payamvha/North_RAG huggingface dataset:
است. به عنوان مثال، آمینواسید آلانین که دارای دو ایزومر نوری است، بر اساس اینکه از کدام ایزومر گلیسیرآلدهید به وجود آمده‌اند، برچسب زده می‌شوند. از سویی دیگر گلیسین که یکی از آمینواسیدهای گلیسرآلدهید است، هیچ فعالیت نوری ندارد و دست‌وار هم نیست؛ در حالیکه آلانین دست‌وار است. سیستم برچسب گذاری به سیستم (+)/(−) ارتباطی ندارد و نشان نمی‌دهد که کدام انانتیومر، راستگرد و کدام چپگرد است. گرچه ارتباط شیمی فضایی یک ترکیب، راستگردی یا چپگردی انانتیومر گلیسرآلدهید را مشخص می‌کند. ایزومر راستگرد گلیسرآلدهید، در واقع
مشخص می‌کند. ایزومر راستگرد گلیسرآلدهید، در واقع ایزومراست. ۹ عدد از ۱۹ آمینواسید که به‌طور معمول در پروتئین‌ها یافت می‌شوند، راستگرد هستند (در طول موج ۵۸۹ نانومتر) و فراکتوز (قند موجود در میوه جات) نیز چپگرد هستند. یک قاعده کلی برای تعیین ایزومرهای یک آمینواسید، قاعده "CORN" است: گروه‌های COOH و R وNH2 و H (که R در زنجیره جانبی است) در اطراف اتم کربن مرکزی دست‌وار، مرتب شده‌اند. هنگامی که اتم هیدوژن دور از ناظر قرار گرفته باشد، اگر آرایش گروه‌های CO→R→N حول اتم کربن به عنوان مرکز، پادساعتگرد باشد؛ ایزومر
اتم کربن به عنوان مرکز، پادساعتگرد باشد؛ ایزومر از نوع و اگر ساعتگرد باشد، از نوع خواهد بود. نوع ، ایزومر یافت شده در پروتئین‌های طبیعی است. برای بیشتر آمینواسیدها، ایزومر نوع L مشابه یک شیمی فضایی مطلق S است، اما برای زنجیره‌های جانبی، مشابه R است. منشأ. واژگان لاتین راست و چپ، به ترتیب dexter و laevus هستند. کلمات راست و چپ، همواره معانی ذهنی‌ای را دارا بوده‌اند، و واژگان لاتین برای آن‌ها Rectus و Sinister است. کلمه انگلیسی «راست» از واژه Rectus مشتق شده‌است. این منشأ حروف D,L و S,R بوده‌است. فهرست
شده‌است. این منشأ حروف D,L و S,R بوده‌است. فهرست اطلاعات. هر مخلوط دست‌وار غیرراسمیک را مخلوط اسکالمیک (Scalemic Mixture) نامیده می‌شود. یک ماده دست‌وار، زمانی که تنها یکی از دو انانتیومر آن حاضر باشند، یک انانتیوپر یا دست‌وار همگون نامیده می‌شود. یک ماده دست‌وار، زمانی که مقدار مازادی از یک انانتیومر (البته نه در غیاب کامل انانتیومر دیگر) حاضر باشد، یک اناتیونریشد یا دست‌وار ناهمگون نامیده می‌شود. فراوانی انانتیومری یا ee، (معیاری برای اندازه‌گیری میزان فراوانی یک انانتیومر نسبت به دیگری) معرفی می‌شود. به
یک انانتیومر نسبت به دیگری) معرفی می‌شود. به عنوان مثال، در یک نمونه با۴۰٪ ee در "R"، یعنی مقدار ۶۰٪ باقی‌مانده راسمیک است که شامل ۳۰٪ "R" و ۳۰٪ "S است." بنابراین، کل مقدار "R" برابر ۷۰٪ خواهد بود. مراکز نامتقارن فضایی. به‌طور کل، مولکول‌های دست‌وار در یک اتم منفرد "نامتقارن فضایی" که چهار استخلاف مختلف دارد، دارای دست‌واری نقطه‌ای هستند. گفته می‌شود که انانتیومرهای چنین ترکیباتی در این‌گونه مراکز، پیکربندی مستقل و متفاوتی دارند؛ بنابراین این مرکز، از لحاظ فضایی نامتقارن است. (یعنی گروهی در داخل مجموعه
