payamvha/North_RAG huggingface dataset:
به نوشتهٔ مسعودی نام این دختر که مادر هرمزد چهارم می‌شد، فاقم و به ثبت ابن بلخی قاقم و به نوشتهٔ یک اثر متأخر تاکوم بوده‌است. سقوط دولت هپتالیان. در این هنگام گوک‌ترک‌ها به سیحون نزدیک شده بودند و به نظر می‌رسید که هپتالیان را از همین منطقه مورد تعرض و حمله قرار دهند. هپتالیان هم که شاهد نزدیک شدن دو رقیب نیرومند خویش بودند و خود را در میان دو آسیاسنگ تحت فشار می‌دیدند، برای جلب حمایت دولت چین به خاقان آن کشور روی آوردند؛ اما اقدام سریع ترک‌ها و ایرانی‌ها امپراتوری چین را در مقابل عمل انجام یافته قرار داد.
چین را در مقابل عمل انجام یافته قرار داد. به قول خواندمیر: «انوشیروان از این جانب و سپاه ترکان از آن طرف متوجه استیصال پادشاه هیاطله گشتند .» در اندک مدتی ترکان تحت فرمان ایستمی سرزمین‌های سغد و تاشکند و فرغانه و سمرقند و بخارا را به تصرف درآوردند و بر راه کاروان روی آسیای داخلی مسلط شدند. نیروهای دولت ساسانی هم از جانب غرب به حرکت درآمدند و دولت هیاطله در فاصلهٔ سال‌های ۶۵–۵۶۳ م. برافتاد و قلمرو آن بین متفقان تقسیم گردید و به قولی رود جیحون و به قولی دیگر رود مرغاب مرز بین دو کشور شناخته شد. جنگ ایستمی
رود مرغاب مرز بین دو کشور شناخته شد. جنگ ایستمی خان با دولت ساسانی. با گرفته شدن سهم غنائم به دست انوشیروان، تخم نفاق از همان روز امضای قرارداد توافق بین آن‌ها کاشته شد و به قول بلنیتسکی «این تعیین حدود صلح‌جویانهٔ مناطق نفوذ، مدت زیادی به طول نینجامید؛ حتی قبل از پایان دوران پادشاهی خسرو، درگیری شدیدی میان ایران و خانات [ترک] صورت گرفت.». یکی از علل عمدهٔ شدت‌یابی اختلاف و تبدیل آن به درگیری و نبرد بین دولت‌های ساسانی و گوک‌ترکان مسئلهٔ در دست داشتن کنترل جادهٔ ابریشم بود. در ابتدای استیلای گوک‌ترک‌ها بر
جادهٔ ابریشم بود. در ابتدای استیلای گوک‌ترک‌ها بر آسیای میانه و اطاعت سغدیان از آن‌ها، دولت ایران شاید برای کنترل عرضه و تقاضای ابریشم و نیز ضربه زدن به دولت نوبنیاد گوک‌ترک از طریق محروم کردن آن از حقوق گمرکی و عواید این تجارت پر منفعت، خرید و فروش آن را متوقف کرده بود و بنابراین سغدیان که از بسته ماندن جاده ضرر دیدند، اربابان جدید را برای ایجاد ارتباط با دربار ساسانی تشویق و تحریک کردند. هیئت اولی که از جانب دولت گوک‌ترک به دربار ساسانی فرستاده شد، با مخالفت انوشیروان به نتیجه‌ای نرسید و هیئت دوم نیز
مخالفت انوشیروان به نتیجه‌ای نرسید و هیئت دوم نیز توفیقی به دست نیاورد و حتی به روایتی اعضای هیئت به دست عوامل دولت ایران مسموم گردیدند. بعد از آن هم انوشیروان به اتباع خود دستور اکید داد تا از خرید ابریشم از سغدیان خودداری کنند. گوک‌ترکان وقتی از اقدامات و مذاکرات دیپلماتیک نتیجه‌ای نگرفتند، بر آن شدند تا خود راه ابریشم را بگشایند و از آن‌جایی که در آن زمان حمله به ایران و تصرف راه ابریشم برای ترکان نامیسر بود، متوجه گشودن راهی جدید از طریق شمال دریای خزر و رشته‌کوه قفقاز و دریای سیاه به بیزانس و تجارت
و رشته‌کوه قفقاز و دریای سیاه به بیزانس و تجارت مستقیم با آن امپراتوری شدند. گشودن چنین راهی مستلزم تصرف اراضی شمالی و به تبعیت درآوردن اقوام و قبایل ترک و غیر ترک ساکن آن سامان بود و اقدام به چنین مهمی نزدیک شدن به ابرقدرت بیزانس و جلب رضایت و حمایت آن را ایجاب می‌کرد. در تعقیب همین سیاست بود که ایستمی هیأتی سیاسی را به قسطنطنیه اعزام کرد. این هیئت به گرمی پذیرفته شد و نهایتاً پیمانی بین امپراتوری گوک‌ترک و بیزانس منعقد گردید. در همین زمان پیمانی نیز بین گوک‌ترکان و امپراتوری چین بسته شد و در حقیقت یک
گوک‌ترکان و امپراتوری چین بسته شد و در حقیقت یک اتفاق مثلث نظامی بر ضد شاهنشاهی ساسانی شکل گرفت. چندی بعد قبایل ترک ساکن کرانه‌های شمالی خزر و ولگا نیز به این اتحاد جلب گردیدند. مدت‌ها بعد دولت ساسانی هم در صدد یافتن متحدانی برآمد و پس از تقسیم اتحادیهٔ گوک‌ترک به دو بخش شرقی و غربی، از سویی با گوک‌ترکان شرقی و از سوی دیگر با آوارهای ساکن شمال دریای سیاه پیمان اتفاق بست و در مقابل دشمنان خود یک اتفاق مثلث پدیدآورد. با آغاز جنگ ایران و روم در ۵۷۱ میلادی، گوک‌ترک‌ها به خراسان حمله کردند؛ اما کاری از پیش
