payamvha/North_RAG huggingface dataset:
کشور ایران یک گونه غیر بومی است.که با توجه به اندازه کوچک آن ارزش صید ورزشی یا اقتصادی را ندارد. پراکنش:به حوضه رودخانه تجن در ترکمنستان پیوند زده شده است. منابع. 1.صادقی، سید ناصر؛1380، ویژگیهای زیستس و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران(خلیج فارس و دریای عمان)انتشارات نقش مهر. 2.اسدی، ه و دهقانی پشترودی؛1375؛ اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان؛ موسسه تحقیقات و آموزش شیلات ایران.
چانا گاچوا به نوعی ماهی سرماری گفته می‌شود. خصوصیات کلیدی. L.L.۴۳ ۴/۹ ۳۳ شعاع منشعب باله پشتی، ۲۲ شعاع منشعب باله مخرجی، ۱۶ شعاع منشعب باله سینه‌ای ۵ شعاع منشعب بایه شکمی، در نمونه‌های زنده باله پشتی و پشتی و مخرجی و دمی دارای لبه‌های نارنجی تیره‌است. اندازه:حداکثر طول کل بدن ۱۳۵ میلیمتر. زیستگاه:در قسمتهای میانی رودخانه بامپور در بلوچستان و رودخانه حلیل رود و جیرفت در استان کرمان که دمای آب ۳۲ درجه و دمای هوا ۴۳ درجه و عمق آب ۳۵–۴۰ سانتی‌متر و بستر قلوه سنگی و ماسه‌ای با اب شفاف تا گل آلود یافت شده‌است.
و ماسه‌ای با اب شفاف تا گل آلود یافت شده‌است. اهمیت اقتصادی. با دارا بودن اندازه‌های کوچک، ارزش صید ورزشی یا اقتصادی نداشته اما ب توجه به اینکه در کشور ایران زیستگاه محدودی در منطقه جازموریان و احتمالاً مکران دارد دارای ارزش حفاظتی می‌باشد. پراکنش. حوضه همون جازموریان و حوضه مکران در پاکستان. منابع. ۱. صادقی، سید ناصر؛ ۱۳۸۰، ویژگیهای زیستس و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران (خلیج فارس و دریای عمان)انتشارات نقش مهر. ۲. اسدی، ه و دهقانی پشترودی؛ ۱۳۷۵؛ اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان؛ مؤسسه تحقیقات و آموزش
خلیج فارس و دریای عمان؛ مؤسسه تحقیقات و آموزش شیلات ایران.
مار ماهی خاردار نوعی مارماهی است. خصوصیات کلیدی. باله پشتی تیره با لکه‌های زرد متمایل به خاکستری. باله شکمی متمایل به زرد. در حاشیه بدن لکه‌های قهوه‌ای تیره دیده می‌شود. باله پشتی و مخرجی و دمی دارای لکه‌ها و نوارهای پراکنده‌اند. باله سینه‌ای متمایل به زرد با لکه‌های نواری. اندازه: نمونه تا ۸۰ سانتی‌متر نیز صید شده‌است. متوسط طول آن ۴۵سانتیمتر است. زیستگاه. در چشمه‌ها و رودخانه‌های آب شیرین وبستر قلوه سنگی و سنگلاخی، گل آلودگی آب را تحمل می‌نماید. غذا. حشرات آبزی، سخت پوستان و ماهیان کوچک. اهمیت اقتصادی.
آبزی، سخت پوستان و ماهیان کوچک. اهمیت اقتصادی. مردم تمایل به مصرف آن ندارند ولی دارای ارزش خوراکی می‌باشد. پراکنش. رودخانه‌های دجله و کارون و کر و حوضه خلیج فارس.
دافنیس ، در اسطوره‌های یونان، چوپانی از اهالی سیسیل است. ادعا می‌کرد که هرگز عاشق نمی‌شود. اما اروس او را به عشق نائیس دچار کرد. نائیس به شرط آن‌که دافنیس تا ابد وفادار باشد، با او ازدواج کرد. دافنیس توسط زنی به نام کسنیا فریفته شد و نائیس او را برای این پیمان‌شکنی کور کرد. وی برای تسلی خود به نواختن نی روی آورد و سرانجام خود را در رود آناپوس غرق کرد.
نام فارسی:مار ماهی و سگ ماهی. خصوصیات کلیدی:D.II-III۷ A.II-III۵ V.I-II۷ ارتفاع ساقه دمی به طول متوسط ۵۵٪ طول ساقه دمی.طول باله مخرجی برابر یا کوتاهتر از طول باله شکمی.سبیلک‌ها بلند بوده و سومین جفت به قسمت میانی چشم می‌رسد.در بعضی از نمونه‌ها دومین جفت بلندترین می‌باشد.خط جانبی ناقص بوده و انتهای آن به ابتدای باله پشتی ختم می‌شود.یک نوار سیاهرنگ افقی در پایه باله دمی وجود دارد. زیستگاه:رودخانه‌های با آب شیرین و بستر قلوه سنگی. غذا:بی مهرگان آبزی. تولید مثل:فصل بهار. اهمیت اقتصادی: ارزش اقتصادی و صید ورزشی
بهار. اهمیت اقتصادی: ارزش اقتصادی و صید ورزشی ندارد.به عنوان ماهی آکواریومی قابل استفاده‌است. پراکنش:حوضه‌های هامون، جازموریان، مکران و لوت و حوضه‌های رودخانه‌های دجله و کارون و خلیج. منابع. ۱.صادقی، سید ناصر؛۱۳۸۰، ویژگیهای زیستی و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران(خلیج فارس و دریای عمان)انتشارات نقش مهر. ۲.اسدی، ه و دهقانی پشترودی؛۱۳۷۵؛ اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان؛ موسسه تحقیقات و آموزش شیلات ایران.
