payamvha/North_RAG huggingface dataset:
آلمانی به چاپ رسیده است که به موضوع آیین و نمایش خشونت در حوزه مطالعات تئاتری، به‌خصوص تعزیه می‌پردازد. در حوزهٔ اجرایی تئاتر، فعالیت‌های وی بیشتر بر تئاتر آزمایشی و تجربی تمرکز داشته و در پروژه‌های مختلف نمایشی در آلمان و سایر کشورهای اروپایی حضور داشته است. آخرین تجربهٔ تئاتری وی در مقام بازیگر، نمایش زمستان /داخلی/خانه‌ی عروسک است که در بهمن و اسفند سال ۱۳۹۸ در ایران به روی صحنه رفته است. حجاب. مریم پالیزبان از بازیگران زنی بود که در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران به نشانه همراهی با زنان ایرانی، حجاب از سر
ایران به نشانه همراهی با زنان ایرانی، حجاب از سر برداشت.
سامورا (به اسپانیایی: Zamora دراسپانیایی صدای ز وجود ندارد و z به صورت س تلفظ می‌شود) استانی در غرب اسپانیا، در غرب بخش خودمختار کاستیا-لئون است. این استان هم‌مرز با استان‌های اورنس، لئون، بالادولید، سالامانکا و کشور پرتغال است. مرکز استان شهر سامُرا است. جمعیت این استان ۲۰۰٬۶۷۸ نفر است (۲۰۰۲) که از این میان یک سوم در شهر سامورا ساکن هستند. مساحت استان ۱۰٬۵۶۱کیلومتر مربع است و ۲۵۰ دهستان دارد.
گاگْرا (به آبخازی و روسی: Гагра، به گرجی: გაგრა) شهر کوچکی است در جمهوری آبخاز واقع در کشور گرجستان. گاگرا در راستای ۵ کیلومتر از کرانهٔ دریای سیاه و در کوه‌پایه‌های قفقاز واقع شده است. کوهستان گاگرا در نزدیکی شهر گاگرا به دریای سیاه نزدیک می‌شود و به این خاطر که راه رسیدن بادهای سرد و خشک از شمال و شرق را سد می‌کند، نقش مهمی در تعدیل آب‌وهوای این شهر دارد. این شهر به خاطر آب‌وهوای نیمه‌گرمسیری خود، در زمان روسیه تزاری و شوروی از تفرج‌گاه‌های محبوب بود. جمعیت گاگرا در سال ۱۹۸۹ برابر با ۲۶٬۶۳۶ نفر بوده است
گاگرا در سال ۱۹۸۹ برابر با ۲۶٬۶۳۶ نفر بوده است ولی پس از آن در پی کشمکش‌های قومی در منطقه کاهش یافته است. تاریخچه. گفته شده که در دوران باستان یک کوچ‌نشین یونانی به نام تریگلیت، در جای این شهر وجود داشته است که ساکنان آن را یونانی‌ها و کولخیس ها تشکیل می‌داده‌اند. این شهر بعدها در تصرف پادشاهی پونتوس و پس از آن در سدهٔ یکم پ.م. تحت سیطره امپراتوری روم قرار گرفت. منابع. Wikipedia contributors, "Gagra," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed March 30, 2008).
واردنیس (به ارمنی: Վարդենիս) یک شهر در ارمنستان است که در استان گغارکونیک واقع شده‌است. واردنیس در کیلومتری شمال گاوار، مرکز استان گغارکونیک واقع شده است. تاریخچه. از سال ۱۸۳۰ توسط مهاجران ارمنی از ارمنستان غربی مسکونی شد؛ و نام‌های تاریخی این شهر، واساکاشِن (تا سال ۱۹۶۹) بوده‌است. جغرافیا و آب و هوا. شهر واردنیس در استان گغارکونیک و در کرانه‌های جنوبی دریاچهٔ سِوان واقع شده‌است. واردنیس ۱۰ کیلومترمربع مساحت و ۱۲٬۶۸۵ نفر جمعیت دارد و ۱٬۹۴۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
منحنی فراموشی، کاهش توانایی به‌یادآوری حافظهٔ انسان در طول زمان، و نحوهٔ فراموشی اطلاعات زمانی که کوششی برای حفظ آن نشود را نمایش می‌دهد. یک مبحث مرتبط قدرت حافظه است که به ماندگاری حافظه در ذهن اشاره دارد. حافظه هر چقدر قوی‌تر باشد، مدت طولانی‌تری می‌توانیم آن را به یاد بیاوریم. نموداری نوعی از منحنی فراموشی نشان می‌دهد که معمولاً انسان‌ها ناخودآگاهانه در طول چند روز یا هفته، بخشی از اطلاعات جدید یادگرفته شده را از خاطر می‌برند مگر اینکه آن را مرور کنند. منحنی یادگیری خاصیت نمایی دارد، به این معنی که
منحنی یادگیری خاصیت نمایی دارد، به این معنی که فراموشی اطلاعات در چند روز اولیه در بیشترین حد خود است و سپس نرخ فراموشی کاهش می‌یابد. منحنی فراموشی اولین بار توسط روانشناس آلمانی هرمان ابینگ هاوس در سال ۱۸۸۵ معرفی شد. تحقیق وی در سال ۲۰۱۵ مجدداً انجام شده و نتایج مشابهی به دست آمده‌است.
