payamvha/North_RAG huggingface dataset:
عزت نفس و ارتباطات اجتماعی را رشد می‌دهد، با ایجاد ارتباط بین گذشته و حال به زندگی معنی می‌بخشد و با احساس مرگ مقابله می‌کند. هر انگیزشی از طریق حواس چندگانه می‌تواند ما را به جایی برگرداند که خاطره‌ای از آن داریم، ولی پس از بروز این اتفاق تصور این که لزوماً گذشته بهتر از حال بوده‌است و امروز اوضاع به خوبی قدیم نیست، نوعی انحراف و کژکاری در مرکز پردازش عواطف در مغز است. در عصر جدید اولیه، نوستالژی به عنوان یک وضعیت پزشکی، نوعی مالیخولیا، توصیف و به یکی از موضوعات مهم در رمانتیسم تبدیل شد. واژه‌شناسی. واژهٔ
مهم در رمانتیسم تبدیل شد. واژه‌شناسی. واژهٔ نوستالژی از دو واژهٔ یونانی ساخته شده‌است: "nostos" که به معنی «بازگشت [به خانه]» است و "algia" که معنی «رنج/درد کشیدن» می‌دهد. علی‌رغم ریشه‌های یونانی، این عبارت در یونان باستان شکل نگرفت، بلکه محصول تلاش‌های تحقیقی یوهانِس هوفر است که علاوه بر نوستالژی، دو واژهٔ دیگر نیز برای بیماری‌ای که کشف کرده بود پیشنهاد نمود: مونومانی و فیلوپاتریدومانی . پیشینه. نخستین بار یک پزشک سوئیسی به نام جوهانس هوفر در مقاله‌ای که برای توصیف حالات روحی دو بیمار منتشر کرد، واژه
که برای توصیف حالات روحی دو بیمار منتشر کرد، واژه «نوستالژی» را ساخت و به کار برد. این مقاله دقیقاً در تاریخ ۲۲ ژوئن ۱۶۸۸ نوشته شده بود. یکی از بیماران دکتر هوفر، دانشجویی از شهر برن بود که به «بازل» آمده بود و بیمار دیگر این پزشک یک خدمتکار بود. هر دوی این افراد پس از بازگشت نزد خانوادهٔ خود کاملاً بهبود یافتند. در عین حال، مواردی از بیماری‌ها و اختلالات هم در میان نظامیان سوئیسی که در خارج کشور خدمت می‌کردند، مشاهده می‌شد، در ابتدا تصور می‌شد که شاید حالات روحی - بدنی این سربازان به علت یک مسئله
حالات روحی - بدنی این سربازان به علت یک مسئله فیزیولویک یا ناشی از سفر به مناطق با ارتفاع کمتر باشد. پزشکان سوییسی تصور می‌کردند نوستالژی نظیر سرماخوردگی یک بیماری قابل درمان است که زالو انداختن، مصرف تریاک و سفر به کوه‌های آلپ در سوییس می‌تواند نشانه‌های آن را درمان کند. همان‌طورکه امروز ژنتیک در پی کشف کدهای اصلی وراثت انسان است، پزشکان آن دوره نیز در پی کشف علت اصلی بیماری انسان بودند و از جمله یکی از پزشکان معتقد بود نوستالژی خودبیمار انگاری قلب (هیپوکوندری کاردیاک) است و علت العلل تمام ناخوشی و
کاردیاک) است و علت العلل تمام ناخوشی و کسالت‌های انسان است. این تشخیص نوستالژی را از یک بیماری درمان پذیر به شر قرن و درد گذر ناپذیر بشر تبدیل کرد تا حدی که برخی پزشکان نشانه‌های سل را نیز مربوط به نوستالژی دانسته و با درمان نکردن بیماران باعث مرگ آن‌ها شدند. این واژه مدت‌ها برای توصیف یک بیماری به کار می‌رفت ولی از اوایل دوران مدرن در غرب یعنی از دوران رمانتیک اهمیت بسیاری پیدا کرد و برای توصیف حالات شخصیت‌ها در ادبیات این دوران به کار رفت. نوستالژی و فیلسوفان. گرچه نوستالژی در ابتدا یک اصطلاح پزشکی بود
گرچه نوستالژی در ابتدا یک اصطلاح پزشکی بود ولی به زودی توجه فیلسوف‌ها را هم به خود جلب کرد. هالر در مورد آن مقاله‌ای در دانشنامه Diberot نوشت. روسو شرح داد که چگونه یک ملودی می‌تواند به صورت همه‌گیر برانگیزاننده میل شدید بازگشت نوستالژی در میان سربازان سوئیسی شود. کانت باور داشت که نوستالژی یک بیماری ناشی از تبعید نیست، بلکه فقر مسبب آن است و دارایی و موفقیت‌های اجتماعی می‌تواند آن را از بین ببرد. یک قرن پس از چاپ مقاله «هوفر»، بین سال‌های ۱۷۸۹ تا ۱۸۱۵، شرایط به‌گونه‌ای شد که تعداد مهاجران و سربازان دور از
