payamvha/North_RAG huggingface dataset:
(مانند چینی، تبتی و برمه‌ای)، آستروآسیاتیک (مانند ویتنامی، خِمر و غیره) و احتمالاً تای (مانند تایلندی و لائوسی)- تکواژها معمولاً تک‌هجایی هستند. چایلد (Child) در سال ۱۹۷۶، که زبان‌شناس زبان‌های هندواروپایی در آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) بود، این فرضیه را مطرح کرد که دست‌نوشته به یکی از "گویش‌های ناشناخته ژرمنی شمالی" نوشته شده است. او در متن این دست‌نوشته، ساختار نحوی اسکلت‌وار شناسایی کرد که چند مؤلفه آن یادآور برخی زبان‌های ژرمنی است؛ در حالی که محتوای آن "بسیار مبهم" بیان شده است. در ژانویه ۲۰۱۴،
آن "بسیار مبهم" بیان شده است. در ژانویه ۲۰۱۴، استیون بَکس (Stephen Bax)، استاد دانشگاه بدفوردشر، پژوهش خود درباره این دست‌نوشته را منتشر کرد که در آن از روش "از پایین به بالا" برای درک متن استفاده می‌کرد. روش او مبتنی بر شناسایی اسامی خاص در متن، در ارتباط با تصاویر مرتبط و با مقایسه با زبان‌های هم‌عصر بود. او در مقاله‌ای که به‌صورت آنلاین منتشر کرد، ترجمه اولیه ۱۴ نویسه و ۱۰ واژه را پیشنهاد داد. بکس این احتمال را مطرح کرد که این دست‌نوشته رساله‌ای درباره طبیعت بوده که به یک زبان طبیعی نوشته شده، نه به
طبیعت بوده که به یک زبان طبیعی نوشته شده، نه به رمزی پیچیده. اما از زمان درگذشت بکس در سال ۲۰۱۷، پژوهش بیشتری در این مسیر صورت نگرفته است. در سال ۲۰۲۳، از یادگیری عمیق (Deep Learning) به‌عنوان روشی محاسباتی برای تحلیل خانواده‌های زبانی و بررسی اینکه الفبای این دست‌نوشته به کدام زبان‌ها ممکن است وابسته باشد، استفاده شد. پژوهشگران با بهره‌گیری از الگوریتم‌های یادگیری عمیق نشان دادند که در میان نمونه‌ای از هفت خط باستانی هندی، بیشترین شباهت را با خط خوجکی (Khojki) دارد. تاکر و تالبِرت (Tucker &amp; Talbert)
دارد. تاکر و تالبِرت (Tucker &amp; Talbert) در سال ۲۰۱۴ مقاله‌ای منتشر کردند که در آن ادعا شد ۳۷ گیاه، ۶ جانور و یک کانی موجود در دست‌نوشته، با تصاویر موجود در کتاب Libellus de Medicinalibus Indorum Herbis یا نسخه Badianus Manuscript، که کتاب گیاه‌شناسی آزتک‌ها در سال ۱۵۵۲ است، مطابقت دارد. آنان با استناد به وجود آتاکامیت (یک نوع ماده معدنی) در رنگ‌دانه‌های دست‌نوشته، و همچنین تشابه گیاهان آن با گیاهان اسپانیای نو (مکزیک مستعمره)، این فرضیه را مطرح کردند که متن به زبان ناواتل (زبان آزتک‌ها) نوشته شده است.
