payamvha/North_RAG huggingface dataset:
روستا گذشته و آن را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می‌‌کند، از نظر اقلیمی، فردقان در اقلیم سرد و کوهستانی قرار دارد و حداکثر بارندگی در ماه‌های آبان و بهمن اتفاق افتاده است. بر اساس مطالعات صورت گرفته بر روی متون تاریخی، از سده سوم هجری به نام فردقان و برخی وقایع تاریخی مرتبط با آن در این متون اشاره شده است، ابن فقیه همدانی نویسنده مختصرالبلدان و محمدبن حسن قمی در تاریخ قم(سده 3 هجری)، ابن اثیر(سده 6 و 7 هجری) در الکامل فی التاریخ و نیز احمد تتوی(سده 11 هجری) در تاریخ الفی از فردقان و آتشکده آن سخن به میان
در تاریخ الفی از فردقان و آتشکده آن سخن به میان آورده‌‌اند. در این متون به فردقان، آتشکده واقع در آن، تصرف و تخریب آن توسط حاکم قم در سال 288 هجری، انتقال درب مطلای آتشکده به کعبه در زمان حجاج بن یوسف، شکست علاءالدوله کاکویه از مسعود بن محمود بن سبکتکین و پناه گرفتن او در قلعه فردقان و نیز زندانی شدن بوعلی سینا در قلعه مذکور پرداخته شده است. از میان متون مربوط به جغرافیایی تاریخی نیز یاقوت حموی در المعجم البلدان به فردقان اشاره کرده است. حسن قمی در تاریخ قم از فردقان با نام مزدجان یاد کرده و ضمن نقل قول از
از فردقان با نام مزدجان یاد کرده و ضمن نقل قول از ابن‌فقیه؛ در خصوص آتشکده فردقان و چگونگی ویرانی آن در سال 288 هجری می‌‌نویسد: «چنین گوید همدانی در کتاب خود که در دیهی از دیهه‌ای قم، نام آن مزدجان[Mazdajan] آتشکده کهنه و دیرینه بوده است و در این آتشکده آتش آذرجشنسف بوده است و این آتش از جمله آتش‌هایی بوده که مجوس در وصف و حق آن غلو کرده‌‌اند. پس همه اوقات بدین قریه این آتشکده بوده است تا آنگاه که بیرون ترکی امیر قم بدین دیه رسید و بر باروهای آنها منجنیق‌ها و عرادها نصب کرد و آن را در سنه ثمان و ثمانین و
و عرادها نصب کرد و آن را در سنه ثمان و ثمانین و مأتین بگرفت و فتح کرد و باروی آن خراب کرد و آتشکده را زیر و رو گردانید و آتش را بنشاند...». وی در ادامه می‌نویسد: «و نیز گویند که مسلمانان در زمان خلافت عبدالملک بن مروان و والی و حاکم شدن حجاج بن یوسف بر عراقین، بر اهل این دیه خروج کردند و با ایشان محاربه کردند و این دیه را مسخر گردانیدند و درِ آتشکده بکندند و آن دو مصّراع بودند از طلا و آن را برکندند و به پیش حجاج بردند و حجاج آن را به مکه فرستاد تا بر در کعبه درآویختند والله اعلم...». ابن اثیر محقق سده‌های
درآویختند والله اعلم...». ابن اثیر محقق سده‌های ششم و هفتم هجری در کتاب الکامل در بیان انهزام علاءالدوله بن کاکویه از سپاه مسعودبن محمود بن سبکتکیتن(جلد 22 صفحات 116 تا 135) از فردقان سخن به میان آورده و احمد تتوی از نویسندگان سده یازدهم هجری در کتاب تاریخ الفی: تاریخ هزارساله اسلام، به نقل از وی این‌گونه نوشته است: ...از وقایع دیگر لشکرکشی مسعودبن محمود جهت استیصال علاءالدوله است که مسعود بر سر ولایت علاءالدوله رفت. علاءالدوله در محاربه زخمی شده به قلعه فردجان رفت و چند روز در آن قلعه از برای معالجه خود
