payamvha/North_RAG huggingface dataset:
مقابله با سپاهایان روم، از قلعه‌های متعدد پراکنده در مناطق مختلف استفاده می‌کردند که یکی از آنها قلعه رومیان بروجرد بوده‌است. در اواخر قرن دهم و اوایل قرن یازدهم هجری و همزمان با حکومت صفویان، لشکریان عثمانی (رومی) به مناطق غربی ایران حمله‌های متعددی کردند و بخش‌هایی از این مناطق را به اشغال خود درآوردند و ایرانیان را در حوالی بروجرد شکست دادند. برخی علت نامگذاری این قلعه به نام رومیان را نبرد نیروهای روم یا رومیه (عثمانی) و نیروهای ایرانی در این ناحیه و به دنبال آن، تصرف قلعه مذکور توسط رومی‌ها می‌دانند
دنبال آن، تصرف قلعه مذکور توسط رومی‌ها می‌دانند اما چون پیشتر از حمله سپاه عثمانی به ایران، نام این قلعه به همین شکل در منابع ذکر شده بنابراین نام یادشده نمی‌تواند مربوط به این دوره باشد. حوادث تاریخی. نام قلعه رومیان بروجرد در منابع متعدد تاریخی به ویژه از قرن هشتم هجری به بعد ذکر شده‌است. با توجه به قدمت پیش از تاریخ و نیز دوره‌های تاریخی پیش از اسلام قلعه رومیان، ساخت و بهره‌گیری از قلعه در هزاره چهارم تا سوم قبل از میلاد مسجل است. هرچند تا کنون پژوهش عمیق باستان‌شناسی بر روی این قلعه صورت نگرفته اما
عمیق باستان‌شناسی بر روی این قلعه صورت نگرفته اما برخی آثار و یافته‌های به دست آمده از تپه قلارمیان دارای مشابهت با تپه گیان هستند و دست کم پنج هزار سال قدمت دارند. ناحیه بروجرد پیش از تشکیل امپراطوی هخامنشیان، بخشی از سرزمین مادها بوده‌است. آثاری از دوره ماد، هخامنشیان و سلسله‌های پس از آنها در تپه قلعه رومیان دیده می‌شود. والیان لر کوچک در قرن هشتم هجری، بروجرد و قلعه رومیان را که تا آن زمان بخشی از عراق عجم بودند در تسلط خود درآوردند اما در سال ۷۹۰ هجری، امیر تیمور گورکانی که پیشتر بروجرد و خرم‌آباد را
امیر تیمور گورکانی که پیشتر بروجرد و خرم‌آباد را به تصرف درآورده بود، عزالدین بن شجاع الدین محمود از حاکمان لرِ کوچک را که در این قلعه قرار داشت، به سوی سمرقند روانه کرد. تیمور به سال ۸۰۵ هجری و به هنگام عزیمت به گرجستان، به امیرزاده رستم از فرماندهان خود دستور داد تا به بروجرد برود و قلعه رومیان را بازسازی کند. در سال ۹۹۷ هجری، سپاه ایران به فرماندهی قورخمس خان شاملو در حوالی بروجرد از قشون عثمانی شکست خورد.