متن به زبان ناواتل (زبان آزتک‌ها) نوشته شده است. آن‌ها تاریخ نگارش دست‌نوشته را بین سال‌های ۱۵۲۱ (تسخیر امپراتوری آزتک توسط اسپانیایی‌ها) و حدود ۱۵۷۶ تخمین زدند. این تاریخ‌ها با تاریخ رادیوکربنی پوست نگارش (Vellum) و دیگر عناصر دست‌نوشته تناقض دارد؛ اما این پژوهشگران احتمال دادند که پوست نگارش ممکن است سال‌ها در انبار نگهداری و بعدها استفاده شده باشد. با این حال، تحلیل آنان از سوی سایر پژوهشگران دست‌نوشته ووینیچ مورد انتقاد قرار گرفت. منتقدان معتقد بودند که یک جاعل ماهر می‌توانسته تصاویری از گیاهانی طراحی
یک جاعل ماهر می‌توانسته تصاویری از گیاهانی طراحی کند که تصادفاً شباهتی گذرا به گیاهان واقعی کشف‌نشده داشته باشند. متخصص زبان ناهواطل، ام. پی. هانسن (M. P. Hansen) نیز خوانش‌های پیشنهادی آنان را "کاملاً بی‌اساس" دانست. زبان ساختگی (Constructed Language). ساختار درونی خاص و عجیب واژه‌های موجود در دست‌نوشته ووینیچ، ویلیام اف. فریدمن (William F. Friedman) را به این گمان رساند که ممکن است متن این دست‌نوشته به زبانی ساختگی (مصنوعی) نوشته شده باشد. در سال ۱۹۵۰، فریدمن از افسر ارتش بریتانیا، جان تیلتمن (John
فریدمن از افسر ارتش بریتانیا، جان تیلتمن (John Tiltman) خواست که چند صفحه از این متن را تحلیل کند؛ اما تیلتمن به چنین نتیجه‌ای نرسید. تیلتمن در مقاله‌ای در سال ۱۹۶۷ نوشت: پس از مطالعه گزارش من، آقای فریدمن عقیده خود را با من در میان گذاشت و گفت که باور دارد اساس این متن، نوعی شکل ابتدایی از زبان مصنوعی و جهانی است؛ شبیه آنچه بعدها در قالب دسته‌بندی فلسفی ایده‌ها توسط اسقف ویلکینز در سال ۱۶۶۷ و دالگارنو اندکی پس از آن ارائه شد. اما مشخص بود که آثار این دو نفر بیش از حد منظم و نظام‌مند بود و اگر متنی شبیه آن
بیش از حد منظم و نظام‌مند بود و اگر متنی شبیه آن وجود داشت، بلافاصله قابل تشخیص می‌بود. به نظر من، تحلیل من نشان می‌داد که متن دست‌نوشته حاوی ترکیبی نامتناسب و پیچیده از انواع مختلف رمزگذاری جایگزین (substitution) است. مفهوم زبان ساختگی قدمتی طولانی دارد و نمونه آن را می‌توان در اثر جان ویلکینز به نام زبان فلسفی (Philosophical Language) در سال ۱۶۶۸ مشاهده کرد. با این حال، این ایده دو سده پس از تاریخ تقریبی نگارش دست‌نوشته ووینیچ مطرح شده است. در بیشتر نمونه‌های شناخته‌شده از زبان‌های مصنوعی، دسته‌بندی
شناخته‌شده از زبان‌های مصنوعی، دسته‌بندی واژگان به‌وسیله افزودن پسوندها انجام می‌شود (مانند زبان‌های ترکیبی یا Fusional languages)؛ در نتیجه، متنی که به موضوع خاصی بپردازد، دارای واژه‌هایی با پیشوندهای مشترک می‌شود. برای مثال، نام تمامی گیاهان ممکن است با حروف مشابهی آغاز شود، و همین‌طور برای نام بیماری‌ها و غیره. این ویژگی می‌توانست دلیل تکرارهای فراوان در متن دست‌نوشته ووینیچ را توضیح دهد. اما با این وجود، تا کنون هیچ‌کس نتوانسته است معنای معتبری برای هیچ‌یک از پیشوندها یا پسوندهای احتمالی در این
هیچ‌یک از پیشوندها یا پسوندهای احتمالی در این دست‌نوشته ارائه کند. شوخی یا فریب (Hoax). این واقعیت که دست‌نوشته ووینیچ تاکنون از رمزگشایی در امان مانده، باعث شده برخی پژوهشگران این فرضیه را مطرح کنند که شاید متن اصلاً معنای خاصی در بر نداشته باشد و در واقع یک حقه‌ی قرون وسطایی بوده است. در سال ۲۰۰۳، دانشمند علوم کامپیوتر گوردون راگ (Gordon Rugg) نشان داد که می‌توان متنی با ویژگی‌هایی شبیه به دست‌نوشته ووینیچ تولید کرد؛ آن هم با استفاده از جدولی شامل پیشوندها، ریشه‌ها و پسوندهای کلمات که از طریق یک صفحه