رفت و چند روز در آن قلعه از برای معالجه خود توقف نموده و فرهاد بن ­مرداویج در آنجا به او وعده کمک داد و او را امیدوار ساخت. علاءالدوله باز قصد ولایت خود را کرد اما تاش فراش را برای مقابله او به ری فرستاد. علاءالدوله به همراه فرهاد بن مرداویج از قلعه فردجان بیرون آمده به بروجرد رسیدند... آذرگشنسب: آتشی بوده خاص سواران و جنگیان و محل آن به قولی شهر شیز یا گنزه نزدیک دریاچه ارومیه بوده... و به تصریح ابن فقیه این آتش به امر انوشیروان از برزه آذربایجان به شیز منتقل شد و در تاریخ قم گوید ماه­جشنسف از آذربایجان
شد و در تاریخ قم گوید ماه­جشنسف از آذربایجان به فردجان که یکی از دیه­‌های قم است منتقل شده است. یاقوت حموی در معجم­البلدان زیل نام فردجان (فردقان) آورده است: فَرْدَجَان‏: قلعة مشهورة من نواحی همذان(همدان) در فرهنگ لغت دهخدا درباره فردقان چنین آمده است:«فردجان. (فَ دَ) (اِخ) قلعه مشهوری است در نواحی همدان از ناحیه چراء.(معجم البلدان). ابن‌سینا در سال 412 ه. ق به فرمان سماءالدوله و به اتهام ارتباط با حاکم اصفهان علاءالدوله مدت چهار ماه در همین قلعه زندانی بود و رساله عرفانی حی‌بن‌یقظان را در این جا نوشت.»
و رساله عرفانی حی‌بن‌یقظان را در این جا نوشت.» مطالعه این منابع نشان می‌‌دهد، فردقان تا اواخر سده سوم هجری اهمیت خود را حفظ کرده و بنا بر بررسی‌‌های صورت گرفته بقایای یک ستون تاریخی موجود در روستا منتسب به آتشکده مورد نظر است. منابع. 2 ، کتاب تاریخ قم کتاب نجم البدان
تپه عمادیه مربوط به دوره ساسانیان - دوره ایلخانی است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان دورود فرامان، ۷۰۰ متری جنوب غرب روستای ده پهن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۸۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کاخ عمادیه. در زمان حکومت عمادالدوله‌میرزای دولتشاه قاجار در کرمانشاه، بر روی این تپه کاخی ساخته‌شد که با نام کاخ یا عمارت عمادیه نام‌گذاری شد و از آن به بعد این تپه را به نام آن کاخ، عمادیه نامیدند. کاخ عمادیه در دورۀ پهلوی تخریب شد.
تپه نیار مربوط به دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در اردبیل، شهرک نیار نرسیده به شهرک صنعتی فاز دو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۹۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. منابع. وتونلی به قطریک وسی سانتی‌متری در زیر ان وجودداردکه ابتدا یان معلوموانتهای نامعم دارد&gt;!
امامزاده بی بی شهربانو مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان آشتیان، بخش مرکزی، دهستان گرکان، جنوب روستای آهو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۰۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. منابع. سایت رسمی روستای آهو
مسجد زرهان مربوط به دوره قاجار است و در تویسرکان، خیابان شریعتی، کوچه یعقوبی، محله زرهان، کوچه مسلم بن عقیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد سایتی دارد که فعالیت های هیئت های آن را به صورت گزارش، عکس و فیلم آؤشیو نمونه با آدرس: www.zerhan.ir
حمام سرابی مربوط به دوره قاجار است و در تویسرکان، خیابان امام حسین، محله سرابی، جنب کوچه شهید امیدی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. جستارهای وابسته. حمام سرابی با کمک میراث فرهنگی تویسرکان در سال ۱۳۹۰الی۱۳۹۱ توسط شرکت الوند سبز تویسرکان ترمیم وتعمیر شده ودرشهریور ۱۳۹۱ با عنوان سفرخانه سراب شروع به کار نموده است.
