payamvha/North_RAG huggingface dataset:
بطوطه در سفرنامه‌اش از سفر به کازرون و اقامت در آرامگاه شیخ ابواسحاق کازرونی سخن گفته است. گفته می‌شود که شمعی تا دویست سال پس از مرگ شیخ ابواسحاق بر مزار او روشن بوده که نهایتاً به دلایلی توسط خواجه نصیرالدین طوسی خاموش شد. تخریب توسط صفویان. با به قدرت رسیدن دودمان صفوی، شاه اسماعیل صفوی که سلسلهٔ کازرونیه را رقیب و دشمن خود می‌دید، دستور تخریب تمام بناهای مربوط به این سلسله در ایران را صادر کرد. او شخصاً به کازرون لشکر کشید و پس از قتل بسیاری از پیروان این سلسله در کازرون و اطراف این شهر، آرامگاه و
این سلسله در کازرون و اطراف این شهر، آرامگاه و خانقاه ابواسحاق کازرونی را ویران کرد. بازسازی. این بنا در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۵۶ تا ۱۳۵۹ توسط انجمن آثار ملی و به سرپرستی حسین جودت بازسازی و مرمت شد. ثبت ملی. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. مکان‌های همنام. شهرت شیخ ابواسحاق کازرونی در سراسر دنیای آن روز موجب احداث آرامگاه‌هایی نمادین برای او شد. برای مثال سلطان بایزید عثمانی در سال ۸۰۲ هجری قمری، مقبرهٔ نمادین شیخ ابواسحاق را برای طرفداران سلسلهٔ کازرونیه که در آن
را برای طرفداران سلسلهٔ کازرونیه که در آن منطقه به اسحاقیه مشهور بود، بنا کرد. در دوره‌های بعد نیز سلطان محمد فاتح آن را بازسازی کرد. این بنا هنوز هم پابرجاست و به‌عنوان یکی از میراث فرهنگی کشور ترکیه نگهداری می‌شود. علاوه بر آن آرامگاهی نمادین از شیخ ابواسحاق کازرونی در شهر قونیه وجود دارد.
بنای گنبد آجری مهرآباد مربوط به دوره ایلخانی است و در نیشابور (روبروی روستای شهمیر)، کنارجاده کاشمر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. گمان بر این است که در این مکان راه زیرزمینی وجود داشته که به اسحق‌آباد و یا قدمگاه متصل می‌شده است.
بقعه پیر محله مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان رودسر، روستای پیرمحله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع شهرکرد که به مسجدجامع خان نیز شهرت دارد، یکی از بناهای تاریخی مربوط به دوره قاجار است که در شهرکرد، خیابان ملت، کوچه مشرف الملک واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا براساس حکاکی روی دیوار ضلع شرقی مسجد در سال ۱۲۷۰ هجری قمری بدستور حاج محمدرضا خان چالشتری، حاکم وقت چهارمحال ساخته شده است. مسجد جامع دارای دو شبستان تابستانی و زمستانی است. سبک معماری مسجد شباهت بسیاری به مسجد حکیم دارد. این مسجد مساحتی در حدود دوهزار و پانصد متر را
این مسجد مساحتی در حدود دوهزار و پانصد متر را دربر می‌گیرد. کاشی‌کاری هفت رنگ، طاق نماها، حوض، طاق‌نماهای جناقی، آجرکاری، درهای چوبی، گره چینی و منبر منبت‌کاری شده ویژگی‌های معماری و هنری مسجد جامع را تشکیل می­‌دهند. صحن مسجد. مسجد جامع یک صحن بزرگ مستطیل شکل دارد که مساحت آن حدود هفتصد متر است. در بخش شمالی صحن، حوضی سنگی قرار دارد که گویا بعدها، یعنی در سال ۱۳۳۵ اضافه شده است. در حدود دهه پنجاه هجری شمسی، حاج نجفقلی، از بزرگان محل فضای بیشتری وقف مسجد کرد و سنگ‌فرش صحن مسجد و مرمت‌های دیگری با نظر تولیت
و سنگ‌فرش صحن مسجد و مرمت‌های دیگری با نظر تولیت آن آیت الله سیدمصطفی السید دهکردی انجام شد. تزیینات کاشی‌کاری نیز مربوط به این زمان است. در صحن حوض سنگی ساخته شده که آب آن قبلا از چاه تامین می‌شد. شبستان‌ها. سبک معماری این مسجد چهار ایوانی و دارای دو شبستان زمستانه و بهاره است. شبستان زمستانه در ضلع غربی صحن و به عمق یک متری زمین قرار دارد و دارای ستون‌­های سنگی در زیر طاق و گنبد است. شبستان بهاره با گنبد مرکزی و گنبد خانه‌های جانبی، در ضلع جنوبی واقع شده و حجره­‌ها و رواق، صحن مسجد را دربر گرفته‌اند.
