payamvha/North_RAG huggingface dataset:
مدیریت مسجد. مدیریت مسجد جامع ساری با اداره کل اوقاف و امور خیریه مازندران است. در حال حاضر امور مذهبی این مسجد توسط شش امام جماعت اداره می شود. طی سالیان گذشته همواره روحانیون سرشناس شهر و استان در این مسجد اقامه نماز می کردند. آیت‌الله رضا قیومی (بانی مجالس خانگی قرائت قرآن و اقامه نماز در مدارس ساری)، آیت‌الله سعادت ساروی، آیت‌الله صدوقی از جمله امامان جماعت این مسجد بودند. حادثه آتش سوزی. این مسجد که از زیباترین مساجد قدیمی ایران بود در روز پنجشنبه ۲۱ تیرماه ۱۳۹۷ در آتش سوخت. به گفته شاهدان، این آتش
تیرماه ۱۳۹۷ در آتش سوخت. به گفته شاهدان، این آتش سوزی بر اثر اتصالات برق آغاز شده بود. در این آتش سوزی، بخش عمده ای از آن از بین رفت. بازسازی این مسجد با مشارکت مدیریت استان، وزارت راه و شهرسازی، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و اوقاف و امور خیریه مازندران و با فعالیت شهرداری ساری در مرداد ماه ١٣٩٨ به پایان رسیده است.
تاریخچه. مجموعه بازار شاهرود مربوط به دوره قاجار است و در شاهرود، بافت قدیم شهر واقع شده است. ثبت ملی. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. . این بازار در شاهرود اکنون با نام (بازار سر پوشیده شاهرود) شناخته میشود. شاهرود به خاطر موقعيت نظامي خود، در زمان فتحعلي شاه قاجار رونق اساسي يافت، چند كاروانسراي بزرگ در آن ساخته شد و چندين كمپاني روسي در اين شهر تأسيس شدند. سپس بازرگانان اناركي و يزدي به اين شهر آمدند و ساكن آن شدند و شاهرود، مركز صادرات ايران به روسيه
ساكن آن شدند و شاهرود، مركز صادرات ايران به روسيه شد. اقليت‌ هاي مذهبي از جمله ارامنه رسي همزمان در شهر اقامت گزيدند و به سرعت، قلعه ‌اي بر قلعه قبلي شهر اضافه شد و بازاري جديد نيز به بازار قديمي شهر به نام بازار قلعه نو افزوده شد. بازار شاهرود اين بازار در مركز شهر شاهرود قرار دارد و قدمت احداث آن به دوره قاجار مي رسد. مجموعه بازار شاهرود از زمان ساخت تا كنون همواره توسعه يافته و بخش هاي جديدي به آن الحاق شده است.در بدنه بازار بناهايي چون كاروانسرا، بارانداز، مسجد و گرمابه تعبيه شده است. بازار شاهرود از
مسجد و گرمابه تعبيه شده است. بازار شاهرود از دو راسته اصلي به نام' راسته بازار' و 'بازار اناركي ها' تشكيل شده و داراي پنج ورودي اصلي است. اولی روبروی خیابان شبدری، ورودی دوم از ابتدای خیابان شهید صدوقی نبش میدان جمهوری اسلامی به نام راسته بازار انارکی ها و سوم از خیابان فردوسی روبروی پاساژ محمدی به نام راسته بازار قلعه نو. معماری. نوع معماری بازار کویری بوده که بصورت سرپوشیده و گنبدی شکل است که باعث شده دمای بیرون و داخل بازار محسوس باشد. اين مجموعه با مساحتي بالغ بر 18 هزار متر مربع داراي بيش از 250 باب
بالغ بر 18 هزار متر مربع داراي بيش از 250 باب مغازه است. شالوده اصلي بازار خشت خام است و پوشش گنبد ها از خشت و آجر است كه با چهار فرم مختلف اجرا شده است. لازم به ذكر است بخش هايي از گنبدها و گرمابه وجداره بازار اصلي در سال هاي گذشته مرمت شده است. اين بنا به شماره 2285 در فهرست آثار ملي ايران بهبت رسيده است. البته در گذشته شاهرود داراي بازار تاريخي در بافت قديم شهر (محله بيدآباد) بوده است كه باتوسعه شهر، بازار قديم از بين رفته است. هم اکنون نیز در اکثر غرفه های آن فعالیت اقتصادی یافت می شود.
