payamvha/North_RAG huggingface dataset:
تهران را در فرهنگنامه می نوشتیم، من همه اش یادم بود که روی چه بلندی هایی رفتیم، از کجا نگاه کردیم، رفتیم کوه های اطراف تهران را دیدیم، رفتیم رودخانه درکه را دیدیم، رفتیم آب ها را دیدیم که چطور از قله توچال می آید پایین، می رود توی چاه ها، بعد چطور آن آب تقسیم می شود و... آن موقع شبکه آب رسانی که نبود! بعد رفتیم به جنوب شهر تهران، رفتیم کوره های آجرپزی را دیدیم و خلاصه یک ماه با بچه ها تهران گردی کردیم. در فرانسه که درس می خواندیم با روش های خانم مونته سوری؛ با روش های فروبل و با روشهای دکرولی آشنا شدیم و
با روش های فروبل و با روشهای دکرولی آشنا شدیم و بحث ها و سفرهای مطالعاتی کردیم، به مدارس گوناگون رفتیم و دیدیم که می شود یک روش دیگری را در تعلیم و تربیت پیدا کرد و قشنگ ترین کار این بود که ما درس می خواندیم اما هیچ وقت هیچ کس از ما امتحانی نگرفت. مثلاً خانمی که با ما ادبیات کودک کار می کرد به ما گفت:« سه تا کتاب بنویسید و تصویرهایش را بکشید گفتیم: «قبول.» من یادم می آید یک جایی خوانده بودم یک عنکبوت چه گونه پل می سازد و چه طور تار می تند بدون اینکه دو شاخه گیاه را خم کند. من پل سازی عنکبوت را تبدیل به
گیاه را خم کند. من پل سازی عنکبوت را تبدیل به کتاب و نقاشی کردم و عنکبوت و تمام کارهایش را کشیدم. معلم ما تمام کتاب ها را روی میز گذاشت و گفت: «بچه ها کتاب های همدیگر را تماشا کنید و ما کتاب های یکدیگر را تماشا کردیم. نمره ی ما را داد و به جای اینکه به ما سؤال بدهد یک کار عملی خواست و ما یاد گرفتیم که چه گونه برای کودکان کتاب بسازیم. یک معلم دیگر به ما گفت به پارک بروید؛ یک درخت را انتخاب کنید و هر هفته بروید کنار آن درخت و تغییرات آن درخت را نقاشی و یادداشت کنید» یک سال هر روز، من رفتم پای یک درخت شاه
کنید» یک سال هر روز، من رفتم پای یک درخت شاه بلوط و تمام تغییرات درخت را از اول نقاشی می کردم تا اینکه دوباره رسیدم به مرحله ی اول نقاشی و پایش نوشتم برگ ها سبز می شود و دو برگ خشک پیدا کردم، چسب زدم و گل هایش را نقاشی کردم و در نهایت یک دفتر ۵۲ برگی بردم و به معلم دادم. من عاشق شاه بلوط شدم و یک رابطه ی خوب با آن درخت پیدا کردم. من عاشق این درخت شدم و الان هم در خانه ی ما یک درخت شاه بلوط هست. می دانید که در ایران این درخت کم است. همان موقع درخت شاه بلوط کاشتم؛ خیلی زیبا است. معلم این دفتر را گرفت و گفت:
خیلی زیبا است. معلم این دفتر را گرفت و گفت: «قشنگ است. این امتحان بود. یکی دیگر از معلم ها گفت: «به هلند و بلژیک سفر کنید. شرطش این است که پول سفرتان را دربیاورید. حالا ببینم چه کار می کنید. در این دوره ۲۸ دختر بودیم. گفتیم: «چه کار کنیم؟» قرار شد با هم اسباب بازی درست کنیم. لباس بچه ببافیم و بدوزیم و نمایش عروسکی راه بیندازیم و یک مهمانی تربیت بدهیم و خرج سفر را تهیه کنیم و یکی از دخترها هم مسؤول مخارج و خزانه دار شد. نمایش عروسکی اجرا کردیم و بچه ها را دعوت کردیم تا بیایند و ببینند و در نهایت به دفتر
دعوت کردیم تا بیایند و ببینند و در نهایت به دفتر کالج اطلاع دادیم که پول لازم را برای سفر جمع کردیم و گفتند: «خیلی خب بقیه اش با ما. شما فلان روز بروید. بلیت های تان را بگیرید و فلان موقع حرکت کنید به سمت بلژیک و فلان روز از بلژیک بروید به هلند. ما ۲۸ تا دختر راه افتادیم. فکر می کنید با ما بزرگتر فرستادند؟ خلاصه آدرس ها را دادند و گفتند: «خودتان را اداره کنید و این شد یک سفر مطالعاتی برای ما که هنوز هم خاطره ی لحظه به لحظه ی آن سفر در ذهن من است فقط به مرکز در بروکسل اطلاع داده بودند که ۲۸ دختر می آیند؛