و حجره­‌ها و رواق، صحن مسجد را دربر گرفته‌اند. شبستان زمستانه. شبستان زمستانی که به‌صورت ستون­‌دار ساخته شده، در سمت غرب صحن و به موازات ضلع بلند آن قرار دارد. کف این شبستان حدود پنجاه سانتی‌متر از سطح صحن پایین‌تر قرار گرفته و این مساله به‌خاطر گرم­‌تر نگه داشتن شبستان در فصل زمستان بوده است. در جلوی این شبستان دو در ورودی قرار دارد که در جلو دارای درهای فلزی و در داخل دارای درهای چوبی است. در شبستان زمستانی مسجد جامع شهرکرد مجموعا هشت ستون سنگی به ارتفاع صدوشصت سانتی‌متر به‌صورت چهارگوش به عرض هر ضلع چهل
سانتی‌متر به‌صورت چهارگوش به عرض هر ضلع چهل سانتی‌متر ساخته شده که چهار زاویه آن‌ها به‌صورت قاشقی تراش خورده‌ و دارای سرستون و پایه ستون­ هستند. سرستون­‌ها به‌صورت چهارگوش و مضاعف روی هم قرار گرفته‌­اند و پایه­‌ی طاق‌­های جناقی و گنبدهای کوچک بر روی این ستون­‌های سنگی استوار شده است. در رأس هر کدام از گنبدهای کوچک این شبستان، یک روزنه به‌صورت گرد در نظر گرفته شده که در بالای آن‌ها با شیشه مسدود شده و به‌صورت نورگیر درآمده‌­اند. شبستان تابستانه. مسجد دارای شبستان تابستانی نیز است. این شبستان در سمت جنوب صحن
تابستانی نیز است. این شبستان در سمت جنوب صحن و در امتداد ضلع کوچک مسجد واقع شده که ورودی آن به‌صورت یک در بزرگ و دو در کوچک‌­تر در طرفین آن است. این شبستان که در اصل ایوان جنوبی بنا است، با بهره­‌گیری از طاق‌­های جناقی و گنبد اصلی در ابتدای ورودی ایوان قرار دارد. محراب این شبستان در انتهای گنبد اصلی واقع شده که با کاشی­‌های هفت رنگ با حاشیه فیروزه‌­ای ساده مزین شده است. رواق‌ها. مسجد جامع دارای حیاطی به شکل مستطیل است که کف آن تماما با تخته سنگ‌­هایی فرش شده و در دو طرف آن رواق­‌ها قرار دارد که در سمت غرب
و در دو طرف آن رواق­‌ها قرار دارد که در سمت غرب در جلوی شبستان زمستانی و در جبهه شرقی در دو طرف در ورودی اصلی قرار گرفته‌­اند. دورتادور صحن مسجد و همچنین در طرفین ایوان‌های شمالی و جنوبی رواق‌هایی ساخته شده است که در دو طرف ایوان‌ها به‌صورت دو طبقه و در دو طرف دیگر صحن به‌صورت یک طبقه ایجاد شده‌اند. سقف این رواق‌ها تماما با طاق‌های جناقی و نیم گنبد ساخته شده‌اند و بین هر دو رواق یک ورودی با طاق کم‌عمق گهواره‌ای ایجاد شده است. کاشی­‌کاری‌­ها. یکی از مصالحی که در این بنا در حجم زیاد مورد استفاده قرار گرفته،
در این بنا در حجم زیاد مورد استفاده قرار گرفته، کاشی است که در انواع هفت رنگ، لاجوردی و فیروز‌ه­ای کار شده‌اند و بیشتر از کاشی هفت رنگ با نقوش اسلیمی که در اکثر بناهای دوره قاجار مورد استفاده قرار گرفته، به‌کار رفته است. کاشی‌های فیروزه‌­ای و لاجوردی نیز در برخی از طاق‌نماها به‌کار رفته که مشتمل بر آیاتی از قرآن کریم و ادعیه مختلف است. پشت نعل‌های داخل صحن از کاشی­‌های هفت رنگ و بدنه شمالی نیز کاشی­‌هایی که شامل آیات قرآن و اشعار محتشم کاشانی است، نصب شده است. تزئینات گنبد. این مسجد دارای سه در ورودی است
است. تزئینات گنبد. این مسجد دارای سه در ورودی است که در شمال، شرق و غرب آن واقع شده‌­اند. این ورودی‌­ها در جلو و عقب با طاق‌­های جناقی و نیم گنبد پوشش شده‌­اند. در درون راهروهای ورودی طاق‌نماهایی ایجاد شده که عمق آن حدود پانزده سانتی‌متر است و با کاشی هفت رنگ تزیین شده‌­اند. جبهه­‌ها و ایوان­‌های شمال و جنوب این مسجد نسبت به جبهه­‌ها و ایوان­‌های شرق و غرب دارای جلوه بهتری بوده و در دو طبقه است و جبهه‌های شرق و غرب در واقع مهتابی جبهه­‌های اصلی است. جبهه­ جنوبی دارای گنبد و محراب و ایوان است و شامل دو
جنوبی دارای گنبد و محراب و ایوان است و شامل دو شبستان تابستانی در طرفین است که هر شبستان از دو دهنه طاق و چشمه آجری و یک محراب تشکیل شده است. ایوان اصلی در جلوی گنبد و با ارتفاع بیشتری نسبت به شبستان­‌ها و طاق نماهای طرفین قرار دارد و سقف کفپوش آن با قطاربندی‌­ها و تزئینات آجری شکل گرفته است. محراب زیر گنبد دارای لچکی و پشت بغل­‌های کاشی خشت هفت رنگ است.
