payamvha/North_RAG huggingface dataset:
مقدار آبی که هر شب روی توده‌های منجمد از یخ‌های قبلی هدایت می‌شد تا حدودی بود که سرمای یک شب بتواند آن را منجمد سازد یا به عبارت دیگر ارتفاع آب روی سطوح یخ گیر از چند سانتی‌متر تجاوز نمی‌کرد این شرط فنی به خوبی می‌رساند که یخچال سازان مجبور بودند با کمال دقت سطوح یخ‌گیری را طراز کنند. پس از آن تقریباً قطر یخ به ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر می‌رسید، یخ‌ها را قطعه قطعه کرده و به داخل یخدان که در مجاورت سطوح یخ‌گیری قرار داشت می‌بردند و انبار می‌کردند. در کف یخدان، یک یا چند چاه پیش‌بینی شده بود تا آب هائی که احتمالاً
چند چاه پیش‌بینی شده بود تا آب هائی که احتمالاً در فصل گرما از آب شدن یخ‌ها به وجود می‌آمد از کف یخدان دور گردد و روی هر طبقه از یخ‌ها مقداری کاه می‌ریختند تا از چسبیده شدن آن‌ها به یکدیگر جلوگیری شود.
پل قلعه حاتم یکی از آثار تاریخی شهرستان بروجرد است. این اثر در تاریخ ۲ آبان ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این پل در شمال غربی شهر بروجرد نزدیک روستای قلعه حاتم، بر روی رودخانه کوچکی بنا شده و ظاهراً از ساخته‌های اوایل دوره قاجاریه است. بنای پل در جهت شرقی – غربی به طول ۲۰۰ و عرض ۲/۳ متر ساخته شده و سطح آن از میانه به طرفین دارای شیب است. پایه‌های پل در جهت مخالف جریان رودخانه دارای موج شکن مثلثی و در جهت دیگر بیضوی است. مصالح به کار رفته در طاق‌های پل، آجر و در
است. مصالح به کار رفته در طاق‌های پل، آجر و در سایر قسمت‌ها، سنگ با ملات آهکی است. قوس طاق‌ها از نوع جناغی کند با تیزی نامحسوس است. در قسمت روگذر پل توسط قطعات سنگ و ملات آهکی، جوی آبی ساخته‌اند که هم‌اکنون قسمت‌های زیادی از آن باقی است. از جوی، آب چشمه‌های تپه‌های مجاور را به روستای قلعه حاتم منتقل می‌کرده‌است. بر این اساس، پل قلعه حاتم از نمونه‌های جالب توجهی است که علاوه بر برقراری ارتباط دو کناره رودخانه، وظیفه انتقال آب از یک کناره به کناره دیگر رودخانه را نیز برعهده داشته‌است. طول پل ۲۶۱ متر و عرض آن
را نیز برعهده داشته‌است. طول پل ۲۶۱ متر و عرض آن ۲/۵ متر است که دارای ۱۴ طاق چشمه آجریست عرض دهنه طاق چشمه‌ها در محل عبور جریان آب بیشتر و به طرفین کمتر می‌شود. طاق چشمه‌ها پل با استفاده از آجر و سایر قسمتهای اعم از پایه، بین طاقها و سطح گذر با سنگهای آهکی به صورت سنگ چین ساخته شده‌است.
بقعه براء بن مالک مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شوشتر، خیابان شریعتی غربی، خیابان براءبن مالک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. براء بن مالک انصاری از یاران محمد، پیامبر اسلام، و برادر انس بن مالک ابود که در جنگ شوشتر کشته شد.