نام انگلیسی:Western crested loach نام فارسی:مار ماهی و سگ ماهی. خصوصیات کلیدی:D.III۷ A.۵ P.II V.I۶ سه جفت سبیلک، طول استاندارد ۸/۵ برابر طول ساقه دمی، باله پشتی و مخرجی تقریباً گرد، بدن پوشیده از لکه‌های کوچک قهوه‌ای و تیره.روی ساقه دمی برجستگی تیز شبیه به تاج(Crest) دارد. اندازه:حداکثر طول استاندارد ۹۰ میلیمتر. زیستگاه:قسمتهای فوقانی و میانی رود خانه‌ها با بستر قلوه سنگی و سنگلاخی (آبهای سرد و غنی از اکسیژن را ترجیح می‌دهد). غذا:حشرات آبزی(Trichoptera,Ephemeroptera,Plecoptera,Chironomidae) تولید مثل:فصل
تولید مثل:فصل بهار. اهمیت اقتصادی: طعمه ماهیان بزرگتر است، ارزش زیبایی‌شناسی و نگهداری در آکواریوم را دارد. پراکنش: رودخانه‌های دجله، کارون، تجن و حوضه‌های رودخانه کر، دریای خزر، دریاچه ارومیه و نمک. منابع. ۱.صادقی، سید ناصر؛۱۳۸۰، ویژگیهای زیستس و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران(خلیج فارس و دریای عمان)انتشارات نقش مهر. ۲.اسدی، ه و دهقانی پشترودی؛۱۳۷۵؛ اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان؛ موسسه تحقیقات و آموزش شیلات ایران.
Nemachelius persa خصوصیات کلیدی: D.II۸ A.II۵ V.I۷ طول سر ۲۳٪-۲۱٪ طول استاندارد.چشمها به هم نزدیک بوده و فاصله بین دو چشم۲۷٫۴٪ و (۲۹٪-۲۶٪)طول سر، پوزه کوتاه ساقه دمی بلندو باریک و ارتفاع ساقه دمی (۴۴٪-۵۰٪)۴۷٪طول ساقه دمی؛ اندازه باله مخرجی برابر یا کو تاهتر از باله شکمی است.رنگ بدن متمایل به زرد همراه با لکه‌های قهوه‌ای، ۷-۵ نوار تیره در قسمت انتهای بدن و نوار نا منظم در جلو بدن، ابتدای باله پشتی به نوک پوزه نزدیکتر است.(برخلاف گونه N.angorae) اندازه:طول کل بدن به طور متوسط ۴۰-۵۰ میلی متر. زیستگاه:قسمتهای
بدن به طور متوسط ۴۰-۵۰ میلی متر. زیستگاه:قسمتهای فوقانی و میانی رود خانه‌ها با بستر قلوه سنگی و ماسه‌ای. غذا:بی مهرگان بستر رودخانه‌ها. تولید مثل:فصل بهار. اهمیت اقتصادی: طعمه ماهیان بزرگتر، ارزش زیبایی‌شناسی و نگهداری در آکواریوم دارد. پراکنش:رودخانه کر و حوضه‌های دریاچه مهارلو و دریاچه ارومیه. منابع. ۱.صادقی، سید ناصر؛۱۳۸۰، ویژگیهای زیستی و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران(خلیج فارس و دریای عمان)انتشارات نقش مهر ۲.اسدی، ه و دهقانی پشترودی؛۱۳۷۵؛ اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان؛ موسسه تحقیقات و آموزش شیلات
فارس و دریای عمان؛ موسسه تحقیقات و آموزش شیلات ایران
Schistura sargadensis (نام‌های دیگر : Turkmenian loach، Nemachilus sargadensis, Nemacheilus sargadensis)نام گونه‌ای ماهی است. خصوصیات کلیدی. D.III۶-۷ A.II۵ V.۱۷ بدن لخت، طول استاندارد ۶-۹ برابر ارتفاع بدن و ۵-۴ برابر طول سر، فاصله بین باله‌های سینه‌ای و شکمی دو برابر طول ساقه دمی.طول ساقه دمی ۶/۱-۲/۲ برابر حداقل ارتفاع بدن، باله شکمی زیر ابتدای باله پشتی و غالباً به مخرج می‌رسد.یک لکه تیره زیر اولین شعاع باله پشتی دیده می‌شود.یک ردیف از لکه‌های تیره در امتداد خط جانبی در جوانترها و لکه‌های قهوه‌ای بی رنگ در
خط جانبی در جوانترها و لکه‌های قهوه‌ای بی رنگ در پهلوها در بالغ‌ها دیده می‌شود. اندازه: حداکثر طول ۶۰میلیمتر. زیستگاه. چشمه‌ها و رود خانه‌ها ی با بستر قلوه سنگی و ماسه‌ای. غذا. بی مهرگان بستر رودخانه‌ها و چشمه‌ها. تولید مثل. فصل بهار. اهمیت اقتصادی. ارزش زیبایی‌شناسی و نگهداری در آکواریوم دارد. پراکنش. حوضه رودخانه‌های مشکید، هامون جازموریان و حوضههای بجستان، کرمام، نائین، لوت و سیرجان. منابع. ۱.صادقی، سید ناصر؛۱۳۸۰، ویژگیهای زیستس و ریخت‌شناسی ماهیان جنوب ایران(خلیج فارس و دریای عمان)انتشارات نقش مهر.