به‌گونه‌ای شد که تعداد مهاجران و سربازان دور از وطن به شدت افزایش یافت و تعداد موارد بیمارانی که در ان زمان «بیماری نوستالژی» برای آن‌ها تشخیص داده می‌شد چند برابر شد. اما در این زمان پزشکان و به خصوص پزشکان ارتشی، تجربه بالینی بیشتری پیدا کرده بوند. آن‌ها به تجربه آموخته بودند که چگونه این اختلال را تشخیص دهند و آن را روان درمانی کنند و به این وسیله یک یادآوری خوشایند خاطرات گذشته را در بیمارانشان ایجاد کنند. «بارون پرسی»، یکی از این پزشکان می‌نویسد: «درمان این بیماری باید روحی و نه دارویی باشد، تجربه
این بیماری باید روحی و نه دارویی باشد، تجربه نشان داده‌است که تجویز دارو جز بدتر کردن علایم کار دیگری نمی‌کند.» پس از سال ۱۸۳۰، سبک و سیاق کار پزشکان تفاوت بسیار پیدا کرده بود، آن‌ها برای تشخیص و درمان بیماری‌ها از آسیب‌شناسی و کشف میکروارگانیسمهای مسبب بیماری‌ها بهره می‌بردند. اما مسلماً نه اتوپسی و نه میکروسکوپ نمی‌توانست کمکی به تشخیص و درمان بیماری افرادی کند که اشتیاق زیادی برای بازگشت به زادگاه داشتند. نوستالژی و ادبیات. در مواردی این احساس با بروز یک ادراک حسی در فرد متولد می‌شود و دنیایی از خاطرات
ادراک حسی در فرد متولد می‌شود و دنیایی از خاطرات گذشته را به ذهن وی می‌تاباند. چنان‌که مارسل پروست در رمان در جستجوی زمان از دست رفته با چشیدن یک مزه به دنیای از خاطره‌ها پرتاب می‌شود: با گذشت ۵۰ سال رفته رفته، اصطلاح نوستالژی از متن‌های پزشکی ناپدید شد و دیگر برای توصیف اختلالات بیماران به کار نرفت، اما در همین زمان رفته رفته وارد دنیای ادبیات شد. نوستالژی در ادبیات یک بیماری نبود بلکه به احساسات رمانتیک و غم دیر متولد شدن اشاره داشت. «نوستالژی در زبان ادبی عصر رمانتیک فرانسه در آثار هوگو، بالزاک و بودلر
عصر رمانتیک فرانسه در آثار هوگو، بالزاک و بودلر معنای مختلفی به خود می‌گیرد. در آثار هوگو به معنی درد سوزان دوری از وطن؛ در آثار بودلر به معنی اشتیاق به سرزمین‌های بیگانه؛ اشتیاق برای چیزهای از دست رفته و سرانجام در آثار سارتر به معنی در حسرت یا اشتیاق هیچ بودن. در آغاز قرن بیستم نوستالژی از یک سو به معنی بی‌وطنی جغرافیایی انسان سربیرون می‌آورد.» ژان ژاک روسو، در مورد نوستالژی سربازان سوئیسی پس از شنیدن یک ملودی خاطره انگیز نوشته شده بود. مارسل پروست در رمان «در جستجوی زمان از دست رفته» می‌نویسد که چگونه
«در جستجوی زمان از دست رفته» می‌نویسد که چگونه قهرمان داستانش پس از نوشیدن یک چای و نوشیدنی خاص به یاد گذشته و دوران کودکی‌اش همراه با عمه‌اش می‌افتد، گذشته شیرینی که در ان یک کودک خوشبخت بود و نه یک مرد بالغ بیزار از دنیا. «شاید بتوان رمان «جهالت» میلان کوندرا را به عنوان تازه‌ترین نمونه از یک اثر نوستالژیک نام برد. می‌بینیم که بسیاری از آثار مهم ادبیات جهان نوستالژی را درون مایه کار خویش قرار داده‌اند.» در عین حال می‌توان شواهد نوستالژی برانگیخته شده از منظره‌ها، طعم‌ها و بوهای یادآورکننده کودکی را به
منظره‌ها، طعم‌ها و بوهای یادآورکننده کودکی را به کرات در رمان‌ها و اتوبیوگرافی‌ها نویسندگان داخلی و خارجی دید و جستجو کرد. یک نویسنده آمریکایی به نام فیشر سرآمد دیگر نویسندگان در نوشتن کتاب‌هایی در مورد نوستالژی ناشی طعم است. لرد بایرون: «اوقات خوش گذشته؛ همه اوقاتی که قدیمی شوند، خوب هستند.» آلبر کامو: «کسانی که برای اوقات خوش گذشته، مویه می‌کنند، به چیزهایی که دوست دارند دست یابند، اشاره می‌کند که نمی‌توانند احساس بدبختی شان را نه تسکین دهند و نه خاموش کنند.» نوستالژی در فرهنگ عامیانه. نوستالژی در سینما.