منزل امین زاده مربوط به دوره قاجار است و در شوشتر، محله گندال، کوچه امین زاده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا در محله کندال در شهرستان شوشتر واقع شده‌است. خانه امین زاده از بناهای شاخص در معماری شوشتر است. این خانه در دوران قاجار توسط شخصی به نام امین زاده ساخته شده‌است. منابع. جمع‌آوری مطلب :سید معین هاشمی زاده این بنا به روش معماری سنتی با مصالح سنگ و گچ در یک طبقه وشیوه دوره ساز ساخته شده‌است؛ و دارای هشتی واتاقهای پذیرایی وغرفه‌ها
شده‌است؛ و دارای هشتی واتاقهای پذیرایی وغرفه‌ها وایوانهاوشبستان وشوادان است. تزیینات منزل از نوع آجرکاری و گچبری مشبکوحجاری بر روی پیشانی ورودی‌ها وایوان‌ها در ضلع جنوبی شبه ستون‌های تزیینی در اطراف ورودی‌ها در دوضلع شرقی وغربی وایوان‌ها و ورودی‌های که بعداً مسدود شد تشکیل شده‌است. در حال حاضر درب چوبی ساختمان در اثر عدم توجه وغیر مسکونی بودن توسط افراد ناشناس سوزانده شده‌است. معرفی موقعیت مکانی بنا. منزل امین زاده در شمال شهرستان شوشتر در محله کوره واقع شده‌است. این منزل دارای پلانی مستطیل شکل می‌باشد که
این منزل دارای پلانی مستطیل شکل می‌باشد که ازسه طرف آن فضای مسکونی قرار دارد. تاریخچه ساخت این بنا به دوران قاجاریه برمیگردد. این منزل متعلق به شخصی به نام امین زاده معروف به امین التجار بوده که شخصی معمم بوده‌است و به کار تجارت اشتغال داشته‌است. سپس در دورهای بعدی این منزل توسط شخصی به نام آقای رضا مالکی خریداری گردیده به همین دلیل به منزل مالکی معروف گردیده است. معرفی بنا. نمای بیرونی منزل دارای دیوارهایی ساده از اجر وسنگ می‌باشد و بجز روزن‌های واقع در جبهه شرقی بنا که درطبقه دوم و برای تهویه راهروی واقع
شرقی بنا که درطبقه دوم و برای تهویه راهروی واقع در این طبقه قرارگرفته اندوتز ئینات خون چینی سر در ورودی بنا تز ئینات دیگری در دیواره خارجی بنا دیده نمی‌شود سردر ورودی. ورودی منزل از بر شمال شرقی ان می‌باشد که سردر ورودی بنا با اجر کاری‌های زیبا به عنوان نمادی از موقعیت اجتماعی صاحبخانه ونشانگر ذوق وسلیقه در کاربرد فنون معماری می‌باشد، دردو طرف ورودی دو سکو قرار گرفته که به آن‌ها خواجه‌نشین گویند. و به عنوان نشیمن گاهی برای کسانی بوده که با صاحبخانه کار داشته ولی لازم نبوده وارد منزل شوند و همچنین به عنوان
ولی لازم نبوده وارد منزل شوند و همچنین به عنوان پاتوقی برای صاحبخانه ویا پسر خانواده بوده‌است. همان‌طور که گفتیم سر در ورودی منزل دارای مقداری فرو رفتگی و همچنین تز ئینات اجر کاری می‌باشد در نتیجه ورودی منزل دارای فضایی خنک وسایه دار می‌باشد که در مواقع گرما پناه مناسبی برای فرار از گرما و تابش آفتاب می‌باشد و از طرفی نما با سطوح عقب نشسته واجر کاری‌های برجستهان نقش بسزایی در تلطیف هوا دارد همچنین سر در سایه دار منزل نقشی واسطه‌ای در نورگیری بنا دارد تا در خروج از فضای تاریک داخل به فضای پر نور بیرون چشم
خروج از فضای تاریک داخل به فضای پر نور بیرون چشم بتواند تطابق لازم را بدست بیاورد و همچنین در مواقع بارندگی افراد را از گزند باران مصون نگه می‌دارد هشتی ودالان. بعد از ورودی منزل به هشتی آن می‌رسیم که دارای پلانی مربع شکل می‌باشد و سقف ان توسط کاربندی زیبایی پوشیده شده که هم جنبه تزئینی داشته وهم عایق صوتی و هرارتی مناسبی می‌باشد همچنین هشتی از نظر فضایی باعث ایجاد مکث در فضای ورودی وتقسیم فضایی شدهوهمچنین فضایی جهت انتظار نیز می‌باشدفرم هشتی ودالان کوتاه پس از ان به صورتی می‌باشد که مانع دید افراد غریبه