تپه قدیم آباد مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین، شهرستان البرز، بخش مرکزی شهرستان البرز، روستای قدیم آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۲۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برکهٔ کَل یا گنج‌البحر یک آب‌انبار تاریخی مربوط به دورهٔ قاجاریان است که در شهر گراش، استان فارس قرار دارد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۲۹۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این آب‌انبار، از جمله بزرگترین آب‌انبار ساخته‌شده در ایران است. برکهٔ کل در جنوب‌غربی شهر گراش و در مسیر رودخانهٔ فصلی پئت قرار دارد. پیش‌زمینه. به دلیل گرما، بارش کم و سختی دسترسی به آب‌های زیرزمینی، آب‌انبارهایی در جنوب مرکزی ایران ساخته شده‌اند که در زبان اچمی به آن‌ها «برکه» می‌گویند. این برکه‌ها عموماً در مناطق پست
«برکه» می‌گویند. این برکه‌ها عموماً در مناطق پست ساخته می‌شدند تا بتوان آب باران را از طریق کانال‌کشی به سمت آن‌ها هدایت کرد. سید علاءالدین مورخ لاری در کتابش با عنوان تاریخ لارستان اشاره می‌کند که در کل منطقهٔ لارستان، برکه‌هایی به بزرگی برکه‌های گراش یافت نمی‌شود. تاریخچه. برکهٔ کل توسط حاج‌اسدالله که از نیکوکاران نامی گراش در دوران قاجاریه به‌شمار می‌رود ساخته شده‌است. جانمایی این بنا به گونه‌ای است که در فصول بارندگی از آب پر شود و آب مورد نیاز در فصول خشکسالی و گرما را تأمین کند. این جانمایی به قدری
خشکسالی و گرما را تأمین کند. این جانمایی به قدری هنرمندانه صورت گرفته‌است که امروزه و با وجود ساخت و ساز در اطراف بنا و تخریب قسمت‌های قابل‌توجهی از مسیرهای آبگیری آب‌انبار، پس از بارش‌های فصلی مخزن آب‌انبار پر می‌شود. هیچ کتیبه‌ای بر این بنا وجود ندارد که بتوان تاریخ دقیق ساخت برکه را از آن استخراج کرد، اما با استناد به اسناد تاریخی مربوط به ساخت آب‌انبار آسدالله (که در نزدیکی برکهٔ کل قرار دارد و توسط یک شخص ساخته شده‌است) می‌توان دوران ساخت آب‌انبار را به دورهٔ قاجاریه نسبت داد. نام. در مورد نام‌گذاری
به دورهٔ قاجاریه نسبت داد. نام. در مورد نام‌گذاری این برکه به کل، دو فرضیه وجود دارد. نخست، در زبان لارستانی، واژهٔ کل معادل کر در زبان فارسی و به معنی ناشنواست. این فرضیه با توجه به نبود سقف در این برکه و عدم پژواک صدا در آن که در ظاهر به نظر می‌رسد برکه کر است و صداها را نمی‌شنود، مطرح شده‌است. فرضیهٔ دوم اما با استدلال به این که در زبان لارستانی به گوسفند بدون شاخ، کل گفته می‌شود، این برکهٔ بی‌سقف را نیز ناقص دیده و نام کل بر آن نهاده‌است. همچنین در برخی اسناد قدیمی به این برکه با نام گنج‌البحر اشاره
اسناد قدیمی به این برکه با نام گنج‌البحر اشاره شده‌است. مشخصات فنی. برکهٔ کل در جهت جنوب غربی شهر گراش قرار دارد. در جانمایی این بنا، قرار گرفتن در مسیر رودخانهٔ فصلی پئت و نیز هم‌جهت بودن با شیب طبیعی بستر زمین که غرب به شرق است، قابل توجه است. ابعاد و تناسبات. پلان آن به صورت مدور و در نتیجه مخزن آن استوانه‌ای است. آب‌انبار کل با مخزنی به حجم ۱۳ میلیون لیتر، بزرگ‌ترین آب‌انبار ایران می‌باشد. با توجه به این حجم، دیوارهٔ این بنا از دو لایهٔ داخلی و بیرونی تشکیل شده‌است که در مجموع ضخامت دیواره را به ۳ متر
شده‌است که در مجموع ضخامت دیواره را به ۳ متر می‌رسانند. قطر داخلی این برکه ۲۹ متر و عمق آن ۲۱ متر، معادل ۱۲ قد انسان است. ارتفاع دیوارهٔ بیرونی تا پایین سقف فروریختهٔ برکه نیز ۵ متر می‌باشد. برکهٔ کل شش ورودی برای آبگیری و شش ورودی هم برای آب‌برداری دارد که با سنگ‌های تراش‌خورده، کف‌سازی شده‌اند. ورودی‌های این برکه با طاق‌های تویزه‌دار تزئین شده‌اند. در ورودی‌های بزرگ که جهت آب‌برداری از برکه مورد استفاده قرار می‌گرفته‌اند، ارتفاع ۲۲۰ سانتی‌متر و عرض دهانه ۷۵ سانتی‌متر می‌باشد. در ورودی‌های کوچک‌ترِ مختص