نوستالژی در فرهنگ عامیانه. نوستالژی در سینما. فیلم‌های متعددی با عنوان نوستالژی ساخته شده‌اند، یکی از مشهورترین فیلم‌ها با این مضمون، ساخته کارگردان روس آندری تارکوفسکی است. او در فیلم "نوستالگیا" محصول سال ۱۹۸۳، یک شاعر روسی را به تصویر می‌کشد که برای نوشتن زندگی‌نامه یک آهنگ‌ساز روس به ایتالیا رفته‌است و در آنجا برای روسیه احساس دلتنگی زیادی پیدا می‌کند، این فیلم نخستین ساختهٔ تارکوفسکی در خارج روسیه و به زبانی غیر-روسی بود. نوستالژی در موسیقی. خوانندگان زیادی در سبک‌های پاپ و راک، ترانه‌هایی با نام
زیادی در سبک‌های پاپ و راک، ترانه‌هایی با نام «نوستالژی» داشته‌اند، مانند یانی، ابراهیم حامدی (ابی)، گوگوش و رضا یزدانی.
حسن‌آباد یا حسن آباد سبه روستایی در دهستان ربع شامات بخش شامکان شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران است. جمعیت. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۳۰۵ نفر (۱۰۱خانوار) بوده‌است.
سبه، روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران. یکی از مناطق اصلی زعفران خیز سبزوار بوده و سالانه حدود یک تن زعفران توسط کشاورزان این محل تولید می‌گردد. دامداری نیز در این منطقه رونق خوبی دارد. از دیگر محصولات کشاورزی این منطقه می‌توان هندوانه و گندم آبی و دیم را نام برد. در شش کلیو متری جنوب این روستا معدن مسی (اندیس مس شیربر پایین) در سال ۱۹۹۵ کشف شده که هم‌اکنون استخراج آن آغاز گردیده‌است. در دو کیلومتری جنوب شرقی این روستا چشمه آب گرمی است که در ادامه چشمه آبگرم فردوس
چشمه آب گرمی است که در ادامه چشمه آبگرم فردوس می‌باشد. جمعیت. این روستا در دهستان ربع شامات قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰ جمعیت آن ۴۰۵ نفر (۱۱۲ خانوار) بوده‌است.
چنار، روستایی از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران است. جمعیت. این روستا در دهستان ربع شامات قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۲۰۳ نفر (۵۸ خانوار) بوده است.
دهنو سلیم آباد، روستایی است از توابع بخش مرکزی و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران. روستای دهنو سلیم آباد واقع در ۹۵ کیلومتری جنوب شرق شهرستان ششتمد و ۴۵ کیلومتری شمال شهرستان برداسکن می‌باشد، این روستا در واقع روستای مرزی شهرستان ششتمد و برداسکن می‌باشد. روستایی بسیار زیبا و مردمی میهمان نواز و خونگرم اما محروم می‌باشد جمعیت روستا حدود ۲۳۱خانوار و ۸۰۸نفر طبق اعلام مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰ برآورد شده است شغل اکتر مردم این روستا کشاورزی و دامداری است محصولات معروف روستا عبارت اند از زعغران- گندم -
محصولات معروف روستا عبارت اند از زعغران- گندم - جو - هندوانه دیمه و یک سری حبوبات و غلات، علت نام‌گزاری روستا به این خاطر است که قبلاً در نزدیکی دهنو روستای اولیه ای به نام سلیم آباد بوده که هم‌اکنون ویران شده و در آنجا فقط کشاورزی می‌کنند با کوچ کردن مردم به محلی که چشمه پر اب داشته و ساختن خانه‌ها ان محل به روستایی تبدیل شده که به ان ده نو یعنی ده جدید گفته می‌شده و برای اینکه با دهنوهای دیگر اشتباه نشود پسوند سلیم آباد را به ان اضافه کرده‌اند و می‌گویند روستای دهنو سلیم آباد روستای دهنو دارای سه تا شهید
دهنو سلیم آباد روستای دهنو دارای سه تا شهید به نام شهید رمضانعلی جباری، شهید فائز طالبی مقدم و شهید غلامرضا شهسواری می‌باشد. و همچنین از مکان‌های گردشگری روستا می‌توان به آبشار پونه اشاره کرد. جمعیت. این روستا در دهستان ربع شامات قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۸۲۵ نفر (۲۰۳ خانوار) بوده است.
