payamvha/North_RAG huggingface dataset:
اعلام شده‌بود که دکتر محمدصادق سجادی هم یکی از سخنرانان است اما وی به علت بیماری نتوانست در مراسم حاضر شود. باری، سخنران اختتامیه دکتر خالقی مطلق بود که شرحی از ۳۷ سال تلاش‌هایش داد و بعد از پایان صحبت‌هایش، پرده از روی دفاتر "شاهنامه" برداشت و به رسم یادبود، دفتر اول را امضا کرد. در پایان مراسم هم امیر صادقی با اجرای شاهنامه‌خوانی میهمانان را به وجد آورد. این نخستین بار بود که هر هشت دفتر، به‌طور یکجا چاپ و صحافی شده بودند و در معرض دید عموم در ایران قرار داشتند. خالقی مطلق در این مراسم گفت که انتشار این
داشتند. خالقی مطلق در این مراسم گفت که انتشار این کتاب در ایران، یکی از آرزوهای او بوده زیرا این کتاب متعلق به ملت ایران است. وی همچنین گفت که از آغاز کار تصحیح، همیشه ترسی ناخودآگاه در وی وجود داشته که با توجه به برنامه سنگین و زمان‌گیر کار، نتواند آن را به اتمام برساند اما خوشبختانه به پایان رساند. عرضه کتاب با تأخیر. بعد از برگزاری مراسم رونمایی در تیر ۱۳۸۶، در حالی که دوستداران "شاهنامه" بی صبرانه منتظر بودند که هر چه زودتر پیرایش خالقی مطلق به بازار برود تا تهیه کنند، تا اوایل بهمن ۱۳۸۶ خبری از توزیع
تا تهیه کنند، تا اوایل بهمن ۱۳۸۶ خبری از توزیع این کتاب نشد. در همین زمان، اعلام شد که مراحل تکثیر این کتاب تمام شده اما به دلیل شمار زیاد مجلدات، صحافی آن به پایان نرسیده و تا ۱۷ بهمن ۱۳۸۶، تحویل کتابخانه دایرةالمعارف بزرگ اسلامی داده خواهد شد. در همین خبر آمده بود که مسئولان پخش این کتابخانه نیز تا اسفند ماه این کتاب را به قیمت ۹۵ هزار تومان در کتابفروشی‌ها عرضه خواهند کرد. اسفند ماه هم سپری شد و همچنان طرفداران "شاهنامه" در انتظار توزیع پیرایش خالقی مطلق در بازار بودند. اواخر اسفند، خبر دیگری آمد که
در بازار بودند. اواخر اسفند، خبر دیگری آمد که توزیع کتاب به نیمه دوم فروردین ۱۳۸۷ موکول شده است. فروردین هم گذشت تا آن که عاقبت در اردیبهشت ۱۳۸۷، همزمان با بیست و یکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، پیرایش ۸ جلدی خالقی مطلق در غرفه دایرةالمعارف بزرگ اسلامی عرضه شد و فرهنگ‌دوستان ایرانی به آرزوی دیرینه خود رسیدند. اما "یادداشت‌های شاهنامه"، سه سال بعد در بیست و چهارمین دوره نمایشگاه کتاب تهران (اردیبهشت ۱۳۹۰)، با اصلاحات و افزوده‌هایی نسبت به چاپ قبلی کتاب در آمریکا، در غرفه انتشارات مرکز دایرةالمعارف
در آمریکا، در غرفه انتشارات مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی ارائه شد. این سه جلد، مجلدات نهم تا یازدهم از مجموعه «شاهنامه خالقی مطلق» را تشکیل می‌دهند. اما دوازدهمین و آخرین عنوان از مجموعه «شاهنامه خالقی مطلق» بیت‌یاب شاهنامه بود که به کوشش علی ایمانی و با همکاری خدیجه خسروی، در آذر ماه ۱۳۹۳ انتشار یافت اما عرضه کتاب در بیست و هشتمین دوره نمایشگاه کتاب تهران (اردیبهشت ۱۳۹۴) انجام شد. پس از آن دوره ۱۲ جلدی شاهنامه معمولاً به صورت یکجا عرضه شده است. بزرگداشت. عصر یک‌شنبه، ۷ اردیبهشت ۱۳۹۳ خورشیدی، مراسم
عصر یک‌شنبه، ۷ اردیبهشت ۱۳۹۳ خورشیدی، مراسم بزرگداشت جلال خالقی مطلق به همت مجله بخارا با همکاری بنیاد فرهنگی و اجتماعی ملت، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار و گنجینه پژوهشی ایرج افشار برگزار گردید. این برنامه در قالبِ یک صد و پنجاه و هفتمین شب از سلسله شب‌های بخارا با نام «شبِ جلال خالقی مطلق» انجام می‌شد. در ابتدای این نشست، علی دهباشی به عنوان سردبیر مجله بخارا و بانی، متولی و مجری برنامه شب‌های بخارا، به حضار خیر مقدم گفت و سپس فیلم قسمتی از سخنرانی ایرج افشار در مراسم
