payamvha/North_RAG huggingface dataset:
خاروغ قرار دارد، منظره‌ای سراسری از کل شهر را به نمایش می‌گذارد. خاروغ مرتفع‌ترین مکان در جهان است که در آن ورزش گروهی باندی انجام می‌شود. ناآرامی‌ها. ولایت بدخشان، یکی از فقیرترین مناطق تاجیکستان است و خاروغ در سال‌های ۲۰۰۸، ۲۰۱۱، ۲۰۱۴، ۲۰۱۸، ۲۰۲۱ و در ماه مه ۲۰۲۲، شاهد اعتراض‌های مردم و برخورد نیروهای امنیتی با آنان بوده‌است. در سال ۲۰۰۸، برخی از ساکنان بدخشان تجمعی در شهر خاروغ، مرکز این ولایت، در رابطه با فعالیت به باور آن‌ها «ناسازگار» کارمندان بخش دادستانی این منطقه برگزار کرده بودند. در سال ۲۰۱۱،
این منطقه برگزار کرده بودند. در سال ۲۰۱۱، عده‌ای از جوانان بدخشانی به دفاع از یک فرد محکوم‌شده اعتراضی در نزد دادگاه ولایت دایر کردند. کارشناسان سیاسی آن زمان سبب اصلی ناآرامی‌ها در ولایت بدخشان را به فقر و بیکاری ارتباط داده بودند. در تاریخ ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۲ ژنرال عبدالله نظرف، یکی از مقامات سرویس‌های امنیتی تاجیکستان، در روستای نوادک در حومه خاروغ هنگامی که در خودروی رسمی خود از یک مرکز اداری در منطقه اشکاشم بازمی‌گشت، توسط شبه‌نظامیان متعلق به گروه‌های مسلح غیرقانونی کشته شد. ژنرال عبدالله نظروف رئیس واحد
غیرقانونی کشته شد. ژنرال عبدالله نظروف رئیس واحد کمیته امنیت ملی دولت تاجیکستان در ولایت بدخشان کوهستانی بود؛ گفته می‌شود مافیای تنباکوی محلی عامل ترور ژنرال نظرف است. دولت گروه مسلحی که رهبری آن را طالب ایام‌بیک‌اف، یکی از فرماندهان سابق مخالفان برعهده دارد، متهم به ترور ژنرال عبدالله نظرف کرده‌است. این شبه‌نظامیان از واگذاری افراد متهم به انجام این کار خودداری کردند و به این دلیل، نیروهای دولتی تاجیکستان در تاریخ ۲۴ ژوئیه یک عملیات گسترده را در منطقه پامیر اجرا کردند. در ژوئیه ۲۰۱۲ به دلیل درگیری نیروهای
اجرا کردند. در ژوئیه ۲۰۱۲ به دلیل درگیری نیروهای دولتی با افراد مسلح منطقه بیش از ۴۰ نفر از جمله ۱۲ سرباز کشته شدند. سرهنگ دوم طالب ایام‌بیک‌اف، معاون فرمانده پاسگاه مرزی «اشکاشم» که هنگام جنگ داخلی ۱۹۹۲–۱۹۹۷ از فرماندهان مخالفان بود. او می‌گوید که امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور تاجیکستان، پیشتر به فرماندهان مخالفان پیشین در بدخشان قول عدم اقدام نظامی علیه آنان را داده بود و سپس نیروهای دولتی قصد آن کردند تا با بهانه عملیات بازداشت افراد مظنون در قتل عبدالله نظراف، فرماندهان سابق را سرکوب کنند. ناآرامی‌های بعدی
فرماندهان سابق را سرکوب کنند. ناآرامی‌های بعدی در ولایت خودمختار کوهستان بدخشان در ماه مه ۲۰۲۲ پس از آن آغاز شد که مقامات تقاضای ساکنان این منطقه را در مورد استعفای استاندار بدخشان و شهردار خاروغ، همین‌طور آزادی ساکنانی که در پی اعتراضات اواخر ماه نوامبر سال ۲۰۲۱ بازداشت و زندانی شده‌اند، اجرا نکردند. گروهی از جوانان معترض بعد از پایان مهلتی که به مقامات داده بودند، تلاش کردند در مرکز شهر خاروغ گردهم آیند، اما با برخورد نیروهای دولتی روبرو شدند. در نتیجه رویارویی یک جوان ۳۰ ساله کشته و سه افسر بلندپایه
رویارویی یک جوان ۳۰ ساله کشته و سه افسر بلندپایه پلیس زخمی شدند. یک روز بعد، ناآرامی‌ها به مرکز ناحیه روشان کشیده شد. از مرکز این ناحیه تا شهر خاروغ بیش از ۷۰ کیلومتر فاصله است. در عملیات دولتی علیه معترضان در ناحیه روشان ۸ معترض و یک افسر امنیتی کشته و ۱۳ سرباز و ۱۱ معترض زخمی شدند. مردم محلی می‌گویند عملیات دولت برای سرکوب تظاهرات مردم غیرنظامی و غیرمسلح بوده که در اعتراض به رفتار مقام‌ها و قطعی اینترنت و برای جلوگیری از سرکوب معترضان در مرکز استان جادهٔ دوشنبه - قُلمه را بستند. ‏ در جریان عملیات دولتی
