payamvha/North_RAG huggingface dataset:
ورزشگاه نقش جهان، دوّمین ورزشگاه پس از ورزشگاه آزادی در ایران بود که تابلوهای تبلیغاتی الکترونیکی LED در کنار زمین آن نصب شد. اما این تابلوها در آغاز فصل ۹۲–۱۳۹۱ در اقدامی ناگهانی و به دلیل اختلاف پیمانکار جدید و قبلی تبلیغات محیطی سازمان لیگ جمع‌آوری گردید. بلیت الکترونیکی. برای نخستین‌بار در تاریخ ورزش ایران، طرح بلیت الکترونیکی در این ورزشگاه به اجرا درآمد. تماشاگران می‌توانند بلیت بازی‌ها را از طریق اینترنت خریداری کرده و با استفاده از کارت-بلیت‌های الکترونیکی خود وارد ورزشگاه شوند. بازدید مسافران. با
خود وارد ورزشگاه شوند. بازدید مسافران. با صعود دوبارهٔ باشگاه تراکتور به لیگ برتر و برگزاری بازی‌های خانگی این تیم در ورزشگاه یادگار امام شهر تبریز، این استادیوم به شهرت فراوانی در نزد مردم ایران دست یافته است. از این‌رو بسیاری از مسافران و گردش‌گران با ورود به کلان‌شهر تبریز در کنار بازدید از اماکن دیدنی این شهر، از ورزشگاه یادگار امام تبریز نیز دیدن می‌نمایند.
داماش از روستاهای جیندره، بخش عمارلو، شهرستان رودبار است. این روستا در حدفاصل جاده رشت به تهران، بین لوشان و بره سر جای گرفته‌است. باشگاه فوتبال با نام داماش گیلان از این شهر دیلمی(گالش) ، گیلک و تات نشین با کمی تالش نشین نام خود را میگرد . روستای خوب جغرافیای طبیعی. منطقه‌ای کوهستانی است و در ارتفاع ۲۲۰۰ متری از سطح آب‌های آزاد واقع است. این روستا در مختصات جغرافیایی ۴۹ ۴۸ ۳۱شرقی و ۳۶ ۴۵ ۲۰ شمالی قرار گرفته‌است. جغرافیای انسانی. دارای سکونت دائمی است؛ اما در تابستان‌ها بر جمعیت آن افزوده می‌شود. زیرا در
در تابستان‌ها بر جمعیت آن افزوده می‌شود. زیرا در واقع از جمله ییلاق‌های بخش عمارلو شناخته می‌شود. دارای ۸۵ مرد و ۸۸ زن با سواد خواندن و نوشتن زبان گیلکی و تاتی میباشد که سکونت دائم دارند. ۹۹ از هر ۱۰۰ مردم داماش به زبان گالشی (دیلمی) و زبان تاتیِ ایرانی سخن می‌گویند،. صنایع. کارخانه آب معدنی داماش که توسط کارتل اقتصادی شرکت سرمایه‌گذاری امیر منصور آریا در این روستا بنیان‌گذاری شده‌است. نام این روستا برشماری از شرکت‌های این کارتل اقتصادی قرار گرفته‌است. از آن جمله داماش ترابر، کارخانه آب معدنی داماش و
از آن جمله داماش ترابر، کارخانه آب معدنی داماش و باشگاه ورزشی داماش گیلان، دفتر مرکزی این کارتل در خیابان انقلاب شهر رشت مرکز استان گیلان واقع است. منابع. روستای داماش گیلان
هوانگ شیان فان(به چینی: 黄现璠، به پین‌یین: Huáng Xiànfán) (زادهٔ ۱۳ نوامبر ۱۸۹۹ – مرگ ۱۸ ژانویه ۱۹۸۲)، مورخ برجسته و از پیشگامان علم مردم شناسی چینی است. زندگی. او در استان گوانگشی چین به دنیا آمد. پدر او یک کارمند فقیر بود و محل زندگی آن‌ها ناحیه‌ای روستایی و نزدیک به دهات بود. وی از نه سالگی به مکتب رفت و تاریخ را فرا گرفت، تحصیلات ابتدایی را در همان شهر گذراند. پس از فراغت از تحصیل از دبیرستان گوانگشی و گذراندن نه سال در دانشگاه معمولی پکن، برای خواندن رشته تاریخ به پکن رفت. در ۱۹۳۲ او مدرک لیسانس خود را
تاریخ به پکن رفت. در ۱۹۳۲ او مدرک لیسانس خود را در علوم تاریخ از دانشگاه معمولی پکن و سه سال بعد مدرک کارشناسی ارشد خود را در مدرسهٔ تاریخ همان دانشگاه دریافت نمود. او پس از اخذ مدرک کارشناسی ارشد، به ژاپن رفت. در سالهای ۱۹۳۵ وارد مدرسه تاریخ از دانشگاه توکیو شد و دو سال بعد به زادگاه خود بازگشت تا در دانشگاه گوانگشی تدریس کند. چهار سال بعد به عنوان استاد تاریخ به گوانگ‌دونگ رفت و در وزارت معارف استخدام شد. او از سال ۱۹۵۳ تا سال ۱۹۸۲ استاد دانشکدهٔ تاریخ در دانشگاه گوانگشی بود. پس از آن نیز مدتی استاد
در دانشگاه گوانگشی بود. پس از آن نیز مدتی استاد تاریخ و رئیس دانشکده در دانشگاه گوانگشی بود. منابع. Published by Japanese Kazankai Foundation，۱۹۶۶，۱۹۷۲，1982 and 1986 edition. Published by Shanghai Lexicographical Publishing House,1992.Page 1861. Published by China Radio Television Publishing House,1992. Page 519.
