payamvha/North_RAG huggingface dataset:
از این منبر این بیت آمده‌است: «بنا نهاد همین مسجد و همین منبر علی‌ست ابن علی و بوداق ابن قلندر» در سمت دیگر هم، بیتی آمده‌است که با حساب ابجد، سال ۱۰۶۲ ه‍.ق یعنی سال سلطنت شاه صفی بن شاه عباس کبیر را نشان می‌دهد. نام حجار منبر نیز در زاویه‌ای از منبر دیده می‌شود. در زمان صفویه این منبر مکان جلوس شاهانی که به این منطقه می‌آمدند، بوده‌است. جستارهای وابسته. اهالی محلهٔ بازار
مجموعه بناهای ساروتقی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، بازار بزرگ، خیابان مشیر یخچال، کوچه گلبهار واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۹۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این مجموعه شامل بازار و کاروانسرای است.
تپه یحیی تپه‌ای تاریخی به قدمت هزاره هفتم پیش از میلاد تا دوره ساسانیان است و در ارزوئیه، صوغان در 262 کیلومتری جنوب کرمان واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تاریخ این تپه از زمان حجر شروع می‌شود و به عصر ساسانیان ختم می‌گردد. تپه یحیی یکی از مهمترین آثار و تپه‌های کلیدی در باستان‌شناسی ایران است. با توجه به آثار کشف شده و تأیید بسیاری از مورخان داخلی و خارجی تپه یحیی دارای قدیمی‌ترین کارخانه سفال سازی و قدیمی‌ترین معدن جهان است تپه یحیی یکی از
سازی و قدیمی‌ترین معدن جهان است تپه یحیی یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌ها ی شناخته شده جهان است و به عنوان یکی از نخستین آثار یک دهکده مربوط به ۹۰۰۰ سال پیش مطرح است. شهرنشینی مفهوم اخص آن از حدود شش هزار سال پیش در ایران موجودیت یافت. تپه یحیی یکی از کهن‌ترین سکونت‌های شناخته شده واز گذشته‌های دور دارای تمدن و فرهنگ بسیار شکوفا بوده‌است. این منطقه به لحاظ موقعیت خاص اقلیمی، سیاسی و فرهنگی مرکز ارتباطات تمدن‌های میان رودان و هندوچین به‌شمار می‌رفته‌است. اندک شهرها ی باستانی شامل شوش، تپه ملیان تنها از لحاظ
شهرها ی باستانی شامل شوش، تپه ملیان تنها از لحاظ قدمت با تپه یحیی برابری دارند. سند یا کتیبه‌ای که نام واقعی و قدیمی این شهر را مشخص می‌کند هنوز بدست نیامده و این منطقه مرکز بسیاری از فعالیتهای صنعتی و هنری بوده‌است. در طول تاریخ مهاجرت‌های انسانی و جابجائی انسانها همواره به‌دلیل دستیابی به شرایط بهتر زندگی بوده‌است، در دوران باستان این شرایط بهتر عبارت از آب فراوان و خاک حاصلخیز برای کشاورزی بوده‌است. ایران نخستین سرزمینی است که در آن مردم به استخراج و استعمال از فلزات پی برده‌اند تعدادی از نخستین
و استعمال از فلزات پی برده‌اند تعدادی از نخستین کوره‌های ذوب مس و در تل ابلیس مربوط به هفت هزار سال پیش بدست آمده قدیمی‌ترین فلزی که مورد استفاده انسان قرار گرفته مس بوده‌است. تمدن این ناحیه نشان می‌دهد که همزمان با تمدن‌های آسیای غربی در جنوب شرقی ایران، جوامع متمدن و پیشرفته‌ای زندگی می‌کرده‌اند. قدیمی‌ترین آثار و بقایای سکونت انسان که در این ناحیه به دست آمده عبارتند از قطعات استخوان، سنگ چخماق و ظروف سفالی ناهموار که از گل پخته درست شده‌است و با دست به آنها شکل داده‌اند. در میان استخوان حیوانات که از