دوشنبه - قُلمه را بستند. ‏ در جریان عملیات دولتی در روشان بدخشان ۱۱۴ تن نیز بازداشت شدند که الفت‌خانم محمدشاه‌اوا، روزنامه‌نگار و کنشگر مدنی، در میان آن‌ها بود. آب و هوا. خاروغ آب و هوای نیمه‌خشک با زمستان‌های سرد و برفی و تابستان‌های گرم و خشک دارد. جستارهای وابسته. دانشگاه دولتی خاروغ
قلعهٔ فتویه قلعه‌ای تاریخی واقع در دهستان فتویه از توابع بخش مرکزی شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان، یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. آثار «قلعهٔ فتویه» که قدمت بنای آن به دورهٔ پیش از اسلام می‌رسد در دل کوه گاه‌بست و در جنوب دهستان فتویه، مشرف بر این دهستان واقع شده‌است، ویکی از قلعهٔ‌های تاریخی منطقه‌است. این قلعه در جنگهای محلی که بین خوانین بستک و نصیر خان لاری رخ داده‌است نقش مهمی داشته‌است. مصالح به کاررفته، سنگ‌های بزرگ و ملاط آن گِل و گچ است، واحیاناً از ساروج
بزرگ و ملاط آن گِل و گچ است، واحیاناً از ساروج در شالدهای اساسی قلعه نیز استفاده شده‌است. آثار این قلعه در جنوب شرقی دهستان فتویه در گوده شهرستان بستک باقی مانده‌است.
قلعه کوهیج یک بنای تاریخی مربوط به دوره صفویه، پهلوی است و در شهر کوهیج، بخش مرکزی، شهرستان بستک، استان هرمزگان واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۵۳۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید‌‌ه‌است. «قلعهٔ کوهیج» یکی از قلعه‌ها ومستحکمات دوران گذشته‌است. مصالح به کاررفته، سنگ‌های بزرگ و ملاط آن گل و گچ و ساروج است. در زمان اغتشاش و شورش و نا امنی منطقهٔ بستک وجهانگیریه، وخروج عده‌ای علیه حاکمان محلی چندین بار قلعهٔ کوهیج مورد حمله قرار گرفته‌است. در زمان حکم (محمد رفیع خان) که
قرار گرفته‌است. در زمان حکم (محمد رفیع خان) که بیشتر توجه بامور شرعی داشت و به امور انتظامی وسیاست علاقه چندانی نمی‌ورزید، عده‌ای یاغی شدند وشورش وغوغا برپا نموده وباعث نا امنی در منطقه شده بودند. تاج الدین نامی که سمت کدخدایی شهر کوهیج به عهده داشته بود به‌مخالفت محمد رفیع خان برخاست و قلعه‌کوهیج که سراخانه مستحفظین گماشتگان حکومتی محمد رفیع خان بود غفلتاً اشغال نموده وتفنگداران محمد رفیع خان را بیرون رانده و از پرداخت مالیات و انجام مراجعات حکومتی خود داری نموده و از زیر فرمان محمد رفیع خان بیرون می‌رود،
نموده و از زیر فرمان محمد رفیع خان بیرون می‌رود، بعد از مدتی تمام اشغالگران ویاغی گران دستگیر ومحاکمه وزندانی می‌شوند. این قلعه روی تپه‌ای در پایهٔ کوه گاه‌بست واقع شده‌است.
چیش‌پیش (زاده ۶۵۰ ق. م – درگذشتهٔ ۶۲۰ ق. م) فرزند و جانشین هخامنش، شاه سرزمین پارس بود. نام. نام وی چیش‌پیش یا تیش‌پیش و حتی کیش‌پش (پارسی باستان: ČIŠPIŠ/چیش‌پیش؛ عیلامی: Zi-iš-pi-iš/زی-ایش-پی-ایش؛ بابلی: Ši-iš-pi-iš/شی-ایش-پی-ایش؛ یونانی: Teíspēs/تَیس‌پیس یا Tíspēs/تیس‌پیس) بوده است. حکومت. چیش‌پیش در درازای پادشاهی خود انشان را تصرف کرد و افزون بر پارسه بر انشان نیز چیره شد. او دارای دو فرزند بود که پس از او هر دو به فرمان‌روایی رسیدند. یکی از این فرزندان آریارمنه و دیگری کورش یکم بود. آریارمنه به
آریارمنه و دیگری کورش یکم بود. آریارمنه به فرمان‌روایی پارسوماش و کورش یکم شاهِ انشان شد. بعدها آریارمنه جای خود را به فرزندش آرشامه و کورش یکم جای خود را به کمبوجیه یکم، پدر کورش بزرگ داد. این درست در زمانی بود که مادها قلمرو خود را گسترش داده و پارسیان از آنان فرمان‌برداری می‌کردند و به آن‌ها خراج می‌پرداختند. به روایت کتیبه بیستون که تألیف هرودوت نیز تاییدکننده آن است از سده هفتم پ.م. در سرزمین پارس خاندان هخامنشیان حکومت می‌کردند پس از هخامنش بنیان‌گذار خاندان هخامنشی و پسرش چیش‌پیش این خاندان به دو
خاندان هخامنشی و پسرش چیش‌پیش این خاندان به دو شاخه جدا گشت که هر دو در سرزمین پارس پادشاهی داشتند. ظاهراً شاخه نخست فرمان‌روایان انشان و شاخه دوم فرمان‌روای پارسوماش بودند و خاندان کوروش بزرگ از شاخه یکم و خاندان داریوش بزرگ از شاخه دوم بودند.