امامزاده محمد حنفیه، معروف به امامزاده قِل‌قِلی، در روستای بیورزین، استان گیلان، شهرستان رودبار، بخش عمارلو واقع است، مطابق شجره نامه موجود در بقعه و اعتقاد اهالی، امامزاده فرزند محمد حنفیه پسر علی است که به همراه پسرش سید هاشم و نیز بعدها شخصی بنام سید ابوالقاسم حمزه یکی از پسران موسی کاظم در این محل دفن هستند، بنای بقعه هشت ضلعی است و از سنگ و گچ ساخته شده و بر رویهم شامل کفش کن، یک ایوان وسیع محصور و یک اتاق یا حرم است. وسط صحن حرم یک ضریح بزرگ چوبی و مشبک وجود دارد که میان ان سه صندوق چوبی، مرقد
و مشبک وجود دارد که میان ان سه صندوق چوبی، مرقد امام‌زادگان را پوشانده‌است، چهار دیوار حرم دارای صفه‌است و چهار نور گیر کوچک مشبک روشنایی بیرون را به داخل منتقل می‌کند اهالی برای این بقعه معجزات فراوان قائلند و برای مداوای بسیاری از دردها از اقصی نقاط گیلان به این بقعه روی می‌آورند. حاجت‌خواهان که به این امامزاده می‌آیند، مسیری را غلت می‌زنند تا حاجت بگیرند. آن‌ها جلوی ورودی امامزاده دراز می‌کشند و سپس غلت می‌زنند و از پله‌ها پایین می‌روند، همان‌طور هم غلت‌زنان به سر جای اول‌شان برمی‌گردند و معتقدند اگر در
به سر جای اول‌شان برمی‌گردند و معتقدند اگر در این غلت زدن آسیب نبینند، حاجت خود را می‌گیرندولی مدتی است که دیگر این کار (غلت زدن) انجام نمی‌شود.
رقص ایکی آروادلی از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است. این رقص رقصی است کمیک در منطقه شکی و در روستای قاراداغلی آفریده شده و توسط آقایان اجرا می‌شود.
کریستیان سایِنس مانیتور () در سال ۱۹۰۸ تأسیس شد، از روزنامه‌های پرتیراژ چاپ شهر بوستون، ماساچوست، ایالات متحدهٔ آمریکا است. (CSM) معمولاً به عنوان مانیتور شناخته می‌شود، یک سازمان خبری غیرانتفاعی است که مقالات روزانه را به صورت الکترونیکی و همچنین یک نسخه چاپی به صورت هفتگی منتشر می‌کند. در سال ۱۹۰۸ به عنوان یک روزنامه روزانه توسط دانشمند مری بیکر ادی، بنیان‌گذار کلیسای مسیح، تأسیس شد. در سال ۲۰۱۱، تیراژ چاپ آن ۷۵۰۵۲ بود. بر اساس وب سایت این سازمان، "رویکرد جهانی مانیتور بر مبنای توصیف مری بیکر ادی است و
جهانی مانیتور بر مبنای توصیف مری بیکر ادی است و هدف او که "تقدس بشریت و نه آسیب بر ابناء بشر" را منعکس می‌کند. هدف درک خانواده بشری است، با این اعتقاد که فهم مشکلات و امکانات ما در جهان ما را به سمت راه حل‌ها سوق می‌دهد. کریستین ساینس مانیتور برنده هفت جایزه پولیتزر و بیش از دوازده جایزه باشگاه مطبوعاتی خارج از کشور شده‌است. گزارش. کریستیان ساینس مانیتور علیرغم نامش، روزنامه‌ای با مضمون مذهبی نیست و برعکس اسم خود دکترین کلیسای حامی خود را تبلیغ نمی‌کند. با این حال، به درخواست ادی بنیان‌گذار آن، یک مقاله
این حال، به درخواست ادی بنیان‌گذار آن، یک مقاله مذهبی روزانه نزدیک به پایان هر شماره مانیتور منتشر می‌شود. این روزنامه به دلیل پرهیز از احساسات گرایی، در مقالاتش به «برند خبرنگاری غیر هیستریک مشهور است.» در سال ۱۹۹۷، واشینگتن پست در گزارشی مانیتور را به دلیل پوشش عینی و آموزنده‌اش از اسلام به عنوان نشریه‌ای که منتقد سیاست ایالات متحده در امور خاورمیانه، است تحسین کرد.
