payamvha/North_RAG huggingface dataset:
کوه‌کَمَر روستایی از توابع شهرستان مرند در استان آذربایجان شرقی ایران است. این روستا در دهستان زنوزق بخش مرکزی شهرستان مرند واقع شده است. کوه‌کمر از مناطق ییلاقی و خوش آب و هوای مرند است که در ۲۰ کیلومتری شمال شرق زنوز از توابع شهرستان مرند قرار دارد. کوه‌کمر در منطقه‌ای کوهستانی قرار دارد و دسترسی به آن از طریق شهر زنوز امکان‌پذیر است. برای رسیدن به کوه کمر، مسیر از جاده مرند - جلفا آغاز شده و در سه‌راهی زنوز به سمت این شهر تغییر مسیر می‌دهد. پس از عبور از شهر زنوز و ادامه مسیر به‌سوی روستای تاریخی زنوزق،
شهر زنوز و ادامه مسیر به‌سوی روستای تاریخی زنوزق، راه دسترسی به کوه کمر از پشت این روستا عبور می‌کند. این مسیر کوهستانی، دارای جاده‌ای آسفالته و مناسب است، اما به دلیل فراز و نشیب‌های طبیعی منطقه، دارای پیچ و خم‌های متعددی می‌باشد. فاصله زمانی کوه‌کمر از سه‌راهی زنوز در حدود ۴۵ دقیقه برآورد می‌شود. در میانه مسیر زنوز به کوه‌کمر، منطقه‌ای نسبتاً هموار با نام ماهار قرار دارد که محل ییلاق عشایر منطقه است. ساکنان اصلی کوه کمر عمدتاً عشایر کوچ‌نشین هستند که تابستان‌ها را در این منطقه سپری کرده و در زمستان به
را در این منطقه سپری کرده و در زمستان به حوالی سیه‌رود کوچ می‌کنند. مسیر دیگری نیز از سمت سیه‌رود برای دسترسی به کوه کمر وجود دارد، اما بنا بر گفته اهالی، این مسیر به‌دلیل نامناسب بودن راه، کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد و بیشتر مردم مسیر زنوز را ترجیح می‌دهند. توپوگرافی منطقه به‌گونه‌ای است که دره‌ای مثلثی‌شکل، کوه‌کمر را دربر گرفته است. در بخش‌های پایینی دره، زمین‌های کشاورزی گسترده‌ای قرار دارند، در حالی که نواحی مرتفع‌تر عمدتاً به باغات اختصاص یافته‌اند. رودخانه‌ای از میانه روستا عبور کرده و در حاشیه
رودخانه‌ای از میانه روستا عبور کرده و در حاشیه آن، زنبورداری به‌عنوان یکی از مشاغل رایج منطقه به چشم می‌خورد. این روستا در جوار کوه و بقعهٔ زنجیر (سلطان سنجر؟) و چشمه پُر آب و گوارای «داش چشمه» واقع شده است. در صد متری این چشمهٔ جوشان، چشمهٔ آب «کس» که به «آب مور» معروف و یک چشمهٔ معدنی است، قرار دارد. باغات آن پوشیده از درختان تبریزی است و مزارعش غالباً زیر کشت یونجه است منبع اصلی درآمد اهالی از دامداری است و با توجه به وسعت زیاد مراتع ییلاقی قسمتی از آن‌ها در تابستان به ایلات ساکن در مسیر جاده خوی-مرند
در تابستان به ایلات ساکن در مسیر جاده خوی-مرند اجاره داده می‌شود. پیشینه. روستاهای کوه‌کمر و هریس پیش از این از دیزمار ارسباران جدا شده و به شهرستان مرند ضمیمه شده‌اند. آبادی کوه‌کمر موطن آباء و اجدادی آیت‌الله سیّد حسین کوه‌کمری است. بیشتر ساکنان این روستا، از نسل سیّد حسن بابا هستند. چند خانواده غیر سیّد نیز در این روستا زندگی می‌کنند که در اصطلاح محلی به آنان «غریبه» می‌گویند. اهالی روستا مذهب اثنا عشری دارند و به شغل کشاورزی و دامداری مشغول اند. از تاریخ شکل‌گیری روستا اطلاعی در دست نیست، ولی احتمال
شکل‌گیری روستا اطلاعی در دست نیست، ولی احتمال می‌رود که با سکونت سیّد حسن بابا در آن جا این روستا شکل گرفته و رفته رفته به صورت دهی آباد درآمده است. در چند سدهٔ پیش، خانواده‌های مختلفی از این سلسله به شهرهای همجوار مانند خوی و تبریز و اهر کوچیده‌اند. تقریباً بیش از یک چهارم جمعیت قصبه خاروانا را سادات کوه کمر تشکیل می‌دهد. در محال دیزمار ارسباران جمعیت طایفه میر رزاق‌لو از بقیه سادات کوه‌کمر بیشتر است، در حالیکه در روستای کوه‌کمر جمعیت طایفه مرصل لو از دیگر طوایف بیشتر بوده است. در چهار روستای دیزمار
دیگر طوایف بیشتر بوده است. در چهار روستای دیزمار بنامان نچق، هریس، گول آخیر و کوه‌کمر جمعیت سادات از دیگر روستاییان بومی به مراتب بیشتر است و سادات کوه‌کمر اکثریت جمعیت روستاهای مذکور را تشکیل می‌دهد. در خود روستای کوه‌کمر به مردمان بومی آن روستا که سید نیستند ولی اصالتاً کوه‌کمری هستند، غریب می‌گویند. مردم دیزمار ارسباران به سادات احترام ویژه‌ای قائل هستند، بطوریکه در اکثر محال دیزمار قبور آنها متبرک بوده و به صورت امام‌زاده از احترام خاصی برخوردار اند ییلاقات "زریش"- "دربند" و " جله میدان" (جنگ میدانی)
"زریش"- "دربند" و " جله میدان" (جنگ میدانی) که در دامنه‌های کوه "سلطان زنجیر" واقع شده‌اند در منطقه معروف هستند. گفته می‌شود در "جله میدان" در ایام گذشته جنگ‌هایی رخ داده است وجود قبرستانی وسیع در آنجا که بعضاً قبرهای دسته جمعی هم در آن دیده می‌شود.