در بروکسل اطلاع داده بودند که ۲۸ دختر می آیند؛ آنها را بفرستید در خانواده های بلژیکی و هلندی و به آنها بگویید بروند از کجا دیدن کنند. ما همان کار را کردیم. با خانواده ها آشنا شدیم؛ با خانواده ها زندگی کردیم و از آنها چیزها یاد گرفتیم و مؤسساتی را دیدیم که آموزش و پرورش نوین این کشورها را داشتند؛ آرام آرام شکل می دادند و بسیار آموختیم و همه ی ما متوجه شدیم که اصلاً آموزش و پرورش را طور دیگری باید نگاه کرد و از یک زاویه ی دیگر باید دید و همه ی این تجربه ها جمع شد. وقتی به ایران برگشتم؛ پیش خود فکر کردم آیا
شد. وقتی به ایران برگشتم؛ پیش خود فکر کردم آیا این تجربه ها را می شود عملی کرد یا نه؟ خدا را شکر می کنم و از پدر و مادرم بسیار تشکر می کنم چون آن موقع شرایط گرفتن مجوز کودکستان را نداشتم و مادرم گفت: که من برایت می گیرم و پدرم گفت که من یک خانه ی کوچک دارم؛ یک سال بدون اجاره به تو می دهم، ۶ صندلی، ۱۰ میز یک تاب، یک سرسره و بعد هم یک الاکلنگ درست می کنم و این طوری کار کودکستان شروع شد. تک تک افراد و تجربه هایشان را در کتاب جست و جوی در راه ها و روش های تربیت گذاشته ام و می گویم که مدرسه می تواند شکل دیگری
گذاشته ام و می گویم که مدرسه می تواند شکل دیگری داشته باشد. امروز فکر می کردم که چه چیزهایی در این مدرسه بود و چه چیزهایی نبود. در این مدرسه، دستور نبود؛ یعنی اولین چیزی که از این مدرسه برداشتیم، دستور بود. هیچ کس به دیگری دستور نمی داد. یعنی تمام سیستم مدیریتی را - که به آن می گویم مدیریت هرمی – برداشتیم و با مدیریت شورایی جایگزین کردیم. من به عنوان مسؤول، تابع تصمیمات شورا بودم. شورای معلمان، شورای مربیان، آنها تصمیم گیر بودند و من مجری؛ یعنی یک سیستمی که همه در آن مسؤول هستند و نهایتاً مدیر کار را انجام
همه در آن مسؤول هستند و نهایتاً مدیر کار را انجام می دهد. من باید هماهنگی بین این تصمیم ها را به وجود می آوردم و مشکلاتی را که پیش روی معلم ها و والدین بود، حل می کردم و راه حل ها را به کمک خود آنها پیاده می کردم. یکی از چیزهایی که آموزش و پرورش به انسانها می آموزد و بعدها متوجه آن شدم همین سیستم مسؤولیت دسته جمعی است که همه ی آنها مسؤول اند. چندین سال بعد فکر کردیم و گفتیم که ما به بچه ها بگوییم که این ساعت مدرسه بیایید و این ساعت بروید و در این مدرسه چنان و چنین کنید، اینها را ما تعیین کردیم. خب این
چنان و چنین کنید، اینها را ما تعیین کردیم. خب این اشتباه است. باید بچه ها قوانین را خودشان تعیین کنند. به بچه ها گفتیم که هر کدام نماینده ای ثابت انتخاب کنند. یعنی مجلس قانونگذاری مدرسه و من منشی شدم. بچه های بزرگتر جلسه را اداره می کردند. بچه ها درباره ی بهداشت مدرسه و شیوه ی آموزش مدرسه برای من قوانینی را وضع کردند و من می نوشتم و دیدم که چه قدر عاقلانه عمل می کنند. چه قدر حواسشان جمع است و به این فکر کردم که اگر بچه ها بتوانند محیط اجتماعی خودشان را اداره کنند؛ محیط بزرگ تر مثلاً شهر را هم می توانند
کنند؛ محیط بزرگ تر مثلاً شهر را هم می توانند اداره کنند و همین طور کشور را؛ بنابراین در نهایت باید ذهنیت اجتماعی را خودشان شکل دهند. قوانین بهداشتی، قوانین آموزشی و قوانین پرورشی را بچه ها گفتند و مرتب کردند و دیکته کردند و نوشتیم و یک نسخه به معلم ها دادیم و گفتیم نظرات شان را بدهند. برای والدین فرستادیم و گفتیم که اگر موافق هستید، اعلام کنید و هر چه را می خواهید تغییر بدهید، پیشنهاد کنید. خیلی جالب بود که معلم ها و والدین کوچک ترین تغییری ندادند و این شد قوانین مدرسه ی فرهاد و بچه ها بر اساس این قوانین
قوانین مدرسه ی فرهاد و بچه ها بر اساس این قوانین مدرسه را اداره کردند. در مهرماه؛ هر کلاسی سه تا نماینده انتخاب می کرد که مسؤول اداره ی مدرسه می شدند. چون می خواستیم فرصت اداره کردن را تمام بچه ها داشته باشند نباید فشار زیادی روی یکی از بچه ها باشد. خرداد؛ آخرین انتخابشان را می کردند. همه ی بچه ها یک بار نماینده شده بودند و اداره کردن مدرسه را یاد می گرفتند و تذکرات شان را به ما می دادند. مثلاً من یادم می آید که پله های طبقه ی بالای ما وقتی که برف می آمد خیلی خطرناک می شد و خطر لیز خوردن داشت. بچه ها به ما