ریشه‌ها و پسوندهای کلمات که از طریق یک صفحه کاغذی سوراخ‌دار انتخاب و ترکیب می‌شدند. این وسیله که بعدها به نام شبکه کاردان (Cardan grille) شناخته شد، در حدود سال ۱۵۵۰ میلادی و بیش از ۱۰۰ سال پس از تاریخ تقریبی نگارش دست‌نوشته ووینیچ اختراع شده بود. برخی معتقدند شباهت میان متن‌های شبه‌زبان تولیدشده در آزمایش‌های راگ و دست‌نوشته ووینیچ صرفاً ظاهری است، و روش کاردان در هر صورت می‌تواند هر زبانی را تا حدی شبیه‌سازی کند. در آوریل ۲۰۰۷، پژوهشی از محقق اتریشی آندریاس شینر (Andreas Schinner) در مجله Cryptologia
شینر (Andreas Schinner) در مجله Cryptologia منتشر شد که از فرضیه فریب حمایت می‌کرد. شینر معتقد بود که ویژگی‌های آماری متن دست‌نوشته بیشتر با متن‌های بی‌معنای تولیدشده از روش‌های شبه‌تصادفی (مانند روشی که راگ پیشنهاد داده بود) مطابقت دارد تا با متون لاتین یا آلمانی قرون وسطایی. از سوی دیگر، برخی پژوهشگران ادعا کرده‌اند که متن دست‌نوشته ووینیچ بیش از حد پیچیده است که صرفاً یک فریب باشد. در سال ۲۰۱۳، مارچلو مونتمورو (Marcelo Montemurro)، فیزیکدان نظری از دانشگاه منچستر، نتایجی منتشر کرد که نشان می‌داد
دانشگاه منچستر، نتایجی منتشر کرد که نشان می‌داد شبکه‌های معنایی در متن وجود دارد؛ مثلاً واژه‌هایی با بار معنایی در بخش‌هایی خاص به صورت خوشه‌ای ظاهر می‌شوند، یا هنگام تغییر موضوع، واژه‌های جدید به کار می‌رود. او معتقد بود که بعید است این ویژگی‌ها در آن دوران به صورت عمدی در یک متن ساختگی گنجانده شده باشد، چرا که دانش علمی لازم برای شناخت این ساختارهای زبانی در آن زمان وجود نداشته است. در سال ۲۰۲۱، پژوهشگران دانشگاه ییل (Yale) با استفاده از تحلیل tf-idf ارتباط میان خوشه‌های موضوعی در متن و موضوعاتی را که از
میان خوشه‌های موضوعی در متن و موضوعاتی را که از طریق نگاره‌ها و بررسی مطالعه نسخه‌خطی (paleography) قابل شناسایی بود، بررسی کردند. آن‌ها نتیجه گرفتند که خوشه‌های استخراج‌شده از تحلیل‌های آماری تا حدی با موضوع نگاره‌ها همخوانی دارند، که می‌تواند نشانه‌ای از وجود متن معنادار در دست‌نوشته باشد. با این حال، گروهی دیگر از پژوهشگران معتقدند که چنین الگوهای پیچیده‌ای حتی در اسناد ساختگی هم می‌تواند ظاهر شود. در سال ۲۰۱۶، گوردون راگ و گوین تیلور (Gavin Taylor) مقاله دیگری در Cryptologia منتشر کردند و نشان دادند که
دیگری در Cryptologia منتشر کردند و نشان دادند که روش شبکه کاردان می‌تواند بسیاری از ویژگی‌های در مقیاس بزرگ متن را بازتولید کند. در سال ۲۰۱۹، تورس‌تن تیم (Torsten Timm) و آندریاس شینر مقاله‌ای ارائه دادند که در آن استدلال کردند متن دست‌نوشته با فرآیندی به نام "استناد به خود" (self-citation) تولید شده است؛ بدین صورت که کاتبان، کلمات بی‌معنی قبلی را کپی کرده و کمی تغییر داده‌اند. آن‌ها با شبیه‌سازی رایانه‌ای این فرآیند نشان دادند که چنین الگوریتمی می‌تواند بسیاری از ویژگی‌های آماری دست‌نوشته را بازتولید کند.
از ویژگی‌های آماری دست‌نوشته را بازتولید کند. سرانجام در سال ۲۰۲۲، پژوهشگران دانشگاه ییل، دانیل گاسکل (Daniel Gaskell) و کلر بَورن (Claire Bowern) نتایج آزمایشی را منتشر کردند که در آن از شرکت‌کنندگان خواسته شده بود متن بی‌معنی بنویسند. نتایج نشان داد که این متن‌های ساختگی اغلب کاملاً غیرتصادفی بوده و بسیاری از ویژگی‌های آماری عجیب و غریب موجود در دست‌نوشته ووینیچ را هم در خود داشتند. این یافته‌ها از این ایده پشتیبانی می‌کند که برخی ویژگی‌های متن می‌توانند در یک فریب ماهرانه هم پدیدار شوند. آواگویی
در یک فریب ماهرانه هم پدیدار شوند. آواگویی (Glossolalia). در کتابی که گری کندی (Gerry Kennedy) و راب چرچیل (Rob Churchill) در سال ۲۰۰۴ منتشر کردند، این احتمال مطرح شده که دست‌نوشته ووینیچ ممکن است نمونه‌ای از آواگویی (سخن گفتن به زبانی ناشناخته و بی‌معنی در حالت خلسه)، ارتباط با ارواح، یا نوعی هنر حاشیه‌ای و غیررسمی (outsider art) باشد. اگر چنین باشد، نویسنده تحت تأثیر نوعی اجبار درونی یا شنیدن صداها، حجم زیادی متن نوشته که بیشتر به جریان سیال ذهن شباهت دارد. در آواگویی، معمولاً زبانی ساختگی به کار می‌رود