زبان آذربایجانی با سه الفبا نوشته می‌شود. در جمهوری داغستان، روسیه ترکی آذربایجانی به الفبای سیریلیک نوشته می‌شود. در جمهوری آذربایجان، از زمان استقلال در سال ۱۹۹۱ میلادی به این‌سو، زبان آذربایجانی به الفبای لاتین نوشته می‌شود، اما، مخصوصاً در میان نسل قدیمی‌تر، الفبای سیریلیک نیز هنوز رایج است. در آذربایجان ایران، ترکی آذربایجانی به الفبای فارسی نوشته می‌شود. اما مخصوصاً در یکی دو دههٔ اخیر، الفبای لاتین نیز در میان ترک‌زبانان ایران، به دلیل سهولت تایپ در کامپیوتر و تلفن هوشمند، و به دلیل یادگیری سادهٔ آن،
و تلفن هوشمند، و به دلیل یادگیری سادهٔ آن، رواج پیدا کرده‌است. همین‌طور، در دهه‌های گذشته در ایران تلاش برای تدوین و گسترش استاندارد واحد برای نوشتار آذری انجام شده‌است. در طی سمیناری به سرپرستی دکتر جواد هیئت، روزنامه‌نگار، فرهنگی، و جراح ترک‌زبان، و مؤسس مجلهٔ وارلیق و با حضور سایر فرهنگیان ترک‌زبان در سال ۱۳۸۰، «دستورالعمل نوشتن زبان ترکی - تصمیمات اتخاذ شده توسط سمینار اورتوگرافی» (به ترکی آذربایجانی تۆرک دیلی یازی قۇراللاری؛ اوْرتوقرافی سمیناری‌نین آلدیغی قرارلار) منتشر شد.البته که به دلیل کوتاهی در
قرارلار) منتشر شد.البته که به دلیل کوتاهی در تدریس زبان مادری توسط آموزش و پرورش، گسترش استاندارد واحد در میان ترک‌زبانان ایران کند بوده‌است. ولی، این دستور العمل، امروزه توسط جامعهٔ فرهنگی ترک‌زبان، مجلات و نشریات ترک‌زبان، مدرسان زبان ترکی آذربایجانی، و نهادها و مؤسسات مختلف پذیرفته شده‌است. همین‌طور، این دستورالعمل توسط محققان دانشگاه محقق اردبیلی برای تدوین فرهنگ لغت جامع فارسی-ترکی آذربایجانی پذیرفته شد. ویکی‌پدیای آذربایجانی نیز این دستورالعمل را سرلوحهٔ خویش برای نوشتار صحیح ترکی آذربایجانی قرار
خویش برای نوشتار صحیح ترکی آذربایجانی قرار داده‌است. واکه‌ها. در زبان زبان آذربایجانی، ۹ واکه (حرف مصوت) وجود دارد که شش حرف آن همانند فارسی است به همراه سه واکهٔ مختص آذربایجانی. ۴ تا از این واکه‌ها پسین (ضخیم) (یعنی در پس دهان ادا می‌شوند)، و ۵ تای دیگر پیشین (ظریف) (یعنی در جلوی دهان ادا می‌شوند) می‌باشند. این ۶ واکه مشترک به شرح زیر است. نوشتار صحیح واکه‌ها در نگارش واژگان ترکی آذربایجانی با الفبای عربی، و تمییز بین صداهای واکه‌های پسین و پیشین، در طول تاریخ، کاری دشوار بوده. خواندن صحیح از روی نوشتار
تاریخ، کاری دشوار بوده. خواندن صحیح از روی نوشتار بیشتر با اتکا به سابقهٔ ذهنی خواننده و عادت ناخودآگاه وی به قانون هماهنگی واکه‌ها انجام می‌شود. اما در نوشتار امروزی استاندارد ترکی آذربایجانی، نظام حرکت‌گذاری (دیاکریتیک) برای تمییز بین واکه‌ها و کمک به یکسانسازی نوشتار صحیح تعیین شده‌است. سه واکهٔ دیگر، که با دیاکریتیک علامت‌گذاری می‌شوند، عبارتند از: هماهنگی واکه‌ای. واکه‌ها در آذربایجانی به دو گروه پیشین یا زیر (به آذربایجانی: اینجه، incə) و آذربایجانی (به ترکی آذربایجانی: قالین، qalın) تقسیم می‌شوند.
