payamvha/North_RAG huggingface dataset:
شهرکرد، بوده است. به عبارت دیگر در گذشته شاهراه خوزستان به اصفهان یا همان راه دسپارت (دزپارت) از هفشجان که مرکزیت مطلق منطقه بوده، عبور می‌کرده است. کتیبه گر نوشته در ۱ مردادماه ۱۳۸۱ خورشیدی به شمارهٔ ۵۹۹۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. اما متأسفانه امروزه هنوز حریم حفاظتی کتیبه گر نوشته و حداقل ایجاد سقف بروی آن برای جلوگیری از فرسایش تدریجی توسط برف و باران توسط هیچ‌یک از سازمان‌های استان انجام نپذیرفته است و این اثر ۶۰۰۰ ساله را که قدیمی‌ترین کتیبه استان است را در معرض نابودی تدریجی قرار
کتیبه استان است را در معرض نابودی تدریجی قرار داده‌اند.
تپه آرنا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان نقده، بخش مرکزی، روستای آرنا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرنا در فرهنگ نامهای ایرانی به معنی نژاد آریایی است.
قلعه تپه ابهر مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در ابهر، خیابان خلیل طهماسبی، روبروی شبکه بهداشتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. دژ تپه ابهر: این تپه تاریخی درون شهر ابهر قرار دارد. یکی از تپه‌های تاریخی مهم بخش ابهررود نامیده می‌شود. دژ تپه ابهر دو بار مورد کاوش باستانشناسی قرار گرفته، کهن‌ترین لایه استقراری دژ تپه به دوره مفرغ (حدود ۵۰۰۰ سال پیش) می‌رسد. این دژ تاریخی افزون بر آثار دوره مفرغ دارای آثاری از دوره‌های آهن، اشکانی و
دوره مفرغ دارای آثاری از دوره‌های آهن، اشکانی و دوران اسلامی است.
نمایون تپه یا نمایان تپه در بهشهر (همایون تپه). نمایان تپه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بهشهر، شمال شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. اهداف ایجاد نمایون یا نمایان تپه. یکی از اهداف مهم احداث و احیاء اشرف البلاد (بهشهر) در دوره صفویه ویژگی‌های طبیعی و کاربرد امنیتی و وجود شکارگاه‌های متعدد در اطراف این ناحیه بود. در دوره‌های پس از شاه عباس اول در اطراف اشرف، بناهای متعددی توسط پادشاهان صفوی برای استفاده از این امکانات و در
پادشاهان صفوی برای استفاده از این امکانات و در راستای تأمین امنیت بیشتر ایجاد شد؛ یکی از مهم‌ترین آنان همایون تپه یا نمایون تپه بود که در زمان شاه عباس دوم توسعه و گسترش فراوان .(۶۵۷، یافت (محمدمعصوم بن زین العابدین، ۱۳۴۵: ج ۳ ویژگی‌ها. ویژگی‌های ظاهری و کاربرد امنیتی و استقرار نمایون تپه – نمایون تپه به شرح زیر است: در حدود ۳ کیلومتری شمال اشرف بر طرف شرقی راهی که به دریا می‌رود، تپه دستی بزرگی است که ارتفاع آن در حدود سی متر و سطح بالای آن در حدود دو هکتار است. بر بالای آن بنای ۶۴ سانتی‌متر با × هشت ضلعی
است. بر بالای آن بنای ۶۴ سانتی‌متر با × هشت ضلعی از سنگ سفید آهکی بوده‌است. اغلب سنگ‌ها به ابعاد ۶۴ قطری نزدیک به ده سانتی‌متر که روکاری ساختمان از آنها بوده‌است. رونمای خارجی بیشتر سنگ‌ها، علائم مخصوص سنگ تراشان عصر صفوی حک شده‌است. دامنه‌های تپه و بالای آن درختکاری بوده‌است و امروز هم درختان انار و مرکبات در آن زیاد است، ولی اغلب جوان و نسبتاً تازه کاشت بودند و به دوران آبادانی تپه مربوط نبود (ستوده، ۱۳۶۶: ج ۴ ۶۵۸). چگونگی احداث. در کتاب عباس نامه در مورد همایون تپه، سال و، چگونگی احداث آن چنین آمده‌است:
همایون تپه، سال و، چگونگی احداث آن چنین آمده‌است: «در سال ۱۰۶۲ شاه عباس دوم (۱۰۵۲–۱۰۷۷) دستور داد بر سر پشته ای که نزدیک شهر اشرف است کاخی بسازند و در سال ۱۰۶۳ کاخ تمام شده بود و به حفر دریاچه و گل‌کاری و سایر لوازم فرمان دادند و آن مکان شریف را به نمایون تپه موسوم فرمودند.» (قزوینی، ۱۶۹: ۱۳۲۵) باز در همین کتاب: آمده، در سال ۱۰۶۳ قمری شاه عباس دوم از سیر و گردش فرح آباد بازمی‌گشت، به دیدن همایون تپه رفت «و چون در سنه سالفه پشته ای را که در رفعت نمودار آسمان و در استداره اطراف شبیه چرخ گردون بود، در قرب شهر
