payamvha/North_RAG huggingface dataset:
به منظور سرکوب شورشیان انجام می‌دادند، در این شهر اقامت یا از آن عبور کرده‌اند کلنل چارلز ادواردییت، که در دوران قاجار از جاجرم بازدید کرده است، در سفرنامهٔ خویش از سکهٔ مکشوفه‌ای دارای تاریخ ۷۳۹ ه‍.ق یاد کرده که در ضربخانهٔ جاجرم ضرب شده بود. از آن جا که این شهر. «... در مسیر جادهٔ ابریشم بین دو ایستگاه نیشابور و دامغان قرار داشته…» همواره به آن توجه می‌شده است. راه دیگری نیز که استرآباد (گرگان قدیم) می‌گذشت شهرهای حاشیهٔ جنوبی دریای خزر را از طریق جاجرم به خراسان متصل می‌ساخت. چنان‌که به فرمان امیر
به خراسان متصل می‌ساخت. چنان‌که به فرمان امیر علیشیر نوایی، وزیر با تدبیر تیموریان، سه کاروانسرای مهم عشق، قلی (Qelly) و قره‌بیل (Qarabill)در مسیر همین راه در منطقهٔ جاجرم ساخته شد. «کلاویخو» سفیر دربار اسپانیا، در مسیر سفر خویش به دربار تیموریان از این شهر عبور کرده، قلعهٔ واقع در این شهر را توصیف کرده است. در جاجرم علاوه بر تات‌ها، که قدیمی‌ترین ساکنان این دیراند، ترکان گرایلی، طوایف عرب، روس‌ها و بخارایی‌ها سکنی گزیده‌اند. این اختلاط نژادی، بی‌شک، ناشی از موقعیت جغرافیایی خاص آن بوده است. ترکان گرایلی
از موقعیت جغرافیایی خاص آن بوده است. ترکان گرایلی شامل دو طایفهٔ مهم رمضانلو و مقصودلو هستند. گروه اول در دوران نادرشاه و گروه دوم در زمان محمد شاه قاجار از منطقهٔ کالپوش به این ناحیه آمده‌اند. «در حال حاضر از این مردم فقط خانوارهایی معدود مانده که آن‌ها نیز ترکی را از یاد برده و فارسی تکلم می‌کنند». «این ناحیه برای سالیان متمادی تحت سرپرستی حاکم بجنورد اداره می‌شد. اما قبل ازآن، گاهی از توابع استرآباد، بسطام یا نردین محسوب می‌شده است» و از دوران حیدرقلی خان سهام الدوله (از ایلخانان بجنورد در دوران
خان سهام الدوله (از ایلخانان بجنورد در دوران قاجاریه) جزء قلمرو حکومت بجنورد شده است. جاجرم در طول تاریخ خویش بارها، به دلیل هجوم طوایف ازبک و ترکمن، آسیب فراوان دیده است. در مرکز شهر جاجرم قلعه‌ای موسوم به «نارین قلعه» وجود دارد که تا اواخر دوران قاجار از آن استفاده می‌شده است. سیاحانی که در قرون اخیر از جاجرم عبور کرده‌اند. هر یک، این قلعه را توصیف کرده‌اند. این امر از ثباتی همیشگی در این قلعه حکایت دارد. بی شک ساکنان جاجرم در این دوره‌ها به دنبال آرامش و امنیتی بوده‌اند که جز در پناه دیوارهای بلند این
و امنیتی بوده‌اند که جز در پناه دیوارهای بلند این قلعه فراهم نمی‌آمده است. خاور بی‌بی شادلو (خواهر یارمحمدخان سهام‌الدوله، حکمران بجنورد معاصر با ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قاجار) در سفرنامهٔ خویش شرحی از این قلعه آورده است. گردگشری. کهن‌ترین و شاخص‌ترین بنای استان خراسان شمالی مسجد جامع جاجرم است که در مجموعه بافت قدیمی این شهرستان واقع شده است. جاجرم بخاطر آثار متعدد تاریخی و باستانی یکی از مناطق ارزشمند و شایان توجه باستانشناسی در استان خراسان شمالی است. این منطقه باستانی دارای آثار مهمی همچون محوطه