در آواگویی، معمولاً زبانی ساختگی به کار می‌رود که از تکه‌هایی از زبان مادری نویسنده تشکیل شده است، گرچه استفاده از الفبایی ابداعی برای این کار چندان رایج نیست. کندی و چرچیل با استناد به آثار هیلدگارد فون بینگن (Hildegard von Bingen) که در دوران حملات شدید میگرن، نگاره‌هایی با ویژگی‌های خاص خلق می‌کرد؛ شباهت‌هایی میان دست‌نوشته ووینیچ و تصاویر او یافته‌اند. از جمله این شباهت‌ها می‌توان به وفور طرح‌های شبیه به "جریان ستارگان" و ماهیت تکرارشونده‌ی شخصیت‌های زن (nymphs) در بخش آب‌درمانی (balneological)
زن (nymphs) در بخش آب‌درمانی (balneological) دست‌نوشته اشاره کرد. این نظریه بحث‌برانگیز است و در عمل اثبات یا رد قطعی آن بدون رمزگشایی از متن ممکن نیست. کندی و چرچیل خودشان نیز چندان مطمئن به درستی این فرضیه نیستند، اما آن را محتمل می‌دانند. در فصل پایانی کتاب، کندی عقیده دارد که این دست‌نوشته یک شوخی یا فریب است. در مقابل، چرچیل این احتمال را مطرح می‌کند که دست‌نوشته یا یک زبان مصنوعی فراموش‌شده (مطابق نظریه فریدمن) بوده، یا یک فریب؛ و این دو گزینه را محتمل‌ترین فرضیه‌ها می‌داند. با این حال، او نتیجه
محتمل‌ترین فرضیه‌ها می‌داند. با این حال، او نتیجه می‌گیرد که اگر این دست‌نوشته یک اثر اصیل و واقعی باشد، احتمالاً نویسنده‌ آن دچار بیماری روانی یا هذیان بوده است.
کارکیاییان، کیاییان، آل کیا یا سادات ملاطی خانواده‌ای زیدی در بیه‌پیش -بخش شرقی گیلان-بودند. این سلسله در سال ۷۷۰ قمری/۱۳۷۰ میلادی، در زمانی که ستایش سیدها و امامزاده‌ها به‌طور فزاینده‌ای در حال محبوب شدن بود، به قدرت رسیدند و تا سال ۱۰۰۰ قمری/۱۵۹۲ میلادی که شاه عباس یکم این ایالت را ضمیمه کرد، بر شرق گیلان و دیلمستان سیطره داشتند. نسب این سادات به علی بن حسین امام چهارم شیعیان بازمی‌گردد. به فرمانروایان این سلسله کارکیا اطلاق می‌شد. تبارشناسی سید امیر کیای مَلاطی، نخستین رئیس این خاندان نامعلوم است. او در
مَلاطی، نخستین رئیس این خاندان نامعلوم است. او در مدرسه ای در ملاط تحصیل کرد، جاه طلبی کسب قدرت دنیوی را در ذهن پروراند، و شروع به رقابت با حکمرانان سنی بومی بیه‌پس کرد. امیر کیا و خانواده اش، در نتیجهٔ این تقلاها برای کسب قدرت، به تبعید مجبور به رفتن به رویان شدند. امیر کیا در تبعید اول خانواده اش درگذشت. پس از آن در ۷۷۳/۱۳۷۱–۷۲ پسر او علی کیا، به همراهی خانواده و پیروانشان، به شرق و مازندران رفت، و از سوی سید قوام الدین مرعشی، مؤسس دیگر سلسلهٔ سید در مازندران، یعنی مرعشیان پذیرفته شد. خانواده یک سال و
یعنی مرعشیان پذیرفته شد. خانواده یک سال و نیم در مازندران ماندند و نهایتاً به گیلان بازگشتند. امرای حاکم بر بیه‌پیش با شنیدن خبر بازگشت آنان، این سادات را مجبور به تبعید دیگری در مازندران کردند. کیاها تا زمانی که مرعشیان به آنان حمایت نظامی وعده دادند، موفق به بازگشت به بیه پیش و در دست گرفتن قدرت در آنجا در نیمهٔ اول دهه ۷۷۰ قمری/ ۱۳۷۰ میلادی نشدند. همدلی و رابطهٔ نزدیک بین این دو خانوادهٔ سید پایگاهی حیاتی برای تأسیس سلسلهٔ کیا را شکل داد. اعتقاد ساکنان به این خانوادهٔ سید نیز دیگر عامل مهم بود. در
به این خانوادهٔ سید نیز دیگر عامل مهم بود. در ایالات ساحل جنوبی خزر، ساکنان غالباً به فرق شیعه معتقد بودند: شیعهٔ اثنی عشری در مازندران، زیدی در بیه پیش، و اسماعیلی در دیلمستان. کیاها همچون مرعشیان که هم سادات شیعه اثنی عشری و مؤسسین یک فرقهٔ صوفی بودند، کیاها انتظار حمایت ساکنان را داشتند. وقتی کیاها به رانکوه و سپس لاهیجان تاختند، ساکنان زیدی مشتاقانه به این خانواده سوگند وفاداری خوردند و علی کیا را امام جماعت خود دانستند و شروع به شرکت در فعالیت‌های نظامی‌کردند. علی کیا در لاهیجان سکنی گزید و رانکوه را