قلعه سردار اسعد بختیاری، قلعه ای تاریخی در شهر جونقان از توابع استان چهارمحال و بختیاری است که به دستور سردار اسعد بختیاری ساخته شد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این قلعه، شهرت خود را مدیون مشروطیت و شروع قیام بختیاری‌ها در این قلعه و سپس فتح اصفهان و فتح تهران است. بعدها علیقلی‌خان سردار اسعد که در همین شهر به دنیا آمد، کاخ بزرگ و با معماری نوین فرانسه بر روی بقایای منزل پدری خویش بنیان گذاشت. هانری رنه دالمانی در کتاب خود «از خراسان تا بختیاری» فصل
دالمانی در کتاب خود «از خراسان تا بختیاری» فصل ۱۲ تا ۱۵ جلد دوم خاطرات و تصاویر جالبی از این کاخ و فرهنگ مردم جونقان و بختیاری ارائه نموده است. این کاخ اولین مکانی در اصفهان و چهارمحال بوده که به موتور برق و الکتریسیته مجهز گردیده است. علی اکبر دهخدا نوشتن لغتنامه مشهورش را در این کاخ آغار نمود. بسیاری از پناهندگان سیاسی در اثنای جنگ جهانی اول در این کاخ مهمان مردم جونقان بودند. این قلعه هم‌اکنون توسط سازمان گردشگری و میراث فرهنگی به عنوان موزه مشروطیت ایران مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. سالانه هزاران
مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. سالانه هزاران نفر از سراسر ایران و جهان از آثار باستانی و تاریخی جونقان و قلعه سردار اسعد بازدید می‌کنند. این بنای دو طبقه اواخر دورهٔ قاجاریه پس از دستیابی فرزندان حسین قلی ایلخانی به قدرت سیاسی توسط سردار اسعد دوم بختیاری با الهام از کاخ‌های اروپایی قرن نوزدهم میلادی، بر سر گذرگاه جاده لینچ که با هماهنگی میرزا علی‌اصغر اتابک (امین السلطان) صدر اعظم ناصر الدین شاه قاجار، به همراه دیگر خویشان از جمله سهامداران آن شمرده می‌شدند. به منظور نظارت بر حسن اجرای قرار دادهای تجاری
به منظور نظارت بر حسن اجرای قرار دادهای تجاری خان‌های بختیاری و شرکای انگلیسی شان بنیاد نهاده شد. معماری. این بنا دارای محوطه‌ای وسیع تر از محدودهٔ فعلی آن بوده که به مرور ایام و در اثر عوامل مختلف طبیعی و اجتماعی در طول یک صد سال گذشته و نیز کمی دقت در شالوده‌های اصلی و استفاده‌هایی نامناسب نظیر پاسگاه ژاندارمری، کتابخانه عمومی و مدرسه دچار آسیب‌های فراوان شده و در واقع به جز قسمت شاه‌نشین اصلی بقیه ابنیه و ساختمان‌های جانبی آن از میان رفته است. کاخ قلعه جونقان که به گواهی (هانری رنه دالمانی) زیبایی‌های
جونقان که به گواهی (هانری رنه دالمانی) زیبایی‌های افسون‌کننده‌اش یادآور صحنه‌های داستان‌های شهرزاد قصه‌گو در داستان‌های هزار و یک شب بوده در دوران شکوه خویش دارای باغ‌های پیرامونی، استخر مرکزی، سر در باشکوه، ورودی مشرف بر جاده سنگ‌فرش باستانی، آینه کاری و نقاشی‌های دیواری همراه با کتابخانه‌ای معظم بوده است که در حال حاضر از آن همه ویژگی‌های ارزشمند تنها نمونه‌های ذیل قابل مشاهده هستند: ـ طبقهٔ فوقانی که در سه جهت شرقی، جنوبی و شمالی دارای ایوان با ستون‌های سنگ است و در مرزهای اتصال آجر کاری متنوعی دارد. در