خطرناک می شد و خطر لیز خوردن داشت. بچه ها به ما تذکر دادند که یک کاری کنید، قبل از اینکه برسیم مدرسه، این پله ها پاک بشود که کسی زمین نخورد و گفتند: اگر برای این کار کمک ندارید ما خودمان می آییم و این کار را می کنیم. گاهی خودشان می آمدند و پله ها را پاک می کردند تا خطر زمین خوردن نباشد. این گونه ما توانستیم توانایی های کلی بچه ها را کاملاً کشف کنیم. مدرسه بی دستور، مدیریت شورایی و قوانین را مردم این واحد (بچه ها) می نویسند و من تابع آن قوانین هستم. یک نکته را خدمت شما بگویم: من هیچ یک از تجربه ها را فقط
را خدمت شما بگویم: من هیچ یک از تجربه ها را فقط برای مدرسه ی فرهاد نگه نداشتم و به صورت مقاله یا شرکت در جلسات در اختیار کل آموزش و پرورش قرار دادم. این تجربه ها مال من نبود؛ تجربه هایی بود که من از بچه ها می آموختم و باید تا جایی که می توانستم آن را منتقل کنم. بچه ها از کتاب های درسی شان خیلی خوششان نمی آمد. در شورای آموزگاران گفتیم چه کنیم؟ معلمین گفتند: که ما اجازه داریم کتاب را تغییر دهیم؟ ما اجازه داریم مسایل دیگر را به کلاس بیاوریم؟ گفتیم: «حتماً اجازه دارید. در شهریور انجام دهید. اگر می خواهید یک
دارید. در شهریور انجام دهید. اگر می خواهید یک روش تازه ای را به کار بگیرید باز هم شهریور این کار را بکنید. با معلم های هرکلاس مشورت کنید. ولی قبل از شروع ماه مهر برنامه را به من اعلام کنید که می خواهید چه کار کنید. این جا برای گردش علمی برویم، آن کار تحقیقی را انجام بدهیم، به این کتاب ها یا یک فیلم سینمایی در این زمینه احتیاج داریم. تا دنبال این چیزها بگردم و برای شما همه ی اینها را پیدا کنم و این طور شد که از ۱۵ شهریور معلمین می آمدند و برنامه ریزی می کردند و جدولی از برنامه های ماه مهر به من می دادند.
و جدولی از برنامه های ماه مهر به من می دادند. این کتاب ها، این فیلم ها یا این گردش های علمی را می خواهیم. من، عامل و مجری برنامه ی معلم ها بودم، برای اینکه بتوانند برنامه های شان را اجرا کنند و یا در طول سال تغییر بدهند فقط کافی بود که به موقع؛ به من اطلاع بدهند که من بتوانم برنامه ریزی کنم. و چنین بود که بچه های مدرسه ی فرهاد معمولاً در مدرسه نبودند؛ بیشتر بیرون از مدرسه بودند و جاهای مختلف می رفتند، مثلاً از واحد کودکستان می گفتند: «امروز می خواهیم به نانوایی برویم. می خواهیم بدانیم نان چه گونه درست می
برویم. می خواهیم بدانیم نان چه گونه درست می شود. می رفتند و با نانوا صحبت می کردند. ما در منطقه ی پشت مجلس شورای ملی سابق بودیم و منطقه ای که مسجد سپهسالار در آن بود و منطقه سرچشمه که محل فروش انواع میوه، سبزی و... دو قنات بزرگ هم از این منطقه می گذشت. منطقه ای نسبتاً قدیمی بود و بچه ها با این منطقه کاملاً آشنا بودند. یک روز کلاس ششم ها به من گفتند: آیا ما می توانیم به مجلس شورای ملی برویم و در یک جلسه شرکت کنیم؟ تا ببینیم آنها چه گونه قانون وضع می کنند؟» گفتم: «صبر کنید برایتان اجازه بگیرم.» این کار را
گفتم: «صبر کنید برایتان اجازه بگیرم.» این کار را کردم. آنها رفتند و وقتی برگشتند گفتند: «ای وای! آنجا همه به هم فحش می دادند. این نماینده ها چه طور می خواهند مملکت اداره کنند؟ وقتی دو نفرشان نمی توانند با هم دیگر گفت وگو کنند. ما آن بالا نشسته بودیم و شاهد دعوای اینها بودیم. نمی دانستیم چه می گویند و حرف حساب شان چیست؟ گفتم: «اگر شما روزی نماینده ی مجلس شدید، این کار را نکنید فقط می توانم این را به شما بگویم. وقتی نماینده ی کلاس خودتان هستید و با هم توافق دارید و به یکدیگر کمک می کنید از این جا شروع میشود.