ایران(خلیج فارس و دریای عمان)انتشارات نقش مهر. ۲.اسدی، ه و دهقانی پشترودی؛۱۳۷۵؛ اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان؛ موسسه تحقیقات و آموزش شیلات ایران.
فیروزکوه ، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان تربت جام در استان خراسان رضوی. این روستا در دهستان جامرود قرار دارد و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن (۱۶۶خانوار) ۸۲۶نفر بوده‌است.
ایدئولوژی، باورشناسی یا مرام مجموعهٔ سامان‌مند باورها و اندیشه‌های ایستای سیاسی و اجتماعی از آن جمله نظام‌های فکری، فلسفی و مذهب که فرد، گروه یا جامعه دارد و در تعیین خط مشی، عمل یا موضع‌گیری معتقدان به آن‌ها در مسائل سیاسی اجتماعی مؤثر است. ایدئولوژی به معنی آسان‌تر، طرز فکر است. تاریخچه. واژهٔ ایدئولوژی نخستین بار توسط آنتوان دو تراسی فیلسوف و اشراف‌زادهٔ فرانسوی دوران روشنگری به کار رفت. تراسی این واژه را بین سال‌های ۱۷۹۶ و ۱۷۹۸ هنگام ارائهٔ گزارشی علمی با عنوان «رساله‌ای دربارهٔ قوهٔ تفکر» در انستیتوی
با عنوان «رساله‌ای دربارهٔ قوهٔ تفکر» در انستیتوی ملّی پاریس مطرح کرد. این رساله سپس به صورت کتابی با عنوان «عناصر ایدئولوژی» (۱۸۱۵–۱۸۰۰) به چاپ رسید. معنای صریح و روشنی از مفهومی که تراسی ارائه داده، استنباط نمی‌شود. در واقع چهار کاربرد از این واژه را می‌توان از یکدیگر تفکیک کرد. کاربرد نخست، کاربرد صریح تراسی بود که به علم تجربی ایده‌ها اطلاق می‌شد. کاربرد دوم بر شکلی از وابستگی به جمهوری‌خواهی لیبرال عرفی دلالت دارد. کاربرد سوم به معنای ضمنی تحقیرآمیزی دربارهٔ نازایی فکری و عملی و نیز نوعی رادیکالیسم
دربارهٔ نازایی فکری و عملی و نیز نوعی رادیکالیسم خطرناک اشاره دارد و در نهایت، کاربرد چهارم و کم‌اهمیت‌تر و چه بسا ظریف‌تر به‌طور کلّی به دکترین سیاسی اطلاق می‌شود. هر چهار معنا در سال‌های ۱۸۰۰ تا ۱۸۳۰ میلادی از نظر سیاسی رواج داشتند. تراسی مانند بسیاری از فیلسوفان فرانسوی عصر روشنگری و اصحاب دائرةالمعارف معتقد بود که با تمام عرصه‌های تجربهٔ بشری که بسیاری از آن‌ها قبلاً در حوزهٔ علم الهیات بررسی می‌شدند، باید عقلانی برخورد کرد. علم ایده‌ها می‌بایست خاستگاه طبیعی ایده‌ها را بررسی کند و دانش دقیقی نسبت به
طبیعی ایده‌ها را بررسی کند و دانش دقیقی نسبت به علل پدیدآورندهٔ ایده‌ها از حواس باشد. بدین ترتیب، اندیشه‌های فطری رد و همگی به حواس تبدیل می‌شدند. تراسی ایدئولوژی را شاخه‌ای از جانورشناسی می‌دانست و متذکر می‌شد که هوش و اندیشهٔ انسانی بنیادی فیزیولوژیکی دارد. برای او، ایدئولوژی نظریهٔ نظریه‌ها و ملکهٔ تمام علوم بود؛ زیرا که لزوماً مقدم بر همهٔ علوم دیگری بود که ضرورتاً از «ایده‌ها» بهره می‌جستند. امّا در قرن نوزدهم با ظهور کارل مارکس در تاریخ تفکر، معنای ایدئولوژی عوض شد. مارکس علم را متفاوت از ایدئولوژی
عوض شد. مارکس علم را متفاوت از ایدئولوژی می‌دانست. او ایدئولوژی را به معنای آگاهی کاذب به کار می‌برد. از نظر مارکس، ایدئولوژی یعنی اندیشه‌های طبقهٔ حاکم؛ اندیشه‌هایی که طبیعتاً از نظام طبقاتی حمایت می‌کنند و استثمار را زنده نگه می‌دارند. به نظر وی، ایدئولوژی تضادهای اصلی جامعه را از چشم طبقات فرودست و استثمارشده پنهان می‌کند تا آن‌ها از شناخت واقعیت استثمار خود بازبمانند و علیه طبقهٔ حاکم قیام نکنند. پس از ظهور دیکتاتوری‌های توتالیتر در آلمان هیتلری و شوروی استالینیستی، لیبرال‌ها ایدئولوژی را به معنای یک
استالینیستی، لیبرال‌ها ایدئولوژی را به معنای یک نظام فکری «بسته» که مدعی انحصار حقیقت است و به کار مبارزه با دشمن خارجی و کنترل فراگیر جامعه، یعنی کنترل همهٔ حوزه‌های زندگی شهروندان می‌آید، به کار بردند. ایدئولوژی به این معنا، مانع تأسیس «جامعهٔ باز» است و امکان بحث و نقد آزادانه را از بین می‌برد و جامعه‌ای مطیع و فرمانبردار در برابر حکومت پدید می‌آورد. با این حال، معنای سومی هم در دهه‌های اخیر پدید آمده که در مجموع ایدئولوژی را یک نظام اعتقادی دارای گرایش‌های عملی می‌داند. به این معنا، ایدئولوژی مجموعه‌ای
