payamvha/North_RAG huggingface dataset:
بزرگی ایجادشده‌است، که به نام «غضب گه» معروف است و مردم برای در امان ماندن از زمین لرزه، صلوات می‌فرستادند و به مرور زمان به قلعه صلواتی معروف شده‌است. قلعه صلواتی در ۲۵ کیلومتری شمال غرب شهرلالی قرار دارد. این دژ تاریخی با مساحت تقریبی ۱۰۰۰ متر با استفاده از سنگ‌های رودخانه‌ای منطقه و ملات گچ و آهک ساخته شده‌است. موقعیت دژ به‌گونه‌ای است که در میان دشتی سرسبز و زیبا قرار گرفته و دیدن آن به ویژه در اواخر زمستان و بهار، لطف و صفای خاصی دارد. در حال حاضر مراتع و املاک اطراف قلعه هم اکنون متعلق به طایفه
مراتع و املاک اطراف قلعه هم اکنون متعلق به طایفه بابادی و تیره میرقائد تعلق دارند قطر دیوارهای قلعه در بخش پایینی پهنایی برابر ۵ /۱ متر دارد و هرچه بر بلندای این دیوارها افزوده می‌شود از پهنای دیوارها کم شده و در نهایت بخش بالایی دیوار نیم متر ضخامت دارد. در زیر تمام برج‌ها اتاق‌هایی تعبیه شده که این اتاق‌ها به بالای برج از طریق پلکان راه دارند وسقف اتاق‌ها هلالی و ضربی بوده و در تمام اتاق‌ها طاقچه‌هایی قرار گرفته و در تمام برج‌ها، دودکش‌ها و تیرکش‌ها و اتاق‌ها لوله‌های بخاری در دیوارها تعبیه شده‌است.
اتاق‌ها لوله‌های بخاری در دیوارها تعبیه شده‌است. دیوارهای قلعه حدود چهارمتر بلندی دارند در دیواره‌های بیرونی قلعه نیز ۹ برج ساخته شده‌است که این برج‌ها علاوه بر کار نگهبانی موجب استحکام و تقویت دیوارهای قلعه می‌شدند. قلعه صلواتی تنها اثر تاریخی این منطقه نیست. این قلعه درپنج‌کیلومتری غرب قلعه خراج و ده‌کیلومتری شرق قلعه دختر واقع شده‌است. ساکنان قدیمی قلعه از آب قناتی که از کوه‌های مجاور سرچشمه می‌گرفت به عنوان منبع آب استفاده می‌کردند. شاید نام این قلعه نسبت به سایر قلعه‌های نظامی عجیب باشد. این موضوع
نسبت به سایر قلعه‌های نظامی عجیب باشد. این موضوع مربوط به تاریخچه ساخت و استفاده آن است. براساس روایات و مستندات تاریخی کاروان‌های تجاری و مسافرانی که از مسیر دزفول، شوشتر به بنه‌وار و ایزه سفر می‌کردند در طول مسیر خود در این قلعه اقامت و استراحت می‌کردند و بانیان و صاحبان قلعه از این مسافران به رایگان پذیرایی می‌کردند و به همین دلیل رفته رفته این قلعه به نام قلعه صلواتی مشهور شد. منبع : تاریخ بختیاری و اسناد
پل علی ابن حمزه مربوط به دوره زندیان است و در شیراز، خیابان حافظ، واقع بر رودخانه خشک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این پل در فاصله ۵ کیلومتری دروازه قرآن شهر شیراز و حد فاصل مقبره امام زاده علی بن حمزه شیراز و بازار وکیل‌الرعایا قرار دارد. این پل تاریخی بر روی رودخانه خشک قرار دارد. بنا به تصمیم شهرداری شیراز و میراث فرهنگی مدتی است مسیر حرکت خودروها از روی این پل تغییر پیدا نموده است. این پل در زمان فرمانروایی آل بویه بر روی رودخانهٔ «خشک»
در زمان فرمانروایی آل بویه بر روی رودخانهٔ «خشک» شیراز احداث شده و بارها مورد مرمت قرار گرفته و سرانجام در زمان کریم خان زند به سال ۱۱۸۵ هجری قمری تجدید مرمت و نوسازی شده است. موقعیت. شیراز، خیابان حافظ، بین دروازه اصفهان و چهارراه حافظیه، واقع بر رودخانه خشک