آنها شکل داده‌اند. در میان استخوان حیوانات که از آن دوره باقی مانده‌است، استخوان غزال و گوسفند و بز دیده می‌شود. در دوران بعد که تمدن پیشرفته تر است به مصنوعات فلزی و اشیاء ساخته شده از مس و مفرغ برمی‌خوریم که می‌رساند در این دوره به ذوب فلزات آشنایی داشته و می‌توانسته‌اند حداکثر حرارت را برای ذوب فلز ایجاد کنند. معماری. تپه یحیی ۱۸ متر ارتفاع دارد. برخی از لایه‌های به دست آمده از کاوش در تپه یحیی، واقع در دشت صوغان در ۲۲۵ کیلومتری جنوب کرمان، از اواخر هزارهٔ چهارم پیش‌ازمیلاد مسکون بوده‌اند. تپه یحیی در
چهارم پیش‌ازمیلاد مسکون بوده‌اند. تپه یحیی در دوران پیش‌ایلامی (موسوم به «تپهٔ یحیی دوران ۴») روستایی بزرگ یا شهری کوچک (حدود سه هکتار) در منطقه‌ای با جمعیت کم بوده‌است. از کاوش‌ها بقایایی بنایی بزرگ (با زیربنای ۵۰۰ مترمربع) حاصل شده که پنج اتاق داشته که در آن‌ها آثار مرتبط با امور بازرگانی ازجمله لوح‌های گلی پیدا شده. دیوارهای این سازه از خشت‌های قالبی به ابعاد مختلف ساخته شده‌اند و داخل دیوارها برای جابجایی آب تنبوشه قرار گرفته. باستان‌شناسان این سازه را نوعی «مقصدِ محصور» برای بازرگانان خارجی
سازه را نوعی «مقصدِ محصور» برای بازرگانان خارجی دانسته‌اند، چرا که بناهای مسکونی معاصر در این پشته وجود دارد که نشانگر وجود فرهنگی خاص بومی و متمایز از آثار فرهنگ‌های دیگر است. تعداد ۲۵ لوح نیاایلامی در تپه یحیی کشف شده‌است.
مسجد جامع فهرج یا مسجد امام حسن مسجدی متعلّق به صدر اسلام است که در فهرج قرار دارد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است. پیشینه. ساخت مسجد جامع فهرج به نیمۀ اول قرن اول هجری برمی گردد، اما ساختمان اصلی بنا از آثار دوره ساسانیان بوده که با ورود اسلام و در اصل زمان خلافت عمر به مسجد تبدیل شده است. این مسجد، تنها مسجدی در جهان اسلام با قدمت زیاد است که ساختمان آن از ابتدا تا کنون تغییری نکرده‌است. مسجد از نوع شبستانی و فاقد ایوان است. اگرچه بین باستان شناسان اختلاف نظر وجود
است. اگرچه بین باستان شناسان اختلاف نظر وجود دارد اما ظاهراً مسجد جامع فهرج قدیمی‌ترین مسجد ایران است.البته مسجد جامع سراوان (دزک) در استان سیستان وبلوچستان نیز درهمین دوره ساخته شده است هرچند برخی مسجد تاریخانه دامغان را قدیمی‌ترین مسجد ایران می‌دانند. در حال حاضر مسجد تاریخانه صرفاً کاربرد بازدید و گردشگری دارد اما در مسجد جامع فهرج کماکان نماز خوانده می‌شود. معماری. هشت ستون بزرگ، شبستان کوچک و شکل بنا، یادآور ساختمان‌های دوره ساسانی است. مناره گلی نه چندان بلند مسجد در قرن سوم به بنای اصلی اضافه
نه چندان بلند مسجد در قرن سوم به بنای اصلی اضافه شده‌است، که در عین حال راه دسترسی به پشت بام هم هست. این مسجد، همچون بسیاری دیگر از مساجد جامع دارای درهای ورودی متعدد است. در داخل مسجد هیچ اثری از محراب، گنبد، کتیبه، کاشیکاری و سایر صنایع مرسوم در ساخت مسجدهای دوره‌های بعدی نیست.