عملی می‌داند. به این معنا، ایدئولوژی مجموعه‌ای از اندیشه‌ها و آموزه‌های به هم پیوسته است که عمل سیاسی را هدایت می‌کند. از این منظر، ایدئولوژی می‌تواند خوب یا بد، راستین یا دروغین باشد و لزوماً پدیده‌ای مثبت یا منفی نیست. تعریف. تعریفی که مایکل فریدن (Michael Freeden) در دائرةالمعارف فلسفهٔ روتلج ارائه کرده را می‌توان به عنوان تعریفی نسبتاً ساده از مفهوم ایدئولوژی در نظر گرفت: انواع ایدئولوژی. یک متغیر مهم که می‌تواند اساس طبقه‌بندی ایدئولوژی‌ها قرار گیرد، باز یا بسته بودن نسبی گروه ایدئولوژیک است. سری
باز یا بسته بودن نسبی گروه ایدئولوژیک است. سری بودن، الگوهای گزینش سخت‌گیرانه، میزان بالای انضباط درونی، تعهد شخصی کامل نسبت به تشکیلات حزبی و مانند آن، نشانهٔ ایدئولوژی بسته و ویژگی‌هایی مغایر با این‌گونه موارد، نشانهٔ ایدئولوژی باز است. بدین ترتیب، می‌توان ایدئولوژی‌ها را در دو دسته طبقه‌بندی کرد: ۱- ایدئولوژی‌های سنتی ۲- ایدئولوژی‌های انقلابی. هر یک از این دو دسته نیز به دو دستهٔ بسته و باز تقسیم می‌شوند. برای مثال، ایدئولوژی سازمان‌هایی مانند مافیا و کو کلوکس کلان در دستهٔ ایدئولوژی‌های سنتی از نوع
کو کلوکس کلان در دستهٔ ایدئولوژی‌های سنتی از نوع بسته و ایدئولوژی سازمان‌هایی مانند اتحادیه‌های کارگری یا اتحادیه ملّی دانشجویان در دستهٔ ایدئولوژی‌های سنتی از نوع باز قرار می‌گیرند. همچنین در دستهٔ ایدئولوژی‌های انقلابی، ایدئولوژی گروه‌های فرقه‌مانند، همچون ساینتولوژی در دستهٔ ایدئولوژیک بسته و ایدئولوژی گروه‌هایی مانند هیپی‌ها در دستهٔ ایدئولوژیک باز قرار می‌گیرند. واکاوی. ایدئولوژی مفهومی بسیار بحث‌انگیز و فرّار در علوم اجتماعی است. می‌توان گفت ایدئولوژی به مجموعه‌ای از باورها و ایده‌ها گفته می‌شود که
به مجموعه‌ای از باورها و ایده‌ها گفته می‌شود که به عنوان مرجع توجیه اعمال، رفتار و انتظارات افراد عمل می‌کند. به‌طور دقیق‌تر، می‌توان برداشت‌های موجود از ایدئولوژی را در چهار دسته گنجانید: این تعبیرهای متفاوت که از "ایدئولوژی" شده است، از نظر دستگاه‌های معرفت‌شناسانهٔ ایدئولوژی، شمول جامعه‌شناسانهٔ آن، کارکرد، صورت سیاسی، استلزامات ایدئولوژی و ویژگی ذهنی-روان‌شناسانه یا عینی-اجتماعی آن با هم تفاوت دارند. تئون ون‌دایک زبان‌شناس انتقادی برجسته هلندی تحقیقات زیادی راجع به مفهوم ایدئولوژی داشته است. وی معتقد
زیادی راجع به مفهوم ایدئولوژی داشته است. وی معتقد است که ایدئولوژی به عنوان نظامی از باورها تعاریف گوناگونی را داشته است؛ امّا آنچه در تمامی این تعاریف مشترک است، این است که ایدئولوژی در حافظهٔ جمعی افراد قرار می‌گیرد و در نتیجه، ایدئولوژی جنبه‌ای شناختی و روانی دارد. ایدئولوژی‌های سیاسی. در مطالعات اجتماعی، یک ایدئولوژی سیاسی یک مجموعهٔ اخلاقی مشخص از ایده‌آل‌ها، اصول، دکترین‌ها، اسطوره‌ها و نمادهای یک حرکت اجتماعی، یک بنیاد، طبقه یا گروه بزرگ است که توضیح می‌دهد اجتماع چگونه باید کار کند و برخی طرح‌های
می‌دهد اجتماع چگونه باید کار کند و برخی طرح‌های کلّی سیاسی و فرهنگی را برای یک آرایهٔ مشخص اجتماعی توصیه می‌دهد. ایدئولوژی سیاسی مجموعه نظرات دربارهٔ مدیریت اجتماع انسان‌هاست. هر پیرو ایدئولوژی سیاسی برای خود طریق عملیاتی عینی طراحی شده‌ای می‌بیند که باید پیاده‌سازی و اجرایش کند. اساساً هر شخصی (حتی او که معتقد است ایدئولوژی ندارد) دارای یک خط مشی است که در برخورد با اجتماع و واکنش نشان دادن‌های خود آن‌ها را ابراز می‌کند و در تعریف، این همان ایدئولوژی است.
