payamvha/North_RAG huggingface dataset:
رباط قِلّی مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی است و در شهرستان جاجرم، بخش جلگه سنخواست، بین روستاهای قلی و گازان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. رباط قلی در مسیر تاریخی جاده ابریشم قرار داشته و یکی از کاروانسراهای مورد استفاده زائران حرم رضوی برای استراحت بین راهی بوده‌است. ناصرالدین شاه قاجار در دومین سفر خود به شهر مشهد، در این کاروانسرا اقامت داشته‌است. ثبت در فهرست میراث جهانی. در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی
در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای رباط قلی به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
بقعه سلطان سلیمان مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان زاوه، بخش جلگه زاوه، روستای سلطان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار و بازار نو مربوط به دوره قاجار است و در نیشابور، خیابان امام خمینی، بازار نیشابور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این آب‌انبار، «بزرگ‌ترین آب‌انبار ایران» نامیده شده است.
آرامگاه عبدالرحمان گهواره‌گر بنای فعلی مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه‍.ق است و آنچه در این بنا مشخص است بازسازی و گسترش بنا در چندین دوره زمانی مختلف است و می توان آن را به سه بخش مرکزی که قدمت آن به پیش از اسلام بر میگردد و بنای گنبدی که دوره تیموریان ساخته شده و دالان ها و سکوی غربی و شرقی تقسیم نمود ، قرار گرفتن این بنا بر روی تپه ایی منفرد و منحصر به فرد به شکلی که از چهار جهت مشرف بر راه های مواصلاتی باستانی داشته باشد خود مدعایی بر قدمت پیش از اسلام این بنا دارد ، این بنا در بخش گلمکان، شهرستان گلبهار، روستای
، این بنا در بخش گلمکان، شهرستان گلبهار، روستای نوزاد واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه سید کاظم اعرابی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان ولی عصر، کوچه سلطان سنجر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. اصفهان خیابان ولیعصر کوچه شماره ۱۸ هر ساله در دهه آخر ماه صفر از ساعت ۱۶ مراسم روضه خوانی با شکوهی که دارای حدود ۴ قرن سابقه می‌باشد برقرار است
بقعه ابن بابَویه یا آرامگاه شیخ صدوق مربوط به دوره قاجار است و در ری، خیابان ابن بابویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مکان به مدفن شیخ صدوق منسوب است و گورستان ابن‌بابویه نیز پیرامون آن ساخته شده است. ایستگاه مترو ابن بابویه متعلق به خط ۶ متروی تهران در همین منطقه در دست احداث است.
خانه حکیم‌ ملاصدرای شیرازی، بنایی تاریخی است که در شهرستان کهک، شهرکهک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار رستم گیو مربوط به دوره قاجار است و در یزد، حاشیه بلوار بسیج واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۱۸۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. با توجه به قرار گرفتن آن در حاشیه بلوار بسیح، این بنا تبدیل به جاذبه توریستی زیبایی شده‌است. معماری. این آب‌انبار بر روی دشت صاف طبقات خاک رس قرار گرفته‌است. طراحی گنبد این آب‌انبار به شکل شلغمی بوده و با طرح سرو با استفاده از آجر فرش شده‌است. در کنار آن چهار بادگیر چهار طرفه بلند قرار گرفته‌است. این آب‌انبار دارای خزینهٔ بزرگ استوانه‌ای شکلی است
آب‌انبار دارای خزینهٔ بزرگ استوانه‌ای شکلی است که گنجایش نگهداری حدوداً ۲۳۰۰ متر مکعب آب را داراست. قطر دهانه این استوانه ۱۴ متر و عمق آن ۱۵ متر می‌باشد. نوع آجر بکار رفته در ساخت این بنا، آجر فرشی معروف به آب‌انباری است؛ و از ملات ساروج برای ساختن آن استفاده شده‌است. تاق نما و سردر ورودی نیز منقوش کاری و کادربندی شده‌است. ساخت. زمان ساخت این آب‌انبار، اوایل سالهای جنگ جهانی دوم سال ۱۳۲۰ می‌باشد. عملیات ساخت آن، ۲ سال طول انجامیده است. تمام هزینه ساخت آن توسط رستم گیو که نماینده وقت زرتشتیان در مجلس شورای
رستم گیو که نماینده وقت زرتشتیان در مجلس شورای ملی بود انجام شد. معمار این بنای تاریخی استاد حاج محمد ابراهیم خرمشاهی است و نظارت بر ساخت آن را ارباب جمشید امانت بر عهده داشته‌است. از دیگر ویژگی‌ها، این است که دارای دو دهانه است که دو محله زرتشتیان و مسلمانان که با فاصله ۲ کیلومتر دور از هم قرار داشتند، می‌توانستند از آن استفاده کنند. وضعیت کنونی. با توجه به خشکیده شدن قناتها، این آب‌انبار نیز فاقد آب است و آب خانه‌ها از آب لوله کشی شهری تأمین می‌شود.