فضایی نامتقارن است. (یعنی گروهی در داخل مجموعه مولکولی که می‌تواند به عنوان مانونی از ایزومرهای فضایی در نظر گرفته شود). وقتی که یک اتم ۴ استخلاف متفاوت دارد معمولاً دست‌وار است. هر چند در برخی وارد نادر، دو لیگاند به دلیل تصویر آینه‌ای یکدیگر بودن، با هم متفاوتند. در صورت بروز چنین اتفاقی، تصویر آینه‌ای مولکول با خودش برابر بوده لذا مولکول غیر دست‌وار است. این مورد را شبه دست‌واری می‌نامند. یک مولکول، بدون اینکه دست‌وار باشد، می‌تواند چندین مرکز فضایی نامتقارن داشته باشد. اگر بین دو مرکز (یا بیشتر) تقارن
داشته باشد. اگر بین دو مرکز (یا بیشتر) تقارن وجود داشته باشد، مولکول را ترکیب مزو می‌نامند. ممکن است یک مولکول دست‌وار باشد بدون آنکه دست‌واری نقطه‌ای داشته باشد. مثال‌های متداول از این مورد عبارتند از: ۱٬۱'-بی-۲-نفتول، ۱٬۳-دی کلرو آلن و BINAP که دست‌واری محوری دارند. (E)-سیکلواکتن که دست‌واری صفحه‌ای دارد؛ کالیزرن‌ها و فولرن‌ها که دست‌واری ذاتی دارند. اگر یک مولکول شامل زیرواحدی چهارضلعی باشد که به آسانی قابل بازآرایی نباشد، برای مثال ۱-برومو-۱-کلرو-۱-فلوئوروادمنتین و متیل اتیل فنیل تتاهدرین، نوعی از
و متیل اتیل فنیل تتاهدرین، نوعی از دست‌واری نقطه‌ای بوقع می‌پیوندد. مهم است که بخاطر داشته باشیم مولکول‌ها از انعطاف‌پذیری بالایی برخوردارند و بنابراین، بسته به محیط، می‌توانند ساختارهای گوناگونی داشته باشند. این ساختارهای گوناگون تقریباً همیشه دست‌وار هستند. در ارزیابی دست‌واری، یک ساختار میانگین-زمانی در نظر گرفته می‌شود. برای ترکیبات عادی باید به متقارن‌ترین ساختار ممکن رجوع کرد. در اندازه‌گیری‌های تجربی، هنگامی که چرخش نوری یک انانتیومر بسیار کم باشد، گفته می‌شود که انانتیومر دست‌واری نهانی را به نمایش
می‌شود که انانتیومر دست‌واری نهانی را به نمایش می‌گذارد. در بررسی دست‌واری، حتی تفاوت‌های ایزوتوپی هم باید لحاظ شوند. جایگزینی یکی از دو اتم H در موقعیت CH بنزیل الکل با یک دوتریوم (H)، کربن مربوطه را به یک مرکز نامتقارن فضایی تبدیل می‌کند. بنزیل-α-dالکل حاصله به شکل دو انانتیومر مشخص وجود دارد که توسط قراردادهای نامگذاری متداول در شیمی فضایی، نامگذاری شده‌اند. انانتیومر نوع S، [α]D = +۰٫۷۱۵° دارد. شناسایی اتمهای نامتقارن فضایی. مانند بسیاری از مولکول‌های زیستی، اتم نامتقارن فضایی در مولکول‌های دست‌وار،
زیستی، اتم نامتقارن فضایی در مولکول‌های دست‌وار، معمولاً کربن است. اگرچه (مثل بیشتر ترکیبات کمپلکس دست‌وار)، این اتم می‌تواند یک اتم فلزی، نیتروژن، فسفر یا گوگرد نیز باشد. ویژگی‌های انانتیومرها. دو انانتیومر مربوط به یک مولکول عموماً مشابه یکدیگر رفتار می‌کنند. به عنوان مثال، در کروماتوگرافی لایه نازک، هر دو با Rf یکسان مهاجرت می‌کنند و در HPLC هر دو دارای زمان ماند مشابهند. طیف رزونانس مغناطیسی هسته‌ای و طیف بینی فروسرخ آنان نیز یکسان است. به هر حال، انانتیومرها در حضور دیگر مولکول‌ها و موجودات دست‌وار،
در حضور دیگر مولکول‌ها و موجودات دست‌وار، به گونه متفاوتی رفتار می‌کنند. مثلاً انانتیومرها در محیط‌های کروماتوگرافی دست‌وار، همچون کوارتز یا محیط استانداردی که از نظر دست‌واری اصلاح شده، به‌طور یکسان مهاجرت نمی‌کنند. طیف رزونانس مغناطیسی هسته‌ای انانتیومرها، توسط یک انانتیومر دست‌وار منفرد افزوده شده، مثل ای یو اف او دی، به‌طور متفاوتی تحت تأثیر قرار می‌گیرند. ترکیبات دست‌وار صفحه نور قطبیده را می‌چرخانند. هر انانتیومر نور را در جهت خاصی، ساعتگرد یا پادساعتگرد، می‌چرخاند. مولکولهایی که چنین رفتاری دارند را