و در استداره اطراف شبیه چرخ گردون بود، در قرب شهر انتخاب فرموده به ساختن بنائی بر بالای آن فرمان داده بودند و این کار صورت انجام یافته بود. در این اوقات لازم السعادت نیز متوجه اتمام آن شده به حفر دریاچه و گل‌کاری‌ها و سایر لوازم فرمان دادند و آن مکان شریف را به نمایون تپه موسوم فرمودند». (همان: ۱۶۹–۱۷۰) نزدیک‌ترین مکان‌ها به آن. از باغ حاج عابدین ابراهیم پور تا نمایون تپه ۲٫۵ کیلومتر از شهرک صنعتی فعلی بهشهر تا همایون تپه ۳٫۸ کیلومتر از گرجی محله تا نمایون تپه ۴٫۱ کیلومتر از محله زیروانیان تا همایون تپه
تپه ۴٫۱ کیلومتر از محله زیروانیان تا همایون تپه ۴٫۳ کیلومتر از قنبرآباد تا نمایون تپه ۴٫۵ کیلومتر از علی تپه تا نمایون تپه ۵٫۳ کیلومتر از تروجن (شهیدآباد) تا نمایان تپه ۶٫۳ کیلومتر از روستای (قره تپه) سیاه تپه تا نمایون تپه ۱۰ کیلومتر از جنگل پاسند تا نمایون تپه ۱۱ کیلومتر از استان مازندران تا نمایون تپه ۱۲۰ کیلومتر منابع. 2. گردآوری و منبع : نمایون یا نمایان تپه یا همایون تپه بهشهر مازندران در ۲۱-۰۸-۲۰۱۹ تکمیل مقاله در ۲۱-۰۸-۲۰۱۹
گور سیبویه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در کنگان، دره لیل، غرب بندر طاهری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۵۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این گور متعلق به سیبویه از دانشمندان ایرانی صرف و نحو زبان عربی و پیشوای مکتب نحوی بصره است.
تپه تک آغاجی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، روستای چراغ حصاری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۴۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آسیابهای آبی تک زو (صالح آباد)جغرافیای تاریخی شهرستان وشهر گناباد نشان می‌دهد که این شهرستان در دوران پیش از اسلام معبر داخلی فلات ایران و قسمت‌های شرقی آن محل برخورد و میدان جنگ لشکریان ایران و توران بوده‌است. همچنین مشخص شده‌است که در کنار این معبر اصلی و جنگی که به وسیله تنگلهای کلات و زیبد به دشت پشن و گیسور و بالاخره به قسمت‌های شرق ایران می‌پیوسته. آثار تاریخی از جمله قلعه فرود وجود دارد. قله‌ای که قلعه فرود بر فراز آن قرار داردرفیع و عظیم بوسیلله دو تک (تنگه) از قله‌های اطراف خود جدا شده‌است یکی از
تک (تنگه) از قله‌های اطراف خود جدا شده‌است یکی از این دره‌ها به " تک زو" که آبی به همین نام در آن جاری است معروف می‌باشد. این آب آبشارهایی به ارتفاع ۳ تا ۱۰ متر تشکیل می‌دهد و قریه کوچکی بنام " زو " را مشروب می‌کند. دیواره‌های سنگی طرفین ان بسیار مرتفع به نظر می‌رسد و در بعضی جاها به صورت ایوان مسقف درآمده است. این منطقه ییلاقی در ۳۰ کیلومتری جنوب غرب گناباد قرار دارد. این روستا مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گناباد، بخش کاخک، روستای تک میدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ
تک میدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان انار مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مشکین شرقی، روستای انار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. مشخصات. این گورستان سنگ قبرهای متنوع آن از نظر شکل و جنس و نبشته‌های متعدد جالب توجه‌است. زیباترین این سنگ‌ها عبارتند: از یک جفت سنگ قبر افراشته به ارتفاع ۱٫۶۲ متر که دارای نبشته‌ای است. در زیر سنگ‌نبشته‌ها محراب است و در بالای لچک آن دو گل هفت‌پر نقش یافته‌است. در بالای نبشته‌ها ساقه و بالای آن کلاهکی با ۱۲
در بالای نبشته‌ها ساقه و بالای آن کلاهکی با ۱۲ ترک، شبیه کلاه دراویش وجود دارد، و شهادتین با کلام «علی خلیفه‌اللّه» منقوش است. روی سنگ گورهای موجود در این گورستان نشانه‌هایی هم‌چون ستاره شش‌پر، تصویر چکش ساده و جز آن دیده می‌شود. در گورستان قدیمی انار آثار بسیار باستانی فالیک نیز وجود دارد که بیشتر آنها تخریب شده‌اند. در همین گورستان پیکره‌های قوچ سنگی در اندازه‌های بزرگ و کوچک به جا مانده‌است.
