payamvha/North_RAG huggingface dataset:
و اندیشه‌ای سطحی و تک‌بعدی دارند و دگراندیشان را مجال رشد و نمو و شکوفایی نمی‌دهند و تنها به آنان که مرید و سرسپرده‌شان باشند اجازه فعالیت می‌دهند و دیگران را زیر پا له می‌کنند، شعر و آثار سفارشی می‌پذیرند و شبکه‌ای تار عنکبوتی در تمام نشریات مهم و سرشناس تنیده‌اند. سایه این روشنفکران و نویسندگان رسمی بر تمام عرصه ادبی و محافل نویسندگی سنگینی می‌کند و نگاه تحمیلی‌شان در همه جا گسترده‌است. یکی از قربانیان این باندهای مافیایی، قهرمان این رمان یعنی مرشد است که در فصل‌های بعدی رمان ظاهر می‌شود و می‌بینیم که
که در فصل‌های بعدی رمان ظاهر می‌شود و می‌بینیم که این حضرات ریش و سبیل‌دار چه بلایی به سر او با آن همه خلاقیت و عشق و شور آورده‌اند. برلیوز و بزدومنی به شکلی اتفاقی در پاتریارک پاندز یکی از پارک‌های مسکو با ولند (Woland) روبرو می‌شوند. بزدومنی که به تازگی شعری ضد مذهبی از سوی برلیوز سفارش گرفته‌است آن را به او می‌سپارد تا در نشریه‌اش چاپ کند و با هم در مورد ماجرای مصلوب شدن مسیح حرف می‌زنند و برلیوز وجود خارجی عیسی ناصری را از اساس انکار می‌کند و آن را ساخته ذهن تاریخ‌نویسان و کاهنان قوم می‌داند. درست در
ذهن تاریخ‌نویسان و کاهنان قوم می‌داند. درست در همین زمان سر و کله ولند در چهره یک پروفسور خارجی پیدا می‌شود و در مورد ماجرای مسیح آن‌ها را به چالش می‌گیرد. او داستان را که در واقع فصلی از کتاب چاپ‌نشده مرشد است و در فصل‌های بعد با او آشنا می‌شویم به گونه‌ای بسیار قوی و اثرگذار روایت می‌کند. قدرت بیان او با مرگ ناگهانی و تکان‌دهندهٔ برلیوز که اندکی بعد اتفاق می‌افتد و از سوی ولند از قبل پیش‌بینی شده بود، چنان اثر شگفتی بر شاعر جوان می‌گذارد که روان او را از هم می‌گسلد و وی را راهی بیمارستان روانی می‌کند و
هم می‌گسلد و وی را راهی بیمارستان روانی می‌کند و او که در اثر این حادثه ضربه هولناکی خورده و تمام باورهایش به هم ریخته و به‌تدریج در اثر آن تحولی ژرف در اندیشه‌اش پدید می‌آید به تمامی شفا نمی‌یابد تا این‌که با مرشد در همان بیمارستان ملاقات می‌کند و این ملاقات راه هدایت و رستگاری را بر او می‌گشاید. در پایان این داستان شگفت و در یک فضای سیال و فرار سورئالیستی دو دلداده یعنی مرشد و مارگریتا که اکنون به کمک ابلیس به وصال هم رسیده‌اند، هر دو سوار بر اسب، سرخوش و شادان به دنبال ولند از آستان این جهان می‌گذرند و
شادان به دنبال ولند از آستان این جهان می‌گذرند و برای آخرین بار مسکو را از فراز تپه‌ای می‌نگرند. شهری که یادآور اورشلیم عهد عیسای ناصری است و اکنون در پی توفان سختی که آن را فرا گرفته در تاریکی و ظلمت محض فرومی‌رود. آنان سبکبار و سبک‌بال دست در دست یکدیگر از کرانه‌های این جهان می‌گذرند و پا به جهان ابدی می‌گذارند. به فارسی. نخستین ترجمه فارسی از این کتاب را عباس میلانی انجام داده‌است. کار ترجمه از سال ۱۳۶۰ شروع شد و یک سال طول کشید. انتشارات نشرنو آن را در سال ۱۳۶۲ در تیراژ پنج هزار نسخه منتشر کرد. روزنامه
۱۳۶۲ در تیراژ پنج هزار نسخه منتشر کرد. روزنامه ایران در گزارشی که به مناسبت چاپ بیستم این ترجمه در سال ۱۳۹۷ منتشر کرد، نوشت که یکصد هزار نسخه از این ترجمه به فروش فروش رفته‌است. حمید رضا آتش بر آب هم آن را از متن روسی ترجمه کرده‌است. منابع. N.B. , Canada.