بقعهٔ امامزاده عبدالله و خلیل‌الله بنایی مربوط به سدهٔ ۸ ه‍.ق است که در داخل دماوند واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع اتابکان (نام‌های دیگر: مسجد امام صادق و مسجد درب امامزاده) مسجدی تاریخی مربوط به دوره اتابکان لر بزرگ است که در شهرکرد، خیابان ولی‌عصر جنوبی، میدان امامزادگان دوخاتون قراردارد. مسجد جامع اتابکان در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد یکی از تاریخی ترین مساجد چهارمحال و بختیاری به شمار می آید. تاریخچه. مسجد اتابکان یکی از بناهای تاریخی شهرکرد است که در بافت تاریخی شهرکرد واقع شده است. این مسجد مربوط به دوره اتابکان لر بزرگ در اوایل قرن هفتم هجری قمری می
اتابکان لر بزرگ در اوایل قرن هفتم هجری قمری می باشد که در این مکان حکومت می کرده است. پایه گذار این سلسله ابوطاهر است که او را اتابک سلغریان برای رفع طغیان در لر بزرگ در سال ۵۴۳ هجری قمری به این ناحیه فرستاد. اباقاخان مغول بعدها حکومت خوزستان را نیز به ضمیمه ولایت اصلی لر بزرگ به اتابکان لرستان واگذاشت و یکی از ایشان یعنی افراسیاب پس از مرگ ارغون خان اصفهان را محاصره کرد که البته پس از زمانی کوتاه سرکوب گردید. بسیاری از سنوات راجع به سلطنت او تحقیقی نمی باشد. پایتخت این امرا در شهر ایذه بوده است و یوسف شاه
پایتخت این امرا در شهر ایذه بوده است و یوسف شاه ثانی از این سلسله شوشتر و بصره را نیز گرفته است. اتابکان لر بزرگ تا نیمه اول قرن نهم باقی بودند و آخرین ایشان که غیاث الدین کاوس نام داشت به دست سلطان ابراهیم بن شاهرخ تیموری برافتاد و سلسله ایشان منقرض شد. مسجد تاریخی اتابکان از نظر معماری به سبک مساجد قرون اولیه اسلامی ساخته شده است. این مسجد قدمتی بالغ بر 8 قرن دارد و می توان گفت قدیمی ترین بنای تاریخی و کهن ترین مسجد در شهرکرد می باشد. این مسجد در زمان حاکمیت صفویان مرمت شده و نمای آن با آجر کار شده است.
صفویان مرمت شده و نمای آن با آجر کار شده است. پس از آن مسجد در دوره قاجار و پهلوی نیز مورد مرمت قرار گرفت. مسجد اتابکان در سال ۱۳۵۱ خورشیدی با شماره ۹۲۵ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. معماری. مصالح به کار رفته در مسجد اتابکان خشت خام و ملات گل و آجر هستند و دیواره بیرونی مسجد در سال ۱۱۱۰ در دوره صفویه ساخته شده است. این مسجد دارای پلان شبستانی است که به صورت مربع شکل ساخته شده و ابعاد آن ۱۶ در ۵ متر می باشد. مسجد اتابکان به شکل سرپوشیده ساخته شده و دارای چهار ستون منشوری شکل قطور از آجر بوده و طاقی روی آن
ستون منشوری شکل قطور از آجر بوده و طاقی روی آن استوار شده و طاق نمای وسطی این مسجد به ابعاد ۶ در ۶ متر فضای میان مسجد را تشکیل داده است. در طاق شمال شرقی، نمای آجری غیر هم سطحی دیده می شود که روی کل طاق گچ کشیده شده است. محراب مسجد اتابکان ساده ساخته شده و فاقد تزئینات می باشد. در بالای دیوارها سه پنجره هلالی شکل به منظور روشن نگه داشتن مسجد تعبیه شده است.درب غربی مسجد به طرف امامزادگان حلیمه و حکیمه خاتون باز شده و گنبد مرکزی با ستونهای آجری و دهلیزهای محاط بر گنبد و شبستان این مسجد را از دیگر مساجد
محاط بر گنبد و شبستان این مسجد را از دیگر مساجد متمایز می کند. در گذشته ساختمان های بیشتری در اطراف مسجد وجود داشتند که می توان از تطهیرخانه مسجد و چند باب مغازه که برای تامین مخارج مسجد اختصاص داده شده بود نام برد که با مرور زمان از بین رفتند. این مسجد همچنین بدون گلدسته و مناره و به سبک مساجد اولیه اسلامی ساخته شده است. مسجد اتابکان که دوره های تاریخی زیادی را به خود دیده است هم اکنون نیز پس از گذراندن ۸ قرن از تاریخ بنای خود توانسته اصل معماری و ترکیب اولیه خود را حفظ کند. این مسجد به دلیل رطوبت زیاد در
خود را حفظ کند. این مسجد به دلیل رطوبت زیاد در سال ۱۳۹۱ دارای آسیب های جزیی شد و سپس مرمت شد.