البلاغ، روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران. جمعیت. این روستا در دهستان ربع شامات قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۶۰۲ نفر بوده است.
روشن‌آباد، روستایی از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران است. جمعیت. این روستا در دهستان ربع شامات قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۲۱۳ نفر (۵۶ خانوار) بوده‌است. درآمد مردم این روستا بیشتر در بخش کشاورزی با کاشت گندم، جو، زعفران، یونجه، چغندر قند، و … می‌باشد. و در بخش دامداری نیز فعالیت دارند.
کلاته تیرکمان، به گویش نیشابوری: کِلَت تیر کِمُ روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران.حدود۲۰۰خانوار جمعیت. جمعیت. این روستا در دهستان ربع شامات قرار داشته و بر اساس سرشماری سال 1390 جمعیت آن 1124 نفر (257 خانوار) بوده است.
خرسف، روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران. جمعیت. این روستا در دهستان ربع شامات قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۶۰۹ نفر (۱۵۰ خانوار) بوده‌است. شغل مردم این روستا کشاورزی، دامداری است و محصولات اصلی کشاورزی این روستا گندم، جو، چغندر قند و زعفران ی باشد و این روستا از شمال به روستای بیروت، از جنوب به روستای داغی از شرق به دهمیان از غرب به قلعه میدان مجاورت دارد. این روستا از نعمت برق و تلفن و آب آشامیدنی برخودار است و آب کشاورزی ان از دو حلقه چاه عمیق و یک
است و آب کشاورزی ان از دو حلقه چاه عمیق و یک رشته قنات تأمین می‌گردد. این روستا داری یک مدرسه ابتدایی و یک مدرسه راهنمایی است.
قلعه‌میدان، روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران. جمعیت. این روستا در دهستان ربع شامات قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۳۹۱ نفر (۱۰۳ خانوار) بوده است.
بیروت، روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران. جمعیت. این روستا در دهستان ربع شامات قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۵۹۲ نفر (۱۵۰ خانوار) بوده است.
شامکان، شهری است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران که در ۶ فروردین ۱۴۰۰ و با حکم وزیر کشور به شهر ارتقاء یافت. شامکان در مجاورت خط مرزی فیمابین شهرستان‌های سبزوار و نیشابور واقع شده و در فاصله ۶۵ کیلومتری از شهر سبزوار قرار دارد. این شهر مرکز بخش شامکان می‌باشد و مردم آن به زبان فارسی خراسانی با گویش سبزواری صحبت می‌کنند. جمعیت. این شهر در بخش شامکان قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۱٬۸۸۲ نفر بوده است.
یحیی‌آباد، روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران. جمعیت. این روستا در دهستان شامکان قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۹۹۸ نفر (۲۳۷ خانوار) بوده‌است. مردم این روستا کشاورز و دامدار می‌باشند. انواع محصولات کشاورزی شامل گندم، جو، پنبه، چغندر قند و پسته می‌باشد. این روستا از غرب به منطقه حفاظت شده شیر احمد و از شرق به دهستان شامکان در ارتباط می‌باشد. یکی از دغدغه‌های مردم این روستا محیط زیست منطقه می‌باشد که با بی‌توجهی رو به نابودی می‌باشد. لهجه مردم این روستا
رو به نابودی می‌باشد. لهجه مردم این روستا بیشتر به لهجه مشهدی نزدیک می‌باشد. قدمت این روستا کامل مشخص نمی‌باشد ولی آثار به جای مانده به نام فرخ‌آباد در جنوب این روستا نشانه قدیمی بودن این روستا می‌باشد.
حسین‌آباد، روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران. مردم این روستا به دو گروه بلوچ و تازیک تقسیم می‌شوند و هر یک لهجهٔ متفاوتی دارند. بیشتر مردم روستا به کار کشاورزی و دامداری مشغولند. عده‌ای از اهالی هم به علت نبود کار به شهرستان سبزوار مهاجرت کرده اند، اما همچنان رگ و ریشه ای در روستا دارند و به آنجا بر میگردند. جمعیت. این روستا در دهستان شامکان قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۹۶۱ نفر (۲۱۶ خانوار) بوده‌است.
سنجرد یا سنگرد؛ نام روستایی از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران است. این روستا در دهستان شامکان قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۵۷۵ نفر (۱۳۹ خانوار) بوده‌است.