راه قدیمی نیشابور به توس مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مشهد، بخش احمدآباد، روستای ده غیبی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تمامی راه‌های جنوب، جنوب شرقی و شرق در مسیر راه زیارتی - مذهبی به مشهد منتهی می‌گردید در محلی به نام طرق به هم می‌پیوستند که اکنون به آن راه کهنه فاضل (راه قدیمی نیشابور به توس) گویند. این راه به صورت گذرگاهی است با عرض متغیر بین ۲ تا ۶ متر که در شیب‌های تند با پلکان‌هایی کم ارتفاع و عریض امکان تردد
تند با پلکان‌هایی کم ارتفاع و عریض امکان تردد را با وسایل بی چرخ نظیر کجاوه، پالکی، عماری و… فراهم می‌کرده است. این راه در جوار روستای ده غیبی قرار گرفته است.
محوطه آفله مربوط به دوره اشکانیان است که در شهرستان نوشهر، بخش کجور، روستای خاچک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دبستان دو شهید مربوط به دوره پهلوی اول است و در بمپور، خیابان امام خمینی شرقی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
= خانه میرزا علی اکبر خان شوکت سعیدی = مربوط به دوره پهلوی اول است و در سیرجان، محله بمید، خیابان شیخ فضل ا نوری (امامزاده احمد) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. مصالح بنا خشت خام و گل رس بوده و نمای اصلی بنا با آجر پوشانده شده‌است. این تزئینات شامل آجر خفته - راسته، آجرهای تراش و تلفیق آجر و دانه‌های درشت سرباره کوره است که با تلفیق آجر تزئین زیبای را پدیدآورده است. این تلفیق آجر و سرباره سیاهرنگ کوره که معمولاً با طرح‌های هندسی، گلدانی و
کوره که معمولاً با طرح‌های هندسی، گلدانی و اسلیمی است در بسیاری از خانه‌های قدیمی محله باغ بمید سیرجان مشاهده می‌شود. نمای شرقی با نمای اصلی بنا شامل یک ایوان است که نمای ایوان با یک ستون با پوشش قوس نیم دایره به ۲ دهنه تبدیل شده‌است و این وضعیت در طبقه همکف و اول موجود است. بر پیشانی طاق‌های زیرین دو قاب آجری با تزئینات هندسی اجرا شده‌است که حد فاصل آن را یک ردیف تزئینات دانه‌های سرباره در نوار عمودی اجرا شده‌است. پیشانی و حد فاصل طاق‌های نیم دایره ایوان فوقانی دارای تزئینات آجر تراش و تلفیق دانه‌های سیاه
دارای تزئینات آجر تراش و تلفیق دانه‌های سیاه رنگ سرباره کوره با طرح اسلیمی می‌باشد و همچنین طرفین دو دهنه یاد شده دارای دو ستون نیم دایره بوده که تا بالاترین ارتفاع ساختمان کشیده شده‌است.