این منطقه باستانی دارای آثار مهمی همچون محوطه تاریخی تپه پهلوان، تپه حیدران و… با قدمت هفت هزار سال و نیز بناهای باارزشی نظیر مسجد جامع جاجرم است. مسجد جامع جاجرم. این بنا در داخل شهر جاجرم و در جنوب شرقی تپهٔ قلعه (نارین قلعه) واقع است. مسجد جامع جاجرم از نوع مساجد شبستانی است و پلان آن، «ابتدایی‌ترین سبک مسجدهای چهار ایوانی» را القا می‌کند. ورودی بنا در ضلع شمالی آن واقع است و به یک صحن کوچک با ابعاد ۵ / ۷ ضربدر ۵ / ۷ متر محدود می‌شود. شبستان‌های مسجد در دو ضلع شرقی و غربی این صحن قرار دارند. جهت صحن،
دو ضلع شرقی و غربی این صحن قرار دارند. جهت صحن، شمالی - جنوبی است و ضلع جنوبی آن از طریق یک ورودی بزرگ و رفیع به فضای گنبدخانه منتهی می‌شود. محراب مسجد با ارتفاع ۲۳۵ سانتیمتر و عمق ۸۵ سانتیمتر در ضلع جنوبی گنبدخانه است. دایرهٔ گنبد این بنا با کمک تکنیک ترمبه زنی اجرا شده است. رأس این ترمبه‌ها به شکل ترکش‌های خورشیدی و پایین آن‌ها به شکل لوزی‌های منظم و ذوزنقه‌هایی است که اضلاع پایین آن‌ها بر روی پایهٔ ترمبه استوار است. داخل گنبد به شکل نیم کاسهٔ ساده‌ای است که مرکز آن به یک ستارهٔ ۲۴ پر، که به‌طور برجسته
که مرکز آن به یک ستارهٔ ۲۴ پر، که به‌طور برجسته کار شده مزین است. فضای شبستان به وسیلهٔ طاق و تویزه پوشش یافته است. در پشت دیوار شرقی شبستان ضلع شرقی، یک فضای الحاقی اضافه شده که بیشتر در زمستان‌ها از آن استفاده می‌شود. این مسجد کوچک فاقد عناصری چون ایوان رفیع و مناره است و در مجموع نمای بیرونی آن فاقد تزیینات بوده و به استثنای سه عدد کاشی که بر پیشانی ایوان جنوبی جای دارد، قسمت عمدهٔ تزیینات را باید در گنبد خانه جستجو کرد. در این قسمت می‌توان از «تزیینات گچبری… ترمبه‌ها، لچکی‌ها و کاربندی زیر گنبد نام
گچبری… ترمبه‌ها، لچکی‌ها و کاربندی زیر گنبد نام برد.» «مصالح بنا کلاً سنگ، ملاط گچ، اندود کاهگل و گچ است که به‌طور حتم در اصل تزییناتی از کاشی نیز داشته است…». تاریخ بنای مسجد جامع جاجرم. سبک معماری اجرا شده در این مسجد بسیار ساده و ابتدایی به نظر می‌رسد. همچنین کوچک بودن ابعاد مسجد نیز این بنا را در نگاه اول حقیر جلوه می‌دهد. با این حال پلان آن از نوع ابتدایی‌ترین سبک مساجد چهار ایوانی اما «در مقام مقایسه با مساجدی نظیر مسجد جامع فهرج سبک تکامل یافته تری را نشان می‌دهد… و با استناد به معماری موجود و اجرای
نشان می‌دهد… و با استناد به معماری موجود و اجرای قوس‌ها و دهانه‌ها و ابعاد آن‌ها (احتمالاً) به قرن چهارم یا پنجم هجری تعلق دارد و در عداد یکی از ارزنده‌ترین آثار مذهبی به‌شمار می‌آید.» مؤلف مطلع الشمس کتیبهٔ کاشی‌های موجود در بنا را چنین توصیف کرده است: «بالای این صفه که کتیبهٔ مقصوره است سه آجر کاشی نصب شده در روی یک آجر سبز که دو ثلث آن شکسته، نوشته شده است: «توکلت» و در یک طرف «علی الله». در یک طرف و فی‌مابین صورتی شبیه به (مجمر) آویخته شده و با خط سیاهی است و در گوشهٔ دیگر آجر نوشته است «خدای بر آن
است و در گوشهٔ دیگر آجر نوشته است «خدای بر آن بنده مسلمان» و زیر این عبارت «در کار» و زیر آن «بر عشر معروف» و زیر آن، «دههٔ محرم سنه» پایین‌تر از آن «تقبل الله منه». در آجر کاشی وسط با خط جلی برجسته لفظ «یا احد» نوشته شده است. دربالای آجر سبز دیگر «لااله الا الله محمد رسول‌الله» و در زیر: سورهٔ فاتحة الکتاب، بعد از آن سوره توحید و در زیر «بتاریخ بیستم ماه سنهٔ سبع و سبعین». بعد از «سبع و سبعین» کلمهٔ لا یقرا [ناخوانا] که ظن قریب به یقین «خمسمائه» بوده و به نظر می‌رسد، در یک طرف طول آجر نیز نوشته شده است.