رباط زین‌الدین یا کاروانسرای زین‌الدین از بناهای مربوط به دوره صفوی است که در سده دهم هجری به دستور زین‌الدین گنجعلی خان ریگ حکمران کرمان و به فرمان شاه عباس ساخته شده‌است. موقعیت. این بنا در ۶۰ کیلومتری جاده یزد به کرمان واقع شده‌است و در فاصله ۵۰۰ متری از جاده قرار دارد ویژگی‌ها. رباط زین‌الدین در کنار کاروانسرای تاج‌آباد و زیزه از معدود کاروانسراهای مدور ایرانی است. این بنا در گذشته جای استقرار تفنگچیان و نگهبانان بوده و هم‌اکنون با حفظ معماری پیشینش، هتل گردشگران در یزد شده‌است. نقشه این کاروانسرا به
گردشگران در یزد شده‌است. نقشه این کاروانسرا به شکل دایره است و از بارزترین مشخصه این بنا می‌توان به قرینه بودن شرق و غرب آن اشاره کرد و آب آن نیز از چشمه تأمین می‌شد که امروزه نیز وجود دارد. این کاروانسرا دارای پنج برج نیم دایره است که به دیواره هشت متری آن پیوسته‌اند. پس از سر در نسبتاً پهن ضلع جنوبی، هشتی و سپس صحن دوازده ضلعی قرار دارد. در اطراف صحن، رواق‌های سکوداری وجود دارد و در انتهای هر رواق اتاق‌هایی مشابه دیده می‌شود. در طرفین هشتی ورودی و پشت اتاق‌ها، راهروهای وسیع و طولانی قرار دارد که اصطبل
راهروهای وسیع و طولانی قرار دارد که اصطبل چهارپایان بود. فضای ضلع شمالی بنا- گویا شاه نشین- دارای سقفی بلند با کاربندی است. کنگره‌ها و تیراندازهای لبه بام، ترکیب انحنای برج و دیواره‌ها و نمای تمام آجر آن، چهره خاصی به این کاروانسرا بخشیده‌است. مصالح بنا از آجر است و در درون بنا عمدتاً از تزیینات آجر در نما استفاده شده که تابع طرح ۱۲ ضلعی حیاط یا صحن مرکزی آن است. قسمت شاه‌نشین در بدنه و سقف دارای اندود گچ و کاربندی است. ثبت آثار ملی. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت
ثبت ۹۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بازسازی و نوسازی. این بنای تاریخی با بازسازی و نوسازی و تغییر کاربری به گردشگری، به محل مناسبی برای اسکان و پذیرایی گردشگران تبدیل شده‌است. این کاروانسرا در سال ۲۰۰۶ دیپلم افتخار یونسکو به دلیل «احیا و ساماندهی با بهره‌گیری از مصالح سنتی» دریافت کرد. ثبت در فهرست میراث جهانی. در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، رباط زین‌الدین به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت
دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
آرامگاه سر قبر آقا یا بقعه سرقبر آقا بنایی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، ضلع جنوبی چهارراه مولوی انتهای خیابان شهید مصطفی خمینی (سیروس سابق) در میان باغی تقریباً بزرگ و قدیمی واقع شده‌است. "سر قبر آقا" عنوان بقعه و گنبدی است که بر قبر میرزا ابوالقاسم تهرانی، معروف به میرزا ابوالقاسم امام جمعه که برای سالیان مدید در دوران قاجاریه، امام جمعه تهران بود، بنا شده بود. گرچه پیش از دفن وی نیز در این محل قبرستان کوچکی وجود داشت، اما به مرور زمان و به واسطه اعتقاد عوام به مقام و مرتبت این شخصیت، قبرستان بزرگی
عوام به مقام و مرتبت این شخصیت، قبرستان بزرگی در مجاورت این آرامگاه شکل گرفت که به همین نام و با عنوان قبرستان سر قبر آقا معروف شد. سعید نفیسی و پدرش نیز در این آرامگاه دفن شده‌اند. تاریخچه. حاج میرزا ابوالقاسم امام جمعه در سال۱۲۷۱ یا ۱۲۷۲ هجری قمری و در دوران پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار درگذشت و در محلی که هم‌اکنون بقعه سر قبر آقا نامیده می‌شود، به خاک سپرده شد. به امر شاه بر مزار وی، گنبد زیبا و باشکوهی ساخته شد. بعدها فرزند وی، یعنی میرزا زین العابدین تهرانی که او نیز مدتی بعد از مرگ پدرش، امام جمعگی
