payamvha/North_RAG huggingface dataset:
بود که عرب‌ها بدان سوق‌الاهواز می‌گفتند"».شهر باستانی «هرمزد اردشیر» با قدمت ۱۷۰۰ ساله، در زمان ساخت به دو قسمت بازرگانان و پیشه وران و در قسمتی دیگر اشراف و ثروتمندگان تقسیم شد که به بخشی از آن هوجستان واجار و به بخش دیگر آن «هرمزد اردشیر» می‌گفتند. همچنین در روایت حمزه اصفهانی آمده است: «شهر «هرمزد اردشیر» از دو بخش مجزا که در جوار یکدیگر قرار داشته و مجموعهای واحد را تشکیل می‌دادند، بوجود آمده بود. این شهر در ناحیه خوزستان بنا گردید. از دو شهر تشکیل دهنده «هرمزد اردشیر» شهری که مرکز تجار و بازاریان بود
«هرمزد اردشیر» شهری که مرکز تجار و بازاریان بود خوچستان ماچار (خوزستان بازار) نام گرفت که پس از استیلای اعراب به صورت معرب سوق الاهواز درآمد که امروزه آن را اهواز می‌نامند و بخش دیگر که محل سکونت بزرگان و اشراف بود، هرمشیر نامیده می‌شد که بدست اعراب به کلی ویران و بدست فراموشی سپرده شد.» امروزه بخش‌های زیادی از محوطه تاریخی شهر «هرمزد اردشیر» به علت ساخت تونل مترو شهر اهواز از بین رفته است. شهر باستانی «هرمزد اردشیر» در سال ۱۳۱۰ به همراه یک محوطه اشکانی توسط آندره گدار به وزارت فرهنگ و هنر پیشنهاد شد و این
آندره گدار به وزارت فرهنگ و هنر پیشنهاد شد و این اثر تاریخی با شماره ۴۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
قلعه سنگ سیرجان مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در ۷ کیلومتری جنوب شرقی سیرجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در شمال قلعه سنگ و به فاصله ۵ متری حصار داخلی، پلکانی منبر مانند از جنس سنگ سفیدی آهکی یکپارچه وجود دارد. بر روی بدنه جنوبی این پلکان به خط نسخ عبارت زیر نوشته شده‌است: «العادل المظفر من السماء بالنصر و العز و الفتح المبین عماد الحق و الدین الواثق بالملک الصمد بالخیرات (؟) السلطان احمد خلد الله السلطانه اقل
بالخیرات (؟) السلطان احمد خلد الله السلطانه اقل ممالیک سلطانی فی سنه تسع و ثمانین و سبعمائه» (۷۸۹ هجری قمری) چنان‌که از متن کتیبه برمی‌آید، این نوشته در سال چهارم حکومت عمادالدین احمد، سلطان سلسله آل مظفر در آخرین سال‌های حکومتش بر سیرجان (۷۹۵–۷۸۶ هجری قمری) کنده شده‌است. پرویز ورجاوند (استاد باستان‌شناسی دانشگاه تهران) معتقد است که این پلکان سنگی متعلق به زمان‌های بسیار کهن و مربوط به پیش از اسلام است و آن را جزئی از یک آتشدان وابسته به یک نیایشگاه می‌داند. اگرچه ابوالقاسم حاتمی قبول دلایل ارائه شده توسط
اگرچه ابوالقاسم حاتمی قبول دلایل ارائه شده توسط پرویز ورجاوند را مشکل می‌داند.
تپه لالار مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در دره بدره، شهرستان بدره، ساحل رود سیمره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایلام در سال ۱۳۸۶ به ایرنا گفت: تپه تاریخی «لالار» پس از ۷۶ سال فراموشی مورد شناسایی مجدد قرار گرفته است ... او اظهار داشت: «اکنون به‌سبب ناشناخته ماندن این اثر تاریخی و احداث سد سیمره در بالادست اثر و آب‌گیری آن در سال‌های آینده خطری است که تپه لالار را تهدید
در سال‌های آینده خطری است که تپه لالار را تهدید می‌کند».