گوک‌ترک‌ها به خراسان حمله کردند؛ اما کاری از پیش نبردند و بعد از رسیدن لشکر ایران عقب نشستند و ناگزیر اندکی بعد به امضای قرارداد صلح با انوشیروان که خود درگیر جنگ با بیزانس بود، رضایت دادند. ایستمی بعد از امضای قرارداد صلح در خراسان بود که متوجه شمال بحر خزر شد و گوک‌ترکان در نخستین سال‌های دههٔ ۷۰ سدهٔ ۶ م. تا دربند پیش آمدند. خود ایستمی خان نیز به دنبال پیشاهنگان گوک‌ترک در حدود سال ۵۷۱ م. وارد قفقاز شد و قبایل ترک اون اوقور و نیز قبایل آلان ایرانی‌تبار ساکن آن سامان را به اطاعت درآورد و قلمرو امپراتوری
آن سامان را به اطاعت درآورد و قلمرو امپراتوری گوک‌ترک تا شمال دریای سیاه گسترش یافت. ایستمی خان مدتی بعد از بازگشت از قفقاز در سال ۵۷۶ م. درگذشت و پسرش قراچورین (بلای سیاه یا بزرگ) به جانشینی وی رسید و لقب تاردو خان یافت. وی ضمناً به بیلگه کاقان (خاقان دانا) نیز معروف است. امپراتوری گوک‌ترک در زمان جانشینان ایستمی. در زمان تاردو خان در نتیجهٔ نزدیکی آوارها-دشمنان گوک‌ترکان- به بیزانس، میانهٔ گوک‌ترکان و بیزانس به سردی گرایید و بینشان جنگ افتاد. در این هنگام قلمرو امپراتوری گوک‌ترک از سواحل دریای سیاه تا
قلمرو امپراتوری گوک‌ترک از سواحل دریای سیاه تا شمال چین و منچوری گسترش داشت. بعد از به قدرت رسیدن تاردو امپراتوری گوک‌ترک به دو دولت گوک‌ترکان شرقی و گوک‌ترکان غربی تجزیه شد و کوه‌های آلتای به عنوان مرز خانات شرقی و غربی تعیین گردید. بر خاقانات شرقی اولاد بومین و بر خانات غربی اولاد ایستمی فرمان می‌راندند. در آخرین سال‌های سلطنت هرمزد چهارم (۹۰–۵۷۹ م) خزرهای تحت فرمان گوک‌ترکان در حدود سال ۵۸۵ م. به ارمنستان و اران یورش بردند. از سویی هم آشفتگیهایی در داخل ایران به وقوع پیوست که به سرنگونی هرمزد منجر
داخل ایران به وقوع پیوست که به سرنگونی هرمزد منجر گردید. در این سال‌ها، حملات گوک‌ترکان غربی که خود به تازگی از اغتشاشات درونی فراغت یافته بودند، به سرحدات شرقی ساسانی شدت بیشتری گرفت. نیروهای خاقان ترک که در منابع اسلامی شابه (شاوه، ساوه، ساو و …) نامیده شده، در طی سال‌های ۹–۵۸۸ م. در حدود بادغیس وارد ایران شدند (البته در مورد خاقان بودن یا نبودن شابه نظریات مختلفی وجود دارد). این حمله به وسیله بهرام چوبین دفع شد و یلتکین (به معنای همانند باد) پسر ساوه تسلیم شد و با ساسانیان پیمان صلح امضاء نمود. در جریان
شد و با ساسانیان پیمان صلح امضاء نمود. در جریان قیام بهرام چوبین، وی با نژادگان ترک حاکم بر منطقهٔ بخارا و بارمودا (پرموده)، خود متحد شد. در ارتش بهرام سربازان ترک حضور داشتند. گوک‌ترکان غربی با استفاده از آشفتگیهای درونی ابتدای سلطنت خسرو پرویز، تخارستان را که در شمال رشتهٔ هندوکش قرار گرفته، متصرف شدند؛ اما بحران سیاسی داخلی خودشان و درگیری‌های مداومشان با گوک‌ترکان شرقی و نیز چین به آن‌ها اجازهٔ بهره‌برداری اساسی از اوضاع آشفتهٔ دولت ساسانی را در این برهه از زمان نداد. خسروپرویز بعد از استقرار بر تخت
از زمان نداد. خسروپرویز بعد از استقرار بر تخت سلطنت، سنباد باگراتونی چهارم ارمنی، مرزبان گرگان را مأمور فرونشاندن آشوب‌هایی که شاهزادگان هیاطله در مرزهای شمال شرقی کشور برانگیخته بودند، کرد. شاهزادگان مزبور هم برای مقابله با نیروی تحت فرمان سنباط دست یاری به سوی ترکان دراز کردند و خاقان ترک قشونی تحت فرمان چمبوه (جمبو) به سوی ایران گسیل داشت. سپاهیان ترک به یاری هیاطله ارتش ایران را شکست دادند و سنباط را وادار به فرار کردند و بدون برخورد با مانعی عمده تا حدود ری و اصفهان در داخل خاک ایران پیش آمدند و با