گَهواره یکی از دو بخش شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه در غرب ایران است. این بخش داری دو دهستان به نام‌های گورانی و قلخانی است و مرکز آن شهر گهواره می‌باشد.جمعیت زیادی از این مردمان از ایل کلهر شهرستان ایوان غرب هستند.مردمان قلخانی از هفت ماله بان سیری کلهر ایوان غرب هستند که در این منطقه سکونت دارند.زبان مردم بخش گهواره کردی گورانی است بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت این بخش در سال ۱۳۹۵ برابر با ۱۵٬۶۰۶ نفر بوده‌ است. این بخش 128 روستا دارد که 107 روستا دارای سکنه است. بیشتر اهالی پیرو مذهب اهل حق
دارای سکنه است. بیشتر اهالی پیرو مذهب اهل حق می‌باشند. و به زبان کردی با گویش های مختلف نظیر هورامی و گورانی تکلم می کنند. تنبور و انواع محصولات کشاورزی که در راس آن سیب قرار دارد از جمله محصوولات و ره‌آورد های این منطقه می‌باشد. رودخانه زمکان کوه های قلعه قاضی بزه هو و باغات سرسبز منطقه گهواره از جمله دیدنی های این ناحیه هستند تفسیمات. دهستان‌ها. دهستان گوران با مجموع ۶۱ روستا که ۶ روستا فاقد سکنه است. دهستان قلخانی با مجموع ۵۵ روستا که ۴ روستای آن خالی از سکنه است.
مک‌دانل داگلاس اف-۱۵ ایگل، یک جنگنده تک‌سرنشین آمریکایی است که برای برتری هوایی به سفارش دولت آمریکا (برای نیروی هوایی و گارد ملی هوایی ایالات متحده آمریکا) طراحی و ساخته شده است. این هواپیما را شرکت مک‌دانل داگلاس که اکنون بخشی از شرکت بوئینگ است، می‌ساخت. اف-۱۵، جنگنده اصلی آمریکا برای مراقبت از مرزهای هوایی این کشور است. ساخت و توسعهٔ جنگندهٔ تاکتیکی اف-۱۵. هواپیماهای جنگی جذابیتی خاص در مقایسه با دیگر هواپیماها از خود نشان می‌دهند به عنوان مثال در جنگ جهانی اول هواپیماهای جنگی دو باله، در جنگ جهانی دوم
اول هواپیماهای جنگی دو باله، در جنگ جهانی دوم هواپیماهایی چون مسرشمیت ب‌اف ۱۰۹، اسپیت فایر، موستانگ و زیرو، جنگندهٔ اف-۸۶ که نقش خود را بر فراز کره نشان دادند و جنگنده مک‌دانل داگلاس اف-۴ فانتوم ۲ که در دههٔ ۱۹۶۰ زبانزد و معروف گردید و پس از آن جنگندهٔ تاکتیکی اف-۱۵ معروف به عقاب ساخته و ارائه شده‌است. در واقع می‌توان گفت که قابلیت‌های استثنایی اف-۱۵ ناشی از ترکیب ویژگی‌های کارآمد است. استفاده از دو موتور قدرتمند توربوفن با قدرت ۲۹,۰۰۰ پوند کشش (۱۳,۱۵۴ کیلوگرم) در ثبت اوج‌گیری و شتاب و دارا بودن یک سازه
در ثبت اوج‌گیری و شتاب و دارا بودن یک سازه هوایی قوی که حاصل هزاران ساعت مطالعه و بررسی‌های رایانه‌ای و انجام آزمایش‌های تونل باد بوده و نیز استفاده از سطوح فرامین پروازی قوی که قابلیت پرواز را در این هواپیما خارق‌العاده ساخته است؛ همچنین استفاده از سامانهٔ هوایی دیجیتال و نصب یک رادار با برد بلند حدود ۱۰۰ مایل (۱۶۰کیلومتر) در اف-۱۵ و به‌کارگیری آخرین نوع رادار برد متوسط و استفاده از موشک‌های هوا به هوای اسپارو و کوتاه برد حرارت یاب سایدوایندر و مجهز شدن این جنگنده به توپ سرعت بالا، از آن یک عقاب با سرعت
جنگنده به توپ سرعت بالا، از آن یک عقاب با سرعت بالا ساخته است. توسعهٔ جنگنده اف-۱۵ با تولید هواپیماهای جدید روسی در سال ۱۹۶۷ هم‌زمان گردید و این در حالی بود که در همان زمان جنگنده‌های اف-۴ در ویتنام در گیر بودند؛ در واقع تحت این شرایط، نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا به‌طور جدی ساخت جنگندهٔ اف-۱۵ را آغاز نمود. مدل دیگر از اف-۱۵، اف-۱۵ عقاب ضربتی نام دارد. مدل دیگری نیز با نام اف-۱۵ عقاب بیصدا (Silent Eagle) معرفی گشت ولی با کنسل شدن آن پروژه، هرگز به تولید نرسید. این جنگنده در نیروی هوایی ایالات متحده