(به ترکی آذربایجانی: قالین، qalın) تقسیم می‌شوند. در زبان ترکی آذربایجانی، مشابه دیگر زبان‌های ترکی، واژگان از قواعد هماهنگی واکه‌ای تبعیت می‌کنند. در زبان آذربایجانی، این به این معنی که واکه‌های کلمات یا همگی پیشین یا همگی پسین هستند. عملاً این به معنای این است که تمامی واکه‌های واژه یا در جلوی دهان یا در پس دهان ادا می‌شوند. گروهی از ترکی آذربایجانی‌زبانان هنگام صحبت کردن به زبان‌های دیگری، ناخودآگاه از این قانون طبیعی زبان خود پیروی می‌کنند. به‌طور مثال، در آذربایجانی دو پسوند جمع وجود دارد، ـلَر / lər
در آذربایجانی دو پسوند جمع وجود دارد، ـلَر / lər که دارای واکهٔ پیشین و ـلار / lar که دارای واکهٔ پسین است. سایر پسوندها نیز در زبان ترکی آذربایجانی دارای این دوگانگی هستند. به‌طور مثال: حال به این مثال واکه‌های پسین توجه کنید: قانون واکه‌ای دیگری که در ترکی آذربایجانی وجود دارد این است که بعضی پسوندها باید از قانون هماهنگی واکه‌ای دومی هم تبعیت بکنند، قانون هماهنگی لبی یا غیر لبی بودن. به‌طور مثال، دو پسوند لی / lı li و لو / lu lü. طرز نوشتن دیاکریتیک‌ها (علامت‌ها). همان‌طور که اشاره شد، در الفبای عربی
(علامت‌ها). همان‌طور که اشاره شد، در الفبای عربی ترکی، برای تمییز دادن بین صداهای واکه‌های ۹ گانهٔ زبان ترکی، از علامات یا دیاکریتیک‌هایی که روی حروف «ی» و «و» قرار می‌گیرند استفاده می‌شود. در نوشتار صدای «I-ı»، ضرورتی در گذاشتن علامت حرف «ایٛ» نیست. واژگان می‌توانند بدون آن نوشته شوند، به‌طور مثال «آغیز / ağız»، «قاییق/ qayıq». تنها توصیه شده‌است که در کتب درسی سوادآموزی، بر روی واژگان دخیل، و واژگان خاص فولکلوری علامت حرف «ایٛ» نوشته شود. در نوشتار یکی از چهار حرف «اوْ / وْ» (O o)، «اوُ / وُ» (U u)، «اؤ
چهار حرف «اوْ / وْ» (O o)، «اوُ / وُ» (U u)، «اؤ / ؤ» (Ö ö) و «اۆ / ۆ» (Ü ü)، نوشتن دیاکریتیک‌ها بر روی اولین هجای ممکن اجباریست. ولی نیازی به نوشتن آنها بر روی سایر هجاها نیست. برای مثال: «گؤرونوش görünüş»، «اوْغوز oğuz»، «دۆیون düyün». ترک‌زبانان، به دلیل تسلط بر قانون هم‌آهنگی واکه‌ها و همین‌طور به دلیل دانستن تلفظ صحیح واژگان ترکی، فقط با خواندن دیاکریتیک روی اولین هجای نشان داده شده می‌توانند کلمه را به درستی شناخته و تلفظ کنند. توصیه شده‌است که تازه-سوادآموزان، دیاکریتیک‌ها را در همه جای واژه
تازه-سوادآموزان، دیاکریتیک‌ها را در همه جای واژه بنویسند. به‌طور مثال «گؤرۆنۆش görünüş»، «اوْغوُز oğuz»، «دۆیۆن düyün". البته که هنوز در اکثر متون ترکی، بجز صدای «اؤ / ؤ» (Ö ö)، بقیهٔ صداها بدون علامت نوشته شده‌اند، که این بخشی به دلیل عادت پیشین و به دلیل تسلط کافی به زبان برای نداشتن نیاز به انجام این کار، و بخش دیگر به دلیل نبود کیبورد خاص ترکی عربی و استفادهٔ کاربران از کیبورد فارسی می‌باشد. طرز نوشتن صدای Ə-ə (اَ). همان‌طور که در جدول واکه‌ها دیده می‌شود، صدای «Ə-ə» (اَ) با حروف «اَ / ـَ / ـه / ه»
صدای «Ə-ə» (اَ) با حروف «اَ / ـَ / ـه / ه» نشان داده شده‌است. نوشتن این صدا این صدا تنها در ابتدای کلمات به صورت «ا» (الف)، و در پایان هجا، به صورت «ـه / ه» نوشته می‌شود. با دو استثناء: طرز نوشتن صدای E-e (ائ). در کلمات آذربایجانی، در همهٔ اوقات، صدای «E-e» (ائ) با حروف «ائـ / ئـ / ـئـ / ئ» نوشته می‌شود. در کلمات دخیل از زبان‌های خارجی، صدای «E-e» در اول یا وسط کلمات نوشته نمی‌شود. به‌طور مثال، املای درست کلمه «انرژی» است، و نوشتن آن به صورت «ائنئرژی» نادرست می‌باشد. یا واژگانی مثل «تلویزیون»، «علم»،