چهارطاقی کنار سیاه بنایی چهارطاقی مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان فراشبند، بخش مرکزی، منطقه کنار سیاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در سال ۱۳۹۶ بخش‌هایی از دیواره‌ها، گنبد و طاق‌های این بنا و بناهای کناری با رویکرد پایداری‌بخشی به بنا با اعتبار ۴۰۰ میلیون ریالی بازسازی شد. منطقه کنارسیاه از آثار دوره دوره ساسانی و اوایل اسلام است و در تقسیمات کشوری در شهرستان فراشبند در جنوب غربی استان فارس واقع شده است، ولی به دلیل اینکه اثر مذکور،
فارس واقع شده است، ولی به دلیل اینکه اثر مذکور، در دی ماه سال ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است و در آن مقطع زمانی، شهرستان کنونی فراشبند جزیی از شهرستان فیروزآباد قرار داشته است، این اثر در فهرست آثار ملی کشور به نام شهرستان فراشبند ثبت و اعتبار ملی مرمت آن نیز به شهرستان فراشبند تخصیص و با نظارت اداره میراث فرهنگی فراشبند مرمت شده است. این اثر از نظر موقعیت جغرافیایی در حوزه شهرستان فراشبند قرار دارد. فراشبند واقع در جنوب غربی استان فارس و در ۱۷۰ کیلومتری شیراز با دارا بودن ۹۸ اثر ثبت ملی، ۱۵۲ اثر
شیراز با دارا بودن ۹۸ اثر ثبت ملی، ۱۵۲ اثر شناسایی شده و بالغ بر ۲۵ چهارطاقی به عنوان پایتخت چهارطاقی‌ها ملقب شده‌است.
قلعه بیاضه یا ارگ بیاضه قلعه‌ای قدیمی است که در روستای بیاضه قرار دارد. این بنای چند طبقه و خندق عریض و عمیق و مجموعه خشتی گسترده و به هم پیوسته پیرامون آن، نمونه ارگ و دژ کویری است. مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خور و بیابانک، روستای بیاضه واقع شده‌است. این قلعه باستانی با سبک معماری ساسانی، قرن‌ها کارکردهای دفاعی و مسکونی داشته و در دوره اسماعیلیه پایگاه هواداران حسن صباح بوده‌است. اتاق‌های متعدد و طبقات مختلف قلعه تا چند سال قبل به عنوان محل نگهداری اموال و انبار
تا چند سال قبل به عنوان محل نگهداری اموال و انبار غله روستاییان مورد استفاده قرار می‌گرفت. ذکر روستای بیاضه و قلعه آن در کتاب‌های احسن التقاسیم، صورت‌الارض ابن حوقل، سفرنامه ناصرخسرو و همچنین در سندی موسوم به جنگ نامه امامزاده ابومحمد ابراهیم (که در همین روستا مدفون است) آمده‌است. بنا بر سفرنامه ناصرخسرو او هنگام عبور از مسیر نائین به طبس در این روستا و به گفته خودش در «پیاده» توقف داشته و در سفرنامه خود از قلعه کهن آن یاد کرده‌است. در دوره‌های معاصر جهانگردان غربی مانند سون هدین، آلفونس گابریل و مک کرگور
غربی مانند سون هدین، آلفونس گابریل و مک کرگور هنگام عبور از کویر مرکزی ایران از آن سخن گفته‌اند. در هجوم نایب حسین کاشی و قشون او به صفحات کویر در سالهای ۱۳۲۸–۱۳۲۷ هجری قمری تمام قلاع منطقه از نائین تا طبس سقوط کرد ولی مهاجمان با وجود به توپ بستن قلعه از تسخیر آن عاجز ماندند. ماشاءالله خان پسر نایب حسین با اصرار بر ماندن نیروهایش در منطقه تا تسخیر آخرین دژ کویر در نامه‌ای تهدیدآمیز خواستار تسلیم روستاییان شد ولی آنان به پشتوانه استحکامات موجود و آمادگی دفاعی و موقعیت قلعه با این شعر به وی پاسخ دادند:
دفاعی و موقعیت قلعه با این شعر به وی پاسخ دادند: بالاخره مهاجمان در برابر پایداری قلعه نشینان مجبور به ترک منطقه شدند. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
قلعه ملک‌آباد زاخت مربوط به دورهٔ سلجوقیان است و در شهرستان عنبرآباد، بخش جبالبارز جنوبی، روستای ملک‌آباد زاخت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل دودهک مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، روستای دودهک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این پل بر روی رودخانه قم‌رود احداث شده و دارای ۴ دهانه متقارن می‌باشد. عرض پل حدود ۳ متر می‌باشد که در دو طرف آن دیوارهایی به ارتفاع ۱ متر ساخته شده است. در سال‌های اخیر دو دهنه آن فرو ریخته است.
مسجد آقا عباس مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در آمل، شرق محله کارگر، ضلع جنوب غربی راسته بازار نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ویژگی و موقعیت. این مسجد که در شرق کارگر محله قرار دارد، از مساجد قدیمی آمل به حساب می‌آید. بنای فعلی این مسجد متعلق به دورهٔ صفویه است که در دورهٔ قاجار مرمت‌های اولیه بر روی آن صورت پذیرفت. ورودی مسجد در ضلع شمالی است و بر فراز سردر آن مناره هشت ضلعی زیبایی با تزیینات خاص آجرکاری قرار دارد. قدمت این مناره
با تزیینات خاص آجرکاری قرار دارد. قدمت این مناره احتمالاً بیشتر از بنای فعلی مسجد است و به نوعی می‌توان گفت که منارهای مسجد جامع و امام حسن عسگری برگرفته از آن است. حیاط مسجد مستطیل شکل و شبستان‌هایی در جهت جنوبی و غربی آن وجود دارد. شبستان غربی چهار فیلپا و شبستان جنوبی شش فیلپا در وسط دارد. ضلع شمالی مسجد به علت پیش‌آمدگی دکان‌های مجاور به صورت راهروست و در طبقهٔ بالای ضلع شمالی و غربی با استفاده از چوب، حجره‌هایی برای طلاب بنا نهاده‌اند. ارتباط با حجره‌ها و مناره از طریق راه‌پله ضلع شمال شرقی است.به نقل
و مناره از طریق راه‌پله ضلع شمال شرقی است.به نقل از یاسنت لویی رابینو این بنا یک بار در اثر زلزله تخریب و در سال ۱۲۲ به دست آقا علی اشرف مشایی و حاجی گرشاسب بازسازی شد.
حمام مشیر مربوط به دوره قاجار است و در داراب، خیابان بهار، ساختمان هلال احمر قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد حاج علی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان لطفی خان زند، ضلع شرقی مدرسه خان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد حاج علی در محله گود عربان در فاصله 4 دقیقه ای از مسجد نصیر واقع گردیده است و در سال 1200 ه. ق ساخته شده است. در حال حاضر این مسجد بیش از دو قرن و نیم قدمت دارد . ستون های این مسجد از نظر معماری بسیار مشابه ستون های مسجد وکیل می باشد و آجرکاری و کاشی کاری های این مسجد از ویژگی های برجسته این مسجد قدیمی در شیراز است .