می‌چرخاند. مولکولهایی که چنین رفتاری دارند را اصطلاحاً گفته می‌شود که "از لحاظ نوری فعالند". انانتیومرهای مختلف یک ترکیب دست‌وار، اغلب طعم‌ها و بوهای متفاوتی نیز دارند و به عنوان دارو هم تأثیرات متفاوتی خواهند داشت. این اثرات، دست‌واری ذاتی در سیستم‌های زیستی را نشان می‌دهد. نور قطبیده دایروی موجود دست‌واری است که با هر یک از انانتیومرهای یک ترکیب دست‌وار به‌طور متفاوتی برهم کنش می‌کند: یک انانتیومر، نور قطبیده دایروی راستگرد یا چپگرد را با درجات متفاوتی جذب خواهد کرد و این اساس طیف‌سنجی در رنگ تابی دورانی
خواهد کرد و این اساس طیف‌سنجی در رنگ تابی دورانی است. تفاوت در میزان جذب، معمولاً مقدار کوچکی است (قسمت بر هزار). طیف‌سنجی رنگ تابی دورانی یک روش آنالیز قدرتمند برای بررسی ساختار ثانویه پروتئین‌ها و تعیین پیکربندی دقیق ترکیبات دست‌وار، علی‌الخصوص، کمپلکس‌های فلز واسطه است. طیف‌سنجی رنگ تابی دورانی در حال جایگزینی قطبش سنجی به عنوان روشی برای شناسایی ترکیبات دست‌وار است، اگرچه روش دوم همچنان در میان شیمیدانان در زمینه‌های قند و کربوهیدراتها، کابرد دارد. در زیست. بسیاری از مولکول‌های فعال زیستی شامل
در زیست. بسیاری از مولکول‌های فعال زیستی شامل آمینواسیدهای طبیعی (پایه‌های سازنده پروتئین‌ها) و قندها، دست‌وار هستند. در سیستم‌های زیستی، بسیاری از این ترکیبات دارای دست‌واری یکسان هستند: بیشتر آمینواسیدها و قندها هستند. پروتئین‌های طبیعی متداول چنانچه از آمینواسیدهای ساخته شده باشند را به عنوان "پروتئین‌های چپ-دست" شناخته می‌شوند؛ در حالیکه آمینواسیدهای ، "پروتئین‌های راست-دست" تولید می‌کنند. منشأ این دست‌واری همگون در زیست، موضوع بحث‌های بسیاری است. بسیاری از دانشمندان معتقدند که «انتخاب» دست‌واری در
از دانشمندان معتقدند که «انتخاب» دست‌واری در حیات زمینی، کاملاً تصادفی بوده و اگر انواعی از حیات زمینی مبتنی بر کربن در جای دیگری از جهان وجود داشته باشد، از نظر تئوری، شیمی آن‌ها می‌تواند از دست‌واری متضادی برخوردار باشد. به هر حال، پیشنهادهایی وجود دارد مبنی بر اینکه آمینواسیدهای اولیه می‌توانستند به شکل گرد و غبار دنباله‌دار تشکیل یابند. در این حالت، تابش قطبیده دایروی (که ۱۷٪ تابش ستاره‌ای را ناشی می‌شود) می‌تواند موجب تخریب انتخابی دست‌واری آمینو اسیدها شود که منجر به انتخابی می‌شود که نتیجه ان
اسیدها شود که منجر به انتخابی می‌شود که نتیجه ان دست‌واری همگون برای کل حیات برای کره زمین است. آنزیم‌ها، که خود موجوداتی دست‌وار هستند، اغلب انانتیومرهای یک زیرلایه دست‌وار را از هم تمییز می‌دهند. آنزیمی را با حفره‌ای دستکش-مانند تصور کنید که یک زیرلایه را محصور می‌کند. اگر این دستکش مربوط به دست راست باشد، پس یک انانتیومر در داخل آن جای خواهد گرفت و محصور خواهد شد، در حالیکه انانتیومر دیگر به این شکل نیست و تمایل کمتری به محصور شدن دارد. آمینواسیدهای نوع طعم‌های شیرین دارند، حال آنکه نوع معمولاً بی‌مزه