نادرست می‌باشد. یا واژگانی مثل «تلویزیون»، «علم»، «قانع». در صورتی که، چه در واژگان ترکی و چه در واژگان دخیل، صدای «E-e» در مجاورت صدای «Y-y» قرار گیرد، هر دو حرف «ائ» و «یـ / ـیـ» باید نوشته شوند. به‌طور مثال، کلماتی مثل «قئید»، «شئیدا»، «ویئتنام»، «غئیرت». در واژگان دخیل از فارسی یا عربی که در آنها صدای «İ-i» (ای) وجود دارد، اما در ترکی به صورت «E-e» (ائ) تلفظ می‌شوند، نوشتن این‌ها با حروف «ائـ / ئـ / ـئـ / ئ» انجام می‌شود، مثل «تسبئح»، «بئساواد»، «پئشکش». طرز نوشتن صدای I-ı (ایٛ). در نگارش با الفبای
طرز نوشتن صدای I-ı (ایٛ). در نگارش با الفبای لاتین هیچ کلمه ای با حرف «I-ı» (ایٛ) شروع نمی‌شود؛ بلکه با حرف «İ-i» (ای) نگارش می‌یابد: «ildırım» (ایلدیٛریٛم: رعدوبرق) اما در نوشتار عربی، و همین‌طور در لهجهٔ تبریزی، مگر در مواردی استثنائی، «I-ı» (ایٛ) حفظ شده و تغییر نمی‌کند. به‌طور مثال، مقایسهٔ نوشتار عربی با لاتین «ایٛلدیریم ildırım»، «ایٛلخچی İlxçi". حروف صامت در ترکی آذربایجانی. در حالی که الفبای لاتین ترکی آذربایجانی دارای ۲۳ حرف هم‌خوان است، الفبای عربی ترکی آذربایجانی ۳۰ هم‌خوان دارد، به دلیل این‌که
ترکی آذربایجانی ۳۰ هم‌خوان دارد، به دلیل این‌که چندین حرف می‌توانند نشان‌دهندهٔ یک صدا باشند. نکته‌ها: شیوهٔ نوشتن واژگان با همزه. این بخش، طرز صحیح نوشتن واژگان دخیل عربی، فارسی، یا اروپایی که معمولاً در نوشتار فارسی همزه دارند را توضیح می‌دهد. (علاوه بر واکه‌های «اؤ / ؤ Ö ö» و «ائ / ئ E e») واژگانی که در آن‌ها، همزه در آخر کلمه، و به صورت «اَ Ə ə» تلفظ می‌شود، همزه بر روی الف و به صورت «أ» نوشته می‌شود. مثال «منشأ mənşə»، «مبدأ məbdə»، «ملجأ məlcə». واژگانی که در آن‌ها، همزه پس از صدای «اوُ U u» بیاید،
که در آن‌ها، همزه پس از صدای «اوُ U u» بیاید، مستقل و به صورت «ء» نوشته می‌شود. مثال «سوُء». واژگانی که در آن‌ها، همزه پس از صدای «آ A a» بیاید، نوشته نمی‌شود. مثال «اینشا İnşa»، «ایملا İmla»، «اؤولیا». واژگانی که در آن‌ها، همزه صدای «آ A a» می‌دهد، همزه حذف شده و بجای آن از «آ» استفاده می‌شود. اما، در صورتی که نوشتن مدّه منجر به احتمال اشتباه می‌شود، باید حذف گردد. مثال «سوُال Sual»، «اینشاآت inşaat» (عمران، ساخت و ساز) واژگانی که در آن‌ها، همزه صدای «اَ Ə ə» می‌دهد، به همان صورت «أ» نوشته می‌شوند. مثال
Ə ə» می‌دهد، به همان صورت «أ» نوشته می‌شوند. مثال «جۆرأت cürət»، «هئیأت Heyət». اما اگر صدای همزه‌ای که صدای «اَ Ə ə» می‌دهد، صدای آخر کلمه باشد، به صورت «ئه» نوشته می‌شود. مثال «تؤوطیئه tövtiə». واژگانی که در آن‌ها، همزه صدای «ای İ i» می‌دهد، همزه حذف شده و بجای آن «یـ» نوشته می‌شود. مثال «رئیس rəis»، «جرایید cəraid». همزه‌ای که پیش یا پس از صداهای «ائ E e»، «او/ و O o»، یا «اوُ / وُ U u» بیاید، به صورت «ئ» نوشته می‌شود. مثال «سوئد»، «مسئوُل Məsul»، «شۆئوُن». واژگانی که در آن‌ها، همزه صدای «ائ E e»
«شۆئوُن». واژگانی که در آن‌ها، همزه صدای «ائ E e» می‌دهد، همزه به صورت «ئ» نوشته می‌شود. مثال «تئاتر Teatr»، «پروتئین Protein». همزه‌ای که پس از «اؤ / ؤ Ö ö» یا «اۆ / ۆ Ü ü» بیاید، حذف شده و نوشته نمی‌شود. مثال «مؤمین Mömin»، «مۆدّب müəddəb». واژگان دخیل از زبان‌های اروپایی که صدای «ae» دارند، به صورت «آی» نوشته می‌شوند. مثال «آیرودینامیک Aerodinamik". شیوهٔ نوشتن پسوندها. این بخش در مورد این‌که در چه مواقعی پسوندها به کلمه یا پسوند پیش از آن هم می‌پیوندند و در چه مواقعی جدا نوشته می‌شوند توضیح می‌دهد.