مسجد چال(هیئت الزهرا)مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان زرندیه، بخش مرکزی، شهر مامونیه، خیابان امام حسین، کوچه نورانی جنب مسجد علی ابن ابیطالب واقع شده این بنا به همت جوانان شهر به هیئتی با نام هیئت الزهرا تبدیل شده است این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۰۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه خاندان دارابی (۲) مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان کمیجان، بخش مرکزی، دهستان اسفندان، روستای وفس، محله میان داران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۰۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است همچنان خاندان دارابی در حال زندگی در وفس میباشند. از نوادگان خاندان دارابی میتوان به هادی دارابی (ساکن وفس)طاهر دارابی (ساکن تهران) هوشنگ دارابی و...نام برد در مرحله بعدی شجره نامه خاندان دارابی را برای علاقه مندان بارگزاری مینمایم.
حسینیه حاج منتصر الملک که بخش بیرونی خانه حاج پرویز خان ملقب به منتصر الملک میباشد.مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان آورزمان، روستای آورزمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. منتصرالملک جهت سکونت و محل عبادت خود و با استفاده از الگو بناهای قاجاریه و اثرات تبعی معماری اصفهان مبادرت به ساخت مجموعه ای وابسته و بهم پیوسته شامل حیاط بیرونی – حیاط اندرونی – حیاط طویله – حیاط آشپزخانه با کلیه تجهیزات مربوط شامل یک باب حمام با
با کلیه تجهیزات مربوط شامل یک باب حمام با سبک و سیاق حمام گنجعلی خان کرمان و چاه آب و حوض های آب در وسط حیاط ها با سنگ های تراشیده و با استفاده از لوله ای سفالین به انضمام شبستانها، و برج و بارو و خانه های کارکنان و خدمه در مجاورت بنای اصلی و با طراحی و به دست معماران چیره دست و با استفاده از آجرهای کامل 20 × 20 سانتی متر و مصالح مرغوب مانند ساروچ – آهک – گچ احداث گردیده است.
امامزاه سام و هام مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، شهر سامن، گلزار شهدای قدیمی سامن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در بیش از ۲۰ کتب معتبر از جمله یاقوت حموی، ابن فقیه همدانی، الباب الانساب، استخری معتبرترین جغرافیدان اسلام، عجایب المخلوقات، زکریا قزوینی و آیه ۴۴ سوره هود، کوه جودی در حوالی نهاوند کنونی را محل به گل نشستن کشتی نوح و فرزندانش می‌داند در این کتب معتبر همگی به بنای شهر نهاوند و زندگی نوح و فرزندانش در این
به بنای شهر نهاوند و زندگی نوح و فرزندانش در این منطقه تاکید فراوان کرده اند لذا با یقین می‌توان گفت که مقبره سام و حام در آرامستان قدیمی سامن قطعا دو فرزند نوح نبی میباشد که در این مکان دفن شده‌اند. و مقبره یوشع در روستای انوج در حوالی سامن فرزند دیگر نوح نبی میباشد که به اشتباه افرادی این مقبره را مقبره بابا حسین می‌نامند.
حمام چماه مربوط به دوره قاجار است و در کوهبنان، چهارراه امام، خیابان طالقانی غربی، پایین‌تر از خیابان فردوسی، سمت چپ، مجاور ترمینال مسافرتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۲۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. منابع. پایگاه خبری کوهبنان امید
زورخانه تختی مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان قیام، کوچه امامزاده، کوچه علی محمد شریعت بالا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه کلاته مزینان مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی است و در شهرستان داورزن، بخش مرکزی، دهستان مزینان، ودر قسمت مرکزی میان قبرستان روستای کلاته مزینان واقع شده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۹۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. اکنون دارای اهمییت زیادی در بین مردم آن دیار است‌.