مسجد حاج باقر (معروف به مسجد بُلبل در بین عوام) مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، محله سردزک، به فاصله کمی تا شاهچراغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای رشتی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اردکان، کنارراه اصلی ورودی عقداء واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ثبت در فهرست میراث جهانی. در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای رشتی به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته
خانه مستوفی مربوط به دوره قاجار است و در شوشتر، میدان باطنی، جنب مسجد مستوفی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کاربری موزه. موزه خانه مستوفی که شامل آثار قدیمی از دوران باستان تا دوره قاجار است در شبستان این خانه تاریخی قرار دارد. کاربری پایگاه اطلاع‌رسانی گردشگری یونسکو. مجموعه پردیس مستوفی شوشتر از سوی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) به عنوان مرکز پایگاه اطلاع‌رسانی میراث فرهنگی و گردشگری شوشتر تعیین شده‌است. کاربری
فرهنگی و گردشگری شوشتر تعیین شده‌است. کاربری رستوران سنتی. با تصمیم سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و به منظور درآمد زایی میراث فرهنگی، طبقه همکف این بنا به عنوان رستوران سنتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
امامزاده حمزه مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در قم، خیابان آذر، مقابل میدان کهنه، کوچه شاه حمزه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت امیریه مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، خیابان ساحلی، پارک خلیج فارس، محله کوتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. مشخصات. این عمارت، واقع در بخش مرکزی شهرستان بوشهر یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر در جنوب ایران است. در سال ۱۳۷۶ خ. به پیشنهاد اداره میراث فرهنگی و بنیاد ایران‌شناسی، عمارت امیریه به موزه مردم‌شناسی بوشهر تبدیل شد. عبدالکریم مشایخی در مقالهٔ خود به مناسبت افتتاح موزه مردم‌شناسی بوشهر (عمارت امیریه) در سال
موزه مردم‌شناسی بوشهر (عمارت امیریه) در سال ۱۳۷۸خ. می‌نویسد: «یکی از زیباترین بناهای تاریخی بوشهر، عمارت امیریه می‌باشد که در سال ۱۳۱۷ ه‍.ق به همت احمد خان دریابیگی حکمران کل بنادر و جزایر خلیج فارس احداث گردید. این عمارت، دارالحکومه بوشهر بوده که بعد از تخریب بنای «چهاربرج» که امروزه اداره گمرک بوشهر در آنجا مستقر است، زمین آن از تاجر بوشهری به نام جمشیدیان خریداری شده و تا سال ۱۳۱۹ ه‍.ق تکمیل گردیده‌است.» سدیدالسلطنه کبابی درباره موقعیت جغرافیایی این عمارت می‌نویسد: «مغرب آن محله‌ای نیست و دریاست و مشرق
می‌نویسد: «مغرب آن محله‌ای نیست و دریاست و مشرق آن محله عرب‌ها و شمال محله یهودی‌ها و جنوب محله کوتی است» در مورد ساختار و هنر به کار رفته در این عمارت آمده‌است: «عمده مصالح تشکیل دهنده این بنا سنگ‌های مرجانی، گچ و چوب ساج می‌باشد که به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت به دلیل نزدیکی به دریا و موریانه نخست اطراف ستونها را با بند کمال (کنبال) که از الیاف درخت نارگیل درست می‌شود می‌پیچانده‌اند و سپس روی پوست مزبور با گچ تزئین داده‌اند.» برخی به اشتباه ساخت عمارت امیریه را به سید حسین بلدیه نسبت می‌دهند در حالیکه