و در چه مواقعی جدا نوشته می‌شوند توضیح می‌دهد. زبان ترکی یک زبان چسبانشی است، به این معنی که واژه‌های جدید با اضافه کردن به ریشهٔ واژه ساخته می‌شوند و این مورد در نوشتار زبان ترکی آذربایجانی مهم است. عموماً، پسوندها به ریشهٔ کلمه می‌چسبند. برای نمونه «گلمیشم gəlmişəm» (من آمده‌ام)، «گلدیلر gəldilər» (آنها آمدند)، «ائللر ellər» (مردم‌ها/مردمان)، «گؤزلدیر gözlədir» (منتظر است). پسوندهای پرسشی «می» و «مو»، در صورت وسط کلمه بودن، به صورت چسبیده، و در صورت آخر کلمه بودن به صورت جدا نوشته می‌شوند. برای نمونه در
بودن به صورت جدا نوشته می‌شوند. برای نمونه در آخر واژه «گلدی‌می؟ gəldimi?» (آیا آمد؟)، «گئتدی‌می getədimi?» (آیا رفت؟)، مثال در میان واژه «خوشبختمیسن؟ xoşbəxtmisən?» (آیا خوشحالی؟) توصیه شده‌است که زمانی که پسوند با حرف هم‌خوان متصل کننده (حرف هم‌خوانی که برای تلفظ راحت‌تر بین دو واکه می‌آید) می‌آید، به واژه نچسبد. به‌طور مثال «موسیقی‌سی»، «ننه‌نین»، «قالمالی‌یام» برای سهولت خواندن واژه‌های طولانی (چهار بخشی یا بلندتر)، توصیه شده‌است که کلمات بعد از یکی از تکواژهای مختوم به حرف صدادار (واکه) از هم جدا شوند
مختوم به حرف صدادار (واکه) از هم جدا شوند (با نیم فاصله). به‌طور مثال «موسیقی‌چیلر»، «بیزیمکی‌لر». اگر حرف همخوانی (یا حروف مشابه آن) سه بار یا بیشتر در واژه به‌کار رفته شده باشند، توصیه شده‌است که کلمات بعد از یکی از تکواژهای مختوم به حرف صدادار (واکه) از هم جدا شوند (با نیم فاصله). به‌طور مثال «سس‌سیز». در صورتی که در محل اتصال دو تکواژ، دو حرف هم‌خوان مثل هم کنار هم قرار گیرند، اگر که هم‌خوان سمت راست، به حرف پیش از آن چسبیده‌است، دو هم‌خوان جدا از هم نوشته می‌شوند. برای نمونه «نسیل‌لر»، «منیم‌میش»،
نوشته می‌شوند. برای نمونه «نسیل‌لر»، «منیم‌میش»، «دیل‌لنمک». ولی اگر در محل اتصال دو تکواژ، دو حرف هم‌خوان مثل هم کنار هم قرار گیرند، اگر هم‌خوان سمت راست، جدای از حرف پیش از خود باشد، به هم‌خوان تکواژ بعدی می‌چسبد. برای نمونه «اللر»، «آشسیز»، «گؤللنمک». هدف از این دستورالعمل‌ها و توصیه‌ها، خواناتر و روان‌تر بودن متن و چشم‌پسندتر بودن متن می‌باشد. پیشوندها و پسوندهایی که از دیگر زبان‌ها وارد ترکی آذربایجانی شده‌اند، مثل «-خانا»، «-گاه»، «-یستان»، «بئ-»، به صورت چسبیده، و برخی دیگر از این پیشوندها و
به صورت چسبیده، و برخی دیگر از این پیشوندها و پسوندها، مثل «آنتی-»، «-طلب»، و «-پرور»، جدا نوشته می‌شوند. شیوهٔ نوشتن واژگان. این بخش، شیوه‌ها و توصیه‌های نوشتن واژگان مختلف را توضیح می‌دهد. کلمات وارد شده از زبان‌های اروپایی، به فرانسه و با نوشتار فارسی بازتاب‌دهندهٔ تلفظ فرانسهٔ آن نوشته می‌شوند. مثال «رداکسیون»، «ناسیونال»، «انرژی». نام‌هایی که ریشهٔ فارسی یا عربی دارند به همان صورت فارسی یا عربی نوشته می‌شوند. واژگانی که ریشهٔ ترکی دارند و وارد فارسی شده‌اند، همان‌طور که در ترکی آذربایجانی تلفظ می‌شوند
همان‌طور که در ترکی آذربایجانی تلفظ می‌شوند نوشته می‌شوند. مثال «بوْشقاب» (بشقاب)، «اۆتو» (اتو)، «شوُلوق» (شلوغ)، «قوُلدور» (قلدر). جستارهای وابسته. زبان ترکی آذربایجانی جستارهای وابسته. ادبیات آذربایجانی