تهرانی که او نیز مدتی بعد از مرگ پدرش، امام جمعگی تهران را برعهده گرفت و تا مدت‌ها امام جمعه این شهر بود نیز، در درون همین بقعه مدفون گردید. قریب ۱۸۵۰ هکتار زمین مزروعی در حسین‌آباد و فتح‌آباد ساوه توسط وی وقف نگهداری بقعه شد. این املاک امروز زیر نظر سازمان اوقاف برای نگهداری سر قبر آقا بهره‌برداری می‌شود. مکان مزبور رفته رفته گسترش یافت و بواسطه دفن انبوهی از عوام و برخی مشاهیر دیگر در آن، با عنوان قبرستان سر قبر آقا، تبدیل به یکی از بزرگ‌ترین گورستانهای شهر تهران گردید. محل مزبور یکی از محله‌های کثیف و
شهر تهران گردید. محل مزبور یکی از محله‌های کثیف و ناامن شهر تهران محسوب می‌شد و در اطراف آن کاروانسراهایی قرار داشت که شترداران و قاطرچیان و همین‌طور بازرگانان خرده‌پای غربتی که برای فروش و ارائه اجناس خود، از راه‌های دور به میدان امین السلطان می‌آمدند، اقامت داشتند. در دوران سلطنت رضاشاه پهلوی، به منظور توسعه و گسترش شهر تهران، این قبرستان قدیمی تخریب شد و به جای آن باغ باصفایی به نام باغ فردوس پدید آمد. جعفر شهری دربارهٔ قبرستان سر قبر آقا و ماهیت اغلب افراد به خاک سپرده شده در این محل، نوشته‌است:
افراد به خاک سپرده شده در این محل، نوشته‌است: معماری. این بقعه همانند اکثر بناهای قاجاری دارای چهار ایوان است. در این اثر از آینه‌کاری، گچبری، گچکاری و رنگ‌آمیزی زمینه و طرح‌ها سنگ حجاری استفاده شده و به دلیل نوع تزئینات و کاشیکاری‌های نفیس شده از جمله بناهای فاخر دوره قاجاریه می‌باشد. بنا به شکل مستطیل و بر روی سکویی به ارتفاع یک متر از سطح و در جهت شرقی - شرقی احداث شده‌است. در نمای بیرونی بقعه ۴ ایوان وجود دارد که در هر ضلع خودنمایی می‌کند. این بنا دارای محوطه‌ای مستطیل شکل است و روی سکویی به ارتفاع یک
محوطه‌ای مستطیل شکل است و روی سکویی به ارتفاع یک متر از سطح محوطه اطراف خود قرار گرفته‌است. بنای اصلی در جهت شرقی - غربی احداث شده و گنبد بزرگ آن بر فراز بخش میانی، روی جرزها و پایه‌های بنا استوار گردیده؛ در نمای بیرونی بقعه چهار ایوان وجود دارد که در هر ضلع خودنمایی می‌کند. تولیت بقعه از سال ۱۳۷۷ بر عهده محسن ظهیر امامی نوه سید زین العابدین امام جمعه می‌باشد.
پل خان مربوط به دوره صفوی است و در مرودشت، توسط امام قلی خان روی رودخانه کر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این پل در اوایل قرن ۱۱ توسط امام قلی خان والی فارس ساخته شده‌است. امام قلی خان فرزند الله‌وردی خان گرجی این پل را در راه شیراز به تهران ساخت. در سال ۱۳۱۸ دولت وقت در صدد ساخت پلی در کنار این پل برآمد، اما موفق به انجام آن نشد. زیرا محل محکمی برای پایه‌های آن نیافت و این نشان از علم بالای معماران آن زمان است. طول پل ۱۰۱ متر و عرض آن ۵ متر
آن زمان است. طول پل ۱۰۱ متر و عرض آن ۵ متر استولی در وسط برآمدگی پل آن تا ۵/۷۰ متر می‌رسد و ارتفاع آن تا محلی که آب می‌ریزد ۱۳ متر و دارای ۵ دهنه است. پایه‌های سنگ از ملاتی قدیمی بنام نانک و طاق‌ها با آجر ساخنمان شده‌است.
مسجد جامع میمه مربوط به دوره صفویه است و در شهرستان میمه و وزوان، بخش مرکزی، شهر میمه خیابان فرهنگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. قدمت تاریخی. بنای اصلی این مسجد به دوران سلجوقیان بازمی‌گردد که قدمت بنای فعلی آن مربوط به دوره زندیه و طبق نظر برخی کارشناسان به دوره صفویه است. محراب این مسجد نیز به دلیل ارزش تاریخی بسیار بالا به موزه ملی ایران منتقل شده‌است.