مسجد میرزا هادی (امامی) مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، محله سنگ سیاه، جنب بیبی دختران واقع شده است. این مسجد با طاق های بسته ی تیزه دار و با هنر آجرکاری زیبای خود، فضای چشم نوازی را برای مخاطبان به تصویر می کشد. حوضی بزرگ در میانه ی حیاط، در راستای سبک معکاری ایرانی، تعدیل دمای محیط را تامین می کند و نیز مانند فیروزه ای زلال، آبی برای وضوی نمازگزاران را در اختیار می گذارد. رواق های زیبا - از زیبایی های معماری مساجد ایران - در این مسجد نیز به چشم می خورد و نیز حیاط خلوتی در ضلع شرقی این مسجد خلوت گاهی
و نیز حیاط خلوتی در ضلع شرقی این مسجد خلوت گاهی برای پناهندگان به فضای معنوی این بناست. به منظور حفاظت و پایداری این بنا، مرمت های مستمر بر روی آن از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی انجام می شود. در سال 91 رواق های ضلع شرقی و غربی و نیز حیاط خلوت این مسجد مورد مرمت قرار گرفت و هم اکنون نیز در خرداد ماه 1399 خورشیدی در حال مرمت های بیشتر می باشد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد حاج نظام مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان لطفعلی خان، محله اسحق بیگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. از ویژگی های بارز مسجد حاج نظام الملک طاق های آجرکاری و شبستان ستون دار می باشد. مساجد شبستانی از بخش سرپوشیده در جانب قبله و حیاط مرکزی و ایوان جلوی آن و صفه هایی در اطراف تشکیل یافته اند. این مسجد با ساختاری شبیه خانه های قدیمی به فضای دلپذیر و روح انگیز جهت راز و نیاز با خالق تبدیل شده است.
کلیسای میناس مقدس مربوط به دوره قاجار است و در تهران، ده ونک واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۴۶۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تاریخ. حسن مستوفی‌الممالک تعدادی از ارمنیان استان چهارمحال و بختیاری را به تهران آورد و در ده ونک اسکان داد. او در سال ۱۲۳۵ خورشیدی (۱۸۵۶ میلادی)، این کلیسا را برای ارمنیان ده ونک به هزینه خود ساخت. مستوفی‌الممالک صلیبی از برنز به کلیسا اهدا کرده‌است. بر روی صلیب این عبارت حک شده‌است: «مستوفی الممالک ونک فی شهر ذیقعده الحرام ۱۲۷۸.» معماری کلیسا. کلیسا
فی شهر ذیقعده الحرام ۱۲۷۸.» معماری کلیسا. کلیسا دارای پلان مستطیلی شکل با سمت شرق به غرب است به طول ۱۷ متر و عرض ۹/۵ متر. مصالح بکار رفته در آن آجر و خشت است. دیوارهای داخلی آن با گچ پوشانده شده‌است. سقف کلیسا توسط شش ستون که قبلاً از جنس چوب بوده‌است محافظت می‌شود. سطح بنای کلیسا از سطح حیاط دو پله پائین‌تر قرار داشته و دارای نورگیرهایی در سه سمت بنا است و سه ورودی در سمت غربی و جنوبی است که در بالای ورودی جنوبی ناقوس خانه کوچک کلیسا قرار دارد. قبرستان اهالی روستا در تپه‌های مشرف به کلیسا بوده‌است که در
روستا در تپه‌های مشرف به کلیسا بوده‌است که در حال حاضر در محل آن ورزشگاه آرارات بنا شده‌است.
مسجد عثمان ذوالنورین مربوط به قرون اولیه اسلام در شهرستان درمیان، طبس مسینا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قدمت این مسجد که در داخل قلعه قدیمی شهر طبس مسینا از توابع شهرستان درمیان خراسان جنوبی واقع است با توجه به سابقه دیرینه شهر و منابع تاریخی متعدد به قرن اولیه اسلام می رسد که در دوره های مختلف مورد بازسازی قرار گرفته است. آجرکاری نمای ورودی بنا که در دوره قاجار ایجاد شده اند و نیز تزئینات محراب از جمله عوامل تزئینی این بنا به شمار می رود.