نظر می‌رسد، در یک طرف طول آجر نیز نوشته شده است. (ان الدین عند الله الاسلام) و در طرف دیگر (شهد الله انه لا اله الا هو و الملائکة و اولوا العلم قائما بالقسط). این آجرها را از محل دیگر به اینجا آورده و نصب کرده‌اند. حالا آن محل خارج از مسجد بوده یا داخل الله اعلم…». در حال حاضر کتیبهٔ کاشی‌های ایوان جنوبی، آسیب دیده و کلمهٔ «خمسمائه» از بین رفته است. در گزارش هیئت بررسی و شناسایی آثار و بناهای تاریخ خراسان دربارهٔ کتیبه‌های دیگر این بنا چنین آمده است: «... به گفتهٔ چند ریش سفید، کاشی دیگری در این مسجد وجود
گفتهٔ چند ریش سفید، کاشی دیگری در این مسجد وجود داشته که اشعاری بر آن نوشته شده بود و حاکی از تعمیرات بنا بوده است و این مطالب از زبان آن هاست: توفیق ز حضرت واحد شد درویش علی، ساعی این مسجد شد تاریخ طلب نمودم از پیر خرد گفتا ز غنچه ه ساقط شد» ماده تاریخ درج شده در بیت دوم، یعنی «غنج»، برابر است با ۱۰۳۴ که در این سال تعمیراتی در بنا انجام شده است. احتمالاً در نمای ایوان جنوبی مسجد کاشی‌هایی وجود داشته که تاریخ احداث آن را نشان می‌داده است و بعدها از بین رفته‌اند. سه کاشی کنونی نیز در تعمیرات بعدی به گونه‌ای
سه کاشی کنونی نیز در تعمیرات بعدی به گونه‌ای نامأنوس جایگزین آن‌ها شده‌اند. این کاشی‌ها، که اعتماد السلطنه نیز شرح مبسوطی از آن‌ها ارائه داده است، از لحاظ تکنیک ساخت و رنگ لعاب با کاشی‌هایی که زمانی در دورن مقبرهٔ علی بن مهزیار قرار داشته‌اند قابل مقایسه هستند. (این کاشی‌ها در اواخر دوران قاجاریه به مقبرهٔ «بش قارداش» در شش کیلومتری جنوب بجنورد منتقل شده‌اند؛ و در حال حاضر در گنجینهٔ هنرهای اسلامی تهران نگهداری می‌شوند). بنابراین تاریخ مذکور در این کاشی‌ها (۵۷۷ ه) به زمان ساخت بنا ارتباطی ندارد. مقبره علی
(۵۷۷ ه) به زمان ساخت بنا ارتباطی ندارد. مقبره علی بن مهزیار. «ابوالحسن علی بن مهزیار از اعاظم اصحاب ائمهٔ اطهار است. اصلاً از تخمهٔ عجم و مردم ایران به‌شمار می‌آید. پدرش، مهزیار، کیش ترسا داشته و در بلدهٔ دورق می‌نشسته از توابع ملک اهواز. او را توفیق الهی نصیب افتاده و به شرف اسلام فایز گشت. بعضی گفته‌اند پسرش علی نیز به اصغر سن و حداثت عمر مسلمان شد و به حق اهل بیت معرفت به هم رسانید…» علی بن مهزیار از سوی علی بن موسی الرضا و محمد تقی مقام نمایندگی و وکالت در نواحی جاجرم را داشته و تألیفات و کتب متعدد از
در نواحی جاجرم را داشته و تألیفات و کتب متعدد از وی بر جای مانده است. مقبرهٔ علی بن مهزیار در دو کیلومتری شرق جاجرم و در میان قبرستان شهر قرار دارد. گویا در گذشته علاوه بر این بنا چند بقعه تاریخی دیگر نیز در این محل وجود داشته که امروزه اثری از آن‌ها بر جای نمانده است. بنا دارای پلان مربع و عبارت است از یک اتاق که در ارتفاع چهار و نیم متری به وسیلهٔ چهار ترمبهٔ عمیق و چهار طاقنمای تزیینی به هشت ضلعی تبدیل شده و گنبد بنا بر روی آن استوار شده است. در هر ضلع و در فواصل بین ترمبه‌ها پنجره‌ای برای تأمین نور
و در فواصل بین ترمبه‌ها پنجره‌ای برای تأمین نور فضای داخل تعبیه شده است. ورودی بنا در ضلع شمالی آن قرار گرفته و در بالای آن تزیینات مقرنس کاری به چشم می‌خورد. اتاق مقبره در پشت این ورودی واقع است. به‌طور کلی فرم بنا به شکل چهار طاقی است که چشمهٔ طاق‌های شرقی و غربی آن مسدود شده است. صنیع الدوله در توصیف قبر موجود در داخل این بقعه آورده است: «شکل قبری که سه ذرع طول و یک ذرع و سه چارک عرض دارد و در بقعه موجود است و در بالای قبر آجرهای کاشی سبز ممتاز نصب کرده‌اند و آیات شریفهٔ قرآنی به خط ثلث با گل و بوته بر