و سپس فیلم قسمتی از سخنرانی ایرج افشار در مراسم رونمایی از نخستین پیرایش شاهنامه در تیر ۱۳۸۶ در سالن پخش شد. پس از آن علی دهباشی از ژاله آموزگار دعوت کرد تا برای ادای سخنرانی به جایگاه بیایند. آموزگار از نقشِ فرّه ایرانی (که در متون پهلوی به معنی خویشکاری یا انجام وظیفه است) در کارخالقی مطلق گفت و بیان کرد که اکنون خالقی مطلق و نسلِ آن‌ها، دل‌نگران چشم به نسل بعد دوخته‌اند تا ببینند آن‌ها چگونه پاسخگوی فرّه ایرانی خواهند بود. پس از آن نوبت به سخنرانی محمد استعلامی رسید و وی اظهار داشت که در حدود بیست سال
استعلامی رسید و وی اظهار داشت که در حدود بیست سال پیش، جلال متینی به او وعده داده بود که کاری مطابق برنامه و دارای روش علمی امروزی روی شاهنامه در جریان است که همان کار خالقی مطلق بود. استعلامی از خالقی مطلق و امیدسالار با عبارت «عاشقان غربت‌نشین» یاد کرد که همچون فردوسی در غربت وطن با عشق به پاسداری از فرهنگ ایران دست به این کارِ بزرگ زده‌اند. سپس امیر صادقی برای حضار به شاهنامه‌خوانی از روی داستان سلم و تور پرداخت و سپس‌تر محمود امیدسالار و پژمان فیروزبخش به قرائت متن سخنرانی خود پرداختند. در نهایت نوبت
به قرائت متن سخنرانی خود پرداختند. در نهایت نوبت به خالقی مطلق رسید تا برای ایراد سخنرانی به پشت جایگاه تریبون برود و بعد از پایان یافتن سخنرانی ایشان، قلمی مزین به تصویر جلال خالقی مطلق توسط کارلو چرتی و جمال گلستانی به وی اهدا شد و هدایایی نیز از سوی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار و مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی (از آخرین کتاب‌های منتشر شده) به خالقی مطلق اهدا گردید. پخش تصاویری از خالقی مطلق و رویِ جلدِ آثارِ ایشان در دو کلیپ نیز از دیگر بخش‌های این مراسم بود و در پایان گروه موسیقی بوم و بر: فاضل
مراسم بود و در پایان گروه موسیقی بوم و بر: فاضل جمشیدی، حسین پیرنیا و آرش فرهنگ‌فر به اجرای قطعاتی پرداختند. دومین تصحیح شاهنامه. کشف دستنویس بیروت. در سال ۱۳۸۴، عضو هیئت علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، در کتابخانه قدیمی و معروف «مکتبة الشرقیة» متعلق به دانشگاه سن‌ژوزف بیروت، مشغول فهرست کردنِ نسخِ خطیِ فارسی بود که متوجه شد در میان ۵۱ دستنویس فارسی در آن جا، یک نسخه از "شاهنامه" فردوسی هم هست. وی از ۲۲ صفحه آن عکس انداخت و آن‌ها را به دست خالقی مطلق رساند. خالقی مطلق این ماجرا را شرح داده
مطلق رساند. خالقی مطلق این ماجرا را شرح داده است: خالقی مطلق با بررسی این ۲۲ صفحه از دستنویس بیروت، مقاله مفصلی در ۷۰ صفحه نوشت که در آن به معرفی و ارزیابی دقیق این نسخه و مقایسه با سایر نسخ پرداخت. علی‌رغم مخالفت اولیه مسئولان کتابخانه نسبت به عکس‌برداری از نسخه، تلاش برای دست‌یابی به عکس همه صفحات ادامه یافت و با پیگیری مصطفی موسوی و کمک محمود امیدسالار، عکس تمام صفحات فراهم شد و در اختیار خالقی مطلق قرار گرفت. خالقی مطلق ضمن نگارش مقاله دیگری در ۱۸ صفحه، به ارزیابی دقیق‌تر این نسخه در مقام مقایسه با
به ارزیابی دقیق‌تر این نسخه در مقام مقایسه با سایر نسخ معتبر "شاهنامه" به ویژه فلورانس و لندن پرداخت. وی معتقد است که دستنویس بیروت مانند همه دستنویس‌های دیگر، نمی‌تواند به‌طور مطلق اساس پیرایش متن "شاهنامه" قرار گیرد چون مورد دستبرد کاتبان، افزودگی‌ها و افتادگی‌های کوچک و بزرگ قرار گرفته است. وی نسخه بیروت را از حیث نگاه داشتن نویسش (ضبط)های کهن، برابر یا بهتر از دستنویس لندن و پست‌تر از دستنویس فلورانس می‌داند، ولی از نظر کمتر داشتن افزودگی‌ها و افتادگی‌ها، نسخه بیروت از هر دو دستنویس فلورانس و لندن بهتر