را به سید حسین بلدیه نسبت می‌دهند در حالیکه سید حسین بلدیه در زمان رضاشاه شهردار بوشهر بوده‌است و ساختمان عمارت امیریه در سال ۱۳۱۹ ق یعنی ۲۵ سال قبل از پادشاهی رضاشاه به پایان رسیده‌است. در این مورد آمده‌است: «عمارت امیریه در اوایل حکومت رضاشاه به عنوان ساختمان بلدیه (شهرداری) منظور گردید، و شهردار وقت بوشهر سید حسین سیادت که به سید حسین بلدیه مشهور شده، در آن انجام وظیفه می‌کرد.» این بنا از دو طبقه تشکیل شده‌است. در جلو ساختمان ایوانی بزرگ وجود دارد که دارای دو درگاه ورودی است و در طبقه بالا بالکنی با جنس
دو درگاه ورودی است و در طبقه بالا بالکنی با جنس چوب است. وسط دو درگاه ورودی از داخل ساختمان اتاق بزرگ در دو طبقه درست شده‌است که احتمالاً برای پذیرایی یا کنفرانس بوده و دارای چشم‌اندازی زیبا به بیرون و منظره دریا می‌باشد. ساختمان دارای حیاط مرکزی و تمامی اتاق‌ها دورتادور واقع شده‌اند که در هر طبقه ده اتاق وجود دارد. در گوشه خاوری راه پله‌ای برای رفتن به پشت بام ساخته شده‌است. جنس درها و پنجره‌ها از چوب ساج بوده و حفاظ آن‌ها در جلو می‌باشد. درها دو لنگه و دارای نقش و نگار هستند. ورودی عمارت دارای چشم‌اندازی
نقش و نگار هستند. ورودی عمارت دارای چشم‌اندازی بسیار زیباست و پوشش سقف از چوب صندل یا چندل است (نوعی چوب مخصوص که از هندوستان و مومباسا می‌آورده‌اند). ستونها جلو ساختمان نیز از جنس چوب ساج است. در جهت جلوگیری از نفوذ رطوبت (به دلیل نزدیکی به دریا) و موریانه نخست اطراف ستون‌ها را با بند کنبال یا «کومبار» که از پوست درخت نارگیل درست می‌شود پیچانده و سپس روی آن را با گچ تزیین کرده‌اند. چوب‌های کنده کاری به کار رفته در طارمه و نقوش در و پنجره‌ها، گچبری سردرها، کنده کاری و گوه‌های برنجی به کار رفته در درگاه
کنده کاری و گوه‌های برنجی به کار رفته در درگاه ورودی از عوامل تزیینی بنا هستند. این بنا هم‌اکنون موزه مردم‌شناسی است. ساختمان توسط شهرداری بوشهر در سال ۱۳۷۸ مرمت و تعمیر شده‌است.
مجموعۀ تاریخی شاه نعمت‌الله ولی (امام) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تفت، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مجموعۀ شاه‌ولی شامل حسینیه، مسجد، بقعۀ شاه خلیل ثانی (موزۀ مردم‌شناسی تفت)، زورخانه، مدرسه، بازار، میدان، آب‌انبار و نخل می‌باشد و یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری تفت است.
شهر تاریخی تون، از شهرهای بزرگ سرزمین خراسان محسوب می‌شده که دارای پنج دروازه بوده و به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شهرهای حکومتی نقش مهمی در اقتصاد منطقه داشته‌است. شهر تاریخی تون در جنوب غربی شهر فردوس امروزی قرار گرفته‌است. پیشینه. حسن پیرنیا، در کتاب تاریخ ایران باستان، به اولین اشاره‌های تاریخی به منطقه‌ای که تون در آن واقع است می‌پردازد و می‌گوید: «از منطقه‌ای که تون در آن واقع شده‌است، در کتیبه داریوش با عنوان استاگارتیه یاد شده که نویسندگان قدیم ساکارتیا ضبط کرده‌اند.» این منطقه ابتدا زیر نفوذ مادها بوده
کرده‌اند.» این منطقه ابتدا زیر نفوذ مادها بوده و پس از عصر سلوکیان هم از طرف جنوب سرزمین پارت را محدود می‌کرده و جز قسمت تون و طبس، بقیه نواحی آن کویر خشک و بی‌آب و علف بوده‌است. هردوت، مردمان این ناحیه را طایفه‌ای از پارسی‌ها می‌داند و می‌گوید که به زبان پارسی سخن می‌گفتند و از راه شکار گورخر و غزال روزگار می‌گذراندند. این شهر در متون قدیمی اغلب به نام بلده طیبه تون و در مکاتبات دوره صفویه، به نام دارالمؤمنین تون نامیده شده‌است. دلایل و شواهد تاریخی نشان می‌دهد که در گذشته‌های دور که تون اهمیت و اعتباری