پس از ان به صورتی می‌باشد که مانع دید افراد غریبه به داخل حریم مقدس خانواده می‌باشد. در داخل هشتی دری قرار دارد که به فضایی با سقفی هدود یک مترونیم که ظاهراً بیشتر جنبهانبه انباری داشته و همچنین جهت نگهداری مواد غذایی نیز استفاده می‌شده این اتاق‌ها در جبهه شرقی بنا قرار گرفته‌اند حیاط. بعد از دالان به عنصرمهم حیاط می‌رسیم این خانه دارای حیاط مرکزی می‌باشد که فضاهای مسکونی در سه طرف ان قرار گرفته‌اند حیاط منزل دارای باغچ‌های کوچک می‌باشد که با دارا بودن درختانی همچون کنار و نخل می‌باشد که در تمام فصول سال
همچون کنار و نخل می‌باشد که در تمام فصول سال محیط بهداشتی مطبوعی را فراهم و از گردش آفتاب و نور خورشیدبهترین استفاده را برای محیط و مکان‌های گرداگرد خود کسب و تأمین می‌کند همچنین درختان نخل و بخصوص کناردر ایجادسایه وایجاد وایجادمحیطی مطبوع به وسیلهٔ نگهداری هوای خنک در بین انبوه شاخ وبرگ خود نقش بسزایی دارند حیاط این منزل دارای ابعادی متوسط می‌باشد به‌طوری‌که فضای حیاط در تابستان به وسیله ایجاد سایه و برخورداری از آفتاب مناسب قابل استفاده می‌باشد. قدیمی بیشتر به فکر تمهیداتی برای مقابله با هوای گرم این
بیشتر به فکر تمهیداتی برای مقابله با هوای گرم این اقلیم بوده، در جبهه جنوبی این بنا تابستان‌نشین بنا قرار دارد. نمای دیوارهای رو به حیاط دارای یک سری جرزها وستون‌های پیش آمده که این جرزها وستون‌ها در بالا توسط یک نوار اجری افقی به هم متصل می‌شوند وبدین وسیله قابهایی به شکل مربع مستطیل ایجاد می‌کنند که دوربازشوها، منافذ، روزنهاوطاقنماها قرار می‌گیرند. ودر قسمت‌های بالاترداخل قاب سطوح تزئین شده اجری تزئین شده آجری به نام فرسک قرار گرفته که این اجر کاری‌ها برجسته سایه‌های ریزی ایجاد می‌کنند که در مجموع سطح
سایه‌های ریزی ایجاد می‌کنند که در مجموع سطح سایه دار وخنکی را ایجاد کرده و به تلطیف هوا کمک می‌کنند. از طرفی در دو جبهه شرقی و غربی بنا دست اندازهای بام قرار دارند که با هدف ایجاد یک حریم خصوصی برای خانواده وایجاد شرایط مناسب اقلیمی به کار رفته‌اند چون از پشت بام در فصول گرم سال برای استراحت و خوابیدن استفاده می‌کرده‌اند از طرفی روزن‌های موجود در این دست اندازها امکان عبور و مرور باد و هوای خنک را در سطح پشت بام ایجاد می‌کند تا فضایی مطبوع وخنک ایجاد شود. همچنین این فضاهای مشبک، فضای مکعب مستطیل پایین را
همچنین این فضاهای مشبک، فضای مکعب مستطیل پایین را نرم کرده و از فشردگی فضاها می‌کاهند.
موزه صنایع دستی گرگان با هدف حفظ، نگهداری و معرفی هنرهای دستی راه‌اندازی شده است. این موزه در خانه تاریخی امیرلطیفی واقع شده است. این خانه به مساحت ۹۵۶ متر مربع در بافت قدیم گرگان در محله نعلبندان قرار دارد. این بنا در اواخر دوره قاجار توسط مهدی‌خان، مالک منزل مسکونی ساخته شد که بعدها در اختیار سید ابوالقاسم امیرلطیفی، داماد خانواده و فرزند حجت‌الاسلام سید محمد علی امیرلطیفی (سبط الشیخ) قرار گرفت. خانه امیرلطیفی مربوط به دوره قاجار است و در گرگان، ضلع شمالی مسجدجامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت
واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه شهدای فهرج مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان یزد، روستای فهرج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. مجموعه بناهای ویران شهدای فهرج مجموعه ای از مقبره، مدرسه و خانقاه در ۲ کیلومتری فهرج یزد و تقریباً متصل بدان قرار دارد و بنا به روایات تاریخی مدفن ابی عبدالله بن احمد بن ابوالیسر بن عبدالله بن تمیمی و حویطب بن هانی و عمربن عاص از سرداران سپاه اسلام ـ است که در زمان یزد گرد، آخرین پادشاه ساسانی توسط اهالی یهودی و زرتشتی خویدک و فهرج به قتل
توسط اهالی یهودی و زرتشتی خویدک و فهرج به قتل رسیده‌اند. محوطه تاریخی مجموعه شهدای فهرج در فاصله سی و سه کیلومتری شهرستان یزد و در مسیر جاده اصلی شهرستان بافق قرار دارد. این مجموعه دارای سه حیاط است. در یکی از حیاط‌ها درخت سرو کهنسالی وجود داشت که بر اثر خشک شدن آب قنات «مریم آباد» هم‌اکنون خشک شده‌است. همچنین در این حیاط، ورودی آب انباری قرار داشت و برای مصرف اهال روستا بود. از حیاط کوچک وسط عمارت، پایاب قنات مریم آباد می‌گذشت. در یکی از اتاق‌ها چندین قبر وجود دارد که آن‌ها را به مزار شهدا نسبت داده‌اند؛