خانه برونی (دارالبرهان) مربوط به دوره ایلخانی است و در شهر میبد، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. خانهٔ برونی و تزئینات آن. تاریخچهٔ خانهٔ برونی. تا سی سال پیش خانهٔ برونی، خانه‌ای مسکونی بود که چند خانوار در آن زندگی می‌کردند. مالکیت خانه نیز در اختیار خانوادهٔ برهانی بود که نام خانه برگرفته از نام آن‌ها است. خانهٔ برونی یک بنای چهار ایوانی با حیاط مرکزی است که کشیدگی و تناسب رفیع آن تشخّص ویژه‌ای دارد. ایوان و ایوانچه‌های روبرو در
تشخّص ویژه‌ای دارد. ایوان و ایوانچه‌های روبرو در حیاط از نظم ویژه‌ای برخوردارند. نسبت‌های کشیده و مرتفع ایوان جنوبی را می‌توان به دورۀ مغول نسبت داد؛ اگرچه این دلیل به تنهایی کافی نیست. مشابه ایوان کشیده و مرتفع این خانه، در خانهٔ کدخدای بفروئیه، خانه ی حسینیان در یزد و خانه رفیعی‌های فیروز آباد دیده می‌شود. در خانهٔ رفیعی‌ها ساختار ایوان‌ها در حیاط مرکزی، هنوز حفظ شده‌است. خانه حسینیان یزد که ایرج افشار در یادگاری‌های یزد از آن به نام خانهٔ طاق بلند یا خانهٔ بزرگ یاد می‌کند ازخانه‌های مشهور با چنین
یا خانهٔ بزرگ یاد می‌کند ازخانه‌های مشهور با چنین ساختاری است. استاد پیرنیا که نخستین کسی است که به اهمیت خانهٔ حسینیان پی برد و به تحقیق و نقشه‌برداری آن پرداخت … این خانه را متعلق به شرف‌الدین حسین، بانی مدرسهٔ حسینیه می‌داند که در کوچهٔ حسینیان واقع بوده‌است و در اوایل سدهٔ هشتم هجری ساخته شده‌است.» ایرج افشار اعتقاد دارد این خانه، یکی از دو خانه ایست که در تاریخ جدید یزد به آن‌ها اشاره شده که یکی از آن‌ها در اوائل سدهٔ نهم هجری و دیگری در اوائل سدهٔ هشتم هجری ساخته شده‌است. او خانهٔ حسینیان را ساختهٔ
هجری ساخته شده‌است. او خانهٔ حسینیان را ساختهٔ سید شمس الدین محمد، بانی مدرسهٔ شمسیه می‌داند. روش دیگر در بررسی تاریخی، مقایسهٔ تطبیقی جزئیات بناست. از این منظر، خانهٔ برونی را می‌توان با دقت بیشتر تاریخ‌گذاری نمود. تقسیم‌بندی‌های ایوان در خانهٔ برونی، مشابه تقسیم‌بندی‌های ایوان خانهٔ حسینیان یزد، خانهٔ کدخدای بفروئیه، خانه‌ای در عقدا و بقعهٔ شیخ احمد در محلهٔ فهادان یزد است. بین نقوش ایوان خانهٔ برونی و تقسیم‌بندی‌های بقعهٔ شیخ احمد، شباهت بسیاری دیده می‌شود. از بقعهٔ شیخ احمد مستندات تاریخی بیشتری در دست
از بقعهٔ شیخ احمد مستندات تاریخی بیشتری در دست است که تاریخ آن را نیمهٔ سدهٔ هشتم هجری بیان می‌کند. نقوش برجستهٔ بدنه‌ها در زیر گنبد بقعهٔ شیخ احمد، هم از نظر نقش مایه‌ها و هم از لحاظ روش ساخت، به آثار موجود در خانه برونی شباهت بسیار دارد. با تطبیق نقوش و تناسبات، می‌توان تزئینات ایوان‌های خانهٔ برونی را نیز به نیمهٔ سدهٔ هشتم هجری نسبت داد. مشابه تزئینات کف‌سازی اتاق چلیپا در خانهٔ برونی _ که کار باستان‌شناسی و مطالعه بر روی آن انجام شده‌است_ در مجموعهٔ شهدای فهرج به دست آمده و تاریخ آن با قید احتیاط ۷۵۰