علی‌آباد ترکن، روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران. جمعیت. این روستا در دهستان شامکان قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۱۳۹ نفر (۳۸ خانوار) بوده است.
کلاته نوبهار، روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران. جمعیت. این روستا در دهستان شامکان قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۷۷۹ نفر (۱۹۸ خانوار) بوده‌است.
نوبهار، روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران. جمعیت. این روستا در دهستان شامکان قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۳۹۳ نفر (۸۴ خانوار) بوده است.
طیبه (در عربی: الطیبة) روستایست کوهستانی از توابع امارت فجیره از امارات هفتگانه کشور امارات متحده عربی که در شمال شرقی این کشور واقع شده‌است. این روستا در فاصلهٔ ۱۵ کیلومتری روستای مسافی در داخل کوه و در کنار جادهٔ ارتباطی دبا به ذَید قرار دارد. روستای مذکور در وسط رشته کوه‌های سر بفلک کشیدهٔ کوه حجر و در بطن وادی (دره) طیبة قرار دارد. راه این روستا از شهر ذَید می‌گذرد، و پس از عبور از بازار جمعه و از سربالایی تپهٔ وادی مسافی به مسافت ۱۶ کیلومتر به سمت مشرق وارد روستا می‌شود. خانه‌های روستا در دو طرف وادی و
روستا می‌شود. خانه‌های روستا در دو طرف وادی و روی تپه‌ای قرار دارند که منظره‌ای جالبی به خود داده‌اند. در پایهٔ کوه مملوه از درختان کوهستانی مانند: سلم، سمر، کُنار، کُور، کِرت است که برزیبایی این روستای کوهستانی افزوده‌است. روستای طیبه جایی است بسیار سرسبز و زیبا مخصوصاً در فصل زمستان و بهار، از چشم‌اندازی بسیار زیبا و شاعرانه برخوردار است. جمعیت. جمعیت روستا در حدود ۵۰۰ نفر (۵۵ خانوار) است که از اهل سنت و مالکی مذهب هستند، یعنی از پیروان امام مالک بن انس هستند. بیشتر مردم روستا کشاورز هستند. باغ‌های
انس هستند. بیشتر مردم روستا کشاورز هستند. باغ‌های مرکبات. به علت وجود آب شیرین درختان مرکبات و میوه‌های گوناگون، و باغ‌های میوه‌های مختلف مانند: سیب، هلو، انار، پرتقال، نارنگی، لیمو ترش، لیمو شیرین، نارنج، بالنگ، نخل وسبزیجات، وسیفی جات کاشته می‌شود. ساکنان این منطقهٔ کوهستانی در کنار کشاورزی از کوه‌های اطراف روستاهای خود عسل نیز جمع‌آوری می‌کنند و می‌فروشند، عسل این مناطق طعم مخصوصی دارد و گران قسمت است. قصیده‌ای در وصف طیبه. یکی از شاعران محلی در وصف آب وهوای وزیبائی روستای الطیبة می‌سراید:
دستگاه‌های موسیقی ایرانی یا به شکل خلاصه دستگاه اصطلاحی در موسیقی سنتی ایرانی است که به مجموعه‌ای از چند نغمه (گوشه) گفته می‌شود که با هم در گام، کوک، و فواصل نت هم‌آهنگی دارند. بیشتر منابع معاصر هفت دستگاه را بر می‌شمرند و علاوه بر آن، پنج آواز نیز مطرح می‌کنند که هر کدام زیرمجموعهٔ یکی از این هفت دستگاه است. این دستگاه‌ها عبارتند از همایون، ماهور، شور، سه‌گاه، چهارگاه، راست‌پنج‌گاه، و نوا. با این حال، برخی منابع آوازهایی که توسط دیگران جزو ملحقات دستگاه شور و همایون طبقه‌بندی می‌شوند را نیز یک دستگاه