علی کیا در لاهیجان سکنی گزید و رانکوه را به برادرش مهدی کیا واگذار کرد. وقتی ساکنان لشت نشا، از شهرهای زیدی در بیه پس عموماً سنی، از کیاها خواستند شهرشان را از دست امیر مسعود اسماعیلرودی، امیر مستبد سنیش نجات دهند، سیدها به سوی دیگر سفیدرود تاختند. پس از این که کیاها هم بیه پیش و هم بخشی از بیه پس را تسخیر کردند، به بهانهٔ مطیع کردن ساکنان «فاسد العقیده» اسماعیلی ارتفاعات دیلمستان به آنجا پیشروی کردند. آن‌ها تا قزوین پیش رفتند و آن را هفت سال بین سال‌های ۷۸–۸۸/۱۳۷۹–۸۶ در کنترل خود داشتند. پس از شورشی
۷۸–۸۸/۱۳۷۹–۸۶ در کنترل خود داشتند. پس از شورشی ناموفق علیه ناصروندان که بر بیه پیش حکومت می‌کردند در گذشت ولی پسر او سید علی کیا حکومت کیاییان را تأسیس کرد و نوادگان وی، تا سال ۱۰۰۰ ق. به پایتختی لاهیجان بر گیلان حکومت کردند. شاه اسماعیل صفوی در نزد خاندان کیاییان پرورش یافت و بعدها به کمک کیاییان سلسلهٔ صفویان را تأسیس نمود. سرانجام نیز صفویان این دودمان را نابود کردند. زمینه‌های تأسیس حکومت کیایی. مهاجرت سید علی کیا به آمل. او فرزند امیر کیای ملاطی بود که علیه حکومت ناصروندان در بیه پیش به پا خاسته بود
علیه حکومت ناصروندان در بیه پیش به پا خاسته بود ولی شکست خورده بود. دل کندگان از خیزش و گریختگان پس از فروکوفتن خیزش پس از چندی شرمنده از تنها نهادن سیدامیرکیا برآن شدند تا باز گرد او به هم آیند و دربار ناصروندان را فروریزند. آمادگی دگرباره ناخرسندان برای خیزش، هم‌زمان با مرگ سیدامیر کیا شد و از این رو گروهی از ناخرسندان گرد سیدعلی کیا به هم آمده و او را به رهبری خیزش برانگیختند. سیدعلی کیا که هنوز توان خود را برای برپایی خیزش به اندازه نمی‌دید، برآن شد تا از سادات قوامی چیره بر مازندران یاری جوید وازاین
از سادات قوامی چیره بر مازندران یاری جوید وازاین رو با شماری از پیرامونیان راهی مازندران شد. درمیان پیرامونیان سیدعلی کیا، سالوک مرد آویج، محمدتاج الدین برفجانی، تالش دیلمانی، کاووس خداداد و بدی، هندوبابا، دانی کوچانی، پاشاکیای تجنی و اسماعیل داخلی ی و برخی ازدیگر ناخرسندان پاره خاوری گیلان گرد آمده بودند که به همراه سیدعلی کیا راهی مازندارن شدند. او پس از درگذشت پدر همراه با برادران اش به مازندران نزد سید قوام الدین مرعشی که او نیز از نسل زین العابدین بود و از سوی او گرامی داشته و در آمل ساکن شد. او مدتی
و از سوی او گرامی داشته و در آمل ساکن شد. او مدتی نزد قوام الدین تحصیل کرده بود. پس از رایزنی با او برآن شد که زمینه بازگشت خود به گیلان را فراهم آورد و از آن رو محمد تاج الدین برفجانی را به نمایندگی از سوی خود به تنکابن فرستاد. تسلط بر تنکابن. پس از چندی از حاکم تنکابن سید رکابزن کیای حسنی خواست به تنکابن منتقل شود. علت این درخواست به نوشته مرعشی نزدیکی به رانکوه وطن پیشین اش بود. البته گرایش مذهبی او (زیدی) هم مؤثر بوده‌است. سید رکابزن پذیرفت و او و پیروانش را در منطقة گرمه رود سخت سر اسکان داد. با آمدن
را در منطقة گرمه رود سخت سر اسکان داد. با آمدن سید علی کیا به منطقه سخت سر، بین او و خاندان ناصروند که در رانکوه ساکن و با پدر سید علی کیا جنگیده بودند، درگیری پیش‌آمد. سید رکابزن، به علت نداشتن قدرت رویارویی با امرای ناصروند با آن‌ها صلح کرد، در نتیجه سید علی ناچار به بازگشت به مازندران گردید. در مازندران، سید علی با پشتیبانی قوام الدین مرعشی به تنکابن حمله کرد. جنگ میان سید علی و فرزند رکابزن درگرفت و سید علی پیروز شد و بر تنکابن مسلط شد. به این ترتیب حکومت سادات کیا در سال ۷۶۹ قمری/ ۱۳۶۷میلادی آغاز شد.