می‌دهد که در گذشته‌های دور که تون اهمیت و اعتباری تاریخی و جمعیتی داشته، به ویژه تا دوران اقتدار اسماعیلیه و حتی سده‌های پس از آن، به ولایت قهستان تعلق داشته‌است. ایالت تون یکی از مناطق قهستان بوده که بعد از الموت، دومین مرکز مهم فرقه اسماعیلیه بوده و تا حمله مغول دوام داشته‌است. جیهانی در اشکال‌العالم «تون را به عنوان شهری آباد و بزرگ یاد کرده‌است». از آن به بعد نام تون به مناسبت‌های مختلف در متون و سفرنامه‌ها دیده شده و اغلب از آن به عنوان شهری بزرگ و آباد نام برده شده‌است. مقدسی جغرافیدانان قرن چهارم
نام برده شده‌است. مقدسی جغرافیدانان قرن چهارم دربارهٔ شهر تون می‌نویسد: ناصرخسرو قبادیانی، در سدهٔ پنجم هجری، خبر از وجود چهارصد کارگاه زیلوبافی در شهر تون داده‌است: در بسیاری از دوره‌های زمانی، تون در کنار قائن، یکی از دو شهر مهم و بزرگ ولایت قهستان بوده و نامش را همراه قائن و گاه در ترکیب با آن، به صورت «تونوکین» (تون و قاین) به جای قهستان به کار می‌برده‌اند. مارکوپولو نیز در سفرنامه خود، از منطقهٔ قهستان با نام "تونوکین" (Tunocain) یاد کرده که اشاره به تون و قاین دو شهر بزرگ این بلاد داشته‌است. در
به تون و قاین دو شهر بزرگ این بلاد داشته‌است. در دوره‌های اخیر که قائن اهمیت پیشین خود را از دست داده بود، تون به همراه طبس منطقه واحدی را تشکیل داده و عبارت تون و طبس جای تون و قائن را گرفت. حمدالله مستوفی در نزهةالقلوب در مورد تون گفته‌است: این شهر دارای ارگی بزرگ بود که ساخت آن را به عمرو لیث صفاری نسبت می‌دهند. در دوره صفویه و در زمان پادشاهی شاه تهماسب اول این ارگ مرمت گردید. تون که در دورهٔ صفویه به خوبی رشد کرده بود، در قحطی قرن یازده بیشتر جمعیت خود را از دست داد. در اواخر حکومت شاهان صفوی تون مرکز
را از دست داد. در اواخر حکومت شاهان صفوی تون مرکز حکومت ملک محمود سیستانی شد. ملک نامه‌ای برای شاه صفوی فرستاد و خواست در خدمت او باشد و با افغان‌ها مقابله کند ولی درباریان به شاه از شوکت ملک محمود بیم دادند و در آنجا سرودند: سده اخیر. این شهر در سال ۱۳۰۸ خورشیدی، با تصویب هیئت دولت وقت از تون به فردوس تغییر نام داد. پس از زمین‌لرزه سال ۱۳۴۷، شهر جدید فردوس در شمال شرقی شهر قدیمی تخریب‌شده ساخته شد و پس از آن، اهالی فردوس، بقایای شهر تاریخی تون را با عنوان "شهر کهنه" اطلاق می‌کردند. وجه تسمیه تون. تون، در
"شهر کهنه" اطلاق می‌کردند. وجه تسمیه تون. تون، در «معجم‌البلدان»، سفیدی روی ناخن، در «برهان قاطع»، گلخن حمام، در «مؤیدالفضلا»، جامه شبروی، در «مجمع‌اللغات»، حمام و در «فرهنگ نظام»، خزانه و گنجینه معنی شده‌است. اما به دلیل مجاورت با طبس که به معنی چشمه آبگرم است، باید مفهوم سرزمین گرم را داشته باشد. بنابر یک قول دیگر، نام تون در زمان ایران باستان، «تابان» بوده‌است که پس از حمله اعراب در زبان عربی تغییر شکل یافته و به صورت تون درآمده‌است. بر طبق این قول، تابان و تابش که امروزه به نام تون و طبس شناخته
تابان و تابش که امروزه به نام تون و طبس شناخته می‌شوند، هر دو از شهرهای کهن ایران به‌شمار می‌روند. کلمه تون به لغت اوستایی به معنی توانا و شایسته‌است. نامی که پیرنیا به صورت استاگرتیا برای آن ذکر می‌نماید به معنی نیرومند و پایدار ساخته شده‌است. کلمه تون همچنین به معنی گارگاه بافندگی است. در فارسی قدیم تان (تون) به معنی عالی و فوق‌العاده بوده‌است و تنکابن هم در حقیقت تون‌کوه‌بن است یا روستای تاکام همان تان‌کوم است و هم‌چنین معنی استراتژیک را می‌توان به عنوان صفت مکان از واژه تون برداشت کرد. قدمت تاریخی.