و آیات شریفهٔ قرآنی به خط ثلث با گل و بوته بر روی آجرها برجسته رسم شده، اما چون افغان‌ها این آجرها را خراب کرده و در ثانی رسم نموده‌اند از ترتیب افتاده و آیات مبارکات خوانده نمی‌شود.» همچنین کلنل ییت، که گویا از آخرین افرادی بوده که کاشی‌ها را در این بنا دیده است، در توصیف این کاشی‌ها آورده است: «... در این بنا نوشته‌ای که روی آن نام این شخص ذکر شده باشد وجود نداشت. در این‌جا تنها نکتهٔ جالب برای ما این بود که این قبر تا ارتفاع دو متر و ده سانتیمتر یا دو متر و چهل سانتیمتری از کاشی‌های آبی رنگی، که آیه‌های
و چهل سانتیمتری از کاشی‌های آبی رنگی، که آیه‌های قرآن با خطوط درشتی روی آن‌ها نقش شده بود، پوشیده بود. این کاشی‌ها ۴۵ تا ۶۰ سانتیمتر عرض داشتند و خیلی خوب ساخته شده بودند. به نظر می‌آمد که این کاشی‌ها را از بنای دیگری برداشته و در این‌جا نصب کرده باشند؛ زیرا بیشتر آن‌ها به‌طور وارونه یا غیر منظم کار گذاشته شده بودند. به‌طور کلی بر روی این کاشی‌ها نتوانستیم تاریخی پیدا کنیم.» قابل ذکر است که سرانجام یار محمد خان شادلو، ایلخانی بجنورد(۱۲۵۴–۱۳۲۲ ه‍.ق)، به هنگام ساخت مقبره اش در «بش قارداش» این کاشی‌ها را از
ساخت مقبره اش در «بش قارداش» این کاشی‌ها را از محل خارج و در داخل مقبرهٔ خود نصب نمود. در سال ۱۳۱۶ رئیس معارف بجنورد آن‌ها را به ادارهٔ معارف و اوقاف خراسان تحویل داد. و در حال حاضر در «گنجینهٔ هنرهای اسلامی» تهران با شمارهٔ ثبت ۳۲۷۸ نگهداری می‌شوند. این کاشی‌ها با رنگ فیروزه ای تیره و دارای خطوط ثلث با رنگ سیاه هستند. این خطوط شامل آیهٔ شریفهٔ ۱۸ از سورهٔ آل عمران و آیات ۲۵۵ و ۲۵۶ سورهٔ مبارکهٔ بقره هستند. این مقبره در سال ۱۳۵۷ یک بار مرمت شده است و در سال ۱۳۷۱ نمای بیرونی آن با استفاده از آجر سفال
در سال ۱۳۷۱ نمای بیرونی آن با استفاده از آجر سفال بازسازی شده است. همچنین گنبد بنا در سال ۱۳۷۸ با ایزوگام پوشش یافته و فضای داخلی بنا نیز در سال ۱۳۷۹ گچ اندود شده است. تاریخ بنای مقبره علی بن مهزیار. چنان‌که اشاره شد فرم کلی بنا عبارت است از یک فضای مربع که گنبد بر روی آن تعبیه شده است، این سبک با سبک اجرا شده در مقابر منفرد عصر مغول قابل مقایسه است. گویا در زمان بازدید هیئت بررسی و شناسایی آثار و بناهای تاریخی خراسان، در اطراف بنا خرده آجرهای لعابدار و فیروزه ای رنگ و کاشی‌های آبی و قطعات گچبری‌هایی وجود
ای رنگ و کاشی‌های آبی و قطعات گچبری‌هایی وجود داشته که به نظر سرپرست هیئت با توجه به رنگ آجرها، نوع گچبری‌ها و همچنین فرم گنبد، ساخت اولیهٔ این مقبره به قرن هفتم تا دورهٔ تیموری مربوط می‌شود. هویت مقبره علی بن مهزیار. گروهی از محققان بر این باورند که این مقبره بن علی بن مهزیار تعلق ندارد؛ زیرا او در شهر اهواز مدفون است رضا احمدی بجنوردی، محقق تاریخ جاجرم، در مقاله‌ای ضمن تلاش برای اثبات تعلق این مقبره به علی بن مهزیار اهوازی، علت پیش آمدن این تردید را چنین بیان داشته است: «تشابه اسمی بین علی بن مهزیار و