نرسید. این جنگنده در نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا به احتمال تا سال ۲۰۳۰ به صورت عملیاتی حضور خواهد داشت و انتظار می‌رود سپس اف-۲۲ رپتور جایگزین اف-۱۵ شود. تاریخچه عملیاتی. نخستین شکار موفق این جنگنده در سال ۱۹۷۹ توسط خلبان نیروی هوایی اسرائیل صورت گرفت. طی عملیات اپرا در جنگ ایران و عراق که علیه تأسیسات هسته‌ای عراق صورت گرفت نیز اف-۱۵ها وظیفهٔ اسکورت سایر هواپیماهای اسرائیلی را بر عهده داشتند. در اقدام ژوئن ۱۹۸۴ دو فروند اف-۱۵ نیروی هوایی سلطنتی سعودی در درگیری با دو جنگنده اف-۴ فانتوم ۲ ، یک فروند
در درگیری با دو جنگنده اف-۴ فانتوم ۲ ، یک فروند فانتوم ایرانی را سرنگون کردند. فانتوم دوم به علت نقص فنی حاصل از درگیری از رده خارج شد. مشخصات. کارایی. جنگنده اف-۱۵ ایگل با ثبت رکورد نرخ شکست به موفقیت ۰–۹۵ در نبردهای برتری هوایی یکی از موفق‌ترین جنگنده توسعه‌یافته توسط بشر تا به امروز است. جنگ‌افزارها. یک توپ ۲۰ میلی‌متری ام۶۱ والکان چهار موشک هوا به هوای ایم-۹ سایدوایندر با هدایت حرارتی و چهار موشک ایم-۷ اسپارو با هدایت راداری نیم فعال یا هشت موشک ایم-۱۲۰ آمرام و شش موشک هدایت اپتیکی ای‌جی‌ام-۶۵ ماوریک و
آمرام و شش موشک هدایت اپتیکی ای‌جی‌ام-۶۵ ماوریک و چهار موشک ضد رادار ای‌جی‌ام-۸۸ هارم و شانزده بمب هدایت ماهواره‌ای جی‌بی‌یو-۵۴ جیدم یا شانزده بمب هدایت پذیر جی‌بی‌یو-۳۸ اس‌دی‌بی.
جنرال داینامیکس اف-۱۶ فایتینگ فالکن به معنای شاهین مبارز، جت جنگندهٔ چندمنظورهٔ تک موتورهٔ مافوق صوت است که توانایی عملیات در تمام شرایط آب و هوایی را دارا است؛ این جنگنده توانمند توسط شرکت جنرال داینامیکس به سفارش دولت ایالات متحده آمریکا در دههٔ ۱۹۷۰ طراحی کرد. نخستین پرواز این هواپیما در سال ۱۹۷۴ انجام شده و چهار سال بعد تحت عنوان اسکادران۳۴ وارد فعالیت رسمی در نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا شد. از سال ۱۹۹۳ در پی فروش بخش هواپیمایی جنرال داینامیکس به شرکت لاکهید این هواپیما در لاکهید مارتین تولید
به شرکت لاکهید این هواپیما در لاکهید مارتین تولید می‌شود. اف-۱۶ به‌عنوان یک جنگنده سبک و ساده و ارزان برای نیروی هوایی آمریکا طراحی شده که بتوان شمار بسیاری از آن را در اختیار داشته و از این طریق برتری هوایی را به دست آورد. تا امروز بیش از ۴۵۰۰ فروند از این هواپیما تولید شده و واپسین خریدار آن نیز عراق است که ۱۸ فروند اف-۱۶ سفارش داده‌است. در مجموع ۲۵ کشور از این هواپیما استفاده می‌کنند و مدل‌هائی از آن در ژاپن و ترکیه هم تولید می‌شود. در سال ۲۰۰۹ در مجموع ۲۳۰۹ فروند اف-۱۶ در کشورهای مختلف جهان عملیاتی
۲۳۰۹ فروند اف-۱۶ در کشورهای مختلف جهان عملیاتی بوده‌اند که این رقم بیشتر از هر هواپیمای جنگی دیگر است و به این معنا است که ۱۵ درصد از کل هواپیماهای جنگی جهان را اف-۱۶ها تشکیل می‌دهند. این جنگنده در مقایسه با دیگر جنگنده‌های مشابه، اقتصادی و مقرون به صرفه است. طراحی. نمای کلی. جنگنده اف-۱۶، یک هواپیمای تک‌موتوره تاکتیکی چندمنظوره مافوق‌صوت، با قابلیت مانور بسیار بالائی است. این هواپیما، نسبت به نسل‌های پیشین خود، کوچک‌تر و سبک‌تر است، اما با بهره‌گیری از سامانه‌های پیشرفته هوانوردی و آیرودینامیکی، از جمله
پیشرفته هوانوردی و آیرودینامیکی، از جمله استفاده برای نخستین بار از سیستم کنترل پرواز و نیز سامانه پرواز با سیم (fly-by-wire)، توانایی مانوردهی فوق‌العاده‌ای دارد. اف-۱۶، نخستین هواپیمای جنگنده‌ای بود که به‌طور اختصاصی، برای انجام مانورهایی با شتاب ۹ جی طراحی شد که بدین ترتیب، می‌توانست به سرعتی بیش از ۲ ماخ برسد. از نوآوری‌های آن می‌توان به سایبان شفاف بدون قاب جلو برای دید بهتر، اهرم کنترل کناری و صندلی متمایل برای کاهش اثرات شتاب جی بر خلبان اشاره کرد. این هواپیما، به یک توپ داخلی ۲۰ میلی‌متری ام۶۱