فهرج به دست آمده و تاریخ آن با قید احتیاط ۷۵۰ ه‍.ق تخمین زده شده‌است. به گفته باستان‌شناس محقق شادروان عنایت الله امیرلو از این کف‌سازی نمونهٔ دیگری وجود ندارد. وی در شرح بنای شهدای فهرج می‌گوید: «کف بنا ترکیبی است از آجر و کاشی، آجرها به شکل شش ضلعی و کاشی‌ها مثلثی هستند. یک آجر همراه با شش کاشی مثلثی شکل، ستاره شش پری را ایجاد کرده‌است که نه تنها در معماری یزد بلکه در سراسر ایران تا این تاریخ سابقه نداشته‌است … با توجه به شواهد موجود احتمالاً تمام کف با این پوشش مفروش بوده‌است… تلفیق آجر و کاشی، استفاده
پوشش مفروش بوده‌است… تلفیق آجر و کاشی، استفاده از کاشی یک رنگ به خصوص آبی فیروزه‌ای و تلفیق آن با آجر نخودی رنگ از اوایل دورهٔ اسلامی مورد توجه معماران بوده‌است که به صورت اشکال هندسی در میان آجرهای قالب زده یا تراش دار به کار گرفته شده‌اند و نمونه‌های گوناگون آن را در مسجد دامغان، جامع قزوین، مسجد سین، مسجد ملک زوزن در خراسان و منار مدرسهٔ طبس و … می‌توان دید؛ ولی تمام مدارک و شواهد حکایت از کاربرد این تزئینات در نماسازی دارد و در کف بنا تنها از آجر استفاده شده و کاشی بیشتر در آستانه درگاه‌ها، محراب‌ها و
شده و کاشی بیشتر در آستانه درگاه‌ها، محراب‌ها و سکوهای موجود در بنا به کار رفته است؛ بنابراین این شیوه تزئین را می‌بایست به گونه‌های تزئینات معماری ایران افزود و آن را تأییدی بر شکوفایی معماری یزد در قرن هشتم هجری دانست» از وضعیت تزئینات ایوان جنوبی پیداست که هم‌زمان با ساخت بنا به وجود نیامده و بنا پیش از تزئین ایوان جنوبی مدتی بدون پیرایه بوده‌است. در بخش‌هایی از طاق ایوان جنوبی خانه و بدنهٔ اصلی اتاق شاه نشین در زیر لایه اندود فعلی، خشت‌هایی در اندازهٔ ۲۸×۲۵×۶ سانتی‌متر و در دوره‌ای متاخرتر با خشت‌های
۲۸×۲۵×۶ سانتی‌متر و در دوره‌ای متاخرتر با خشت‌های ۲۲×۲۲×۵ سانتیمتر تعویض شده‌اند. هنگام مرمت تزئینات ایوان نیز، آثاری از دو طاقچهٔ اندود شده بدون هیچ شباهتی با تزئینات ایوان، در زیر لایهٔ اندود تزئینی به دست آمد که با خشت پر شده و سپس اندود منسوب به دوره ی ایلخانی بر روی آن کشیده شده بود. در واقع به نظر می‌رسد در این دوره ایوان وجود نداشته‌است. با توجه به آنچه آمد، دوره‌های مختلف دخل و تصرف در بنا را تا پیش از مرمت‌های دورهٔ فعلی، می‌توان به صورت زیر تقسیم کرد: دوره اول: پیش از نیمهٔ قرن هشتم، وجود ایوان
کرد: دوره اول: پیش از نیمهٔ قرن هشتم، وجود ایوان مشخص نیست. دورهٔ دوم: شکل‌گیری ایوان بدون تزئینات. دورهٔ سوم:نیمهٔ قرن هشتم، تعمیر ایوان و ایجاد تزئینات گلی و کف‌سازی آجر و کاشی. دورهٔ چهارم:احتمالا قرن نهم، شکل‌گیری اتاق چلیپا و اجرای مقرنس گلی سقف این اتاق. دورهٔ پنجم:احتمالا قاجار، تعمیر بدنهٔ ایوان و اضافه کردن چند اتاق، ساخت طاقچه‌های جدید و به کارگیری گچ. از آنجا که تزئینات خانهٔ برونی هم‌زمان با مرمت و تعمیر ایوان در دورهٔ سوم حیات بنا به وجود آمده، می‌توان با قطع یقین گفت که تاریخ اوج تجمل و شکوه
می‌توان با قطع یقین گفت که تاریخ اوج تجمل و شکوه این بنا، در زمان ساخت تزئینات ایوان و احتمالاً در نیمهٔ سدهٔ هشتم بوده‌است. اما در بارهٔ اهمیت خاص بنا در محدودهٔ بیده نمی توان اظهار نظر قطعی کرد. این فرضیه که خانهٔ برونی در دوره‌ای هم‌زمان با تزئین و آرایش مجدد بنا و ایجاد ساختار فعلی اتاق چلیپا، کاربردی غیر مسکونی داشته‌است، نیز مطرح است. تقسیم‌بندی تزئینات. خانهٔ برونی از لحاظ تزئینات یکی از غنی‌ترین آثار تاریخی میبد است که انواع تزئینات معماری در آن به کار رفته‌است. تزئینات این خانه را می توان به چند