صفت مکان از واژه تون برداشت کرد. قدمت تاریخی. بررسی‌های باستان‌شناسی و وجود محوطه‌ها و تپه‌های باستانی، رونق این ناحیه را تا پیش از اسلام به‌خصوص در عصر تاریخی به اثبات رسانده‌است. قدیمی‌ترین آثار یافت‌شده در تون توسط باستان‌شناسان میراث فرهنگی خراسان، مربوط به هزاره سوم پیش از میلاد است آثاری نیز از دوره اشکانی و ساسانی و دوران‌های تاریخی پس از اسلام بدست آمده‌است که تداوم حیات طولانی در این شهر را نشان می‌دهد. محله‌های شهر تون. قبل از زمین‌لرزهٔ شهریور ۱۳۴۷، شهر تون دارای ۵ محله به نام‌های سادات، سردشت،
شهر تون دارای ۵ محله به نام‌های سادات، سردشت، تالار، میدان و کورگواه بود. محلهٔ سادات در جنوب غربی شهر، محلهٔ تالار در شمال شرقی، محلهٔ میدان در مرکز و شرق، محلهٔ کورگواه در جنوب و جنوب شرقی و محلهٔ سردشت در شمال غربی شهر تون قرار داشتند. بازار شهر، مسجد جامع، مدرسه علمیه و مزار امام‌زادگان در محلهٔ میدان قرار داشتند. همچنین تون دارای ۵ دروازه به نام‌های دروازه میدان، دروازه قاین، دروازه طبس، دروازه ملک و دروازه سرخ کوه بود. پس از زمین‌لرزهٔ سال ۱۳۴۷، شهر در مجاورت شهر قبلی ساخته شد و محله‌های سابق در هم
در مجاورت شهر قبلی ساخته شد و محله‌های سابق در هم آمیخت. تسخیر و ویرانی. تون پس از الموت مهم‌ترین مرکز اسماعیلیه در قهستان بوده و قلاعی مستحکم داشته‌است. ابن اثیر در کتاب الکامل فی التاریخ می‌نویسد: عطاملک جوینی در تاریخ جهانگشای می‌نویسد: مردم شهر تون در حمله مغول قتل‌عام شدند و چهل هزار نفر از اسماعیلیه در تون کشته شدند به‌طوری‌که از کشته‌ها پشته و تپه ساخته شده و روی آن تپه، تخت هلاکوخان قرار داده شده‌است. این تپه که به «تخت هلاکو» معروف شده بود قلاع تاریخی. عطاملک جوینی در تاریخ جهان‌گشای دربارهٔ کوه
عطاملک جوینی در تاریخ جهان‌گشای دربارهٔ کوه قلعه فردوس می‌گوید: این قلعه در ۶ حصار مختلف ساخته شده و مرکز فرماندهی در طبقه ششم و در نوک قلعه قرار دارد. طبقات دیگر آن دارای دروازه‌های ورودی از جهات مختلف، محل نگهداری آذوقه، اسلحه‌خانه، اصطبل، آب‌انبار، برج و بارو و حمام و تالارها و سربازخانه هستند. ارتفاع برج‌ها حدود ۵ متر بوده و تمام آنها به کمک سنگ‌های لاشه و ملات گچ و ساروج ساخته شده‌اند. این قلعه دارای تونلی آجری است که به قلعه دختر، یکی دیگر از قلعه‌های تاریخی اسماعیلیان، متصل است و این راه زیرزمینی
تاریخی اسماعیلیان، متصل است و این راه زیرزمینی این دو قلعه را به وسیله یک راه زیرزمینی دیگر به وسط شهر تاریخی تون متصل می‌کند. در داخل این تونل زیرزمینی که پس از زمین‌لرزهٔ سال ۱۳۴۷ کشف شد، اجساد بسیاری از مردگان یافت شد که در کنار هم در داخل این تونل چیده شده و دارای کفن‌هایی با آثار اسلامی و آیات قرآن بودند. قلعه دختر ، قلعه‌ای به‌جای مانده از اسماعیلیان و مربوط به سده‌های پنجم و ششم هجری قمری است که در ۸ کیلومتری شمال غرب فردوس این قلعه بر بالای کوهی ساخته شده‌است که اهالی روستای حسن‌آباد آن را "قلعه