این هواپیما، به یک توپ داخلی ۲۰ میلی‌متری ام۶۱ ولکان، در بدنه بال چپ مسلح بوده و قابلیت نصب انواع موشک‌ها، بمب‌ها و کپسول‌ها را در جایگاه‌های متعدد خود دارد. نسبت رانش به وزن آن، بالاتر از یک است که امکان صعود سریع و شتاب‌گیری عمودی را فراهم می‌آورد. اف-۱۶، با هدف کاهش هزینه ساخت و تسهیل در نگهداری آن طراحی شد. ساختار بدنه آن از حدود ۸۰٪ آلیاژ آلومینیوم هوانوردی، ۸٪ فولاد، ۳٪ مواد کامپوزیتی و ۱.۵% تیتانیوم تشکیل شده است. اجزایی همچون فلپ‌های لبه حمله، تثبیت‌کننده‌ها و باله‌های زیرین هواپیما، از ساختار
و باله‌های زیرین هواپیما، از ساختار لانه‌زنبوری آلومینیومی و روکش لمینیت، از جنس اپوکسی گرافیت بهره می‌برند. تعداد نقاط اتصال‌های سوخت و مودول‌های قابل تعویض، در مقایسه با نسل پیشین آن، به‌طور چشم‌گیری کاهش یافته و ۸۰٪ پنل‌های قابل دسترس، بدون نیاز بداشتن پایه، قابل باز شدن هستند. ورودی هوا به‌گونه‌ای طراحی شده تا در موقعیتی عقب‌تر از دماغه ولی جلوتر از نقطه‌ای قرار گیرد که موجب کاهش افت جریان هوا و درگیری آیرودینامیکی شود. هرچند برنامه LWF، عمر مفید سازه را، برای ۴,۰۰۰ ساعت پرواز در نظر گرفته بود، اما
را، برای ۴,۰۰۰ ساعت پرواز در نظر گرفته بود، اما مهندسان جنرال داینامیکس، ساختار اف-۱۶ را، برای ۸,۰۰۰ ساعت پرواز، با توان انجام مانورهای ۹ جی و با سوخت کامل داخلی طراحی کردند. این رویکرد، با تغییر مأموریت هواپیما از نبرد هوابه‌هوای چندمنظوره، بسیار مفید واقع شد. تغییرات در کاربری عملیاتی و افزودن سامانه‌های جدید، باعث افزایش وزن و در نتیجه نیاز به برنامه‌های متعدد تقویت بدنه سازی این هواپیما شده است. پیکربندی کلی. اف-۱۶، دارای بال دلتا با نوک کوتاه و ادغام بدنه به بال بوده و در قسمت پیشین بدنه، دارای سطوح
بدنه به بال بوده و در قسمت پیشین بدنه، دارای سطوح گردابی (strake) برای کنترل گردابهای هوائی است. ورودی هوا در زیر بدنه، با صفحه جداکننده ثابت قرار گرفته است که هوا را به موتور توربوفن منتقل می‌کند. این هواپیما دارای دم سه‌گانه معمولی، با دم افقی کاملاً متحرک (stabilator)، دو باله زیرین در عقب بدنه و ارابه فرود سه‌چرخ است. دریچه سوخت‌گیری هوایی، در پشت سایبان حبابی یک‌تکه کابین قرار دارد. ترمز هوایی به‌صورت صفحات شکاف‌دار در انتهای پیوست بال به بدنه و قلاب فرود، در زیر بدنه تعبیه شده‌اند. معمولاً محفظه‌ای
فرود، در زیر بدنه تعبیه شده‌اند. معمولاً محفظه‌ای در زیر سکان عمودی، تجهیزات جنگ الکترونیکی یا چتر ترمز را در خود جای می‌دهد. مدل‌های بعدی اف-۱۶، دارای پیوست پشتی بلندتری هستند که برای حمل تجهیزات اضافی یا سوخت استفاده می‌شوند. در دهه ۱۹۶۰، مشخص شد که از پدیده "بالا‌بر شتابی"، می‌توان با استفاده از بال‌های با پس‌گرایی زیاد، به‌منظور دستیابی به زاویه حمله بالائی بهره‌برداری کرد. اف-۱۶ با هدف چالاکی بسیار بالا در نبرد هوایی، از بال دلتا با زاویه پس‌گرایی ۴۰ درجه و لبه عقبی مستقیم بهره می‌برد. بال این
۴۰ درجه و لبه عقبی مستقیم بهره می‌برد. بال این هواپیما، دارای قوس متغیری میباشد که توسط فلپ‌های جلو و عقب کنترل شده و توسط یک سامانه کنترل پرواز دیجیتالی تنظیم می‌شود. تغییرات بال توسط نیروی بالا‌بر بدنه کاهش یافته است. باله‌های راهنما (strakes) که از ریشه بال تا جلوی بدنه امتداد دارند، گرداب‌هایی با سرعت بالا ایجاد می‌کنند که با افزایش زاویه حمله، باعث ایجاد نیروی بالا‌برنده بیشتری می‌شوند. این ساختار، امکان استفاده از بال‌های کوچکتر و سبک‌تر را فراهم کرده، نرخ رول را افزایش داده و پایداری جهت‌گیری را