وجود دارد که آن‌ها را به مزار شهدا نسبت داده‌اند؛ ولی به دلیل آسیب دیدگی سنگ مزارها، نام متوفی مشخص نیست. تنها نوشته روی یک سنگ باقی مانده‌است و روی آن نام «مجدالدین حسن نامی» حک شده و مربوط به قرن نهم هـ. ق است. این عمارت خشت و گلی در گذشته مدرسه بزرگ و مجللی بود که احتمالاً در سده‌های نهم و دهم هـ. ق به خانقاه تبدیل شد. از این عمارت قطعات بسیاری از کاشی‌های معرق با لعاب سبز فیروزه‌ای که معرق قرن‌های هفتم و هشتم هـ. ق است، به دست آمده‌است و به نظر می‌رسد فضای داخلی و بخش بیرونی آن، با کاشیکاری‌های زیبا و
داخلی و بخش بیرونی آن، با کاشیکاری‌های زیبا و کتیبه‌هایی از آیات قرآنی تزیین یافته بود.
دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی در سال ۱۳۵۰ با نام دانشکدهٔ ادبیات و زبان‌های خارجی در ساختمان مشهور به دانشگاه سه‌گوش راه اندازی شد، و در سال تحصیلی ۵۳-۱۳۵۲ با دو رشته‌ی کارشناسی زبان و ادبیات فارسی و کارشناسی زبان و ادبیات انگلیسی، هریک، در دو گرایش دبیری و محض، این دانشکده شروع به کار کرد. از بهمن سال ۱۳۸۹، دانشکده ادبیات و علوم انسانی به ساختمان تازه ساز در شهر دانشگاهی شهید چمران منتقل شد. این ساختمان سه‌گوش مربوط به دوره پهلوی اول است، درست همان سالی که اولین پل نوین اهواز بر روی پر آب‌ترین رودخانه
که اولین پل نوین اهواز بر روی پر آب‌ترین رودخانه ایران یعنی کارون، بنا نهاده شد. این ساختمان که در میدان مولوی اهواز قرار دارد، در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاریخچه. این بنای سه‌گوش، در سال ۱۳۰۸ خ. ساخته شده و در دوره‌های تاریخی مختلفی حضور داشته است. این بنای مثلثی‌ شکل، ابتدا ساختمان بانک ملی مرکزی اهواز بود، اما سه سال بعد، به اداره استانداری تغییر کاربری داد. در سال ۱۳۲۱ و در میانه جنگ جهانی دوم که اهواز اشغال شد، تبدیل به قرارگاه ارتش متفقین شد. در
اشغال شد، تبدیل به قرارگاه ارتش متفقین شد. در سال‌های بعد، به‌ترتیب تبدیل به قرارگاه سازمان آمریکایی اصل چهار ترومن، سپس ستاد فرمانداری اهواز، و بعد اداره کل دارایی خوزستان و در ادامه ستاد استانداری خوزستان شد، و درنهایت در سال ۱۳۳۶، این ساختمان به مبلغ ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان از بانک ملی خریداری شد. از آن زمان به بعد این ساختمان به نام دانشگاه جندی‌شاپور شناخته می‌شد، تا آنکه در سال ۱۳۵۰ عمارت سه‌ گوش محل دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه جندی‌شاپور شد. آندره گدار، معمار خوش‌ذوق اهل فرانسه، طراح
شد. آندره گدار، معمار خوش‌ذوق اهل فرانسه، طراح دانشگاه سه گوش اهواز است. او در کارنامه هنری‌اش سابقه طراحی آرامگاه حافظ و کتابخانه ملی ایران را نیز دارد. دانشکده ادبیات دانشگاه جندی‌شاپور به دلیل طراحی مثلثی‌اش به دانشگاه سه گوش معروف شده و با شماره ۲۴۹۷ در سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. دو رشتهٔ نخستین این دانشکده در سال تحصیلی ۵۳-۱۳۵۲ عبارت بودند از کارشناسی زبان و ادبیات فارسی در دو گرایش دبیری و محض، کارشناسی زبان و ادبیات انگلیسی در دو گرایش دبیری و محض، که در سال‌های بعد، رشته‌های
دو گرایش دبیری و محض، که در سال‌های بعد، رشته‌های زبان و ادبیات فرانسه، اقتصاد، حسابداری، علوم تربیتی و تاریخ نیز در این دانشکده راه اندازی شدند و نام دانشکده به «ادبیات و علوم انسانی» تغییر یافت. پس از مدتی رشته‌های اقتصاد، حسابداری و علوم تربیتی از این دانشکده جدا شدند و دانشکده‌های اقتصاد و علوم تربیتی راتشکیل دادند. دانشکده ادبیات و علوم انسانی از بهمن ۱۳۸۹ به ساختمان تازه‌ساز واقع در شهر دانشگاهی شهید چمران منتقل شد. مسابقه مقاله‌نویسی ویکی‌پدیا. انجمن علمی تاریخ دانشگاه شهید چمران اهواز با همکاری