و به یکدیگر کمک می کنید از این جا شروع میشود. آنها از اول با هم دعوا داشتند. این نکته ها سبب شد که معلمان مدرسه فرهاد، رقابت را از مدرسه بردارند و هیچ دو بچه ای را با هم مقایسه نکنند. با معلم ها صحبت کردیم. حال که شاگرد اول، جایزه و رقابت نداریم؛ چه کارکنیم؟ معلم ها روش زیبایی را پیشنهاد دادند: ما سعی می کنیم تا همه ی بچه ها پیشرفت کنند. ما می دانیم چه درسی داریم و چه فعالیت هایی را انجام می دهیم. آخر هر ماه پرسش هایی را تنظیم می کنیم و از خانواده و بچه ها می خواهیم که پاسخ دهند و این طور می فهمیم که چه
می خواهیم که پاسخ دهند و این طور می فهمیم که چه چیزی می دانند و چه نمی دانند. بچه ها فقط پاسخ می نوشتند، نمره ای دریافت نمی کردند. بعضی کودکان پایه های علمی متوسط یا ضعیف داشتند. قرار نبود به آنها بگوییم که چرا بلد نیستید؟ معلم باید از خودش می پرسید که این کودک چرا یاد نگرفته است؟ با همدیگر بررسی می کردیم که فلان کودک این مهارت را هنوز به دست نیاورده است. این مسأله هنوز اشکال دارد و باید یک گردش علمی ترتیب دهیم يا ... تمام پرسش ها را هم برای والدین می فرستادیم. با این تقاضا که لطفاً ببینید و اظهار نظر
با این تقاضا که لطفاً ببینید و اظهار نظر نکنید. در نهایت مدرسه ای بدون تجدیدی و مردودی داشتیم چون فهمیده بودیم که نباید هیچ بچه ای عقب بیفتد و والدین هم این مسأله را درک کرده بودند. بچه ای مریض میشد. به من زنگ می زدند که سرخک گرفته و نمی تواند دو هفته به مدرسه بیاید. پاسخ می دادم که مادر جان به محض این که تبش قطع شد، اگر دوست داشت کتابش را باز کند و اگر دوست نداشت وقتی به مدرسه آمد؛ ما می دانیم چه کار کنیم. شما اصلاً نگران نباشید. در واقع بچه ها نسبت به هم احساس یگانگی پیدا می کردند. برای مثال وقتی بچه ای
احساس یگانگی پیدا می کردند. برای مثال وقتی بچه ای که بعد از ۱۵ روز غیبت به مدرسه می آمد، معلم به دو نفر از بچه های کلاس می گفت: «شما دو نفر می توانید در این دو هفته او را به کلاس برسانید؟» می گفتند: بله، می توانیم. حتماً می توانیم. یعنی معلم درس را به خاطر یک بچه متوقف نمی کرد، فقط دو نفر از بچه ها را مأمور می کرد عقب ماندگی این بچه را حل کنند و می دیدم که در حیاط مدرسه یکی به دیگری می گفت: تو فردا سعی کن زودتر بیایی تا این مسأله ی علوم را با هم کار کنیم که تو بفهمی.» بعد آرام آرام معلم ها رفتند به جای کار
تو بفهمی.» بعد آرام آرام معلم ها رفتند به جای کار انفرادی، کارگروهی را انتخاب کردند. معلم یک مبحث را درس می داد و بعد یک تمرین به گروه ها می داد تا حل کنند و هر چه را که نفهمیدند، بپرسند و بعد گروه ها می آمدند پای تخته؛ مسأله ی خودشان را مطرح و حل می کردند و سؤال های بچه های دیگر را جواب می دادند و به این ترتیب یک سیستم مشارکتی در مدرسه جا افتاد. به طوری که کلاً بچه ها نسبت به هم یک احساس مسؤولیت انسانی قشنگ پیدا می کردند و هنوز هم دارند با وجود اینکه الان ۵۰ سال گذشته است اما هنوز هم این احساس در من هست
۵۰ سال گذشته است اما هنوز هم این احساس در من هست که این بچه ها نسبت به هم احساس مسؤولیت می کنند و به یکدیگر کمک می کنند چون رقابت و جایزه ای در کار نبود. کسی با کسی مقایسه نمی شد. بچه ها هیچ وقت احساس حقارت نکردند. مدرسه ای داشتیم که دستور در آن نبود، رقابت در آن نبود، بچه ها با هم فکری، مدرسه را اداره می کردند. برگشت از اروپا و فعالیت‌های پراکنده. توران میرهادی در زمستان ۱۳۳۰ به ایران بازگشت. در آن هنگام ایران درگیر کشمکش نیروهای سیاسی و کشورهای قدرتمند جهانی بود و زمینه اجتماعی-سیاسی برای فعالیت‌های