بیان داشته است: «تشابه اسمی بین علی بن مهزیار و علی بن ابراهیم بن مهزیار و نیز ذکر برخی از احادیث با کلمهٔ قال ابن مهزیار باعث به اشتباه افتادن بعضی از علمای رجال شده و هر دو نفر را یکی دانسته‌اند. اهالی جاجرم، که چندین سال قبل جهت تعمیر بنای آرامگاه خواجه مهزیار نبش قبر کرده بودند، اولاً جنازهٔ وی را سالم یافته و از آن روز اعتقاد کاملی پیدا کرده و نذورات فراوان می‌کنند؛ ثانیاً سنگ قبری کشف کرده‌اند؛ که نوشت شده «هذا مرقد ماهزیار» و قسمتی از سنگ هم خوانده نمی‌شود. چنین به نظر می‌رسد که آرامگاه جاجرم مربوط
چنین به نظر می‌رسد که آرامگاه جاجرم مربوط به علی بن مهزیار و بقعهٔ موجود در اهواز مربوط به علی بن ابراهیم بن مهزیار باشد.» حمام قدیمی جاجرم. حمام قدیمی جاجرم نیز یکی از بناهای دوره صفوی است که در بافت فرسوده شهری و به فاصله نزدیکی در پای دامنه جنوبی تپه نارین قلعه و در شمال مسجد جامع جاجرم واقع شده است. این حمام به صورت نیمه زیر زمینی ساخته شده و از بخشهای مختلف شامل رختکن یا سربینه، گرمخانه، خزینه، آب‌انبار و قسمت‌های بیرونی شامل گلخن و منبع آب گرم تشکیل شده است. در بخشهایی از کف گرمخانه نقوش زیبای اسلیمی
است. در بخشهایی از کف گرمخانه نقوش زیبای اسلیمی و ختایی بر سنگ نقش شده که در نوع خود منحصربه‌فرد است. امامزاده ابراهیم روستای دربند. بنای امامزاده ابراهیم در یک کیلومتری شمال روستای دربند از توابع بخش سنخواست جاجرم واقع است. این بنا در کنار جادهٔ آسفالته‌ای، که روستای دربند را به روستای جوشقان متصل می‌کند قرار گرفته است و به اعتقاد اهالی، مدفن امامزاده ابراهیم، برادر علی بن موسی الرضا است. توصیف کلی بنا. بنای مقبره بر بالای یک صفحهٔ کم ارتفاع قرار گرفته است که این ارتفاع را می‌توان توسط چند پله، که در حال
که این ارتفاع را می‌توان توسط چند پله، که در حال تخریب هستند، پیمود. بنا دارای نقشهٔ چهار ضلعی و متأثر از سبک چهار طاقی است. پلان چهار ضلعی بنا در ارتفاع ۵ / ۳ متری با ایجاد یک پوشش مثلثی شکل بر کنج‌ها و یک طاقنمای کم عمق در هر ضلع و چهار طاقنمای دیگر با چهار روزنه در وسط اضلاع به پلان هشت ضلعی تبدیل شده، سپس دایرهٔ گنبد، که از داخل به شکل نیم کاسه است، تعبیه شده است. (۳۷) در حال حاضر داخل مقبره با گچ اندود شده و و درهای ورودی واقع در اضلاع شمالی و غربی و مسدود شده و به شکل طاقنما درآمده‌اند. ورودی‌های
و مسدود شده و به شکل طاقنما درآمده‌اند. ورودی‌های اضلاع شرقی و جنوبی باز هستند؛ و ورودی شرقی با پوشش جناقی سقف شده است. داخل مقبره فاقد هر گونه تزیینات است. در نمای خارجی بنا، در طرفین هر ورودی، یک منارهٔ کوتاه تزیینی تعبیه شده است. نمای داخلی و خارجی بنا در دوره‌های مختلف چندین بار گچ اندود شده است. در داخل ایوان‌های شرقی و شمالی بنا بقایای تزیینات گچبری به چشم می‌خورد که به روش قالبی ایجاد شده‌اند. در اطراف بنا قضاهای الحاقی وجود دارد که بر اثر عوامل جوی و فرسایش رو به ویرانی نهاده‌اند. آنچنان که در
جوی و فرسایش رو به ویرانی نهاده‌اند. آنچنان که در گزارش هیئت بررسی و شناسایی آثار و بناهای تاریخی خراسان ثبت شده است. این بنا در اوایل دههٔ پنجاه از وضعیت نسبتاً مطلوبی برخوردار بوده است. در اطراف بنا جدول‌کشی‌هایی موجود بوده و در محوطهٔ اطراف درختکاری داشته است. (۳۸) در زمان بازدید (سال ۱۳۸۰) تنها یکی دو درخت در نزدیکی بنا مشاهده شد. همچنین در محوطهٔ پیرامون بنا حفره‌های متعددی توسط سودجویان و حفاران غیرمجاز حفر گردیده و حتی در دیواره‌های بنا نیز حفره‌هایی ایجاد شده بود. این بنا در حال حاضر متروک شده و