حدود ری و اصفهان در داخل خاک ایران پیش آمدند و با غنایم سرشاری به سرزمین خود بازگشتند. رقابت و اختلاف و درگیریهای پیاپی بین گوک‌ترکان شرقی و غربی باعث ضعف هر دو خانات و فروپاشی تدریجی آن‌ها بود. در این میان سیاست تفرقه افکنانهٔ چین بین این دو دولت و شوراندن قبایل عضو اتحادیه بر ضد خاقان‌های آن‌ها، این اختلافات و جریان ضعف و فروپاشی هر دو اتحادیه را تسریع کرد. گوک‌ترکان شرقی که استقلال خود را در برابر تجاوزات امپراتوری سوئی چین حفظ کرده بود، بعد از برافتادن آن امپراتوری در سال ۶۱۸ م؛ و برآمدن امپراتوری تانگ
امپراتوری در سال ۶۱۸ م؛ و برآمدن امپراتوری تانگ (۹۰۶–۶۱۸ م) به جای آن و در نتیجه ضعف ناشی از ناخشنودی توده‌های تحت تبعیت و قیام‌های طوایف، سرانجام در سال ۶۳۰ م. از سربازان امپراتوری تانگ شکست خورد و استقلال خود را از دست داد. در دورانی که گوک‌ترکان شرقی درگیر نبرد با سلسله‌های سوئی و تانگ چین بودند، گوک‌ترکان غربی که اکثر اراضی مفتوحهٔ خود را در اوایل سدهٔ ۷ م. از دست داده بودند، در دورهٔ خاقانی شگویه (۱۸–۶۱۰ م) و مخصوصاً تئونگ یبغو (۳۰–۶۱۸ م) در پرتو اتحاد با چین و بیزانس و گرفتاریهای ایران در جنگ با
با چین و بیزانس و گرفتاریهای ایران در جنگ با بیزانس در زمان سلطنت خسروپرویز، مرزهای خود را در آلتای و حوضهٔ جیحون دوباره احیا کردند. بعد از کشته شدن تئونگ یبغو در بین سالهای ۶۲۸ و ۶۳۰ م. به دست گوک‌ترک‌های شرقی، اندکی قبل از تسلیم شدن خودشان به امپراتوری تانگ، گوک‌ترکان غربی نیز که با امپراتوری چین هم‌مرز شده بودند، بر اثر علل داخلی و فشار ستوه‌آور نیروهای استیلاگر در سراشیب سقوط افتاد. گوک‌ترکان که در این هنگام نفوذ خود را در قفقاز از دست داده بودند، ناگزیر از آن‌جا عقب نشستند. گوک‌ترکان در واپسین سال‌های
از آن‌جا عقب نشستند. گوک‌ترکان در واپسین سال‌های حیات سیاسی خود که مقارن با سده‌های نخستین هجری بود، یک بار دیگر به مرزهای شرقی ایران که خود عرصهٔ تاخت و تاز عرب‌ها بود، حمله کردند؛ اما کاری از پیش نبردند و با نیروهای تازه‌نفس و پرتحرک اعراب برخورد کردند. در این هنگام شهرهایی که در پرتو تساهل گوک‌ترکان به حیات خود ادامه داده و در نتیجهٔ ضعف آن‌ها به استقلال رسیده بودند، وجود داشتند، علاوه بر دولت-شهرهای یاد شده، قبایل ترک متفرّق هم در سراسر آسیای میانه پراکنده بودند. در چنین احوالی بود که اعراب در آسیای
بودند. در چنین احوالی بود که اعراب در آسیای میانه به پیشروی پرداختند. گوک‌ترکان شرقی بعد از یک دورهٔ فترت سیاسی، یک بار دیگر در حدود سال ۶۸۰ م. در صحنهٔ تاریخ ظاهر گردیدند. آنان در دورهٔ فترت یاد شده با وجود حفظ هستی، زبان، اعتقادات، رسوم و سنن و به‌طور کلی هویت قومی خود، از داشتن دولت مستقل خود محروم بودند و تحت فرمان چین بودند. در سال یاد شده قوتلوق نامی که نسب از خاندان آشینا می‌برد، بر ضد استیلای چین قیام کرد و در حدود سال ۶۸۲ م. دولت گوک‌ترک را در ئوتوکن تشکیل داد و خود را ایلتریش خاقان نامید. در این
تشکیل داد و خود را ایلتریش خاقان نامید. در این هنگام قلمرو دولت تازه احیا شدهٔ گوک‌ترک در غرب از آلتای فراتر نمی‌رفت؛ اما در زمان خاقانی کاپقان (۷۱۶–۶۹۱ م) حدود متصرفات گوک‌ترکان از آلتای گذشت و در اوایل سدهٔ ۸ م. از منچوری تا سیحون گسترده شد؛ ولی در همین هنگام اعراب نیز از سوی دیگر وارد ماوراءالنهر شدن بودند و گوک‌ترکان تحت فشار آن‌ها عقب نشستند. در این هنگام گوک‌ترکان در میان فشار دو قدرت بزرگ چین و عرب قرار گرفته بودند و بیلگه خاقان (۳۴–۷۱۶ م) و برادرش کول تیگین (گول تکین) (۷۳۱–۶۸۵ م) در رأس نیروهایی که
تیگین (گول تکین) (۷۳۱–۶۸۵ م) در رأس نیروهایی که از جنگاوران در حدود سی قبیله عضو اتحادیهٔ گوک‌ترک دوم گرد آمده بودند، از استقلال خود دفاع می‌کردند. آثار یادبود و کتیبه‌های حوضهٔ اورخون به این دو برادر تعلق دارد. در نتیجهٔ شدت‌یابی فشار و شوریدن اغوزها، که از عمده‌ترین قبایل تشکیل دهندهٔ اتحادیهٔ سیاسی بودند، بر ضد خاندان حاکم، روند فروپاشی و اضمحلال اتحادیه سرعت گرفت و با مرگ بیلگه خاقان به اوج خود رسید و سرانجام در سال ۷۴۵ م. متلاشی شد و جای به خانات اویغور (۸۴۰–۷۴۵ م) سپرد.