شیکاگو تریبون تأسیس ۱۸۴۷ از روزنامه‌های پرتیراژ چاپ شیکاگو است و در ایلینوی، ایالات متحده آمریکا مستقر است. این روزنامه متعلق به انتشارات تریبون است و سابقاً به عنوان «بزرگ‌ترین روزنامه جهان» (که با همین شعار رادیو و تلویزیون WGN نامگذاری شده‌است) تأسیس شد، با این‌حال همچنان خواندنی‌ترین روزنامه شهر شیکاگو پرجمعیت‌ترین شهر منطقه ایالت‌های غرب میانه آمریکا و دریاچه میشیگان است. شیکاگو تریبون در ۲۰۱۷ ششمین شمارگان برتر را در بین روزنامه‌های آمریکایی در دست داشت. تاریخچه. ابتدا تریبون توسط جیمز کلی، جان ای.
تاریخچه. ابتدا تریبون توسط جیمز کلی، جان ای. ویلر و جوزف سی سی فارست تأسیس شد و اولین چاپ این روزنامه در ۱۰ ژوئن ۱۸۴۷ منتشر شد. در هشت سال حیات این روزنامه تغییرات گسترده‌ای در مالکیت و سردبیری آن صورت گرفت. در ابتدا، به لحاظ سیاسی تریبون وابستگی سیاسی نداشت، اما متمایل بود تا در برابر دموکرات‌ها از احزاب آزادیخواه و آزادی‌طلب در انتخابات حمایت کند. در اواخر سال ۱۸۵۳، بارها مقاله‌های بیگانه‌هراسی یا انتقاد از بیگانگان و کاتولیک‌های رومی را درج می‌کرد. در همین زمان به شدت از اعتدال حمایت می‌کرد. اگر چه
همین زمان به شدت از اعتدال حمایت می‌کرد. اگر چه سرمقاله‌ها ساده‌لوحانه به نظر می‌رسید، اما در ۱۰ فوریه ۱۸۵۵ رسماً بدون حمایت از حزبی یا به حمایت از حزب بومی‌گرای آمریکایی پرداخت و نامزد آن لوی بون بود که ماه بعد به عنوان شهردار شیکاگو انتخاب شد. واگذاری انتشار تریبون. انتشارات تریبون که مالکیت روزنامه‌های شیکاگو تریبون، لس آنجلس تایمز و هشت روزنامه دیگر را برعهده داشت، در اوت ۲۰۱۴ به‌صورت یک شرکت مستقل اعلام موجودیت کرد و از دور بازار عمومی خارج شد و شرکت اصلی تریبون هم به شرکت تریبون رسانه تغییر نام داد.
تریبون هم به شرکت تریبون رسانه تغییر نام داد. انتشارات تریبون نیز با دریافت یک وام ۳۵۰ میلیون دلاری کارش را دوباره آغاز کرد و ۲۷۵ میلیون دلار سود سهام شرکت تریبون را نیز پرداخت نمود. علاوه بر این شرکت چاپ و نشر قرار بود دفتر شرکت تریبون رسانه را به مبلغ ۳۰ میلیون دلار در سال تا ۲۰۱۷ اجاره کند. انتشارات چاپ و نشر تریبون از پرداخت مالیات بابت سود سرمایه ای که از فروش دارایی‌های آن به‌دست آمد، جلوگیری کرد. در نتیجه سهام انتشارات تریبون بدون پرداخت مالیات به سهامداران شرکت تریبون رسانه تعلق گرفت. بزرگ‌ترین
سهامداران شرکت تریبون رسانه تعلق گرفت. بزرگ‌ترین سهامدار آن مدیریت سرمایه کاواک‌تری با سهم ۱۸/۵درصد بود. شرکت تریبون رسانه، با حفظ انتشارات غیر روزنامه‌ای، سرگرمی، املاک و مستغلات و سایر سرمایه‌گذاری‌ها، برخی از املاک غیر روزنامه را نیز فروخت.