نرخ رول را افزایش داده و پایداری جهت‌گیری را بهبود می‌بخشد. تسلیحات. اف-۱۶ در ابتدا می‌توانست تا ۶ موشک کوتاه‌برد حرارتی AIM-9 سایدوایندر حمل کند؛ موشک‌های میان‌برد راداری AIM-7 اسپارو نیز در ترکیب تسلیحاتی آن قرار داشتند. مدل‌های جدیدتر، از موشک‌های AIM-120 AMRAAM نیز پشتیبانی می‌کنند که اغلب برای کاهش لرزش نوک بال، بر روی وینگ‌تیپ بال نصب می‌شوند. این جنگنده، قابلیت حمل انواع موشک‌های هوابه‌هوا و هوابه‌زمین، راکت‌ها، بمب‌ها، تجهیزات ECM، کپسول‌های هدف‌گیری و سوخت را دارد. در مجموع، اف-۱۶ دارای ۹ جایگاه
و سوخت را دارد. در مجموع، اف-۱۶ دارای ۹ جایگاه نصب تسلیحات است: ۶ زیر بال، ۲ بر روی وینگ‌تیپ بال و ۱ در زیر بدنه. دو موقعیت دیگر زیر بدنه، برای نصب سامانه‌های سنسوری یا راداری در دسترس هستند. توپ ولکان ۲۰ میلی‌متری M61A1 ، در سمت چپ بدنه نصب شده است. پایداری هوائی و پرواز با سیم. اف-۱۶، نخستین جنگنده با تولید همگانی است که عمداً با پایداری فضائی و مقاومت کاهش‌یافته هوائی طراحی شده است. این امر برای کاهش کشش و افزایش مانورپذیری صورت گرفت. برخلاف بیشتر هواپیماها که به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که در صورت رها
که به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که در صورت رها کردن کنترل‌ها، به حالت پایدار بازگردند، اف-۱۶ طوری طراحی شده که ناپایدار باشد و با کمک سامانه پرواز و با سیم چهار کاناله خود، این ناپایداری را جبران کند. این سامانه هزاران بار در ثانیه وضعیت پروازی را اندازه‌گیری کرده و سطوح پروازی را به‌گونه‌ای تنظیم می‌کند که پاسخ به فرمان خلبان، همراه با حفظ پایداری تامین شود. سامانه کنترل پرواز، دارای محدودکننده‌هایی است که از انجام مانورهایی با فشار بیشتر از ۹ جی، زوایای حمله خطرناک و یا لغزش جلوگیری می‌کند. با وجود این، در
خطرناک و یا لغزش جلوگیری می‌کند. با وجود این، در شرایط خاصی نظیر سرعت پایین و زاویه حمله بالا، امکان وجود پدیده «انحراف» و افتادن به حالت «سقوط» وجود دارد که در این حالت، هواپیما در وضعیت سقوط تقریباً آزاد قرار گرفته و کنترل سطوح پروازی بی‌اثر می‌شود. در چنین مواردی، محدودکننده‌ها را می‌توان برای بازیابی کنترل غیرفعال کرد. برخلاف هواپیمای YF-17 که از کنترل‌های مکانیکی-هیدرولیکی پشتیبانی بهره می‌برد، اف-۱۶ فاقد هرگونه اتصال مکانیکی به سطوح کنترل پرواز است و کاملاً به سامانه‌های الکتریکی وابسته است؛ از این
کاملاً به سامانه‌های الکتریکی وابسته است؛ از این رو، به‌عنوان «جنگنده برقی» شهرت یافت. طراحی چهارکاناله این سامانه، امکان ادامه پرواز با از دست رفتن یک کانال را نیز فراهم می‌کند. مدل‌های اولیه دارای رایانه آنالوگ بودند، ولی از مدل C/D بلوک ۴۰ به‌بعد، رایانه دیجیتال جایگزین شد. سامانه کنترل پرواز اولیه، نسبت به تخلیه الکترواستاتیک و صاعقه حساس بود و تا ۸۰٪، سامانه‌های الکترونیکی مدل‌های C/D آسیب‌پذیر بودند. کابین و ارگونومی. کابین اف-۱۶، دارای دید بی‌نظیری در میان جنگنده‌هاست. سایبان شفاف پلی‌کربنات یک‌تکه
میان جنگنده‌هاست. سایبان شفاف پلی‌کربنات یک‌تکه آن که در برابر برخورد پرنده ها مقاوم است، یک دید ۳۶۰ درجه‌ای به خلبان می‌دهد. صندلی خلبان با زاویه ۳۰ درجه به عقب متمایل است که تحمل شتاب جی را افزایش میدهد، ولی در ضمن، ممکن است که باعث ناراحتی گردن وی شود. به دلیل این زاویه و ضخامت سایبان، صندلی فاقد شکاف دهنده سایبان است و پیش از پرتاب، سایبان باید به طور کامل جدا شود. خلبان از اهرم کناری (side-stick) و دسته گاز برای کنترل هواپیما بهره می‌برد؛ پدال‌های معمول سکان نیز به کار می‌روند. برای سهولت در مانورهای