مانْکْس، یکی از زیرشاخه‌های زبان‌های گویدِئیک است. زبان گویدئیک، خودْ شاخه‌ای از زبان‌های سلتی است؛ زبان‌های سلتی، خودْ زیرمجموعه‌ای از خانوادۀ زبان‌های هندواروپایی است. مردم جزیرۀ من در غرب بریتانیا به این زبان صحبت می‌کنند. این زبان یک بار در سال ۱۹۷۴ با مرگ آخرین گویشور اصلی خاموش گردید، اما با توجه به اینکه صدها تن دیگر، این زبان را به‌عنوان زبان دوم خود به‌کار می‌بردند، احیا شد و کودکانی که بعدها متولد شدند، زبان مادریشان مانکس بود. این زبان هم‌اکنون در جزیرۀ مَن در غرب انگلستان صحبت می‌شود.
زبان کورنی از خانواده زبان‌های بریتونی سلتی و یک زبان اقلیت به رسمیت شناخته‌شده در بریتانیا است. این زبان در جنوب غربی بریتانیا در شهرستانی با نام کورن‌وال گویشورانی دارد. نمونه. از سرود سرزمین پدران ما (به کورنی: Bro Goth agan Tasow):
زبان جهانی به زبانی گفته می‌شود که به‌وسیلهٔ افراد زیادی به‌عنوان زبان دوم به‌کار رود. این زبان ممکن است زبان نخست (زبان مادری)، دوم یا سوم افراد باشد. زبان جهانی بودن بر اساس شمار گویشور (زبان مادری یا دوم) یا پراکندگیِ جغرافیایی محاسبه می‌شود. امروزه بیشتر زبان‌های جهانی از زبان‌های اروپایی هستند. برای نمونه زبان انگلیسی یک زبان جهانی در کل جهان است. موارد دیگر عبارتند از عربی، روسی، فرانسوی، اسپانیایی و سابقاً لاتین. در میان زبانهای ساختگی، زبان اسپرانتو بیشترین معروفیت و گسترش را به عنوان زبان جهانی
بیشترین معروفیت و گسترش را به عنوان زبان جهانی داشته‌است.