قدیمیترین روزنامه آمریکا با تیراژ ثابت و برنامه چاپ روزانه در ۳۰ مه سال ۱۷۸۳ شروع به کار کرد، و فیلادلفیا ایونینگ پست نام داشت. هم‌اکنون (تا سال ۲۰۰۸)، ۶۲۵۳ هفته‌نامه و ۱۴۲۲ روزنامه در آمریکا در چاپ است. فهرست ۲۵ پرتیراژترین روزنامه‌های ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۰۹ عبارتند از:
گیتی اشاره به تمامی هستی و کائنات و عالم دارد که عبارت است از کل فضا، زمان و محتویات آن‌ها، که شامل سيارات، ستارگان، کهکشان‌ها و همهٔ اشکال دیگر ماده و انرژی می‌شود. نظریهٔ مه‌بانگ پذیرفته‌شده‌ترین توصیف کیهان‌شناختی از تکامل جهان است. بنا بر تخمین‌های این نظریه، فضا و زمان با هم در حدود میلیارد سال قبل پدید آمدند، و از آن زمان جهان پیوسته در حال انبساط بوده است. اگر چه اندازهٔ فضایی گیتی هنوز ناشناخته است ولی معادله تورم کیهانی نشان می‌دهد که قطر آن باید حداقل ۲۳ تریلیون سال نوری باشد و می‌توان اندازهٔ
حداقل ۲۳ تریلیون سال نوری باشد و می‌توان اندازهٔ جهان قابل مشاهده را به‌دست‌آورد که در حال حاضر تقریباً ۹۳ میلیارد سال نوری است. به دانش شناخت و مطالعه گیتی، اونیوِرسولوژی یا گیتی‌شناسی گفته می‌شود. نخستین مدل‌های کیهان‌شناسی که توسط یونانیان باستان و فیلسوفان هندی پدید آمدند، زمین-مرکز بودند و زمین را مرکز جهان می‌دانستند. با گذشت قرن‌ها، مشاهدات نجومی دقیق‌تر به نیکلاس کوپرنیک کمک کرد تا مدل خورشید-مرکزی را بر پایهٔ مرکزیت خورشید در منظومهٔ خورشیدی ارائه دهد. سر ایزاک نیوتن با بهره‌گیری از کارهای کوپرنیک
سر ایزاک نیوتن با بهره‌گیری از کارهای کوپرنیک و همچنین مشاهدات تیکو براهه و قوانین گردش سیاره‌ای کپلر، قانون جهانی گرانش را معرفی کرد. با پیشرفت‌های بعدی که در مشاهدات حاصل شد، مشخص شد که خورشید تنها یکی از صدها میلیارد ستارهٔ موجود در کهکشان راه شیری است که خود تنها یکی از چند صد میلیارد کهکشان موجود در کیهان است. بسیاری از ستارگان در کهکشان سیاره دارند. در مقیاس بزرگ کهکشان‌ها به شکل یکنواختی توزیع شده‌اند و در همهٔ جهت‌ها یکسان هستند در نتیجه جهان گوشه یا مرکز ندارد. در مقیاس‌هاس کوچکتر کهکشان‌ها در
یا مرکز ندارد. در مقیاس‌هاس کوچکتر کهکشان‌ها در خوشه‌ها و ابرخوشه‌های کهکشانی پراکنده شده‌اند که رشته‌کهکشان‌ها و نواحی پوچ را در فضا تشکیل می‌دهند. کشف‌هایی که در اوایل قرن بیستم رخ داد، نشان دادند که جهان آغازی داشته است و ازآن زمان فضا در حال انبساط با نرخی رو به افزایش بوده است. طبق نظریهٔ مه‌بانگ، چگالی ماده و انرژی موجود اولیه با انبساط جهان کاهش یافت پس از یک دوره انبساط بسیار سریع که در حدود −۳۲۱۰ ثانیه طول کشید و دورهٔ تورمی نامیده می‌شود و جدایی نیروهای بنیادی چهارگانه از یکدیگر، جهان به تدریج
نیروهای بنیادی چهارگانه از یکدیگر، جهان به تدریج سرد شد و انبساط آن نیز ادامه یافت و امکان پیدایش ذرات زیراتمی و اتم‌های ساده فراهم شد. ماده تاریک به تدریج جمع شد و تحت تأثیر اثر گرانش آن رشته‌کهکشان‌ها و نواحی پوچ شکل گرفتند. ابرهای غول‌پیکر هیدروژن و هلیم به تدریج به جاهایی که ماده تاریک در آن چگالی بالاتری داشت کشیده شدند و نخستین ستارگان، کهکشان‌ها و هرآنچه امروز دیده می‌شود را به‌وجود آوردند. از مطالعهٔ حرکت کهکشان‌ها کشف شد که باید ماده بسیار بیشتری از آنچه در اجسام مرئی (ستارگان، سحابی‌ها و گازهای
از آنچه در اجسام مرئی (ستارگان، سحابی‌ها و گازهای میان‌ستاره‌ای) دیده می‌شود، در جهان موجود باشد. این ماده نامرئی به نام ماده تاریک شناخته می‌شود. (دلیل "تاریک" نامیدن این نوع ماده آن است که شواهد غیر مستقیم زیادی بر وجود آن دلالت دارند اما هرگز مستقیماً دیده نشده). مدل لامبدا-سی‌دی‌ام که پذیرفته‌شده‌ترین مدل جهان است، پیشنهاد می‌دهد که در حدود۱٫۲٪ ± ۶۹٫۲٪ از جرم و انرژی موجود در جهان، یک ثابت کیهان‌شناسی است که مسئول انبساط جهان است و حدود ۱٫۱٪ ± ۲۵٫۸٪ نیز ماده تاریک است. در نتیجه مادهٔ معمولی (باریونی)
