا ویران گردیده‌است.
کلیسای گئورگ مقدس مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، محله شنبدی واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۶۵۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تاریخ. کلیسای گئورگ مقدس در سال ۱۸۱۹ میلادی (۱۲۳۵ خورشیدی) به وسیلهٔ خانواده «آوادیان»، از ارمنی‌های سرشناس ساکن بوشهر، و با کمک انگلیسی‌های ساکن بوشهر ساخته شد. این کلیسا از زمان تأسیس تا سال ۱۹۴۸ میلادی فعال بود تا آنکه به دنبال فوت «ملکومیان» از ارمنی‌های سرشناس ساکن بوشهر، تمام اموال و اشیاء کلیسا به کلیسای وانک اصفهان منتقل گردید. در سال ۱۹۷۴
به کلیسای وانک اصفهان منتقل گردید. در سال ۱۹۷۴ میلادی و به دنبال استقرار چند خانواده ارمنی دیگر در بوشهر هیئت ارمنی، کلیسا را تعمیر و با فرستادن اشیاء مورد نیاز مجدداً فعال نمود ولی با گذشت چند سال باز هم فعالیت کلیسا متوقف گردید. معماری. کلیسا در زمینی مستطیل شکل واقع شده و ساختمان اصلی آن پلانی شبیه به یک چلیپا دارد. در دو طرف بنای کلیسا حیاطهایی قرار دارند که برای دفن مردگان اختصاص داده شده بود. بنای کلیسا به صورت قرینه در عرض طراحی شده و از بالا به صورت صلیب دیده می‌شود. این بنا شامل تالار اجتماعات،
صلیب دیده می‌شود. این بنا شامل تالار اجتماعات، محراب، اتاق‌هایی در دو طرف محراب و دو راهرو در دو طرف تالار می‌باشد. کلیسا فاقد برج ناقوس بوده و دو ناقوس فلزی آن به صورت عرضی بر فراز راهروی شمالی کلیسا قرار داشتند. هفت ستون چوبی که قسمت فوقانی آن‌ها به شکل زیبایی با چوب تزئین شده‌است به استحکام سقف کمک می‌کنند. مهم‌ترین و شکیل‌ترین قسمت کلیسا محراب آن است که به وسیلهٔ پله‌هایی که به صورت قرینه در دو طرف آن قرار دارند به تالار متصل می‌گردد. این بخش از یک مربع تشکیل شده‌است که سه ضلع آن طاقنما بوده و از سمت
تشکیل شده‌است که سه ضلع آن طاقنما بوده و از سمت غرب (جنوب غربی) به تالار باز می‌باشد. قسمت فوقانی به وسیلهٔ گوشه‌سازی به هشت‌ضلعی و سپس دایره تبدیل شده و پوشش محراب به‌صورت گنبد بر روی آن قرار می‌گیرد.
مسجد حاج غفار مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان ۱۷ شهریور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه هفت‌تنان (یِدّیلَر) در داخل این مسجد قرار گرفته‌است.
مسجد مجتهد (۶۳ ستون) مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، جنب غربی بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آدرس: تبریز، جانب غربی مسجد جامع، روبروی بازار تجاران
تکیۀ مدیر الملک مربوط به دورۀ قاجار است و در کرمان، شمال خیابان امام، نبش کوچۀ شمارۀ ۹ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه داروغه مربوط به دوره قاجار است و در مشهد، خیابان نواب صفوی، راسته حوض مسگران، کوچه داروغه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این اثر در اواخر دوره قاجار به دستور یوسف خان هراتی، آخرین داروغه مشهد در مساحت حدود یک هزار و ۱۰۰ مترمربع احداث گردید. تا سال‌های ۱۳۶۰ورثه مرحوم هراتی در این خانه سکونت داشتند. خانهٔ داروغه مشهد به لحاظ فرم و شکل معماری به شیوه مرسوم خانه‌های تاریخی ایران (سه طرف ساخت) بنا شده است و عناصر معماری آن، به ویژه طرح تراس
بنا شده است و عناصر معماری آن، به ویژه طرح تراس پله‌های دوطرفه و تزئینات، نشان از الگوبرداری از طرح‌های معماری روسی دارد. اصول درون‌گرایی در خانه داروغه مشهد: یکی از اعتقادهای مردم ایران اهمیت به زندگی شخصی و حرمت آن ونیز عزت نفس ایرانیان بوده که این امر به گونه ای معماری را درون‌گرا ساخته است. درون‌گرایی یکی از اصول معماری ایرانی به‌شمار می‌رود که با توجه به شرایط به صورت‌های متنوعی قابل مشاهده است. پنج مولفه درون‌گرایی در خانه داروغه: ۱_ایجاد سلسله مراتب ۲_ایجاد مرکزیت ۳_ایجاد خلوت ۴_نهی از اشراف ۵_ایجاد
مرکزیت ۳_ایجاد خلوت ۴_نهی از اشراف ۵_ایجاد محرمیت این بنای تاریخی در سال ۱۳۹۱ توسط شهرداری منطقه و شرکت عمران و مسکن‌سازان ثامن با اعتبار ۳۷ میلیارد ریال خریداری شده و مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت؛ و در سال ۱۳۹۴ به بهره‌برداری رسید.