در مهندسی مواد و متالورژی، فولاد زنگ‌نزن یا استنلس استیل، (به انگلیسی: Stainless Steel) که Inox نیز خوانده می‌شود، آلیاژی از فولاد می‌باشد، که اصلی‌ترین عناصر تشکیل‌دهنده آن آهن، کروم و نیکل است که حداقل درصد جرمی کروم در آن ۱۰٫۵ درصد و حداکثر درصد جرمی کربن آن ۱٫۲ درصد می‌باشد. فولاد ۳۰۴ با ۱۸٪ کروم و فولاد ۳۱۶ با ۱۶٪ کروم و ۱۰٪ نیکل از پرکاربردترین فولادهای زنگ‌نزن هستند. فولادهای زنگ‌نزن به دلیل ویژگی غیرفعال شدن خود می‌توانند مقاومت بسیار بالایی دربرابر خوردگی از خود نشان دهند. این فولادها به دلیل شکل
خوردگی از خود نشان دهند. این فولادها به دلیل شکل گرفتن یک لایه غیرفعال بر روی سطح‌شان که به شدت به ماده زیرین پیوند خورده‌است و از تماس بیشتر ماده به محیط اطراف جلوگیری می‌کند، چنین ویژگی‌ای دارند. برای اینکه این پدیده غیرفعال‌سازی به‌طور پایدار در فولاد اتفاق بیفتد نیاز است که حداقل ۱۰٫۵% از ماده را کروم تشکیل دهد. با داشتن چنین سطحی از کروم حتی اگر خراشی بر روی سطح فولاد ایجاد شود و این لایه از میان برود فولاد می‌تواند خودش را ترمیم کند و اگر گرید به درستی برای محیط کاری انتخاب شده باشد این لایه غیرفعال
برای محیط کاری انتخاب شده باشد این لایه غیرفعال دوباره شکل می‌گیرد. در غیراین‌صورت "شکست غیرفعالی" رخ می‌دهد و فولاد زنگ‌نزن، زنگ‌زده و خورده می‌شود. فولادهای زنگ‌نزن به خاطر مقاومت دربرابر خوردگی خود بسیار مورد توجه هستند که این ویژگی با افزایش میزان کروم افزایش می‌یابد. افزودن عنصر مولیبدن باعث افزایش مقاومت به خوردگی فولادهای زنگ‌نزن در مقابل اسیدهای کاهنده و دربرابر خوردگی در محلول‌های کلرایدی می‌شود. به همین دلیل، انواع مختلفی از فولاد زنگ‌نزن با میزان مختلف کروم و مولیبدن برای مطابقت با محیطی که
مختلف کروم و مولیبدن برای مطابقت با محیطی که آلیاژ باید تحمل کند وجود دارد. مقاومت فولاد زنگ‌نزن به خوردگی و زنگ‌زدگی، نیاز به نگهداری کم و درخشش بالا، آن را تبدیل به یک ماده ایدئال برای بسیاری از کاربردها که در آن هم نیاز به استحکام بالا و هم نیاز به مقاومت به خوردگی بالا است کرده‌است. فولاد زنگ‌نزن به شکل ورق، صفحه، میله، سیم و لوله ساخته می‌شود و در وسایل آشپزخانه، کارد و چنگال، ابزارهای جراحی، لوازم خانگی بزرگ؛ مصالح ساختمانی، تجهیزات صنعتی (برای مثال در کارخانجات کاغذسازی، کارخانه‌های شیمیایی، تصفیه
در کارخانجات کاغذسازی، کارخانه‌های شیمیایی، تصفیه خانه آب)؛ و مخازن ذخیره آب و مخازن مواد شیمیایی و محصولات غذایی (به عنوان مثال، تانکرهای مواد شیمیایی و تانکرهای کامیونی) استفاده گردد. مقاومت خوب دربرابر خوردگی، راحتی تمیز و استریل نمودن با بخار و عدم نیاز به پوشش دادن سطحی، استفاده از فولاد زنگ‌نزن را در آشپزخانه‌های تجاری و صنعتی متداول کرده‌است. ارزش بازار جهانی فولاد زنگ‌نزن در سال ۲۰۱۹ معادل ۱۱۱٫۴ میلیارد دلار ارزیابی شده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۲۷ با ۶٫۳٪ نرخ رشد مرکب سالانه این مقدار به ۱۸۲٫۱