محمدعلی بن ابوطالب متخلص به حَزین و معروف به شیخ علی حزین (زاده۱۱۰۳ قمری_ درگذشته ۱۱۸۱ ق) شاعر، عارف و دانشمند ایرانی بود که در اصفهان زاده شد. او از تبار زاهدی‌ها و نوادگان شیخ زاهد گیلانی است. از استادان حزین می‌توان به امیر سید حسین طالقانی اشاره کرد. او جهانگرد و همچنین دانشمندی جانورشناس بود. وی همچنین از آخرین شاعران بزرگ سبک هندی بود. از آثار او می‌توان به تذکره شعرا، دیوان اشعار، صفیر دل و حدیقه ثانی در برابر حدیقه سنایی و تذکارات العاشقین در برابر لیلی و مجنون اشاره کرد. تذکره حزین لاهیجی با سبکی
لیلی و مجنون اشاره کرد. تذکره حزین لاهیجی با سبکی ساده و پخته به نگارش درآمده‌است. حزین در کتاب تاریخ خود به نام «زندگی شیخ حزین به قلم خود او» وضعیت اصفهان در زمان حمله افغانان و نیز اشغال ایران به وسیلهٔ ترکان عثمانی را شرح می‌دهد. زندگی. حزین از خانواده‌ای از علما و زمینداران در گیلان برخاسته بود و تبار او به شیخ زاهد گیلانی می‌رسید. پدرش در دورهٔ شاه سلیمان اول صفوی برای تحصیل به اصفهان رفت و محمد با سن کم به عنوان بحر العلوم و شاعر در دربار صفوی پرورش یافت. او علاوه بر ولایات ایران، به هند و عربستان
یافت. او علاوه بر ولایات ایران، به هند و عربستان سفرهای متعدد کرد. حزین لاهیجی در سال ۱۱۴۶ق گویا از ترس نادرشاه افشار به هندوستان رفت و تا پایان در هند زندگی کرد. وی در سال ۱۱۸۱ ق در حدود ۷۸ سالگی در بنارس درگذشت و پیکرش در همان شهر دفن شد. سکونت محمدعلی حزین لاهیجی در ۱۹ سال آخر زندگی خود در بنارس که تحت حکومت نواب‌های شیعه بود، از رویدادهای مهم در حیات فرهنگی، مذهبی و ادبی این شهر است. آرامگاه او - که مدفن خلیل علی ابراهیم خان نیز در جوار آن است - در بنارس و در محله فاطمان زیارتگاه مهمی است که زوار آن،
و در محله فاطمان زیارتگاه مهمی است که زوار آن، علاوه بر شیعیان، سایر مسلمانان نیز هستند. حضور حزین و درسهای او در ترویج و اشاعه تشیع در آن سامان نقش بسیار مهمی داشت. بخشی از سروده‌های او به زبان فرانسه نیز ترجمه شده‌است.
قرآن مهم‌ترین منبع برای بررسی‌ها و پژوهش‌های اسلامی است. از آغاز نگارش قرآن تا کنون در مدت ۱۴ سده مسلمانان به آموختن و آموزاندن آن پرداخته و بر محور آن بررسی‌های گوناگونی را گسترش داده‌اند. به طوری که قرآن را می‌توان یکی از پرترجمه‌ترین کتاب‌ها دانست. ترجمه این کتاب با اهداف و اغراض گوناگونی توسط مسلمانان و حتی پیروان دیگر ادیان انجام پذیرفته‌است و این رویکرد همچنان رو به افزایش است. برخی روحانیان مسلمان در گذشته براین باور بودند که ترجمهٔ قرآن به زبان دیگری جایز نیست؛ اما امروزه در آن اختلافی نیست و
دیگری جایز نیست؛ اما امروزه در آن اختلافی نیست و روحانیان اسلام ترجمه قرآن و دیگر کتاب‌های اسلامی را از مصادیق «راهنمایی دینی» دیگران می‌دانند. این درحالی است که ترجمه قرآن را نمی‌توان با قرآن یکی دانست. چنان‌که بیشتر مترجمان مدعی شده‌اند که «نه می‌توان لطافت و قوّت عربی آن را حفظ کرد و نه مفاهیم و رموزش را منتقل نمود.» جواز ترجمه قرآن. موضوع ترجمه قرآن از زمانی که اسلام مورد پذیرش مسلمانان غیر عرب واقع گردید، مطرح شد؛ و این بحث بین روحانیون اسلامی مخالفان و موافقانی پیدا کرد. بعضی، حکم به تحریم ترجمه قرآن