ویلیام ادوارد برگهارت دیو بویس ; ; ؛ (۱۸۶۸–۲۷ اوت ۱۹۶۳) نویسنده و اندیشمند آمریکایی و از مخالفان تبعیض نژادی در ایالات متحده آمریکا بود. او تبار آمیختهٔ آفریقایی، فرانسوی، هلندی و سرخ‌پوستی داشت، اما همواره خود را یک آمریکایی آفریقایی‌تبار به‌شمار می‌آورد: او در دانشگاه‌های فیسک و هومبولت برلین تحصیل کرد و سرانجام دورهٔ دکتری را در دانشگاه هاروارد گذراند. او نخستین آفریقایی‌تباری بود که به این درجه نایل آمد. پایان‌نامهٔ دکتری او، «منع بازرگانی بردگان آفریقایی» بود که نخستین پایان‌نامهٔ این دانشگاه در زمینهٔ
بود که نخستین پایان‌نامهٔ این دانشگاه در زمینهٔ پژوهش‌های تاریخی به‌شمار می‌رفت. ویلیام دوبوآ فعالیت‌های خود را با نبردهای رسانه‌ای آغاز کرد. او دیدگاه‌های خود را در مقاله‌هایی هم‌چون «ارواح مردم سیاه» بازتاب می‌داد، در مقاله‌های دیگری نیز به صاحب‌منصبان آفریقایی‌تباری که ایشان را وابستهٔ سفیدپوستان می‌دانست حمله می‌کرد. در سال‌های پس از ۱۹۰۴ میلادی بسیاری از آفریقایی‌تباران تحصیل کرده، انجمن‌هایی تشکیل دادند و از او پشتیبانی نمودند. از جملهٔ ایشان، ویلیام مونروئه تراتر، مدیر مجلهٔ بوستون گاردین و از
مونروئه تراتر، مدیر مجلهٔ بوستون گاردین و از هم‌دوره‌ای‌های ویلیام دوبوآ در دانشگاه هاروارد بود. در تابستان ۱۹۰۵ میلادی، دیو بویس به همراه ۲۹ تن از نخبگان آفریقایی‌تبار به برگزاری همایشی در آبشار نیاگارا دست زد. در این همایش، او رسماً هدف نبرد خود را اعلام کرد. مشارکت کنندگان همایش، بیانیه‌ای صادر کردند و خواهان برابری همهٔ افراد در بهره‌مندی از حقوق انسانی و الغای تبعیض بر اساس رنگ پوست شدند. او هنگامی که به دعوت از قوام نکرومه، رئیس‌جمهوری غنا به آکرا سفر کرده بود، بیمار شد و در ۲۷ اوت ۱۹۶۳ در همان‌جا
کرده بود، بیمار شد و در ۲۷ اوت ۱۹۶۳ در همان‌جا درگذشت و دفن شد.
منیژه دولت (؛ زاده ۳۱ دسامبر ۱۹۸۲) خواننده اهل تاجیکستان بود. زندگی‌. منیژه پس از فارغ التحصیلی از دبیرستان در سال ۱۹۹۹، وارد دانشکده زبان‌های خارجی دانشگاه دولتی کولاب شد و در سال ۲۰۰۱ به دانشکده روزنامه‌نگاری دانشگاه ملی تاجیکستان منتقل شد که در آن فارغ التحصیل شد. او کار پاپ خود را در سال ۲۰۰۱ با آهنگ "در رودخانه" آغاز کرد. او خواننده و آهنگساز "ذکری اولوه" را اولین استاد خود می‌داند. این خواننده در حال حاضر دو آلبوم دارد که هر دو در شهر مزارشریف افغانستان ضبط شده‌اند. علاوه بر این، این خواننده با موفقیت
ضبط شده‌اند. علاوه بر این، این خواننده با موفقیت یک کنسرت در کابل برگزار کرد. منیژا دولت در میان مردم تاجیک بسیار محبوب است و طرفداران زیادی هم در زادگاهش تاجیکستان و هم در افغانستان و ایران دارد. منیژه از سال ۲۰۰۶ به بعد هیچگونه اجرایی نداشته‌است. اگرچه برای سایر خوانندگان ترانه می‌نویسد، او در این‌باره می‌گوید. علاقه به صحنه را از دست دادم. استعداد هدیه خداست. وقتی امروز می‌بینم صحنه موسیقی تاجیکستان به چه چیزی تبدیل شده‌است، حالم بد می‌شود و به خودم اطمینان می‌دهم که چقدر خوب است که در میان آنها نیستم.