۷۵ سانتی‌متر می‌باشد. در ورودی‌های کوچک‌ترِ مختص آبگیری، این ابعاد ۱۹۰ سانتی‌متر و ۷۵ سانتی‌متر در نظر گرفته شده‌اند. دسترسی به کف آب‌انبار از طریق سنگ‌پله‌هایی بوده که در زیر یکی از این ورودی‌ها قرار داشته‌است و امروزه قسمت‌های زیادی از آن از بین رفته‌است. مصالح به کار رفته. مصالح به کار رفته در ساخت برکهٔ کل از سنگ، گچ و ساروج است. نکته قابل توجه این است که تمامی سنگ‌های استفاده شده در ساخت بنا، به صورت برش‌خورده و منظم بر روی هم چیده شده‌اند. فروریختن سقف. دربارهٔ چگونگی ریزش سقف برکهٔ کل روایت‌های
سقف. دربارهٔ چگونگی ریزش سقف برکهٔ کل روایت‌های متفاوتی وجود دارد. برخی ریزش سقف گنبدی‌شکل را به زمین‌لرزهٔ لار در سال ۱۳۳۹ مربوط می‌دانند. این روایت صحیح به نظر نمی‌رسد؛ چرا که در حافظهٔ تصویری افرادی که شاهد آن زمین‌لرزه بوده‌اند، خاطره‌ای از سقف‌دار بودن برکهٔ کل مشاهده نمی‌شود. برخی دیگر دلیل ریزش سقف را عدم مهارت سازندگان، موج صوتی حاصل از آبگیری برکه، بارندگی و عواملی از این دست برشمرده‌اند. قدیمی‌ترین اشاره‌ای که به بی‌سقف بودن آب‌انبار شده‌است، مربوط به سندی است که در ۱۳۳۷ هجری قمری تنظیم شده‌است و
به سندی است که در ۱۳۳۷ هجری قمری تنظیم شده‌است و برکهٔ کل را «آب‌انبار نو مدور کبیر بی‌سقف» نامیده‌است. در مجموع و با توجه به وجود بقایای شروع قوس گنبد در دیوارهٔ آب‌انبار، می‌توان به تلاش برای ساخت گنبد پی برد. وضعیت کنونی. امروزه گرداگرد این بنا را خانه‌های مسکونی فراگرفته‌اند و تقریباً تمام مسیرهای آبگیری برکه مسدود شده‌است. با این حال در فصول بارندگی معمولاً مخزن برکهٔ کل سرریز می‌شود. آب موجود در برکه برای مصارف گوناگونی از قبیل آبیاری فضای سبز و شستشوی معابر مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مسجد علیخان اشکنان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان لامرد، اشکنان، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. یادگاری از زمان گذشته و مردی مومن و رعیت دوست که حتی هزینه ساخت مسجد را به نجف فرستاد تا اول متبرک بشود به حرم حضرت علی (ع) و سپس اقدام به ساخت مسجد کرد،سال۱۲۹۲ هجری قمری ساختن مسجد توسط رئیس علیخان و با کوشش و تلاش معماران با سلیقه شروع شد و در سال ۱۲۹۷ هجری قمری به بهره برداری رسید. مساحت مسجد ۶۰۰متر می باشد مسجد
بهره برداری رسید. مساحت مسجد ۶۰۰متر می باشد مسجد دارای یک صحن و دو شبستان در بالا و پایین میباشد که سقف شبستان زیر زمین از پایین گنبدی شکل و از بالا صاف میباشد که بین ان را با اجر و گچ پر کرده اند هر دو شبستان دارای محراب میباشد که محراب شبستان اصلی دارای نقش و نگارهای ویژه و زیبایی میباشد مسجد دارای یک حوض خانه زیبا و چاه اب می باشد که در کنار مسجد وجود دارد در گذشته مردم از اب حوض مسجد برای وضو استفاده میکردند یکی از ویژگی های جذاب این مسجد گچبری های زیبای ان که با نقوشی خیره کننده بسیار زیبا میباشد در
ان که با نقوشی خیره کننده بسیار زیبا میباشد در گچبری ها رنگ سبز نیز بکار رفته بوده است که در تعمیرات از بین رفته است. همچنین مصالح به کار رفته در سقفش که بسیار زیبا میباشد و چوب های سقف که رنگ شده از رنگ های طبیعی میباشد با نقوشی زیبا است مسجد دارای دو کتبیه میباشد کتیبه در ورودی در مورد سازنده مسجد و ناصرالدین شاه قاجار و سال ساخت مسجد که ۱۲۹۷ هجری قمری اشاره دارد.و دومین کتیبه در مورد ازدواج دختران و... اشاره دارد.