مقبره پیر زاویه لار مربوط به دوره صفویه است و در لار، خیابان مدرس شمالی، کوچه روبروی مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاریخچه. در دوران شاه عباس بنا به سیاستهای عصر صفوی، جمعی از روحانیون شیعه به لار منتقل می شوند تا امور مذهبی منطقه را به دست گیرند. یکی از این روحانیون «سید محمد زاویه» بود که از قدیمی ترین روحانیون شیعه در لار می باشد. سید محمد زاویه بن سید علی بن سید محمد بن سید اسدالله بن سید عبدالمطلب بن سید عبدالله جرجانی به
اسدالله بن سید عبدالمطلب بن سید عبدالله جرجانی به فرمان شاه عباس در دوره صفویه برای ترویج اسلام از اصفهان که محل تحصیل او بوده به لار عزیمت می نماید. سید محمد اهل گرگان بوده که در اصفهان به تحصیل اشتغال داشته و به سبب اینکه در گوشه ای از مدرسه اصفهان زندگی می کرده به زاویه اشتهار یافته است. پیر زاویه در لار در محله امامزاده مدفون است و خانواده های مصطفوی، تبیان، مورخ و شیخ الاسلامی از همان شجره اند. مقبره وی در شهر قدیم لار در یکی از کوچه های محله پاقلعه، نزدیک امامزاده میرعلی‌ بن حسین واقع است. اگرچه بر
نزدیک امامزاده میرعلی‌ بن حسین واقع است. اگرچه بر اساس مدارک موجود، از لحاظ اجتماعی پیش از دوران صفویه حداکثر جمعیت اهل سنت را داشته است و دارای گروه های قدرتمند مذهبی شاخه متصوّفه بوده است ، اما از دوره صفویه به بعد بر اثر اعمال سیاست های ویژه مذهبی، بافت اجتماعی آن دچار تغییرات عمده ای شد و دو گروه مذهبی تشیع و تسنن و بومیان یهودی از عمده ترین گروه های مذهبی آن به شمار می آمدند. نخستین هسته های شکل گیری قدرت روحانیت شیعه در فارس جنوبی از دوره صفویه آغاز شد و مهاجرت سادات گلپایگان به لارستان و نواحی جنوبی
و مهاجرت سادات گلپایگان به لارستان و نواحی جنوبی فارس از دوره شاه عباس اول و با عنوان اداری «شیخ الاسلام» شکل گرفت. سید محمد زاویه از نخستین روحانیون مهاجر عصر صفویه به لارستان است که مقبره او در یکی از محلات قدیم لار واقع شده است. کتیبه مقبره او در حفریات سال ۱۳۸۰ به دست آمد که نسبت او را به موسی کاظم رسانده است. خاندان سید محمد زاویه و بازماندگان ایشان با عنوان «شیخ الاسلامی» در لارستان و فارس جنوبی در دوران افشاری و زندیه و قاجاری در منطقه حضور فعال و مثمر ثمر داشته اند. آخرین نسل ذکور سادات «زاویه» در
ثمر داشته اند. آخرین نسل ذکور سادات «زاویه» در دوره ناصرالدین شاه قاجار از دنیا رفت و دوره اقتدار این خانواده در بافت مذهبی لارستان و جنوب فارس قطع و منطقه با خلا حضور روحانی روبرو شد. فتحعلی خان گراشی، بیگلربیگی لارستان، با اطلاع از این موضوع در صدد دعوت روحانی بر آمد و از این رو، آیت الله شیخ علی رشتی را به لار دعوت کرد. حضور این روحانی در منطقه چندان نپایید و عدم همراهی کامل او با فتحعلی خان بیگلربیگی لارستان، و حمایت قطعی از مردم موجب شد که ایشان در ۱۳۰۷ هجری در یک حادثه مشکوک فوت میکند و در اذهان مردم
هجری در یک حادثه مشکوک فوت میکند و در اذهان مردم شایع شد که او توسط دست نشاندگان بیگلربیگی لارستان مسموم شده است. این حادثه موجب تحریک افکار عمومی و شکل گیری اقداماتی شد که نهایتاً به دعوت آیت الله لاری از نجف منتهی گردید. در پی جلسه مشورتی تجار لارستان با شناخت کامل از شرایط اجتماعی و سیاسی منطقه و در یک اقدام پیشگیرانه در صدد دعوت روحانی بر آمدند اعزام هیأت تجار به نجف و مهارت «سید» به لارستان در ۱۳۰۹ هجری نتیجه کوتاه مدت اقداماتی بود که با هدف مبارزه قطعی با حکام محلی و استقرار امنیت شکل گرفت.