می‌دهم که چقدر خوب است که در میان آنها نیستم. این غیرقابل قبول است که در تبلیغات تلویزیونی یک کنسرت از هنرمندان محبوب صحبت شود، اما در واقع در کنار آنها، شبه خوانندگان کاملاً متفاوت و بی صدا اجرا کنند که حتی نباید اجازه داد به صحنه نزدیک شوند. به دلیل آهنگ های بی کیفیت که شنوندگان ما به آن عادت کرده‌اند، فرهنگ ملی در حال نابودی است. و این هنوز هم از شبکه های تلویزیونی داخلی که آینه جامعه هستند و ذوق و سلیقه را می‌پرورانند نشان می‌دهد. این خواننده همچنین تصمیم خود برای ترک صحنه را به دلایل مذهبی توجیه می
خود برای ترک صحنه را به دلایل مذهبی توجیه می کند: از یک طرف یاد گرفتم که آواز خواندن و سرگرم کردن دیگران در پیشگاه خداوند گناه است. و این همان چیزی بود که استادم به من گفت که از او درس هایی از قرآن کریم می‌گیرم. از طرفی دوستانم نه تنها درخواست می‌کنند، بلکه التماس هم می‌کنند که بخوانم، زیرا به گفته خودشان با این کار بیشتر مرتکب گناه می‌شوم، زیرا لذت گوش دادن به آهنگ‌های مورد علاقه را از مردم سلب می‌کنم. به نظر من وقتی انسان با علم به اینکه دارد گناه می‌کند باز هم گناه می‌کند، این یک شر مضاعف است. اما اگر
باز هم گناه می‌کند، این یک شر مضاعف است. اما اگر آواز نخوانم، نمی توانم عادی زندگی کنم، زیرا آهنگ‌ها معنای تمام زندگی من هستند. من فقط در مورد اسلام و پیامبر خواهم خواند. ترانه‌شناسی. آلبوم‌ها. تاکنون دو آلبوم از آهنگ‌های وی تهیه شده است:
کمبوجیه یکم (به پارسی باستان: 𐎣𐎲𐎢𐎪𐎡𐎹؛ درگذشته ۵۵۹ پ. م) فرزند و جانشین کوروش یکم، شاه انشان و پدر کوروش بزرگ بنیان‌گذار شاهنشاهی هخامنشی بود. ریشهٔ نام کمبوجیه. کمبوجیه (پارسی باستان: 𐎣𐎲𐎢𐎪𐎡𐎹 کمبوجیه، ایلامی: کنبوزیه، اکدی: کمبوزیه، آرامی: کنبَوزی) نام دو شاه از خاندان هخامنشی است. بر طبق برخی از دانش‌پژوهان، ریشهٔ این نام ایلامی است. در حالی که دیگر دانش‌پژوهان آن را با کمبوجَه، نام مردمان ایرانی که در شمال‌غرب هند زندگی می‌کنند متصل می‌کنند. دوره فرمانروایی. کمبوجیه از سال (۵۹۰ تا ۵۵۹ پیش از میلاد) شاه
کمبوجیه از سال (۵۹۰ تا ۵۵۹ پیش از میلاد) شاه انشان بوده است. او پسر کوروش یکم و پدر کوروش دوم بوده است. هیچ منبعی در مورد زمان حیاتش باقی نمانده است. مهم‌ترین منبع اطلاعات در موردش حکاکی متعددی است که از کوروش بزرگ به جا مانده است: «پسر کمبوجیه، شاه بزرگ، شاه انشان، نوهٔ کوروش، شاه بزرگ، شاه انشان» در حکاکی یافت شده در اور نوشته است: «پسر کمبوجیه، شاه بزرگ سرزمین انشان». در ساختمان خشتی اُروک نوشته شده: «پسر کمبوجیه، شاه نیرومند». و در حکاکی در پاسارگاد نوشته شده: «پسر شاه کمبوجیه، شاه هخامنشی». به‌گفتهٔ
شده: «پسر شاه کمبوجیه، شاه هخامنشی». به‌گفتهٔ هرودوت، کمبوجیه شاه نبود بلکه مردی از «خانواده‌ای خوب» بود که با ماندانا دختر آستیاگس ازدواج کرده بود. از این پیوند کوروش بزرگ زاده شد. گزنفون می‌گوید که کمبوجیه با ماندانا دختر آستیاگس ازدواج کرده بود و شاه پارسی‌ها نامیده می‌شد. او ادعا کرده است که حکمرانی کمبوجیه به عنوان «شاه پارس» محدود به شورای بزرگان بوده است. در اینجا هیچ تناقضی میان ادعای کوروش بزرگ که گفته بود پدرش شاه انشان است و گزارش گزنفون که گفته بود او شاه پارس است وجود ندارد، چرا که انشان و
بود او شاه پارس است وجود ندارد، چرا که انشان و پارسه نام جایگزین یکدیگر برای یک سرزمین هستند.