ایجاد شده بود. این بنا در حال حاضر متروک شده و اهالی روستای دربند از محوطهٔ اطراف آن برای تدفین استفاده نمی‌کنند و این امر درصدمه دیدن بنا بی‌تأثیر نبوده است. تاریخ بنای امامزاده ابراهیم. در حال حاضر بنا فاقد کتیبه‌ای است که در تعیین قدمت آن راهگشا باشد. «آنچه مسلم است زیر ترمبه‌ها و طاقنماها ازاره‌ای به چشم می‌خورد که سابق بر این به‌طور حتم کتیبه‌ای داشته است. تکه‌های گچبری به دست آمده در اطراف بنا و خاکبرداری‌های داخل صحن این مطلب را تأیید می‌کند.»(۳۹) بنابراین برای تعین قدمت بنا باید به فرم و سبک‌های
بنابراین برای تعین قدمت بنا باید به فرم و سبک‌های معماری اجرا شده در آن توجه داشت. «نمای بیرونی بنا و حالت کلی آن یک بنای قرن هفتم را به ذهن بیننده القا می‌کند. به خصوص از نظر پلان و اجرای طاق‌ها و طاقنماها بی‌شباهت به بناهای قرن هفتم، که در جاجرم و گرمه دیده می‌شود، نیست؛ ولی به علت کوهستانی بودن این منطقه و در معرض برف و باران بودن، نماسازی آن به کلی با بناهای دیگر متفاوت است و الحاقاتی قطور و ضخیم در چهار گوشهٔ بنا ایجاد شده که دایرهٔ گنبد از بالای رأس این ترمبه‌ها و طاقنماها شروع شده و به صورت کلاه
این ترمبه‌ها و طاقنماها شروع شده و به صورت کلاه خودی درآمده است.»(۴۰) حفظ و مرمت آثار باستانی. مورخانی که به تاریخ منطقهٔ جاجرم پرداخته‌اند از بناهای مذهبی این منطقه نامی به میان نیاورده‌اند. تا در شناخت هویت واقعی و قدمت این بناها راهگشا باشند. از طرفی این بناها به دلیل اقبال مردم منطقه به آنها، در دوره‌های مختلف تعمیر شده و به ناچار دخل و تصرفاتی در آن‌ها صورت گرفته است که گاه باعث مخدوش شدن اصالت این بناها شده است. با این حال ساختار اصلی بناهای مذهبی موجود، به لحاظ کاربرد طاق و قوس‌ها برای کاهش وزن
موجود، به لحاظ کاربرد طاق و قوس‌ها برای کاهش وزن جرزها قابل مقایسه با سبک رایج در مقابر مربوط به قرون هفت و هشت هجری هستند. در میان این بناها، بنای امامزاده ابراهیم دربند، به دلیل سبک معماری خاص، در ردیف آثار ارزشمند منطقه محسوب می‌شود و با وجود آسیب‌هایی که بر آن وارد آمده است هنوز هم توجه هر شخص علاقه‌مند به میراث فرهنگی را جلب می‌کند، به همین دلیل باید مرمت آن به نحوی انجام شود که به ارزش‌های تاریخی آن لطمه‌ای وارد نشود. مردم‌شناسی. این شهرستان دارای تنوع قومیتی فارس، تات، کرد، ترک و آداب و رسوم و سنن
قومیتی فارس، تات، کرد، ترک و آداب و رسوم و سنن خاص و متفاوت با دیگر مناطق استان خراسان شمالی است. اغلب مردم جلگهٔ پهناور شوقان و منطقه‌ای به نام چهارده سنخواست به زبان تاتی تکلم می‌کنند که زبان بومی شمال خراسان است. شهر سنخواست و روستاهای اندقان، خراشا، کرف، جربت، دوبرجه، ملاویس، دربند، طبر و غیره از جمله مناطق تات‌زبان این شهرستان هستند. مردم روستاهای ارک، قراجه رباط، کلاته شور، قلی و کلاته موری به زبان کردی و مردم روستای کلاته ترک‌ها به زبان ترکی و مردم روستای قمیطه نیز تقریباً به فارسی جاجرمی صحبت
روستای قمیطه نیز تقریباً به فارسی جاجرمی صحبت می‌کنند. طایفهای گرایلی یا نایبها، مقصودی، رمضانلو، شیخ الاسلامی، شاکری از قدیمیترین طوایف تشکیل دهندهٔ شهر جاجرم می‌باشند. پیوند به بیرون. معرفی بناهای مذهبی تاریخی شهرستان جاجرم. وب سایت راسخون