موافقانی پیدا کرد. بعضی، حکم به تحریم ترجمه قرآن دادند و در مقابل، گروهی دیگر ترجمه قرآن را جایز دانستند. دلایل مخالفان ترجمه قرآن را می‌توان این‌گونه برشمرد: در مقابل دلایل موافقان ترجمه قرآن چنین است: امکان ترجمهٔ قرآن. به لحاظ زبان‌شناختی، ترجمهٔ متنی از زبانی به زبان دیگر با مشکلات متعددی روبروست که از جمله می‌توان به تمثیلات، چند پهلو بودن، ذووجوه بودن معانی و… اشاره کرد. این مشکل به ویژه در متون دینی اهمیت می‌یابد. زبان‌شناسی چون ایزوتسو تلاش کرده‌است تا با تشکیل شبکه‌های معنایی، منظور قرآن از
تا با تشکیل شبکه‌های معنایی، منظور قرآن از واژه‌هایی چند را بیان کند. عبدالله یوسف‌علی در مقدمهٔ چاپ اول ترجمهٔ قرآن به زبان انگلیسی آورده‌است: میرجلال‌الدین کزازی در خصوص ترجمه قرآن معتقد است: پیشینه ترجمه قرآن. نخستین ترجمه‌ها. چنان‌که از نوشته‌های مورخان بر می‌آید به نظر می‌رسد که نخستین ترجمه‌ها از قرآن مربوط به «ترجمه سوره مریم برای پادشاه حبشه» و نیز «ترجمه نامه‌های محمد حاوی آیات قرآن» باشد. اولین زبانی که قرآن به آن ترجمه شد، زبان فارسی بود. فارسی. اولین فردی که اقدام به ترجمه قرآن کریم به فارسی
اولین فردی که اقدام به ترجمه قرآن کریم به فارسی نمود، سلمان فارسی بود. همچنین به نظر می‌رسد، اولین مفسر قرآن که اقدام به ترجمه قرآن با سبک ترجمان قرآن به قرآن نموده است، محمد صادقی تهرانی می‌باشد وی نام این ترجمه را ترجمان وحی گذارده است. ترجمان وحی از جمله ترجمه‌های سبک نوین قرآن است که محتوای آن با دید تفسیری است و بر خلاف روش دیگران «بسم الله الرحمن الرحیم»[۲] را «به نام خدای رحمتگر بر آفریدگان، رحمتگر بر ویژگان» ترجمه کرده‌است. چند ترجمه فارسی قرآن. یکی از ترجمه‌های فارسی قرآن که تاکنون منتشر شده‌است و
از ترجمه‌های فارسی قرآن که تاکنون منتشر شده‌است و قلم روان و دقیقی دارد، ترجمه فارسی مکارم شیرازی است که برگرفته از تفسیر ۲۷ جلدی نمونه می‌باشد. پس از این ترجمه، ترجمه محمدمهدی فولادوند نیز توانسته است جایگاه خوبی را در بین مخاطبین خود کسب نماید. ترجمه ی مهدی الهی قمشه‌ای از مشهور ترین و رایج ترین ترجمه های فارسی قرآن کریم می باشد. زبان‌های اروپایی. پیشینهٔ ترجمه قرآن به زبان‌ها اروپایی کمابیش از نظر سال و مطالب، مورد اختلاف است ولی آنچه مسلم است اینکه اولین ترجمهٔ قرآن در اسپانیا به زبان لاتین صورت
اولین ترجمهٔ قرآن در اسپانیا به زبان لاتین صورت گرفته‌است. هدف اصلی این ترجمه تبلیغ علیه دین اسلام بوده از این روی خالی از غرض‌ورزی و کینه‌توزی نبوده‌است. این ترجمه مدت‌ها تنها مرجع کشیشان و نویسندگان مسیحی بوده‌است. بعدها ترجمه‌های دیگری و بهتری ارائه شد و به تدریج قرآن به سایر زبان‌ها نیز ترجمه شد. به‌طور دقیق اولین ترجمه‌ای که از قرآن به زبان‌های اروپایی صورت گرفت در سال ۱۱۴۱ بود. مطابق گفته‌های رژی بلاشر، خاورشناس فرانسوی، در آن زمان اسقف شهر «تولد» در اسپانیا گروهی را مأمور به ترجمهٔ قرآن از عربی به
اسپانیا گروهی را مأمور به ترجمهٔ قرآن از عربی به لاتین تحت ریاست "روبرت رتین" کرد. از آنجا که آن‌ها به زبان عربی تسلط کافی نداشتند، به درستی معانی قرآن را متوجه نمی‌شدند و در برخی موارد آن را خلاصه کردند به طوریکه نمی‌توان آن را ترجمه نامید بلکه یک اقتباس از قرآن بود. این ترجمه حدود ۵ قرن تنها مرجع مسیحیان برای قرآن بود. در سده ۱۶ پس از اختراع صنعت چاپ، کشیش سوئیسی به نام "تئودور بوخمان" همین ترجمه را دز شهر «بال» در سوئیس چاپ کرد. نسخه‌ای از این چاپ که در ۱۵۴۳ چاپ شده در کتابخانه ملی پاریس نگه‌داری