است و در مرزهای اتصال آجر کاری متنوعی دارد. در جبههٔ غربی به صورت دیوار یک دست و بدون ستون یا آجرکاری یکنواخت و ساده دیده می‌شود. در این قسمت سقف اتاق‌ها به صورت هندسی توفال کوبی شده‌اند. این بخش از بنا اعیانی و شاه‌نشین بوده است. ـ طبقهٔ زیرین در عمق یک متری از کف محوطه کاخ قلعه قرار دارد که ورود به آن از زیر پله‌های طبقهٔ فوقانی امکان‌پذیر می‌شود. در این طبقه سقف تمامی راهروها و اتاق‌های منشعب به شیوه (قمی پوش) طاق زده شده است. هر اتاق دارای یک بخاری دیواری با گچبری‌های ساده است. این قسمت از بنا انبار
با گچبری‌های ساده است. این قسمت از بنا انبار مورد استفاده خدمتگذاران بوده است. در این بنا ویژگی‌های تزئینی زیر را می‌توان سراغ گرفت: ـ حجاری‌های نمای بیرونی طبقهٔ زیرین شامل قطعات سنگ‌نما و نما و ازاره‌های سنگی ابزار کاری شده با نقوش هندسی مستطیل و لوزی است. بر برنهٔ جرزهای بین پنجره‌ها، لچک، پیشانی و لبه ایوان نیز نقوش اسلیمی و گل‌بوته وجود دارد. ـ ستون‌های سنگی در سه جبهه شرقی، جنوبی و شمالی به صورت جفت در کنار هم، شش جفت در ایوان شمالی، شش جفت در ایوان جنوبی و شش جفت در ایوان شرقی قرار دارد. سر ستون‌های
و شش جفت در ایوان شرقی قرار دارد. سر ستون‌های منقوش طوماری با گل چند پر در میان مر کدام تزئین شده‌اند. میله ستون‌ها ساده و صیقلی بوده و پایه ستون‌ها به صورت قطعات بریده وصل به ستون دارای برجستگی نواری می‌باشد. زیر ستون‌ها نیز به صورت مکعب مستطیل با نقوش یکنواخت شامل گل چند پر و نیلوفر تزیین یافته است. ـ سر بخاریهای اتاق‌ها، زیرزمین و طبقهٔ فوقانی و همچنین در طرفین در ورودی اصلی این طبقه دارای گچبری است. طوماری با گل چند پر در میان هر کدام تزیین شده‌اند. میله ستون‌ها ساده و صیقلی بوده و پایه ستون‌ها به صورت
ستون‌ها ساده و صیقلی بوده و پایه ستون‌ها به صورت قطعات بریده وصل به ستون دارای برجستگی نواری می‌باشند. زیر ستون‌ها نیز به صورت مکعب مستطیل با نقوش یکنواخت شامل گل چند پر و نیلوفر تزیین شده‌اند. ـ سر بخاری‌های اتاق‌ها، زیرزمین و طبقهٔ فوقانی و همچنین در طرفین در ورودی لصبی این طبقه دارای گچبری است. ـ هنر آجر کاری در تمامی سطوح بیرونی دیوار غربی از بالای بنا و سطوح پیشانی ازاره‌های سنگی تا انتهای دیوار و نیز پخ‌های چهار زاویه قس‌های ایوان‌ها با استفاده از فرم‌های مستطیل ساده، گل میخی، لوزی و مربعی در این بنا
مستطیل ساده، گل میخی، لوزی و مربعی در این بنا قابل توجه است. ـ برای شکوه بیشتر فضاهای مرتبط فوقانی، درهای ورودی راهروی اصلی با استفاده از روش معرق روی چوب و فلزکوبی به صورت گل و بوته تزین شده است که قابل مقایسه با دیگر بناهای تاریخی منطقه از این حیث می‌باشد. ـ در شرق محوطه کاخ، سردر ورودی مرتفعی با سقف هلالی در دو طبقه واقع شده که در طرفین آن‌ها اتاق‌های دیده‌بانی و نگهبانی قرار گرفته است. مصالح به کار رفته در آن همچون دیگر اجزا کاخ، خشت با نمای آجر است که در اطراف آن ارازه‌های سنگی مستطیلی منقوش با ارتفاع
اطراف آن ارازه‌های سنگی مستطیلی منقوش با ارتفاع شصت سانتی‌متر قرار دارد.