شهرستان شیروان یکی از شهرستان‌ های استان خراسان شمالی در شمال شرق ایران است. جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۹۵، ۱۴۶۱۴۰ نفر بوده است. شهرستان شیروان ۳۷۸۹ کیلومتر مربع وسعت دارد. شیروان مرکز شهرستان شیروان و دومین شهر بزرگ و مهم استان خراسان شمالی است. جمعیت این شهر در سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران برابر با ۸۲٬۷۹۰ نفر بوده است که این جمعیت شامل ۲۰٬۸۷۸ خانوار می‌شود. جغرافیا. شهرستان شیروان ۳۷۸۹ کیلومتر مربع وسعت دارد و از شمال به کشور ترکمنستان، از جنوب به شهرستان اسفراین، از شرق به شهرستان فاروج و از غرب به
اسفراین، از شرق به شهرستان فاروج و از غرب به شهرستان بجنورد محدود می‌شود. مرکز آن شهر شیروان است. شیروان از شهرهای مرتفع استان خراسان شمالی است که در درهٔ رود مرزی اترک مابین کوه‌های کپه‌داغ و آلاداغ جای گرفته است. شیروان دارای آب و هوای نسبتاً سرد در زمستان و گرم و معتدل در تابستان می‌باشد. این شهرستان در سال ۱۳۸۵، تعداد ۱۶۴ هزار نفر جمعیت داشته است. آبشار اسطرخی. آبشار اسطرخی از بلندترین آبشارهای منطقهٔ شیروان است. طول این آبشار به ۲۰ متر می‌رسد. این آبشار در ۴۰ کیلومتری جنوب شهر شیروان، در دامنه‌های
در ۴۰ کیلومتری جنوب شهر شیروان، در دامنه‌های شمالی رشته‌کوه شاه‌جهان قرار دارد. در مسیر دسترسی به این آبشار، غار گلیان نیز از جاذبه‌های طبیعی این منطقه محسوب می‌شود. در حد فاصل سرچشمه و آبشار اسطرخی تک درخت کهن و تنومندی از نوع سرو کوهی وجود دارد که سن آن به ۶۰۰ سال می‌رسد. تقسیمات کشوری. شهرستان شیروان به سه بخش (بخش مرکزی، بخش سرحد، بخش قوشخانه) تقسیم می‌شود. شهرها: شیروان، زیارت شهرها: لوجلی شهرها: قوشخانه پیشینه. در ایران معمولاً شهرها و آبادی‌های قدیم را به پهلوانان و شهریاران نسبت می‌دهند، مثلاً
را به پهلوانان و شهریاران نسبت می‌دهند، مثلاً بجنورد را به بیژن و شیروان را به انوشیروان نسبت می‌دهند. نام شیروان منسوب به نقش شیری است که شکل و شمایل آن در دامنه شمالی کوه آغزی‌قاپاقلی که در امتداد شرقی کوه قراول چینگه قرار دارد مشاهده می‌گردد. این دو کوه در نزدیکی و جنوب شهر شیروان واقع و کلاً به «شیر کوه» نیز معروف شده پاست. سنگهای تشکیل دهنده شکل شیر با دیگر سنگهای کوه آغزی‌قاپاقلی، از نظر جنس، نوع و رنگ متفاوت است و هر بیننده‌ای این وجه تمایز «شکل شیر» را به وضوح مشاهده می‌کند. همچنین نام شیروان منسوب
را به وضوح مشاهده می‌کند. همچنین نام شیروان منسوب به شیربانانی بوده که در قرون گذشته در جنگل‌های منطقه شیروان به شکار و نگهداری شیر اشتغال داشته‌اند. شیروان روزگاری پایتخت قوم پارت بوده است. دیاکونوف محقق و نویسنده روسی معتقد است اولین امپراتوری مقتدر پارتها به‌نام کوشانیان در شیروان به‌وجود آمده است. ایزدو خاراکسی و استرابون از مورخین و جغرافی‌دانان یونان محل زندگی و حکومت امپراتوری پارت را در درّه رود اترک در شیروان ذکر کرده‌اند. شیروان در زمان اشکانیان در زمره قلمرو آنان قرار داشته و وجود گورهای زرتشتی
زمره قلمرو آنان قرار داشته و وجود گورهای زرتشتی و آثار تاریخی در نقاط گوناگون ناحیه شیروان، نه‌تنها بر شناخت رویدادهای تاریخی شیروان در پیش از تاریخ کمک می‌نماید، بلکه آبادی و اهمیت این شهر را در آن زمان نشان می‌دهد. شهرهای خراسان، از جمله شیروان، بین سال‌های ۳۱ و ۳۲ هـ. ق، در روزگار خلافت عثمان، به‌دست مسلمانان افتاد. در زمان حکومت طاهریان، صفاریان و سامانیان، شیروان یکی از آبادی‌های پرجمعیت و آباد بوده است. سلطان محمود غزنوی در بازگشت از هندوستان از مسیر راه مشهد - شیروان، یک شبانه‌روز در روستاهای دهستان