منزل منطقی نژاد مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان احمدی ـ کوچه پشت مسجد نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این خانه دیدنی که در زمان حال موزه هنرهای اسلامی را در خود جای داده، در محله قدیمی این شهر تاریخی واقع شده‌است. تزیینات داخلی این خانه شامل پنجره‌های چوبی با شیشه‌های رنگارنگ، طاق‌های کنده کاری شده و گچ بری‌های زیبا است. در بخش جنوبی این عمارت تاریخی، شاه نشین با آینه کاری‌های دیدنی وجود دارد و در این بخش از بنا، بادگیرها و
دیدنی وجود دارد و در این بخش از بنا، بادگیرها و نقاشی‌های زیبایی در سقف به مانند طرح‌های گل و بوته، چهره زنان و تصاویری از کاخ‌های اروپایی به چشم می‌آیند. بخش شرقی و غربی ساختمان، دارای اتاق‌های متعدد و همچنین اندرونی زیبا می‌باشد. در خانه منطقی نژاد یکی از چشمگیرترین آینه سراهای ایران زمین دیده می‌شود که هر ساله مخاطبان بسیاری را به دیدن خود دعوت می‌کند. عمارت منطقی نژاد شیراز که نام دیگر آن خانه هنر است، در سال ۱۳۸۳ مرمت و بازسازی شد و در سال ۱۳۸۴ به موزه موسیقی تبدیل شد.
آرامگاه قطب الدین یوسف مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان شیراز، شهرک گویم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چشمه عمارت مربوط به دورهٔ صفوی است و در بهشهر، بلوارشهیدهاشمی نژاد، خیابان پاسداران، جنب آب وفاضلاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. نام. دلیل نامگذاری آن، جوشیدن چشمه‌ای از دل زمین، در طبقه همکف این کاخ کهن است. معماری. معماری این بنا به صورت دو طبقه بوده و هم‌اکنون طبقه همکف و جزری از طبقه نخست آن باقی مانده‌است. از ویژگی‌های معماری این بنا سیستم آب‌رسانی آن است. در میانه کاخ همکف مظهر چشمه وجود دارد. با استفاده از تنپوشه‌های سفالی آب به
وجود دارد. با استفاده از تنپوشه‌های سفالی آب به حوضچه‌های طبقه نخست هدایت شده و پس از سرریز به صورت آبشار به چشمه طبقه همکف و حوض‌های اطراف بنا سرازیر می‌شده‌است. این بنا در روزگار آبادانی مزین به نقاشی‌های رنگارنگ. کاشی‌های متنوع بوده‌است.
تپه کوره خانه واحدی * مربوط به هزاره ۴ قبل از میلاد است و در میناب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. منابع. رده:هزاره ۴ (پیش از میلاد)
بقعه شیخ تاج الدین محمود خیوی مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام ایلخانان است، و در ۶ کیلومتری جاده اصلی آستارا به اردبیل واقع شده، این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بقعه مربوط به شیخ تاج الدین محمود خیوی از عارفانی است که در قرن هشتم هجری می‌زیسته است. در داخل این بقعه دو قبر دیگر نیز وجود دارد.
دژ مادهای البرز یا تپهٔ ازبکی مربوط به هزارهٔ ۴ پیش از میلاد است و در شهرستان نظرآباد، ۷ کیلومتری نظرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. اولین خشت، دست‌ساز بشر در این منطقه کشف شد و رئیس‌جمهور وقت سید محمد خاتمی آنرا به نشانهٔ گفت وگوی تمدن‌ها به سازمان ملل اهدا کرد. نشانه‌هایی از ارتباط این تپه با حکومت ایلام وجود دارد. قدمت این بنا بین ۹۰۰۰ هزار تا ۱۵۰۰۰ هزار سال می‌رسد. قدمت دژ مادهای البرز. دژ مادها یکی از محوطه‌های باستانی ارزشمند تاریخی
دژ مادها یکی از محوطه‌های باستانی ارزشمند تاریخی فلات ایران واقع در شهرستان نظرآباد از شهرستان‌های استان البرز قرار دارد. این تپه تاریخی با قدمت ۹ هزار ساله به عنوان قدیمی‌ترین بنای خشتی جهان مطرح است.