علمی تاریخ دانشگاه شهید چمران اهواز با همکاری گروه کاربری ویکی‌مدین‌های ایرانی در روز چهارشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۹۵، همایه‌ای با موضوع ایجاد و ویرایش مقالات تاریخی را در محل این دانشکده برگزار کرد.
خانهٔ هنر تبریز (ساختمان سابق کتابخانه مرکزی تبریز) مربوط به دوره پهلوی اول است و در تبریز، ضلع شمالی باغ گلستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاریخچه بنا. ساختمان قدیمی کتابخانه ملی تبریز، در ضلع شمالی باغ گلستان روبروی هنرستان وحدت واقع شده است. ساخت ساختمان سنگی فوق همزمان با کاخ شهرداری تبریز از سال ۱۳۱۴ آغاز و در سال ۱۳۱۸ نخستین بار برای انجمن شهر مورد استفاده قرار گرفت. پلان ساختمان دارای سه ناو است که ناو میانی به عنوان سالن و ناوهای
سه ناو است که ناو میانی به عنوان سالن و ناوهای جنوبی و شمالی به اتاق‌های مورد نیاز اختصاص یافته بود. این ساختمان در سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردیده است و در زمینی محصور به مساحت ۳۰۰۰ متر مربع و با زیر بنایی در حدود ۲۸۶۰ متر مربع ساخته شده و قرار دارد. در طول سال‌ها از زمان احداث این بنا علاوه بر انجمن شهر، چندین بار تغییر کاربری داده و به عنوان باشگاه شهرداری، باشگاه افسران و تالار پذیرایی و مراسم در دوره پهلوی و بعد از انقلاب به عنوان نهاد کمیته انقلاب اسلامی و محیط زیست به فعالیت خود ادامه
انقلاب اسلامی و محیط زیست به فعالیت خود ادامه داده است. تا اینکه از سال ۱۳۶۰ بعد از تخریب ساختمان کتابخانه مرکزی در سه راه طالقانی تبریز توسط شهرداری تبریز، به عنوان کتابخانه مرکزی تبریز از طرف شهرداری به اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی واگذار گردید و مورد بهره‌برداری قرار گرفت. این بنا در طی این سال‌ها چندین بار توسط اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان مورد مرمت و بازسازی قرارگرفته است. موجودی کتاب‌های این ساختمان در سال ۱۳۷۸ همزمان با افتتاح ساختمان جدید کتابخانه مرکزی تبریز به چهارراه لاله
ساختمان جدید کتابخانه مرکزی تبریز به چهارراه لاله انتقال یافت. معماری بنا. بدنه بیرونی بنا از نوع سنگ محلی اسپراخون و دارای حجاری‌های سنتی است که از لحاظ معماری شبیه و در بیشتر موارد هم‌شکل عمارت شهرداری است؛ مخصوصاً طاق‌های پنجره‌ها و کنگره‌هایی با نقش گل در انتهای دیوارها که می‌توان به عنوان تکه جداشده ساختمان شهرداری از آن یاد کرد. وضعیت فعلی. عمارت باغ گلستان که امروزه زیر نظر اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان آذربایجان شرقی است و در چند سال گذشته مورد بازسازی و احیای مجدد قرار گرفته است، در اسفند
بازسازی و احیای مجدد قرار گرفته است، در اسفند ماه ۱۳۸۵ با افتتاح موزه کاریکاتور در قسمت غربی این ساختمان که اولین موزه در خاورمیانه و آسیا و پنجمین در دنیاست، دوباره مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در حال حاضر کل مجموعه ساختمان با نام «خانه هنر تبریز» دارای امکانات زیر است:
خانه اردوبادی مربوط به دوره پهلوی اول است و در تبریز، خیابان ارتش جنوبی، پلاک ۸۴ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در سال‌های جنگ جهانی دوم و در زمان اشغال تبریز به دست روس‌ها، کنسولگری عراق بوده‌است. قدمت خانه اردوبادی به اوایل حکومت پهلوی بازمی‌گردد. خانه اردوبادی یک هزار و ۶۰۰ مترمربع وسعت دارد و اعیانی آن در ۳ طبقه بنا شده‌است. این بنا هم‌اکنون به عنوان مرکز اسناد ملی شمال غرب مورد استفاده قرار می‌گیرد.