تصفیه‌خانه قند ورامین یا کارخانه قند ورامین یک پالایشگاه شکر مربوط به دوره پهلوی است و در ورامین، بلوار شهید قدوسی، مابین خیابان روغن کشی و خیابان درختی (خیابان شهید چمران) واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۱۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. کارخانه قند ورامین از ظرفیت‌های فراوانی برخوردار است به طوری که می‌تواند در صورت حمایت و تأمین مواد اولیه، بیش از هفتصد تن در روز تولید کند. این کارخانه در ماه به بیش از پانزده هزار تن مواد اولیه نیاز دارد. محلهٔ کارخانهٔ قند ورامین یکی از
اولیه نیاز دارد. محلهٔ کارخانهٔ قند ورامین یکی از محله‌های شهر ورامین محسوب می‌شود که به دلیل پدید آمدن در اطراف این کارخانه در میان مردم بومی به این نام شناخته می‌شود. تاریخچه. طراحی تصفیه‌خانه قند ورامین را نیکلای مارکف معمار روس در سال ۱۳۱۲ انجام داد اما تجهیز و راه‌اندازی کارخانه به مهندسان اهل چکسلواکی سپرده شد. ساخت این کارخانه در سال ۱۳۱۳ پایان یافت و تولید قند را آغاز کرد. برای تأمین چغندر مورد نیاز کارخانه، اداره کل فلاحت و صناعت در چهارم آبان ۱۳۱۲ مصوبه‌ای در مجلس شورای ملی گذارند که این روستاهای
مصوبه‌ای در مجلس شورای ملی گذارند که این روستاهای ورامین که از املاک خالصه دولتی بودند به مدت پانزده سال به اجاره کارخانه قند ورامین در بیاید: رین باجک، امرآباد، احمدآباد (چهاردانگ)، موسی‌آباد (سه دانگ)، خیرآباد، پوئینگ، صالح‌آباد، یوسف‌آباد، شمس‌آباد، کویرآباد، خالدآباد، شهرستان حسن‌آباد، ظهیرآباد، خورین، کتلان، کل عباس (یک دانگ و نیم) طوغان، خاوه و ایجدان. اما کارخانه قند ورامین سرانجام بعد از ۸۱ سال فعالیت به علت مشکلات اقتصادی و کمبود مواد اولیه، فعالیت خود را با ۲۸۵ کارگر متوقف کرد و تعطیل شد. اما پس
خود را با ۲۸۵ کارگر متوقف کرد و تعطیل شد. اما پس از دو سال، از هفدهم دی ۱۳۹۶ فعالیت دوباره خود را آغاز کرد.
آرامگاه سردار مفخم مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان ابرکوه، بخش مهردشت، شهر مهرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. آرامگاه سردار مفخم در شهر مهردشت شهرستان ابرکوه در ابتدای جاده مهرآباد به اسفندآباد قرار دارد. این بنا با پلانی مستطیل شکل و مساحتی بالغ بر ۲۵۰ مترمربع در راستای شرقی – غربی از خشت خام و آجر و گل همراه با پوشش کاهگل و تزئینات گچی ساخته شده‌است. قسمتهای شاخص و قابل توجه بنا را صفه‌های سه ضلع و گنبد آجری ترکی که بر پایه‌ای ۸ ضلع
سه ضلع و گنبد آجری ترکی که بر پایه‌ای ۸ ضلع قرار گرفته‌است. در زیر گنبد اتاق مربع شکل همراه با گوشه‌سازی و تزئینات گچبری است قرار دارد و قبر علی‌اکبر خان مفخمی مهرآبادی معروف به سردار مفخم در آنجاست (ضلع شمالغربی). درب اصلی بنا در ضلع جنوب قرار دارد و رو به خیابان باز می‌شود که با یک حریم (پیاده‌رو) ۲ متری محافظت می‌شود. این بنا از ابتدا جهت مقبره شخصی و حسینیه به فرمان صاحب قبر (علی اکبر خان مفخمی) ساخته شده‌است و به گفته اهالی از قدیم نماز عید فطر در حریم این بنا برگزار می‌شده و به زمین مصلی مشهور است.
این بنا برگزار می‌شده و به زمین مصلی مشهور است. قدمت این بنا نزدیک به یک قرن می‌باشد؛ سردار مفخم حکم سرداری خود را در سال ۱۳۲۷ هجری از دست احمدشاه قاجار دریافت کرد و وی از جمله خان‌های بود که عده ای از ترکان قشقایی را در مهرآباد یکجانشین کرد و با ناصر خان قشقایی روابط گرمی داشت حتی اینکه با ارسال تفنگ و سرباز و پول به کمک او در مقابل انگلیسی‌ها ایستاد و همچنین اسماعیل خان پسر او می‌باشد.
خانه عظیمیان مربوط به دوره ایلخانیان است و در سبزوار، خیابان مدرس، کوچه نقابشک بالا، واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۴۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانهٔ عظیمیان چهارصفه است دیوارهایش پنجره‌های اندکی دارند. در دهه‌های اخیر انبارهای سمت جنوبی حیات آن برای ساخت خیابان تخریب شدند اما اصل بنا باقی ماند و وضعیت نسبتاً مناسبی دارد. صاحبانی کنونی خانه، بدون از بین بردن ساختار بنا، تغییراتی جزئی اعمال کرده‌اند، بدین صورت که دستشویی و حمام ساخته‌اند و در عوض آشپزخانه را کوچک‌تر
و حمام ساخته‌اند و در عوض آشپزخانه را کوچک‌تر کردند.