تپه شیروان مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سیروان، روستای سراب کلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بکسایه مربوط به دوره عیلامیان است که در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این اثر امروزه درون مرز عراق قرار گرفته است. لازم است ذکر شود که سلیمان‌تپه (ایلام)، تپه بکسایه، سبعات خزیر (چهار ریز) سه تپه باستانی و نخستین آثار ملی ثبت شده در ایران هستند. ژاک دو مورگان در کتابش هر سه این آثار را متعلق به تمدن عیلام می‌داند. این آثار به هنگام ثبت واقع در استان ایلام (پشتکوه) در ایران قلمداد شده‌اند ولی هم‌اکنون در ایران قابل شناسایی نیستند و به دلایل نامعلومی درون کشور عراق
شناسایی نیستند و به دلایل نامعلومی درون کشور عراق قرار گرفته‌اند. این نقاط که بسیار نزدیک به مرز دو کشور بوده‌اند احتمال دارد با جابجایی مرزها به دلایلی چون اجرای عهدنامه ۱۹۷۵ الجزایر یا قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت از محدوده خاک ایران خارج شده باشند. برخی باستان‌شناسان مدعی‌اند در میان این آثار محل تقریبی سلیمان‌تپه را روی نقشه پیدا کرده‌اند ولی این مکان پوشیده از مین است و هیچ باستان‌شناسی جرات نزدیک شدن بدان را ندارد.
سبعات خزیر (چهار ریز) مربوط به دوره عیلامیان است که در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این اثر امروزه درون مرز عراق قرار گرفته‌است. لازم است ذکر شود که سلیمان‌تپه (ایلام)، تپه بکسایه، سبعات خزیر (چهار ریز) سه تپه باستانی و نخستین آثار ملی ثبت شده در ایران هستند. ژاک دو مورگان در کتابش هر سه این آثار را متعلق به تمدن عیلام می‌داند اما کارشناس ایرانی ثبت کننده این اثر عقیده داشته‌است که سبعات خزیر بر خلاف دو اثر دیگر عیلامی نیست بلکه به تمدن گابالو تعلق دارد. این آثار به
نیست بلکه به تمدن گابالو تعلق دارد. این آثار به هنگام ثبت واقع در استان ایلام (پشتکوه) در ایران قلمداد شده‌اند ولی هم‌اکنون در ایران قابل شناسایی نیستند و به دلایل نامعلومی درون کشور عراق قرار گرفته‌اند. این نقاط که بسیار نزدیک به مرز دو کشور بوده‌اند احتمال دارد با جابجایی مرزها به دلایلی چون اجرای عهدنامه ۱۹۷۵ الجزایر یا قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت از محدوده خاک ایران خارج شده باشند. برخی باستان‌شناسان مدعی‌اند در میان این آثار محل تقریبی سلیمان‌تپه را روی نقشه پیدا کرده‌اند ولی این مکان پوشیده از مین است و
پیدا کرده‌اند ولی این مکان پوشیده از مین است و هیچ باستان‌شناسی جرات نزدیک شدن بدان را ندارد.
محل بغستان قدیم مربوط به دوره هخامنشی است و در شهرستان بیستون (هرسین)، محوطه تاریخی، فرهنگی بیستون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کهنه شهر ویران یا شاروێران مربوط به دوره مادها در کوردستان ایران است و در شهرستان مهاباد، واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه دانیال نبی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در خیابان امام خمینی شهر شوش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تاریخچه. در مورد قبر منسوب به دانیال نبی روایت‌های گوناگونی نقل شده‌است. یک روایت مسیحی نسطوری چنین می‌گوید که هنگام حمله تازیان به شوش یک تابوت و مومیایی به تصرف آنان درآمد که برخی آنرا متعلق به دانیال و برخی متعلق به داریوش‌شاه میدانستند.&lt;ref&gt;
آرامگاه پیر بکران (همچنین مشهور به مقبره پیر بکران)، مدفن محمد بن بکران مشهور به پیر بکران یکی از عرفا و مدرسین مشهور قرن هفتم هجری است که در حدود ۷۵۰ سال پیش در این مکان زندگی و تدریس می‌کرد و پس از درگذشت در همین مکان به خاک سپرده شد. کتیبه سنگ‌قبر نفیس محمد بن بکران، با خط‌ کوفی‌ و ثلث‌ گچبری‌ شده‌ است و مضمون‌ متن‌های نوشته شده، آیات‌ و صلوات‌ بر ائمه‌ و توصیف‌ محمدبن‌ بکران‌ است‌ و نیز به تاریخ فوت او (سه‌شنبه روز دهم ربیع‌الاول سال ۷۰۳ هجری قمری) اشاره شده است. قدیمی‌ترین بخش این بنا، چله‌خانه، که در
شده است. قدیمی‌ترین بخش این بنا، چله‌خانه، که در زمان ساخت اولیه با خشت ساخته شده بود، در چند دورۀ مختلف مرمت شده است. برای ساختِ مقبرۀ پیربکران، تمام مصالح رایج در معماری ایرانی در آن به‌کار رفته است. از دیگر شاخصه‌های مهم بقعه پیر بکران، وجودِ همۀ شاخصه‌های معماری دوره اسلامی در این بنا و انواع تزئینات گچ‌بری، کاشی‌کاری، نقاشی و تزئینات سنگی است. مقبره پیر بکران مربوط به ایلخانان است و در شهرستان فلاورجان، بخش پیربکران، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران
با شمارهٔ ثبت ۱۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این آرامگاه به سبک معماری آذری بنا شده است.