نسخه بیروت از هر دو دستنویس فلورانس و لندن بهتر است. با در نظر گرفتن تمام جزئیات، خالقی مطلق معتقد است که اعتبار دستنویس بیروت، بالاتر از دستنویس لندن و پایین‌تر از دستنویس فلورانس است. دیگر آن که نسخه بیروت متأسفانه برخلاف نسخ فلورانس و لندن تاریخ کتابت ندارد. دستنویس‌های فلورانس و لندن، تنها دستنویس‌های تاریخ‌دار "شاهنامه" هستند که در قرن هفتم، به ترتیب در ۶۱۴ و ۶۷۵ هجری قمری، تألیف شده‌اند. به گمان خالقی مطلق، تاریخ کتابت دستنویس بیروت نباید از سال ۷۰۰ هجری قمری جلوتر باشد که در صورت درستی این فرض،
هجری قمری جلوتر باشد که در صورت درستی این فرض، دستنویس بیروت همچون دو دستنویس فلورانس و لندن، در قرن هفتم (یعنی دست کم ۲۰۰ سال بعد از فردوسی) تألیف شده است. خالقی مطلق این سه دستنویس را مهم‌ترین، کهن‌ترین و معتبرترین دستنویس‌های "شاهنامه" می‌داند. از آن جایی که کشف این دستنویس پس از پایان پیرایش نخستین اتفاق افتاد، طبعاً امکان استفاده از آن در پیرایش قبلی وجود نداشت اما این دستنویس، تبدیل به یکی از دستنویس‌های اساسِ دومین پیرایشِ خالقی مطلق شد که توانست نقشی کلیدی در تصحیح "شاهنامه" ایفا کند. روند کار و
کلیدی در تصحیح "شاهنامه" ایفا کند. روند کار و چاپ. در پیشگفتاری که خالقی مطلق در سال ۱۳۶۶ خورشیدی (۱۹۸۸ میلادی) بر نخستین دفتر پیرایش پیشین نوشت، وعده داده بود که پس از پایان آن کار، اگر عمری باقی ماند با توجه به تجارب کسب شده، نظرات منتقدان و اطلاعاتی که در گذر زمان به دست خواهد آورد، پیرایش دومی از "شاهنامه" را آماده سازد. از سوی دیگر، کشف دستنویس بسیار مهم و قدیمی بیروت هم ضرورت تصحیح مجدد "شاهنامه" را کاملاً محسوس کرد. به همین خاطر بلافاصله پس از فراغت از کار پیرایش پیشین و یادداشت‌های آن، از آغاز سال
از کار پیرایش پیشین و یادداشت‌های آن، از آغاز سال ۱۳۸۶ خورشیدی، خالقی مطلق بر سر برنامه جدید رفت و تا میانه سال ۱۳۹۳ خورشیدی، دومین تصحیح "شاهنامه" را به پایان رسانید. این پیرایش نخست در سال ۱۳۹۳ در دو جلد و سپس در سال ۱۳۹۴ در چهار مجلد توسط انتشارات سخن چاپ شد. این کار می‌بایست سه سال و اندی زودتر منتشر می‌شد ولی به علتی نامعلوم، صورتِ آماده به چاپ آن از دست رفت و خالقی مطلق نیز سرخورده شد و دیگر توانِ آماده ساختن دوباره آن را در خود نمی‌دید. اما خوشبختانه مهندس عباس وفایی، از دوستداران "شاهنامه" و فرهنگ
مهندس عباس وفایی، از دوستداران "شاهنامه" و فرهنگ ایران، به یاری خالقی مطلق شتافت و متن دست نوشت او را دوباره آماده کرد. خالقی مطلق در مقدمه پیرایش دوم نوشته که بدون پایمردی مهندس وفایی، پیرایش دوم سرنوشتی نامعلوم داشت. همچنین محمد افشین‌وفایی، عضو هیئت علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، کار نظارت بر چاپ کتاب را بر عهده گرفت. در پیشگفتار پیرایش پیشین، خالقی مطلق نوشته بود که پیرایش دومی که انجام خواهد داد، دگرنوشت (نسخه‌بدل) نخواهد داشت، ولی به ویژه پس از پیدایش دستنویس بیروت در ۱۳۸۵ خورشیدی
ویژه پس از پیدایش دستنویس بیروت در ۱۳۸۵ خورشیدی که یکی از دستنویس‌های اساس پیرایش دوم است، لازم شد که در پایان هر بخش، برگزیده‌ای از مهم‌ترین دگرنوشت‌ها ثبت شوند. همچنین وی در آن جا نوشته بود که پیرایش دوم، برای آسان‌خوانی و درک درست متن، با اعراب‌گذاری و نشانه‌گذاری کامل متن انجام خواهد شد که همین گونه هم شد. در پیرایش یکم، به علت ثبت دگرنوشت‌ها در پایین صفحات و در نتیجه کاررفت اعداد در متن بیت‌ها، دیگر جای کافی برای انجام نشانه‌گذاری کامل متن نبود. در پیشگفتار پیرایش پیشین، خالقی مطلق همچنین نوشته بود که