سکان نیز به کار می‌روند. برای سهولت در مانورهای پرشتاب، کلیدهای عملکردی متعدد به سامانه HOTAS منتقل شده‌اند. در ابتدا، اهرم کناری بدون حرکت فیزیکی طراحی شده بود، ولی به‌دلیل دشواری سازگاری خلبانان با آن، کمی جابجا شد. اف-۱۶ دارای نمایشگر سربالا (HUD) است که بدون مسدود کردن دید خلبان، اطلاعات پروازی و جنگی را در میدان دید او قرار می‌دهد. نمایشگرهای چندمنظوره (MFD) نیز برای اطلاعات ناوبری، رادار، سوخت، سلاح‌ها و موتور استفاده می‌شوند. نسخه‌های اولیه آن، دارای نمایشگرهای CRT تک‌رنگ بودند که در بلوک ۵۰/۵۲، به
نمایشگرهای CRT تک‌رنگ بودند که در بلوک ۵۰/۵۲، به LCDهای رنگی ارتقا یافتند. به‌روزرسانی میانه‌عمر (MLU)، قابلیت استفاده از دید در شب را اضافه کرد. سامانه نمایشگر کلاه‌خودی JHMCS از بلوک ۴۰ به‌بعد معرفی شد که امکان هدف‌گیری با حرکت سر را فراهم می‌کند. نسخه‌های جدیدتر، به سامانه Scorpion مجهز شده‌اند. در نوامبر ۲۰۲۴ اعلام شد که نیروی هوایی ایالات متحده، یک قرارداد ۹ میلیون دلاری، با شرکت دانمارکی Terma ، برای نصب سامانه صدای سه‌بعدی بر روی اف-۱۶ امضا کرده است. این سامانه صداهای رادیویی را به‌صورت فضایی تفکیک
این سامانه صداهای رادیویی را به‌صورت فضایی تفکیک کرده، آن‌ها را با جهت تهدید تطبیق می‌دهد و کاهش نویز را ارائه می‌دهد. رادار کنترل آتش. مدل‌های اولیه اف-۱۶A/B ، دارای رادار AN/APG-66 ساخت وستینگهاوس بودند که دارای آنتن مسطح شیار‌دار بود. این رادار، توانایی عملیات در محیط‌های کم صدا و یا شلوغ، با چهار فرکانس کاری در باند X را داشت. مدل بهبود ‌یافته آن بنام APG-66(V)2، برد و توانائی بیشتری داشت. در به‌روزرسانی MLU، مدل APG-66(V)2A به وجود آمد که با سرعت بیشتر و حافظه افزوده نصب شد. مدل AN/APG-68 با برد و
و حافظه افزوده نصب شد. مدل AN/APG-68 با برد و تفکیک‌پذیری بالاتر، در اف-۱۶C/D بلوک ۲۵ معرفی شد که دارای ۲۵ حالت عملیاتی، از جمله نقشه‌برداری زمینی و ردیابی چندهدفه بود. نسخه‌های بعدی همچون APG-68(V)9، دارای رادار گشودگی ترکیبی (SAR) و توانایی تشخیص اهداف با دقت بالا بودند. از سال ۲۰۰۴، ارتقای رادارهای APG-68، به استاندارد (V)10 با توانایی هدف‌گیری خودکار در همه شرایط جوی، آغاز شد. مدل اف-۱۶E/F ، دارای رادار AESA از نوع AN/APG-80 بود. همچنین رادار جدید AN/APG-83 SABR، به عنوان ارتقا برای ناوگان ایالات متحده
SABR، به عنوان ارتقا برای ناوگان ایالات متحده و تایوان معرفی شد. در سال ۲۰۲۰، قراردادی برای استفاده از این رادار، در برنامه افزایش عمر خدمت اف-۱۶ تا سال ۲۰۴۸ بسته شد. پیشرانه (موتور). موتور اولیه انتخاب‌شده برای اف-۱۶، موتور توربوفن پس‌سوزدار F100-PW-200 از "پرت و ویتنی" بود که پیش‌تر، در اف-۱۵ استفاده شده بود. این موتور دچار مشکلاتی نظیر کاهش ناگهانی توان خروجی و افت فشاری بود. در مدل‌های بعدی، از موتور F100-PW-220 با سامانه کنترل دیجیتالی (DEEC) استفاده کردند که قابلیت اطمینان بیشتری داشت. از سال ۱۹۹۷،
کردند که قابلیت اطمینان بیشتری داشت. از سال ۱۹۹۷، بسیاری از این موتورها به نسخه -220E ارتقا یافتند. برنامه موتورهای جایگزینی، باعث ورود موتور F110-GE-100 از جنرال الکتریک شد. این موتور با استفاده از ورودی جدید MCID، توان خروجی بیشتری پیدا کرد. بلوک‌های زوج دارای موتور پرت و ویتنی و بلوک‌های فرد دارای موتور GE هستند. برنامه موتورهای دارای افزایش عملکرد، منجر به معرفی F110-GE-129 برای بلوک ۵۰ و F100-PW-229 برای بلوک ۵۲ شد. بلوک ۶۰ که برای امارات متحده عربی ساخته شده، از موتور F110-GE-132 با بیشترین نیروی