مقابر باغ گنبد سبز مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام -قرن ۸ ه‍.ق است و در قم، خیابان شهید روحانی، جنب گلزار شهدا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاریخچه. گنبد سبز دارای سه برج آرامگاهی با تزئینات گچبری بی نظیر، عمل استاد علی ابن محمد بن ابی شجاع است. این سه برج آرامگاه متعلق به تعدادی از خاندان شیخ صفی اردبیلی است که حاکمان شهرقم در قرن هشت هجری قمری بودند.
معبد خورهه با قدمت ۲۲۰۰ سال مربوط به دوره سلوکیان است و در شمال شرق شهرستان محلات، در دهستان خورهه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا در منطقه پشت گدار قرار دارد و از شمال به رشته کوه‌های هفتاد قله و از جنوب به رشته کوه‌های یخچال مرتبط شده‌است و تا شهر محلات به میزان ۴۸ کیلومتر بعد مسافت دارد. حفاری‌های باستانی این مکان در تابستان ۱۹۵۵ (میلادی) توسط اداره باستان‌شناسی ایران به عمل آمد و در خلال این کاوش‌ها، تعدادی سفال و چند تکله نقره متعلق
این کاوش‌ها، تعدادی سفال و چند تکله نقره متعلق به دوره سلوکیان کشف شد. در پایان این کاوش‌ها، باستان‌شناسان کشف کردند که ساختمان خورهه مرکب از ۳ ساختمان مرتبط به هم بوده‌اند.
مناره خواجه علم مربوط به دوره تیموریان است و در اصفهان، متری قیام (سبزه میدان)، خیابان هاتف واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. «منار باباعلم که در خیابان هاتف واقع شده و از ابنیه قدیمی اصفهان است، به واسطه آنکه از چندی قبل اطراف آن را برای تعمیر خالی کرده بودند، در اثر بارندگی این دو روز، روزگذشته خراب شد و مختصر خرابی ۱۳۱۳ منتشر کرده درواقع سند مرگ یکی از مهم‌ترین مناره‌های تاریخی اصفهان است. سفرنامه نویسان. ژان شاردن در عصر صفوی این مسجد و مناره
نویسان. ژان شاردن در عصر صفوی این مسجد و مناره را دیده و نوشته:«...نخستین بنای کوی سید احمدیان مناره خواجه عالم است که از بس زیباست آن را گلبار یعنی پر از گل هم می‌گویند. این بنایی است قدیمی و شایان توجه». اوژن فلاندن طراحی این مناره ی زیبا را که در کنار مسجد اقاسی قرار داشته را در کارنامه ی خود دارد که معمولا به غلط آن را مناره علی می پندارند. افسانه. شاردن افسانه‌هایی را که پیرامون مناره خواجه علم در اصفهان عصر صفوی روایت می شده، ذکر کرده است:«می گویند زمانی که استاد معمار ... مشغول ساختن ... این مناره
که استاد معمار ... مشغول ساختن ... این مناره بود، شاگردش دور از نظر استاد خود پلکان این بنا را مضاعف ساخت، چنان که تا پله مخفی را نشان نمی دادند معلوم نبود. روزی که استاد برای مشاهده نتیجه کار شاگردش با وی بالای مناره رفت...هر دو، استاد از پیش و شاگرد از دنبال برای فرود آمدن پا در پله نهادند. پس از آنکه میان راه رسیدند شاگرد بی خبر استاد، زودتر از او، به وسیله راه پله های مخفی خود را به پایین رساند و در حالی که ماله به دست گرفته بود در درگاه مناره که معمار از آن فرود می آمد به کار مشغول شد. استاد چون وی را
آن فرود می آمد به کار مشغول شد. استاد چون وی را به دنبال خود می پنداشت از حضور او در آنجا سخت در شگفت ماند و چون از حقیقت کار و وجود پله‌های مخفی آگاه گشت خشنود شد.» روایت وجود یک گنج باستانی زیر این مناره هم در میان مردم آن دوران شایع بوده است:«مردم اصفهان بر این باورند که زیر این بنا گنجی عظیم وجود دارد و ماری مهیب و وحشتناک به بزرگی یک گوسفند که گاهی بر سر گنج دیده می‌شود آن را حفاظت می‌کند.» گزارش خرابی. طرح ساخت خیابان هاتف هنگامی که در عصر مدرن سازی اصفهان در زمان پهلوی اول به محله تاریخی میدان عتیق