چلیچه شهری در بخش جونقان از توابع شهرستان فارسان در استان چهارمحال و بختیاری است. مکان های گردشگری. قلعه و باغ اسعدیه: واقع در دامنه کوه جهان بین. محل سکونت خوانین سابق. امامزاده سید سعید:این بنا در مناطق شمالی شهر واقع شده و گردشگران فراوانی را جذب کرده است. آبمراد:چشمه ای در مجاورت امامزاده سید سعید که در گذشته مردم منطقه باور داشتند که شفا بخش بوده است. شواهدی وجود دارد که در دوران باستان قبل از هزاره معبد آناهیتا در آن مکان واقع بوده است. گورستان چلیچه ورزش. چلیچه، بنیانگذار فوتبال ساحلی در استان
ورزش. چلیچه، بنیانگذار فوتبال ساحلی در استان چهارمحال و بختیاری است. تیم شهدای چلیچه به مالکیت و سرمربی گری افراسیاب صادقی، حاضر در لیگ برتر فوتبال ساحلی ایران است،همچنین تیم های بانوان این تیم نیز عملکرد درخشانی داشته اند. جمعیت. بر اساس آمار سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ جمعیت چلیچه برابر با ۴۴۹۵ نفر بوده‌است موقعیت جغرافیایی. چلیچه در استان چهارمحال‌وبختیاری، شهرستان فارسان، دهستان میزدج سفلی واقع گردیده است.فاصله این شهر از فارسان، ۹ کیلومتر می باشد. از غرب به روستای کران و از طرف شرق به جهان بین
از غرب به روستای کران و از طرف شرق به جهان بین و از جنوب به روستای چغاهست و از شمال به رودخانه پردنجان محدود می گردد. براساس نقشه توپوگرافی ارتفاع شهر چلیچه از سطح دریا ۲۱۱۶ متر می‌باشد. چلیچه در سال ۱۳۹۲ از روستا به شهر تبدیل شده است. مردم‌شناسی. مردم این شهر از طوایف لر بختیاری هستند و با گویش لری بختیاری صحبت می‌کنند. وجه تسمیه. دربارهٔ وجه تسمیهٔ این شهر اسناد معتبری در دست نیست. در یادداشت‌ها و خاطرات سردار ظفر بختیاری از چلیچه با نام «چُلچه» نام برده شده‌است. (همان، ص. ۱۰، ۱۲، ۲۴۷، ۲۴۸). در لغت‌نامه
شده‌است. (همان، ص. ۱۰، ۱۲، ۲۴۷، ۲۴۸). در لغت‌نامه دهخدا اینگونه‌است: چلیچه. [چ ُ چ َ] (اِخ) مؤلف مرآت البلدان نویسد: «قریه‌ای از قریه‌های چهارمحال اصفهان است». و در فرهنگ جغرافیایی آمده‌است: دهی از دهستان میزدج بخش حومهٔ شهرستان شهرکرد که در ۲۷ هزارگزی جنوب باختر شهرکرد، کنار راه بردنجان به جونقان واقع است. دامنهٔ کوه و هوایش معتدل است و ۱۷۰۴ تن سکنه دارد. آبش از رودخانهٔ میزدج و قنات. شغل اهالی زراعت، صنایع دستی زنان قالی بافی و راهش مالرو است. این آبادی یک دژ قدیمی به نام قلعه اسعد دارد.
ریشهٔ واژه. نُواَخْتَر به معنی اَختَر یا ستاره‌ی نوین است و در زبان لاتین نیز نُوا (به انگلیسی: nova) خوانده می‌شود. انگیزهٔ کاربرد این واژه آن است که گذشتگان می‌پنداشتند نواَختر به راستی زایش یک ستاره است، زیرا که این ستارگان ناگهان بیشتر از همیشه درخشان می‌شدند. هر چند امروزه ما می‌دانیم که نواختر و ابرنواختر نمودار مرگ یک ستاره‌اند. تاریخچه. کهن‌ترین گزارش دیدن یک نواختر به ۱۳۴ سال پیش از میلاد باز می‌گردد و از آن سال تا ۱۹۰۰ میلادی، ۱۶۰ نواختر دیگر هم ثبت شده‌است. با پیشرفت در فناوری نورشناسی و
هم ثبت شده‌است. با پیشرفت در فناوری نورشناسی و برنامه‌ریزی پایه‌ای شمار نواخترهای شناسایی‌شده به دو برابر افزایش پیدا کرده‌است. چکیده. زایش یک ستارهٔ نو در یک ابرِ غول‌آسایی که از گاز و غبار ساخته شده رخ می‌دهد. این ابر با کشش گاز و غبار به درون با نیروی گرانش آغاز به فروپاشی می‌کند و صدها ستارهٔ جوان را بنیاد می‌نهد. هر ستاره یا پیش‌ستارهٔ جوان با ساخت انرژی هسته‌ای آغاز به درخشش می‌کند. سپس ستاره میلیاردها سال از سوخت هسته‌ای بهره می‌گیرد و پرتوافشانی می‌کند. ولی سرانجام گازها که به عنوان سوخت واکنش
می‌کند. ولی سرانجام گازها که به عنوان سوخت واکنش هسته‌ای ستاره عمل می‌کنند، پایان می‌یابد. برآیند این که ستاره گرم و گرم‌تر می‌شود، تا جایی که ستاره به یک غول قرمز دگرش می‌یابد. هنگامی که همهٔ سوخت ستاره پایان یافت، ستاره در خود کوچک می‌شود و تبدیل به یک کوتوله سفید می‌گردد که با گذر زمان کم‌نور و کم‌نورتر می‌شود. برخی از ستاره‌های بزرگ با چنان سرعتی کاهش حجم می‌یابند که به گونهٔ یک ابرنواختر درمی‌آیند و می‌پکند. این پدیده در ستارگان کوچک مانند خورشید رخ نمی‌دهد زیرا آن‌ها سرانجام به کوتولهٔ سپید تبدیل
نمی‌دهد زیرا آن‌ها سرانجام به کوتولهٔ سپید تبدیل می‌شوند و میزان روشنایی نواختران از ابرنواختران کمتر است جرم لازم برای ایجاد شدن یک ابرنواختر برای یک ستاره به‌طور تقریبی حدود هشت برابر جرم خورشید ماست. یک نواختر یک پکش هسته‌ای بزرگ است که به خاطر رشد هیدروژن در پوستهٔ یک کوتولهٔ سفید رخ می‌دهد.