پیرایش پیشین، خالقی مطلق همچنین نوشته بود که از چهار بخش یادداشت‌های پیرایش یکم، برگزیده‌ای در یک دفتر برای پیرایش دوم ترتیب داده خواهد شد، ولی سپس به این نتیجه رسید که نیاز خوانندگان پیرایش دوم به توضیحات لازم، بیش از این است. به ویژه این که هنگام تهیه پیرایش دوم، یادداشت‌های دیگری هم فراهم آمد. به همین خاطر خالقی مطلق از انجام این کار صرف نظر کرد اما به همت یاران و همکارانش، یک دفتر "واژه‌نامه شاهنامه" و یک دفتر "بیت‌یاب شاهنامه" برای پیرایش دوم تهیه و چاپ گردید. پیرایش دوم، نتیجه نیم قرن پژوهش
تهیه و چاپ گردید. پیرایش دوم، نتیجه نیم قرن پژوهش شبانه‌روزی و بی‌وقفه خالقی مطلق در کتاب "شاهنامه" است که در طی آن، بیش از صد مقاله و هزاران صفحه در همه زمینه‌های متن "شاهنامه" و دستنویس‌های آن و دیگر مسائل حماسه و اسطوره انتشار داده است. وی معتقد است کسانی باید این پیرایش را ارزیابی کنند که از شرایط صلاحیت و انصاف و بی‌طرفی برخوردار باشند. میان روش پیرایش دوم و پیرایش اول، هیچ تفاوتی نیست و هر دو به شیوه انتقادی، یعنی پیروی از نویسش (ضبط) دشوارتر انجام گرفته‌اند. با توجه به استفاده از ۲۱ دستنویس به ویژه
با توجه به استفاده از ۲۱ دستنویس به ویژه دستنویسِ مهمِ بیروت در پیرایش دوم (در پیرایش یکم از ۱۶ دستنویس استفاده شده بود)، تجارب کسب شده در طول سال‌ها پژوهش و بهره‌گیری از نقدهای منصفانه‌ای که ناقدان بر پیرایش یکم نوشتند، خالقی مطلق حدس می‌زند که پیرایش دوم نسبت به پیرایش اول، کمتر از ده درصد تفاوت داشته باشد. البته همین قدر پیشرفت در بازسازی متن اصلی، جای شکرگزاری بسیاری دارد. وی اعتبار پیرایش دوم را با دستنویسی از "شاهنامه" متعلق به آغاز سده ششم هجری قمری، یعنی صد سالی پیش از کتابت دستنویس فلورانس و صد
یعنی صد سالی پیش از کتابت دستنویس فلورانس و صد سالی پس از سرایش "شاهنامه"، برابر می‌داند. وی معتقد است که با پژوهش‌های انتقادی و جستجو در دیگر دستنویس‌هایی که اساس کار وی نبوده‌اند، می‌توان به برخی اصلاحات رسید اما چنین اصلاحاتی چندان زیاد نخواهد بود. به‌طور کلی، بدون پیدایش دستنویسی از "شاهنامه" که تاریخ کتابت آن از سده ششم هجری کهن‌تر باشد، نمی‌توان به تغییراتی بنیادین که پیرایش دیگری را ایجاب کند رسید و باید پیرایش دوم خالقی مطلق را تا آن زمان، پیرایش نهایی "شاهنامه" دانست. رونمایی. کارکردِ خالقی مطلق
"شاهنامه" دانست. رونمایی. کارکردِ خالقی مطلق علمی‌ترین و منقح‌ترین تصحیحِ "شاهنامه" است و پس از آن دیگر نباید کسی یا کسانِ دیگری به تصحیحِ مجددِ "شاهنامه" بپردازند بلکه روشِ درستِ علمی سپاسگزاری از زحماتِ خالقی مطلق، بررسیِ کامل و باریک‌بینانهٔ ویرایشِ جدیدِ ایشان و طرحِ مکتوبِ پیشنهادهایی دربارهٔ ضبط‌ها و قرائت‌های آن صرفاً بر اساسِ دلایل و قراینِ علمی و عاری از هرگونه غرض‌ورزی و رشک‌آلودگی است. سخنان سجاد آیدنلو در شبِ شاهنامه - ۲۱ اسفند ۱۳۹۳ خورشیدی عصر پنج شنبه، مورخ ۲۱ اسفند ۱۳۹۳ خورشیدی، مراسم
عصر پنج شنبه، مورخ ۲۱ اسفند ۱۳۹۳ خورشیدی، مراسم رونمایی از دومین تصحیح "شاهنامه" به همت مجله بخارا، با همکاری بنیاد فرهنگی و اجتماعی ملت، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، گنجینه پژوهشی ایرج افشار و انتشارات سخن برگزار گردید. این برنامه در قالبِ یک صد و نود و چهارمین شب از سلسله شب‌های بخارا با نام «شبِ شاهنامه» انجام می‌شد. جمع کثیری از استادان و خادمان فرهنگ ایران، همچون حسین محجوبی، صفدر تقی‌زاده، ایرج پارسی‌نژاد، ژاله آموزگار، قدرت‌الله مهتدی، پیروز سیار، منصوره تدینی،