در زمان پهلوی اول به محله تاریخی میدان عتیق می‌رسد، راه خود را با ویرانی زیاد از میان بافت تاریخی این منطقه باز می‌کند و به سمت طوقچی پیش می‌رود. بخش‌هایی از بازارچه امامزاده اسماعیل و مسجد تاریخی خواجه علم یکی از قربانیان مهم این خیابان بوده است. استاد همایی درباره ویرانی این مسجد نوشته: «...نزدیک امامزاده اسماعیل به مساحت ۳۰ ذرع در۱۸ ذرع. یشتر اهمیت آن به واسطه مناره مرتفع سلجوقی بود ...قسمتی از کاشی‌های آن را به اداره فرهنگ منتقل کردند که معلوم نیست کجا رفته و چه شده است». پیش از ویرانی کامل مسجد خواجه
رفته و چه شده است». پیش از ویرانی کامل مسجد خواجه علم، مناره با شکوه آن در اثر بی توجهی های مردم محلی از بین رفته بود. همایی نوشته:«سبب خرابی این بود که همسایگان متعدی نامسلمان اطراف پایه منار را تصرف و کم کم خراب کرده و در ریشه منار چاه و منبع ساخته بودند!» در غیاب نهادهای نظارت کننده و بی توجهی همسایگان، یک بارندگی شدید باعث نابودی یکی از زیباترین مناره‌های تاریخی عصر سلجوقی می شود. خبر این ویرانی در شماره ۱۹ آذرماه روزنامه اخگر در دو جمله خلاصه شده است:«منار باباعلم، که در خیابان هاتف واقع و از ابنیه
باباعلم، که در خیابان هاتف واقع و از ابنیه قدیمی اصفهان بود، به واسطه آنکه از چندی قبل اطراف آن را برای تعمیر خالی کرده بودند، در اثر بارندگی این دو روزه، روزگذشته خراب شده و مختصر خرابی هم به خانه‌های اطراف خود رساند». وقتی در سال ۱۹۰۲میلادی برج ناقوس ۹۸ متری شهر ونیز ویران شد برای بازسازی آن تنها هشت سال زمان لازم بود و امروز هم این برج که در میدان تاریخی شهر قرار گرفته یکی از مهم ترین نمادهای تاریخی ونیز محسوب می شود، درحالی که از مناره ۹۰۰ ساله خواجه علم جز یکی دو عکس خاک خورده هیچ چیزی باقی نمانده
علم جز یکی دو عکس خاک خورده هیچ چیزی باقی نمانده است. منابع. مقاله مهرداد موسوی خوانساری http://www.isfahanziba.ir/node/81461
مدرسه غیاثیهٔ خرگرد که در شهرستان خواف قرار دارد مربوط به دورهٔ تیموریان است و به عنوان یکی از قدیمی‌ترین مدارس ایران شناخته می‌شود. این بنا به دستور خواجه غیاث الدین پیر احمد خوافی و به دست دو معمار برجسته، خواجه قوام الدین و غیاث الدین شیرازی، ساخته شده است. این مدرسه بنایی چهارضلعی است که دو طبقه دارد و با کاشی‌های معرق در داخل حیاط تزیین شده است. پیشینهٔ تاریخی. قرن پانزدهم، همزمان با دوران امپراتوری تیموری در ماوراءالنهر، یادآور دوره‌ای طلایی در هنر، به‌ویژه معماری است. در این دوران، معماری مدارس بیش
معماری است. در این دوران، معماری مدارس بیش از هر چیز دیگری هنر این زمان را نمایان می‌کند.مدرسه تاریخی غیاثیه در روستای خرگرد، واقع در ۴ کیلومتری شهرستان خواف، یکی از شاهکارهای معماری عصر تیموری است که از کهن‌ترین مدارس ایران به‌شمار می‌آید. این بنا به دستور خواجه غیاث الدین پیر احمد خوافی، وزیر شاهرخ و با تلاش دو تن از برجسته‌ترین معماران آن عصر، خواجه قوام الدین و غیاث الدین شیرازی، ساخته شده است. نام خرگرد از دو کلمه خر به معنی بزرگ و گرد به معنی شهر و آبادی تشکیل شده است. بانی مدرسه. خواجه غیاث الدین