با ۶٫۳٪ نرخ رشد مرکب سالانه این مقدار به ۱۸۲٫۱ میلیارد دلار برسد. چین بزرگ‌ترین تولیدکننده و مصرف‌کننده محصولات فولاد زنگ‌نزن در سطح جهان است که دلیل آن صنایع روبه‌رشدی مانند خودرو، ساخت‌وساز و کالاهای مصرفی است. شرکت‌های اصلی تولیدکننده فولاد زنگ‌نزن در جهان عبارتند از: آسرینوکس، اپیرام، آرسلور میتال، بائواستیل، جیندال استیل، نیپون استیل، اوتوکومپو، پوسکو، تیسن‌کروپ استینلس و یی یونایتد استیل کورپ. تاریخچه. اختراع فولاد زنگ‌نزن در پی اکتشافات مختلفی اتفاق افتاد. نخستین واقعه معرفی عنصر کروم توسط
اتفاق افتاد. نخستین واقعه معرفی عنصر کروم توسط لویی-نیکولاس ووکلین به آکادمی فرانسه در سال ۱۷۸۹ بود. در اوایل دهه ۱۸۰۰، جیمز استودارت، مایکل فارادی و رابرت مالت مقاومت آلیاژهای آهن-کروم ("فولادهای کرومی") را دربرابر عوامل اکسیدکننده مشاهده کردند. رابرت بونسن مقاومت کروم دربرابر اسیدهای قوی را کشف کرد. مقاومت دربرابر خوردگی آلیاژهای آهن-کروم احتمالاً نخستین بار در سال ۱۸۲۱ توسط پیر برتیر، که مقاومت آن‌ها را دربرابر حمله برخی از اسیدها نشان داد و استفاده از آن‌ها را در کارد و چنگال پیشنهاد کرد، تشخیص داده
آن‌ها را در کارد و چنگال پیشنهاد کرد، تشخیص داده شد. در دهه ۱۸۴۰، هم فولادسازان شفیلد بریتانیا و هم فولادسازان کروپ آلمان در حال تولید فولاد کرومی (که به دلیل درصد کم کروم و درصد بالای کربن آن خاصیت مقاومت در برابر زنگ زدگی نداشت) بودند و کروپ این گروه از فولادهای کرومی را در دهه ۱۸۵۰ برای ساخت توپ‌های جنگی استفاده می‌کرد. در سال ۱۸۶۱، رابرت فارستر موشه حق ثبت اختراع فولاد کرومی را اخذ کرد. در اواخر دهه ۱۸۹۰، شیمی‌دان آلمانی هانس گلدشمیت فرایند آلومینوترمی (ترمیت) را برای تولید کروم عاری از کربن توسعه داد.
را برای تولید کروم عاری از کربن توسعه داد. میان سال‌های ۱۹۰۴ و ۱۹۱۱، چندین محقق، به ویژه لئون گیلت از فرانسه، آلیاژهایی ایجاد کردند که امروزه می‌توان آنها را فولاد زنگ‌نزن به حساب آورد. در سال ۱۹۰۸، فردریش کروپ ژرمنیاوفت قایق بادبانی ۳۶۶ تنی هاف مون را که دارای یک بدنه فولادی کروم-نیکلی بود، در آلمان ساخت. در سال ۱۹۱۱، فیلیپ مونارتز در مورد رابطه میان درصد کروم و مقاومت در برابر خوردگی گزارشی ارائه داد. در ۱۷ اکتبر ۱۹۱۲، مهندسان کروپ، "بنو اشتراوس" و "ادوارد ماورر"، فولاد زنگ‌نزن آستنیتی را به عنوان
"ادوارد ماورر"، فولاد زنگ‌نزن آستنیتی را به عنوان "Nirosta" ثبت اختراع کردند. همزمان در این سال‌ها تحولات مشابهی در ایالات متحده اتفاق می‌افتاد، جایی که "کریستین دانتزیزن" و "فردریک بکت" در حال تولید فولاد زنگ‌نزن فریتی بودند. در سال ۱۹۱۲، الوود هاینز درخواست ثبت اختراع ایالات متحده در مورد آلیاژ فولاد زنگ‌نزن مارتنزیتی را که تا سال ۱۹۱۹ به وی اعطا نشده بود، داد. هری بریرلی از آزمایشگاه پژوهشی Brown-Firth در شفیلد انگلیس، در سال ۱۹۱۲ در پی کشف آلیاژی مقاوم دربرابر خوردگی برای لوله‌های اسلحه، آلیاژ فولاد
دربرابر خوردگی برای لوله‌های اسلحه، آلیاژ فولاد زنگ‌نزن مارتنزیتی را کشف و سپس صنعتی کرد. این کشف دو سال بعد در مقاله روزنامه ژانویه ۱۹۱۵ در "نیویورک تایمز" اعلام شد. چندین سال بعد این فلز با مارک "Staybrite" توسط فیرث ویکرز در انگلیس به بازار عرضه شد و در سال ۱۹۲۹ برای سایبان ورودی جدید هتل ساووی لندن استفاده شد. برخی از پیشرفت‌های عمده فناوری در دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ که اجازه تولید تناژهای بالا با هزینه مقرون به‌صرفه را داد، عبارتند از: انواع فولادهای زنگ‌نزن. پنج دسته اصلی از فولادهای زنگ‌نزن وجود دارد که