کار رفته‌است. تزئینات این خانه را می توان به چند گروه تقسیم نمود: پنجره‌های گچی. در خانهٔ برونی بقایای دو پنجرهٔ گچی موجود است. یکی از پنجره‌ها کوچکتر از دیگری است و نقش ساده‌تری هم دارد، احتمالاً مربوط به دوره‌ای پس از تزئینات گلی است. این پنجره که حدود ۳۰ درصد آن باقی مانده، از ملات گچ و خاک ساخته شده، در بدنهٔ اتاق پشت ایوان شمالی قرار دارد و می‌توان اثر خط اندازی استاد کار را بر روی آن پیش از گیرش گچ مشاهده کرد. با توجه به این اثر، می‌توان تحلیل کرد که در ابتدا گچ به صورت تخته ریخته شده و پیش از گیرش
در ابتدا گچ به صورت تخته ریخته شده و پیش از گیرش کامل، حالت دونم، خطوط اصلی خط اندازی شده و سپس جزئیات طرح به صورت فی البداهه بر روی گچ اجرا شده‌است. مرحلهٔ آخر و پرداخت نهایی در حالت خشک انجام می‌شده‌است. در این شیوه گچ و مواد افزودنی باید به خوبی الک شده باشند تا در آن دانه‌های درشت وجود نداشته باشد. دانه‌های درشت در هنگام برش گچ مزاحمت ایجاد می‌کنند. پنجرهٔ بزرگتر که تنها بقایای لبهٔ آن در روزن نورگیر ایوان جنوبی باقی مانده، بسیار ظریف تر و ریز کار تر از نمونهٔ قبلی و است. به نظر می‌رسد این پنجره، طرحی
نمونهٔ قبلی و است. به نظر می‌رسد این پنجره، طرحی توری مشابه بنای خدیجه خاتون و مسجد شاه ولی داشته‌است، و البته امکان دارد طرح آن در حاشیه ظریف و در وسط متفاوت بوده باشد. ضخامت این قاب پنجرهٔ گچی ۵/۱ تا ۲ سانتی‌متر است؛ و از گچ بسیار ریزدانه ساخته شده و مشخص است که در دوره‌ای، تا نیمه مسدود و با آجر بسته شده‌است؛ در سمت چپ بالای آن نیز اثر شکستگی و تعمیرات بدنه دیده می‌شود که احتمالاً همان شکستگی باعث آسیب دیدن پنجره شده‌است. متأسفانه ظریف بودن صالح و رانش‌های ساختار بنا باعث شده این پنجره فرو بریزد.
رانش‌های ساختار بنا باعث شده این پنجره فرو بریزد. همان‌طور که در بخش تزئینات معماری در میبد ذکر شده، این نوع پنجره از تزئینات مرسوم در میبد و یزد است که در خانهٔ کدخدای بفروئیه، خانهٔ حسینیان یزد، بقعهٔ دوازده امام (ع) یزد و خانه‌ای در محله کرم میبد دیده می‌شود. نمونه‌های این نقش هندسی در دو خانه در بیده دیده می‌شود و بقایای نمونه‌هایی با نقوش گیاهی در آن‌ها وجود دارد. شیوهٔ دیگر ساخت این نورگیرها ترکیب گچ با شیشه است که بیشتر در خانه‌های کاشان مشاهده شده‌است. آجر و کاشی کف اتاق شاه نشین. در کف‌سازی
شده‌است. آجر و کاشی کف اتاق شاه نشین. در کف‌سازی بخش‌های راست و چپ اتاق شاه‌نشین خانهٔ برونی، ترکیب آجر شش ضلعی با کاشی سبز- آبی به چشم می‌خورد. این ترکیب به صورت گرهٔ شمسه ی شش در نواری وسط اتاق با کف‌سازی آجر مربع قطع شده‌است. آجرها ۲۰ سانتی‌متر قطر دارند و اندازهٔ میانگین هر ضلع کاشی‌های مثلثی ۹ سانتی متراست. در این ترکیب بسیار زیبا که با مهارت نیز انجام شده لبهٔ کاشی‌ها یخ نخورده و زاویهٔ قائمه دارند. ضخامت کاشی‌ها در این کف دو سانتی‌متر است. نکتهٔ سؤال‌برانگیز قطع شدن این ترکیب زیبا در پای دیوارهای