آرامگاه جوانمرد علی مربوط به اوایل دوره تیموریان است و در شهرستان میان‌جلگه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع داراب از ان دوره سلجوقیان است و برپایه برخی گزارشهای کهن این سازه نخست آتشکده ای در زمان ساسانیان بوده ک در روند اسلامی سازی ایران به دستاویزی عربان به مسجد دگردیسه گشته و در داراب، درون شهر ساخته شده و این سازه در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران نگاشته و به ثبت رسیده است. جستارهای وابسته. این مسجد تنها مسجد دارای چهار مناره در جهان می‌باشد.
کاروانسرای فتحعلیشاهی یا حاج کمال مربوط به دوره قاجار است و در کیلومتر ۳۷ مسیر جاده تهران ساوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاریخچه. این کاروانسرا توسط حاج کمال در دوره فتحعلیشاه قاجار در سال ۱۲۴۵ ه ق ساخته شده است. برخی معتقدند این کاروانسرا توسط حاج کمال وقف شده بود و قافله ها هزینه ای برای اقامت در آن نمی پرداختند. ساختمان کاروانسرا حدود ۳۴۰۰ مترمربع است که ۲۴۰۰ متر مربع از آن زیربنا و ۱۰۰۰ متر مربع بقیه را صحن کاروانسرا تشکیل‏ می‏ دهد.
تپه خسرو یا تل خسرو مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد است و در پنج کیلومتری جنوب یاسوج، روستای تل خسرو در شهرستان بویراحمد واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. اسطوره‌ها. بومیان تل خسرو را به کیخسرو فرزند سیاوش از پادشاهان کیانی نسبت می‌دهند و افسانه این تل، قرن‌ها سینه به سینه نقل شده و اکنون نیز در بین مردم بومی ساری و جاری است. اعتقاد بر این است که پس از آنکه به کیخسرو سروش الهی می‌رسد، به دشت یاسوج می‌آید و به سوارانش دستور می‌دهد هر کدام
یاسوج می‌آید و به سوارانش دستور می‌دهد هر کدام توبره‌ای خاک بر روی هم بریزند تا تپه‌ای شکل بگیرد. آنگاه کیخسرو بر بالای تل می‌رود و لهراسب را به جانشینی خود انتخاب می‌کند. بومیان می‌گویند زال نیز در جای دیگری از این دشت با سپاهیانش تلی می‌سازد که هنوز هم آن را «تل زال» یا «تل زالی» می‌نامند. بر اساس این افسانه که در شاهنامه فردوسی نیز بدان اشارت شده، کیخسرو پس از آن که تاج شاهی را بر سر لهراسب می‌گذارد، به غاری در دنا که اکنون نیز با نام غار کیخسرو جاودان مانده، می‌رود و عروج می‌کند و عمر جاودانه می‌یابد.
می‌رود و عروج می‌کند و عمر جاودانه می‌یابد. پیوند به بیرون. درباره غار کیخسرو افسانه‌ی کیخسرو، شنیدنی و ناشناخته
قلعه جلال‌الدین مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان جاجرم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. قلعه جلال‌الدین که از سنگ و آجر و گچ ساخته شده، عبارت است از شش برج و چند یورت که قطرا از شمال به جنوب اطول از مغرب به شرق است. موقعیت قلعه. قلعه جلال‌الدین در شهرستان جاجرم و بر روی تپه نسبتاً مرتفع سنگی قرار گرفته‌است. این قلعه با پلانی شش گوش، دارای شش برج مدور در اطراف است و درِ ورودی آن در ضلع جنوبی قرار دارد که در گذشته عمارتی نیز
آن در ضلع جنوبی قرار دارد که در گذشته عمارتی نیز بالای درِ ورودی قرار داشته‌است. این قلعه در داخل از چهار اتاق در میان برج‌ها ساخته و خمره‌هایی نیز در بدنه دیوارهای داخلی جهت جمع‌آوری آب و آذوقه ایجاد شده‌است. در ضلع جنوبی و سمت راست درِ ورودی این قلعه راه پله‌ای جهت دسترسی به برج‌های نگهبانی قرار دارد و روزنه‌هایی در تمام طول دیوارهای اطراف و برج‌ها نیز ایجاد شده‌است. در پایین و ضلع جنوب غربی قلعه چشمه آب شیرینی وجود دارد که آن نیز موسوم به جلال‌الدین می‌باشد . عمده مصالح این قلعه از سنگ و ملاط ساروج و در