طعم‌های شیرین دارند، حال آنکه نوع معمولاً بی‌مزه هستند. برگ نعنا و دانه زیره سیاه، به ترتیب انانتیومرهای کاروونR-(–)- و کاروونS-(+)- را دارا هستند. از آنجا که گیرنده‌های بویایی ما شامل مولکول‌های دست‌واری است که در حضور انانتیومرهای مختلف، به گونه متفاوتی رفتار می‌کنند، این دو برای اغلب انسان‌ها بوهای متفاوتی دارند. دست‌واری در زمینه فازهای مرتب شده نیز حائز اهمیت است. برای مثال افزایش مقدار اندکی از یک مولکول فعال نوری به یک فاز نماتیک (فازی که دارای مولکول‌هایی با جهت‌گیری بلند-برد هستند)، آن فاز را به
با جهت‌گیری بلند-برد هستند)، آن فاز را به یک فاز نماتیک دست‌وار (یا فاز کلستریک) تبدیل می‌کند. دست‌واری در زمینه چنین فازهایی در شاره‌های پلیمری نیز مورد مطالعه قرار گرفته‌است. فراوانی طبیعی آمینواسید. فراوانی‌های نسبی هر یک از ایزومرهای مختلف آمینواسیدهای گوناگون، به تازگی با گردآوری داده‌های تجربی پروتئوم‌های همه موجودات زنده در پایگاه داده سوئیس-پرات (Swiss-Prot database) اندازه‌گیری شده‌است. همان‌طور که در جدول زیر دیده می‌شود، ایزومرهایی که در آزمایشگاه مشاهده شده‌اند، به ندرت در پایگاه داده توالی
مشاهده شده‌اند، به ندرت در پایگاه داده توالی پروتئین‌ها که شامل بیش از ۱۸۷ میلیون آمینواسید است، وجود دارند. به هر حال، مثل آمینواسیدهای آزاد، ایزومرها کمیاب نیستند. انسان‌ها آنزیم‌های خاصی دارند: آمینواسید اکسیداز، اسپاتریت اکسیداز، گلوتامیک اسید، گلوتامین و آلانین در قسمتی از لایه پپتیدوگلیکان دیواره سلول باکتری‌ها بسیار شایعند. بعلاوه، سرین یک انتقال دهنده عصبی است و بواسطه «سرین رسمیس» در انسان تولید می‌شود. شیمی معدنی. بسیاری از کمپلکس‌های شیمیایی دست‌وار هستند. زمانی، دست‌واری تنها مربوط به شیمی آلی
هستند. زمانی، دست‌واری تنها مربوط به شیمی آلی می‌شد، اما این باور غلط، با تجزیه یک ترکیب کاملاً غیرآلی، هگزول، توسط آلفرد ورنر کنار گذاشته شد. یک مثال معروف، تریس (بی پیریدین) روتنیم (II) کلرید است که در آن سه لیگاند «بی پیریدین» یک آرایش پروانه مانند را اتخاذ می‌کنند. در این حالت، اتم روتنیم (Ru) مرکز نامتقارن فضایی خواهد بود. دو انانتیومر کمپلکسی چون [روتنیم(۲٬۲′-بی پیریدین)۳]۲+ با علامت Λ (لاندای بزرگ، نسخه یونانی"L") برای چرخش چپگرد پروانه توصیف شده توسط لیگاندها، وبا علامت Δ (دلتای بزرگ، نسخه یونانی
لیگاندها، وبا علامت Δ (دلتای بزرگ، نسخه یونانی "D") برای چرخش راستگرد مشخص می‌شوند. دست‌واری ترکیبات با یک مرکز نامتقارن فضایی تک جفت. هنگامی که یک جفت ناپیوندی از الکترونها، تک جفت منفرد، فضایی برا اشغال می‌کند، دست‌واری حاصل می‌شود. این اثر در بعضی آمین‌ها، فسفین‌ها، سولفونیوم‌ها، یون‌های اکسینیوم، سولفوکسیدها و حتی کربانیونها فراگیر است. نیاز اصلی، غیر از وجود تک جفت منفرد، آن است که سه استخلاف دیگر، دو به دو با یکدیگر متفاوت باشند. لیگاندهای فسفین دست‌وار در سنتز نامتقارن مفید است. آمین‌های دست‌وار به
در سنتز نامتقارن مفید است. آمین‌های دست‌وار به دلیل آنکه انانتیومرهایشان به ندرت می‌توانند از هم جدا شوند، خاصند. سد انرژی برای وارونگی نیتروژن یک مرکز فضایی، معمولاً چیزی حدود ۳۰ کیلوژول/ مول است و بدین معناست که ایزومرهای فضایی در دمای اتاق سریعاً به هم تبدیل می‌شوند. نتیجه آنکه چنین آمین‌های دست‌واری نمی‌توانند به انانتیومرهای منفردی تفکیک شوند، مگر آنکه برخی از استخلاف‌ها در ساختارهای چرخه‌ای، مثل باز تروگر مقید باشند.