خانه رستگار مربوط به دوره پهلوی است و در تبریز، خیابان ارتش جنوبی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این خانه متعلق به اوایل حکومت پهلوی و از سه طبقه تشکیل شده‌است. دارای دو ورودی از قسمت غرب- سمت خیابان ارتش- و فسمت شمالی- کوچه حاج رضا- است. طبقه زیرین این خانه، که دارای دیوارهای آجری و تفلیسی است، با طاق‌های گهواره‌ای متقاطع پوشیده شده‌است. در ضلع شرقی طبقه همکف، اتاق‌های متعددی وجود دارد که مشرف به خیابان می‌باشند و به واسطه یک راهرو به هم
مشرف به خیابان می‌باشند و به واسطه یک راهرو به هم دسترسی دارند. ورود به طبقه اول از طریق راه پله که در فضای ورودی قرار گرفته صورت می‌گیرد. در طبقه اول نیز یک راهرو، دسترسی به اتاق‌ها را ممکن می‌سازد. جبه شمالی بنا در طبقه زیر زمین، پوشش طاقی دارد؛ در طبقه همکف آن، ورودی کوچه از طریق یک راهرو به حیاط می رسو و اتاق‌هایی در دو سوی آن واقع شده‌است. در طبقه اول، که دسترسی به آن از راه پله جبهه غربی است، دو اتاق بزرگ ایجاد شده‌است. پیش تر، در داخل محوطه اندرونی این خانه، ینای مسکونی دیگری نیز وجود داشته که به
این خانه، ینای مسکونی دیگری نیز وجود داشته که به صورت، و از طریق دالانی که از کوچه راه دارد، به آن دسترسی بود. اما اکنون این بنا از بین رفته و با حیاط خانه رستگار ترکیب شده‌است. نمای ساختمان، از بیرون و حیاط دارای ازاره و پایه‌های سنگی- از سنگ محلی اسپرخان- و دارای بدنه آجری با قاب‌بندی‌های متنوع می‌باشد. این بنا اکنون در حال مرمت است و به مرکز فرهنگ تبدیل خواهد شد.
کوشک فخرالدوله عمارتی مربوط به دوره قاجار است که در محله فخرآباد تهران واقع شده. این کوشک سابقا بخشی از پارک امین الدوله بوده که امروزه نیز در کوچه‌ای به همین نام قرار دارد. درحال حاضر این ساختمان در داخل مدرسه "روشنگر شاهد" قرار گرفته و امکان بازدید عمومی ندارد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مدرسه تومانیان (اسدی و ساهاکیان) مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان شریعتی جنوبی، کوچه بارون آواک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. مدرسه در سال ۱۸۹۵ میلادی توسط خانواده ارمنی تومانیان با اعتباری معادل جهیزیه دختر جوان ناکامشان تامارا ساخته شده‌است. مدرسه دارای سه طبقه – زیرزمین – طبقه همکف و طبقه اول می‌باشد. این بنا برای مدرسه ساخته شده‌است. از خصوصیات بارز آن عظمت و استخوان بندی محکم و اسکلت آجری آن است. نما وقاب بندی‌های آجری و
و اسکلت آجری آن است. نما وقاب بندی‌های آجری و قوس‌های نیم دایره فوقانی پنجره‌ها که به صورت ابرو بوده و برجسته تر از متن است زیبایی خاصی به آن بخشیده‌است. مالکیت بنا وقفی و مدیریت آن با خلیفه‌گری ارامنه آذربایجان می‌باشد. تاکنون بنا به تعمیرات جدی نیاز نداشته‌است. در سال‌های اخیر اقداماتی برای نم زدایی صورت گرفته‌است.