پنج دسته اصلی از فولادهای زنگ‌نزن وجود دارد که عمدتاً توسط ساختار کریستالی (بلورین) آن‌ها طبقه‌بندی می‌شوند: فولادهای زنگ‌نزن آستنیتی. فولاد زنگ‌نزن آستنیتی (Austenitic) بزرگ‌ترین خانواده از فولاد زنگ‌نزن است، که حدود دو سوم از تولید فولاد ضدزنگ را به خود اختصاص می‌دهد. این فولادها دارای یک ریزساختار آستنیتی هستند که ساختار کریستال مکعبی وسط-وجهی (Face-Centered) دارند. این ریزساختار با آلیاژ کردن با نیکل یا منگنز و نیتروژن کافی برای حفظ ریزساختار آستنیتی در همه دماها از ناحیهٔ کرایوژنیک تا نقطه ذوب حاصل
در همه دماها از ناحیهٔ کرایوژنیک تا نقطه ذوب حاصل می‌شود. از این رو فولاد زنگ‌نزن آستنیتی قابل سختکاری از طریق عملیات حرارتی نیست چرا که در همه دماها دارای یک گونه ریزساختار یکسان است. فولادهای زنگ‌نزن آستنیتی را می‌توان به دو زیرگروه سری ۲۰۰ و سری ۳۰۰ نیز تقسیم کرد: سری ۲۰۰. نزدیک به ۵۰ سال است که تلاش‌هایی برای جایگزینی نیکل موجود در فولادهای زنگ‌نزن آستنیتی با منگنز صورت می‌گیرد. هدف این است که نوسانات قیمت نیکل بر روی قیمت نهایی فولاد زنگ‌نزن از میان برده شود. نتیجه این تلاش‌ها فولادهای زنگ‌نزن سری ۲۰۰
شود. نتیجه این تلاش‌ها فولادهای زنگ‌نزن سری ۲۰۰ بوده‌است. این سری از فولادها دارای نیتروژن اضافی هستند تا فاز آستنیتی را پایدارتر کرده و بتوان خواص استحکام بالای مورد نیاز برخی کاربردها را تأمین کرد. از مس نیز برای افزایش پایداری فاز آستنیتی و همچنین افزایش خواص کارسرد در این سری فولادها استفاده می‌گردد. استفاده از نیتروژن باعث شده که استحکام تسلیم سری ۲۰۰ نسبت به سری ۳۰۰ نزدیک به ۵۰٪ بیشتر باشد اما از طرفی به دلیل میزان نیکل کمتر مقاومت به خوردگی بالایی ندارند. استفاده از این فولادها در اروپا و آمریکای
ندارند. استفاده از این فولادها در اروپا و آمریکای شمالی تا انتهای قرن اخیر بسیار محدود بوده‌است. سری ۳۰۰. فولادهای زنگ‌نزن سری ۳۰۰ فولادهای آلیاژ کروم-نیکل هستند، که تقریباً همه ریزساختار آستنیتی آن به دلیل وجود نیکل می‌باشد. در برخی گریدهای آلیاژ بالا برای کاهش میزان نیکل مورد نیاز از نیتروژن استفاده می‌شود. فولادهای سری ۳۰۰ بزرگ‌ترین گروه و پرکاربردترین فولادهای زنگ‌نزن مورد استفاده هستند. معروف‌ترین گرید آن فولاد زنگ‌نزن ۳۰۴ است که با نام فولاد ۱۸/۸ یا ۱۸/۱۰ نیز شناخته می‌شود که در آن ۱۸٪ کروم و ۸ یا
۱۸/۱۰ نیز شناخته می‌شود که در آن ۱۸٪ کروم و ۸ یا ۱۰٪ نیکل استفاده می‌شود. دومین فولاد زنگ‌نزن آستنیتی پرکاربرد فولاد ۳۱۶ می‌باشد. افزودن ۲٪ مولیبدن به آن باعث شده که این فولاد مقاومت به خوردگی دربرابر اسید و مقاومت به خوردگی ناحیه‌ای توسط یون‌های کلر بیشتری از خود نشان دهد. فولادهای زنگ‌نزن آهنی (Ferritic). فولاد زنگ‌نزن آهنی دارای یک ریزساختار فریتی مانند فولاد کربنی است که یک ساختار کریستالی مکعبی مرکز-بدنی (body-centered cubic) محسوب می‌شود و دارای ۱۰٫۵ تا ۲۷ درصد کروم و مقدار بسیار کمی نیکل یا بدون