. عمده مصالح این قلعه از سنگ و ملاط ساروج و در بعضی نقاط از آجر می‌باشد. ارتفاع برج‌ها و دیوارهای آن حدود ۱۲ متر می‌باشد. این قلعه در گذشته دو یا سه طبقه بوده که این قلعه را به شهر جاجرم متصل می‌ساخته‌است. آب مخصوص قلعه. درون قلعه در طرف شمال غربی، چاهی است مخصوص آب قلعه که حالا تقریباً بیست ذرع عمق دارد و پیداست که پر شده‌است. آنچه معلوم می‌شود چون چشمه بزرگی است، دامنه تپه‌ای که قلعه بالای آن ساخته شده منفجر است، این چاه پایابی بوده که آب از آن با مشک بالا می‌آورده‌اند. در دهنه چاه صناعت و بنایی نشده
بالا می‌آورده‌اند. در دهنه چاه صناعت و بنایی نشده همان حفره است و در اطراف چاه آثار کلنگ دیده نمی‌شود؛ مثل این که این دهنه طبیعی است. قلعه جلال‌الدین یک قلعه نظامی. نظریات مختلفی در خصوص این که این قلعه متعلق به چه کسی می‌باشد، وجود دارد. عده‌ای این قلعه را به جلال‌الدین سلجوقی و عده‌ای آن را به جلال‌الدین؛ بنیان‌گذار سلسله جلالیه نسبت می‌دهند اما نظریه‌ای که در حال حاضر مطمئن‌تر و محتمل‌تر از بقیه به نظر می‌رسد این است که قلعه جلال‌الدین یک قلعه نظامی است که مربوط به قرن هفتم هجری قمری می‌باشد و آن را به
که مربوط به قرن هفتم هجری قمری می‌باشد و آن را به سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه نسبت می‌دهند. بر اساس این نظریه به نظر می‌رسد که این قلعه به دستور سلطان جلال‌الدین و در هنگام حمله مغول به ایران و در جریان جنگ و گریزهای سلطان جلال‌الدین و در زمانی که وی پس از مرگ پدرش در جزیره آبسکون (آشوراده کنونی) از جانب مازندران به سمت شرق ایران حرکت نمود تا خود را برای مقابله با سپاهیان مغول آماده سازد، ساخته شده باشد.
کاخ اختصاصی گرگان یا کاخ موزه گرگان یا کاخ سلطنتی گرگان مربوط به دوره پهلوی اول است و در گرگان، پارک شهر (کتابخانهٔ سابق) واقع شده‌است. کاخ شهر گرگان که یکی از ۱۲ کاخ خانواده پهلوی در کشور و محل اقامت این خانواده در منطقه بوده‌است، پس از مرمت به کاخ موزه گرگان تبدیل شده‌است. این کاخ موزه اولین موزه شمال، چهارمین موزه تخصصی باستان‌شناسی و بیست و چهارمین موزه کشور محسوب می‌شود. این بنا در سال ۱۳۴۳ به عنوان موزه گشوده می‌شود و تا سال ۱۳۶۱ دایر می‌ماند و پس از بازسازی دوباره افتتاح می‌شود. این بنا که در دو طبقه
دوباره افتتاح می‌شود. این بنا که در دو طبقه به سبک اروپایی ساخته شده، در سال ۱۳۱۷ به دستور رضاخان در کنار مجموعه‌ای از ساختمان‌های اداری در آن سال‌ها از جمله شهرداری، ثبت احوال، مدرسه ایرانشهر و اداره پست گرگان بنا شد. این اثر در تاریخ به شمارهٔ ثبت ۱۵۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است و با مرمت و بازسازی در افتتاح شده‌است. کاخ موزه گرگان شامل دو بخش همکف و طبقه بالاست که در طبقه همکف ۳۰ تن از مشاهیر استان گلستان از قرن سوم تا دوره معاصر همراه با تندیس معرفی شده‌اند که به بخش مشاهیر مشهور
با تندیس معرفی شده‌اند که به بخش مشاهیر مشهور است و در طبقه یک صد قلم از لوازم و اشیای دوره پهلوی و همچنین استراحتگاه خانواده پهلوی در معرض دید علاقه‌مندان قرار گرفته‌است. منابع. ۱۳۸۴ تاریخ گرگان از دوران باستان تا عصر حاضر (مجموعه مقالات)، کاخ موزه گرگان(۱۳۶۱–۱۳۴۳ ش) قربانعلی عباسی، انتشارات برگ زیتون، تهران، صص ۱۹۲–۱۸۱
آب‌انبار شش بادگیر مربوط به دوره معاصر است و در یزد، محله شش بادگیری، کوچه شش بادگیر واقع شده و این اثر در تاریخ ۴ فروردین ۱۳۵۷ با شمارهٔ ثبت ۱۶۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ویژگی‌ها. آب‌انبار شش بادگیر در محله‌ای به همین نام در شهرستان یزد قرار دارد. این بنا دارای دو ورودی (یکی در شمال و دیگری در جنوب مخزن)، شش بادگیر و مخزن بزرگی به حجم دو هزار متر مکعب است. این آب‌انبار پنجاه و پنج پله دارد. ورودی آب‌انبار در قسمت جنوبی است و بین پله‌های بیست و پنج و بیست و شش آن، از بالا یک هشتی با