خانه حیدرزاده عمارت تاریخی واقع در منطقه مقصودیه شهر تبریز است که در سمت جنوب ساختمان شهرداری تبریز قرار دارد. هیچ سند تاریخی مبنی بر زمان احداث این خانه در دست نیست اما تحقیقات نشان می‌دهند که این خانه در حدود سال ۱۸۷۰ توسط حاجی حبیب لک ساخته شده‌است. این خانه در سال ۱۳۷۸ در فهرست میراث ملی ایران با شماره ۲۵۲۴ به ثبت رسید. خانه حیدر زاده ۹۰۰ متر مساحت دارد و دارای دو طبقه می‌باشد. این خانه دو حیاط اندرونی و بیرونی دارد که به وسیلهٔ خانه از یکدیگر جدا شده‌اند. در زیرزمین خانه حیدرزاده حوض خانه‌ای (اتاقی
در زیرزمین خانه حیدرزاده حوض خانه‌ای (اتاقی بزرگ با حوض فواره دار کوچکی در وسط آن) قرار دارد که به وسیلهٔ آجرها و طاق‌های رنگارنگ آراسته شده‌است. دیگر بخش‌های این خانه بواسطه سالن به یکدیگر متصل شده‌اند. این ساختمان با پنجره‌های چوبی حکاکی شده، شیشه‌های رنگارنگ، آثار آجری و نقاشی‌ها آراسته شده‌است. اتاق اصلی (شاه‌نشین) این خانه جذابترین اتاق آن است. خانه حیدر زاده در سال ۱۳۸۰ بازسازی شد و هم‌اکنون به عنوان مرکز اطلاع‌رسانی گردشگری استان آذربایجان شرقی و تبریز استفاده می‌شود. خانه‌های تاریخی زیادی از جمله
استفاده می‌شود. خانه‌های تاریخی زیادی از جمله خانه سلماسی، خانه بهنام، خانه گنجه‌ای زاده و خانه قدکی در اطراف خانه حیدر زاده قرار دارند.
خانه امیر ارشد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ورزقان، روستای اوخارا (آبخواره) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا با بهره‌ مندی از شیوه معماری تاریخی منطقه و سبک ویژه ابنیه قاجاری طراحی و ساخته شده است. این ساختمان سنگی که به «داش عمارت» مشهور است، کاخ امیر ارشد قراجه داغی بوده و از بناهای زیبا و منحصر به فرد شهرستان ورزقان بشمار می رود. خانه تاریخی امیر ارشد نماد شجاعت مردم ورزقان است.
بنای طاق سنگی خان اوی، اثری تاریخی مربوط به دوره ساسانی است که در زبان ترکی به معنای «خانه خان» می‌باشد. این بنای تاریخی در تنگه «درکش ورکش» از توابع شهر جونقان واقع شده است. تنگ درکش ورکش به علت وجود گذرگاه‌های خطرناک و سخت گذری که در کنار رودخانه قرار دارد به این نام خوانده می‌شود و طاق سنگی خان اوی که به روش جالب خشکه چین ایجاد گردیده است در ابتدای این تنگه واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه تاریخی بازار ساوه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان ساوه قرار دارد. امتداد این بنا از شمال به خیابان امام خمینی و از جنوب در میدان انقلاب واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای علی‌آباد (مهریز) مربوط به دوره قاجار است و در در راه اصلی یزد به کرمان، مزرعه علی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
زیارتگاه خدیجه خاتون مربوط به دوره قاجار است و در شهر میبد، جنوب محله مهرجرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده در بیشتر روزها تعدادی زائر دارد اما در روز پنجشنبه هر هفته چون در کنار پنجشنبه بازار می‌باشد به تعداد زائران افزوده می‌شود در روز‌های محرم هیئت‌های مذهبی مهرجرد به این امامزاده می آیند. امامزاده خود نیز دارای هیئتی مستقل هست که هرشب به مکانی از محله مهرجرد میرود.