قطع شدن این ترکیب زیبا در پای دیوارهای اتاق با اندود کاهگل است. جای پرسش است که این کف‌سازی که با چنین دقتی و در تناسب با مقرنس سقف و اضلاع اتاق اجرا شده، چرا این‌گونه قطع شده‌است؟ مقرنس‌های گلی. یکی از نفیس‌ترین تزئینات موجود در خانهٔ برونی، مقرنس‌هایی است که زیر سقف اتاق شاه‌نشین جنوبی و در ایوانچهٔ شرقی حیاط باقی مانده‌است. ویژگی این مقرنس‌ها، توپر بودن آنهاست، این تزئینات همانند مقرنس‌های گچی اجرا نشده بلکه با شکل دادن به توده‌ای گلی و پرداخت نهایی آن باچند لایه گل نرمه، شکل مقرنس را پیدا کرده‌است. این
لایه گل نرمه، شکل مقرنس را پیدا کرده‌است. این شیوهٔ ساخت را می‌توان تا حدودی از کاربندی ایوانچهٔ شرقی، که بر اثر نفوذ رطوبت پوسته پوسته شده، تشخیص داد. در این قسمت چند لایهٔ کاهگل که بر روی هم قرار گرفته‌اند قابل تشخیص است. در این بخش میخ‌های چوبی در طبقات مقرنس زده شده و به جای لب تخته‌های گچی، از قطعات خشت برای سطوح عمودی استفاده شده‌است. خشت به کار رفته البته نازکتر از خشت معمولی و در واقع تختهٔ گلی است. این تخته‌ها به شکل دلخواه برش خورده و در پایه یا دیگر بخش‌های مقرنس به کار رفته‌اند. خشت‌ها بر روی
دیگر بخش‌های مقرنس به کار رفته‌اند. خشت‌ها بر روی پایهٔ چوبی سوار شده و فضای خالی پشت آن‌ها با گل پر شده‌است. در پرداخت نهایی، نیز اندود نرمهٔ کاهگلی بر روی مقرنس‌ها کشیده شده و نقوشی مشابه با نقوش خفیف برجستهٔ ایوان جنوبی و شمالی روی آن ایجاد شده‌است. خطوط تأکیدکننده‌ای که تقسیمات هندسی مقرنس‌ها را نشان می‌دهند نیز به همین شیوه کار را تکمیل کرده سپس پوستهٔ خاکستری روی تزئینات آمده‌است. در مقرنس‌های مدرسهٔ شاه ابوالقاسم یزد نیز چنین شیوه‌ای به کار رفته‌است. نقش برجسته‌های گلی. مهمترین بخش تزئینات خانهٔ
نقش برجسته‌های گلی. مهمترین بخش تزئینات خانهٔ برونی، نقش برجستهٔ گلی هستند. آثار این تزئینات که در اسپر و بدنه‌های ایوان جنوبی دیده می‌شوند، در ایوان شمالی نیز وجود داشته‌اند که بر اثر نفوذ باران، پس از ریزش طاق ایوان از بین رفته‌اند. اثر این تزئینات در بدنهٔ ایوان شرقی و غربی نیز دیده می شود. در یک تقسیم‌بندی شکلی این دسته از تزئینات را در خانهٔ برونی می‌توان به دو گروه تقسیم کرد: ۱. نقش برجسته‌های گلی با برجستگی و فرورفتگی کم و نقوش ساده، که بیشتر سطح ایوان با این دسته نقوش پوشانده شده‌است. ۲. نقش
ایوان با این دسته نقوش پوشانده شده‌است. ۲. نقش برجسته‌های گلی با نقوش پیچیده‌تر و فرورفتگی و برجستگی بیشتر که در قالب هفت لوح مستطیل شکل در بالای اسپر ایوان جنوبی دیده می‌شوند. گروه اول نقش برجسته‌ها، در ایوان شمالی نیز وجود داشته که اکنون اثر اندکی از آن مانده‌است. از گروه دوم، یعنی نقش برجسته‌ها ی با عمق بیشتر که مشابه گچبری هستند، آثاری در ایوان جنوبی برجا مانده‌است. این تزئینات، به دلیل ارزانی و همگن بودن با ساختار خشتی بنا بسیار قابل توجه است و بیشتر از گچبری یا آینه کاری و … در برابر تنش‌های بنا
از گچبری یا آینه کاری و … در برابر تنش‌های بنا مقاومت می‌کند که دلیل آن انعطاف بیشتر کاهگل نسبت به گچ و کاشی و … است. نقش برجسته‌های گلی در برابر باران و رطوبت مقاومتی ندارند و به راحتی شسته می‌شوند. البته اجرای چنین نقوشی به خاکی با قابلیت شکل‌پذیری بالا ، همانند خاک میبد نیاز دارد. نمونه‌های این شیوه تنها در نقاط خشک و معماری کویری ایران دیده شده‌است.