قدرت‌الله مهتدی، پیروز سیار، منصوره تدینی، اسماعیل کهرم، هارون یشایایی، اصغر علمی (مدیر انتشارات سخن)، افسانه اسفندیاری (گیدفر)، روح‌انگیز شریفیان، سرمد قباد، مهرداد ملک‌زاده، سیما سلطانی و محمد قنواتی در این مراسم حاضر بودند. در ابتدای مراسم، علی دهباشی به عنوان سردبیرِ مجله بخارا، بانی و متولی و مجری شب‌های بخارا، به حاضران خیر مقدم گفت و سپس فیلم سخنرانی ایرج افشار در مراسم رونمایی از نخستین تصحیح "شاهنامه" خالقی مطلق در تیر ماه ۱۳۸۶، در سالن پخش شد. پس از آن علی‌اشرف صادقی به عنوان نخستین سخنران به پشت
آن علی‌اشرف صادقی به عنوان نخستین سخنران به پشت تریبون رفت و سپس فیلم سخنرانی ژاله آموزگار در شبِ جلال خالقی مطلق (یک صد و پنجاه و هفتمین شب بخارا - ۷ اردیبهشت ۱۳۹۳) در سالن پخش شد. پس از آن سجاد آیدنلو به عنوان دومین سخنران به پشت تریبون رفت و بعد از پایان سخنرانی ایشان، قسمتی از فیلم "مردم و شاهنامه" ساخته حسین ترابی که به نقالی "شاهنامه" اختصاص داشت، در سالن پخش شد. بعد از آن پیام استاد جلیل دوست‌خواه (مصحح اوستا) در سالن قرائت شد و سپس به ترتیب محمد افشین‌وفایی و شهرام ناظری برای ایراد سخنرانی به پشت
و شهرام ناظری برای ایراد سخنرانی به پشت تریبون رفتند. ناظری در پایان جلسه ابیاتی را از آلبوم صوتی جدیدش، "درفش کاویانی"، که داستان ضحاکِ "شاهنامه" است برای حاضران اجرا کرد. نهایتاً نوبت به جلال خالقی مطلق رسید تا به عنوان واپسین سخنران به جایگاه برود. در پایان مراسم جلال خالقی مطلق، ژاله آموزگار، بهرام افشار (فرزند ایرج افشار)، علی‌اصغر علمی (مدیر انتشارات سخن)، شهرام ناظری، سجاد آیدنلو، عنایت‌الله مجیدی (رئیس کتابخانه دایرةالمعارف بزرگ اسلامی)، علی‌اشرف صادقی و محمد افشین‌وفایی از پیرایش دوم "شاهنامه"
صادقی و محمد افشین‌وفایی از پیرایش دوم "شاهنامه" رونمایی کردند و یک دوره از کتاب به ترتیب به شهرام ناظری، ژاله آموزگار و عنایت‌الله مجیدی اهدا شد. روش تصحیح شاهنامه. وقتی که ادبیات فارسی کارِ شبانه‌روزی شما باشد، متوجه تحول زبان و ادب فارسی و تغییراتی که در طول قرن‌ها به وجود آمده، می‌شوید. وقتی هم که به سراغ نسخه‌های دست‌نویس "شاهنامه" می‌روید و آن‌ها را با هم مقایسه می‌کنید، متوجه می‌شوید که چه عناصری کهن هست و چه عناصری نو هست. بعد از این، وقتی به سراغ چاپ‌های "شاهنامه" بروید، متوجه می‌شوید که چه قدر
چاپ‌های "شاهنامه" بروید، متوجه می‌شوید که چه قدر عناصر نو در آن‌ها زیاد است. به همین خاطر بود که من به تصحیح "شاهنامه" روی آوردم تا "شاهنامه" را بر اساس عناصر زبانی و ادبی تصحیح کنم؛ یعنی عناصر کهن زبانی و ادبی را به متن بیاورم. مصاحبه جلال خالقی مطلق با عنایت فانی شبکه بی‌بی‌سی، برنامه به عبارت دیگر، تیر ۱۳۹۶ خالقی مطلق، می‌گوید وظیفه‌اش این بوده که "شاهنامه" کاتبان را (تا جایی که ممکن است) به "شاهنامه" فردوسی برگرداند! یعنی می‌خواسته "شاهنامه‌"ای را تحویل دهد که به متن فردوسی، نزدیک باشد. البته او به این
دهد که به متن فردوسی، نزدیک باشد. البته او به این حقیقت هم اذعان دارد که هیچ‌گاه نمی‌توان عینِ "شاهنامه‌"ای را که از زیر دست فردوسی بیرون آمده، دوباره احیا کرد اما می‌توان تلاش کرد که متنی نزدیک به آنچه فردوسی سروده، بیرون بیاید. خالقی مطلق می‌گوید که کاتبان در هر دوره‌ای بعد از فردوسی، "شاهنامه" او را به روز کرده‌اند و هرگاه که کتابتش کرده‌اند، واژه‌های نو را با واژه‌های کهن و واژه‌های عربی را با واژه‌های فارسی معاوضه کرده‌اند و همواره به جایش نوتر گذاشته‌اند که مردم راحت‌تر بفهمند. کاتبان همچنین برخی