ساخته شده، از موتور F110-GE-132 با بیشترین نیروی رانش بهره می‌برد. تاریخچه عملیاتی. ایالات متحده آمریکا. جنگنده F-16 در نیروی هوایی ایالات متحده (USAF)، نیروی ذخیره هوایی و نیز گارد ملی هوایی به‌کار گرفته شده است. همچنین تیم آکروباتیک هوایی Thunderbirds نیز از آن استفاده می‌کند. نیروی دریایی آمریکا نیز از این جنگنده، به‌عنوان هواپیمای شبیه‌ساز دشمن، در مرکز آموزش هوایی و جنگی دریایی بهره می‌برد. نیروی هوایی ایالات متحده، در عملیات طوفان صحرا در سال 1991 و جنگ‌های بالکان در دهه 1990، ازجنگنده F-16 استفاده
جنگ‌های بالکان در دهه 1990، ازجنگنده F-16 استفاده کرد. در 2 مه 1999، یک فروند F-16 بر فراز غرب صربستان، توسط تیپ موشکی پدافند هوایی 250ام سرنگون شد. این هواپیما توسط دیوید گلدفین هدایت می‌شد که بعدا، رئیس ستاد نیروی هوایی ایالات متحده شد. F-16ها در عملیات نظارت بر مناطق پرواز ممنوعه عراق نیز مشارکت داشتند و در جنگ افغانستان (2001–2021) و جنگ عراق (از 2003)، حضور فعالی داشتند. در 2011، F-16 های نیروی هوایی آمریکا، در مداخله نظامی در لیبی شرکت کردند. در جریان حملات 11 سپتامبر 2001، دو فروند جنگنده F-16 بدون
حملات 11 سپتامبر 2001، دو فروند جنگنده F-16 بدون تسلیحات، برای مقابله با پرواز شماره 93 یونایتد ایرلاینز(United Airlines)به پرواز درآمدند، اما پیش از ورود به واشنگتن، این هواپیما توسط خود هواپیماربایان سقوط کرد. این F-16ها، سپس وظیفه گشت هوایی منطقه‌ای و اسکورت هواپیمای ریاست‌جمهوری (Air Force One) را برعهده گرفتند. در ابتدا مقرر شده بود که F-16، تا سال 2025 در نیروی هوایی باقی بماند، اما به دلیل تأخیر در برنامه F-35، ناوگان. F-16، تحت به‌روزرسانی جهت افزایش عمر عملیاتی قرار گرفت. در سال 2022، اعلام شد که
عمر عملیاتی قرار گرفت. در سال 2022، اعلام شد که این جنگنده، حداقل دو دهه دیگر در خدمت باقی خواهد ماند. اسرائیل. نیروی هوایی اسرائیل (IAF)، اولین موفقیت هوایی F-16 را در 28 آوریل 1981، با سرنگونی یک بالگرد سوری Mi-8 در دره بقاع ثبت کرد. در 7 ژوئن همان سال، هشت فروند F-16، به همراه شش فروند F-15، در عملیات اپرا شرکت کردند که درطی آن، راکتور هسته‌ای اوسیراک عراق منهدم شد. در جریان جنگ لبنان 1982، F-16 های اسرائیل، موفق به سرنگونی 44 هواگرد سوری شدند. در سال 2000، اسرائیل 102 فروند F-16I را به ارزش 4.5 میلیارد
اسرائیل 102 فروند F-16I را به ارزش 4.5 میلیارد دلار خریداری کرد. F-16 های اسرائیلی، در جنگ 2006 لبنان، جنگ غزه 2008–2009 و عملیات‌ متعددی علیه اهداف ایرانی در سوریه و عراق مشارکت داشتند. در 10 فوریه 2018، یک فروند F-16I ، توسط موشک زمین‌به‌هوای S-200 سوریه سرنگون شد؛ ولی خدمه آن به‌سلامت در خاک اسرائیل فرود آمدند. پس از حمله 7 اکتبر 2023 به اسرائیل، F-16Is در عملیات شمشیرهای آهنین، نقش کلیدی ایفا کردند. در اکتبر 2024، در جریان عملیات روزهای توبه، این جنگنده‌ها اهداف نظامی ایران را هدف قرار دادند. همچنین در
اهداف نظامی ایران را هدف قرار دادند. همچنین در عملیاتی علیه حوثی‌ها در یمن شرکت کردند، از جمله حمله به فرودگاه صنعا در دسامبر 2024. در 16 ژوئیه 2024، آخرین F-16 تک‌سرنشین مدل Barak-1 بازنشسته شد؛ اما مدل‌های دو نفره Brakeet و Sufa همچنان در خدمت باقی ماندند. پاکستان. نیروی هوایی پاکستان (PAF)، در طول جنگ افغانستان-شوروی (1980s)، موفق به سرنگونی 9 هواگرد افغان و شوروی شد که به خاک پاکستان وارد شده بودند. از سال 1986 تا 1989، F-16 های پاکستان، با موشک‌های AIM-9 Sidewinder هواگردهایی از قبیل Su-22، MiG-23، و