خانه آقازاده و بادگیر آن، مربوط به دوره قاجار است و در ابرکوه، محله دروازه، میدان ابرقو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. از سال ۱۳۹۳، اسکناس‌های ۲۰هزار ریالی با طرحی از نمای این خانه تاریخی در ایران منتشر شده‌است. مشخصات. این خانه متعلق به سید حسین ابرقویی است از ثروتمندان ابرکوه بوده‌است که ۸۲۰ مترمربع مساحت آن است. اتاق‌ها. اتاق جنوبی خانه به صورت صلیبی و شکم دریده ساخته شده‌است و دارای حیاط مرکزی با حوض سنگی بزرگی است که در وسط حیاط قرار
مرکزی با حوض سنگی بزرگی است که در وسط حیاط قرار دارد. خانه در سه جبهه ساخته شده‌است تا ساکنان آن بر اساس شرایط آب و هوایی فصل‌های مختلف سال در بخش‌های مختلف آن ساکن شوند. بادگیر. بادگیر این خانه یکی از بادگیرهای اصیل و زیبای ابرکوه محسوب می‌گردد که ۱۸ متر ارتفاع دارد و مساحت آن ۱۸ مترمربع است و در دهانه بادگیر ۱۹ دریچه تنظیم هوا وجود دارد که با بادگیر دوم هماهنگی و ارتباط دارد. این بادگیر می‌تواند تنظیمات هوا را حتی در زمانی که هیچ بادی نمی‌وزد، انجام دهد. این بادگیر، برخلاف اکثر بادگیرها، دو طبقه است.
این بادگیر، برخلاف اکثر بادگیرها، دو طبقه است. کلاه فرنگی. کلاه‌فرنگی آن به صورت مقرنس‌کاری شده‌است و به نحوی طراحی شده‌است که نور آسان‌تر وارد خانه شود و فضای خانه روشن‌تر جلوه کند.
خانه لاریها و بادگیر آن مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان امام خمینی، محله فهادان، مجاورعمارت کلاه فرنگی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. خانه لاریها شامل شش باب خانه با فضاهای کاملاً معماری ویژه خانه‌های کویری می‌باشد. این خانه در سال ۱۲۸۶ قمری ساخته شده مالک آن حاج محمدابراهیم لاری بوده‌است. سابقاً به عنوان خانقاه نعمت‌اللهی از آن استفاده می‌شد. مساحت آن حدود ۱۷۰۰متر و زیر بنائی معادل ۱۲۰۰متر مربع را داراست. درها، پنجره‌ها، ارسی‌ها و
۱۲۰۰متر مربع را داراست. درها، پنجره‌ها، ارسی‌ها و اتاقهای آئینه کاری و نقاشی شده آن یکی از نمونه‌های زیبا و عالی خانه‌های اعیانی قرن سیزدهم است. این مجموعه همجوار بناهای تاریخی چون مدرسه ضیائیه یا زندان اسکندر، بقعه سید گلسرخ و برج و باروی یزد است که جمعاً شش هزار متر مربع وسعت دارد. خانه لاریها به شماره ثبتی ۱۸۳۷ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است.
خانه فکری (عمارت فکری، بنای فکری) یکی از آثار تاریخی بندرلنگه در استان هرمزگان واقع در جنوب ایران است. این بنای تاریخی که یکی از ارزنده‌‌ترین خانه‌های بندرلنگه است، بیش از ۱۰۰سال قدمت دارد و مربوط به دوران قاجاریه است و در ابتدای شهر در محله پاکرتی‌ واقع شده و در تاریخ با شماره ۱۸۳۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در حال حاضر خانه فکری زیرنظر شهرداری بندرلنگه اداره می‌شود و پس از مرمت سال ۱۳۹۶ با استقبال اهالی شهر و گردشگران روبرو شده است. تاریخچه. این بنا در اواخر دوران قاجاریه توسط یکی از تجار
این بنا در اواخر دوران قاجاریه توسط یکی از تجار مشهور بندرلنگه به‌نام عبدالواحد فکری ساخته شد است. روزگاری خانه فکری، به عنوان مرکز تجارت و بازرگانی در بندرلنگه شهرت داشت به همین علت در ساخت این بنا دو بخش اندرونی و بیرونی برای اسکان خانواده فکری و پذیرایی از مهمانان و تجار در نظر گرفته شد. ساختمان عمدتاً از دو قسمت اصلی تشکیل شده است که مابین آنها حیاط بوده و این دو قسمت با حجره‌هایی پشت سرهم در کناره‌های حیاط، به یکدیگر مربوط می‌شوند. در قسمت جنوبی ساختمان نیز حیاطی دیگر قرار دارد که درب اصلی ورودی