آبادی تشکیل شده است. بانی مدرسه. خواجه غیاث الدین پیر احمد خوافی یکی از وزرای مهم و تأثیرگذار دربار شاهرخ تیموری بود. او به مدت بیش از سی سال در این سمت خدمت کرد و دورهٔ طولانی وزرات او در تاریخ تیموریان بسیار مهم است. وی اداره دیوان مرکزی را بر عهده داشت و در راس اداره امور مالی بود. او به دلیل خیرخواهی، تدبیر و ساخت بناهای متعدد، از جمله مدرسه غیاثیه خرگرد، شهرت یافت. معمار مدرسه. قوام‌الدین شیرازی، یکی از برجسته‌ترین معماران و هنرمندان ایرانی در عصر تیموری بود. دولتشاه می‌گوید: از جمله چهار هنرمند بی
بود. دولتشاه می‌گوید: از جمله چهار هنرمند بی نظیر دربار شاهرخ، استاد قوام الدین بود که سرآمد همگان بود.او نه تنها در معماری، بلکه در علومی چون نجوم، ریاضیات و هندسه نیز تبحر داشت. آثار او تلفیقی از هنر و علم بوده و در احیای هنر و معماری ایران پس از حمله مغولان نقش مهمی ایفا کرده‌اند. آثار او به دلیل زیبایی و پیچیدگی فنی، با آثار هنرمندان بزرگ رنسانس مقایسه می‌شود و او را به عنوان یکی از نمادهای هنر و معماری ایرانی‌اسلامی معرفی می‌کند. معماری در عصر تیموری. در زمان شاهرخ تیموری به هنر توجه بسیاری نشان داده
در زمان شاهرخ تیموری به هنر توجه بسیاری نشان داده می‌شد؛ برای مثال در زمان او در شهرهای مختلف بناهای متعددی ساخته شد که در این بناهای دوره تیموری، کاشی‌کاری یکی از مهم‌ترین هنرهای تزئینی بوده است. علاوه بر کاشی‌کاری، هنرهای دیگری مثل گچ‌بری، مشبک‌های چوبی و ویترای با شیشه‌های رنگی هم در این ساختمان‌ها به کار می‌رفته است. به گفته هیلن براند، معماران تیموری خیلی خوب می‌دانستند که چطور از این هنرها برای زیباتر کردن ساختمان‌ها استفاده کنند و هویت خاص خودشان را در این ساختمان‌ها نشان دهند. در معماری دوره
را در این ساختمان‌ها نشان دهند. در معماری دوره تیموری، مدارس از نظر ارزش هنری در بالاترین جایگاه قرار دارند و مهم ترین کمک آن ها به دنیای معماری در زمینه تزیینات ساختمان ها بود؛ اگرچه از نظر زمانی عناصر تزیینی معماری اسلامی به سنت های پیش از تیموری تعلق داشت اما هیچگاه به اندازه این دوران به اهمیت و برجستگی نرسیده بود. ساختمان. اوج نوع جدید طاق های قوسی معماری اوایل دوره تیموری را میتوان در این مدرسه مشاهده کرد. تمام مدارس این دوره شامل حیاط های چهار ایوانه می‌باشد. این مدرسه بنایی چهارضلعی است که چهار
می‌باشد. این مدرسه بنایی چهارضلعی است که چهار ایوان بزرگ به ارتفاع ۱۱ متر و پهنای ۴٫۵ متر در آن ساخته شده. این بنا دو طبقه دارد و در مجموع شامل ۳۲ حجره است. ورودی اصلی در ضلع شمالی قرار گرفته و با کاشی‌کاری معرق و نقوش گل و بوته تزئین شده بود که متأسفانه بخش زیادی از آن‌ها در گذر زمان از بین رفته است. بادگیر. بادگیر یکی از سازه‌های مؤثر در تهویه طبیعی است که نقش مهمی در معماری مدرسه غیاثیه خرگرد دارد و نشان‌دهنده تأثیر اقلیم بر این بناست. اوکین معتقد است این مدرسه تنها نمونه باقی‌مانده از معماری قرن هشتم
مدرسه تنها نمونه باقی‌مانده از معماری قرن هشتم هجری در خراسان است که بادگیر را در ساختار خود دارد. این سازه که از دیرباز در معماری سنتی مناطق گرم و خشک و همچنین گرم و مرطوب ایران وجود داشته، با طراحی ساده اما کاربردی خود شناخته می‌شود. شکل و نوع بادگیرها بسته به شرایط اقلیمی هر منطقه، به‌ویژه جهت وزش باد، متفاوت است و همین عامل تنوع آن را رقم می‌زند. آجرکاری. تزیینات آجری متنوع و ظریف مدرسه غیاثیه در تمامی بخش‌های بنا، از جمله نماهای بیرونی، زیر ایوان‌ها و پیشانی ورودی حجره‌ها به چشم می‌خورد. در برخی