که مردم راحت‌تر بفهمند. کاتبان همچنین برخی بیت‌ها را بازنویسی نکردند و برخی بیت‌ها را خودشان سرودند و در متن "شاهنامه" گذاشتند. وی معتقد است که هزاران بیت الحاقی در دست‌نویس‌های "شاهنامه" می‌توان یافت. دست‌نویس‌های کهن "شاهنامه"، حدود ۴۹ هزار بیت هستند اما دست‌نویس‌های جدیدتر، تا ۵۵ هزار بیت می‌رسند. بنابراین هزاران بیت و روایت الحاقی در طول این سال‌ها به "شاهنامه" افزوده شده که فردوسی نسروده و کاتبان سروده‌اند. البته اغلب، صاحبانِ نسخ ابیاتِ جعلی را در حاشیه دست‌نویس‌ها یادداشت می‌کردند و سپس کاتبان به
دست‌نویس‌ها یادداشت می‌کردند و سپس کاتبان به متن اضافه می‌کردند. مقداری از ابیات جعلی را هم خود کاتبان سروده‌اند. خالقی مطلق می‌گوید که با مقایسه قطعات الحاقی با قطعات اصیل "شاهنامه"، می‌توان متوجه شد که گوینده متن دو نفر هست، یکی فردوسی و دیگری کسی ست که قرن‌ها بعد از فردوسی زیسته و در "شاهنامه" دست برده است. مقداری از روایات و ابیات الحاقی، به کلی سروده دیگران است و مقداری هم، سروده فردوسی بوده که دیگران دست‌کاری کرده‌اند و بعضی کلمات را نوتر کرده‌اند. اساسِ روشِ کار خالقی مطلق، این بوده که تشخیص دهد چه
روشِ کار خالقی مطلق، این بوده که تشخیص دهد چه عناصری کهن هست و چه عناصری نو است. وی می‌گوید که عناصر نو، دستبردهای کاتبان می‌باشند و بایستی عناصر کهن را جانشینِ عناصرِ نو کرد. به عبارت دیگر، بایستی متن "شاهنامه" را کهن‌تر کرد تا به زمان و زبان فردوسی نزدیک‌تر شود. بنابراین روش کار او، بر مبنای کهن‌تر بودن و دشوارتر بودن ضبط است؛ یعنی وقتی که عناصر زبانی در دست‌نویس‌های مختلف با هم مقایسه شوند، ضبطی که دشوارتر هست اصل قرار داده می‌شود. این در حالی است که در گذشته، اغلب مصححین متون کهن در ایران، کهن‌ترین
در گذشته، اغلب مصححین متون کهن در ایران، کهن‌ترین نسخه را اصل قرار می‌دادند و آن را عیناً به متن منتقل می‌کردند و اختلافات سایر نسخ را به حاشیه می‌بردند. اما روش تصحیح خالقی مطلق این بوده که عناصر کهن‌تر و دشوارتر را، در هر نسخه‌ای که موجود بوده، در متن قرارداده و سایر عناصر را به حاشیه برده است. اهمیت نسخه فلورانس در تصحیح شاهنامه. خالقی مطلق، با صرف زمان زیاد توانست بیش از ۵۰ نسخه "شاهنامه" را بررسی کند که در بین آن‌ها، نسخه فلورانس بیشتر از بقیه مورد استناد وی در تصحیح "شاهنامه" بوده است. وی دربارهٔ علت
وی در تصحیح "شاهنامه" بوده است. وی دربارهٔ علت این موضوع می‌گوید که نسخه فلورانس – که به تاریخ ۶۱۴ هجری قمری نوشته شده – کهن‌ترین دست‌نویس "شاهنامه" است که البته این ملاک قطعی نیست، بلکه مقایسه این نسخه با سایر نسخ "شاهنامه" نشان می‌دهد که عناصر کهن زبانی در دست‌نویس فلورانس بسیار بیشتر از بقیه دست‌نویس‌هاست. البته خالقی مطلق به این حقیقت هم معترف است که هیچ‌یک از دست‌نویس‌های "شاهنامه" نمی‌توانند اساس مطلق برای تصحیح قرار بگیرند زیرا در همه آن‌ها، از جمله در نسخه فلورانس، فساد رخ داده است. اما در مجموع،
در نسخه فلورانس، فساد رخ داده است. اما در مجموع، وی معتقد است که بهترین دست‌نویس "شاهنامه" همان نسخه فلورانس است که متأسفانه فقط نیمه اول "شاهنامه" را دارد و نیمه دوم آن، یا گم شده است یا اصلاً کاتبان آن را تحریر نکرده‌اند. اندیشه‌ها و دیدگاه‌ها. دربارهٔ اهمیت فردوسی در تاریخ زبان فارسی. خالقی مطلق معتقد است که دربارهٔ نقش فردوسی در تثبیت زبان فارسی نباید غلو کرد اما با این حال، "شاهنامه" و فردوسی نقش زیادی در تثبیت زبان فارسی داشته‌اند. وی می‌گوید که پیش از فردوسی، چندین رویداد برای برقراری و گسترش زبان