تپه سرآب ۱ مربوط به دوره نوسنگی - مس و سنگ است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان دورود فرامان، ۹۰۰ متری شرق و شمال شرق روستای سیاه‌بید سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۸۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپهٔ سرآب از سکونت‌گاه‌های نوسنگی پیش‌ از سفال منطقه بوده‌است که به‌سبب نبود خانه و ابزار کشاورزی و کشف مقادیر زیادی استخوان گوسفند و بز، احتمال داده‌شده که کمپ فصلی عشایر رمه‌گردان بوده‌باشد. در کاوش‌ها در سرآب نشانه‌های از دیوارهای خشتی و سفال نیز پیدا شده‌است و
از دیوارهای خشتی و سفال نیز پیدا شده‌است و به‌نظر می‌رسد بعدها سکونت‌گاهی دائمی هم در سرآب بوده‌است. پیشینۀ کاوش. در سال ۱۹۶۰ یک هیأت باستان‌شناسی به سرپرستی رابرت برایدوود از مؤسسۀ خاورشناسی دانشگاه شیکاگو آمریکا که قبلاً کاوش‌هایی را در کردستان عراق انجام داده‌بود، به دعوت عزت‌الله نگهبان به کردستان ایران آمد و حدود ۵۰۰ متر مربع از تپه سرآب کرمانشاه را مورد شناسایی و کاوش قرار داد. برایدوود طی ۹ ماه در دشت‌های ماهیدشت، کرمانشاه و اسلام‌آبادغرب به انجام بررسی‌های باستان‌شناسی پرداخت و ۱۷۰ محوطۀ
انجام بررسی‌های باستان‌شناسی پرداخت و ۱۷۰ محوطۀ باستان‌شناسی را شناسایی کرد. در مرحلۀ بعد، در سال ۱۹۷۸ تیمی از باستان‌شناسان موزۀ سلطنتی کانادا به کاوش در محوطۀ تپه سرآب پرداختند. اگرچه از نتایج کار این دو تیم آمریکایی و کانادایی اطلاعاتی به چاپ نرسیده‌است، اما آن‌ها توانستند به آثاری همچون پیکرک‌های گلی به ویژه پیکرک الهۀ زن (ونوس) و یا پیکرک برخی حیوانات مانند گراز دست پیدا کنند. تعیین حریم. محوطۀ تپه سرآب تا مدت‌ها تعیین عرصه و حریم نشده‌‌بود و همین مسئله باعث آسیب دیدن بخش‌هایی از آن شده‌است. در سال
باعث آسیب دیدن بخش‌هایی از آن شده‌است. در سال ۱۴۰۱ بودجه‌ای برای تعیین عرصه و حریم محوطه تعیین شد و نهایتاً ۱۶ گمانه در اطراف آن ایجاد شد. آسیب‌ها. آسیب به نهر تپه سرآب. محوطۀ تپه سرآب امروزه در میان زمین های کشاورزی قرار گرفته‌است. در ۵۰۰ متری غرب این محوطه ایستگاه راه آهن کرمانشاه قرار گرفته ‌است. از سال ۱۳۸۸ عبور ریل قطار باعث خاکبرداری‌های گسترده‌ای در جنوب روستای ده‌پهن و بخش‌هایی از غرب این محوطه باستانی شده‌است. خاک‌های جمع‌آوری شده بعد از پایان پروژۀ راه آهن، در کنار محوطۀ تپه سرآب تلنبار شده‌است.