جهانی بود و زمینه اجتماعی-سیاسی برای فعالیت‌های فرهنگی مناسب نبود. نخستین کار او در این دوره حضور در کودکستان بهار و انتقال دانش و تجربه‌هایی بود که در اروپا آموخته بود. پس از چندی نیز در دبیرستان نوربخش که زمانی در آن درس خوانده بود، به کار آموزش زبان فرانسه پرداخت. اما این‌ها او را خرسند نمی‌کردند. در این سال‌ها او مانند بسیاری از جوانان روشنفکر ایرانی که شیفته و نگران سرنوشت ایران بودند خود را درگیر جنبش ملی شدن نفت و پیامدهای آن کرده بود. در سال ۱۳۳۱ این فعالیت‌ها او را با جوانی به نام سرگرد جعفر وکیلی
فعالیت‌ها او را با جوانی به نام سرگرد جعفر وکیلی آشنا کرد. این آشنایی به ازدواج کشید، اما پس از کودتای سال ۱۳۳۲ این افسر جوان اعدام شد. توران از او دارای فرزندی به نام پیروز بود. فعالیت در عرصه آموزش و پرورش. فعالیت متمرکز میرهادی در عرصه آموزش و پرورش از سال ۱۳۳۴ با پایه‌گذاری کودکستان فرهاد آغاز شد. پدر و مادرش پشتیبان‌های بزرگ او در این کار بودند. پدر محل کودکستان را که خانه‌ای خالی بود در اختیار او گذاشت و افزارهای آموزشی مانند نیمکت و غیره را برای او ساخت و مادر با گرفتن پروانه کودکستان به یاری او
ساخت و مادر با گرفتن پروانه کودکستان به یاری او شتافت. محل این کودکستان ابتدا در خیابان ژاله تهران قرار داشت. طولی نکشید که روش کار میرهادی با استقبال والدین ایرانی روبرو شد و او توانست از سال ۱۳۳۶ دبستان فرهاد را در کنار کودکستان پایه بگذارد. از این دوره به بعد همسر دومش محسن خمارلو همکار و همراه همیشگی او در اداره کودکستان و دبستان شد. مدرسه راهنمایی فرهاد نیز از سال ۱۳۵۰ کارش را آغاز کرد. از سال ۱۳۵۶ این مجتمع که بیش از ۱۲۰۰ دانش‌آموز داشت در ساختمانی بزرگ در خیابان سهروردی نزدیک سیدخندان به کار ادامه
در خیابان سهروردی نزدیک سیدخندان به کار ادامه داد. در بیشتر سال‌های دهه ۴۰ و ۵۰ مدرسه فرهاد به واحد تجربی تعلیمات عمومی تبدیل شد و پیشرفته‌ترین دیدگاه‌های درون آموزش و پرورش ایران نخست در این مجتمع بررسی و تجربه و در صورت کسب اعتبار در نظام آموزش و پرورش جاری می‌شد. مدرسه فرهاد از همان آغاز به صورت مختلط اداره می‌شد. توران میرهادی در کتاب جستجو در راه ها و روش های تربیت درباره کودکستان فرهاد می نویسد: در سال 1334 کودکستان فرهاد تاسیس شد و شروع به کار کرد. برنامه فعالیتها، وسایل و تجهیزات همه می بایست از
برنامه فعالیتها، وسایل و تجهیزات همه می بایست از محیط و نیازهای آن گرفته می شد. در این زمینه از همان ابتدا با مربیان کودکستان فرهاد، خود وسیله ساز شدیم. اسباب بازیهای آموزشی ساختیم، عروسک و ماریونت دوختیم. به هر اداره و به هر موسسه ای مراجعه کردیم. سرودها، ترانه ها، قصه ها، فیلمها و عکسهای مناسب جمع آوری کردیم. فکر و نقشه کم نداشتیم. صنعتگران ایران نیز کمک بودند. نجار برای ما وسایل ساختمانی چوبی می ساخت، خراط مهره های گوناگون می تراشید. آهنگر وسایل بازی در حیاط می ساخت. اولین نوآموزان کودکستان درهای آن را
حیاط می ساخت. اولین نوآموزان کودکستان درهای آن را گشودند تا به کمک صاحبان حرف و پیشه های متداول با آنچه در دنیای اطرافشان می گذشت آشنا شوند. از نانوای محله، سبزی فروش، نجار و قصاب و پلیس راهنمایی، بناها و کارگران ساختمانی، و فروشندگان بازار محله و... همه با هم نکات فراوانی آموختیم. توران میرهادی آموزش و پرورش را دارای سه رکن اساسی می داند: خانواده، مدرسه، اجتماع. او می نویسد: در جامعه ای که سازندگی انسان در آن مطرح است، رابطه این سه رکن نزدیک است و در همکاری مداوم با هم قرار دارند. خود را جدا از یکدیگر نمی