از فردوسی، چندین رویداد برای برقراری و گسترش زبان فارسی انجام گرفت، و کسانی برای حفظ زبان فارسی کوشش می‌کردند. به ویژه کارهایی که در زمان فرمانروایی صفاریان و سامانیان انجام شد. برای مثال، صد و پنجاه سال پیش از فردوسی، یعقوب لیث صفاری شاعران را مجاب کرد که برخلاف گذشته که به عربی شعر می‌سرودند، به فارسی شعر بسرایند. این اقدام یعقوب لیث نقش بسیار مهمی در تاریخ زبان فارسی دارد و به آن به عنوان زبان ادبی ایران، رسمیت بخشید. بعد از وی، امیر منصور سامانی علمای ماوراءالنهر را به خراسان آورد و آن‌ها "تفسیر طبری"
را به خراسان آورد و آن‌ها "تفسیر طبری" را به فارسی ترجمه کردند که اقدام بسیار مهمی در رسمیت‌بخشی به زبان فارسی است. علاوه بر این‌ها، خاندان کاکویه در اصفهان بسیاری از متون پهلوی را به فارسی ترجمه کردند و به ابن سینا گفتند که دانشنامه‌ای به زبان فارسی بنویسد و وی "دانشنامه علائی" را نوشت. مثال دیگر، ابوالعباس اسفراینی است که دستور داد نامه‌ها را به زبان فارسی بنویسند. حتی خود سلطان محمود غزنوی از زبان عربی خوشش نمی‌آمد و به شعرا دستور داد که به فارسی برایش شعر بسرایند. خالقی مطلق می‌گوید که همه این افراد
شعر بسرایند. خالقی مطلق می‌گوید که همه این افراد برای تثبیت زبان فارسی قدم‌های بزرگی برداشتند اما قدمی که فردوسی برداشته، در اوج هست و از همه قدم‌هایی که دیگران برداشته‌اند، بالاتر است. به عبارت دیگر، کوشش‌هایی که از پیش از فردوسی برای حفظ زبان فارسی شروع شده‌بود، با "شاهنامه" به اوج رسید. همزمان با فردوسی و پس از وی نیز کسانی بودند که به سهم خود کارهایی کردند اما تثبیت زبان فارسی به دست فردوسی همیشگی شد. وی همچنین معتقد است که نمی‌توان نقش مردم را در حفظ زبان فارسی که زبان مادری آن‌ها بود، فراموش کرد، اما
فارسی که زبان مادری آن‌ها بود، فراموش کرد، اما فی‌المثل مردم مصر نتوانستند به تنهایی زبان خود را حفظ کنند. بنابراین هیچ حقیقتی پشت این سخن نیست که نقش مردم در حفظ زبان فارسی را بالاتر از همه رویدادهای مذکور دانست. خالقی مطلق معتقد است از زمان فردوسی تا ظهور صفویه که ایران بین فرمانروایی‌های متعدد تقسیم شده‌بود، میهنِ اصلیِ ایرانیان، زبان فارسی بود تا اینکه در دوره صفویه، ایران دوباره وحدت باستانی خود را بازیافت و پس از صفویه نیز همچنان زبان فارسی، زبان رسمی ایرانیان باقی ماند. دربارهٔ شاهنامه. «به‌طور
رسمی ایرانیان باقی ماند. دربارهٔ شاهنامه. «به‌طور خلاصه، محتوای "شاهنامه"، یک حماسه اسطوره‌ای، پهلوانی، عشقی، اندرزی و تاریخی است. در جزئیات مطالب، "شاهنامه" پر از آگاهی‌های گوناگون دربارهٔ زندگی معنوی و مادی، تشکیلات اداری و لشکری و درباری، آیین‌های خانوادگی و اجتماعی ایرانیان باستان است. ساختار "شاهنامه"، در مجموع یک حماسه تراژیک – دراماتیک است. "شاهنامه" از نظر شیوه بیان، دارای زبانی کهن و فاخر و لحنی غالباً اخطارکننده است. از نظر کارکرد، "شاهنامه" مهم‌ترین حلقه پیوند دو بخش تاریخ و فرهنگ ایران (پیش از
حلقه پیوند دو بخش تاریخ و فرهنگ ایران (پیش از اسلام و پس از اسلام) به یکدیگر و نیز، استوارترین ستون زبان و ادب فارسی و بزرگ‌ترین شاخص هویت و ملیت ایرانی است.» پیام جلال خالقی مطلق به مناسبت برگزاری نخستین همایش بزرگداشت فردوسی توسط باشگاه شاهنامه‌پژوهان فرهنگ‌سرای خاقانی - ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۱ خورشیدی دربارهٔ زمان سرایش شاهنامه. بر طبق پژوهش‌های جلال خالقی مطلق، فردوسی در حدود سال ۳۶۷ هجری قمری یا اندکی بعدتر شروع به سرایش "شاهنامه" کرد. البته پیش از فردوسی، شاعری به نام دقیقی شروع به سرایش "شاهنامه" کرده‌بود