در هندسه، یک شکل در صورتی دَست‌سان است (دارای دست‌سانی گفته می‌شود) که با تصویر آینه‌ای خود یکسان نباشد، یا به‌طور اخص نتوان تنها با چرخش و تبدیل و انتقال آن را بر روی تصویر آینه اش ترسیم کرد. یک جسم دست‌سان و تصویر آینه‌ای آن را اشکال پادهمسان می‌گویند. لغت اروپایی مفهوم دست‌سانی یعنی واژةٔ Chirality از واژه یونانی (کایر) به معنای دست گرفته شده، و در آشناترین شکل از یک جسم دست‌سان، لغت اروپایی برای شکل پاد همسان (enantiomorph) از دو کلمه (شکل + متضاد) اشتقاق یافته‌است. یک شکل نا دست‌سان، (َachiral) یا
یافته‌است. یک شکل نا دست‌سان، (َachiral) یا (amphichiral) خوانده می‌شود. رشته مارپیچ (helix) و نوار موبیوس، اشکال سه بعدی دست‌سان هستند. مهره‌های چهارگوش تترومینو در صورت‌های J, L، S و Z در بازی ویدئویی و همگانی تتریس نیز نمادی از دست‌سانی می‌باشد، اما تنها در یک فضای دو بعدی. بسیاری از اشیای آشنای دیگر نیز همان تقارن دست‌سانی را در بدن انسان نشان می‌دهند: دستکش‌ها، عینک، کفش، لنگه‌های شلوار و غیره. نمونه مشابه دیگر از دست‌سانی نیز در قالب نظریه گره تشریح شده‌است. طبق قانون دست راست، می‌توان برخی از اشیاء
پدیدهٔ دست سانی، پدیده عدم تطابق با تصویر آینه‌ای است (مقاله دست سانی در ریاضیات را ببینید) .اسپین یک ذره می‌تواند برای تعریف دستوارگی یا مارپیچگی آن ذره بکار رود و در موردی که ذره بدون جرم باشد، مشابه دست سانی است. تبدیل تقارن بین دو ذره، "پاریته" نامیده می‌شود. تغییرناپذیری یک فرمیون دیراک تحت پاریته،تقارن دست سان نامیده می‌شود. یک آزمایش از واپاشی ضعیف هسته کبالت-۶۰ که توسط چین شیئونگ-وو و همکارانش در سال ۱۹۵۷ انجام شد، نشان داد که پاریته یک تقارن در جهان نیست. دست سانی و مارپیچگی. مارپیچگی یک ذره،
جهان نیست. دست سانی و مارپیچگی. مارپیچگی یک ذره، راستگرد است اگر راستای اسپین مشابه راستای حرکت باشد و چپگرد است اگر راستای اسپین و جهت حرکت مخالف هم باشند. طبق قرارداد دوران، یک ساعت استاندارد، که بردار اسپینش (وقتی که صفحه ساعت رو به جلو است) با چرخش عقربه‌ها تعریف می‌شود، مارپیچگی چپ- دست دارد. از نگاه ریاضیات، مارپیچگی در واقع علامت تصویر بردار اسپین در راستای بردار تکانه است: حالت چپ، در راستای منفی و حالت راست، در راستای مثبت است. دست سانی یک ذره، مفهومی انتزاعی تر است و این‌گونه تعیین می‌شود که آیا
انتزاعی تر است و این‌گونه تعیین می‌شود که آیا ذره به یک نمایش چپ دست یا راست دست درگروه پوانکاره تبدیل می‌شود. (هر چند، برخی نمایش‌ها، مانند اسپینورهای دیراک، هر دو مؤلفه راست دست و چپ دست را دارا هستند؛ در موارد این چنینی، می‌توانیم عملگرهای تصویر را تعریف کنیم که هم مؤلفه راست و هم مؤلفه چپ را تصویر کنند و هم سهم چپ دستی و راست دستی را ارائه دهند. دست سانی در ذرات بدون جرم- مانند فوتون، گلوئون، (و به‌طور فرضی) گراویتون- همانند مارپیچگی است؛ یعنی یک ذره بدون جرم، صرف نظر از دیدگاه ناظر، از دیدگاه اسپین در
جرم، صرف نظر از دیدگاه ناظر، از دیدگاه اسپین در راستای محور حرکت دیده می‌شود. دست سانی در ذرات دارای جرم- همچون الکترون‌ها، کوارک‌ها و نوترینو ها- متمایز از مارپیچگی است. در مورد این‌گونه ذرات، ناظر ممکن است به دستگاه مرجعی برود که از ذره در حال چرخش، سبقت می‌گیرد. در این حالت به می‌رسد که ذره به سمت عقب حرکت می‌کند و مارپیچگی آن (که ممکن است «دست سانی ظاهری» به نظر برسد) معکوس خواهد شد. یک "ذره بدون جرم"، با سرعت نور حرکت می‌کند؛ لذا یک ناظر واقعی (که همواره باید با سرعتی کمتر از سرعت نور حرکت کند)
همواره باید با سرعتی کمتر از سرعت نور حرکت کند) نمی‌تواند در هیچ دستگاه مرجعی که ذره در راستای عکس جهت نسبی اش به نظر می‌رسد، قرار داشته باشد، بدین معنا که تمامی ناظران واقعی، دست سانی یکسانی را مشاهده می‌کنند؛ بنابراین، جهت اسپین ذرات بدون جرم، مستقل از تبدیلات لورنتس (تغییر زاویه دید) در راستای حرکت ذره می‌باشد و علامت تصویر (مارپیچگی) برای تمام دستگاه‌های مرجع ثابت است: "مارپیچگی، یک ثابت نسبیتی است. با کشف نوسان نوترینو، که نشان از "جرم دار بودن نوترینو" دارد، تنها ذره بدون جرم مشاهد شده، فوتون