نیز حیاطی دیگر قرار دارد که درب اصلی ورودی ساختمان پشت این درب است. این بنای تاریخی در حال حاضر تبدیل به دفتر میراث فرهنگی بندرلنگه شده است. معماری. خانه فکری با بادگیرهای بلند و زیبا و ویژگی‌های معماری چشمگیری که دارد یکی از الگوهای اصیل معماری جنوب ایران است. این بنا ۳۴۰۰مترمربع مساحت و ۱۲۰۰مترمربع زیربنا دارد و دارای دو حیاط اندرونی و بیرونی، ۵ بادگیر، ۲ زیرزمین، ۲۵ اتاق، ۱۰سرویس بهداشتی و دو سرسرا است. سنگ، ساروج و گچ مصالح به‌کار رفته در ساخت خانه فکری است. سقف این بنا از تیرهای چوبی از جنس چندل
فکری است. سقف این بنا از تیرهای چوبی از جنس چندل آفریقایی، حصیرهای بافته شده از برگ درخت خرما و حصیرهایی از نی بافته شده با پوشش کاه‌گل است. قرار گرفتن خانه فکری در ارتفاع پنج متری از سطح زمین، وجود راهروها و بادگیرها با معماری ویژه، از دلایل تهویه و خنکی هوای داخل این خانه است. مرمت. در سال ۱۳۹۶ پس از آسیب دیدن بخشی از سقف خانه‌ فکری بر اثر بارندگی، اداره‌کل میراث فرهنگی هرمزگان با مرمت اضطراری این بنا، سقف و بخش‌هایی که دچار آسیب بیشتری شده بودند را مرمت کرد. منابع.
ساختمان کوشک مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره معاصر است و در تهران، میدان فردوسی ـ خیابان فردوسی ـ خیابان کوشک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساختمان کوشک محل استقرار مرکز مطالعات منطقه‌ای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی (وابسته به یونسکو) است.
منزل شهید رجایی مربوط به دوره معاصر است و در تهران، خیابان آجانلو، کوچه میرزایی واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مکان هم‌اکنون به خانه موزه شهید رجایی تبدیل شده است. موزه. در این موزه آثار محمدعلی رجایی، اعم از میز و اتاق کار، وسایل شخصی، محل پذیرایی از میهمانان خارجی و محل زندگی وی به نمایش گذاشته شده است. نشانی. خانه موزه شهید رجایی درمیدان بهارستان، خیابان مجاهدین اسلام، نرسیده به چهار راه آبسردار، خیابان شهید آجانلو، کوچه شهید
چهار راه آبسردار، خیابان شهید آجانلو، کوچه شهید میرزایی، پلاک ۶ قرار دارد. منابع. ۳. مصاحبه با مدیر خانه موزه شهید رجایی (آقای امید یزدانی دینانی)
مسجد ملا حسن مربوط به دوره قاجار است و در خیابان انقلاب، داخل بافت بازار قدیمی خوی واقع شده است. این اثر در ۲۵ اسفند ۱۳۷۵ با شماره ثبت ۱۸۴۹ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شد. این مسجد در قرن ۱۲ هجری قمری توسط حاجی آقا حسنی، فرزند ملا حسن امام جمعه خوی ساخته شد و به نام ملا حسن شیخ‌الاسلام شهرت یافته است. مدارک نشان می‌دهد ساخت مسجد در سال ۱۲۱۶ هجری قمری صورت گرفته است. به گزارش بخش ایران‌شناسی ایسنا، مسجد ملا حسن در ضلع جنوبی خیابان انقلاب و تقریباً روبه‌روی مسجد قدیمی سیدالشهدا قرار دارد و قدیمی‌تر از
مسجد قدیمی سیدالشهدا قرار دارد و قدیمی‌تر از آن مسجد است. ورودی اصلی مسجد بدون حیاط بوده و با یک هشتی به تالار شبستان که به شکل هشت‌ضلعی است و شامل سه فرش‌انداز و دو ردیف ستون سنگی تراشیده می‌شود، ختم می‌گردد. در ضلع شرقی ورودی مسجد، مناره آجری نسبتاً عریض قرار دارد و بدنه آن شامل اتاق‌های پنجره‌دار است. ورودی دیگر مسجد به بازار قدیمی شهر باز می‌شود. تزئینات آجری گنبدها بسیار زیبا و متنوع است؛ در آجرچینی کاسه گنبد از طرح‌های لوزی، دایره و گل‌های هجده‌پی استفاده شده است. هشتی ورودی نیز دارای طاق‌نماهای رسمی
شده است. هشتی ورودی نیز دارای طاق‌نماهای رسمی بندکشی شده و گنبد آجری است. مسجد تا ارتفاع حدود ۸۰ سانتی‌متر با سنگ ساخته شده و باقی با آجر است. ستون‌ها سنگی بوده و چفت و بست آنها محکم انجام شده است. محراب مسجد در داخل طاق‌های آجری قرار دارد و دارای حاشیه کاشی‌کاری جدید است. همچنین، وجود نورگیرها در اطراف دهانه گنبدهای ضلع شمالی شبستان، که هر گنبد دارای سه نورگیر است، از نکات جالب مسجد محسوب می‌شود.