آرامگاه باباکوهی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شیراز، بلواز معاصر منطقه بابا کوهی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۲۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در پایین باباکوهی فضایی وجود دارد که در سال ۱۳۹۲ه. ش توسط تیمی به سرپرستی مهندس علی بهرام کیان بازسازی ، مقاوم سازی و به تفرجگاه تبدیل گردید
تُل جهیدون یا قلعهٔ یهودیان، نام قلعه‌ای تاریخی و تخریب‌شده در کازرون است که بر روی یک تپه قرار داشته است. این تپه و نواحی اطراف آن در گذشته، گورستان اختصاصی یهودیان کازرون به‌شمار می‌رفته است. موقعیت جغرافیایی. این اثر در جنوب شرقی شهر کازرون و در مجاورت شهرک ناصرآباد قرار دارد. ثبت ملی. این اثر در ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۲۷۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. تاریخچه. این تپه محل قرارگیری یک قلعه بزرگ و یک آتشکده بوده است. با این حال این مکان در سده‌های گذشته، گورستان یهودیان کازرون به‌شمار می‌رفته
گذشته، گورستان یهودیان کازرون به‌شمار می‌رفته است و به همین دلیل به "تُل جهیدون" (تپهٔ یهودیان) شهرت دارد. در جریان جنگ جهانی اول و تسلط انگلیسی‌ها بر جنوب ایران، این تپه محل تجمع نیروهای انگلیسی بود و حفاری‌های بسیاری در آن انجام دادند. پیدا شدن سکه‌های فراوان در این تپه، این شک را به وجود آورده که ممکن است در این محل ضرابخانه‌ای تاریخی وجود داشته است. در سال‌های ۱۳۵۳ و ۱۳۵۴ با تلاش برخی از فعالین میراث فرهنگی در کازرون، گروهی از کارشناسان امور باستانی از این محل بازدید کردند. این گروه در نتیجهٔ مطالعات
این محل بازدید کردند. این گروه در نتیجهٔ مطالعات خود وجود یک قلعهٔ بزرگ و یک آتشکده را تأیید کرد. آثار طاق آتشکده و دیوار حصار قلعه که در آن سال‌ها هنوز باقی بود، در اثر بی‌توجهی در سال‌های بعد تخریب شد.
آثار صخره‌ای ویند مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اردبیل، روستای ویند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه سید بلاغی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در استان قزوین شهرستان تاکستان، بخش مرکزی روستای سراس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۱۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گورستان شنستق بالا مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش خرمدشت روستای شنستق پایین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شهر باستانی خرگرد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تربت جام، شرق روستای لنگر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۱۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خرگرد زادگاه شاعران پارسی‌گو عبدالرحمن جامی است. نام. یاقوت حموی آنرا فرجرد ضبط نموده‌است و می‌نویسد: آثار تاریخی. آرامگاه قاسم انوار : این آرامگاه در ۲۵ کیلومتری شمال غربی تربت جام قرار دارد.
قلعه مارکوه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان رامسر، شهر کتالم، مسیر جاده تلارسر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۴۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در مورد زمان ساخت این بنا نیز تاریخ دقیقی وجود ندارد، اما با استناد به اشاره تاریخ نویسان به وجود این قلعه در قرن سوم و همچنین شباهت ساختاری و معماری این بنا با بناهای قرن سوم هجری قمری نظیر قلعه بابک می‌توان تاریخ آن را حدس زد. در کتاب زیده التواریخ از این قلعه سخن به میان آمده‌است همچنین در کتاب جامع التواریخ