و پیشانی ورودی حجره‌ها به چشم می‌خورد. در برخی قسمت‌ها، آجرهای لعاب‌دار رنگین برای تأکید بر جلوه‌های بصری به کار رفته‌اند. پوشش برج‌ها نیز با همین تزیینات آراسته شده و زمینه‌ای برای درخشش معرق‌کاری‌ها فراهم کرده است. آجرهای لعاب‌دار از نظر ابعاد با آجرهای ساده بنا یکسان هستند و متناسب با محل مورد استفاده قرار گرفته‌اند. کاشی‌کاری. کاشی های به کار رفته در این مدرسه چه از نظر تکنیک اجرا و تزیینات و چه از لحاظ ترکیب رنگ و طرح، شباهت زیادی به مسجد گوهرشاد دارند. این شباهت تا حدی است که میتوان آن‌ها را
دارند. این شباهت تا حدی است که میتوان آن‌ها را نمونه‌هایی هم‌ریشه دانست، گویی این دو بنا در امتداد یک سبک هنری شکل گرفته‌اند. در مدرسه از کاشی‌های معرق در داخل حیاط برای نماها و ایوان‌ها به کار رفته است. بسیاری از محققان این مدرسه را به همین دلیل از جمله شاهکارهای قرن نهم هجری به‌شمار می‌آورند. ورودی بنا همراه با نقوش هندسی و کتیبه‌ای به خط ثلث سفید بر زمینه لاجوردی و فیروزه‌ای تزیین شده است. در دیوارهای بیرونی و داخلی، تلفیقی از آجر و کاشی‌های هفت‌رنگ با نقش‌های هندسی و اسلیمی به کار رفته که رنگ‌های سفید،
هندسی و اسلیمی به کار رفته که رنگ‌های سفید، سیاه، سبز، نارنجی، قهوه‌ای، لاجوردی و فیروزه‌ای را شامل می‌شود. کاشی‌های معرق و معقلی با نقش اسامی خداوند و محمد در بخش‌های مختلف بنا، از جمله ایوان‌ها و دیوارها، جلوه‌ای چشم‌نواز به معماری مدرسه داده‌اند. کاشی های این مدرسه از نوعی هستند که کاشی سازان سنتی مشهد آن را کاشی جسمی می‌نامند و در دیگر شهرهای ایران چندان متداول نیست. جهت بنا. مدرسه غیاثیه خرگرد، بنایی هماهنگ با اقلیم منطقه خواف است. بر اساس نظریه پیرنیا و در نظر گرفتن شرایط آب‌وهوایی، جهت‌گیری بنا
و در نظر گرفتن شرایط آب‌وهوایی، جهت‌گیری بنا به‌گونه‌ای انتخاب شده که تابش آزاردهنده خورشید در تابستان کنترل شود و در عین حال، از گرمای مطلوب آفتاب در فصل زمستان بهره‌برداری شود. همچنین وزش بادها به‌عنوان عاملی مؤثر در طراحی بنا در نظر گرفته شده است. در نتیجه، جهت‌گیری شمال شرقی، جنوب غربی برای این مدرسه، بهترین گزینه بوده است.
مزار و مسجد قطب‌الدین حیدر مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی است و در تربت حیدریه، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
سنگ‌نگاره ساسانی خان‌تختی مربوط به دوره ساسانیان است و در کیلومتر ۱۵جاده سلماس به ارومیه در نزدیکی روستای میناس و روی کوه پیرچاووش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. توضیح اثر. این نقش برجسته متعلق به قرن سوم میلادی و دوره پادشاهی ساسانیان است. سلماس کنونی در دوره اشکانیان یکی از مناطق حائل بین ایران و امپراتوری روم بوده و پس از آن به محل درگیری‌های نظامی دو ابرقدرت شاهنشاهی ایران ساسانی و امپراتوری روم بدل شد. سنگ‌نگاره خان‌تختی یادگار یکی از
روم بدل شد. سنگ‌نگاره خان‌تختی یادگار یکی از پیروزی‌های ایرانیان بر رومیان است و در آن اردشیر بابکان و ولیعهدش شاپور یکم تصویر شده‌است که در بازگشت از فتح ارمنستان و پیروزی بر سپاهیان روم، دو تن از حکمرانان ارمنی محلی، هدایایی به ایشان تقدیم می‌کنند. این نگاره حدود ۵ متر عرض و ۲/۵ تا ۲/۸ متر طول دارد. در این سنگ‌نگاره دو نفر سوار و دو نفر پیاده هستند. سوار سمت چپ اردشیر بابکان است و سوار سمت راست شاپور یکم که در مقام ولیعهدی است و تاجی همانند پدرش دارد.[مردم محلی از نام شاهپور هم برای شهر سلماس استفاده
محلی از نام شاهپور هم برای شهر سلماس استفاده میکنند] تاریخ ایجاد این نگاره ۲۳۸ میلادی است.