بیست و پنج و بیست و شش آن، از بالا یک هشتی با سنگ‌فرش آجری قرار دارد و طاق آب‌انبار بعد از هشتی شروع می‌شود. شیر آن نیز در قسمت ورودی شمالی است. ورودی شمالی نسبت به مخزن شیر، قرینه ورودی جنوبی است. آب‌انبار دارای گنبد تخم مرغی شکل است. ارتفاع مخزن آب آن ۶/۱۲ متر و ارتفاع بادگیرها ده متر است. آب‌انبارها از جمله تأسیسات وابسته به قنات هستند که برای ذخیره‌سازی در زمستان و استفاده در تابستان کاربرد داشته‌اند. این آب‌انبار بزرگ و پرحجم بالغ بر ۲٬۰۰۰ متر مکعب گنجایش داشته و دو عدد شیر یا راه دسترسی به شیر
گنجایش داشته و دو عدد شیر یا راه دسترسی به شیر آب‌انبار دارد که یکی برای استفاده مسلمین و دیگری برای استفاده اقلیت مذهبی زرتشتی می‌باشد. این آب‌انبار دارای شش بادگیر است، سه بادگیر آن از ابتدا ساخته شده بود و سه بادگیر دیگر بعدها به آن الحاق شده‌است. با کمی دقت در شکل بادگیرها تفاوت سه بادگیر قدیمی با دیگر بادگیرهای آن مشهود است. شش بادگیر آب‌انبار با توجه به شرایط اقلیمی و جهت باد در این منطقه به شکل ۸ وجهی می‌باشند. برای شهرهای کویری همچون یزد ارزش آب بیش از هر جای دیگر احساس می‌شود. در این شهر بیش از ۷۵
از هر جای دیگر احساس می‌شود. در این شهر بیش از ۷۵ آب‌انبار وجود دارد ۱۸۰سال پیش در دوره قاجاره ساخته شده‌است.
برج سنگی روستای میدانک مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ است و در ۶۰ کیلومتری کرج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. برج آرامگاهی میدانک یا برج تهمینه از مهم‌ترین آثار تاریخی آسارای کرج است. بنای آرامگاهی معروف به برج میدانک که در نزد اهالی به برج تهمینه شهرت دارد، مدفن یکی از قلعه‌بانان یا اعضای خاندان پادوسپان (۹۷۵- ۱۰۱۴ هجری شمسی) از حکام محلی منطقه رویان در خلال قرن‌های هشتم تا نهم هجری قمری است. معماری بنا. معماری بنا شبیه بناهای دوران مغول است. شیوه
بنا. معماری بنا شبیه بناهای دوران مغول است. شیوه ساختمانی بنا، آن را در ردیف برج‌­های آرامگاهی قرن هفتم هجری قرار می­‌دهد. بنای سنگی برج میدانک یا برج تهمینه، مقبره‌ای است با پلان ۸ ضلعی با یک ایوان پیش آمده در سمت غرب، پهناوری ورودی ایوان حدود ۳ متر است و با ضخامت دیوارهای طرفین به ۶۰ متر می‌رسد. فضای داخلی برج دارای پلان مربع شکل است که چهار قوس عقب نشسته آن در هر ضلع، پلان چلیپایی را در ذهن تداعی می‌کند. بنا دارای تزییناتی از جمله کاربندی و قطاربندی‌های داخل فضای ایوان و بقعه است. پوشش برج به صورت گنبدی
فضای ایوان و بقعه است. پوشش برج به صورت گنبدی دوپوش مخروطی و رک بوده است که در حال حاضر، پوشش بیرونی از بین رفته و تنها پوش زیرین باقی مانده است. مصالح به کار رفته در ساخت برج نیز، سنگ، گچ و نوعی ملاط ساروج است.
آب‌انبار حاج آقارضا مربوط به دوره صفوی است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این آب‌انبار که به همت حاج‌آقا رضا ذوالقدر جهرمی حاکم وقت و به روایتی توسط یکی از متمولین محله‌ی گازران به نام حاج‌آقا رضا بنا شده به همین نام نیز معروف شده است و اکنون در جنوب غربی جهرم، در حاشیه‌ی میدان آیت‌الله حق‌شناس قرار دارد. معماری بنا. ساختمان آب‌انبار حاج‌آقا رضا به صورت دوازده‌ضلعی با یک گنبد ۴متری روی آن است. مخزن این آب‌انبار گرد و حدود ۱۱۰متر مساحت و ۷متر عمق دارد و
گرد و حدود ۱۱۰متر مساحت و ۷متر عمق دارد و ۶دریچه و ۱۲ناودان در بالای هر ضلع است که آب سقف را به وسیله‌ی آنها به سمت مخزن هدایت می‌کردند. در داخل مخزن همچنین سنگ‌هایی در یک امتداد بیرون زده که از آنها به عنوان پله استفاده می‌کرده‌اند. بعضی از این سنگ‌ها در عمق خاصی نصب شده و از آنها به عنوان شاخص و تعیین میزان آب مخزن استفاده می‌شده است.