دهستان تل بزان'یا توبزون " دهستانی در بخش گلگیر شهرستان مسجدسلیمان، استان خوزستان در ایران است. بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵ جمعیت این دهستان بالغ بر ۲۴۸۵ نفر (۶۵۶ خانوار) و ۴۶ روستا بوده‌است. دهستان تل‌بزان در فاصله ۱۵ کیلومتری از مسجدسلیمان قرار دارد و با وسعتی حدود ۸۰ کیلومتر مربع، در ۲۰۰ متری بالاتر از سطح دریا قرار گرفته‌است. زمین های این منطقه دارای پستی و بلندی زیادی است. این دهستان شامل بخش‌تاچکر و جریک است.ساکنین آنها از طایفه شهنی ایل بختیاری می‌باشند. در این منطقه درختان بادام تلخ
بختیاری می‌باشند. در این منطقه درختان بادام تلخ کنار و بنه به صورت وحشی به وفور یافت می‌شود." مشخصات منطقه. این منطقه از روستاهای بالا دست مسجد سلیمان به‌شمار می‌آید و به همین دلیل دمای آن با مرکز شهر با وجود نزدیکی، اختلاف زیادی دارد و زیستگاه شماری از حیوانات وحشی می‌باشد این منطقه دارای منابع نفتی متعددی است که به سبب آن استخراج نفت و پتروشیمی به واسطه شرکت‌های سرمایه‌گذار چینی در آن منطقه فعالیت دارند. وازروستاهای آن می‌توان علی آباد ، قنبرآباد( تل بزان) اشاره کرد گردشگری و روستاهای آن. بقایای اولین
اشاره کرد گردشگری و روستاهای آن. بقایای اولین فرودگاه هواپیماهای سبک در منطقه‌ای با نام «جابالون» وجود دارد. این فرودگاه صحرایی توسط انگلیسی‌ها برای دسترسی سریع به چاه‌های نفت ساخته شد. فرودگاه اصلی مسجدسلیمان در فاصله ۲۵ کیلومتری این منطقه قرار دارد. حفاری‌های باستان‌شناسی در این منطقه در سالهای دهه چهل شمسی، به یافتن غارهای زیر زمینی باستانی و کوزه‌های قدیمی منجر شد. برخی از اشیا باستانی یافت شده در موزه ملی نگهداری می‌شوند.دهستان تل بزان ‌به مركزيت روستاي رضاآباد مشتمل بر روستاها و مزارع و مكانهاي به
رضاآباد مشتمل بر روستاها و مزارع و مكانهاي به شرح زير: 1 ـ آب حمام، 2 ـ آسياب شكسته، 3 ـ آب نرگسي، 4 ـ آب اناري، 5 ـ آب اناري كهزاد، 6 ـ آبيدشت، 7 ـ آب باريك، 8 ـ انبار كاه، 9 ـ احمدآباد، 10 -‌اكبرآباد، 11 ـ اميرآباد، 12 ـ اكبرآباد لارم، 13 ـ باغ عبدشاه، 14 ـ بهرام‌آباد، 15 ـ برد سوراخ، 16 ـ پير كنارك، 17 ـ پاكج گدار، 18 ـ تنگ موسادات، 19 -‌تختگان، 20 ـ چشمه ايناق، 21 ـ چوب سرخ، 22 ـ چوب سرخ حافظ، 23 ـ خليل‌آباد، 24 ـ خواجه آباد بي‌بي‌يان، 25 ـ دشت چارپاره، 26 ـ دلي اولاد‌محمد حسين، 27 ـ دليل آب اناري، 28
26 ـ دلي اولاد‌محمد حسين، 27 ـ دليل آب اناري، 28 ـ دلي كلخنگك، 29 ـ دره گاوميشي، 30 ـ رضاآباد، 31 ـ سه بردان، 32 ـ سرزندان، 33 ـ سراله ملموليها، 34 -‌سرآب نرگسي، 35 ـ شركت شهني، 36 ـ شيرزاد، 37 ـ صفي‌خاني، 38 ـ صفرآباد، 39 ـ عوض‌آباد، 40 ـ عزيزآباد، 41 ـ علي‌آباد، 42 ـ قنبرآباد، 43 ـ قصر‌دالو، 44 ـ قاضي‌آباد، 45 ـ كول‌بزاندو، 46 ـ كت بردلان، 47 ـ كول‌بزان سه، 48 ـ كوثره، 49 ـ كول بزان يك، 50 ـ كريم‌آباد، 51 ـ كوت موري، 52 -‌گدارلندر، 53 ـ گوري، 54 ـ ميدان طياره، 55 ـ منصورآباد، 56 ـ نصير، 57 ـ نرگسي، 58 ـ
55 ـ منصورآباد، 56 ـ نصير، 57 ـ نرگسي، 58 ـ نرگسي تمپور، 59 ـ نورآباد، 60 ـ نمره‌ده، 61 ـ واحد جذب آب،62 ـ هزار مشكي، 63 ـ سچكان عليا، 64 ـ سچكان سفلي، 65 ـ تلقوچان، 66 ـ سبزآباد، 67 ـ گل شه، 68 ـ آب حمام، 69 ـ ريزلان، 70 ـ خليل‌آباد، 71ـ كله ياري، 72 ـ قاسم‌آباد، 73 ـ نرگسي، 74 ـ بيدآباد، 75 ـ چهارقاش، 76 ـ حبيب‌آباد، 77 ـ پس تخت سرلا، 78 ـ ده كهنيه دوبلوطان، 79 ـ دوبلوطان‌خدر سرخ، 80 ـ ده چال.