راه آهن، در کنار محوطۀ تپه سرآب تلنبار شده‌است. در تصاویر ماهواره‌ای که در اواخر دهۀ ۱۹۷۰ از تپه سرآب برداشته شده، آثار نهری دیده می‌شود. این نهر اهمیت بسیار بالایی در رابطه با مطالعۀ تپه سرآب دارد، چراکه درواقع به‌واسطۀ این نهر بوده که محوطۀ تپه سرآب با قدمت ۹ هزار سال به محل سکونت تبدیل شده و پیشینیان در کنار این نهر و چشمۀ آب شیرین آن استقرار پیدا کرده‌اند. با این وجود این نهر پس از ۲ دهه به دلیل حفر چاه‌های عمیق کاملاً خشک شده و بستر آن نیز توسط کشاورزان با انتقال خاک‌های تلنبارشدۀ‌ پروژۀ راه آهن پر
با انتقال خاک‌های تلنبارشدۀ‌ پروژۀ راه آهن پر شده و محو گشته‌است. همچنین پروژۀ ریل قطار نیز بخش‌هایی از نهر را از بین برده‌است. عبور راه آهن. بخش‌هایی از غرب محوطۀ تپه سرآب به دلیل اجرای پروژه راه آهن تخریب شده‌است. تلنبار شدن نخاله‌های ساختمانی. گسترش روستای ده‌پهن سبب افزایش ساختمان‌سازی شده و نخاله‌های ساختمانی این روستا نه تنها در مجاور تپۀ سرآب، بلکه بر روی آن تلنبار می‌شود که ارتفاع آن گاهی تا پنج متر هم می‌رسد.
محوطه خاتون بلاغی مربوط به عصر آهن است و در شهرستان نیر، بخش کورائیم، دهستان یورتچی شرقی، روستای آق چای سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۹۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.این محوطه در مزرعه شخصی نصراله خان امیر خسروی ملقب به سردارنصرت واقع شده است.و جزء مستثنیات خانواده امیرخسروی قراردارد جستارهای وابسته
قلعه فرادنبه قلعه‌ای مربوط به سال ۱۲۷۹ ه‍.ق است در شهر فرادنبه است و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. زمان ساخت. رضا قلی خان ایل بیگی،پدر ضرغام السلطنه در زمان حکومت خود، در این محل قلعه‌ای می‌سازد که به "قلعه کهنه" معروف است. پس از رضاقلی خان، پسرش ابراهیم خان ضرغام السلطنه، خانِ فرادنبه، قلعه‌ای در کنار قلعه کهنه می‌سازد که به قلعه ضرغام السلطنه معروف است. زمان ساخت این قلعه به سال ۱۲۷۹ ه‍.ق بازمی‌گرد. قلعه ضرغام السلطنه بختیاری، تنها قلعه بازمانده در بین
ضرغام السلطنه بختیاری، تنها قلعه بازمانده در بین قلعه‌های استان چهارمحال و بختیاری است که با قدمت ۱۵۴ سال، همچنان با سردری که همه ویژگی‌های یک سردرب منحصر به فرد را دارد، باقی مانده است.
چله‌خانه هجیج مربوط به سدهٔ ۲ ه.ق است و در شهرستان پاوه، بخش نوسود، دهستان سیروان، روستای هجیج واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۸۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. فضای چله‌خانه برای چله‌نشینی و عبادت و تزکیۀ نفس که به مدت ۴۰ شب به طول می‌انجامد مورد استفاده قرار می‌گیرد. این بنا در زیر مسجد جامع روستای هجیج قرار گرفته و از ملات سنگ و گل ساخته شده و دارای دو ستون چوبی است. مرمت. در بهمن ۱۴۰۱ مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کرمانشاه از مرمت چله‌خانۀ هجیج در آینده‌ای
کرمانشاه از مرمت چله‌خانۀ هجیج در آینده‌ای نزدیک خبر داد و عملیات بازسازی را شامل مرمت دیواره‌ها و جداره‌های بنا و نم‌زدایی اعلام کرد.