ماده تاریک است. در نتیجه مادهٔ معمولی (باریونی) تنها ۰٫۱٪ ± ۴٫۸۴٪ از جهان فیزیکی است. ستارگان، سیارات، و ابرهای گازی قابل مشاهده تنها در حدود ۶٪ ماده عادی (باریونی) را تشکیل می‌دهند. فرضیه‌های رقیب متعددی در مورد سرانجام جهان و آنچه قبل از مه‌بانگ بوده است مطرح شده‌اند اما سایر فیزیکدانان و فلاسفه از گمانه‌زنی در این مورد خودداری می‌کنند، زیرا تردید دارند که وضعیت‌های ماقبل مه‌بانگ هرگز در دسترس دانش بشری قرار گیرند. برخی فیزیکدانان فرضیات چندجهانی مختلفی ارائه داده‌اند که در آن‌ها جهان ما به عنوان یکی از
داده‌اند که در آن‌ها جهان ما به عنوان یکی از چندین جهان مشابه موجود، در نظر گرفته می‌شود. تعریف. تعریف جهان فیزیکی عبارت است از کل فضا و زمان (فضازمان) و محتویات آنها.این محتویات شامل کل انرژی در اشکال مختلف آن مثل تابش الکترومغناطیسی و ماده؛ و بنابراین کل سیارات، اقمار، ستارگان و کهکشانها و محتویات فضای میان‌کهکشانی می‌شود. جهان همچنین شامل قوانین فیزیکی است که روی انرژی و ماده تأثیر می‌گذارند؛ مانند قوانین پایستگی، مکانیک کلاسیک و نسبیت. جهان اغلب به عنوان «تمامیت وجود»، یا هرچیزی که وجود دارد، هرآنچه
«تمامیت وجود»، یا هرچیزی که وجود دارد، هرآنچه وجود داشته است و هرآنچه به‌وجود خواهد آمد؛ تعریف می‌شود. به نظر برخی از فلاسفه و دانشمندان، حتی ایده‌ها مثل ریاضیات و منطق را نیز باید جزئی از تعریف جهان دانست. واژه جهان همچنین ممکن است اشاره به مفاهیم دیگری همچون کیهان، دنیا و طبیعت به کار رود. ریشه‌شناسی. معادل انگلیسی واژهٔ جهان، Universe است که خود برگرفته از واژهٔ کهن فرانسوی univers است که آن نیز به نوبه خود در واژهٔ لاتینِ universum ریشه دارد. این واژه لاتین توسط سیسرون و بعدها توسط نویسندگان لاتین دیگر
توسط سیسرون و بعدها توسط نویسندگان لاتین دیگر در معانی کم‌وبیش یکسانی با معنی امروزی آن در زبان به کار رفته است. مترادف‌ها. یکی از واژگان رایج برای جهان در میان یونانیان باستان، از زمان فیثاغورث به بعد، واژهٔ ("توپان" به معنی «همه») بود که به عنوان کل ماده و فضا تعریف می‌شد و همچنین ("تو هولون" به معنی «همه چیزها») که الزاماً شامل فضاهای خالی نمی‌شد. واژه مترادف دیگر نیز ("هو کوسموس" به معنی «دنیا» یا «کیهان») بود. مترادف‌هایی برای آن در زبان لاتین نیز وجود دارد (totum, mundus, natura) و به زبان‌های امروزی
دارد (totum, mundus, natura) و به زبان‌های امروزی نیز راه یافته‌اند، به عنوان مثال واژگان آلمانی Das All ,Weltal و Natur برای جهان استفاده می‌شوند. همان مترادف‌ها را در زبان انگلیسی نیز می‌توان یافت: واژه (مثلاً everything), (مثلاً cosmology), (مثلاً many-worlds interpretation) و (مثلاً natural law یا natural philosophy). گاه‌شماری و مه‌بانگ. مدل علمیِ پذیرفته‌شده برای توصیف تکامل جهان، نظریه مه‌بانگ نام دارد. بر اساس مدل مه‌بانگ، در نخستین لحظات، جهان در حالت بسیار "داغ" و "فشرده"ای بود و سپس منبسط و سرد
بسیار "داغ" و "فشرده"ای بود و سپس منبسط و سرد شد. این مدل بر پایه نظریه نسبیت عام اینشتین بنا شده و بر پیش‌فرضهایی همچون همگن و همسانگرد بودن فضا متکی است. نسخه‌ای از این مدل که با نام لامبدا-سی‌دی‌ام شناخته می‌شود، بر مبنای یک ثابت کیهانی "لامبدا" و ماده تاریک سرد (CDM) ساخته‌شده و ساده‌ترین مدلی است که می‌تواند مشاهدات متعددی در جهان را به خوبی توضیح دهد. مدل مه‌بانگ قادر است برای مشاهداتی همچون تابش زمینه کیهانی، رابطه میان فاصله و میزان انتقال به سرخ کهکشان‌ها و فراوانی اتم‌های هیدروژن نسبت به هلیم،