که در ۱۵۴۳ چاپ شده در کتابخانه ملی پاریس نگه‌داری می‌شود. ترجمهٔ این کتاب چاپ شده در سوئیس، توسط "سالومون شوایگر" با قدری تغییر در متن در سال ۱۶۱۶ در نورنبرگ نشر یافت. ترجمهٔ آلمانی در ۱۶۴۱ (میلادی) به زبان هلندی نیز ترجمه شد و چاپ شد. تا نیمه سده ۱۷ اروپاییها به‌طور مناسبی از قرآن شناخت نداشتند و ترجمهٔ مناسبی از قرآن در دست اروپائیان نبود؛ ولی در سده ۱۷ چند ترجمهٔ خوب در اروپا منتشر شد که تا حدودی این ضعف را جبران کرد. از آن جمله ترجمهٔ قرآن توسط آندره دوریه بود. آندره دوریه مدتی کنسول فرانسه در مصر بود
بود. آندره دوریه مدتی کنسول فرانسه در مصر بود و مدتی نیز در قسطنطنیه اقامت داشت، و از آنجا که زبان عربی را به‌خوبی می‌دانست مبادرت به ترجمه قرآن کرد. این ترجمه در ۱۶۴۷ با نام «قرآن محمد» در پاریس منتشر کرد. این ترجمه به سرعت مورد توجه قرار گرفت و در مدت پنج سال (تا ۱۶۵۲) چند بار در پاریس و آمستردام (هلند) بازچاپ شد. کمتر از ۲۰ سال از انتشار ترجمه دوریه، دیگران ترجمه‌های انگلیسی و آلمانی و هلندی از آن ارائه دادند. در سال ۱۵۴۷ آندره‌آ آریوابنه ترجمهٔ قرآن را به زبان ایتالیایی در ونیز با عنوان «قرآن محمد»
را به زبان ایتالیایی در ونیز با عنوان «قرآن محمد» منتشر کرد، که ظاهراً اولین ترجمهٔ ایتالیایی قرآن است. گرجی. نخستین ترجمه قرآن از عربی به زبان گرجی توسط گیورگی لوبژانیته در تفلیس صورت گرفت. دیگر زبان‌ها. ترجمه قرآن به زبان ماندایی توسط «مومودو کیسی» امام جمعه گامبیا در سال ۲۰۰۶ (میلادی) صورت گرفت. کیسی در دانشگاه الازهر قاهره، در مصر مطالعات اسلامی و زبان عربی آموخته این ترجمه‌ها را طی شش ماه در سال ۲۰۰۶ به پایان رساند. وی با مشورت زبان‌شناسان ترجمه‌ای از قرآن ارائه داد که مورد تصدیق روحانیون مسلمان قرار
قرآن ارائه داد که مورد تصدیق روحانیون مسلمان قرار گرفت.
ملا محمد امین واصل لاهیجی از شاعران قرن ۱۱ بوده‌است. مدتی از عمر خویش را در تبریز و مشهد گذراند و سرانجام به اصفهان رفت و در مدرسه حاج محمد باقر مهابادی به ادامه تحصیل مشغول شد و در همین شهر نیز درگذشت. از وی شعرهایی هم به زبان گیلکی برجای مانده است. از آثار وی خلوت راز است که بر وزن تحفه العراقین سروده شده‌است.
جلد یا رُویه، نگهدارنده و محافظ کتاب، کتابچه، ژورنال (مجله)، دفتر، کاتالوگ، صفحه موسیقی یا هر چیز دیگر در برابر آسیب‌های فیزیکی بیرون است. در واقع، «طراحی جلد نشریات را می‌توان نوعی طراحیِ بسته‌بندی به حساب آورد؛ زیرا جزئیات فنی طراحی جلد شباهت نزدیکی با طراحی بسته‌بندی دارد، چرا که در طراحی جلد هم باید به سطوح و وجوه مختلف جلد فکر کرد و طراحی مناسب هنری/فنی را انجام داد، و دقایق و ریزه کاری‌های حرفه نشر را در کار ملحوظ داشت. طراحی جلد نیز مانند هر کوشش پویایی، انواع گوناگون دارد که معروف‌ترین آن طراحی جلد
انواع گوناگون دارد که معروف‌ترین آن طراحی جلد کتاب است، زیرا کیفیت کار طراحی جلد کتاب و تقسیمات و سطوح آن، کامل‌ترین در میان انواع جلدهای نشریات است». اهمیت طراحی جلد. این قسمت با محوریت بحث دربارهٔ اهمیت طراحی جلد کتاب پی گرفته می‌شود، چرا که انواع جلدهای دیگر نیز هرکدام وجهی و بخشی از خصوصیات جلد کتاب را دارند. «در حقیقت جلد کتاب، لباس کتاب است و این لباس باید متناسب باشد. حتی اگر کتاب ترجمه است و خودش دارای یک لباس فرنگی است اما طبعاً وقتی وارد فرهنگ ما می‌شود باید لباس خاص خودش را داشته باشد؛ این لباس