بندر سیراف. برای رفتن به سیراف باید به یکی از قطب‌های اقتصادی دنیا سفر کنید:عسلویه، منطقه‌ای اقتصادی که قرار است در ۲۴ فاز به بهره‌برداری برسد. البته در نزدیکی عسلویه منطقه‌ای وجوددارد که در زمان‌های دور جزو آبادترین بنادر ایران محسوب می‌شد. جایی که تجارت در آن رونق داشت و بیشتر مردمانش ثروتمند بودند. از فرودگاه عسلویه که به سمت سیراف حرکت کنید شعله‌های آتش پالایشگاه‌ها و بوی گاز نوید منطقه نوین اقتصادی و انرژی را می‌دهد. پس از پیمودن ۲۵ کیلومتر به سمت غرب به سیراف (بندری که مورخان آن را با شیراز مقایسه
به سیراف (بندری که مورخان آن را با شیراز مقایسه می‌کردند) خواهید رسید. با وجود این که عسلویه یکی از مناطق اقتصادی بزرگ ایران است اما هنوز غبار سنگین بی‌توجهی برمیراث غنی فرهنگی این منطقه نشسته‌است. گورستان صخره‌ای سیراف. آرامگاه- گورستان صخره‌ای سیراف مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کنگان، بندر طاهری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۵۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بخش‌های مختلف گورستان. گورستان دارای بخشهای مختلفی است.از جمله ۱- بخش قبور
دارای بخشهای مختلفی است.از جمله ۱- بخش قبور حوضچه ای و ۲- قسمت اطاقک غار مانند دستکند که خود یک گور است ولی مانند یک اطاقک است و ۳- بخش استودان های زرتشتی که عبارت از دخمه های دستکند روی دیواره سخره ها میباشند و مربوط به تدفین به روش زرتشتیان است.همچنین یک بخش چاه آب در پایین دست گورستان وجود دارد که دارای پایه چرخ چاه و محوطه تسطیح شده اطراف چاه میباشد. گورهای حوضچه ای شباهتی با گورهای زرتشتی که در سایر نقاط ایران یافت میشوند ندارد بلکه شبیه انواع گورهای پیدا شده در مناطق باستانی خوزستان مثل گورهای دخمه
پیدا شده در مناطق باستانی خوزستان مثل گورهای دخمه ای شوشتر میباشند.به گونه ای که در اتاقکی که عموماً در زیر زمین بوسیله حفاری درست میشده یک یا دو قسمت سکو مانند از کف اتاقک می ساختند که درازای آن حدود دومتر و پهنای آن حدود ۸۰ سانتیمتر یا کمی بیشتر و با ارتفاع حدود ۷۰ سانتیمتر بوده و جسد را درون این بخش جعبه مانند که عموماً از جنس خود سنگ زمین بود قرار میدادند و روی این قبر را یک درپوش مستطیل شکل به ابعاد طول و عرض قبر و ضخامت حدود ۱۵ سانتیمتر که از جنس سنگ تراشیده بودند قرار میدادند و درب اتاقک را بوسیله
تراشیده بودند قرار میدادند و درب اتاقک را بوسیله گچ و ساروج پلمب می کردند. اینگونه فبرهای جعبه ای عموماً دوتا و در طرفین اتاقک ساخته میشده که کناره هر یک از قبرها به دیوار دخمه متصل بوده و در بین دو قبر در وسط اتاقک یک راهرو به عرض حدود ۷۰ سانتیمتر کف دخمه وجود داشته است.اینگونه قبور در ناحیه شوشتر خوزستان که گویا گور پادشاهان و همسر ایشان و یا از بزرگان بوده اند کشف شده و موجود میباشند.قبر دخمه ای که دارای اتافک دستکند توی گورستان سیراف است از همین نوع که در شوشتر خوزستان وجود دارد میباشد. البته قبور
که در شوشتر خوزستان وجود دارد میباشد. البته قبور حوضچه ای روباز سیراف گویا از نظر نوع تدفین از نوع همین قبور دخمه ای که در شوشتر کشف شده اند و همین نوع که درون اتاقک دستکند سیراف هست بوده اند ولی گویا این قبور روباز سیراف مربوط به اشخاص عادی و غیر عالی رتبه بوده اند.ولی استودان های زرتشتی روی دیواره صخره ها که عموماً دستکند میباشند کلاً از نظر معماری و رسم و رسوم تدفین اموات با قبور حوضچه ای متفاوتند.به نظر میرسد که این دو نوع روش تدفین یا مربوط به دو دوره از زمان ویا از آن دو گروه متفاوت از اهالی ساکنین