سخن به میان آمده‌است همچنین در کتاب جامع التواریخ خواجه رشید الدین فضل‌الله همدانی و از وقایعی که در سال ۵۳۶ هجری قمری در این قلعه اتفاق افتاده وقلعه به تسخیر اسماعیلیان درآمد سخن به میان آمده‌است. میزرا حسن خان اعنماد السلطنه که این قلعه را از نزدیک دیده‌است می‌نویسد: “در تنکابن کوهی است موسوم به مارکوه و دخمه‌های متعدد و شب‌پره‌های زیادی در این دخمه‌ها هست که خود را به آدم و چراغ می‌زنند و مانع از دخول به دخمه‌ها می‌باشند. بالای آن کوه، جایی است مشهور به نقاره خانه، هرگاه سنگی بر آن موضع بزنند صدایی مثل
نقاره خانه، هرگاه سنگی بر آن موضع بزنند صدایی مثل طبل حادث می‌شود و تا نیم فرسخ آن صدا می‌رود. مساحت قلعه مارکوه حدود ۶۰۰ متر مربع است و از این معماری عظیم تنها ۴ حصار جانبی و برج‌های پشتیبان آن باقی مانده‌است. مصالح به کار رفته در قلعه مارکوه عمدتاً سنگ و ساروج و گچ است. وضع داخلی قلعه مارکوه از لحاظ وسعت به نحوی است که گنجایش صد سرباز را دارد و همگی به راحتی می‌توانند در آن سکنی گزینند. طول ضلع شرقی آن ۷۰/۱۷ متر و قعر آن ۳۰/۲ متر و ارتفاعش ۳۰/۶ متر و طول ضلع غربی آن ۹ متر تمام است. ضلع شمالی با سنگی که
ضلع غربی آن ۹ متر تمام است. ضلع شمالی با سنگی که در امتداد آن قرار دارد به دو قسمت تقسیم می‌شود: قسمت غربی آن ۸۰/۱۴ متر و قسمت شرقی آن که از سر سنگ جدا می‌گردد ۱۵ متر است. محل قرارگیری بنا نیز طوری است که دیدی ۳۶۰ درجه را نسبت به اطراف خود دارد. از بالای این بنا به راحتی می‌توان از شمال تا دریا، از شرق تا تنکابن، از غرب تا رامسر و از جنوب نیز کوه‌های البرز را تحت نظر داشت. در تعاریف مردم محلی به تونلی درون این قلعه اشاره می‌شود که انتهای آن به روستای نیاسته که در پایین مارکوه قرار دارد ختم می‌شده و در
که در پایین مارکوه قرار دارد ختم می‌شده و در گذشته سربازان برای خروج یا ورود اضطراری ازآن استفاده می‌کردند که البته با تحقیقات انجام شده مشخص شده که این امر صحت نداشته و چالهٔ موجود در قلعه به دلیل عدم دسترسی مستقیم قلعه به آب، کاربرد سردآب داشته و تونل نیست. این قلعه منظره بسیار زیبایی به کوه روبه رویش دارد که توجه بینندگان را به خود جذب میکند.
قلعه مارون یا تپه قلعه پرچیکلا مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساری، روستای پرچین‌کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. مشخصات قلعه. قلعهٔ مارون در ۱۳ کیلومتری جنوب ساری و در روستای پرچین‌کلا واقع شده‌است. نام قلعه مشتقی است که از واژهٔ مازندرانی «مار» به معنی مادر و «ون» که در اینجا پسوند مکانی است، تشکیل شده و در کل به معنی «محل سکونت مادر» است. قلعه در ضلع جنوبی روستا و مشرف به تپه‌ای دست‌ساز به ارتفاع ۳۰ متر قرار دارد.
به تپه‌ای دست‌ساز به ارتفاع ۳۰ متر قرار دارد. رأس تپه مساحتی در حدود ۶۰۰ مترمربع وسعت دارد. این تپه از سه جهت شمال، جنوب و شرق با شیب تند و از جهت غرب با شیب ملایم به پای قلعه می‌رسد. پیش‌تر، در دههٔ ۱۳۴۰، حفاری‌هایی انجام شد که به سه نقب در سطح تپه رسید ولی آجرهای آن بعدها توسط اهالی روستا، صرف ساخت خانه‌های محلیان شد. در حال حاضر نمای آجری از قلعه به ظاهر نمی‌رسد و تنها در دیواره غربی سنگ‌چینی از سنگ‌های رودخانه و ملات گل دیده می‌شود. قسمت‌هایی از سطح تپه زیر کشت کشاورزان رفته و ارتفاع اثر اکنون ۲ متر و
زیر کشت کشاورزان رفته و ارتفاع اثر اکنون ۲ متر و عرضش ۱٫۸۰ متر است. سفال‌ها. سامان سورتیجی، پژوهشگر تاریخی، در سطح قلعه سفال‌های پراکنده و متعددی کشف کرده‌است و این سفال‌ها را به دسته‌های زیر قابل دسته‌بندی دانسته و مشخصات هر یک و لبه‌های آن‌ها را مورد کاوش دقیق قرار داده‌است: قدمت. با توجه به قدمت سفال‌های مکشوفه در دیواره‌ی غربی این قلعه، می‌توان تخمین زد که این بنا متعلق به هزاره اول پیش از میلاد و احتمالاً دوره‌ی اشکانیان تعلق دارد. همچنین برخی سفال‌ها ویژگی‌هایی معمول برای دوران ساسانیان دارند. این
ویژگی‌هایی معمول برای دوران ساسانیان دارند. این حدس هم قابل تصور است که زمانی روی تپه عمارتی وجود داشته که میان هزاره اول پیش از میلاد تا دوران ساسانی برپا بوده.