می‌شود باید لباس خاص خودش را داشته باشد؛ این لباس باید اطلاعاتی از محتوای کتاب ارائه بدهد. چیز دیگری که در صنعت نشر مهم است، جذب خریدار کتاب است که با جذابیت جلد کتاب، طبعاً فروش کتاب بالا رفته و موجب افزایش تیراژ کتاب می‌شود. جلد باید به خواننده، اطلاعاتی در مورد کتاب بدهد و او را ترغیب کند که کتاب را بخرد». بنابراین، جلد علاوه بر آنکه یک محافظ است؛ در ترغیب مخاطب برای خرید و خواندن و در کل استقبال از محصول مورد نظر، سهم مهمی دارد زیرا جلد، ماهیت کلی آن محصول را نشان می‌دهد. گونه‌های جنس جلد. «اکنون در
محصول را نشان می‌دهد. گونه‌های جنس جلد. «اکنون در ایران، دو وضعیت کلی برای جنس جلد کتاب وجود دارد: اگر جنس جلد کتاب از انواع مقواهای نازک مانند مقوای گلاسه باشد، اصطلاحاً به آن، جلد شومیز می‌گویند. وضعیت دیگر، کتابهایی هستند که جلد آنها مقوای سخت و ضخیمی است که پوششی خاص به نام گالینگور دارد و جلد این کتابها را در اصطلاح، زرکوب یا گالینگور می‌گویند. حالت سومی هم به ندرت در جلد کتابها دیده می‌شود که از همان مقوای سخت در ساختن جلد استفاده شده‌است ولی به جای پوشش گالینگور، کاغذ گلاسه ای که طرحی روی آن چاپ شده
گالینگور، کاغذ گلاسه ای که طرحی روی آن چاپ شده به کار رفته‌است و روی این کاغذ، پوششی از سلوفان قرار دارد. به این نوع جلد اصطلاحاً، پوشش سخت یا سلوفان می‌گویند». بایستی توجه داشت که در گذشته، ساخت و طراحی جلد از تنوع قابل ملاحظه مواد و ابزار برخوردار بوده‌است؛ نظیر چوب، چرم که از پوست انواع حیوانات تهیه می‌شد مثل تیماج (پوست بز)، می‌شوند (پوست گوسفند)، ساغَر (پوست اسب، استر، الاغ)، خُرُم (پوست گوساله)... ، پارچه مثل زری، قلمکار، ترمه، مخمل... ، کاغذ و مقوای دست‌ساز، جلد لاکی و غیره. البته در دوران معاصر نیز
جلد لاکی و غیره. البته در دوران معاصر نیز رجعتی دوباره به سوی استفاده از مواد طبیعی دیده می‌شود. رابطه جلد و صحافی. واژه جلد لزوماً به معنای "صحافی" نیست، گرچه «صحافی که گاه به آن "تجلید" هم گفته شده‌است، غالباً به معنای به هم پیوستن و قرارگرفتن برگهای چاپ شده در پوششی محافظ است؛ اما در واقع صحافی در معنای گسترده واژه، تنها به جلد کردن محدود نمی‌شود. برخی آثار چاپی نه جلد دارد و نه به آن احتیاج دارد؛ برای مثال، بعضی از آثار چاپی فقط به تا خوردن و مرتب شدن و احیاناً برش نیاز دارد… به عبارت دیگر، می‌توان
و احیاناً برش نیاز دارد… به عبارت دیگر، می‌توان آثاری را که به مرحله صحافی وارد می‌شود به دو دستهٔ اصلی تقسیم کرد: ۱) آثاری که به پوشش بیرونی نیاز دارد، مانند کتاب؛ ۲) آثاری که به پوشش بیرونی نیاز ندارد، مانند روزنامه، بعضی مجلات و جزوه‌ها». بنابراین، صحافی به عمل تا زدن و اتصال برگهای کتاب، مجله و غیره به یکدیگر و قراردادن آن‌ها در پوششی محافظ به نام جلد، گفته می‌شود. اندازه‌های جلد کتاب. غیر از این اندازه‌ها، قطع دیگری که به "بیاضی" معروف است نیز وجود دارد که در اصطلاح به کتابهایی گفته می‌شود که از طرفِ
که در اصطلاح به کتابهایی گفته می‌شود که از طرفِ ضلع کوچکتر کتاب صحافی می‌شوند و شیرازه صفحات در ضلع کوچک قرار می‌گیرد؛ در این صورت، شکل ظاهری کتاب به صورت افقی خواهد بود.