از جمله عوامل تزئینی این بنا به شمار می رود. وجود کتیبه های متعدد بر روی ستونها و دیوارهای داخلی مسجد و نیز کتیبه ای به تاریخ 1208 نشان دهنده وجود این بنا قبل از دوره قاجار است
آسبادهای طبس مسینایا آسیاب بادی طبس مسینا مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان درمیان، شهر طبس مسینا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در شهر طبس مسینای خراسان جنوبی اکنون ۶۰ باب آسباد موجود است و از این رو باید آن را پایتخت آسبادهای دنیا دانست. آسباد که برخی آن را نخستین ساخته صنعتی بشر می‌دانند قدمتی به بلندای تاریخ دارد. در پهنه وسیعی از خراسان بزرگ تاریخی از شمال هرات تا جنوب سیستان با بهره‌گیری از بادهای ۱۲۰ روزه، درست در فصلی که مقارن با
از بادهای ۱۲۰ روزه، درست در فصلی که مقارن با برداشت غلات است آسبادها به کار می‌افتادند. در میان پهنه‌های شرق ایران بزرگ شامل آسبادهای خراسان جنوبی، رضوی و سیستان که از فناوری آسباد بهره می‌بردند خراسان جنوبی از اهمیت خاصی برخوردار است و همین اهمیت موجب شده که مطابق آخرین شناسایی‌های انجام شده این استان با ۲۵۹ باب آسباد موجود بیشترین تعداد آسباد را در سطح کشور داشته باشد. با توجه با اینکه شدت بادهای ۱۲۰ روزه در مناطق محتلف خراسان جنوبی نیز یکسان نیست و از طرفی نیاز به نیروی باد برای تولید آرد از غلات تابع
نیاز به نیروی باد برای تولید آرد از غلات تابع نیازهای جامعه هدف و یا تولید غلات در محل است، اکنون از نظر تعداد شهرستان درمیان بیشترین تعداد آسباد را در سطح شهرستان‌های ایران دارد و پس از آن نهبندان در رده دوم قرار دارد. در حال حاضر آسبادها علاوه بر درمیان و نهبندان در شهرستان‌های بیرجند، سربیشه، قاینات و خوسف نیز دیده می‌شوند. در شهر تاریخی طبس مسینا که بنیان آن حداقل به دوره اشکانی می‌رسد به خاطر وجود دشتی حاصل خیز که خود تولیدکننده غلات فراوانی بوده تعداد آسبادها بالاست؛ به نحوی که در شهر طبس مسینا در
آسبادها بالاست؛ به نحوی که در شهر طبس مسینا در حال حاضر ۶۰ باب آسباد موجود است و از این رو باید آن را پایتخت آسبادهای دنیا دانست.