مداوم با هم قرار دارند. خود را جدا از یکدیگر نمی دانند. درهای مدرسه به روی اجتماع و به روی خانواده باز است. آموزش در همه لحظات روز و در همه جا انجام می شود. همه بزرگترها نسبت به همه کوچکترها احساس مسئولیت و وظیفه می کنند و در رفتارها و گفتارها و راهنماییها رشد نسل جوان سالم و فعال را مدنظر دارند. جهت اول ما، خانواده بود. ما می گفتیم خانواده یک دژ است و مدرسه دژ دیگر. اگر این دو رکن با همکاری یکدیگر محیطی سالم با ارزشهای انسانی متعالی برای تربیت نسل جوان فراهم آورند می توان در برابر زهر محیط ایستادگی کرد.
آورند می توان در برابر زهر محیط ایستادگی کرد. بسیاری از خانواده ها می پذیرفتند و در این زمینه همکاری فراوان می کردند. برنامه زندگی و تحصیل فرزندانشان را متعادل می ساختند. آنها را با سختی و زحمت آشنا می کردند. سرگرمیها را ساده و سالم انتخاب می کردند. خود دوست و همراه فرزندان باقی می مانند، محیط خانواده را از آلودگیها دور نگاه می داشتند. برنامه های رادیویی و تلویزیونی را تا حد امکان درست انتخاب می کردند. فرزندانشان را به درست دیدن و اندیشیدن تشویق می کردند. آنها را به مطالعه منظم و صحیح وامی داشتند. کتاب های
را به مطالعه منظم و صحیح وامی داشتند. کتاب های مناسب برای فرزندانشان تهیه می کردند و سرگرمیهای آموزشی متناسب در اختیار آنان می گذاشتند. شور و مشورت دائم با ایندسته از خانواده ها در مجموعه کار مدرسه، از طریق شوراها و هیئت پرورشی نیز انجام می گرفت و همواره سازندگی خاصی داشت. جهت دوم ما مدرسه بود. محیط مدرسه در واقع بطور مداوم تصفیه می شد. مدرسه خود یک محیط اجتماعی بود بنابراین می بایست ارزشهای اصیل بر آن حاکم شود. می بایست انسانیت و اخلاق بر کل و جزء مدرسه و روابط افراد در آن حاکم شود. بزرگ و کوچک در جهت آن
روابط افراد در آن حاکم شود. بزرگ و کوچک در جهت آن کار کنند و در تمام نظام مدرسه، در کلاسها، در دروس، در برنامه های داخل و خارج مدرسه، در روابط بین افراد، در اوقات روز، همه جا محیطی سرشار از انسانیت و صفا و پاکی حاکم شود. در این زمینه نیز تا حدود زیادی موفق بودیم، بخصوص که محتوای دروس، برنامه های کتابخانه ها، فعالیتهای گوناگون مجموعه کار ما را از پند آموزی صرف به کار و عمل در جهت هدفهای سودمند کشانده بود. ما نه تنها می بایست خود نمونه مطلوبی از آنچه می گفتیم باشیم بلکه می بایست مسیر رسیدن به ارزشهای والا را
باشیم بلکه می بایست مسیر رسیدن به ارزشهای والا را نیز صادقانه برای شاگردان مطرح کنیم و نشیب و فرازهای آن را درست نشان دهیم تا بدانند که تنها در اثر تلاش مداوم به آن خواهند رسید. دانش آموزان فهمیده بودند که محیط مدرسه با محیط خارج از آن تفاوت دارد. خواندن ترانه های مبتذل را در مدرسه نمی پسندیدند. آوردن وسایل تجملی به مدرسه را شاگردان خود طی مقرراتی ممنوع کرده بودند. سادگی در لباس، روپوش و سادگی در ظاهر برای دانش آموزان مطلوب بود. حرکات تقلیدی مبتذل را محیط مدرسه قبول نداشت. کسی نمی توانست با مال و منال