واج‌آرایی (به انگلیسی: Alliteration) یا نغمهٔ حروف در ادبیات به تکرار حرف یا صدایی چه صامت و مصوت در یک بیت گفته می‌شود. واج‌آرایی یعنی تکرار یک صدا (معمولاً همخوان) در آغاز چند واژهٔ پشت سر هم یا نزدیک به هم، برای خوش‌آهنگی یا تأکید در گفتار و نوشتار. مثلاً در فارسی وقتی می‌گوییم: «بادِ بیدادگر» یا «سروِ سرسبز»، تکرار صدای «ب» و «س» نمونهٔ واج‌آرایی است. مقدمه. صداهای زبان از دو نقطه نظر مورد مطالعه قرار می‌گیرند، اگر از جهت چگونگی تولید و مشخصات فیزیکی مورد بررسی قرار گیرند آنها را «آوا» می‌نامند، اما اگر
بررسی قرار گیرند آنها را «آوا» می‌نامند، اما اگر آواها از نظر تعداد آنها در یک زبان خاص و چگونگی ایجاد تفاوت معنایی مورد مطالعه قرار گیرند، «واج» نامیده می‌شوند. واج در واقع جنبه ذهنی و انتزاعی آوا است؛ مثلاً، زبان فارسی به‌طور ثابت ۲۹ واج دارد، شامل ۲۳ صامت و ۶ مصوت و تفاوت آن با حروف الفبا این است که واج جنبه تلفظی و حروف جنبه نوشتاری دارند، بدین‌ترتیب حروفی که تلفظ یکسان دارند یک واج محسوب می‌شوند یا مصوت‌های کوتاه که نشانهای در حروف الفبا ندارند، حرف به‌شمار نمی‌آیند درحالی که هر کدام یک واج به حساب
به‌شمار نمی‌آیند درحالی که هر کدام یک واج به حساب می‌آیند. تعریف واج‌آرایی. واج‌آرایی تکرار یک یا چند واج صامت یا مصوّت در شعر یا در نثر است، که در کلمه‌های یک مصراع یا بیت به گونه ای که آفرینندهٔ موسیقی درونی باشد و بر تأثیر شعر بیفزاید. موسیقی برخاسته از واج آرایی صامت‌ها عموماً محسوس‌تر از موسیقی است که از واج آرایی مصوّت‌ها ایجاد می‌شود. با این حال مصوّت‌ها نیز تأثیر خاصی در واج آرایی داشته‌اند؛ قدیم تکرار مصوّت «-ِ» را تتابع اضافات می‌نامیده‌اند چنین می‌پنداشتند که مانع روشنی و رسایی سخن است، در حالی
که مانع روشنی و رسایی سخن است، در حالی که امروزه در ادبیات بر این باورند که این تکرار و همچنین تکرار مصوّت «اُ» موسیقی بیت را بیشتر کرده و بر تأثیر کلام می‌افزاید؛ مانند این بیت از سعدی: همچنین مصراع نخست این رباعی خیّام که در آن «ف» تکرار شده و مصراع دوم که «س» تکرار شده‌است. و این بیت از حافظ: یکی از زیباترین نمونه‌های حس آمیزی را در این بیت حافظ می‌توان دید: در این بیت علاوه بر تکرار واج «س» در مصراع اوّل و واج «د» در مصراع دوم، نکتهٔ دیگری که به واج آرایی زیبایی دوچندانی بخشیده‌است، بردن ذهن خواننده با
زیبایی دوچندانی بخشیده‌است، بردن ذهن خواننده با تکرار واج «د» به حال و هوای اماکن گنبدی شکل و پیچیده شدن و بازتاب صدای ضرب و آلات موسیقایی چون دف است. همچنین در بیتی از نظامی می‌توان واج آرایی حرف س را که بسیار موسیقی کلام را دلنواز و شیرین می‌کند را دید: مثالی دیگر از واج آوایی: «ما به مام میهن مهر می‌ورزیم.» در اینجا تکرار حرف میم باعث موسیقی زیبایی در متن شده‌است. نغمهٔ حروف. وقتی واج‌آرایی بیانگر یا یادآور صدای خاصی در طبیعت باشد، به آن نغمهٔ حروف گفته می‌شود؛ مانند این شعر از فردوسی: در این شعرِ
گفته می‌شود؛ مانند این شعر از فردوسی: در این شعرِ منوچهری واج «خ» و «ز» تکرار شده‌است. واج «خ» یادآور خرد شدن برگ پاییزیِ درختان در زیر پا است: در ادبیات پارسی نغمهٔ حروف اولین بار توسط پور سینا مورد توجه و بررسی قرار گرفته‌است.