به نام دقیقی شروع به سرایش "شاهنامه" کرده‌بود ولی پس از این که حدود هزار بیت را سرود، کشته شد و کار او ناتمام ماند. قتل دقیقی در حدود سال ۳۶۷ هجری قمری اتفاق افتاده است. مدتی بعد، فردوسی دنباله کار دقیقی را گرفت و ابیات سروده شده توسط دقیقی را عیناً در کتاب خود با حفظ نام دقیقی آورد. با این کار فردوسی مانع از این شد که نام و شعر دقیقی از تاریخ ادبیات فارسی پاک شود که نشان از خوش‌قلبی و امانت‌داری وی دارد. در تاریخ ۲۵ اسفند ۴۰۰ هجری قمری، فردوسی کار تألیف "شاهنامه" را به پایان رساند. پس فردوسی حدود ۳۳ سال
را به پایان رساند. پس فردوسی حدود ۳۳ سال قمری بر سر "شاهنامه" کار کرده است. البته فردوسی پس از سال ۴۰۰ هجری قمری تا زمان مرگ نیز حک و اصلاحاتی در متن خود انجام داده است. دربارهٔ آموزه‌های شاهنامه. «اگر بپرسند که از "شاهنامه" چه می‌توان آموخت، پاسخ من این است که بی اغراق از هر صفحه "شاهنامه" می‌توان نکته‌ای آموخت. از "شاهنامه" تاریخ و فرهنگ باستانی را آموخته‌اند، از "شاهنامه" آداب و رسوم و آیین‌های نیاکان ما را آموخته‌اند، از "شاهنامه" ادبیات باستانی ما را آموخته‌اند، از "شاهنامه" شاعری آموخته‌اند، از
را آموخته‌اند، از "شاهنامه" شاعری آموخته‌اند، از "شاهنامه" اخلاق نیکو آموخته‌اند، از "شاهنامه" کشورداری آموخته‌اند، از "شاهنامه" هویتِ تاریخی، فرهنگی و ملی ایرانیان را آموخته‌اند و از "شاهنامه" زبان فارسی را آموخته‌اند. امروز اهمیت زبان فارسی در کنار اهمیتِ هویتِ تاریخی، فرهنگی و ملی، مهم‌ترین آموزه این کتاب است و این دو آموزه از یکدیگر جدا نیستند.» پیام جلال خالقی مطلق به مناسبت برگزاری نخستین همایش بزرگداشت فردوسی توسط باشگاه شاهنامه‌پژوهان فرهنگ‌سرای خاقانی - ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۱ خورشیدی خالقی مطلق، می‌گوید
- ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۱ خورشیدی خالقی مطلق، می‌گوید فردوسی به هیچ عنوان طرفدار جنگ و خشونت نیست ولی جنگ و خشونت در داستان‌های کهن ایران رخ داده است و فردوسی نمی‌تواند جنگ را از داستان حذف کند. دربارهٔ دستکاری‌ها در شاهنامه. خالقی مطلق معتقد است که تغییرات ایجادشده در "شاهنامه"، هم سهوی بوده و هم عمدی اما اغلب تغییرات عمدی بوده است. وی می‌گوید وقتی کاتبان فکر می‌کردند در جایی "شاهنامه" کم و کسر دارد یک چیزهایی می‌سرودند و به آن اضافه می‌کردند یا اگر بیتی را نمی‌فهمیدند یا خوششان نمی‌آمد حذف می‌کردند. اگر واژه‌ای
یا خوششان نمی‌آمد حذف می‌کردند. اگر واژه‌ای کهنه بود حذف می‌کردند و واژه زمان خودشان را می‌گذاشتند. از جمله دستبردهای مهم کاتبان، واردکردن بیت‌های زن‌ستیزانه و دستکاری در مذهب تشیع فردوسی است. دربارهٔ واژه ایران در شاهنامه. خالقی مطلق معتقد است که واژه ایران در "شاهنامه"، به دو معنا به کار گرفته شده است: معنای اول آن، سرزمین ایران است و معنای دوم آن، مردم ایران یا ایرانیان. وی می‌گوید که شاید واژه ایران در هیچ کتابی به اندازه "شاهنامه" به کار نرفته باشد. در "شاهنامه"، بیش از هزار بار واژه ایران تکرار شده
"شاهنامه"، بیش از هزار بار واژه ایران تکرار شده است. دربارهٔ نقش شاهنامه در فرهنگ نام‌های ایرانی. خالقی مطلق می‌گوید که ایرانیان نام‌هایی مثل کاوس، سهراب و منوچهر را از "شاهنامه" گرفته‌اند؛ زیرا این نام‌ها پیش از "شاهنامه"، تلفظ دیگری داشته است؛ مثلاً نام فرامرز پیش از "شاهنامه"، به صورت «مَرزفَری» بوده است. صورتِ واژه فرامرز را فردوسی به وجود آورده است برای این که در وزن متقارب که وزن "شاهنامه" است، وارد شود. مثال دیگر، نام فرنگیس است که پیش از "شاهنامه"، به صورت «گیس‌فَری» بوده است اما بعد از ظهور