کهکشان‌ها و فراوانی اتم‌های هیدروژن نسبت به هلیم، توضیح ارائه دهد. وضعیت داغ و فشرده اولیه جهان، دوره پلانک نامیده می‌شود؛ دوره کوتاهی از زمان ۰ تا یک واحد زمان پلانک که تقریباً معادل ۴۳-۱۰ ثانیه است. در طی دوره پلانک همه انواع ماده و انرژی در فضایی بسیار کوچک فشرده شده بودند و قدرت نیروی گرانش -که اکنون با اختلاف زیادی ضعیف‌ترین نیرو از بین نیروهای چهارگانه است- به اندازه نیروهای بنیادی دیگر بود و احتمالاً نیروهای بنیادی به صورت یک نیروی واحد به هم‌پیوسته بوده‌اند. از دوره پلانک به بعد، جهان پیوسته در حال
از دوره پلانک به بعد، جهان پیوسته در حال انبساط بوده است تا به مقیاس کنونی خود رسیده و احتمالاً دوره بسیار کوتاهی از انبساط بسیار سریع (تورم کیهانی) را نیز پشت‌سر گذاشته است که در ۳۲-۱۰ ثانیه نخست رخ داده است. انبساط جهان از انبساط‌هایی که در اطراف خود مشاهده می‌کنیم کاملاً متفاوت است. اشیا در فضا جابجایی فیزیکی نداشتند بلکه خود متریکی که فضا را تعریف می‌کند، در حال تغییر است. اگرچه اشیایی که در این فضازمان قرار دارند نمی‌توانند با سرعتی بیشتر از سرعت نور حرکت کنند، اما متریکی که بر فضازمان حکمرانی می‌کند،
کنند، اما متریکی که بر فضازمان حکمرانی می‌کند، خود از این محدودیت مستثنی است. دوره تورمی نخستین توضیح می‌دهد که چرا فضا تخت است و بسیار بزرگتر از آن است که نور بتواند از آغاز جهان تا کنون، کل آن را طی کند. در نخستین لحظات وجود جهان، چهار نیروی بنیادی از هم جدا شدند. با ادامه سرد شدن جهان، در دوره‌های کوتاهی به نامهای دوره کوارک و دوره هادرون و دوره لپتون چند نوع از ذرات زیراتمی امکان تشکیل شدن پیدا کردند. پشت سر گذاشتن تمام این مراحل روی‌هم‌رفته کمتر از ۱۰ ثانیه پس از پیدایش جهان طول کشید. این عناصر بنیادی
پس از پیدایش جهان طول کشید. این عناصر بنیادی ترکیبهای پایداری با یکدیگر تشکیل دادند و پروتون‌ها و نوترون‌های پایداری به‌وجود آمدند و بعدها در واکنش‌های هسته‌ای، هسته‌های اتمهای بزرگتر هم به‌وجود آمدند. این فرایند، هسته‌زایی مه‌بانگ نام دارد که در حدود ۱۷ دقیقه طول کشید و تقریباً ۲۰ دقیقه پس از مه‌بانگ خاتمه یافت؛ بنابراین تنها سریع‌ترین و ساده‌ترین واکنش‌ها رخ دادند. تقریباً ۲۵٪ پروتون‌ها و همه نوترون‌های جهان به هلیم همراه با اندکی دوتریم (شکلی از هیدروژن) و لیتیم تبدیل شدند. تمام عناصر دیگر در مقادیر
و لیتیم تبدیل شدند. تمام عناصر دیگر در مقادیر بسیار کوچکی به‌وجود آمدند. بقیه ۷۵٪ پروتون‌ها دست نخورده به شکل هسته هیدروژن باقی ماندند. پس از پایان هسته‌زایی جهان وارد دوره فوتون شد. ر این دوره جهان برای تشکیل اتمهای خنثی بیش از حد داغ بود و ماده موجود در جهان عمدتاً یک پلاسمای داغ چگال متشکل از الکترون‌های با بار منفی، نوترینوهای خنثی و هسته‌های با بار مثبت بود. پس از ۳۷۷ هزار سال، جهان به اندازه کافی سرد شد تا الکترون‌ها و هسته‌ها نخستین اتم‌های پایدار را تشکیل دهند. این دوره به دلایل تاریخی به نام دوره
تشکیل دهند. این دوره به دلایل تاریخی به نام دوره بازترکیبی شناخته می‌شود اما در حقیقت الکترونها و هسته‌ها برای نخستین بار ترکیب می‌شدند. برخلاف پلاسما، اتمهای خنثی نسبت به بسیاری از طول موجهای نور شفاف هستند، و به همین دلیل برای نخستین بار جهان شفاف شد. فوتونهایی که در هنگام تشکیل اتمها آزاد (واجفتیده) شدند را هنوز می‌توان در تابش زمینه کیهانی (CMB) دید. با انبساط جهان چگالی انرژی تابش الکترومغناطیسی سریع تر از چگالی ماده کاهش می‌یابد زیرا انرژی یک فوتون با افزایش طول موج کاهش می‌یابد. پس از حدود ۴۷ هزار