سجع در کلمه به معنای آواز قمری و آنچه به آن مانند باشد است. نثر و شعری که در آن آرایه سجع به کار رود، مُسَجَّع یا آهنگین نامیده می‌شوند. در این گونه نثر، جمله‌های مشابه را قرینه می‌گویند و واژه‌های آخر قرینه‌ها در وزن یا حرف یا هر دو هم‌خوانی دارند. نثر مسجع نثری است آهنگین و شعرگونه؛ هر چند فاقد وزن است، همانند شعر، از موسیقی قافیه و زیبایی‌های ترفندهای ادبی و ظرایف بلاغی بهره دارد. زبان در نثر مسجع معمولاً عاطفی است نه خبری؛ زیرا سجع با مضامین خبری صرف تناسبی ندارد. نمونه‌ای از این‌گونه نثر از ابوالفتوح
ندارد. نمونه‌ای از این‌گونه نثر از ابوالفتوح رازی: «سهل بن عبد اللّه گفت: تقوی آن باشد که بپرهیزی به دل از غَفَلات، و به نفس از شهوات و به حقّ از لذّات و به جوارح از سیّآت. آن وقت که این کرده باشی، امید باشد تو را به وصول دَرَجات و نجات از دَرَکات.» سَجع یک‌سانی دو واژه در یک عبارت؛ از نظر واج یا واج‌های پایانی، وزن یا هر دوی آن‌هاست. آرایه سجع در کلامی دیده می‌شود که حداقل دو جمله باشد و بیشتر در نثر بکار می‌رود؛ زیرا سجع‌ها باید در پایان دو جمله بیایند و آهنگ دو جمله را به یک‌دیگر نزدیک سازند تا آرایه
و آهنگ دو جمله را به یک‌دیگر نزدیک سازند تا آرایه سجع نامیده شوند؛ از این جهت سجع مانند قافیه است که در پایان مصراع‌ها یا بیت‌های شعر آورده می‌شود. اگر سجع‌ها در یک جمله در کنار یک‌دیگر به کار برده شوند، «تضمین مزدوج» نامیده میشود سجع در شعر پارسی. سجعی که در شعر به کار رود، قافیه میانی یا قافیه درونی نامیده می‌شود، در قافیه میانی شاعر هر بیت را به چهار بخش تقسیم کرده و در پایان سه بخش از آن واژه‌هایی را آورده‌است که باهم سجع متوازی یا مطرف دارند؛ این روش رایج‌ترین کاربرد سجع در شعر است. هر گاه هر مصراع به
کاربرد سجع در شعر است. هر گاه هر مصراع به دو جمله بخش شده باشد، در هر مصراع، کلمه‌های جمله اول با قرینه خود در جمله دوم هم‌وزن باشند، و سجع متوازن ایجاد کنند، رویارویی سجع‌های متوازن، آرایه موازنه را پدیدمی‌آورد که می‌تواند موسیقی لفظی ایجاد کند. موازنه‌ای که تمام سجع‌های آن متوازی باشد، «ترصیع» نامیده می‌شود. این آرایه‌ها در شعر شاعرانی چون مسعود سعد، جمال‌الدین عبدالرزاق، سعدی، مولوی، حافظ و سنایی وجود دارد. سجع در ادبیات فارسی. در ادب پارسی، نثر مسجع با آثار خواجه عبدالله انصاری آغاز شد. در
نثر مسجع با آثار خواجه عبدالله انصاری آغاز شد. در "طبقات‌الصوفیه"، نثر کتاب در برخی بخش‌ها، مسجع است. سجع‌های خواجه عبدالله را تقلیدی از ترانه‌های هشت‌هجایی و قافیه‌دار دوره ساسانی دانسته‌اند. در ادب فارسی، نثر مسجع با تصنیف کتاب گلستان سعدی به اوج خود رسید. پس از آن نثرهای مسجع به تقلید از سعدی ایجاد شدند. از آن جمله جامی در تصنیف بهارستان از سعدی تقلید کرد، با این تفاوت که سخن جامی متمایل به سادگی و روانی بود. قائم مقام فراهانی در "منشأت"، نامه‌ها و مکتوبات خود را گرد آورد و سبک جدیدی در نویسندگی نثر
خود را گرد آورد و سبک جدیدی در نویسندگی نثر مسجع پدیدآورد. "مقامات حمیدی" و "کتاب پریشان" از دیگر آثار نثر مسجع فارسی است. مانند: محبت را غایت نیست ؛ از بهر آن که محبوب را نهایت نیست . انواع سجع از لحاظ واج. ارزش موسیقایی سجع متوازی از همه بیشتر و ارزش موسیقایی سجع متوازن از همه کمتر است.
مبالغه یا اغراق از آرایه‌های ادبی است، ادعای وجود ویژگی را در کسی یا در چیزی می‌گویند؛ به اندازه‌ای که به دست آوردن آن ویژگی برای آن کس یا چیز به آن اندازه، ناممکن باشد. اغراق عموماً باعث خیال‌انگیز شدن شعر و نثر می‌شود. شاعر به یاری اغراق، معانی بزرگ را خرد و معانی خرد را بزرگ می‌نمایاند. زیبایی اغراق در این است که غیرممکن را به گونه‌ای ادا کند که ممکن به نظر رسد. اغراق، مناسب‌ترین آرایهٔ ادبی برای حماسه است. بیشترین اغراق در شاهنامهٔ سرودهٔ فردوسی و نیز آثار هومر و ویرژیل دیده می‌شود. در اصطلاح بدیع،