مقبره جلال الدین محمدخوارزمشاه مربوط به سده‌های ۱۰ تا ۱۱ ه‍.ق است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش پاپی، دهستان کشور، ۲ کیلومتری غرب منطقه دره نسو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۲۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برج جلال‌آباد مربوط به سده‌های ۱۰ تا ۱۳ ه.ق - دوره قاجار است و در شهرستان زرند، بخش یزدان آباد، دهستان یزدان آباد، روستای جلال‌آباد، خیابان ابوالفضل، بعد از چهارراه، کوچه دوم سمت چپ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۲۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این برج متعلق به خانواده میرحسینی و ورثه بی بی فاطمه میرحسینی فرزند میرزا کریم میرحسینی از بانیان قنات و روستای جلال آباد است. این برج علاوه بر کاربری مسکونی محلی برای پناه گرفتن اهالی در زمان حمله راهزنان نیز بوده است.
تپه گیلانده مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اردبیل، بخش مرکزی، دهستان کلخوران، روستای گیلان‌ده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۹۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مسجد یِری (تپهٔ زمینِ مسجد) مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرعین، بخش مرکزی، دهستان آبگرم، روستای کلخوران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۹۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کاوش. کاوش باستان‌شناسی در تپه تاریخی مسجد یری واقع در روستای ویند کلخوران، شهرستان سرعین، با هدف تعیین عرصه و حریم اثر آغاز شده است. این گمانه‌زنی که از ۱۵ آبان ماه تا ۱۳ آذر ماه ادامه خواهد داشت، به دلیل توسعه مناطق مسکونی روستا و با هدف حفاظت بیشتر از این اثر
مسکونی روستا و با هدف حفاظت بیشتر از این اثر تاریخی و جلوگیری از ساخت و ساز در عرصه آن انجام می‌شود. تپه تاریخی مسجد یری که مربوط به دوره تاریخی تا قرون میانی اسلام است، پیش از این در سال ۱۳۸۸ به شماره ۲۴۹۵۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. در قالب این طرح، عرصه و حریم آثار صخره‌ای یا دستکندهای روستای ویند کلخوران نیز که به چله‌خانه معروف است و با شماره ۳۶۶۹ در سال ۱۳۷۹ به ثبت رسیده است، تعیین خواهد شد.
تپه برج حبیب خان مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و بخش مرکزی شهرستان اراک، در دهستان مشهد میقان در روستای حرآباد واقع شده؛ این اثر در تاریخ با شمارهٔ ۲۵۰۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه برک دره مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - است و در استان قزوین، شهرستان آوج، بخش مرکزی، روستای نقاش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نقوش صخره‌ای شیخ مهدی یا سنگ‌نگاره‌های شیخ مهدی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - عصر آهن ۳ است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرادلو، دهستان یافت، روستای کنچوبه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مشخصات اثر. بیش از ۹۰ درصد نقش‌ها در این محوطه بز کوهی است و به طور موردی نقش‌هایی از انسان در حالت‌های شکار با کمان، سواره، در حال اجرای رفتارهای موزون و جادوگرانه، نمادهای استیلیزه شده بزکوهی و نشان‌های خط ایلامی و… به چشم می‌خورد. تعداد تقریبی
خط ایلامی و… به چشم می‌خورد. تعداد تقریبی نقوش قابل مشاهده بیش ده‌ها مورد است. این محوطه در مقایسه با دیگر محوطه‌های منطقه از بیشترین آثار حکاکی برخوردار است. قدمت آنها با توجه به نمونه‌های مکشوفه در جمهوری آذربایجان (قوبستان) و دیگر نقاط ایران به هزاره‌های دوم تا پنجم قبل از میلاد متغیر است که جهت قطعیت باید از تکنولوژی طیف‌سنجی شتاب دهنده کمک گرفته شود. پیوند به بیرون. سنگ‌نگاره‌های ایران
تپه بیگلر مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان آوج، بخش آبگرم، روستای بیگلر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منزل تاریخی هوشمند مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در مشهد، چهارراه شهدا، کوچه شهید حسین درخشانی، پلاک ۵۴ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این خانه هم اکنون تخریب شده و قابل بازدید نیست
محوطه قدیمی اطراف انگوری مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان سرباز، بخش سرباز، دهستان بزرگ سرکور، روستای انگوری، واقع شرق روستای در دامنه کوه و شمال رودخانه سرباز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. محوطه‌های اشکانی در سیستان و بلوچستان مثل "محوطه قدیمی اطراف انگوری" نه‌تنها نشان‌دهنده قدمت و اهمیت تاریخی منطقه هستند، بلکه ثابت می‌کنند این استان در دوران باستان هم نقش کلیدی در تجارت، امنیت و تعاملات فرهنگی داشته است.