افزایش طول موج کاهش می‌یابد. پس از حدود ۴۷ هزار سال چگالی انرژی ماده بیشتر از فوتون‌ها و نوترینوها شد و نقش بیشتری در رفتار جهان در مقیاس‌های بزرگتر پیدا کرد. بدین ترتیب دوران برتری تابش به پابان رسید و دوران برتری ماده آغاز شد. در نخستین لحظات جهان، نوسانات بسیار کوچک در چگالی جهان باعث تمرکز ماده تاریک شد که به تدریج شکل می‌گرفت. ماده معمولی بر اثر گرانش به آن نزدیک شد و در نهایت ابرهای غول‌پیکر گازی و ستاره‌ها و کهکشانها در مکانهایی که ماده تاریک در آنجا چگال‌تر بود به‌وجود آمدند؛ و فضاهای پوچ هم در
چگال‌تر بود به‌وجود آمدند؛ و فضاهای پوچ هم در نقاطی که چگالی ماده تاریک کمتر بود به‌وجود آمدند. پس از ۱۰۰ تا ۳۰۰ میلیون سال نخستین ستاره‌ها که با نام ستارگان جمعیت سوم شناخته می‌شوندِ به‌وجود آمدند. این ستاره‌ها احتمالاً بسیار بزرگ، نورانی، غیر فلزی بودند و عمر کوتاهی داشتند. این ستاره‌ها سبب بازیونیده‌شدن تدریجی جهان در طی ۲۰۰–۵۰۰ میلیون تا ۱ میلیارد سال شدند و از طریق هسته‌زایی ستاره‌ای منبع پیدایش عناصر سنگین‌تر از هلیم شدند. در جهان نوعی انرژی اسرارآمیز - احتمالاً یک میدان نرده‌ای به نام انرژی تاریک
- احتمالاً یک میدان نرده‌ای به نام انرژی تاریک نیز وجود داردکه چگالی آن در گذر زمان تغییر نمی‌کند. پس از ۹٫۸ میالیارد سال جهان به اندازه‌ای منبسط شده‌بود که چگالی ماده از چگالی انرژی تاریک کمتر شد و شروع دوران برتری انرژی تاریک بود که هنوز ادامه دارد. در این دوران انبساط جهان به دلیل انرژی تاریک شتابدار است. ویژگی‌های فیزیکی. از بین چهار نیروی بنیادی، گرانش است که در فواصل در مقیاس‌های نجومی غالب است، زیرا تأثیر گرانش تجمعی است؛ بر عکس بارهای مثبت و منفی که یکدیگر را خنثی می‌کنند و باعث می‌شوند که تأثیر
که یکدیگر را خنثی می‌کنند و باعث می‌شوند که تأثیر الکترومغناطیس در فواصل نجومی ناچیز باشد. دو نیروی دیگر یعنی هسته‌ای قوی و هسته‌ای ضعیف، تاثیرشان با افزایش مسافت به شدت کاهش می‌یابد و تأثیرات آنها محدود به فواصل با مقیاس‌های زیراتمی است. به نظر می‌رسد که مقدار ماده موجود در جهان بسیار بیشتر از مقدار ضدماده موجود است؛ عدم تقارنی که احتمالاً به پدیده نقض سی‌پی مرتبط است. این عدم تعادل بین ماده و ضدماده، مسبب وجود کل ماده‌ای است که امروز در جهان وجود است؛ زیرا اگر ذرات ماده و ضدماده به تعداد مساوی در مه‌بانگ
اگر ذرات ماده و ضدماده به تعداد مساوی در مه‌بانگ تولید می‌شدند، می‌بایست یکدیگر را به‌طور کامل نابود می‌کردند و در نتیجه برهم‌کنش آنها تنها فوتون باقی می‌ماند. همچنین به نظر می‌رسد که اندازه تکانه و تکانه زاویه‌ای خالص جهان صفر است که اگر جهان را متناهی بدانیم، این با قوانین پذیرفته شده فیزیک سازگار است. این قوانین، قانون گاوس و ناواگرایی شبه‌تانسور ضربه-انرژی-تکانه هستند. اندازه و نواحی. طبق نظریه نسبیت عام، از آنجا که جهان در حال انبساط است و سرعت نور نیز محدود است؛ نواحی دوردست فضا ممکن است در طول عمر
محدود است؛ نواحی دوردست فضا ممکن است در طول عمر جهان هرگز برهم‌کنشی با ما نداشته باشند؛ مثلاً امواج رادیویی که از زمین فرستاده می‌شوند ممکن است هرگز به برخی نواحی در فضا نرسند، حتی اگر جهان همیشه وجود داشته باشد: فضا ممکن است با سرعتی بیشتر از سرعت پیمایش نور، منبسط شود. ناحیه فضایی که قابل رویت با تلسکوپ باشد، جهان قابل مشاهده نامیده می‌شود که به مکان ناظر بستگی دارد. فاصله ویژه - یعنی فاصله‌ای که در زمان مشخص مثلاً زمان حال، اندازه‌گیری شود و مربوط به آن زمان است - میان زمین و لبه جهان قابل مشاهده در
آن زمان است - میان زمین و لبه جهان قابل مشاهده در حدود ۴۶ میلیارد سال نوری(۱۴ میلیارد پارسک) است، پس قطر جهان قابل مشاهده در حدود ۹۳ میلیارد سال نوری است. مسافت پیموده‌شده توسط که نوری که از لبه جهان قابل مشاهده می‌آید، تقریباً برابر است با سن جهان ضرب در سرعت نور؛ . البته این عدد را نمی‌توان به عنوان فاصله در هر زمانی شمار آورد، زیرا لبه‌های جهان قابل مشاهده و زمین از آن زمان تا کنون دورتر شده‌اند.برای درک میزان بزرگی جهان قابل مشاهده، در نظر بگیرید که قطر یک کهکشان معمولی در حدود ۳۰٬۰۰۰ سال نوری (۹/۱۹۸