از زمان ویا از آن دو گروه متفاوت از اهالی ساکنین آن زمان سیراف بوده اند. گور تمدن‌ها. یکی از شگفت انگیزترین مکان‌های سیراف گورستان تاریخی آن است. قبرهای سنگی قدیمی که توفان گذر زمان و دو زلزله مهیب در سال‌های دور هم موجب از بین رفتن آن نشده‌است. اینجا دره لیرودی شیلو است که قبور سنگی قدیمی در دل آن کنده شده‌است. با توجه به این که این گورستان برای مردمانی با ادیان مختلف در مقاطع تاریخی متفاوت مورد استفاده قرار گرفته‌است کارشناسان آن را گورستان تمدن‌ها نامیده‌اند. در گذشته روی مرده‌های خود خاک نمی‌ریختند و
در گذشته روی مرده‌های خود خاک نمی‌ریختند و فقط آن‌ها را درون قبرهای سنگی می‌گذاشتند. البته هم‌اکنون بسیاری از قبرهای سنگی با دست‌های زمان از خاک پرشده‌است. نظریهٔ وجود خانهٔ سالمندان. دره لیر قبرهای سنگی فراوانی دارد اما دخمه‌های واقع شده در دل کوهستان نیزکه هم‌اکنون دسترسی به بعضی از آن‌ها بدون تجهیزات امکان‌پذیر نیست، در سال‌های دور هم گورستان بوده و هم منزلی برای زندگی در روزهای آخر. می‌توان گفت قرن‌ها قبل خانه سالمندان در سیراف وجود داشته‌است چرا که یهودیان این دیار پیران فاقد قدرت را که روزهای پایانی
این دیار پیران فاقد قدرت را که روزهای پایانی عمر خود را سپری می‌کردند درون این دخمه‌ها می‌گذاشتند. در زبان محلی به آن‌ها خانه گوری (گبری) می‌گویند. اگر به حد کافی کنجکاو باشید و سرکی به این دخمه‌ها بکشید هنوز هم می‌توانید اسکلت پیرانی که جزو نخستین ساکنان خانه سالمندان دنیا بودند را ببینید. این نظریه فقط یک احتمال است. احتمال دیگر این است که این دخمه‌ها به عنوان استودان یا استخوان دان استفاده می‌شده. سنگ قبرهای اسلامی. در ابتدای ورود به منطقه‌ای که قبرهای دوره اسلامی در آن وجود دارد تابلوی سبز رنگی را
دوره اسلامی در آن وجود دارد تابلوی سبز رنگی را مشاهده می‌کنیم که در آن چنین نوشته شده‌است: زیباترین آثار به جامانده از دوره اسلامی سیراف سنگ قبرهای تابوتی شکل است که با خط کوفی به‌طور برجسته حک شده و گاهی کلمات با آیاتی از قرآن مجید و نام صاحب قبر را دربردارد. سنگ قبرهای دوره اسلامی پس از ۱۰ قرن هنوز هم حرف‌ها و اطلاعات زیادی برای عرضه دارد. در میان این گورستان شکاف عمیقی می‌بینیم که در اثر دو زلزله که در سال‌های ۳۶۶ و ۳۹۸ هجری قمری اتفاق افتاده به وجود آمده‌است. چاه. هیچ شکی در این نیست که ایرانی‌ها برای
چاه. هیچ شکی در این نیست که ایرانی‌ها برای نخستین بار قنات زدند و سند تاریخی آن برای ماست اما در سیراف چاه‌هایی که عمق آن به ۱۳۰ متر نیز می‌رسد وجوددارد. چاه‌های آبی که در دل سنگ به وجود آمده شگفت‌انگیز است و اگر خرده سنگی درون آن بیندازید صدای آن به گوش نخواهد رسید. تعداد چاه‌های شگفت‌انگیز سیراف به ۱۰۰ حلقه می‌رسد. آتشکده و کلیسا. اتاقی تقریباً مربع شکل بر روی تپه‌ای مشرف به دره لیر وجوددارد که دارای گچبری است و از آن به عنوان آتشکده استفاده می‌شده‌است. در سیراف پیروان ادیان مختلف وجود داشتند و به همین