تاریخ و فرهنگ مردم فراشبند روستای قنات باغ در۳۰کیلومتری فراشبند قرار دارد. مردم این روستا بسیار مهمان نواز و با فرهنگ بوده و با وجود بافت کهن روستا فرهنگ به روز این مردم حکایت زیبایی است. چه همگان معترفند که مردم روستای قنات باغ با وجود بافت قدیمی روستا همچنان به لحاظ فرهنگی و معاشرت‌های اجتماعی زبانزد عام و خاصند. آثار تاریخی به جای مانده از تمدن‌های کهن ایرانی گواهی روشن بر فرهنگ اصیل مردم این مرز و بوم دارد. شغل غالب افراد این روستا کشاورزی است و در کنار آن شغل دامپروری هم رواج دارد. باغ‌های خرما و
کنار آن شغل دامپروری هم رواج دارد. باغ‌های خرما و غالباً خرمای زاهدی (قصب) در گوشه و کنار این روستا دیده می‌شوند. علت اصلی نام گذاری این روستا به «قنات باغ» وجود قنات‌ها و باغ‌های قدیمی این روستای کهن بوده است. اگر به تصاویر ماهواره‌ای این منطقه نگاه کنیم می‌توانیم آثار قنات‌های خشک شده باستانی را در ضلع جنوبی این منطقه ببینیم. همچنین باغهای خرما نیز در تصاویر ماهواره‌ای قابل مشاهده‌اند.
غار فارسان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرییلاقی خضری دشت بیاض، روستای ییلاقی [ثقوری]] واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۳۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مشخصات. غار فارسان در 10 کیلومتری شمال غرب شهرخضری محفل ادیبان و بزرگانی مانند شیخ محمدعلی و2 کیلومتری شمال روستای ثغوری بر دامنه جنوبی یک کوه بزرگ با سه دهنه واقع شده است. یکی از این غارها که بزرگترین آنها بوده در گذشته‌های دور فرو ریخته و از آن تنها یک هلال پل مانند باقی مانده است. در سمت چپ این دهانه پل
پل مانند باقی مانده است. در سمت چپ این دهانه پل مانند غار دیگری وجود دارد که دارای فضای وسیع و دهلیزهای فرعی متعدد است .این غارها دارای لایه‌های باستانی قابل کاوش می‌باشد سفالهای پراکنده اکثراً مربوط به دوره سلجوقی است و سفالهای صدر اسلام دوره تاریخی و پیش از تاریخ نیزدر میان آنها دیده می‌شود. این غارها از دوره میان سنگی مورد توجه انسان بوده و از آن بعنوان سکونت گاه امن استفاده می‌شده است .غار فارسان علاوه بر دیدگاه باستان‌شناسی، به لحاظ دارا بودن پل سنگی طبیعی حائز اهمیت می‌باشد.
قلعه زیرزمینی شکوه آباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قروه، روستای شکوه آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دینار وینسار مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قروه، روستای وینسار واقع شده و این اثر در تاریخ ، با شمارهٔ ثبت ۳۵۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مزرعه تاوه دشت مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، بخش کوهین، روستای گزگیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۱۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه خورآباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کهک، روستای خور آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۴۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
پل سی پله (کر و دِت) مربوط به دوران‌های تاریخی پیش از اسلام در دوره ساسانی است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان غربی نزدیک روستای سرطرهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۵۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پل در تنگترین بستر رودخانه سیمره، در محلی بنام سی پله Sipela واقع شده است این پل در مسیر یکی از راه‌های باستانی قرار داشته که سبب ارتباط بین‌النهرین با ایران از مسیر کرمانشاهان، ایلام و لرستان (طرهان) به ایران غربی بوده است. پل یاد شده دارای ۴ چشمه طاق بوده که اکنون
است. پل یاد شده دارای ۴ چشمه طاق بوده که اکنون تنها دو چشمه طاق آن باقی است. پنهای هر پا یه آن ۵/۶ متر و طول آن ۱۷ متر است. اندازه سنگهایی که در پایه به کار رفته ۶۰×۶۰×۱۰۰سانتیمتر و بعضی نیز بزرگترند. روی هریک از این سنگها علامت مشخصی کنده شده است. مصالح بنا از گچ و سنگ است. در آثار مورخان دوره اسلامی اشاره‌ای به این پل نشده است.