سید تاج الدین ابراهیم‌آباد (گنبد تاج) مربوط به سدهٔ ۸ به بعد است و در شهرستان صدوق، روستای ابراهیم‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد خضر شاه یا مسجد چهارمنار مربوط به سدهٔ ۹ تا ۱۰ قمری (امپراتوری تیموری) است و در یزد، محله چهار منار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تاریخچهٔ احداث مسجد. بنای مسجد چهار منار متعلق به دورهٔ تیموری می‌باشد و به احتمال زیاد بنای اصلی مسجد بر ویرانه‌های آتشکده‌ای بر پا شده‌است میرخضرشاه در محلّه چهارمنار بنای مسجد و خانقاهی را نهاد که بنا بر نوشته وقفنامهٔ آن به نام مسجد جامع و خانقاه ابواسحاقّیه خوانده شده‌است بنا بر سواد وقفنامه که نخستین
خوانده شده‌است بنا بر سواد وقفنامه که نخستین تحریر آن به سال ۹۰۲ ه‍.ق است، این مکان شامل: جماعت خانه، بقعه، مسجد و خانقاه برای مرشدان و مسلمانان بوده‌است و موقوفات زیادی در شهرهای اردکان، تفت و یزد داشته که می‌باید صرف هزینه تحصیل طلّاب علوم دینی، پذیرایی مسافران، خادم، خطیب، مؤذّن، روشنایی مسجد و پختن آش گندم برای فقرا شود. بخش‌های مختلف مسجد. مسجد چهار مناز مرکّب از ایوان، صحن تابستانی و گرمخانه است بنا بر آنچه مر حوم ایرج افشار در زمان نگارش کتاب یادگارهای یزد (سال ۱۳۵۳ ش) به چشم وی خورده، به قرار زیر
یزد (سال ۱۳۵۳ ش) به چشم وی خورده، به قرار زیر است:
سنگ نگاره‌های کال جنگال در خوسف، ۵ کیلومتری جنوب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سنگ‌نگاره‌های کال‌جنگال در دو طرف دره‌ای به همین نام در کوه رچ از قله‌های رشته‌کوه باغران واقع شده‌اند و حاوی نوشته‌هایی به زبان پهلوی و سه نقش می‌باشند. این اثر را جمال رضایی و صادق کیا برای نخستین بار در سال ۱۳۳۰ش معرفی کردند. از نقش‌های این سنگ‌نگاره صحنه مبارزه مردی بدون سلاح با شیری است. شاید بر اساس همین تصویر نام این محل را کال‌جنگال گذاشته‌اند، زیرا در
نام این محل را کال‌جنگال گذاشته‌اند، زیرا در گویش بیرجندی «کال» به معنی چال و گودی و «جنگال» به معنی جنگ و جنگجو است. سنگنبشته. ۱. gry’ rthštr ۲. nhwdr w hštrp برگردان. ۱. گر اردشیر. ۲. نخودار و خشرب. بر این پایه سنگنبشته به نام گراردشیر است که گویا فرماندار این منطقه ساتراپ بوده است .
مسجد اسنق مهربان مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان مهربان، روستای اسنق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه سفید ندوشن مربوط به دوره افشار - دوره زند است و در شهرستان میبد، بخش ندوشن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.از سال ۱۴۰۰ این قلعه بازسازی شده و اکنون به عنوان یک مجموعه اقامتی شرایط و تجربه ی متفاوتی را فراهم کرده است
آرامگاه محمد بن جعفر طیار بنایی است که‌ در دوره تیموریان ساخته‌شده است و در شهرستان دزفول، روستای محمدبن جعفر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. آرامگاه محمد بن جعفر طیار در فاصله پنج کیلومتری شهر دزفول، در شهرکی به این نام قرار دارد. به عقیده برخی، این آرامگاه منسوب به فرزند جعفر طیار برادر علی ابن ابی طالب و داماد علی ابن ابی طالب (شوهر ام کلثوم) و یکی از فرماندهان سپاه عمر بن خطاب در حمله اعراب به ایران بوده‌است که در سال ۱۹ هجری قمری در جنگ
به ایران بوده‌است که در سال ۱۹ هجری قمری در جنگ شوشتر که در این منطقه صورت گرفته بود به این منطقه آمده بود. هرچند برخی نیز تعلق این آرامگاه به محمد بن جعفر طیار را تایید نمی‌کنند. معماری آرامگاه. آرامگاه دارای گنبدی ۱۲ ترک است که با کاشی سبز رنگ ساده و یکرنگ تزئین شده‌اند، این گنبد با حاشیه بندی کاشی‌های ترک‌ها و نقش و نگار هندسی و حاشیه سیاه رنگ و لچکی سفید و نقوش منظم و قرینه‌سازی ساخته شده‌است. ورودی آرامگاه از سمت شمال است و دارای دو شبستان در طرفین مقبره است. ضریح مقبره در قدیم چوبی بوده‌است ولی در