علیرضا کربلایی سلیمان (زادهٔ در محلهٔ سلیمانی، تهران – درگذشتهٔ ، تهران) کشتی‌گیر اهل ایران بود. سلیمانی اولین کشتی‌گیر ایرانی است که قهرمانی جهان در دستهٔ فوق سنگین را به دست آورده و نخستین قهرمان جهان کشتی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ است که با قهرمانی او در سال ۱۹۸۹ در مارتینی سوئیس به دست آمد. وی در آن مسابقات در نیمه‌نهایی اصلان خادارتسف از شوروی را که قهرمان سال ۱۹۸۷ جهان بود با نتیجهٔ ۴–۳ و بروس بومگارتنر کشتی‌گیر آمریکایی و قهرمان المپیک ۱۹۹۲ بارسلون و ۱۹۸۴ لس آنجلس و قهرمان جهان در سال‌های ۱۹۸۶ و ۱۹۹۳ و
لس آنجلس و قهرمان جهان در سال‌های ۱۹۸۶ و ۱۹۹۳ و ۱۹۹۵ را ۴–۵ شکست داد و صاحب مدال طلا شد. او نخستین ایرانی‌ای بود که در فینال آمریکا را شکست داده بود و مدال طلا او، اولین مدال طلای ایران بعد از شانزده سال و اولین بعد از انقلاب ۱۳۵۷ بود. با توجه به اینکه نفر سوم این وزن یک کشتی گیر اهل شوروی بود، در هنگام نواخته شدن سرود ملی و اهدای مدال به علیرضا سلیمانی، پرچم ایران بالاتر از پرچم های آمریکا و شوروی قرار داشت و تا سالها در تیتراژهای بسیاری از برنامه های ورزشی از آن استفاده شد. زندگی. سلیمانی در ۱۵ بهمنِ
از آن استفاده شد. زندگی. سلیمانی در ۱۵ بهمنِ ۱۳۳۵ در محلهٔ سلیمانی در منطقهٔ ده تهران که به نام خاندانش بود به دنیا آمد. پدرش علاقه‌مند بود که پسرانش همچون پدربزرگشان پهلوان بشوند. علیرضا، کشتی را در پانزده سالگی به همراه برادرش در باشگاه هژبر در امامزاده حسن زیر نظر مربی به نام پناهی که از پیشکسوتان باستانی بود آغاز کرد. سپس مدتی نزد مربی‌ای به نام حساس و پس از آن نزد حسینقلی در باشگاه پولاد کشتی را به‌طور حرفه‌ای ادامه داد. وی در ۱۷ سالگی ابتدا به مقام قهرمانی جوانان تهران در وزن ۹۰ کیلوگرم و پس از آن به
جوانان تهران در وزن ۹۰ کیلوگرم و پس از آن به مقام قهرمانی جوانان کشور در مشهد رسید. وی در سال ۱۳۵۴ در رده بزرگسالان در مسابقات قهرمانی کشور در همدان در وزن ۱۰۰ کیلوگرم به مقام نخست رسید و به اردوی تیم ملی دعوت شد. وی علاوه بر قهرمانی در کشتی آزاد، در گود زورخانه نیز حضور چشمگیری داشت و شش بار در کشتی پهلوانی قهرمان کشور شد تا لقب «پهلوان‌باشی» به او داده شود اوج دوران ورزش قهرمانی سلیمانی در دههٔ ۱۳۶۰ بود که ایران کمتر در رقابت‌های بین‌المللی حاضر می‌شد، به همین جهت سلیمانی در دو المپیک سال‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۸۴
همین جهت سلیمانی در دو المپیک سال‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۸۴ به دلیل عدم شرکت ایران و در المپیک ۱۹۸۸ به دلیل مشکل ویزا حضور نداشت و در چندین دوره از مسابقات قهرمانی جهان هم به دلایل مشابه غایب بود. وی در المپیک سال ۱۹۷۶ مونترال با ۲۰ سال سن در وزن ۹۷ کیلوگرم رقابت کرد که با دو باخت و یک برد حذف شد. او در المپیک ۱۹۹۲ بارسلون هم در سن ۳۶ سالگی شرکت داشت او که پرچم‌دار کاروان ورزشی ایران هم بود، ابتدا ۳ پیروزی با ضربهٔ فنی را به نام ثبت خود کرد اما در رقابت چهارم در یک دیدار بسیار نزدیک که ۱۰ دقیقه و ۱۹ ثانیه طول کشید
دیدار بسیار نزدیک که ۱۰ دقیقه و ۱۹ ثانیه طول کشید ۱–۲ از محمود دمیر از ترکیه شکست خورد و در دیدار پنجم با برابر کشتی‌گیر کانادا ۰–۰ مساوی شد اما به دلیل اخطار بیشتر بازنده اعلام شده و به مقام ششم رسید. سلیمانی همچنین یک رقیب و حریف تمرینی جدی و باتجربه‌تر به نام رضا سوخته‌سرایی داشت که همواره رقابت سختی برای قرارگرفتن در ترکیب تیم ملی و رفاقتی نزدیک با یکدیگر داشتند. یکی از نقاط عطف دوران ورزش این دو بازی‌های آسیایی ۱۹۸۶ در سئول بود که سوخته‌سرایی تصمیم گرفت در کشتی فرنگی شرکت کند تا سلیمانی در ترکیب تیم
در کشتی فرنگی شرکت کند تا سلیمانی در ترکیب تیم آزاد قرار گیرد و هر دو نیز مدال طلای بازی‌های آسیایی را کسب کردند. درگذشت. علیرضا سلیمانی در صبح ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۳، در ۵۸ سالگی بر اثر سکتهٔ قلبی درگذشت.