کارخانه قند کهریزک نخستین کارخانه قند ایران و واقع در ، شهر کهریزک است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به عنوان اثر ملی به ثبت رسید اما در ۲۵ خرداد ۱۳۹۸ به حکم دیوان عدالت اداری از فهرست آثار ملی خارج شد. در دوران ناصرالدین شاه قاجار، میرزا علی خان امین‌الدوله امتیاز تولید قند در ایران را گرفت و با مشارکت یک کمپانی بلژیکی، «شرکت سهامی بلژیکی برای قندسازی» را به راه انداخت که مکان امروزی را برای ساخت کارخانه انتخاب کرد. چون زمین‌های آبرفتی و مساعد کشاورزی داشت. ساخت
چون زمین‌های آبرفتی و مساعد کشاورزی داشت. ساخت کارخانه در اول ذی‌الحجه ۱۳۱۲ (پنجم خرداد ۱۲۷۴ خورشیدی) آغاز شد و حدود یک سال بعد، پایان یافت. ظرفیت کارخانه هشتاد تا صد تن چغندر در روز و ماشین‌های آن ساخت انگلستان و از کارخانه ویلکاک بود. اما این کارخانه در سال ۱۳۱۷ قمری (۱۲۷۹ خورشیدی) ورشکسته و تعطیل شد. از جمله علل تعطیلی کارخانه، جای آن بود که در منطقه‌ای کم‌آب بود که روستاهایش فاصله زیاد از هم دارند و نمی‌تواند چغندر مصرفی کارخانه را به بهای مناسب تأمین کند. در حدود سال ۱۳۰۵ خورشیدی، افرادی این کارخانه
کند. در حدود سال ۱۳۰۵ خورشیدی، افرادی این کارخانه را خریدند و برای راه‌اندازی دوباره آن کوشیدند. در سال ۱۳۰۸ کسری ماشین‌آلات از کمپانی آلمانی وولف خریداری و نصب شد و اولین بهره‌برداری مجدد آن در سال ۱۳۱۰ صورت گرفت. دولت با گذراندن مصوبه‌ای در مجلس در ۲۵ تیر ۱۳۱۲ همه سهام کارخانه را خریدار و اداره کارخانه را به دست گرفت. سرانجام کارخانه به علت فرسودگی ماشین آلات در ۱۳۴۳ متوقف شد و بعد از انقلاب به تصرف بنیاد مستضعفان درآمد تا این که اخیراً شرکت ساختمانی آن را خریداری کرد تا تخریب و آپارتمان‌سازی کند. این
را خریداری کرد تا تخریب و آپارتمان‌سازی کند. این شرکت در اوائل سال ۱۳۹۵ با طرح شکایت به دیوان عدالت اداری، درخواست خروج از ثبت بنا را مطرح کرد و سرانجام حکم دلخواه خود را از این دیوان گرفت.
کاروانسرای خانه زنیان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان شیراز، روستای خان زنیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع حاج عبدالله نوقاب مربوط به دوره قاجار است و در نوغاب (گناباد)، واقع شده است. این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۴۵۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد حاج عبدالله در فاصله 2 کیلومتری از مرکز شهرستان در نوقاب (خیابان قائم) واقع می باشد. این بنا مربوط به دوره قاجار می باشد که در زمان پهلوی نیز استحکاماتی به آن افزوده شده، مصالح به کار رفته در این بنا خشت، آجر در ابعاد 27*27، آهک و گچ و کاه گل می باشد. در سال 80-81 توسط اداره اوقاف-میراث فرهنگی و افراد خیر ،شبستان آن مرمت شده و آجر فرش
فرهنگی و افراد خیر ،شبستان آن مرمت شده و آجر فرش صحن آن تعویض گردیده، در کنار این مسجد اب انبار و یک حمام قدیمی و ساباط،حسینیه قرار داشته که متاسفانه در طرح تعریض خیابان تخریب شده و فقط مخزن آب انبار باقی مانده است. از نظر پلان مسجد دارای یک ایوان،در جنوب، دو جبهه رواق در ضلع غرب و شرق و یک شبستان در ضلع شرقی دارد.مساحت کل بنا 850 متر مربع می باشد. سقف ایوانی به صورت طاق و تویزه پوشش و شبستان آن به صورت گنبدی پوشش یافته است. مسجد جامع عبدالله نوقاب از نظر ملکی وقفی بوده و متولی آن در اصل حاج عبدالله نوقاب
وقفی بوده و متولی آن در اصل حاج عبدالله نوقاب می باشد که دارای موقوفات بسیار زیاد است.
عمارت علوی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در بوشهر، خیابان ساحلی، بافت قدیم شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مساحت عمارت علوی ۵۷۵ مترمربع و اعیانی آن نیز ۴۷۰ مترمربع است. این عمارت در حال حاضر با عنوان موزه چاپ و نشر استان بوشهر مورد دسترس عموم است.
خانه شهبازیان مربوط به اواخر دوره قاجار است و در همدان، خیابان بو علی سینا، کوچه میر فندر سکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این خانه متعلق به حاج تقی شهباز بوده است که بعد از ایشان به عنوان آثار ملی ثبت گردید.