سادات کیا در سال ۷۶۹ قمری/ ۱۳۶۷میلادی آغاز شد. مؤیدیان. پیشوای دینی تنکابن از مازندران کیا ابوالحسین مشهور به الموید بالله بود. المؤید بالله پس از چند سال فرمانروایی بر هوسم از تخت فرمانروایی فروافتاد و به رستمداد گریخت و چندسالی را درآنجا گذراند و در پایان به تنکابن رفت و در روستایی به نام شیرایه کلایه بارانداخت و با پیرامونیانش به گذران روزگار و پراکندن باور خود درمیان باشندگان آن سامان پرداخت. دل بستن مردم تنکابن به باور شاخه قاسمیه آئین زیدیه، زمینه را برای توانیابی دگر باره مؤیدیان فراهم آورد و کسی از
توانیابی دگر باره مؤیدیان فراهم آورد و کسی از میان مؤیدیان - که در هیچ نوشته نامی از او نیست - در نخستین سال‌های سده هشتم به پا خاست و توانست از فروپاشی توانمندی فرمانروایان بومی گیلان و سستی توان فرمانروایان بومی مازندران سود برد و در زمانی کوتاه سامان تنکابن و پس تر از آن برخی از پاره‌های دیلمان را زیر فرمان خود آورد و به آرامش برآن‌ها فرمان راند. با گذشت زمان تخت فرمانروایی تنکابن نشستگاه سید رکابزن کیا فرمانروای مؤیدی شد و از آنجا که وی شیعه زیدی بود و فروپاشی فرمانروایی‌های سنی گیلان می‌توانست زمینه
فروپاشی فرمانروایی‌های سنی گیلان می‌توانست زمینه قدرت بیشتر او را فراهم آورد، برآن بود که با سادات قوامی متحد شود و از توان آن‌ها برای ستیزه با ناصروندان بهره گیرد. آمادگی سیدرکابزن کیا برای همبستگی با سادات مازندران سبب کامیابی محمدتاج الدین برفجانی شد و از این رو سید علی کیا که پایگاه نزدیکی به گیلان یافته بود راهی تنکابن شد و در گرمرود بار انداخت. بازگشت سادات کیایی به تنکابن، ناصروندان را به تکاپو برای راندن آن‌ها و پاسداری از سرزمین زیر فرمان و فرمانروایی خود واداشت و امیره محمد فرمانروای رانکوه به
خود واداشت و امیره محمد فرمانروای رانکوه به امید آن که پسرش امیرنوپاشا توان راندن سادات را داشته باشد به سود او از تخت کناره گرفت و فرمانروایی را به وی سپرد و خود به چهارده رفت. امیر نوپاشا پس از نشستن بر تخت فرمانروایی بر آن شد که بدون یاری گرفتن از پسرعموی خود امیر جهان که بر لاهیجان فرمان می‌راند، بر سادات تاخته و آنان را به گریز وادارد و از این راه نامی بزرگ یابد، وازاین رو لشکری آراست و راهی گرمه رود شد. حمله امیرنوپاشا. در این هنگام سیدعلی کیا که پیشتر خبر لشکر آرایی امیر نوپاشا را شنیده و آماده
پیشتر خبر لشکر آرایی امیر نوپاشا را شنیده و آماده رویارویی بود، هم‌زمان با به راه افتادن لشکر رانکوه از راهی دیگر، به رانکوه تاخت و در روزی که امیرنوپاشا در سخت سر خود را آماده تازش به گرمرود می‌کرد، سیدعلی کیا به چهارده تاخت و کشتاری بزرگ به راه انداخت و امیره محمد را کشت و چهارده را تاراج نمود و به تندی روبه بازگشت به گرمرود نهاد. امیر نوپاشا در سخت سر، خبر مرگ پدر و چپاول چهارده را شنید و از آن رو سردرگم، تازش به گرمرود رارها کرده و به رانکوه بازگشت تا شاید تا زندگان را در میان گرفته و نابود سازد ولی
شاید تا زندگان را در میان گرفته و نابود سازد ولی چون به رانکوه رسید، دانست که سیدعلی کیا آنچه خواسته، کرده و سپس گریخته‌است. امیرنوپاشا دانست که سیدعلی کیا و پیرامونیانش آنانی نیستند که وی می‌اندیشید و باید دربارة آنان اندیشه‌ای دگر کرده و برای نابودی شان راهی دگر یافت و از این رو از امیر جهان خواست تا یاورش باشد. به روزهایی که فرمانروایان ناصروند به همبستگی دوباره برای نابود کردن سادات کیایی که ناخرسندان بخش خاوری گیلان را گرد خود به هم آورده بودند می‌اندیشید، سیدعلی کیا نیز به جستجوی یاوری به رایزنی با