شده‌است که اهالی روستای حسن‌آباد آن را "قلعه دختر" می‌نامند. این قلعه، دارای چند حصارسنگی است و در آن آثاری از حمام و برج و بارو و میخ‌های بزرگ آهنی مشاهده می‌شود. این قلعه دارای تونلی آجری است که به کوه قلعه، یکی دیگر از قلعه‌های تاریخی اسماعیلیان، متصل است و این راه زیرزمینی این دو قلعه را به وسیله یک راه زیرزمینی دیگر به وسط شهر تاریخی تون متصل می‌کند. در داخل این تونل زیرزمینی که پس از زمین‌لرزهٔ سال ۱۳۴۷ کشف شد، اجساد بسیاری از مردگان یافت شد که در کنار هم در داخل این تونل چیده شده و دارای کفن‌هایی با
هم در داخل این تونل چیده شده و دارای کفن‌هایی با آثار اسلامی و آیات قرآن بودند. آثار تاریخی. شهر تاریخی تون دربردارندهٔ چندین اثر تاریخی است از جمله: شهر تون، در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
قلعه توزنده جان مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نیشابور، روستای توزندجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده علی بن جعفر مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در سمنان، باغ فیض واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. اختلاف در محل دفن امامزاده. بنا به اعتقاد علماء نسب‌شناس و مورخین اسلامی مدفن امامزاده علی بن جعفر معلوم و مسلم نیست و سه مزار به ایشان منسوب است:
چغا تپه مربوط به دوره عیلامیان است و در گتوند، ابتدای شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این تپه در ورودی شهر گتوند (جاده اصلی گتوند-شوشتر) واقع در شمال استان خوزستان است این تپه بیش از 3400 سال قدمت دارد. براساس مطالعات انجام شده بنایی از نوع معابد ایلامی و از دوران تاریخی ایلام میانی است که براساس آجر نوشته های کشف شده مربوط به اونتاش گال پسر 'هومبان من' است.این پادشاه بانی بنای مشهور چغازنبیل از بزرگترین معابد ایلامی است و بر اساس روایات وی
از بزرگترین معابد ایلامی است و بر اساس روایات وی دستور ساخت 20 معبد را در سراسر قلمرو خود داده است که تپه باستانی چغا در شهر گتوند یکی ازمعابد مذکور می باشد.
پل صفوی یا پل آجری که در میان مردم خرم‌آباد به پل گَپ (به معنی پل بزرگ) هم شناخته شده است، یک پل تاریخی متعلق به دوره صفوی است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این پل بر روی رودخانه خرم‌رود در مرکز شهر خرم‌آباد قرار دارد و بخش غربی مرکز شهر را به بخش شرقی متصل می‌کند. این پل که با ملات آهک و گچ و پایه‌های از جنس آجر ساخته شده است طولی بیش از ۳۵۰ متر و پهنایی به اندازه ۵٫۸ دارد. ساختمان این پل شباهت فراوانی با ساختمان پل خواجو دارد و همانند آن دارای
با ساختمان پل خواجو دارد و همانند آن دارای شاه‌نشین بوده که بر اثر سیل از بین رفته است. این اثر در زمان شاه سلطان حسین صفوی ساخته شده‌است.