شور و همایون طبقه‌بندی می‌شوند را نیز یک دستگاه جداگانه می‌دانند و تعداد کل دستگاه‌ها را ۱۲ یا ۱۳ عدد برشمرده‌اند. گوشه‌های دستگاه‌ها در قالب مجموعه‌ای به نام ردیف گردآوری می‌شوند. معمولاً دستگاه‌ها با گوشه‌ای به نام «درآمد» آغاز می‌شوند که در آن مُدِ اصلی دستگاه معرفی می‌شود. گوشه‌های بعدی در دستگاه معمولاً آن را به سمت نت‌های زیرتر می‌برند که به آن «اوج» گفته می‌شود. دستگاه‌ها نهایتاً از طریق گوشه‌های دیگری به مد اصلی خود «فرود» می‌کنند. بین دستگاه‌های مختلف روابطی برقرار است. برخی گوشه‌ها در بیشتر از یک
روابطی برقرار است. برخی گوشه‌ها در بیشتر از یک دستگاه دیده می‌شوند که این امر می‌تواند پرده‌گردانی از یک دستگاه به دستگاه دیگر را میسر سازد. اگر چه تعداد دستگاه‌ها دست کم هفت مورد دانسته می‌شود، اما از نظر فواصل و مد موسیقایی، آن‌ها را به چهار یا پنج گروه تقسیم‌بندی می‌کنند و این اشتراکات فواصل نیز زمینه‌ساز رابطهٔ بین دستگاه‌ها است. از بین دستگاه‌های موسیقی ایرانی، دستگاه شور مهم‌ترین دانسته می‌شود و موضوع تحقیقات بسیاری نیز بوده‌است. تعریف. دستگاه عبارت است از مجموعه‌ای از گوشه‌ها که بر اساس منطقی درونی
از مجموعه‌ای از گوشه‌ها که بر اساس منطقی درونی به‌طور سنتی کنار هم قرار گرفته‌اند و معمولاً دارای مدهای خاص خود می‌باشند. به نظر می‌رسد که ترتیب گوشه‌های یک دستگاه مبتنی بر ملایمت باشد؛ هر دستگاه از گوشهٔ خاصی شروع شده و به همان گوشه نیز ختم می‌شود. دستگاه به عنوان یک مجموعه به موسیقی‌دانان کمک می‌کند تا فواصل مربوط به هر گوشه و رابطه‌اش با دیگر گوشه‌های دستگاه را تشخیص بدهند. لفظ «دستگاه» به عقیدهٔ بیشتر نظریه‌پردازان، اشاره به موقعیت دست روی دستهٔ سازهایی نظیر تار و سه‌تار دارد (یعنی متشکل است از دست +
نظیر تار و سه‌تار دارد (یعنی متشکل است از دست + «گاه» به معنی موقعیت، مثل «ایستگاه» یا «پاسگاه»). با این حال عده‌ای نیز معتقدند که گاه در واقعه ریشه در «گات» دارد و آن را به متون اوستایی مرتبط می‌دانند. پیروان دیدگاه اول، اشاره می‌کنند که به پرده‌های ساز نیز در گذشته «دستان» گفته می‌شود و لذا نام دستگاه‌ها (نظیر سه‌گاه و چهارگاه) به قرار گرفتن دست روی این دستان‌ها اشاره دارد. واژهٔ دستگاه به معنای موسیقایی‌اش ظاهراً اولین بار در رساله‌ای با نام "رساله در بیان علم موسیقی و دانستن شعبات او" به کار رفته‌است.
علم موسیقی و دانستن شعبات او" به کار رفته‌است. این رساله احتمالاً پیش از ۹۷۴ ه‍.ق نگارش شده‌است و در آن برخی از مقام‌های موسیقی «صاحب دستگاه» توصیف شده‌اند. تاریخچه. تا پیش از جدایی موسیقی ایران از موسیقی عثمانی، موسیقی در تمام این نقاط بر اساس مقام‌ها توضیح و آموزش داده می‌شد. شروع جدایی موسیقی ایران از عثمانی احتمالاً به دورهٔ تیموریان بر می‌گردد. در قرن سیزدهم و چهاردهم میلادی (مصادف با حکومت ایلخانیان و تیموریان در ایران)، در موسیقی شرق آناتولی مفهوم مقام رشد پیدا می‌کند و این موسیقی، با آنچه در ایران
رشد پیدا می‌کند و این موسیقی، با آنچه در ایران و هرات (افغانستان امروزی) نواخته می‌شده تفاوت پیدا می‌کند از دید رافائل کیزوتر، همزمان با این تحولات موسیقی ایران به واسطهٔ ارتباط با غرب، تصمیم به تغییر اساسی در تئوری موسیقی خود می‌گیرد و تنها نام دوازده مقام و شش آواز اصلی را نگاه می‌دارد و برای تمام مفاهیم دیگر نام‌ها یا مقولات فارسی می‌سازد تا جایگزین مقولات عربی کند. یکی از نتایج این تحولات، پیدایش دستگاه‌های موسیقی (به عنوان نوع جدیدی از تقسیم‌بندی ملودهای موسیقی ایرانی است). واژه «دستگاه» به احتمال