نوترینو" دارد، تنها ذره بدون جرم مشاهد شده، فوتون می‌باشد. همچنان انتظار می‌رود که گلوئون نیر بدون جرم باشد، گرچه حدس بی جرم بودن آن هنوز به درستی امتحان نشده‌است؛ لذا این دو ذره، تنها ذرات شناخته شده تا به حال هستند که مارپیچگی و دست سانی آن‌ها ممکن است با هم یکسان باشد؛ و تنها یک ذره (فوتون) است که این مورد با آزمایش برایش به اثبات رسیده‌است. تمامی دیگر ذرات مشاهده شده دارای جرمند، لذا می‌توانند در دستگاه‌های مرجع مختلف، مارپیچگی‌های متفاوتی داشته باشند. هنوز این امکان وجود دارد که ذراتی که تاکنون مشاهده
این امکان وجود دارد که ذراتی که تاکنون مشاهده نشده‌اند، مانند گراویتون، بدون جرم باشند، پس مثل فوتون از مارپیچگی ثابتی برخوردارند. نظریات دست سانی. تنها فرمیون‌های چپ دست هستند که با یکدیگر برهمکنش ضعیف دارند. در بیشتر موقعیت‌ها، دو فرمیون چپ دست بسیار قوی تر از دو فرمیون راست دست یا فرمیون‌های متضاد، با یکدیگر برهم کنش می‌کنند که نشان از ترجیح جهان به دست سانی چپ-گونه است و تقارن دیگر نیروهای طبیعت را نقض می‌کند. دست سانی یک فرمیون دیراک Ψ به وسیلهٔ عملگر γ۵ و ویژه مقادیر ±۱ تعریف می‌شود. هر میدان دیراک
γ۵ و ویژه مقادیر ±۱ تعریف می‌شود. هر میدان دیراک می‌تواند با اعمال عملگر تصویر (۱-γ۵)/۲ یا (۱+γ۵)/۲ بر Ψ، به دو مؤلفه راست دست یا چپ دست تصویر شود. جفت شدگی برهم کنش ضعیف و فرمیون‌ها، متناسب با عملگر تصویری است که مسئول نقض تقارن پاریته اش است. یکی از عمده دلایل سردرگمی، به‌دلیل تلفیق عملگر تصویر و عملگر مارپیچگی است. از آنجا که مارپیچگی ذرات دارای جرم وابسته به انتخاب دستگاه مرجع است، ممکن است این‌گونه به نظر رسد که این ذرات بر اساس تنها یکی از دستگاه‌های مرجع، با نیروی ضعیف برهم کنش خواهند کرد، نه بر
مرجع، با نیروی ضعیف برهم کنش خواهند کرد، نه بر اساس دستگاهی دیگر. رفع این تناقض در آنجاست که تنها برای ذرات بدون جرم، عملگر دست سانی و عملگر مارپیچگی با هم برابرند و علت آن نیز، عدم وابستگی مارپیچگی این‌گونه ذرات به انتخاب دستگاه است. اما برای ذرات دارای جرم، دست سانی و مارپیچگی مشابه یکدیگر نیستند، پس در برهم کنش ضعیف هیچ وابستگی ای به مرجع وجود ندارد: ذره‌ای که با نیروی ضعیف برهم کنش می‌کند، در هر دستگاهی چنین است. "یک نظریه دست سان"، نظریه‌ای است که در میان دست سانی‌ها، نامتقارن باشد. حال آنکه یک نظریه
دست سانی‌ها، نامتقارن باشد. حال آنکه یک نظریه غیر دست سان (مثلآ تقارن پاریته) گاهی "نظریه برداری" نامیده می‌شود. بیشتر بخش‌های مدل استاندارد فیزیک، غیر دست سان هستند که ممکن است به دلیل مشکلات ناشی از لغو آنومالی در نظریات دست سانی باشد. کرومودینامیک کوانتومی مثالی از یک نظریه برداری است. چرا که دست سانی‌های همه کوارک‌ها در این نظریه ظاهر می‌شود و به طریق یکسانی هم با یکدیگر جفت می‌شوند. نظریه برهمکنش الکتروضعیف که در سال‌های میانی قرن بیستم گسترش یافت، مثالی از یک "نظریه دست سان" است. در ابتدا فرض می‌شد
از یک "نظریه دست سان" است. در ابتدا فرض می‌شد که "نوترینوها ذرات بدون جرمی هستند" و تنها نوترینوهای چپ دست (علاوه بر مکمل‌هایشان: آنتی نوترینوهای راست دست) وجود دارند. پس از مشاهده نوسانات نوترینو، که نشان از "جرم دار بودن نوترینوها" (همانند دیگر فرمیون‌ها) داشت، نظریه‌های تصحیح شده برهمکنش الکتروضعیف، اکنون شامل هم نوترینوهای راست دست و هم نوترینوهای چپ دست می‌شوند. در هر حال، نظریه برهمکنش الکتروضعیف همچنان یک نظریه دست سان است و در توافق با تقارن پاریته نیست. دربارهٔ طبیعت دقیق نوترینو هنوز تردیدهایی
نیست. دربارهٔ طبیعت دقیق نوترینو هنوز تردیدهایی وجود دارد؛ بنابراین نظریات برهمکنش الکتروضعیف که قبلاً مطرح شده بودند، متفاوت هستند. اما بیشترشان با دست سانی نوترینوها به شکلی که تاکنون برای دیگر فرمیون‌ها انجام شده، در توافقند. تقارن دست سان. نظریه‌های پیمانه‌ای برداری با میدان‌های فرمیون دیراک بدون جرم"ψ"، تقارن دست سان از خود نشان می‌دهند. بدین معنا که چرخش راستگرد و چپگرد مؤلفه‌ها به‌طور جداگانه، تفاوتی در نظریه ایجاد نمی‌کند. عمل چرخش ر روی میدان‌ها را می‌توان به صورت زیر نوشت: یا با N ذره بنیادی،
را می‌توان به صورت زیر نوشت: یا با N ذره بنیادی، می‌توان چرخش واحدی به شکل زیر داشت: SU(N)L×SU(N)R به‌طور کلی تر، حالت‌های راست دست و چپ دست را می‌توان به عنوان یک عملگر تصویر اثرکننده بر یک اسپینور نوشت: و فرمیون‌های دارای جرم، تقارن دست سان از خود نشان نمی‌دهند. عقیده بر آن است که جمله حاوی جرم در لاگرانژین، به وضوح تقارن دست سانی را می‌شکند. "شکست خود به خودی تقارن دست سانی" نیز ممکن است در برخی نظریات، مخصوصاً در کرومودینامیک کوانتومی، رخ دهد.