حمام گپ (حمام آسیا) مربوط به دوره صفویه است و در خرم‌آباد، میدان گپ، در مجاورت خیابان حافظ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. حمام تاریخی گپ (آسیا) که بخش اصلی آن بر روی چهارستون سنگی قرار گرفته، در دوران صفویه ساخته شده است. این حمام به وسیله چند پله ارتباطی از خیابان مجاور (خیابان حافظ) به سربینه مرتبط می‌گردد که در حدود سه متر از سطح خیابان پائین‌تر است. در گوشه شمال شرقی ورودی حمام گرم (در حد فاصل حمام گرم و حمام سرد) فضایی کوچک با پوشش تاقی
فاصل حمام گرم و حمام سرد) فضایی کوچک با پوشش تاقی ساخته شده که بخشی از آن جهت استقرار دلاک و بخشی دیگر جهت انجام کارهای نظافتی تعبیه شده است. علاوه بر این‌ها این گونه فضاهای حد فاصل در حمام‌های قدیمی، جلوگیری از تغییر هوای ناگهانی حمام گرم و سرد بوده که معمولاً پس از استحمام و خروج از حمام گرم به فضایی سردتر از حمام گرم و گرم‌تر از حمام سرد وارد می‌شده‌اند تا از ناراحتی‌هایی که ممکن بوده در اثر این تغییر هوای ناگهانی بوجود آید، جلوگیری شود. حمام گرم از نظر فضاهای داخلی شبیه حمام سرد است که بخشی از آن به
فضاهای داخلی شبیه حمام سرد است که بخشی از آن به دلیل استفاده از آب شهری به دوش‌های خصوصی تبدیل شده (که مدتها پیش دوش ها جمع آوری شد) و ورودی خزینه نیز مسدود گردیده بود. این حمام همچنین دارای دو چال حوض (فضایی برای شنا که آب آن نه خیلی گرم و نه خیلی سرد بوده) بوده که در حال حاضر مسدود می‌باشند. از سوی دیگر بخش اصلی حمام در مرکز بنا بر روی چهارستون سنگی قرار گرفته که در چهار جهت آن، چهاررختکن با پلان صلیبی قرار دارند. پوشش رختکن تاق و تویزه است و فضای چهارضلعی مرکزی نیز به وسیله کاربندی به پلان گرد تبدیل شده
مرکزی نیز به وسیله کاربندی به پلان گرد تبدیل شده است. در مرکز گنبد این حمام جامخانه‌ای قرار دارد که نور فضای داخلی را تأمین می‌کند. ورودی دیگری نیز در گوشه جنوب شرقی قرار دارد که به پشت حمام گرم و بخش تون حمام راه دارد. این نکته ضروری است که فضای تون به وسیله موتور و نفت سیاه حرارت مورد نیاز برای حمام را در سال‌های گذشته فراهم می‌نمود. البته در زمان ساخت حمام سوخت مورد نیاز چوب، هیمه، خار و خاشاک و مواد سوختی مشابه بودند که فضاهای انبار مورد نیاز آن‌ها هنوز هم باقی است. حمام صفویه گپ به شماره ۲۳۵۷ در فهرست
هم باقی است. حمام صفویه گپ به شماره ۲۳۵۷ در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است. این حمام قدیمی با واگذاری به بخش خصوصی به عنوان یک مجموعه فرهنگی و پذیرایی در شهر خرم‌آباد تغییر کاربری یافته است.
پیر نارستانه یا پیر نارکی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان یزد، در روستائی بر بلندای کوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. زیارتگاه پیرنارکی از جاهای دیدنی مهریز در استان یزد به‌شمار می‌رود و از قدیمی‌ترین زیارتگاه‌های زرتشتیان در ایران است. زیارتگاه پیر نارستانه در ۳۰ کیلومتری شرق یزد و در روستایی کوچک در پشت کوه دُربید واقع در ارتفاعات میان یزد و خرانق قرار دارد، این زیارتگاه در دره‌ای با عمق کم واقع شده و سه طرف آن را کوه احاطه کرده است.