ارگ بهارستان (باغ زرشکی) مربوط به دوره افشار است و در بیرجند، خیابان منتظری، محدوده کوچه پست قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تبدیل ارگ تاریخی به انبار ضایعات. ارگ بهارستان گرچه در سال ۱۳۷۹ توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با شماره ۳۶۸۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید اما اکنون نه تنها از این مکان استفاده مسکونی می‌شود بلکه به عنوان انبار ضایعات نیز از آن استفاده می‌شود و بافت با ارزش این بنا نیز رو به تخریب است.
دبیرستان شاپور(۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷) دبیرستان شهید مصطفی خمینی(۱۳۵۷ تا کنون) مربوط به دوره پهلوی اول است و به عنوان اولین دبیرستان استان خوزستان در اهواز ساخته شد. آدرس اهواز، خیابان شهید محمدیان (خاقانی)، جنب کلوپ ورزشی شهید باهنر (واحدی) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل چشمه کیله مربوط به دوره پهلوی اول است و در حد فاصل خیابان امام و خیابان جمهوری شهر تنکابن واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۳۲۹ در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ساخت این پل در سال ۱۳۰۹ خورشیدی در دوره رضاشاه پهلوی، توسط مهندسین آلمانی و روسی شرکت اشکودا طراحی و بوسیله معماران ایرانی مراحل ساخت آن طی شده و در سال ۱۳۱۱ به پایان رسیده‌است. پل چشمه‌کیله یکی از زیباترین پل‌های تاریخی کشور است و سمبلی برای شهر تنکابن محسوب می‌شود. رودخانه چشمه کیله نیز با عبور
محسوب می‌شود. رودخانه چشمه کیله نیز با عبور از فضای زیرین این پل به دریا می‌پیوندد. این پل با طولی حدود ۱۱۲ متر و عرضی ۷ متر، در طول سال‌ها به عنوان محلی برای رفت و آمد و عبور خودروها و مسافران از آن استفاده می‌شود.
مجموعه میدان راه‌آهن مربوط به دوره پهلوی اول است و در تهران، خیابان شوش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبتِ ۳۶۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است.
دبیرستان ماندگار امام صادق (پیشتر: حکیم نظامی) بزرگترین و قدیمی‌ترین دبیرستان استان قم می‌باشد که در سال ۱۳۱۷ فعالیت آموزشی خود را آغاز نمود که هم اکنون ورود به دبیرستان از طریق آزمون صورت می گیرد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۳۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. و به دلیل قدمت تاریخی و سوابق درخشان علمی، آموزشی و فرهنگی در تاریخ ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۹ توسط شورای عالی آموزش و پرورش به عنوان مدرسه ماندگار شناخته شد. ساختمان این دبیرستان در قم، بلوار معلم، میدان روح‌الله قرار دارد. تاریخچه. در
بلوار معلم، میدان روح‌الله قرار دارد. تاریخچه. در سال ۱۳۱۳ آقای سید علی اکبر برقعی که از علما و دانشمندان طراز اول ایران بودند و از معارف پروران حقیقی به‌شمار می‌رفتند، جهت دریافت مجوز مدرسهٔ حیات رهسپار تهران شدند و طی ملاقاتی که در آنجا بین ایشان و آقای علی‌اصغر حکمت روی داد، تأسیس دبیرستان مجهزی که در شأن جوانان علاقه‌مند قمی باشد مطرح شد که با استقبال اولیای امور معارف مواجه گردید. از این زمان رابطهٔ معارف خواهان قم و وزارت معارف بیشتر شد و رفت و آمدهای پی در پی آقای برقعی به تهران و پشتیبانی دانشمند