برج و باروهای یزد مربوط به دوره دیلمیان - اتابکان است و در خیابان سیدگل سرخ یزد، واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بلوار کازینو مربوط به دوره پهلوی است و در شهر رامسر واقع شده‌است. بلوار، در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. نام این بلوار تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، بلوار کازینو بود و پس از انقلاب، نام اش به بلوار معلم تغییر داده شد. این بلوار از درِ ورودی هتل قدیم رامسر شروع می‌شود و تا ساحل امتداد میابد و در دو طرف این بلوار درختان سر به فلک کشیده نخل بادبزنی مکزیکی و سرو زربین دیده می‌شود. یکی از مناطق مهم و پرتردد شهر رامسر، بلوار معلم است. هنوز بسیاری افراد این بلوار را با
بلوار معلم است. هنوز بسیاری افراد این بلوار را با نام قدیم آن یعنی «کازینو» می‌شناسند. طول این گردشگاه حدود ۲ کیلومتر است. همزمان با تغییرات ساختار شهری در اکثر شهرهای ایران در اوایل قرن حاضر، رامسر نیز شاهد احداث ساختمان‌ها و خیابان‌های جدید بود. هتل قدیم رامسر و بلوار کازیو از مهم‌ترین مکان‌های ایجاد شده در آن دوران بودند. سال احداث این خیابان را ۱۳۱۰ ذکر کرده‌اند. در ابتدا این مسیر را بین هتل قدیم تا دریا برای عبور خودروها ایجاد کردند. با گذشت زمان، در دهه ۵۰ در دو طرف این مسیر، دو لاین دیگر افزوده شد و
۵۰ در دو طرف این مسیر، دو لاین دیگر افزوده شد و مسیر میانی به پیاده‌راه مبدل گشت. دلیل نام‌گذاری این بلوار به کازینو به دلیل وجود یک کازینو در انتهای مسیر آن بود. بعد از انقلاب نام این مکان به بلوار معلم تغییر یافت. مشهورترین بنای این منطقه از شهر، هتل قدیم رامسر است که اکنون به عنوان یکی از آثار ملی ایران مورد بازدید قرار می‌گیرد. در نزدیکی هتل قدیم، هتل پارسیان ساخته شده که این دو هتل بخشی از هتل‌های زنجیره‌ای پارسیان آزادی هستند. همان‌طور که گفته شد، پلاژ توسکا سرا و شهربازی رامسر در کنار بازار ساحلی در
توسکا سرا و شهربازی رامسر در کنار بازار ساحلی در انتهای این بلوار قرار گرفته‌اند. همچنین در نزدیکی ساحل ساختمانی دیده می‌شود که در گذشته کازینو رامسر بوده و اکنون به عنوان سفره‌خانه کاربری دارد.
بقعه امامزاده سلطان سید نورالدین علی بن ابراهیم غازی علوی مربوط به دوره دیلمیان است و در در قسمت جنوب اردکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد سنگی و چهارطاقی ایج مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان استهبان، روستای ایج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. درباره چهارطاقی ایچ. مسجد سنگی در تنگه‌ای موسوم به «تنگ بدره» که در اصطلاح محلی «چهل برکه» نیز خوانده می‌شود، واقع شده است.این بنا در واقع آتشکده ای متعلق به دوران ساسانیان می باشد که در قرن پنجم و در زمان ملوک شبانکاره با ساخت محرابی در دیواره جنوبی به مسجد تبدیل شده است.بعدا در زمان سلطان‌الدوله دیلمی کتیبه ای به خط نسخ قرآنی بر
سلطان‌الدوله دیلمی کتیبه ای به خط نسخ قرآنی بر دیوار این محراب به این مضمون نوشته شده : « به کوشش امیر دربان که سرزنش شده است »
مسجد ملا اسماعیل مربوط به دوره قاجار است و در یزد، کوچه محله مسجد ملاحسن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد توسط ملااسماعیل افشار از رجال و بزرگان دربار نادرشاه که اصالتا از شهر تبریز بود ساخته شد. منابع. نماز جمعهٔ یزد در این مکان برگزار می‌شود.