حمام حاج عبدالحسین مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان قیام، کوچه شاطریه، کوچه میر میران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. اکنون این حمام به یک مکان مخروبه تبدبل شده است
میدان بعثت مربوط به دوره صفویه است و در یزد، تقاطع خیابان‌های انقلاب، قیام.سیدگل سرخ و امامزاده جعفر است و اگرچه این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۵۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران در دوره قاجاریه به ثبت رسیده است اما اسنادتاریخی دیرینگی این بنا که شامل مجموعه تاریخی شاه طهماسب است به دوره صفویه نسبت می‌دهند
دخمهٔ زرتشتیان در چَم مربوط به دوره قاجار است و در روستای چم در شهرستان تفت استان یزد ایران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. دخمه یا برج خاموشان چم از سوی زرتشتیان برای قرار دادن پیکر درگذشتگان به‌کار می‌رفت تا گوشت این پیکرها خوراک کرکس‌ها شود و زمین را نیالاید.
یخچال قدیمی کاشمر یا یخدان فروتقه مربوط به دورهٔ قاجار است و در شهرستان کاشمر، روستای فروتقه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۴۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه باقری مربوط به دوره پهلوی اول است و در رفسنجان، خیابان امام خمینی، روبروی شیرینی فروشی حاج خلیفه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. منابع. گزارش آورده شده در فصل نامه فرهنگی هنری "بی ج "استان کرمان | پیش‌شماره | پاییز نود و چهار با عنوان "غبار بی توجهی مسوولین بر خانهِ باغ باقری " به چاپ رسیده‌است
قلعه سرپری مربوط به دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در شهرستان کهگیلویه، روستای سرپری واقع شده است. این قلعه به دستور کی منصور همایونفر ساخته شده بود. و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده عاقب مربوط به ۱۳۱۵ ه.ق است و در شهرستان جعفرآباد، بخش قاهان، روستای بنابر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۵۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کلیساهای محلم در روستای محلم که ملحم نیز خوانده می‌شود دو کلیسا وجود دارد. کلیسای قدیم. از کلیسای قدیم آن جز یک در ورودی و چند طاق نیمه فرو ریخته چیزی برجا نمانده است. این کلیسا مربوط به سال ۱۸۸۰ است و بالای سر در آن تاریخ ۱۸۹۵ به چشم می‌خورد که البته حجاری آن جدید است!؟ از نظر موقعیت در شهرستان سلماس، بخش مرکزی، روستای محلم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کلیسای جدید. کلیسای جدید را با فاصله تقریباً پانصد متری از کلیسای قدیم بنا کرده‌اند. در
پانصد متری از کلیسای قدیم بنا کرده‌اند. در این کلیسا هم بجز برج ناقوس که اثری از ناقوس ندارد، و یک صحن ویران اثری به چشم دیده نمی‌شود.
بقعه پیر خضر مربوط به اواخر دوره صفوی است و در شهرستان بیجار، روستای قاضی قوشچی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۴۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این شخص با پیر خضر شاهو فرق دارد و چنین مشهور است که سیّد خضر با برادرش سیّد احمد با ینچوبی در زمان صفویّه به منطقة گروس و کردستان مهاجرت نموده‌اند و زیارتگاهی او به جا مانده از اواخر صفویه است.
تئاتر نصر، تماشاخانه نصر یا تئاتر تهران یکی از اولین سالن‌های تئاتر ایران، مربوط به اواخر دوره قاجار است و در تهران، خیابان لاله زار جنوبی، جنب گراند هتل روبروی کوچه بوشهری واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۵۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تاریخچه. نصراله باقراف در سال ۱۲۹۴ در قسمت جنوبی گراند هتل، سالنی را بنا کرد و برای نخستین بار در آن تئاتر اجرا کرد. سپس تغییرات جدیدی در مهمانسرا و به تبع آن سالن به وجود آورد. سالنی بیضی شکل با غرفه‌هایی بود که تماشاگران در آن، سه یا چهار
با غرفه‌هایی بود که تماشاگران در آن، سه یا چهار نفری نشسته فیلم می‌دیدند. در سال ۱۳۰۷ سینمای گراند هتل برای بانوان هم اجرا داشت و خانم‌ها از در گراند سینما و آقایان از در گراند هتل وارد می‌شدند. از آنجا که تماشاخانه گراند هتل تنها تماشاخانه آبرومند شهر بود، خواهان زیاد داشت و اهالی هنر برای اجرا تئاتر باید وقت می‌گرفتند. با افتتاح تماشاخانه دایمی تهران در اول دی ماه ۱۳۱۹ و اجرای نمایش‌های منظم هفتگی در مکان هنرستان هنرپیشگی و به دلیل استقبال پایتخت نشینان از تئاتر و محدودیت ظرفیت تماشاخانه هنرستان