هلیکازها دسته‌ای از آنزیم‌ها هستند که انرژی حاصل از آبکافت نوکلئوتیدها را برای جداسازی جفت‌های اسید نوکلئیک بکار می‌برند. آنها در بسیاری از واکنش‌های مربوط به DNA و RNA مانند همانندسازی، نوترکیبی، ترمیم و رونویسی دخالت دارند. تعداد زیادی از هلیکازها در پروکاریوت‌ها و یوکاریوت‌ها شناسایی شده‌اند و بیش از یک درصد ژنوم یوکاریوتها هلیکازها را کد می‌کنند. هلیکازها را می‌توان بر اساس نوع فعالیت هایشان به چند دسته تقسیم کرد: در هنگام همانند سازی، دو رشته DNA با استفاده از آنزیم هلیکاز (helicase) مانند زیپ از
استفاده از آنزیم هلیکاز (helicase) مانند زیپ از یکدیگر جدا می‌شوند و سپس از روی هر رشته یک رشته جدید ساخته می‌شود. در هر چنگال (دوراهی) همانندسازی ۱ آنزیم هلیکاز رپ وجود دارد. پروتئین Rep مسئول بازکردن پیچش‌ها و مارپیچ‌های DNA است و دخالت آن برای همانندسازی سریع لازم می‌باشد. پروتئین dnaB با مصرف ATP پیوندهای هیدروژنی هر دو رشته پلی‌نوکلئوتیدی DNA را از هم جدا می‌کند. همچنین این پروتئین هم می‌تواند پیچش‌های DNA را باز کند.خاصیت کاتالیزوری ندارد.
ماه فروردین روز خرداد یا مادیان ماه فروردین روز خرداد کتاب کوچکی است که به‌زبان پهلوی ساسانی (پارسی میانه) نوشته شده‌است. زمان کتابت این اثر را در دوران پادشاهی خسرو پرویز دانسته‌اند. این اثر در واقع نوعی روزشمار است دربارهٔ خجستگی روز ششم فروردین (که در ایران باستان خردادروز نامیده می‌شد) و در آن رویدادهای اساطیری برجسته‌ای که از آغاز آفرینش تا پایان جهان در این روز روی داده یا روی خواهد داد نگاشته‌شده‌است. پدیدآمدن انسان در زمین و مرگ ایرج به‌دست برادرانش سلم و تور، از رویدادهای مهم یادشده در این اثر است.
و تور، از رویدادهای مهم یادشده در این اثر است. از آن‌جا که تنها چهره تاریخی نام‌برده‌شده در این کتاب، خسرو پرویز (خسرو هرمزدان) است تاریخ این نبشته را در دورهٔ کشورداری او دانسته‌اند؛ و از آن‌جا که از نبرد خسرو پرویز با هراکلیوس، قیصر روم در این کتاب یاد نشده تاریخ نگارش آن را در حدود سال‌های ۶۰۷-۶۰۸ میلادی دانسته‌اند. منابع. روز هرمزد ماه فروردین، ماه فروردین روز خرداد، (همراه با متن پارسی میانه، آوانویسی، واژه‌نامه و یادداشت‌ها)، برگردان از: ابراهیم میرزای ناظر، مشهد: انتشارات ترانه، ۱۳۷۳ خورشیدی. ص۵۱.
کاماز یک شرکت روسی تولیدکننده کامیون، اتوبوس و موتور دیزل است، که در نابرژنیه چلنی، جمهوری تاتارستان، فدراسیون روسیه واقع است. کاماز نخستین خودروی خود را در فوریه سال ۱۹۷۶ عرضه کرد و هم‌اکنون کامیون‌های سنگین خود را، به بسیاری از کشورها از جمله: اروپای غربی، چین، خاورمیانه، آمریکای لاتین و آفریقای شمالی صادر می‌کند. کامیون‌های کاماز به دلیل قدرت و بهره‌وری، تاکنون ده بار در مسابقات رالی داکار به مقام نخست رسیده است. امروز کاماز بزرگ‌ترین کامیون‌سازی روسیه و کشورهای مستقل همسود به‌شمار می‌رود. کارخانه کاماز
کشورهای مستقل همسود به‌شمار می‌رود. کارخانه کاماز ۲۶۰ دستگاه کامیون در روز و ۹۳۶۰۰ دستگاه در سال تولید می‌کند. نیروی زمینی ارتش روسیه از کامیون‌های ویژه و نظامی کاماز استفاده می‌نماید. تاریخچه. در سال ۱۹۶۹، کمیسیون مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی و انجمن اداری اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، در جلسه مشترک خود تصمیمی مبنا بر بناکردن یک کارخانه بزرگ برای تولید خودروهای سنگین و بزرگ، در شهر نابرژنی چلنی گرفتند. کار آن کارخانه، در حقیقت در ۱۳ دسامبر سال ۱۹۶۹ شروع شد، اما اولین خودروی کاماز در انجمن اصلی ترابری