کم واقع شده و سه طرف آن را کوه احاطه کرده است. مسیر اصلی رسیدن به نارستانه از اردکان و پس از گذشتن از دشت وسیع خرانق است، اما اخیراً در تحقیقات باستان‌شناسی، جاده ای قدیمی به طول ۱۰ کیلومتر و عرض ۴ متر در مسیر تفت کشف شده که دیواره‌های آن تا یک متر سنگ چین است. پیشینه. بنای این زیارتگاه در سال ۱۳۲۴ توسط «لعل فیروز» ساخته شد و ساختمان آجری کنونی همان بنای کوچک آن است. در این روستای کوچک حدود ۱۰۰ اتاق با معماری سنتی و با بکارگیری خشت و گل برای زائران ساخته شده است. زرتشتیان از روز سپندارمذ تشتریا در ماه تیر
است. زرتشتیان از روز سپندارمذ تشتریا در ماه تیر (دوم تیر) تا روز آذر ایزد (۶ تیر ماه) برای نیایش کردن به آنجا می‌روند. زرتشتیان ۵ روز در این نیایشگاه حضور دارند و اهورامزدا را ستایش می‌کنند و به روان و فروهر مردگان راه میهن و ارزشهای نیک انسانی درود می‌فرستند. این زیارتگاه که در گویش دری زرتشتی به آن نورسته می‌گویند دقیقاً در فاصله ۴۱ کیلومتری یزد قرار دارد. برخی معتقد هستند که نازبانو، عروس پادشاه پارس با حملهٔ مسلمانان به فارس، به یزد می‌آید و در این کوه غیب می‌شود. تعدادی خانه خشتی سنتی با نام خیله در
غیب می‌شود. تعدادی خانه خشتی سنتی با نام خیله در نزدیکی زیارتگاه ساخته‌اند تا بازدیدکنندگان و زائران بتوانند در آن‌ها استراحت کنند. روز مهر تا روز وَرَهرام از ماه امرداد (دوازده تا شانزده امرداد) تعداد زیادی از زرتشتی‌ها از سراسر ایران برای برگزاری مراسم‌های آینی و مذهبی در این نقطه جمع می‌شوند.
مهدکودک سابق دانشگاه تهران مربوط به دوره قاجار است و در تهران، امیرآباد شمالی، خیابان ۱۶، کوچه مدرسه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا در ساختمانی کهن در منطقه امیرآباد تهران، با مساحتی بیش از ۹۰۰۰ متر مربع از بناهای بازمانده دوره قاجاری بنا نهاده شده‌است. این بنا به دستور امیرکبیر به عنوان اصطبل شاهی (جلالیه) ساخته شده بود. در دوره پهلوی به عنوان مهدکودک استفاده شده و در سال ۱۳۸۰ موزه ملی تاریخ علوم پزشکی ایران در مکان همین مهدکودک سابق
تاریخ علوم پزشکی ایران در مکان همین مهدکودک سابق دانشگاه تأسیس شد. با گذر زمان نشانی آن تغییر کرده و کوچه مدرسه ورودی درب شماره (۲) پردیس شمالی دانشگاه تهران شده‌است.
تپه صرم مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان کهک، میان روستاهای صرم و خورآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد ریگ اشکذر (مسجد شیخ کبیر) مربوط به دوره تیموریان است. مسجد ریگ اشکذر واقع در استان یزد است. این بنا تا سال‌ها در زیر شن‌های روان مدفون بود و در سال ۱۳۷۰ به‌طور اتفاقی کشف شد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کاشی کاری های قبور موجود در این مسجد به نحوی است که به خط نسخ خوش بر کاشی معرق ابیاتی وجود دارد.
مسجد فتح مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان ۹دی ، بازارفعلی طلافروشها، نزدیک مسجد نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد در خیابان ۹ دی ودر بازار طلا فروشان قراردارد منابع. آداب و رسوم ----در ماه رمضان، مردم شیراز پس از مراسم روز جمعه از مسجد جامع به سوی مسجد فتح می روند، شمع روشن می کنند و براین باورند که با این کار در ماه رمضان سال دیگر حاجت هایشان براورده خواهد شد. در این ماه این مسجد پر از جمعیت میشود و فضای مسجد بسیار روحانی و
مسجد پر از جمعیت میشود و فضای مسجد بسیار روحانی و عرفانی می شود.
پل مشیر یا دالکی به درازای ۱۳۰ متر بر روی رود دالکی در دشتستان استان بوشهر، جاده شیراز به بوشهر، بعد از شهر دالکی قرار دارد. بلندای بلندترین دهانه آن ۱۱٫۴۰ متر و پهنای آن ۱۰٫۵۰ متر است. از دورهٔ صفوی تا قاجار دو کاروانسرا در کنار این پل وجود دارد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این پل که دارای شش دهانه است در زمان ناصرالدین شاه قاجار به دستور ابوالحسن خان مشیرالملک و با معماری محمد رحیم شیرازی به صورت کامل مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت و تا اواخر دوران
مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت و تا اواخر دوران پهلوی اول مورد استفاده قرار می‌گرفت.
رباط ده محمد مربوط به دوره قاجار است و در روستای ده محمد، شهرستان عشق‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ثبت در فهرست میراث جهانی. در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، رباط ده محمد به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.