محوطه کلکینه مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۵۵۰ متری جنوب غربی روستای گاومیش چران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه خالدین ۲ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان بویین زهرا، بخش دشتابی، روستای خالدین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دینگه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان آوج، بخش آبگرم، روستای شاخدار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه سربان مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، ۶۰۰ متری جنوب روستای سرخک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گل خاطر علیا مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکز ی، دهستان حومه سرپل، ۵۰۰ متری شمال شرق روستای دستک علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است،این تپه که در گذشته روستایی به همین نام بوده است ، در خلال جنگ ایران و عراق تخریب شد، و هم‌اکنون به دلیل بی توجهی سازمان میراث فرهنگی مورد تخریب قرار گرفته و در حال تبدیل به زمین کشاورزی میباشد.
تپه بزمجرد ۴ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان بویین زهرا، بخش دشتابی، روستای بزمجرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بزمجرد ۲ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان بویین زهرا، بخش دشتابی، روستای بزمجرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه اوتای باغچه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان آوج، بخش مرکزی شهرستان آوج، روستای مشانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شنقال مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - قرو اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان دیره، ۲۰۰ متری شمال غرب روستای شنقال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه شنقال مملو از آثاریست که نشان از جریان داشتن زندگی طی دوره های اشکانی و ساسانی و و اسلامی دارد، آثاری همچون سفالهای رنگی و بعضا نقشدار و نیز دیوارهای با ملات گچی و ساروجی گواه بر این اصل است.این تپه نیمی از قسمت کله آن را دیواری از جنس سنگ
تپه نیمی از قسمت کله آن را دیواری از جنس سنگ با ملات ساروج و نیمی از آن را رگه های طبیعی که از جنس صخره رسی است را تشکیل داده که بنظر میرسد نیمه دست ساز آن جهت محافظت از تپه در عواملی همچون رانش نقش ایفا مینماید .تپه شنقال هم در اطرف و هم در قسمت کله خود دارای گورهایی است که در جهات مختلف قرار داشته که نشان از دیرینگی این اثر دارد . موقیت قرارگیری این تپه و دسترسی آن به رودخانه و راه و وجود چشمه در کنار خود بر اهمیت آن می افزاید.
تپه ینگیجه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، بخش طارم سفلی، روستای قارخون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مسجدین مربوط به دوران‌های تاریخی اشکانی - ساسانی (۲۴۷ سال قبل از میلاد تا ۶۵۱ سال بعد از میلاد) است و در شهرستان کبودر آهنگ، روستای مسجدین علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۴۱ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. نیمی از محوطه تاریخی مسجدین تخریب شده‌است. بر اساس بررسی‌های سال ۱۳۸۳ در عملیات گمانه‌ زنی و تعیین حریم محوطه تاریخی مسجدین همدان، مشخص شد بیش از ۵۰ درصد از این محوطه بر اثر برف وباران از بین رفته‌ است. با توجه به کشف آثاری پراکنده در تپه تاریخی مسجدین و دستیابی به