در سیراف پیروان ادیان مختلف وجود داشتند و به همین علت وجود مسجد، کلیسا و آتشکده در این بندر تجاری و قدیمی تعجب‌آور نیست. هم‌اکنون بیشتر اطلاعاتی که از بندر سیراف وجوددارد از آثار مورخانی مانند سلیمان سیرافی، مسعودی، استخری، ابن بلخی و مقدس یاقوت حمودی به دست آمده‌است. استخری که در قرن چهارم هجری قمری زندگی می‌کرده در کتاب المسالک الممالک نوشته‌است: «سیراف با شیراز برابری می‌کند. بندری است گرمسیر و خانه‌های آن را از چوب ساج و چوب‌های دیگر که از هندوستان و زنگبار می‌آورند بنا می‌کنند. بازرگانانی ثروتمند دارد
می‌آورند بنا می‌کنند. بازرگانانی ثروتمند دارد تا جایی که برخی از آنان برای ساختن خانه خود تا ۳۰ هزار دینار خرج می‌کنند.» آن زمان ۳۰ هزار دینار مبلغ گزافی بود که این مورخ آن را در کتاب خود قید می‌کند. البته این قیمت در سال‌های آینده باز هم با افزایش مواجه می‌شود به‌طوری کهمقدسیدر کتاب خود نوشته:((در همه کشورهای اسلامی زیباتر و شگفت انگیزتر از خانه‌های سیراف ندیدم و هر خانه تا ۸۵ هزار درهم خرید و فروش می‌شود.]] سیراف یا اردشیر آب سیراف در دوره ساسانی به وجود آمده‌است و گفته می‌شود که در دوره پادشاهی اردشیر
آمده‌است و گفته می‌شود که در دوره پادشاهی اردشیر بابکان تأسیس شده‌است. این منطقه به نام اردشیر آبمعروف بود که با گذر زمان به شیرآبو سیرافتغییر یافته‌است. با وجود این که این شهر در دوره ساسانی بنا شده اما دوره ترقی آن مربوط به قرون اولیه اسلامی است. سیراف در زمان دیلمیان از نظر قدرت نظامی، سیاسی و اقتصادی بزرگ‌ترین بندر ایران در خلیج فارس به‌شمار می‌رفت که محل صادرات و واردات اصلی خلیج فارس بود. دریانوردی و بازرگانی مشغله اصلی مردمان بومی این منطقه بود و ناخدایان و دریانوردان سیراف شهره آفاق بودند چرا که در
و دریانوردان سیراف شهره آفاق بودند چرا که در کار شناسایی دریاها و ملت‌های گوناگون صاحب نظر و باتجربه بودند. کشتی‌های سیرافی علاوه بر سفر به چین، به سواحل آفریقای شرقی ازجمله :موزامبیک و ماداگاسکار نیز می‌رفتند. سیرافی‌ها قبل از اسلام زرتشتی بودند و پس از اسلام مسلمان شدند. البته به علت موقعیت، رفت و آمد و ارتباط بسیار با جهان پیرامون و همچنین سابقه تاریخی، مردمانی با ادیان زرتشتی، یهودی، مسیحی و فرقه‌های مختلف اسلام در کنار هم زندگی می‌کردند. وقوع زلزله و هرج و مرج در کشور در قرن چهارم هجری قمری موجب شد که
و مرج در کشور در قرن چهارم هجری قمری موجب شد که سیراف به عنوان بزرگ‌ترین بندر تجاری و دریانوردی ایرانیان رونق اولیه خود را از دست دهد. آثار دیدنی سیراف. مسجد امام حسن بصری یکی از آثار تاریخی است که از عهد ایلخانان به وجود آمده و بر روی تپه کوچک مشرف به گلزار شهدای بندر طاهری وجوددارد. آرامگاه قطب الدین شیرازی از علمای شیعه در گلزار شهدای بندر طاهری واقع است. همچنین آرامگاه فاصل و استادان سیبویه و برادرش نوراوین از علمای اهل تسنن در دره لیر وجوددارد که به گور سیبویه معروف است. علاوه بر آن قدیمی‌ترین
به گور سیبویه معروف است. علاوه بر آن قدیمی‌ترین حمام‌های دوره اسلامی را می‌توان در سیراف مشاهده کرد که در نوع خود جالب است. بازار نمونه شهر نیز یکی از جاذبه‌های مهم سیراف به‌شمار می‌رود و مغازه‌های کوچک و بزرگی را شامل می‌شود که به صورت ردیفی و کنار یکدیگر ساخته شده‌اند و اندازه بزرگ‌ترین آن‌ها به دو در سه متر می‌رسید و نشان دهنده تجمع جمعیت، شکوفایی و رونق اقتصادی این بندر است. بندر مرده، تاریخ زنده. سیراف دیگر آن رونق اولیه را ندارد و بازار آن شلوغ نیست. دیگر کشتی‌های غول پیکر که از ماداگاسکار و چین وارد