مدرسه قبول نداشت. کسی نمی توانست با مال و منال خانواده اش به همکلاسیها فخر بفروشد، زیرا خریدار نداشت. با کار و علم و عمل، نظر معلم جلب می شد و... جهت سوم ما دانش آموزان بودند. بالا بردن قدرت تشخیص و تمیز آنها هدف بود. ذهن آنها می بایست منتقد و موشکاف بار آید تا بتوانند در مقابل زهر محیط با هشیاری و آگاهی مقابله کنند و خود با اعتقاد لازم راه صحیح را بجویند و بیابند. این کار از نقد داستان، کتاب و نقاشی شروع می شد و به نقد اعمال و رفتارهای گوناگون در محیط مدرسه و اجتماع می رسید. همه بزرگترها در این کار شرکت
و اجتماع می رسید. همه بزرگترها در این کار شرکت داشتند ولی بالاخص معلمان کتابخوانی، معلمان هنر و معلمان کلاس تعلیمات دینی بیشتر در این زمینه کار می کردند. معلم کتابخوانی، برای کلاس، کتابهایی از شرح حال بزرگان دین و علم و خادمان بشریت یا داستانهای واقعی از زندگی مردم ایران می خواند و از این طریق معیارهای شخصیت واقعی و یا نمونه هایی از ظلم و ستم را به دانش آموزان ارائه می داد. در کلاسهای بالاتر گاه دعوت از نویسندگان و شعرا و یا والدینی که در رشته های معینی در تلاش بودند به عمل می آمد. این برخوردها به گسترش
تلاش بودند به عمل می آمد. این برخوردها به گسترش دید و اندیشه دانش آموزان کمک می کرد. گاه در چنین جلساتی دانش آموزان به گونه ای مستدل و با ذکر نمونه اثر یک نویسنده یا شاعر را به نقد می گرفتند. در کلاسها امکان گرفتن اشتباه معلم، رد نظر او یا به بحث، گذاشتن آن، بحث و تبادل نظر روی موضوعهای مختلف از کارهای رایج بود توران میرهادی سه مساله دانش آموزان را اینگونه بیان می کند: در سال های نه چندان دور، در دانشکده ی علوم تربیتی تحقیقی انجام دادم که حاصل آن سه مساله و نکته بسیار رنج آور برای من است: نکته رنج آور اول:
نکته بسیار رنج آور برای من است: نکته رنج آور اول: بیایید به امتحان نوع دیگری نگاه کنیم. در مدرسه فرهاد پرسشی که معلم در یک ماه می پرسید و یا آزمونی که می گرفت، ما ورقه های امتحانی را سوال به سوال بررسی می کردیم و آمار درست یا نادرست بودن سوال ها را درمی آوردیم. سپس با معلم پایه مربوطه نشستی داشتیم که چگونه در هفته های بعد مهارت ها، توانایی ها و عمق یادگیری بچه ها را بهتر کنیم. شاید بپرسید نمره ی بچه ها چه می شد؟ نمره ای لازم نبود، نمره ای در کار نبود. وقتی معلم سوالی می دهد، بخشی از هدف او این است که بداند
سوالی می دهد، بخشی از هدف او این است که بداند بچه ها چه فهمیده اند و چه نفهمیده اند. معلم می خواهد کارش را ارزیابی کند. در این جا نمره ای مطرح نیست و اگر او یادداشتی می کند، برای این است که چگونه بهتر این مفاهیم را با بچه ها کار کند، نه این که به بچه بگوییم چرا نمره ات کم شده، چرا درس ات را نفهمیدی. بیایید با بچه ها این جوری کار کنیم: من باید به تو بفهمانم تا مطلب دستگیرت شود. اگر تو نمره ات کم شده من باید دوباره کار کنم. باید من با روش های مختلف با تو کار کنم. الان امتحان مانند چوبی بالای سر بچه ها شده
کنم. الان امتحان مانند چوبی بالای سر بچه ها شده است. امتحان یک جلسه کار است، مثل هر روز. هیچ فرقی با روزهای دیگر ندارد. من نمی خواهم اصرار کنم شما این تجربه را آن گونه که ما نگاه می کردیم، نگاه کنید. ما تجزیه و تحلیل می کردیم و به این می پرداختیم که در ماه بعد چه درسی را چگونه به بچه ها یاد بدهیم. بر اساس برگه ی ارزشیابی، ما می توانستیم بفهمیم چه مطالبی را با چه وسایلی و چگونه بچه ها یاد می گیرند. هیچ بچه ای از امتحان نمی ترسید. دانش آموز می دانست باید توانایی اش را نشان دهد و در این باره می تواند سوال کند