موسیقی ایرانی است). واژه «دستگاه» به احتمال زیاد از زمان سلسله قاجاریه در موسیقی ایرانی معمول شده‌است. این کلمه که در حقیقت جایگزین واژه «مقام» گردیده، خود از دو کلمه «دست» و «گاه» ترکیب یافته‌است. در موسیقی قدیم ایران، «گاه» به معنای پرده ساز بوده‌است؛ بنابراین دستگاه یعنی چگونگی قرار گرفتن انگشتان دست بر روی پرده‌های ساز که در هر مقامی شکل خاص خود را دارد. به عقیدهٔ محسن حجاریان، اولین کاربرد لفظ «دستگاه» به معنای کنونی‌اش به رساله‌های زمان آقابابا مخمور بر می‌گردد که موسیقی‌دانی در دربار فتحعلی شاه
بر می‌گردد که موسیقی‌دانی در دربار فتحعلی شاه قاجار بود. او تعداد دستگاه‌ها را دوازده عدد و نام آن‌ها را چنین نامگذاری کرده بود: راست‌پنج‌گاه، نوا نِشابور، همایون، ماهور، رُهاب، شول [شور] و شهناز، چهارگاه مخالف، سه‌گاه، دوگاه، زابل، عَشیران، نیریز. شکل‌گیری دستگاه‌ها احتمالاً متأثر از مفهومی دیگر به نام «شَدّ» (جمع: شدود) بوده‌است. دَورَه‌بیگ کَرامی (سفره‌چی در دربار شاه عباس صفوی که موسیقی و شاعری نیز می‌دانست)، در رسالهٔ "معرفت علم موسیقی" از شدود چهارگانه نام برده‌است. در هر «شد» تعدادی از مقام‌ها،
نام برده‌است. در هر «شد» تعدادی از مقام‌ها، آوازها یا شعبه‌ها به دنبال هم اجرا می‌شدند و شروع و خاتمهٔ هر «شد» همیشه مقام یا شعبهٔ واحدی بوده‌است؛ از این جهات مفهوم دستگاه و «شد» با هم شباهت دارند. همچنین در رسالهٔ "در بیان چهار دستگاه اعظم" که احتمالاً در قرن سیزدهم هجری نگارش شده، «دستگاه راست» از جملهٔ «چهار شد اعظم» دانسته شده‌است. از این رساله می‌توان چنین استنباط کرد که احتمالاً دستگاه‌های دیگری نیز به جز چهار دستگاه اعظم وجود داشته؛ عنوان رسالهٔ دیگری به نام "دربارهٔ شش دستگاه اصل و شش دستگاه فرد"
به نام "دربارهٔ شش دستگاه اصل و شش دستگاه فرد" که احتمالاً در دورهٔ قاجاریه نگارش شده نیز بر این امر صحه می‌گذارد. اولین سند مکتوب از تقسیم‌بندی دستگاه‌ها به شکلی که امروز متداول است، بحورالالحان اثر فرصت‌الدوله شیرازی است. این اثر در سال ۱۹۰۴ در بمبئی به چاپ رسید، و فقط گوشه‌های هر دستگاه را فهرست می‌کند اما اشاره‌ای به ساختار دستگاه نمی‌کند و گوشه‌ها را نیز به نت نیاورده‌است. در اواخر قاجاریه، دو فرزند علی‌اکبر فراهانی به نام میرزاعبدالله و آقاحسینقلی دستگاه‌ها را به صورت مجموعه‌ای تحت عنوان ردیف گردآوری
را به صورت مجموعه‌ای تحت عنوان ردیف گردآوری و تدوین کردند. آن‌ها ردیف را به نسل بعدی موسیقی‌دانان ایرانی نظیر اسماعیل قهرمانی، نورعلی برومند، درویش‌خان و علینقی وزیری آموزش دادند. از این میان، وزیری اولین کسی بود که به‌طور رسمی با موسیقی غربی آشنا بود (او در آلمان و فرانسه در این باره تعلیم دیده بود). او با توسعهٔ نت‌نویسی غربی برای نمایش ریزپرده‌های رایج در موسیقی دستگاه، اقدام به نت‌نویسی چندین گوشه از هر دستگاه کرد و اولین ردیف مکتوب برای ساز را نگارش کرد. از آن زمان، نسخه‌های مختلفی از ردیف به صورت