گُل‌شَهر در شاهنامه زن پیران سپهدار توران است. مناقشه‌های بین افراسیاب و کیکاووس پایانی نداشت. هر دو در صدد غصب یا تصرّف اراضی یکدیگر بودند و در اثنای یکی از این منازعه‌ها سیاوش که پسر و سپهسالار کیکاووس بود، به توران پناهنده شد. سیاوش چون پا به مرز توران گذاشت مورد استقبال و احترام شایسته پیران وزیر افراسیاب قرار گرفت و پیران به شاهزادهٔ ایران گفت که زنی از توران اختیار کند و متعاقب آن پیشنهادهایی داد منجمله جریره دختر خویش را. چون رضایت ضمنی سیاوش را گرفت نزد همسرش گلشهر آمد: جریره در شاهنامه. پیران
گرفت نزد همسرش گلشهر آمد: جریره در شاهنامه. پیران خوشحال از اینکه سیاوش پادشاه آیندهٔ ایران و توران، داماد او خواهد شد به همسرش گلشهر گفت هر چه زودتر دخترش جریره را آماده عروسی با سیاوش کند که امروز روز شادیمان است چون نبیره کیقباد داماد ما خواهد بود. گلشهر دخترش با افسری از جنس دیبا مزین به دینار و درم گوهر همراه با عطر رنگ و بوی از هر نوع آراست و او را چون یک روز خرّم بهاری آماده وصلت با سیاوش نمود:
فَرشیدوَرد این نام در اوستا به صورتfarsh amwareta آمده است. نام چندین تن از شخصیت‌های شاهنامه فردوسی است‌. از جمله یکی از برادران پیران است که در جنگ دوازده رخ پس از کشته شدن پیران به همراه برادر دیگر خود لهاک گریخت. گستهم پسر گژدهم آ‌ن‌دو را تعقیب کرد و کشت. لهاک و فرشیدورد آخرین افراد خانواده ویسگان بودند که بر سر جنازه کشتگان آمدند: فرشیدورد در شاهنامه. چون نبرد یازده تن تورانی با یازده تن ایرانی پایان یافت و دیده‌بان تورانیان درفش را سرنگون دید به اردوگاه آمد و گزارش داد، در این زمان فقط دو تن از
اردوگاه آمد و گزارش داد، در این زمان فقط دو تن از خانواده ویسه، لهاک و فرشیدورد باقی مانده بودند که به سپاهیان توران سه پیشنهاد نمودند. اوّل تسلیم شدن سپاه، دوم برگشت به خیمه‌گاه و ادامه جنگ ، سوم برگشت به موطن خویش. بزرگان لشکر تسلیم را برگزیدند و لهاک و فرشیدورد را بحال خود باقی گذاشتند تا برگردند، همراه ایشان ده تن دیگر متواری شدند ولی آنها در دام نگهبانان ایرانی گرفتار و هلاک شدند. گودرز که از فرار لهاک و فرشیدورد آگاهی یافت، در بین لشکر به دنبال داوطلب برای کشتن آنها می‌گردد، کسی جز گستهم پسر گژدهم
برای کشتن آنها می‌گردد، کسی جز گستهم پسر گژدهم داوطلب نمی‌شود. گستهم پسر گژدهم از گودرز اجازه یافت، تا آنها را تعقیب و به هلاکت برساند. از سوی دیگر چون او تنها به جنگ دو تورانی شتافت بیژن نیز به کمک گستهم پسر گژدهم روانه شد و زمانی به او رسید که گستهم پسر گژدهم آن دو را کشته و خود جراحت عمیق داشت بطوریکه اگر بیژن بداد او نرسیده بود او نیز مرده بود. جنگ دوازده رخ با رساندن گستهم پسر گژدهم مجروح نزد کیخسرو که او هم تازه به اردوگاه جنگ ملحق شده بود، پایان می‌یابد و متعاقب آن جنگ بزرگ کیخسرو آخرین جنگ ایران و
و متعاقب آن جنگ بزرگ کیخسرو آخرین جنگ ایران و توران آغاز می‌شود:
نَستیهَن (نَستهَن) در شاهنامه پسر ویسه و برادر پیران پهلوان تورانی است. نستیهن در میدان چوگان یار افراسیاب بود. وی همچنین به فرمان برادرش پیران و به همراه جمعی دیگر از تورانیان در پی کیخسرو تاخت تا او را به توران برگرداند. نستیهن دومین فرد هلاک شده پس از هومان است. افراسیاب پس از آگاهی از قتل هومان، او را با ده هزار جنگجو به پیکار فرستاد: نستیهن در شاهنامه. نستیهن در جریان نبرد هماون، همراه با برادرش از جلو سپاه ایران گریخت. فردوسی در ابیاتی از شاهنامه، از نستیهن یاد کرده، که بیت زیر از آن جمله‌است: در جنگ