دست‌سانی یک سری مانگای یوری چهار جلدی است که توسط نویسنده ژاپنی، اوروشیهارا ساتوشی نوشته و مصورسازی شده‌است. اثر مانگا تحت پروانهٔ رسانه سنترال پارک آمریکای شمالی منتشر شده‌است. داستان. این داستان در آینده‌ای نه چندان دور رخ می‌دهد، که در آن زمین توسط یک ویروس ترسناک فناوری تسخیر می‌شود. انگل‌های مکانیکی، که به اشتباه در تلاشی برای پیشبرد فناوری تولید شده‌اند، خود را به ستون فقرات انسان چسبانده و میزبان خود را به یک نوع آدم‌آهنی به نام (GM) تبدیل می‌کنند. آدم‌آهنی جی.ام. اصلی توسط گایا (Gaia) خلق شده، یک
آدم‌آهنی جی.ام. اصلی توسط گایا (Gaia) خلق شده، یک برنامه طراحی شده توسط بشر برای حکومت بر طبیعت. گایا خراب عمل کرده و یک جی. ام (آدم‌آهنی) برای خود ایجاد می‌نماید. فعلاً، گایا در حال تعمیر بخشهایی آسیب دیده‌است، و زمانی که این کار را انجام داد، می‌کوشد تا کره زمین ویران کند. کارول یک موجود مصنوعی است که مخصوصاً برای نجات بشر ایجاد شده‌است. متأسفانه، او در هنگام جوانی خود و به شدت از دست بسیاری از انسان‌هایی که می‌خواست نجات دهد، آزار دیده و به کلی از مسیر مأموریت خود فاصله گرفته‌است. تنها در اثر مهربانی یک
خود فاصله گرفته‌است. تنها در اثر مهربانی یک دختر از نوع بشر به نام شیوری، کارل توانست تمرکز خود را بازیابد و برای نجات جهان دلیلی بیابد؛ یعنی به خاطر شیوری. آن‌ها یک سال بعد با هم آشتی می‌کنند، زیرا کارول شیوری را از دست دوستش النا نجات می‌دهد که به شکلی غم‌انگیز با ویروس ینگلی آلوده شده بود. اگرچه از ابتدا شیوری، کارول را به خاطر نمی‌آورد، اما کارول شیوری را به جا آورده و از این کاری برای محافظت از او و ابراز علاقه و عشق نسبت به وی فروگذار نمی‌کند. اگرچه شیوری در ابتدا نسبت به کارول احساس ناراحتی و
شیوری در ابتدا نسبت به کارول احساس ناراحتی و دستپاچگی دارد، اما به سرعت احساسات وی به حالت عادی بازمی‌گردند. اما، به زودی هر دو در می‌یابند که عشق عمیق بین آن دو یک موضوع صرفاً کوچک نیست؛ و این مسئله عاملی بزرگ برای نجات کل جهان می‌شود. شخصیت‌های داستان. تواناییهای وی عبارتند از تبدیل شدن به موجودات مختلف و نیز تغییر وی به شکل یک مرد و فراهم ساختن توان اضافی طی زمان نبرد. منابع. ویکی‌پدیای انگلیسی
بنزیل (۵ H ۶ COCOC ۵ H ۶ C): بلورهای زرد منشور شش وجهی با نقطه ذوب 1356 درجه سلسیوس و نقطه جوش 5664درجه سلسیوس، نامحلول در آب، و قابل انحلال در الکل و اتر، از آن در سنتز مواد آلی و تولید اوسن کننده های بیولوژیکی استفاده می‌شود.