اش را نشان دهد و در این باره می تواند سوال کند یا بخواهد با او مشاوره کنند، یا بچه های دیگر به کمکش بیایند، یا با شیوه ی دیگری با او کار شود. این ها زمینه ای است که سیستم برای همه ی بچه ها، کاری فراگیر می کند. باید مساله ی امتحان به عنوان یک سیستم ارزشیابی در مدرسه ها به درستی جا بیافتد، و از حالت هیولایی اش بیرون بیاید و به ارزشیابی سازنده و بسیار ساده ای تبدیل شود. دانش آموزان هم باید بدانند وقتی معلم سوالی می پرسد، آنان نهایت تلاش خود را بکنند و اگر نتوانستند سوالی را پاسخ دهند، هیچ عصبانی نشوند، از نو
سوالی را پاسخ دهند، هیچ عصبانی نشوند، از نو آن مساله را با معلم کار خواهند کرد و این ارتباط قشنگ میان معلم و شاگرد به وجود خواهد آمد. این نکته ی بسیار مهم و لازم برای سلامت روحی و پیشرفت و شخصیت و همه ی وجود دانش آموز است که از این ترس بیهوده خلاص شود و بتواند فعال، همپای معلم پیش برود. نکته رنج آور دوم: مساله انگیزه رقابت: همه چیز در این مملکت مسابقه و رقابت شده است. یک ماه پیش، در جلسه ای در انجمن ترویج علم، گروهی از انسان های زبده ی آموزش و پرورش، گزارشی درباره پژوهش دانش آموزی دادند و پژوهش را مطرح
درباره پژوهش دانش آموزی دادند و پژوهش را مطرح کردند. وقتی گفتم نمی شود پژوهش مسابقه باشد، یکی از خانم های دانشجوی دکترای تعلیم و تربیت، از من پرسید: اگر مسابقه نباشد پس چه باشد؟ تبدیل کردن آموزش و پرورش به میدان مسابقه چه می کند؟ هیچ وقت توجه کرده اید که آیا آموزش و پرورش مسابقه پذیر است؟ خداوند هیچ یک از بندگانش را بر اساس یک طرح و یک جور نیافریده است. ما در روانشناسی به آن می گوییم تفاوتهای فردی، یعنی توانایی و خصوصیات خلقی، جسمی و فطری هیچ دو نفر یکسان نیست. وقتی ما در باورها و اعتقادات مان به این نکته
وقتی ما در باورها و اعتقادات مان به این نکته ایمان داریم، چه طور می آییم بچه ها را با هم مقایسه می کنیم؟ هر دانش آموزی خودش است. ما با انگیزه رقابت، بچه ها و خودمان را زحمت می دهیم. انگیزه ی رقابت، دانش آموزان را شرطی می کند و با شرطی شدن شان، عمق اطلاعات، مهارت، توانایی و دانش خود را از دست می دهند. فقط کار می کنند برای مقام، عنوان و جایزه که به آن برسند. معلمی که حق سی دانش آموز را محفوظ نگه می دارد، نیاز به شاگرد اول ندارد. انگیزه رقابت فقط سیستم تعادل را بر هم می ریزد و نمی گذارد در عمق کار شود و سطح
را بر هم می ریزد و نمی گذارد در عمق کار شود و سطح اطلاعات بچه ها تا آن جایی که باید، بالا برود. نکته رنج آور سوم: درباره ی پژوهش های دانش آموزی: وقتی پژوهش دانش آموزی در آموزش و پرورش ما به عنوان یک روش کار مطرح شد، همه خیلی خوشحال شدیم. گفتیم بالاخره بچه ها فعال می شوند و خودشان به حرکت درمی آیند. اما وقتی کار دو نوه ام را دیدم، آه از نهادم برخاست. معلم گفته است: درباره ی یک موضوع پژوهش کنید و تا هفته ی دیگر بیاورید! نه موضوع داده شده، نه منبع و نه گفته شده است چگونه پژوهش کنید! فقط معلم گفته است گزارش
شده است چگونه پژوهش کنید! فقط معلم گفته است گزارش بیاورید! مگر در یک هفته راجع به چیزی می شود پژوهش کرد؟ این تکلیف چگونه باید انجام شود؟ نوه ام کتابی را در کتابخانه پیدا کرد و مبحثی از آن را به عنوان پژوهش اش رونویسی کرد. در ذهن این کودک، پژوهش کشته شد. هدف پژوهش دانش آموزی این است که ذهن، پرسشگر شود. بپرسد چگونه؟ چه طور؟ چه درست است؟ اگر درست است چرا درست است؟ اگر غلط است چرا غلط است؟ فکر کند، اطراف خود را نگاه کند، در دنیای علم سهیم شود. هر انسانی این را در خود دارد که فقط بپرسد چرا؟ و به دنبال چرا برود