تل صادق آباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان فسا، دهستان جنگل، روستای مقابری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
میل مزرعه نو کهک مربوط به دوره سلجوقی است و در شهرستان کهک، بخش فردو، مزرعه نو (کهک) واقع شده است. این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۴۷۷۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده بابا نجم مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان فیروزآباد، بخش مرکزی، روستای بابانجم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاسیسات گازی آغار از میدان گازی آغار دالان در مجاورت این روستا میباشد
مجموعه بقاع جمال کر که شامل دو بقعه می‌شوند.طبق برخی منابع این بقعه مربوط به دوره صفویه است بقعه در شهرستان ممسنی، بخش ماهورمیلانی، منطقه میشان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه سلطان محمود صرم مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان کهک، روستای صرم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گورستان ارامنه اخته‌خانه مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان سلماس، روستای اخته‌خانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این گورستان با وسعت ۸۰۰ مترمربع در یک کیلومتری روستای آخته خانهٔ شهرستان سلماس واقع شده‌است و قدمت آن به دورهٔ قاجاریه می‌رسد. در این قبرستان یک کلیسای تاریخی نیز وجود دارد که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است. در محوطهٔ قبرستان سنگ قبرهایی از سنگ‌های سیاه آتشفشانی با نوشته‌هایی به خط ارمنی وجود دارد که تاریخ آنها اکثراً به
به خط ارمنی وجود دارد که تاریخ آنها اکثراً به اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم می‌رسد.
جلال‌الدین بن علی زین‌العابدین، معروف به سیدالحرمین و امامزاده زنجیری در شیراز، محله گود عربان و جنب مسجد نصیرالملک واقع شده است. بقعه این امامزاده توسط نصیرالملک ساخته شده که گنبد بقعه کاشیکاری و مرقد آن را معجری از جنس نقره و استیل دربرگرفته است. علت نامیدن این امامزاده، به سیدالحرمین و امامزاده زنجیری، به دلیل اعتقاد فراوان میرزا حسن‌خان نصیرالملک فرزند علی اکبرقوام حکمران فارس در زمان قاجار، به این امامزاده است. به طوری که حکایت می‌کنند نصیرالملک، افراد متهم را در این امامزاده زنجیر می‌کرده و اگر زنجیر
متهم را در این امامزاده زنجیر می‌کرده و اگر زنجیر پاره می‌شد علامت بی‌گناهی شخص متهم بود در غیر این صورت متهم، گناهکار شناخته می‌شد. یادآور می‌شود، شیرازی‌ها شب‌های سه‌شنبه برای انجام نذر و نیاز و برآوردن حاجات در این امامزاده حضور به هم می‌رسانند. آرامگاه امامزاده زنجیری مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی است و در شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، جنب مسجد نصیر الملک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کل گندم کش مربوط به دوره نوسنگی - دوره صفوی است و در شهرستان کهگیلویه، روستای محمدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این تپه در کنار کاروانسرای محمدآباد قرار دارد که یکی از قدیمی ترین کاروانسراهای ایران است.کاروانسرای محمدآباد در 10 کیلومتری جاده قدیم دهدشت–بهبهان، در یک کیلومتری شمال­شرقی روستای محمدآبادقرار دارد. کاروانسرا نزد اهالی منطقه "کَل گَندُم­کَشی"نامیده می­شود. کَل یعنی نیم و ویرانه، از آن جهت که برخی آن را ویرانه فرض می­کنند و
از آن جهت که برخی آن را ویرانه فرض می­کنند و گندمکشی، به واسطه گردنه مشرف بر آن، که مسیر انتقال غلات این منطقه، به شمار می­رفته است. بدین جهت به کَل گندمکَشی موسوم است. گردنه گندمکشی، میان­دید خوبی را برای تشخیص راه ارتباطی در دوران گذشته، برای رهگذران فراهم می­ساخته، بطوریکه اگر در این محل رو به سوی باختر ایستاده باشیم، دقیقا روبروی ما تنگ­تکاب( که مرز میان بهبهان با کهگیلویه است) و پشت سرِ ما، تنگ پیرزال قابل مشاهده است. رودخانه بُوا در ضلع غربی و در فاصله تقریباً 15 متری، نزدیکترین منبع آب به کاروانسرا