پی در پی آقای برقعی به تهران و پشتیبانی دانشمند معظم آقای سید محمد فاطمی قمی «مؤسس بیمارستان فاطمی قم» به پیشرفت کار کمک کرد. از حسن اقبال، آقای علی‌اصغر حکمت به وزارت معارف منصوب گشت و به قولی که قبلاً داده بود وفا نمود و شالودهٔ دبیرستانی را که شایستهٔ مردم این شهر باشد بنیان گذاشت نخستین سنگ بنای این دبیرستان در تاریخ ۲۰ آبان ۱۳۱۴ مطابق ۱۵ شعبان ۱۳۵۴ طی جشنی و با حضور محمدعلی فروغی (رئیس الوزا)، علی‌اصغر حکمت وزیر معارف، حسن اسفندیاری «محتشم السلطنه» رئیس مجلس، محمود جم وزیر داخله، ابتهاج السلطان، معاون
مجلس، محمود جم وزیر داخله، ابتهاج السلطان، معاون وزارت داخله، فریدونی رئیس ادارهٔ مرکز وزارت داخله، سید علی اکبر برقعی، ابوالقاسم فیوضات رئیس کل ادارهٔ اوقاف، میرزا حسن رشدیه، حاج سید علی فهیم التجار، سید محمد آقا زاده و چند نفر از رؤسای معارف نصب گردید. بنای این دبیرستان با نظارت دو مهندس فرانسوی، ماکسیم سیرو و آندره گدار در معیت معماران محلی در نهایت زیبایی و متناسب با آب و هوای گرمسیری قم ساخته شد و در سال ۱۳۱۷ به اتمام رسید، زیر بنای ساختمان حدود ۱۵۰۰ متر مربع می‌باشد که در میان باغی به مساحت ۲۰۰۰۰ متر
مربع می‌باشد که در میان باغی به مساحت ۲۰۰۰۰ متر قرار گرفته‌است. در ضلع جنوبی بنا زمین‌های ورزش و قسمت‌های شرق و غرب و شمال دارای گل‌کاری و درختان سبز و خرم می‌باشد. بر سراسر دیوارهای درونی و اندرونی دبیرستان کتیبه‌هایی که اشعار آن از دیوان حکیم نظامی انتخاب شده و با خط بسیار زیبا نوشته شده‌اند به چشم می‌خورد. معلمان سرشناس. سید محمد بهشتی، سیاست‌مدار و فقیه ایرانی و نخستین رئیس دیوان عالی کشور پس از انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷، نخستین دبیرکل حزب جمهوری اسلامی و نایب رئیس مجلس خبرگان قانون اساسی علی‌اصغر
و نایب رئیس مجلس خبرگان قانون اساسی علی‌اصغر فقیهی، معلم، نویسنده و تاریخ‌پژوه محمد مفتح، روحانی شیعه و استاد حوزه حسین کریمان، نویسنده، ادیب، لغت‌شناس، مورخ و جغرافیدان ایرانی بهرام فره‌وشی، زبان‌شناس معاصر ایرانی و متخصص زبان‌های ایرانی و فرهنگ ایران باستان محمدامین ریاحی، ادیب، مورخ و شخصیت فرهنگی معاصر ایرانی، صاحب آثار پژوهشی در زمینهٔ فرهنگ ایرانی، ادب پارسی، فردوسی و شاهنامه، حافظ و تاریخ ایران سید حسن سادات ناصری، استاد دانشگاه، پژوهشگر ادبیات و مترجم ابوالفضل مصفا، استاد دانشگاه و پژوهشگر ادبیات
ابوالفضل مصفا، استاد دانشگاه و پژوهشگر ادبیات مظاهر مصفا، استاد دانشگاه، شاعر و مصحح برجستهٔ معاصر ایران عباس حری، بنیان‌گذار مؤسسه ملی زبان سید علیرضا شمس قمی، معلم و شاعر احمد بهشتی، پژوهشگر فلسفه، مدرس حوزه علمیه، نماینده دوره‌های اول و دوم مجلس شورای اسلامی از حوزه انتخابیه فارس(فسا)، نماینده مجلس خبرگان در دوره سوم و پنجم و رئیس سابق دانشگاه قم محمود بروجردی، داماد روح الله خمینی، همسر زهرا مصطفوی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و معاون اسبق وزارت آموزش عالی (وزارت علوم فعلی) و سفیر سابق ایران در
آموزش عالی (وزارت علوم فعلی) و سفیر سابق ایران در فنلاند بود. او مدتی نیز، ریاست سازمان گفتگوی تمدن‌ها را بر عهده داشت. دانش آموختگان سرشناس. سید احمد خمینی، دومین فرزند روح الله خمینی، بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران صادق لاریجانی، رئیس قوه قضاییه ایران و رئیس هیئت امنای دانشگاه امام صادق رضا فرجی‌دانا، استاد تمام دانشکده مهندسی برق و کامپیوتردانشگاه تهران، سیاستمدار، مشاور رئیس‌جمهور در امور علمی و آموزشی و مشاور عالی رئیس دانشگاه تهران عباس آخوندی، سیاستمدار، استاد دانشگاه، دولتمرد ایرانی و وزیر راه و