Sidewinder هواگردهایی از قبیل Su-22، MiG-23، و Su-25 را هدف قرار دادند. یک F-16 نیز به‌طور تصادفی توسط همرزم خود سرنگون شد. در 7 ژوئن 2002، یک F-16 پاکستانی، یک پهپاد اسرائیلی ساخت هند را سرنگون کرد. F-16 های پاکستان، در تمرینات مشترک با ترکیه، در عملیات‌های ضدتروریستی داخلی در منطقه FATA، و همچنین در عملیات‌ مقابله با هند، به‌ویژه در 27 فوریه 2019، مشارکت داشتند. در 8 مه 2025، رسانه‌های هندی، مدعی سرنگونی یک F-16 شدند، اما این خبر از سوی مقامات هندی تأیید نشد و پاکستان نیز آن را رد کرد. ترکیه. ترکیه اولین
و پاکستان نیز آن را رد کرد. ترکیه. ترکیه اولین F-16های خود را در 1987 دریافت کرد و تولید داخلی این جنگنده، تحت برنامه‌های Peace Onyx انجام شد. این جنگنده‌ها، بعدها به مدل Block 50/52+ ارتقاء یافتند و به رادار AESA و سامانه‌های جنگ الکترونیکی بومی تجهیز شدند. درگیری‌های متعدد با یونان، مشارکت در جنگ بوسنی و کوزوو، حملات علیه کردهای شمال عراق و همچنین مأموریت‌های حریم هوایی در سوریه، از جمله فعالیت‌های عملیاتی F-16های ترکیه بوده است. در نوامبر 2015، یک فروند 16 F-ترکیه، هواپیمای Su-24 روسیه را بر فراز مرز
16 F-ترکیه، هواپیمای Su-24 روسیه را بر فراز مرز سوریه سرنگون کرد. در مارس 2020 نیز، دو فروند Su-24 و یک فروند L-39 سوریه، توسط F-16های ترکیه هدف قرار گرفتند. ترکیه همچنین با توسعه موشک‌های هوا-به‌هوای بومی Bozdogan (برد کوتاه) و Gokdogan (برد بلند) برنامه مدرن‌سازی F-16 را دنبال می‌کند. مصر. در 16 فوریه 2015، F-16 های مصر، حملاتی علیه مواضع داعش در لیبی انجام دادند که منجر به کشته شدن 64 عضو این گروه شد. این حملات در پاسخ به قتل 21 کارگر قبطی توسط داعش بود. اروپا. نیروهای هوایی هلند، بلژیک، دانمارک و نروژ،
اروپا. نیروهای هوایی هلند، بلژیک، دانمارک و نروژ، همگی از F-16 بهره می‌برند. این جنگنده‌ها در عملیات کوزوو، افغانستان و لیبی شرکت داشتند. هلند و دانمارک در سال 2023 اعلام کردند که مجموعاً، تا 61 فروند F-16 به اوکراین خواهند داد. نروژ، بلژیک و دیگر کشورها نیز به این ائتلاف پیوستند. کرواسی در سال 2018، قصد خرید F-16های اسرائیلی را داشت، اما این قرارداد، به دلیل مخالفت آمریکا لغو شد. در نهایت، این کشور تصمیم به خرید جنگنده‌های رافال از فرانسه گرفت. بلغارستان در حال دریافت 16 فروند F-16 Block 70 است که قرار
در حال دریافت 16 فروند F-16 Block 70 است که قرار است بین سال‌های 2025 و 2027 تحویل داده شود. اوکراین. در سال 2023، یک ائتلاف بین‌المللی به رهبری دانمارک و هلند، آموزش خلبانان اوکراینی بر روی F-16 را آغاز کرد. در ژوئیه 2024، نخستین جنگنده‌ها به اوکراین تحویل داده شدند و در اوت همان سال، استفاده عملیاتی از آن‌ها آغاز شد. در 26 اوت، F-16 های اوکراینی برای نخستین بار، موشک‌های کروز روسیه را رهگیری کردند. تا مه 2025، اوکراین تأیید کرده که سه فروند F-16 خود را از دست داده است. یکی از این جنگنده‌ها، در 26 اوت
از دست داده است. یکی از این جنگنده‌ها، در 26 اوت سقوط کرد و دلیل آن احتمالاً آتش خودی اعلام شده است. در آوریل و مه 2025، دو جنگنده دیگر نیز در جریان عملیات رزمی از بین رفتند. سایر کشورها. ونزوئلا در سال 1992، از F-16های خود برای سرنگونی هواگردهای شورشی استفاده کرد. اندونزی نیز در سال 2003، درگیری کوتاهی با جنگنده‌های آمریکایی بر فراز دریای جاوه داشت. مراکش و بحرین، هر یک یک فروند F-16 خود را در جریان جنگ یمن از دست دادند. آرژانتین در سال 2024، قرارداد خرید 24 فروند F-16 از دانمارک را امضا کرد. نخستین