یک کهکشان معمولی در حدود ۳۰٬۰۰۰ سال نوری (۹/۱۹۸ کیلو پارسک) است و فاصلهٔ دو کهکشان همسایه به‌طور معمول در حدود ۳ میلیون سال نوری (۹۱۹/۸ کیلو پارسک) است. به عنوان مثال، قطر کهکشان راه شیری تقریباً بین ۱۰۰٬۰۰۰ تا ۱۸۰٬۰۰۰ سال نوری است،و نزدیکترین کهکشان خواهر آن، کهکشان زن برزنجیر است، که تقریباً ۲٫۵ میلیون سال نوری از آن فاصله دارد از آنجا که شانس دیدن فضای فراتر از جهان قابل مشاهده را نداریم، نمی‌توان مشخص نمود که اندازه جهان متناهی یا نامتناهی است. تخمین‌ها پیشنهاد می‌دهند که که اگر کل جهان نیز متناهی باشد
پیشنهاد می‌دهند که که اگر کل جهان نیز متناهی باشد باید اندازه آن در حدود ۲۵۰ برابر جهان قابل مشاهده باشد. برخی دیگر این تخمین را زیر سؤال برده و اندازه کل جهان به فرض متناهی بودن آن را در حد formula_1 مگاپارسک می‌دانند. انبساط و سن. اخترشناسان با تکیه بر این فرض که مدل لامبدا-سی‌دی‌ام توصیف دقیقی از تکامل جهان از حالت داغ و چگال اولیه تا وضعیت کنونی آن است، سن جهان را با اندازه‌گیری پارامترهای کیهان‌شناسی مدل، محاسبه کنند. این مدل از لحاظ نظری به خوبی فهمیده شده است و با مشاهدات اخترشناسی بسیار دقیق
فهمیده شده است و با مشاهدات اخترشناسی بسیار دقیق انجام‌شده توسط دبلیومپ و پلانک همخوانی دارد. از جمله مشاهداتی که با این مدل تطابق دارند می‌توان به ناهمسانگردی تابش ریزموج زمینه کیهانی، رابطه میان روشنایی و انتقال به سرخ در ابرنواخترهای نوع Ia اشاره نمود. مشاهدات دیگری مانند ثابت هابل، فراوانی خوشه‌های کهکشانی، همگرایی گرانشی ضعیف نیز به‌طور عمومی با این مدل سازگار هستند اما در حال حاضر با دقت پایینتری اندازه‌گیری شده‌اند. با این پیش‌فرض که مدل لامبدا-سی‌دی‌ام درست باشد، با اندازه‌گیری پارامترها توسط
درست باشد، با اندازه‌گیری پارامترها توسط تکنیک‌ها و آزمایش‌های متعدد، تا سال ۲۰۱۵ دقیقترین رقم به دست آمده برای سن کنونی جهان ۰٫۰۲۱ ± ۱۳٫۷۹۹ میلیارد سال است. جهان و محتویات آن در گذر زمان تکامل یافته‌اند؛ مثلاً جمعیت نسبی اختروش‌ها و کهکشان‌ها تغییر کرده و خود فضا نیز منبسط شده است. این انبساط می‌تواند پاسخی برای این پرسش باشد که چرا دانشمندان روی زمین می‌توانند نور کهکشانی را که ۳۰ میلیارد سال نوری با آن‌ها فاصله دارد، ببینند؛ در حالیکه نور حداکثر در حدود ۱۳ میلیارد سال (به‌اندازهٔ سن جهان) برای انتشار و
۱۳ میلیارد سال (به‌اندازهٔ سن جهان) برای انتشار و رسیدن به آن‌ها زمان داشته است. پاسخ این پرسش این است که خود فضای بین زمین و کهکشان مزبور منبسط شده و آن‌ها را از هم دور کرده است. انبساط فضا همچنین با این مشاهدهٔ تجربی همخوانی دارد که نور دریافتی از کهکشان‌های دور دچار پدیدهٔ انتقال به سرخ می‌گردد؛ از آنجا که جهان در انبساط است و این کهکشان‌ها در حال دور شدن از ما هستند، طول موج فوتون‌های منتشر شده از این منبع نور متحرک در طول سفر خود کشیده شده و افزایش می‌یابد و بسامد کاهش می‌یابد. بر پایه مطالعات انجام
و بسامد کاهش می‌یابد. بر پایه مطالعات انجام شده بر روی ابرنواختر نوع Ia و داده‌های دیگر، سرعت انبساط در حال افزایش است. هر چه میزان ماده در جهان بیشتر باشد، میزان جاذبه گرانشی دوطرفه میان مواد نیز بیشتر خواهد بود. اگر جهان خیلی چگال بود ممکن بود که دوباره منقبض شده و به یک نقطه تکینگی گرانشی رمبش کند. اگر میزان ماده موجود در جهان خیلی کم می‌بود نیز، خود-گرانشی آنقدر ضعیف می‌شد که امکان شکل‌گیری ساختارهای نجومی مانند کهکشانها و سیارات و سامانه‌های سیاره‌ای به‌وجود نمی‌آمد. از زمان مه‌بانگ جهان به شکل