شد، اما اولین خودروی کاماز در انجمن اصلی ترابری روسیه ثبت نشد و ثبت آن به ۱۶ فوریه ۱۹۷۶ موکول گردید. در سال ۱۹۸۷ یک خط برای تولید کردن سواری اوکا یا واز-۱۱۱۱ که خودرویی کوچک بود، ایجاد شد و اولین خودرو از این خط تولید، در تاریخ ۲۱ دسامبر ۱۹۸۷ بیرون آمد. کاماز پس از آن به تولید اتوبوس، تراکتور، ابزارهای سنجش، مولد برق و قطعات ماشین‌آلات کشاورزی نیز پرداخت. کامیون‌های کاماز در ابتدا عمدتاً در ارتش مورد استفاده قرار می‌گرفتند؛ اما در سال‌های بعد، شماری از کامیون‌های نظامی کاماز که عمر مفید آن‌ها در ارتش سپری
نظامی کاماز که عمر مفید آن‌ها در ارتش سپری شده بود، به حراج گذاشته شد و همچنین تعدادی نیز از جمهوری‌های شوروی سابق از ارتش خارج گردید و بدین ترتیب کامیون کاماز به شبکه ترابری تجاری راه یافت. شرکت کاماز همکاری خود را با شرکت‌های متعددی در کشورهای مختلف آغاز کرد. این شرکت‌ها، کامیون‌های کاماز را به صورت قطعه‌های آماده وارد کرده و آن‌ها را در خط خود مونتاژ می‌کردند. در ۲۵ ژوئن سال ۱۹۹۰ انجمن تولید دگرگون شد و به این نتیجه رسیدند که باید این شرکت را به شرکتی مشترک‌المنافع تبدیل کنند. در ۱۴ آوریل ۱۹۹۳ کارخانه
تبدیل کنند. در ۱۴ آوریل ۱۹۹۳ کارخانه موتورسازی کاماز، دچار آتش‌سوزی شد و از بین رفت. کامیون‌های کاماز به دلیل سادگی در طراحی داخلی، قدرت و بهره‌وری، قهرمان و نایب قهرمان شدن پی‌درپی در مسابقات رالی داکار مشهور بودند. به تدریج کاماز به بزرگ‌ترین شرکت کامیون‌سازی روسیه و کشورهای مستقل مشترکالمنافع تبدیل گردید. در آغاز دهه ۲۰۰۰ کارخانه کاماز ۲۶۰ دستگاه کامیون در روز و ۹۳٫۶۰۰ دستگاه کامیون در سال تولید می‌کرد. تمام کامیون‌های کاماز ۸ سیلندر بوده و این باعث می‌شد، که کاماز یک خودروی پرقدرت برای کار کردن در
می‌شد، که کاماز یک خودروی پرقدرت برای کار کردن در مناطق مختلف و دورافتاده به‌شمار آید، به‌گونه‌ای که عمده ماشین‌آلات سنگین مورد استفاده نیروی زمینی روسیه از کامیون‌های کاماز می‌باشد. شرکت کاماز آخرین دستاوردهای خود در رابطه با خودروهای نظامی را در نمایشگاه اکسپو آرمز روسیه به نمایش گذاشت. در این نمایشگاه مدل‌های مختلفی از کاماز ارائه شده بود، که هر کدام ویژگی‌های خاصی داشت؛ مثلاً مدل کاماز ۶۳۵۰ برای حمل تیم‌های ویژه نظامی و تجهیزات به مناطق صعب‌العبور و غیرقابل نفوذ، کارایی داشت و با سیستم‌های ایزولاسیون،
نفوذ، کارایی داشت و با سیستم‌های ایزولاسیون، امکان عدم نفوذ آتش به تجهیزات خود را فراهم می‌کرد. مدل کاماز ۴۳۲۶۹ نیز یک خودروی نفربر ویژه برای عملیات داخل شهر و عملیات چریکی بود و قابلیت کار در دماهای ۴۵ درجه زیر صفر تا ۵۰ درجه بالای صفر را داشت. کاماز که به بزرگ‌ترین شرکت سازنده کامیون روسیه تبدیل شده است، در سال ۲۰۰۹ تصمیم گرفت، با همکاری شرکت ژاپنی میتسوبیشی خط تولید کامیونت‌های سبک را راه‌اندازی کند. مکان احداث و راه‌اندازی این کارخانه، حومه رودخانه ولگا در نظر گرفته شد. اولگ افاناسیف مدیر بخش اطلاعات و
در نظر گرفته شد. اولگ افاناسیف مدیر بخش اطلاعات و برنامه‌ریزی شرکت کاماز، ظرفیت کامیونت‌های تولیدی این کارخانه را سه‌ونیم تن اعلام کرد. هیئتی عالی‌رتبه از شرکت ژاپنی میتسوبیشی در اواخر ماه اکتبر به روسیه رفته و با بررسی اسناد مرتبط، عناصر لازم برای راه‌اندازی خط تولید را مشخص کردند. همچنین بر اساس توافق دو طرف، کاماز تأسیسات و پرسنل این کارخانه را تأمین نمود. امروزه شرکت کاماز دارای کارخانه تولید کامیون‌های سنگین در کشورهای افغانستان، اتیوپی، قزاقستان، اوکراین، شیلی، ویتنام، پاناما، لهستان، ترکمنستان،