سیدعلی کیا نیز به جستجوی یاوری به رایزنی با سیدرکابزن کیا نشست و او را با خود همراه ساخت و دو نیرو رویاروی هم ایستادند. در یک سو فرمانروایان سنی پارة خاوری گیلان دردگر سو سادات شیعه و ناخرسندان بومی. ستیزه آن‌ها اندیشه چیرگی جوی زمانه بود و برآیند آن ستیزة آشکار سازنده سرنوشت فردای گیلان. با به راه فتادن لشکر همبستة ناصروندان، سیدرکابزن کیا می‌دانست برآیند آن رویارویی، شکست سخت سادات و نابودی توان سست، ولی روبه رو شد تشیع در گیلان است، سیدعلی کیا را واداشت که چندی تنکابن را رها کرده و به مازندران بازگردد و
چندی تنکابن را رها کرده و به مازندران بازگردد و برآمدن خواسته‌هایش را به فرداها بسپارد. بازگشت به مازندران. سیدعلی کیا یکبار دیگر ناخرسندان بومی را با خود همراه ساخت و به مازندران پس نشست؛ و لشکر ناصروندان پیش از رسیدن به تنکابن سر به فرمانی و پیشنهاد دوستی سید رکابزن کیا را پذیرفتند و به لاهیجان و رانکوه بازگشتند. آتش درگیری‌های درونی فرمانروایان پارة خاوری گیلان با پس نشینی سید علی کیا، از زیر خاکستر هراس چیرگی تشیع برون آمد و زبانه کشید. امیر نوپاشای توانجو برآن بود تا از زمانه بهره جوید و بر توان خود
برآن بود تا از زمانه بهره جوید و بر توان خود بیفزاید و از این رو سیدرکابزن کیا را در راه نابودی پسرعموی خود امیرجهان با خود همراه ساخت. امیرجهان که از بلندپروازی‌های امیر نوپاشا آگاه و همبستگی وی باسیدرکابزن کیا را سرآغاز درگیری‌هایی که برآیند آن فروپاشی توان ناصروندان در گیلان بود می‌دانست، برآن شد تا امیر نوپاشا را از راهی که در پیش گرفته بازدارد و با خود همراه سازد و از آن رو مادر خود را که مادر همسر امیر نوپاشا نیز به‌شمار می‌رفت در پی آشتی جویی به رانکوه فرستاد و امیر نوپاشا که زمینه را برای نابودی
فرستاد و امیر نوپاشا که زمینه را برای نابودی امیر جهان آماده ساخته بود به نیرنگ پذیرای آشتی شد و پیشنهاد کرد که هر سه تن، امیر جهان و سیدرکابزن کیا و امیرنوپاشا - درملات گردآیند و به رایزنی برای همبستگی بیشتر و ایستادگی در برابر گسترش جویی سادات بپردازند. برآیند آن گردهمایی از پیش آشکار بود، سیدرکابزن کیا به ناگهان با زوبینی که در دست داشت، به چشم امیر جهان زد و او را کشت. با مرگ امیر جهان لشکر همراه او به رهبری محمدبن جلال الدین سپهسالار لاهیجان از ملات گریخت و به لاهیجان بازگشت تا از لاهیجان در برابر
گریخت و به لاهیجان بازگشت تا از لاهیجان در برابر تازش امیر نوپاشا پاسداری کند. فتح لاهیجان توسط سید رکابزن کیا. امیر نوپاشا پس از مرگ امیرجهان، بر آن شد تا نخست از یاری سید رکابزن کیا برای چیرگی بر لاهیجان سود برد و سپس توانمندانه بر وی تاخته و او را نیز از پای درآورد. از این رو وی را به تازش به لاهیجان برانگیخت. لشکری از مردم تنکابن ورانکوه راهی گشودن لاهیجان شد. بانزدیک شدن لشکر رانکوه به لاهیجان محمدبن جلال الدین فرزندان امیرجهان، امیر محمد وامیر پهلوان را باخود همراه ساخت و لاهیجان رارها و به خرارود
را باخود همراه ساخت و لاهیجان رارها و به خرارود رفت. خرارود در آن زمان زیر فرمان کوشیجان بود و کیا شر پاشای کوشیج بر خرارود و پهنه‌ای گسترده از کوهپایه‌های باختری و سرزمین‌های کوهستانی دیلمان فرمان می‌راند. او و پیرامونیانش پیرو باور اسماعیلیه بودند و می‌کوشیدند پس از کاهش توان اسماعیلیان الموت با اندک توانی که برای آن‌ها مانده بود، به گسترش این باور بپردازند. محمدبن جلال الدین فرزندان امیرجهان را در خرارود به کیاشرپاشای کوشیج سپرد و خود برای دریافت کمک از دیگر فرمانروایان بومی گیلان، از سپیدرود گذشته و به