مسجد رکن‌الملک مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در خیابان فیض اصفهان، مجموعه تخت فولاد و جنب تکیه حاجی آباده‌ای واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد توسط سلیمان‌خان رکن‌الملک ملقب به «رکن‌الملک»، نایب‌الحکومهٔ ظل السلطان، (حاکم اصفهان) در سال ۱۳۲۵ قمری بنا شده است. نام اولیه این مسجد «مسجدالاقصی» بوده که تدریجاً بین مردم به نام سازنده آن شناخته و معروف می‌شود. چندین ماده‌تاریخ در مورد بنای آن وجود دارد که همگی به همین سال اشاره دارند. اما در
وجود دارد که همگی به همین سال اشاره دارند. اما در کاشی‌کاری ایوان اصلی مسجد تاریخ ۱۳۱۹ قید شده که به وضوح مشخص است. از جمله: و نیز هم چنین نورالله نجفی اصفهانی گفته است: مسجد رکن‌الملک از سمت شرق به خیابان فیض، از جنوب به کوچه تکیه میرفندرسکی، از شمال به باغ والهیه و از جنوب شرق به تکیه آباده‌ای می‌رسد. بنای مسجد تماماً از آجرهای چهارگوش و به سبک قاجاری بناشده است. ساخت آن چندین سال به طول انجامیده و نقشه آن برگرفته از مسجد حکیم و مسجد سید اصفهان می‌باشد. ساخت و ویژگی‌های بنا. رکن‌الملک این مسجد را برای
ساخت و ویژگی‌های بنا. رکن‌الملک این مسجد را برای اقامهٔ نماز و برگزاری دعای کمیل محمدرضا کلباسی اشتری احداث نمود و پس از استقبال مردم اصفهان، مصمّم به تکمیل این بنا گردید و با ساخت گنبد و صحن بزرگ مسجد و حجره‌های اطراف آن، ساخت مسجد را به اتمام رساند. این مسجد دارای ۲ در و سردر ورودی منقوش به انواع نقوش گل کاشی‌کاری می‌باشد. سر در اصلی حدود ۹ متر عرض دارد که به دلیل اختلاف ارتفاع حدود ۸۰ سانتی‌متری این بنا از سطح خیابان با چند پله با فضای بیرونی ارتباط دارد. بر روی این طاق قوسی درقسمت بام سردر یک بنای چوبی
بر روی این طاق قوسی درقسمت بام سردر یک بنای چوبی قرار دارد که جایگاه مؤذن برای اعلان اذان بوده است. بعد از عبور از سردر اصلی مسجد، صحن کوچک مسجد با حجره‌هایی دورتادور قرار دارد. در بخشی از این صحن کوچک، مقبره‌ای قرار دارد که در آن بزرگان خاندان کلباسی به خاک سپرده‌شده‌اند. در ضلع جنوب این صحن سر دری قرار دارد که ورودی آب‌انبار معروف مسجد است. سنگی که بر دیوار آب‌انبار نصب‌شده و با خط نستعلیق برجسته طی اشعاری ماده‌تاریخ اتمام آب‌انبار را سال ۱۳۲۱ هجری قمری ذکر کرده است. در انتهای صحن کوچک سردری زیبا مشاهده
کرده است. در انتهای صحن کوچک سردری زیبا مشاهده می‌شود که کتیبه‌ای به قلم سیدهاشم طوبی اشعاری به سال ۱۳۲۰ هجری قمری نوشته شده است. دو تصویر نقاشی شده از رکن‌الملک در دو طرف آن به چشم می‌خورند. بعد از عبور از سردر یک دالانی صحن کوچک را به صحن بزرگ‌تر مسجد متصل می‌نماید. در همین دالان حجره‌ای وجود دارد که محل آرامگاه میرزا سلیمان خان رکن‌الملک شیرازی به همراه همسرش می‌باشد که با اشعار او زینت داده‌شده و ضریحی چوبی بر مزار وی ساخته‌شده است. سردر مقبره رکن‌الملک، تاریخ درگذشت وی بر روی کاشی معرق در سال ۱۳۹۱