تا ۲۷ درصد کروم و مقدار بسیار کمی نیکل یا بدون نیکل است. این ریزساختار به علت اضافه شدن کروم، در همه درجه حرارت‌ها وجود دارد و مانند فولاد ضدزنگ آستنیتی با عملیات حرارتی سخت‌کاری نمی‌شود. مانند فولاد ضدزنگ آستنیتی آن‌ها را نیز با کار سرد نمی‌توان تقویت کرد. این فولادها مانند فولاد کربنی مغناطیسی هستند. فولادهای زنگ‌نزن فریتی معمولاً خود به ۴ زیر-خانواده طبقه‌بندی می‌شوند: گریدهای با مقاومت الکتریکی بالا Fri-Cr-Al شامل این گروه‌ها نمی‌شود، زیرا آن‌ها را برای مقاومت دربرابر اکسید شدن در دمای بالا طراحی
برای مقاومت دربرابر اکسید شدن در دمای بالا طراحی کرده‌اند. فولاد زنگ‌نزن مارتنزیتی. فولاد زنگ‌نزن مارتنزیتی طیف وسیعی از خواص را ارائه می‌دهد و به عنوان فولاد زنگ‌نزن مهندسی، فولاد زنگ‌نزن ابزاری و فولاد مقاوم دربرابر خزش استفاده می‌شود. آن‌ها به ۴ دسته تقسیم می‌شوند (با مقداری همپوشانی): فولاد زنگ‌نزن دوپلکس. فولاد زنگ‌نزن دوپلکس دارای میکرو ساختار ترکیبی آستنیتی و فریتی است که هدف آن معمولاً تولید ترکیب ۵۰/۵۰ است، اگر چه در آلیاژهای تجاری این نسبت می‌تواند ۴۰/۶۰ باشد. آن‌ها با کروم بالا (۱۹–۳۲ درصد) و
۴۰/۶۰ باشد. آن‌ها با کروم بالا (۱۹–۳۲ درصد) و مولیبدن (تا ۵ درصد) و درصد نیکل پایین‌تر از فولاد ضدزنگ آستنیتی مشخص می‌شوند. فولاد ضدزنگ دوپلکس در مقایسه با فولاد ضدزنگ آستنیتی تقریباً دو برابر استحکام دارد. میکرو ساختار ترکیبی آن‌ها مقاومت به ترک ناشی از خوردگی توسط کلراید بیشتری نسبت به فولاد ضدزنگ آستنیتی گونه ۳۰۴ و ۳۱۶ فراهم می‌کند. خواص فولاد زنگ‌نزن دوپلکس با مقادیر آلیاژ پایین‌تر از مقادیر فولادهای گرید فوق-آستنیتی با خواص آن مشابه است و استفاده از آن برای بسیاری از کاربردهای مهندسی مقرون به صرفه‌تر
برای بسیاری از کاربردهای مهندسی مقرون به صرفه‌تر است. گریدهای فولاد دوپلکس بر اساس مقدار آلیاژ و مقاومت به خوردگی آن‌ها در گروه‌های مختلفی تقسیم‌بندی می‌شوند. فولادهای زنگ‌نزن رسوب سخت شونده. فولادهای زنگ‌نزن رسوب سخت شونده مقاومت به خوردگی در حدود فولادهای آستنیتی دارند، اما می‌توان آن‌ها را توسط فرایند سخت‌کاری رسوبی (که سخت‌کاری سنی یا سخت‌کاری ذره ای نیز نامیده می‌شود) سخت‌کاری کرد. معروف‌ترین گرید آن PH 17-4 است که تقریباً ۱۷ درصد کروم و ۴ درصد نیکل دارد. کاربرد فولادهای زنگ‌نزن. فولادهای زنگ‌نزن
دارد. کاربرد فولادهای زنگ‌نزن. فولادهای زنگ‌نزن آستنیتی. اصلی‌ترین کاربرد آن‌ها در مخازن ذخیره مواد غذایی و بهداشتی و بیمارستانی می‌باشد. همچنین این دسته از فولادهای زنگ‌نزن ماده استاندارد در ساخت تجهیزات شیمیایی و قاشق و چنگال و لوازم آشپزخانه می‌باشد. فولادهای زنگ‌نزن آهنی (Ferritic). فولادهای ۱۱٪ کروم در ساخت اگزوز خودروها استفاده می‌شود. گریدهای ۱۷٪ کروم آن برای ساخت تجهیزات خانگی کاربرد دارد. گریدهای ۲۹٪ کروم آن مقاومت بسیار بالایی به خوردگی دارد و در آب‌های شور دریا کاربرد دارد. فولادهای مارتنزیتی.
آب‌های شور دریا کاربرد دارد. فولادهای مارتنزیتی. مانند بسیاری از فولادهای ساده کربنی این فولادها در حالت کوئنچ شده و برگشت داده شده -که سختی مناسبی دارند- استفاده می‌شوند. بستگی به گرید مورد استفاده از این دسته فولادها برای ساخت تجهیزات آشپزخانه و لوازم جراحی استفاده می‌شود. فولاد زنگ‌نزن دوپلکس. معروف‌ترین گرید آن ۱٫۴۴۶۲ یا AISI 318LN با ترکیب شیمیایی ۰٫۰۲٪ کربن - ۲۲٪ کروم - ۵٫۵٪ نیکل - ۳٪ مولیبدن، می‌باشد که اصلی‌ترین کاربرد آن در ساخت تجهیزات کارخانجات کاغذ و شیمیایی و تجهیزات روی آب دریا است. مقاومت به