تقریباً 15 متری، نزدیکترین منبع آب به کاروانسرا است که در تمامی فصول سال، آب در آن جریان دارد گر چه در فصل زمستان، چشمه­های آبِ نزدیکی بنا، از دل کوه می­جوشد و در دوره پهلوی و دو دهه نخست دوره جمهوری اسلامی، آب آشامیدنی روستائیان و عشایر، از چاهی در 100 متری شمال کاروانسرا، تامین می­شد( سپیدنامه و صالحی کاخکی، 1400). منابع. برای اطلاعات بیشتر رجوع کنید به مقاله حسین سپیدنامه و احمد صالحی کاخکی(1400). کاروانسراهای ساسانی- اسلامی جنوب ایران(مطالعه موردی کاروانسرای محمدآباد کهگیلویه). "مجله مطالعات ایرانی-
محمدآباد کهگیلویه). "مجله مطالعات ایرانی- اسلامی", "11"(2), 119-149. doi: 10.30484/jii.2021.2831.1044
کلیسای پطروس پولیس مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اورمیه، روستای کلیساکندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کلیسای پطروس و پولوس در 5 کیلومتری جادهٔ آسفالتهٔ ارومیه - بندر گلمانخانه قرار دارد و توسط مربختیشوع حکیم، از پزشکان هارون الرشید، خلیفهٔ عباسی در سدهٔ ۸ میلادی ساخته شده‌است. این کلیسا که به نام “‌پطروس و پولوس“ از حواریون عیسی مسیح نامیده می‌شود از قدیمی‌ترین کلیساهای آشوری است. در اطراف این کلیسا
قدیمی‌ترین کلیساهای آشوری است. در اطراف این کلیسا بیمارستان و کتابخانه‌ای وجود داشته و مصالح به کار رفته در کلیسا تماماً از نوع سنگ لاشه و قلوه سنگ نامنظم است که با ملاط ماسه و آهک کار شده و با نوعی گچ قسمت بیرونی و داخلی آن به صورت لایه ضخیم اندود شده‌است. ورودی بنا به طرف جنوب و دارای مقرنس کاری زیبایی از نوع گچ و سقف آن سنگی و به صورت تاق گهواره‌ای است.
تپه شماره ۱حسین‌آباد رضی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان آبیک، بخش بشاریات روستای حسین‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ، با شمارهٔ ثبت ۴۹۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه یرلری مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان آوج، بخش مرکزی روستای چوبینه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۹۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه آوه ۲ مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان قزوین، بخش رودبار الموت شرقی، روستای اوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۸۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قبرستان کیله چالان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان آوج، بخش آبگرم، روستای ساغران سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۸۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گول ایچی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان آوج، بخش مرکزی شهرستان آوج، روستای لک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۹۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چای لی تپه (۳) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان آوج، بخش مرکزی، روستای دشتک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۹۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کاشی کانه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان آوج، بخش آبگرم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۹۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه آقچه دام مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان آوج، بخش آبگرم، روستای آقچه دام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۹۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه اوزال لیک تپه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان آوج، بخش آبگرم، روستای قره داش پرچیک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۹۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره ۳ شهرآباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان آبیک، بخش بشاریات، روستای شهرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۹۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره ۳ مورآباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان آبیک، بخش بشاریات، روستای مورآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۹۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منطقه کالفی(کَلفه ی سَر ) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، بخش الموت، روستای دهک در الموت شرقی ماقبل منطقه بیشه ( ویشه ) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۹۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.