رضا سوخته‌سرایی (۱۱ بهمن ۱۳۲۸ – ۳ شهریور ۱۴۰۴) کشتی‌گیر و مربی کشتی ایرانی بود که در دستهٔ فوق‌سنگین در هر دو رشتهٔ آزاد و فرنگی رقابت کرده و افتخاراتی را کسب کرد. وی با کسب سه مدال طلای بازی‌های آسیایی در دوره‌های ۱۹۸۲، ۱۹۸۶ و ۱۹۹۰ و یک مدال نقره در ۱۹۷۴ از موفق‌ترین ورزشکاران ایرانی تاریخ این مسابقات در کنار اسکندر فیلابی و احسان حدادی است. او در اوج دوران قهرمانی در دههٔ ۱۳۶۰، به دلیل عدم حضور ایران در رقابت‌های بین‌المللی، شانس حضور در بازی‌های المپیک و قهرمانی جهان را از دست داد که به عقیده بسیاری در
قهرمانی جهان را از دست داد که به عقیده بسیاری در صورت شرکت در این مسابقات می‌توانست از پرافتخارترین ورزشکاران ایرانی باشد. اولین مربی سوخته‌سرایی، منوچهر شمشیری افسر ورزش نیرو زمینی خراسان در دهه ۱۳۴۰ شمسی قهرمان کشتی خراسان و دو و میدانی ایران و آسیا و ارتش‌های جهان می‌باشد. سوخته‌سرایی یکی از بهترین کشتی‌گیران دستهٔ فوق سنگین تاریخ کشتی ایران به‌شمار می‌رود، با این‌که رشتهٔ تخصصی او کشتی آزاد بود اما در کشتی فرنگی نیز سابقهٔ قهرمانی بازی‌های آسیایی را دارد. اوج دوران ورزش قهرمانی او در دههٔ ۱۳۶۰ بود که
اوج دوران ورزش قهرمانی او در دههٔ ۱۳۶۰ بود که ایران کمتر در رقابت‌های بین‌المللی حاضر می‌شد و سوخته‌سرایی به همین دلیل رقابت‌های قهرمانی جهان متعدد (۱۹۷۹، ۱۹۸۳، ۱۹۸۶ و ۱۹۸۷)، و دو المپیک ۱۹۸۰ مسکو و ۱۹۸۴ لس آنجلس را از دست داد. وی یک رقیب داخلی قدرتمند به نام علیرضا سلیمانی داشت. از نقاط عطف دوران ورزشی او بازی‌های آسیائی سئول ۱۹۸۶ بود که سوخته‌سرایی تصمیم گرفت در رشته کشتی فرنگی شرکت کند تا سلیمانی در ترکیب تیم آزاد قرار گیرد و هر دو نیز مدال طلای بازی‌های آسیایی را کسب کردند. سوخته‌سرایی کاپیتان و
آسیایی را کسب کردند. سوخته‌سرایی کاپیتان و باتجربه‌ترین کشتی‌گیر تیم ملی در دههٔ ۱۹۸۰ و پرچم‌دار کاروان ورزشی ایران در ۳ دورهٔ بازی‌های آسیایی ۱۹۸۲، ۱۹۸۶ و ۱۹۹۰ بود که در هر سه دوره نیز به مدال طلا رسید. وی در سال‌های پس از انقلاب ایران به عنوان پهلوان پایتخت دست یافت و کمتر رقیبی در ایران یارای رقابت با وی را داشت. سوخته‌سرایی جزو بهترین سنگین‌وزن‌های جهان به شما می‌رود و بعضی از کارشناسان کشتی از او به عنوان بهترین سنگین‌وزن تاریخ ایران نام می‌برند. انقلاب ایران و مسائل سیاسی آن دوران باعث شد این
انقلاب ایران و مسائل سیاسی آن دوران باعث شد این کشتی‌گیر که در آن زمان در اوج آمادگی به سر می‌برد در حضور در رقابت‌های متعدد بازبماند. این کشتی‌گیر در چندین دوره از مسابقات جام دانکولوف به عنوان قهرمانی رسید و از وی به عنوان یکی از رکوردداران این مسابقات نام می‌برند. این مسابقات از معتبرترین مسابقات کشتی است که بهترین کشتی‌گیران جهان در آن شرکت می‌کنند و سوخته‌سرایی بیشتر قهرمانان سنگین‌وزن جهان را در آن شکست داد. بسیاری از کارشناسان کشتی آن زمان سوخته‌سرایی را لایق سکوهای اول المپیک و جهان می‌دانستند و
را لایق سکوهای اول المپیک و جهان می‌دانستند و اعتقاد داشتند اگر مسائل سیاسی که مانع شرکت وی در رقابت‌های جهانی و المپیک شدند وجود نمی‌داشت، وی به نشان‌های بیشتری در رقابت‌های مختلف دست پیدا می‌کرد. الکساندر مدوید در مورد سوخته‌سرایی گفته است: «حریفی برای او نمی‌شناسم.»
مجید ترکان (زادهٔ ۱۳۴۴ در ساری) کشتی‌گیر آزادکار بازنشستهٔ ایرانی است. ترکان در مجموع یک مدال طلا، یک نقره و یک برنز جهانی، یک طلای بازی‌های آسیایی و سه طلا و یک نقره قهرمانی آسیا را به‌دست آورده‌است. شرکت نکردن ایران در المپیک ۱۹۸۴ و دو دوره مسابقات قهرمانی جهان ۱۹۸۶ و ۱۹۸۷ موفقیت‌های او و سایر هم‌تیمی‌هایش را محدود کرد. اما اوج کار اودر کشتی قهرمانی جهان ۱۹۹۰در توکیو رخ داد جایی که او توانست درفینال آن رقابت‌ها والنتین یوردانف کشتی‌گیر نام‌دار بلغار که قهرمان المپیک وجهان بود را شکست داد و صاحب مدال طلا
المپیک وجهان بود را شکست داد و صاحب مدال طلا شد.