کرد. از آن زمان، نسخه‌های مختلفی از ردیف به صورت صوتی و مکتوب گردآوری و منتشر شده‌اند (ر.ک. مقالهٔ ردیف (موسیقی)). ساختار. اجزا. هر دستگاه از چندین گوشه تشکیل شده‌است. به‌طور سنتی، این گوشه‌ها معمولاً در یک قالب دایره‌ای پنج قسمتی اجرا می‌شوند که شامل پیش‌درآمد، چهارمضراب، آواز، تصنیف و رنگ است. محسن حجاریان تمام گوشه‌های دستگاه را در قالب دو بخش کلی تقسیم می‌کند: درآمد و اوج. به گفتهٔ او اوج معمولاً یک فاصلهٔ چهارم درست یا پنجم درست بالاتر از درآمد قرار دارد. هرمز فرهت معتقد است ترتیب گوشه‌ها در ردیف
دارد. هرمز فرهت معتقد است ترتیب گوشه‌ها در ردیف بیشتر از آن که بر اساس منطق باشد، بر اساس سنّت است. تقریباً در تمام ردیف‌ها برای هر یک از دستگاه‌ها یک یا چند گوشه به اسم درآمد تعریف می‌شود. این گوشه معمولاً در ابتدای اجرای دستگاه یا در انتهای اجرای گوشه‌های دیگر نواخته می‌شود و نقش آن تأکید بر فضای تونالِ حول و حوش نت پایه دستگاه است. تنها استثنای مهم این قاعده، در آواز دشتی است (که توسط برخی، یک دستگاه دانسته می‌شود) چرا که این آواز درآمد ندارد و معمولاً با گوشه‌ای به نام «حاجیانی» آغاز می‌شود. درآمد نقش
گوشه‌ای به نام «حاجیانی» آغاز می‌شود. درآمد نقش برجسته‌ای در شناخت دستگاه دارد چرا که مُدِ مَبنا را معرفی می‌کند (یعنی مدی که در سراسر اجرای دستگاه به آن از طریق انگاره‌های ملودیکی به نام "فرود" برگشت داده می‌شود). گوشه‌های آغازین (درآمد) و پایانی (فرود)، مبنای شناسایی و تعیین نام دستگاه‌ها هستند. بقیهٔ گوشه‌های یک دستگاه معمولاً با یک ترتیب مشخص در ردیف معرفی می‌شوند و این ترتیب بین ردیف‌های مختلف کمابیش یکسان است. معمولاً ترتیب گوشه‌ها در ردیف به شکل بالارونده (از گوشه‌های بمتر به گوشه‌های زیرتر) است.
(از گوشه‌های بمتر به گوشه‌های زیرتر) است. برای مثال، در بیشتر ردیف‌ها، گوشه‌های دستگاه چهارگاه به این ترتیب معرفی می‌شوند: درآمد (متکی بر نت پایهٔ دستگاه)، زابل (متکی بر درجهٔ سوم)، حصار (درجهٔ پنجم)، مخالف (درجهٔ ششم)، مویه (درجهٔ چهارم)، مغلوب (درجهٔ هشتم، به خصوص بازهٔ درجات پنجم تا هشتم)، و منصوری (درجهٔ هشتم، به خصوص بازهٔ درجات هفتم تا دهم). به مجموعهٔ این گوشه‌ها، که در درجات بالاتری از درآمدها اجرا می‌شوند، «اوج» گفته می‌شود. گوشه‌های اوج معمولاً مهم‌ترین گوشه‌های دستگاه تلقی می‌شوند؛ مثلاً در
مهم‌ترین گوشه‌های دستگاه تلقی می‌شوند؛ مثلاً در دستگاه شور، گوشهٔ شهناز اوج دستگاه را تشکیل می‌دهد و از مهم‌ترین گوشه‌های شور برشمرده می‌شود چرا که این گوشه با بیشترین تکاپو و پرحرارت اجرا می‌شود. در آوازها هم همین وضع جاری است، چنان‌که در آواز ابوعطا هم درآمد گوشه‌ای آرامتر است و حجاز (که اوج ابوعطا را تشکیل می‌دهد) پرشور و پر انرژی است. برخی دستگاه‌ها چند گوشه در اوج دارند، مثلاً در ردیف کریمی، برای دستگاه شور چهار گوشه در اوج ذکر شده (شهناز، قرچه، رضوی و بزرگ) و در ردیف میرزاعبدالله برای آواز ابوعطا سه
بزرگ) و در ردیف میرزاعبدالله برای آواز ابوعطا سه گوشه در اوج ذکر گردیده (سَیَخی، حجاز و بسته‌نگار). در انتهای ردیفِ یک دستگاه، معمولاً یک یا چند گوشه با نام فرود معرفی می‌شوند که وظیفه‌شان بازگرداندن موسیقی به درجهٔ اول دستگاه است؛ مثلاً در دستگاه چهارگاه، می‌توان از منصوری به درآمد "فرود آمد". گوشه‌های فرود یک نقش دیگر هم دارند و آن بازگشت از دستگاهی دیگر به دستگاه اولیه است؛ مثلاً وقتی از دستگاه چهارگاه با استفاده از گوشه‌های حصار یا مویه به دستگاهی دیگر پرده‌گردانی شود، می‌توان دوباره با کمک گوشهٔ فرود،