تتریس نوعی بازی ویدئویی معمایی رایانه‌ای مصور شبیه به یک پازل بی‌انتها است که در آن از قطعات یا مهره‌های چهارگوشی به نام تترومینو استفاده می‌شود. طراح و برنامه‌نویس این بازی الکسی پاژیتنوف روسی است. نخستین نسخه این بازی در ۶ ژوئن ۱۹۸۴ منتشر شد. تاریخچه. آغاز. الکسی پاژیتنوف ایده اصلی بازی را از یک بازی سنتی گرفت که از چندضلعی‌های متفاوت تشکیل می‌شد که باید در کنار هم قرار می‌گرفتند و یک پازل را تکمیل می‌کردند. با وجود آنکه در شوروی دهه ۱۹۸۰ تقریبا رایانه شخصی وجود نداشت با این حال این بازی به سرعت پخش شد.
وجود نداشت با این حال این بازی به سرعت پخش شد. کاربران رایانه در سراسر شوروی این بازی را از روی ماشینی به ماشین دیگر کپی می‌کردند. گسترش جهانی. یک شرکت بریتانیایی تولید نرم‌افزار در مجارستان به طور اتفاقی با این بازی آشنا شد و برای حق پخش آن با دولت شوروی قرارداد امضا کرد. با این کار، تتریس به همه جهان معرفی شد. ظهور کنسول‌های دستی مانند گیم بوی باعث گسترش هر چه بیشتر تتریس شد. حق پخش. در سال ۱۹۸۹ هنک راجرز، تولید‌کننده آمریکایی نرم‌افزار که برای یک شرکت ژاپنی کار می‌کرد برای اینکه این بازی را از
شرکت ژاپنی کار می‌کرد برای اینکه این بازی را از کامپیوترهای سنگین و بزرگ به دستگاه‌هایی ببرد نیاز داشت تا حق توزیع بازی را از پدیدآور آن بگیرد. برای همین برای یافتن «الکترانورگ تکنیکا» یا «ایلورگ» (ارگانی که وظیفه واردات و صادرات نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای کامپیوتری را در شوروی برعهده داشت.) به مسکو رفت. در آغاز جستجو ماموران کاگ‌ب به او مشکوک شدند و او را بازجویی کردند. اما بعد او را آزاد کردند. در آغاز مسئولان الکترانورگ تکنیکا درکی از موضوع حق پخش نداشتند و به راجرز بدبین بودند. اما راجرز در نهایت را
و به راجرز بدبین بودند. اما راجرز در نهایت را راضی کرد که با او قرارداد امضا کنند. راجرز و پاژیتنوف، پس از یک هفته گفتگو قراردادی امضا کردند که در آن به شکلی بی‌سابقه در شوروی، برای یک برنامه‌نویس، سهمی از همه فروش‌های نرم‌افزار درنظرگرفته می‌شد. در سال‌های پس از آن از این قرارداد به عنوان مدل قراردادهای بعدی استفاده شد. در سال‌های نخست، پاژیتنوف به سختی می‌توانست حق امتیاز بازی را دریافت کند. اما در میانه دهه ۱۹۹۰ به آمریکا مهاجرت کرد و همراه راجرز یک شرکت نرم‌افزاری تاسیس کرد. امروز پاژیتنوف در واشینگتن،
نرم‌افزاری تاسیس کرد. امروز پاژیتنوف در واشینگتن، دی.سی. زندگی می‌کند و یکی از ثروتمند‌ترین و سرشناس‌ترین چهره‌های صنعت بازی‌های ویدیویی است. ویژگی. به باور هِنک راجرز دلیل محبوبیت تتریس، شکل منحصر به فرد و سادگی بازی است. در این بازی، خشونت و ویرانی جایی ندارد. در عوض بازیکن می‌تواند چیزی بسازد و از ساختن آن لذت ببرد. آمار. بر پایه محافظه‌کارانه‌ترین برآوردها دستکم یک میلیارد نفر در طول زندگی خود حداقل یک بار تتریس را بازی کرده‌اند. فیلم. در ۳۱ مارس ۲۰۲۳ فیلمی با همین نام به کارگردانی جان اس. برد از طریق
با همین نام به کارگردانی جان اس. برد از طریق اپل تی‌وی پلاس منتشر شد.
فتّانه حاج سیّد جوادی (زادهٔ ۱۳۲۴ در کازرون) رمان‌نویس ایرانی است. رمان پرفروش او، بامداد خمار ده‌ها بار در ایران تجدید چاپ شد. مشخصات و زندگانی. فتانه حاج سیدجوادی (پروین) در سال ۱۳۲۴ خورشیدی در کازرون استان فارس زاده و در شمیران از مناطق شهر تهران بزرگ شد. او بعدها با پزشکی ارتشی ازدواج کرد و مجبور شد برای زندگی به اصفهان برود. حاصل این ازدواج، دو دختر است که هر دو دختر دندانپزشک هستند. آثار و ویژگی‌های آن. بامداد خمار یکی از پرفروش‌ترین رمان‌های معاصر ایران است و به همین دلیل از ادبیات عامه‌پسند است. این