کشتی‌های غول پیکر که از ماداگاسکار و چین وارد می‌شدند، دیده نمی‌شوند، اما تاریخ زنده‌ای دارد. آثار تاریخی سیراف می‌تواند باردیگر به این منطقه رونق بخشد. قبور سنگی، گور سیبویه و قلعه شیخ سیراف به ثبت ملی رسیده و قرار است مسئولان، آثار تاریخی سیراف را در یونسکو ثبت برسانند. سیراف می‌تواند به یکی از قطب‌های گردشگری کشورمان تبدیل شود، البته اگر مسئولان میراث فرهنگی و گردشگری نگاه ویژه‌ای به این منطقه بیندازند. هرچند سیراف هنوز بدون توجه مسئولان میراث فرهنگی نیز زیباست و چشم انتظاررونقی دوباره است. دیدن آثار
زیباست و چشم انتظاررونقی دوباره است. دیدن آثار تاریخی و قبور سنگی قرن‌ها قبل در کنار ساحل زیبای خلیج فارس خالی از لطف نخواهدبود.
تل گوری مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گناوه، روستای تل برج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۵۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ین روستا یکی از قدیمی‌ترین روستاهای کشور محسوب می‌گردد و یکی از قلعه‌های نظامی بزرگ در قبل از اسلام بوده، آثار تاریخی بجا مانده شامل تعداد بسیاری کوپال و آثار کوره‌های سفال‌پزی بیانگر این امر مهم است، متاسفانه تاکنون هیچ کاوشی در این زمینه صورت نگرفته است
بقعه چلاقی (چهارطاقی چلاقی) مربوط به دوره سلجوقیان - دوره تیموریان است و در شهرستان مشهد، بخش رضویه، روستای چلاقی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۴۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در حدود یک کیلومتری روستای چلاقد در فاصله ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی مشهد واقع شده است. ساختار معماری بنا با زیر بنای تقریبی ۸۶ متر مربع بر روی پلانی ۴ ضلعی با شالوده‌ای از سنگ و دیوارهای آجری شکل گرفته است. بر فراز این بنا گنبدی مدور و دو پوسته قرار دارد و به نظر می‌رسد بنیان معماری آن در دوره
قرار دارد و به نظر می‌رسد بنیان معماری آن در دوره تیموری شکل گرفته باشد. این بنا در حقیقت مقبره‌ای است که بر فراز یک سردابه تدفینی کوچک بنیان گردیده است بنای مزبور دارای چهار درگاهی در طرفین و ورودی اصلی است و گنبدی دو پوشه بر روی آن استوار شده است چهار طاقی چلاغد با بنای جغتین گیسور گناباد قابل مقایسه بوده و انتساب آن را به دوره تیموری نشان می‌دهد.
پل ابراهیم‌آباد مربوط به دوره صفوی است و در اردبیل، محله‌های اوچدکان و ابراهیم‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. «پل ابراهیم آباد ازپل های دوره صفوی اردبیل است که درابتدای کوچه ابراهيم آباد بر روی رودخانه بالیقلوساخته شده است. این اثرکه درتاریخ ۷ مهر1۳۸۱ با شماره ثبت ۶۲۳۵ درفهرست آثارملی ایران به ثبت رسیده است دارای ۳۶.۷۵ متر طول ۳ مترعرض و۵ متر بلندی است. این پل سه چشمه طاق بزرگ آجری به فرم جناغی دارد. دوچشمه طاق کوچک جناغی نیز به درون پل
جناغی دارد. دوچشمه طاق کوچک جناغی نیز به درون پل راه باز کرده اند که علاوه بر کاهش وزن وارده بر دیواره ها ، بر زیبایی پل نیز افزوده اند. چهارمیل کوتاه راهنما دردو سوی پل آن را دربرگرفته وزیباترکرده اند.پایه ها دارای موج شکن هایی است که در هر دو سوی پل به شکل مثلثی اند مصالح ساختمانی به کار رفته در پایه ها سنگ است و در طاقها آجر به همراه ملات گچ و آهک»..