آتشکده فراشبند مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان فراشبند، کیلومتر ۱۲ جاده فراشبند به کازرون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این آتشکده ساسانی به صورت چهارطاقی کوچک از سنگ و گچ ساخته شده و همانندی بسیاری با آتشکده کازرون دارد.
پیکرهٔ شاپور یکم (۲۴۰–۲۷۲ میلادی) پیکره‌ای از شاپور یکم مربوط به دوره ساسانیان است که در دهانهٔ غار شاپور جای گرفته‌است. غار شاپور که یک غار طبیعی است و دسترسی بدان چندان آسان نیست، در شش کیلومتری شهر باستانی بیشاپور، و در ۶ کیلومتری شهرستان کازرون واقع شده‌است. این پیکرهٔ بسیار بزرگ که بلندای آن به ۶٫۷۰ متر و پهنای شانه‌هایش به بیش از ۲ متر می‌رسد، از برترین آثار به جا مانده از هنرهای تصویری دوران ساسانی است و در هنرهای باستانی آسیای نزدیک نیز یک استثناء قلمداد می‌شود. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۹
قلمداد می‌شود. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ویژگی‌های برجسته. پیکرهٔ شاپور یکم در اصل از یک استالاگمیت تراشیده شده‌است که در طول میلیون‌ها سال در این غار بزرگ پدید آماده بود، و هم‌اکنون در فاصلهٔ ۳۵ متری از دهانهٔ غار و بر روی تراس چهارم موجود در غار قرار دارد. پیکرهٔ مزبور هم‌اکنون دقیقاً در جای اصلی خود نیست؛ با این توضیح که در نتیجهٔ زمین لرزه‌ای که به احتمال فراوان میان سده‌های ۱۴ تا ۱۸ میلادی رخ داده بود، پیکره واژگون گشته بود. در دههٔ پنجاه سدهٔ
بود، پیکره واژگون گشته بود. در دههٔ پنجاه سدهٔ بیستم میلادی، کار برپایی دوبارهٔ پیکره آغاز گردید، اما از آنجا که پاهای آن کاملاً از بین رفته بودند، پیکره بر روی دو ستون بتونی قرار گرفت که این ستون‌ها اینک در کنار کفش‌های اصلی پادشاه بر روی کف غار قرار دارند. بر روی تمام زوایای این پیکرهٔ بی‌همتا، کار سنگ‌تراشی به‌صورت بسیار هماهنگ، با زحمت بسیار و دقت نظری فراوان صورت گرفته‌است. برای تراشیدن استالاگمیت به صورت پیکره، هنرمند پیکرتراش به‌طور حتم از یک طرح تصویری یا مدلی که از گچ یا خاک رس درست شده بود و
تصویری یا مدلی که از گچ یا خاک رس درست شده بود و پیکره را در اندازه‌های بسیار کوچک‌تر نشان می‌داد، بهره برده‌است. به هنگام ساختن پیکره، اندازه‌های اندام‌های بدن که در مدل کوچک در دسترس بوده، با خط‌کش‌های اندازه‌گیری سنجیده و بر روی استالاگمیت در مقیاسی چندین برابر اعمال می‌شده‌است. به سبب این که استالاگمیت ایستایی خود را هنگام ساختن پیکره حفظ کند، احتمالاً کار تراش و شکل دادن به بخشی از آن، در مراحل گوناگون از بالا به پایین صورت گرفته‌است. برای برداشتن بخش‌های بزرگ و ضخیم استالاگمیت، بی‌شک ابزار آهنی و
بزرگ و ضخیم استالاگمیت، بی‌شک ابزار آهنی و فولادی به کار رفته‌است. سطح بسیار صاف پیکره نشان‌دهندهٔ آن است که پیکره در پایان کار با دقت فراوان صیقل داده شده‌است. پس از کار صیقل دادن، پیکره ایستاده در غار با رنگ سرخ ملایم رنگ‌آمیزی گردیده‌است. به سبب واژگون شدن، بخش بزرگی از دست‌ها و پاهای آن از بین رفته‌است، اما سر و بالاتنه‌اش نسبتاً خوب باقی‌مانده. پیکرهٔ شاپور، بالاتنه‌ای نیرومند و عضلانی را نشان می‌دهد که از بالا به پایین باریک‌تر می‌شود. پیکرهٔ ایستاده در غار، تاجی کنگره‌دار بر سر دارد که شمار