خانه ذوالفقاری یا عمارت ذوالفقاری مربوط به دوره قاجار است و در زنجان، خیابان طالقانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. پیشینه. این بنا در یکی از محلات قدیمی شهر زنجان موسوم به محله «دالان آلتی» در ضلع شمالی سبزه میدان و مسجد جامع و جنوب دروازه ارگ و محله سبزه میدان قرار دارد. این بنا ساختمان مسکونی و اداری حکمران زنجان بوده و از مجموعه هفت باب عمارت اندرونی و یک باب عمارت بیرونی و بخش‌های مختلفی چون کالسکه خانه و ... تشکیل یافته بود. از این
چون کالسکه خانه و ... تشکیل یافته بود. از این مجموعه در حال حاضر فقط عمارت بیرونی باقی‌مانده که به نام «عمارت محمود خان ذوالفقاری» معروف است و با وجود این که متعلق به کلیه فرزندان اسعدالدوله ذوالفقاری بود. این عمارت توسط سردار اسعدالدوله ذوالفقاری (پدر محمود خان) دراواخر حکومت قاجار تجدید بنا گردیده و پس از وی محمودخان و سایر برادران در آن اقامت داشته‌ و از آن به عنوان دفتر کار و عمارت بیرونی جهت پذیرایی از میهمانان و عموم استفاده شده‌است. در گذشته این بخش از شهر زنجان محله اعیان‌نشین بوده و مجموعه بناهایی
شهر زنجان محله اعیان‌نشین بوده و مجموعه بناهایی در سبک و الگویی همسان همچون خانه وزیری، خانه خدیوی، عمارت دارایی و… در این محل ساخته شده بود. بعد از انقلاب، عمارت ذوالفقاری مدت‌ها دراختیار یکی از نهادهای انقلابی بود و تا ثبت این بنا در فهرست آثار ملی کشور به دلیل متروک ماندن و عدم مراقبت‌های لازم آسیب فراوانی دید. در جریان توسعه و تعریض خیابان طالقانی دیوار و سردر ورودی بنا به‌طور کامل تخریب گردید. در سال‌های اخیر نیز با اجرای طرح‌های عمران شهری، آسیب زیادی به بنا وارد آمده‌است. از جمله با احداث خیابان
به بنا وارد آمده‌است. از جمله با احداث خیابان زینبیه و عبور آن از داخل حیاط عمارت، قسمتی از عرصهٔ بنا از بین رفت و بخش عمده دیگر به پارک تبدیل شد. در سال ۱۳۷۹ میراث فرهنگی استان زنجان تصمیم به حفاظت و مرمت عمارت ذوالفقاری گرفت و در این راستا بنای مذکور در چندین مرحله مرمت و بازسازی گردید. با انتقال مجموعه آثار بدست آمده از معدن نمک چهر آباد در سال ۱۳۸۶ موزه موقت مومیایی‌ها در این مکان به وجود آمد و در سال ۱۳۸۸ اولین موزه باستان شناسی استان زنجان در عمارت ذوالفقاری افتتاح گردید. معماری. عمارت ذوالفقاری در
افتتاح گردید. معماری. عمارت ذوالفقاری در مرکز بافت کهن زنجان واقع شده‌است و به سبک بناهای اواخر دورهٔ قاجار ساخته شده‌است. سبک ساختمانی آن از بناهای گوتیک اروپایی گرفته شده‌است. کل مجموعه با پوشش شیروانی است. در بالای هسته مرکزی بنا، نورگیر زیبایی وجود دارد که به کلاه فرنگی معروف است. این بنا دارای سر در ورودی زیبای بود که تخریب شد کاربری. در حال حاضر این عمارت تبدیل به موزهٔ سه تن از مردان نمکی شده‌است. بعد از گشایش این موزه سه جسد از چهار جسد برای بازدید عموم از موزه رختشویخانه زنجان به این مکان منتقل
عموم از موزه رختشویخانه زنجان به این مکان منتقل شدند. سر و پای چپ یکی دیگر از این مردان در موزه ملی ایران در تهران قابل بازدید است.