یاد کرده، که بیت زیر از آن جمله‌است: در جنگ جنگ دوازده رخ مترجم هوامان خبر کشته شدنش را به پیران داد و پیران نستیهن را به کین هومان فرستاد ولی او نیز بدست بیژن کشته شد. او با ده هزار نفر سپاهی علیه گودرز سپهسالار کیخسرو از کوه کنابد به کوه زیبد لشکر کشید. بیژن با دیدن درفش ویسه در دست نستیهن، اسب نستیهن را نشانه گرفت و روزگار این دلاور را به سر آورد. صحنه رزم. بعد فرمان پیران به انتقام هومان، نستیهن گفت همان کنم که فرمان باشد و سپیده با لشکر شبیخون را آغاز کرد. دیده‌بانان گودرز با مشاهدهٔ سپاه عظیم ترکان
کرد. دیده‌بانان گودرز با مشاهدهٔ سپاه عظیم ترکان به او گفتند لشکری عظیم که زبان را نمی‌فهمند نزدیک است سر برسند . گودرز آرام گفت بیدار باشید آنگاه که به تازگی مستظهر به بیژن نوه‌اش شده بود او را به مقابله ترکان فرستاد . حکیم طوس به نکتهٔ جدید در باب اصالت این گروه از ترکان اشاره می‌نماید که اشاره از یک قوم ناشناخته است. بیژن بعد از قتل نستیهن به سپاهیانش می‌گوید: ترکان اگر چه پری‌چهره، یعنی قشنگ و زیبا هستند ولی در نبرد پاک از هنر رزم بی‌بهره می‌باشند. ظاهراً ایرانیان در این میدان با افواج تیرانداز مواجه
ایرانیان در این میدان با افواج تیرانداز مواجه شدند به همین خاطر بیژن برای تقویت روحیه سپاه می‌گوید هر جنگنده که بدون گرز و شمشیر و مسلح به تیر و کمان باشد کمان را بر سرش خواهم شکست. پس از این رجزها جنگجویان ایرانی با شمشیرهای درخشان و با روحیه مضاعف قتل عام کردند. نمونه این جنگ را در زمان مادها از زبان هرودوت می‌شنویم، او گزارش می‌کند مادها تیرانداختن را از اسکیت‌ها آموختند.
شَغاد یا شُغاد یا (شگاد) برادر ناتنی رستم از مادری کنیز بود که موجب کشته شدن رستم و دیگر برادرش زواره و رخش‌رستم شد. زال پس از تولد شغاد از ستاره‌شماران خواست تا آینده او را پیش‌گویی کنند و ستاره‌شماران چون زیج و اسطرلاب انداختند بر یکدیگر خیره ماندند و چون نزد زال آمدند اختر او را بسیار شوم تعبیر کردند که او بانی و باعث نابودی دودمان نریمان خواهد شد، از ایران و سیستان بسیار کشته خواهد شد. شغاد در شاهنامه. زال او را به کابل فرستاد و شغاد چون پر و بال یافت داماد شاه کابل شد. شاه کابل باید هر سال به اندازه یک
شاه کابل شد. شاه کابل باید هر سال به اندازه یک چرم گاو به رستم یا دولت او خراج می‌پرداخت و شاه کابل در اندیشه بود تا این خراج را نپردازد. چون هنگام اخذ خراج شد باجگیران کابلستان را برهم زدند و از این کار، شغاد آزرده شد و خواست با ترفندی رستم را از حیات محروم و کابل را از دیون خلاص نماید. طبق نقشه باید شغاد به زابل می‌آمد تا رستم را به جنگ شاه کابل تحریک نماید و شاه کابل هم طبق نقشه باید در شکارگاه چاه‌های متعدد حفر می‌نمود و آنها را پر از تیغ و نیزه می‌کرد و با خار و خاشاک رویش را مستور می‌نمود. آن‌گاه
و با خار و خاشاک رویش را مستور می‌نمود. آن‌گاه رستم و زواره را به بهانهٔ شکار به آنجا می‌برد تا در تاخت و تاز در گودال‌ها فرو افتند. شاه کابل و شغاد در واپسین لحظات نزد رستم آمدند و رستم نقشه انتقام کشید و به شغاد گفت درندگان امشب از جسد من سور یابند، تیر و کمانم را به من ده تا هنگام حمله درندگان آن‌ها را بکشم یا متواری نمایم. شغاد بی‌درنگ از چله دو تیر با کمان به او داد، ولی زود متوجه خطایش شد و پشت درختی پناه گرفت، ولی رستم درخت و شغاد را با تیر بدوخت.