فرمانروایان بومی گیلان، از سپیدرود گذشته و به دربار انوزوندان کهدم پناه برد. با گریز فرزندان امیرجهان از لاهیجان، امیرنوپاشا پا برلاهیجان نهاد و بر چُفل تختگاه فرمانروای لاهیجان دست یافت و پس از چند روز سیدرکابزن کیا نیز به لاهیجان رسید ودرمیانة شهر اردو زد. پای نهادن سید رکابزن کیا بر لاهیجان درگیری‌های برپا در پارة خاوری گیلان را از درگیری خاندانی ناصروندان به دست اندازی دیگران بر این پهنه تبدیل کرد و سبب هراس دربارهای کوچک و بومی گیلان شد. برآیند این هراس، خیزش دربارهای باختری گیلان برای دخالت در بیه
خیزش دربارهای باختری گیلان برای دخالت در بیه پیش بود. امیر انوز کهدمی با این امید که با پانهادن در میدان درگیری‌های توان جویانه پاره خاوری گیلان بتواند خود توانی یابد و لاهیجان و رانکوه را زیر فرمان آورد، از امیر دباج فومنی فرمانروای فومن یاری خواست. با رسیدن یاوران فومنی امیرانوز راهی لاهیجان شد و درکرانة باختری سپیدرود پیرامون کیسم اردو زد. مردم لاهیجان که از چیرگی امیرنوپاشا و سیدرکابزن کیا بر سامان خود ناخرسند بودند، با رسیدن امیرانوز به سپیدرود دلی پرتوان یافتند و برآن شدندکه بر پاخاسته و چیرگان
پرتوان یافتند و برآن شدندکه بر پاخاسته و چیرگان برلاهیجان را برانند و از این رو در بامدادی سر به شورش نهادند و اردوی سیدرکابزن کیا را درمیان گرفتند. سیدرکابزن کیا که می‌دانست امیرنوپاشا به یاریش برنخواهد خاست واوست که در این میانه جان خود را از دست خواهد داد به ناچار گریخت و کوشید راهی به بیرون از شهر لاهیجان بیابد ولی پیش از پشت سرنهادن شهر از سوی برخی از کسانی که در پی اش بودند، زخمی و کشته شد. برپاخاستگان پیکر سیدرکابزن کیا را تا پرده سر بر زمین کشیده و در میانة آن محله واژگونه به دار آویختند. با رسیدن
در میانة آن محله واژگونه به دار آویختند. با رسیدن خبر بر پاخیزی مردم لاهیجان و کشته شدن سید رکابزن کیا، امیرنوپاشا ناتوان از پاس داشتن تختگاه ناصروندان در چفل به ناچا ر گریخته و به گوله رودبار و از آنجا از راه تموشل به دامن عطاکوه گریخت و بارنجی فراوان خود را بهرانکوه رساند. با گریز امیر نوپاشا و مرگ سیدرکابزن کیا، لاهیجان دگرباره آرامش یافت و باشندگان آن از محمدبن جلال الدین خواسته تا فرزندان امیرجهان را به لاهیجا ن بازگرداند و برتخت فرمانروایی پدر بنشاند. پس از چند روز محمدبن جلال الدین با فرزندان
پس از چند روز محمدبن جلال الدین با فرزندان امیرجهان به لاهیجان بازگشت و امیر انوز کهدمی که می‌دانست، یاوریش در آن هنگامه از یاد فرزندان امیر جهان نخواهد رفت و زمینه‌ای برای توانیابی او در پارة خاوری گیلان فراهم شده به آرامی کرانة سپیدرود را رها کرده و به تختگاه خود در کهدم بازگشت. درگیری‌های خونبار درون خاندانی ناصروندان و فروپاشی کیان توانمند فرمانروایی آن خاندان، لاهیجان را آماده سرپسردن به فرمانروایی تازه کرده بود و مرگ سیدررکابزن کیا و ناتوانی پسرش در پاسداری از سرزمین زیر فرمانش دیواره‌ای را که سال‌ها
از سرزمین زیر فرمانش دیواره‌ای را که سال‌ها پارة خاوری گیلان را از تازش فرمانروایان مازندران درامان داشته بود، فروریخت و سادات قوامی را که هنوز پایه‌های توان فرمانرواییشان بر مازندارن سخت نشده بود، به تازش به گیلان و چیرگی بر این پهنة پرارزش برانگیخت. سادات قوامی برآن بودند تا با یاوری رساندن به سادات کیایی زمینة توان یابی آنان را در پارة خاوری گیلان فراهم کنند و با همبستگی با آنان اندک اندک همة گیلان را به زیر فرمان خود آورند. سید قوام الدین مرعشی که زمینه را برای برپایی تلاش جهت پیاده کردن خواستهای خود