ایستاده در غار، تاجی کنگره‌دار بر سر دارد که شمار کنگره‌هایش به چهار می‌رسد. در بخش پایینی تاج، یک دیهیم بسته شده، به همین خاطر تنها قسمت کمی از پیشانی پادشاه دیده می‌شود. انبوه موها، موج‌وار از زیر تاج بیرون می‌آیند و قرینه‌وار بر دو شانه می‌نشینند. چشم‌های پادشاه بزرگ و باز است. بر لب‌های بالایی و پایینی، سنگ‌تراشی دقیقی به‌وضوح به چشم می‌خورد. ابروان نازک و کمانی پادشاه به هم پیوسته‌اند. بخش بزرگی از بینی که از بالا به پایین پهن‌تر می‌شود، از بین رفته‌است. دهان پیکره بسیار آسیب دیده‌است و تنها قسمت
دهان پیکره بسیار آسیب دیده‌است و تنها قسمت کوچکی از زاویهٔ راست آن سالم بره جا مانده. این قسمت نشان می‌دهد که دهان و لب‌های پیکره در اصل بسته بوده‌است. صورت پیکره، سبیلی بلند و قیطانی و ریشی کوتاه دارد، اما ریش زیر چانه‌اش بلند است. زیورآلات شامل یک گردنبند، دو گوشواره و یک دستبند در دست راست می‌باشد. خطی نیم‌دایره‌ای که در بالای گردنبند پیکره آورده شده‌است، نشان‌دهندهٔ آن است که پیکره در بالاتنهٔ خود یک زیرپوش دارد. اگرچه بخش بزرگی از این جامه زیرین معلوم نیست، اما می‌توان دریافت که بدون چین و در اصل از
نیست، اما می‌توان دریافت که بدون چین و در اصل از جنسی ضخیم بوده‌است. تن‌پوش اصلی بالاتنه پیکره، همانند یک کت است که بسیار تنگ بر تن نشسته و با چین‌های بسیار ظریف که همانند شعله‌های آتش هستند، تزیین گردیده‌است. بالاپوش پیکره در ناحیهٔ کمر به‌وسیلهٔ کمربند تنگی بسته شده‌است. بر روی آن، کمربند دیگری نیز دیده می‌شود که برخلاف کمربند بالاپوش به‌گونه‌ای آزادانه‌تر به تصویر کشیده شده و به‌حالتی کج روی کمر نشسته‌است. این کمربند در اصل وظیفه نگه‌داشتن قبضهٔ شمشیر پادشاه را بر عهده داشته‌است. قبضهٔ شمشیر که در سمت
را بر عهده داشته‌است. قبضهٔ شمشیر که در سمت چپ پیکره قرار دارد، بسیار آسیب دیده. دو دست پادشاه در دو حالت گوناگون به نمایش گذاشته شده‌اند؛ در حالی که دست راست آن بر بخش پایینی کمر قرار گرفته، دست چپ او بر روی دستهٔ شمشیر قرار دارد. شلوار پیکره در اصل بسیار بلند بوده‌است، به گونه‌ای که امروزه نیز می‌توان اثرات چین‌وشکن‌های آن را بر کف غار و در اطراف کفش‌های آن مشاهده کرد. با بلند نشان دادن شلوار پیکره و کشاندن چین‌های آن بر کف غار، هنرمند سنگ‌تراش علاوه بر آن‌که به اصل زیباسازی پیکره و پوشاک آن می‌اندیشیده،
به اصل زیباسازی پیکره و پوشاک آن می‌اندیشیده، ایستایی این سازهٔ چندتنی را هم، که تنها روی دو پایش قرار گرفته‌است، در نظر داشته؛ بدین صورت که وی با پهن‌تر درست کردن پاها و به نمایش گذاشتن چین‌های شلوار روی زمین، قدرت ایستایی مجسمه را دوچندان کرده‌است. کفش‌های پیکره موازی هم نیستند، بلکه کمی از یکدیگر باز شده‌اند. کفش چپ کمی جلوتر از کفش راست قرار دارد. این دو کفش، امروزه اوضاع متفاوتی دارند؛ کفش راست به‌کلی آسیب دیده‌است. کفش‌ها در اصل بنددار بوده‌اند؛ به گونه‌ای که امروزه هم می‌توان اثرات s مانند آن را بر