برج دیدبانی کاخ بابل مربوط به دوره پهلوی است و در بابل، مرکز شهر واقع شده ، این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در اسفند سال ۱۳۹۶ به موزه تبدیل شد. پیشینه. برج دیدبانی کاخ بابل، بخشی از مجموعه کاخ‌های سلطنتی دوره پهلوی در شهر بابل است. این برج، همزمان با احداث کاخ‌های سلطنتی، در ضلع غربی محوطه کاخ بنا گردید. هدف از ساخت این برج، ایجاد یک نقطه دیدبانی مرتفع برای نظارت بر محوطه کاخ و اطراف آن بوده است. معماری برج دیدبانی، با طراحی هشت ضلعی و دو طبقه،
معماری برج دیدبانی، با طراحی هشت ضلعی و دو طبقه، نمونه‌ای از معماری دوره پهلوی را به نمایش می‌گذارد. معماری و ویژگی‌ها. برج دیدبانی کاخ بابل، بنایی هشت ضلعی است که در دو طبقه ساخته شده است. طبقه دوم برج، از طبقه اول کوچکتر است. مصالح به کار رفته در ساخت برج، شامل آجر و گچ است. طراحی برج، با استفاده از عناصر معماری ایرانی و اروپایی، تلفیقی از سبک‌های معماری دوره پهلوی را نشان می‌دهد. برج دارای پنجره‌های متعدد است که امکان دیدبانی از زوایای مختلف را فراهم می‌سازد. تبدیل به موزه. در اسفند سال ۱۳۹۶، برج
می‌سازد. تبدیل به موزه. در اسفند سال ۱۳۹۶، برج دیدبانی کاخ بابل به موزه تبدیل شد. این اقدام، با هدف حفظ و معرفی این اثر تاریخی به گردشگران و علاقه‌مندان به میراث فرهنگی انجام شد. موزه برج دیدبانی، با نمایش آثار تاریخی و فرهنگی مرتبط با دوره پهلوی، به یکی از جاذبه‌های گردشگری شهر بابل تبدیل شده است. وضعیت کنونی. امروزه، برج دیدبانی کاخ بابل به عنوان یکی از آثار ملی ایران و یک موزه فعال، مورد بازدید گردشگران قرار می‌گیرد. با این حال، گزارش‌هایی مبنی بر نیاز به مرمت و بازسازی این اثر تاریخی منتشر شده است.
به مرمت و بازسازی این اثر تاریخی منتشر شده است. امید است که با توجه به اهمیت این بنا، اقدامات لازم برای حفظ و نگهداری آن انجام شود.
حمام خسروآقا (خسروآغا) مربوط به دوره صفوی و در اصفهان، خیابان سپه، واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود. پیشینه. این اثر در اول مرداد ۱۳۵۳ در زمره آثار ملی قرار گرفت ولی در سال ۱۳۵۴ سربینه آن تبدیل به مغازه شد و آسیب جدی دید اما بعد از آن کل بنا مورد مرمت قرار گرفت. پس از چندی زمزمه ادامه خیابان استانداری (خیابان حکیم کنونی) آغاز شد ولی به دلیل عبور این خیابان از این حمام منتفی شد. در سال ۱۳۵۸ برخی ساکنان محل به طمع راه‌اندازی خیابان جدید و گران شدن املاکشان
به طمع راه‌اندازی خیابان جدید و گران شدن املاکشان شایعه کردند که در محل حمام فساد و فحشا می‌شود و باید این محل تخریب گردد و سرانجام در سال ۱۳۵۹ بمبی در این حمام منفجر شد که جز چند ستون چیزی از گرمخانه حمام باقی نگذاشت. در سال ۱۳۷۱ شورای عالی شهرسازی به علت وجود این حمام، با احداث خیابان مخالفت کرد. سرانجام ساعت ۲ نیمه شب بیست و سوم فروردین ماه سال ۱۳۷۴ بود که عده‌ای ناشناس به حمام خسروآقا حمله کردند و بعد از بیهوش کردن نگهبان حمام، این بنای تاریخی را با خاک یکسان کردند و سنگاب منحصر به فرد آن را نیز
با خاک یکسان کردند و سنگاب منحصر به فرد آن را نیز دزدیدند. مردم و شهرداری یکدیگر را به انجام این عملیات متهم می‌کنند و عاملان آن تاکنون شناسایی و مجازات نشده‌اند. خیابان حکیم نیز در همان سال راه‌اندازی شد و پس از آن گرچه چند بار در سال‌های مختلف صحبت از بازسازی حمام و خطر ازبین رفتن آخرین بقایای آن شد، اما بازسازی هرگز انجام نگردید. ملک مدنی، شهردار اسبق اصفهان، معتقد است: «بازهم شهرداری می‌توانست در این زمینه‌ها راه‌های قانونی پیداکرده و کمک و مساعدت کند تا این ارزش‌هایی که از گذشته به ارث رسیده است، هدر