نوش آذر (آذرنوش) نام یکی از پسران اسفندیار است که در نبرد رستم و اسفندیار به دست زواره کشته شد. نوش‌آذر در شاهنامه فردوسی. در شاهنامه فردوسی از چهار پسر اسفندیار به نام های بهمن، مهرنوش، طوش و آذرنوش نام برده می‌شود: که نوش آذر و بهمن و مهرنوش با اسفندیار به جنگ ارجاسب رفتند : در داستان رستم و اسفندیار کشته شدن نوش آذر چنین آمده است، که بعد از کشته شدن الوا به دست نوش آذر، زواره به انتقام‌جویی از آن به جنگ نوش آذر می شتابد:
مِهرنوش نام یکی از پسران اسفندیار است که به دست فرامرز در داستان رستم و اسفندیار کشته شد.. در لغت‌نامه دهخدا دربارهٔ او آمده است: نام یکی از پسران اسفندیار که به‌دست فرامرز در جنگ زابل کشته شد. مهرنوش در شاهنامه. چون به فرمان گشتاسپ، اسفندیار در دژ گنبدان در بند کشیده شد، مهرنوش، در کنار پدر بود. مهرنوش پس از رهایی اسفندیار از بند به کین خواهی لهراسپ، با سپاه ارجاسپ نبرد نمود. مهرنوش همچنین در جنگ رستم و اسفندیار حضور داشت. فردوسی در شاهنامه اینگونه از او یاد کرده‌است: کشته شدن مهرنوش. پس از کشته شدن، نوش
کرده‌است: کشته شدن مهرنوش. پس از کشته شدن، نوش آذر به دست زواره، مهرنوش به انتقام خون برادر به جنگ با سپاه زواره می‌رود و با فرامرز درگیر می‌شود که توان مقابله با فرامرز را ندارد و توسطِ وی کشته می‌شود :
ارژنگ دیو در داستان هفت خان رستم در شاهنامه، یکی از دیوان مازندران و از سرداران دیو سپید است. رستم در خان ششم از هفت خان به اردوگاه او حمله کرد و او را کشت. ارژنگ در شاهنامه. رستم در سفر مازندران یا همان هفت‌خان رستم، در خان پنجم رخش را در دشت پر گیاه رها کرده و خود به خواب رفت، در میانه خواب دشت‌بان اسب او را دیده و آمد تا رستم را تنبیه کند. امّا رستم گوش‌های او را کف دستش گذاشت و روانه کرد. در آن سامان مرزبان اولاد بود که دشت‌بان پیش او آمده شکایت از رستم نمود و اولاد با سوارانش پیش رستم آمد تا او را
نمود و اولاد با سوارانش پیش رستم آمد تا او را دستگیر نماید ولی خود گرفتار و بلد راه رستم گشت. در خان ششم اولاد رستم را به اردوگاه ارژنگ‌دیو رهنمون ساخته‌است:
تژاو در شاهنامه پهلوانی تورانی و داماد افراسیاب شاه توران است. در اولین جنگی که به کین خواهی سیاوش درگرفت گیو او را زنده به کمند گرفت و به کین برادرش بهرام کشت. تژاو در جنگ با ایرانیان. در حملات تلافی جویانهٔ ایرانیان به رهبری طوس فرصت نبرد با تژاو پیش آمد که محل مرزبانی او دژ یا شهردژی بود بنام گروگرد. با نزدیک شدن سپاه ایران، تژاو شبانه چوپانی کبوده را به جاسوسی و شناسایی به اردوی ایرانیان فرستاد تا به استعداد و نفرات ایرانیان پی‌ببرد تا در نبرد پیش‌دستی کند. اما کبوده در این کار خبره نبود و همان شب بدام
اما کبوده در این کار خبره نبود و همان شب بدام بهرام افتاد وکشته شد. تژاو از دیر کردن کبوده نگران شد: تژاو در حمله پیش‌دستی نمود و با درفش پلنگ نشان به اردوی ایرانیان زد، اما گیو دیگر سرداران به مقابل او آمدند و با تهدیدات همدیگر را مخاطب قرار دادند. از ایرانیان با خشم سرکرده سپاه پرسیده شد و جواب شنید: کنون خواهی دید رزم شیرسوار در جهان، نامم تژاو، نژادم از ایران، تخمهٔ شیران. اکنون مرزبان این کشورم و داماد شاه .