امیر توکلیان (زادهٔ ۱۶ شهریور ۱۳۵۰ در مشهد)، کشتی‌گیر آزادکار و مربی کشتی ایرانی است که در سال ۲۰۰۱ نائب قهرمان جهان شده‌است. وی همچنین دو قهرمانی در رقابت‌های آسیایی و بازی‌های آسیایی ۱۹۹۸ را در کارنامه دارد. وی در رقابت‌های قهرمانی جهان ۲۰۰۵ و بازی‌های آسیایی ۲۰۰۶ یکی از مربیان تیم ملی کشتی آزاد ایران بود و در چندین دورهٔ لیگ برتر کشتی آزاد ایران هم سرمربی تیم راه‌آهن خراسان بوده‌است.
ابوالحسن اعتصامی (زاده ۱۲۸۲ – درگذشته ۱۳۵۷) نقاش، معمار، خطاط، و نویسندهٔ ایرانی بود. پدرش، "ابراهیم اعتصام الملک"، رئیس کل دارائی استان آذربایجان؛ و برادرش، یوسف اعتصامی، مؤسس و مدیر مجله بهار بود. همچنین عموی پروین اعتصامی بود. ابوالحسن اعتصامی در تهران، در مدرسهٔ اقدسیه، مدرسهٔ آمریکایی، و مدرسهٔ کمال‌الملک تحصیل کرد؛ سپس دو سال به اصفهان رفت تا فنون معماری و کاشی‌سازی را بیاموزد. به درخواست رئیس هنرهای زیبای کشور، مجموعه‌ای از کارهای معماری و تزیینی ابوالحسن اعتصامی به نمایشگاه بین‌المللی بروکسل ۱۳۳۷
اعتصامی به نمایشگاه بین‌المللی بروکسل ۱۳۳۷ فرستاده شد. با این مجموعه، که عبارت از چندین ماکت و نمایانگر ذوق و مهارت طراح و سازندهٔ آنهاست، ابوالحسن اعتصامی مدال طلای کارهای انفرادی را اخذ کرد. این مجموعه بعدها توسط موزه ملی ایران خریداری، و به کلکسیون دائمی هنرهای اسلامی اضافه شد. از آثار دیگر ابوالحسن اعتصامی، در زمینهٔ نقاشی، تابلوهای "خرابه در دولت‌آباد"، "خانه روستائی در نیاوران" و "شفاعت پاستور از ناپلئون" است. از نوشته‌های او دو داستان "ناجنس محیل الدوله" و "مردی که تنها مانده بود"، و دو نمایش نامهٔ
و "مردی که تنها مانده بود"، و دو نمایش نامهٔ "حاجی صحاف‌باشی" و "آخرین شب دنیا" است.
عسکری محمدیان (زادهٔ ۱ اسفند ۱۳۴۱ در ساری) کشتی‌گیر آزادکار بازنشستهٔ ایرانی است که دو مدال نقرهٔ المپیک در ۱۹۸۸ سئول و ۱۹۹۲ بارسلون را به دست آورده‌است. او از سال ۱۳۹۹ تا مهر ۱۴۰۱ ریاست هیئت کشتی استان مازندران را بر عهده داشت. مدال نقره او در المپیک ۱۹۸۸ سئول تنها مدال کاروان ایران در آن بازی ها بود. وی در المپیک سئول در دیدار پایانی مغلوب سرگئی بلوگلازوف از شوروی شد که در این دیدار کتفش دچار شکستگی شد که موجب شکست شش بر یک او شد و در بارسلونا در مسابقهٔ نهایی مغلوب جان اسمیت آمریکایی شد. وی نتیجه را شش
نهایی مغلوب جان اسمیت آمریکایی شد. وی نتیجه را شش بر صفر واگذار کرد و مدال نقره المپیک را برای دومین بار بر گردن آویخت. محمدیان در المپیک سئول یکی از رفتارهای عجیب تاریخ المپیک را رقم زد. او در رقابت کسب نشان طلا پس از شکست از بلوگازوف به سوی او رفته، با او دست داد و او را روی دست بلند کرده و گرد تشک گردانید. بلند کردن حریف روی دست، گاه از سوی برنده صورت می‌گرفت اما تا آن زمان دیده نشده بود که کشتی‌گیر مغلوب فرد پیروز را بر دست بلند کند و پیروزی او را چنین شادباش گوید. وی سابقهٔ مدیرعاملی و سرمربی‌گری تیم
شادباش گوید. وی سابقهٔ مدیرعاملی و سرمربی‌گری تیم کشتی آزاد باشگاه عسگری محمدیان ساری را در کارنامه دارد. این تیم در لیگ کشتی ایران هم شرکت کرده‌است.
بهروز یاری کشتی‌گیر آزادکار پیشین تیم ملی کشتی آزاد ایران است. وی در دوران فعالیت ورزشی خود ۳ قهرمانی آسیا، ۲ قهرمانی بازی‌های آسیایی و یک مدال برنز قهرمان جهان در دستهٔ ۷۴ کیلوگرم را به دست آورده‌است. وی در دوران مربی گری خود با تیم اترک خراسان شمالی نایب قهرمان لیگ برتر کشتی آزاد ایران را در کارنامه دارد.