آثار هومر و ویرژیل دیده می‌شود. در اصطلاح بدیع، اغراق یا مبالغه، بزرگنمایی یا خُردنمایی اشیا و معانی در نوشته و شعرست یعنی بازنمود دگرگونهٔ مفاهیم و موضوعات سخن، به صورتی که معانی خرد را بزرگ گرداند و معانی بزرگ را خرد بنماید تا تأثیر سخن را قویتر کند. شاید مهم‌ترین عاملی که تأثیر جادویی به سخن می‌بخشد، بزرگنمایی است؛ یعنی چیزی را بزرگتر از آنچه هست نشان دادن برای قدرت تأثیر بخشیدن به کلام. آرایهٔ مبالغه در ادب فارسی اولین بار در کتاب ترجمان البلاغه بیان شده است. مااز کوه کاه ساختن از بر سرش فرو ریخت چون
است. مااز کوه کاه ساختن از بر سرش فرو ریخت چون رود خون از برش)) = "'در این بیت شاعر در فرو ریختن خون مبالغه کرده است." مبالغه در لغت. مبالغه در لغت به معنای به نهایت رساندن، فراگرفتن و غلو کردن است در چیزی؛ و در اصطلاح آن است که سخندان بنابر تزیین کلام، در وصف چیزی غلو نماید؛ و آن را به مرتبهٔ اعلی و درجهٔ قصوی برساند. همچنین گفته شده مبالغه آن است که کسی جهت وصفی ادعای مرتبه‌ای از شدت یا ضعف نماید که آن مرتبه یا غریب و بعید باشد یا محال و ممتنع تا گمان شود که آن وصف به نهایت رسیده است. مفهوم هنری اغراق و
که آن وصف به نهایت رسیده است. مفهوم هنری اغراق و مبالغه. لاف و گزاف هنری، با خیال و پندار شاعرانه سر و کار دارد. در گزافه‌گویی و بزرگنمایی، گاه گوینده چیزی را ادعا می‌کند که هم از دیدگاه خرد رویدادنی و شدنی است و هم در آزمون‌های زندگی، نمونه‌هایی دارد؛ مثلاً در این بیت سعدی: اندرون با تو چنان انس گرفته است مرا / که ملالم ز همه خلق جهان می‌آید گوینده انس خودش با یار را تا مرز ملالی از همهٔ جهانیان پیش برده است. این‌گونه گزافه‌آرایی همان است که «مبالغه» نام گرفته است. بنابراین اگر در ستایش یا نکوهش کسی یا
گرفته است. بنابراین اگر در ستایش یا نکوهش کسی یا چیزی زیاده‌روی و افراط شود و موجب حیرت‌انگیزی و شورآفرینی و اعجاب گردد، مبالغه شده است؛ مانند این بیت از حافظ: زمانه از ورق گل مثال روی تو بست / ولی ز شرم تو در غنچه کرد پنهانش ریشه و خاستگاه مبالغه. مبالغه توصیفی است که در آن افراط و تأکید باشد و سه خاستگاه برای آن متصور است: نه آنچنان به تو مشغولم ای بهشتی روی / که یاد خویشتنم در ضمیر می‌آید ز دیدنت نتوانم که دیده بردوزم / و گر معاینه بینم که تیر می‌آید (سعدی) لطف سخن در این است که تیر، تیر نگاه هم هست و
لطف سخن در این است که تیر، تیر نگاه هم هست و از اینرو غلو تبدیل به حقیقت می‌شود. سعدی گاهی در مقامی که انتظار استماع غلو شدیدی است مبالغهٔ ضعیفی در حد معمول می‌آورد: چنانت دوست می‌دارم که گر روزی فراق افتد (در اینجا منتظر شنیدن خبر بزرگی هستیم اما می‌گوید:) / تو صبر از من توانی کرد (که کاملاً عادی است) و من صبر از تو نتوانم (که اغراق در این قسمت است: من طاقت صبر نخواهم داشت). انواع مبالغه. عموماً مبالغه و دگرنمایی در سخن را منحصر در سه گونه دانسته‌اند: ۱. تبلیغ : در لغت، تبلیغ، رسانیدن است؛ و در اصطلاح
تبلیغ : در لغت، تبلیغ، رسانیدن است؛ و در اصطلاح رسانیدن سخن است به حدّ کمال و به وجهی ادا کردن که عقلا و عادتاً ممکن باشد؛ مثال: مبالغه یا تبلیغ، افراط در وصف است چنان‌که از امکان عقلی و عادی خارج نباشد و قریب‌الوقوع باشد. مانند بیت زیر از فرخی که چون تعلیق به شرط کرده از اینگونه است: ۲. اغراق الصفه: اغراق در لغت، بسیار سخت کشیدن کمان است؛ و در اصطلاح آن است که شاعر به جهت حسن اهتمام در صفت چیزی، مبالغه‌ای تمام نماید؛ و سخن را به طریقی ادا کند که امکان عقلی داشته باشد نه عادی؛ مثال از سعدی: اغراق در اصطلاح
داشته باشد نه عادی؛ مثال از سعدی: اغراق در اصطلاح وصف و مدح یا ذم چیزی بیشتر از حد معمول است. مانند این بیت: در تعریف آن گفته‌اند اسناد مجازی‌ست که به موجب آن شاعر معانی بزرگ را خرد و معانی خرد را بزرگ جلوه می‌دهد. اغراق در نثر هم به کار می‌رود. همانند جملات زیر در وصف دشت از کلیله و دمنه: اگر اغراق نابجا و به دور از تخیل شاعرانه باشد، موجب انحطاط شعر خواهد شد. در این مورد اشعار مدیحه‌سرایان و شعرای متوسط سبک هندی نمونه‌های بارزی هستند. اغراق، افراط در وصف است به قسمی که عقلا ممکن ولی عادتاً ممتنع باشد.