اوکراین، شیلی، ویتنام، پاناما، لهستان، ترکمنستان، عربستان سعودی، سودان، پاکستان، نیکاراگوئه، کره شمالی و ایران می‌باشد. این شرکت با داشتن بیش از ۵۲هزار کارمند در نقاط مختلف جهان، سالانه درآمدی بالغ بر ۳ میلیارد دلار دارد. تا سال ۲۰۰۵ کاماز سهام‌دار اصلی شرکت زدام‌ای، که سواری کوچک اوکا را تولید می‌کند، بود. ولی در سال ۲۰۰۵ به گروه سیورستال فروخته شد. کاماز در ایران. شرکت کاماز مدتی است که با یکی از شرکت‌های بخش خصوصی در ایران کار می‌کند. این شرکت ایرانی که رخش خودرو دیزل نام دارد؛ کامیون‌های کاماز را به
رخش خودرو دیزل نام دارد؛ کامیون‌های کاماز را به صورت قطعه‌های آماده وارد کرده و آن‌ها را در خط خود مونتاژ می‌کند. شرکت رخش خودرو دیزل نقش بسیار اساسی در مورد شناساندن کامیون‌های کاماز، داشته و هم‌اکنون خودروهای تجاری کاماز در محورهای کشور ایران در تردد می‌باشند. مدل‌ها. مدل‌های کاماز عبارتند از:
بوستان جنگلی مشگین‌شهر با وسعت ۳۰۰ هکتار در کناره غربی رودخانه خیاوچایی و به موازات آن در بالا دست رودخانه قرار دارد. این پارک شکلی تقریباً بیضوی بطول ۵ کیلومتر داشته که با جاده‌کشی در مسیر رودخانه بر طول مسیر بالارونده آن افزوده شده است. وجود تفرجگاه، شهربازی، زمین اسکیت و آبشار مصنوعی در ورودی بوستان‌ بر زیبایی‌های این مکان افزوده و در اکثر فصول سال مملو از شهروندان و گردشگران می‌باشد. جاده ماشین‌رو این بوستان‌ از ورودی جاده اردبیل به مشگین‌شهر آغاز شده و انتهای آن به میدان سبلان در شهر منتهی می‌شود. ضمن
انتهای آن به میدان سبلان در شهر منتهی می‌شود. ضمن اینکه جاده فرعی از پیچ انتهایی به گردولی ختم می‌شود که دارای طبیعتی بکر و خدادادی است. پل معلق مشکین‌شهر بر روی دره خیاوچایی و بوستان‌ جنگلی مشگین‌شهر ساخته شده است.
هوشنگ میدانی منطقه وسیع و مسطحی است که در دامنه شمالی سبلان و در ارتفاع ۲۷۲۵ متری واقع شده و یکی از زیستگاه‌های وحش منطقه سبلان به‌شمار می‌رود. هوشنگ میدانی از طرف شمال به منطقه ساربانلار (سروان دره سی)، از طرف شمال شرقی و شرق به ارتفاعات ایشیق چیخماز و آب گرم شابیل و از جانب جنوب شرقی به دامنه سبلان و هرم و از جانب غرب به منطقه موئیل محدود است. این میدان علاوه بر زیستگاه در محدوده میراث فرهنگی شهرستان نیز به‌شمار می‌رود و به دلیل موقعیت خاص خود و آب و هوای مساعد و نزدیکی به سبلان و آبگرم شابیل در نظر
هوای مساعد و نزدیکی به سبلان و آبگرم شابیل در نظر سیاحان و جهانگردان حائزاهمیت می‌باشد .
صید نهنگ در جزایر فارو یک روش شکار سنتی و قدیمی اسکاندیناوی به روش راندن گله‌ای صید شامل گونه‌های مختلف نهنگ‌ها و دلفین‌هاست. گونه‌ها و جمعیت‌های شکارشده. اما عمدتاً نهنگ‌های خلبان، در خلیج‌های کم عمق ساحل نشین شده و سپس کشته و قصابی می‌شوند. هر سال به‌طور متوسط حدود ۷۰۰ نهنگ خلبان باله‌بلند و چند صد دلفین پهلوسفید اقیانوس اطلس در تابستان صید می‌شوند. به‌طوری‌که برآورد می‌شود در ۳۰ سال گذشته، شش میلیون دلفین به این شیوه قتل‌عام شده‌اند. در سال ۱۹۹۳ برآورد شد که در مجموع ۷۸۰ هزار نهنگ خلبان باله‌کوتاه و
شد که در مجموع ۷۸۰ هزار نهنگ خلبان باله‌کوتاه و باله‌بلند در اقیانوس اطلس شمالی وجود دارد. این مطالعه هر دو را ترکیب کرد زیرا تشخیص آنها در دریا دشوار است. کمیسیون پستانداران دریایی اقیانوس اطلس شمالی اشاره کرده‌است که اطلاعات فعلی کمی در مورد فراوانی نهنگ‌های خلبان در اقیانوس اطلس شمالی وجود دارد. انجمن ACS برآورد کرد که ممکن است یک میلیون نهنگ خلبان باله‌بلند و ۲۰۰ هزار باله‌کوتاه وجود داشته باشد. فارو. فارو نام جزایر هجده‌گانه‌ای است در شمال اروپا و منطقه اسکاندیناوی، بین دریای نروژ و اقیانوس اطلس