مشهد - شیروان، یک شبانه‌روز در روستاهای دهستان گلیان اردو زده است؛ به‌طوری که این محل را تخت سلطان محمود نیز می‌نامند. مغولان در ۶۱۸ هـ. ق، شهرهای خراسان، از جمله شیروان را گشودند و به کشتار و چپاول پرداختند. شیروان در ۸۷۴ هـ. ق، به دست تیمور لنگ افتاد. هم‌اکنون مقبره‌ای نیز منسوب به تیمور لنگ، واقع در روستای زیارت وجود دارد. شیروان در زمان صفویه از اعتبار و اهمیت ویژه‌ای برخوردار شد و در زمان شاه عباس بزرگ بیش از چهل‌هزار خانوار از کردهای جنگجو عمدتاً از نواحی شرقی آناتولی به این ناحیه کوچ کرده و در اینجا
شرقی آناتولی به این ناحیه کوچ کرده و در اینجا مستقر شدند. شاه عباس صفوی چند بار، از جمله در ۱۰۰۷ هـ. ق، به خراسان که مورد تاخت و تاز مردمان گوناگون بود و همچنین به شیروان سفر کرده است. نادرشاه افشار در ۲۴ شوال ۱۱۴۸ هـ. ق، به پادشاهی رسید و رضاقلی میرزا، پسرش را فرمانروای خراسان از جمله شیروان کرد. شیروان یکی از شهرهای مهم در دوره نادرشاه افشار به‌حساب می‌آمده است. در ۱۲۱۰ هـ. ق، آقامحمدخان قاجار هنگام رفتن به مشهد، از شیروان گذشت و امیر گونه خان، حاکم شیروان نسبت به وی اعلام وفاداری کرد. در روزگار محمد شاه
نسبت به وی اعلام وفاداری کرد. در روزگار محمد شاه قاجار، شیروان یکی از نواحی مهم درگیری‌های حاکمان محلی بود. ناصرالدین شاه قاجار، دو بار در سال‌های ۱۲۸۴ و ۱۳۰۰ هـ. ق، به خراسان سفر و از شیروان نیز دیدن کرد. زبان تاتی هم امروزه در بسیاری از روستاهای پیرامون شیروان مانند برزل‌آباد، برزلی و دهستان گلیان رواج دارد. در بعضی از قباله‌ها و اسناد قدیمی، بجنورد، مانه و سملقان و حتی اسفراین را از توابع جلیان (گلیان) شیروان عنوان کرده‌اند (مطلع‌الشمس). مکان‌های زیارتی و تفریحی. • حمام روستای پیرشهید
شهرستان سِمِلقان، یکی از شهرستان‌های استان خراسان شمالی ایران است. مرکز این شهرستان، شهر آشخانه است. این شهرستان در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۷۹ از شهرستان بجنورد جدا شد و مستقل گردید. نام پیشین این شهرستان، مانه و سملقان بود که در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۴۰۲ بخش مانه از این شهرستان جدا شد و به شهرستان تبدیل شد، و در پایان نام این شهرستان به سملقان تغییر پیدا کرد. پیشینه. وجود منابع سرشار طبیعی در شهرستان سملقان از دیرباز، جمعیت‌های انسانی را به خود جذب نموده و باعث پرورش فرهنگ‌های درخشان در منطقه شده است. وجود آثار تاریخی
درخشان در منطقه شده است. وجود آثار تاریخی از دوره‌های پیش از تاریخ تا دوره معاصر در بخش‌های مختلف این شهرستان، گویای استقرار مداوم بشر در این خطه است. بر پایه پژوهش‌های باستان‌شناسی، بخش‌هایی از شهرستان سملقان برای نخستین بار در حدود هشت هزار سال پیش مسکونی شده که آثار آن را می‌توان در تپه قلعه خان در دشت سملقان مشاهده کرد. این شهرستان طی دوره هخامنشی به عنوان بخشی از شهربانی پارت مطرح بوده و طی دوره‌های اشکانی و ساسانی نیز بسیار مورد توجه بوده است. پراکندگی محوطه‌های استقراری، قلعه‌های تدافعی، مراکز مذهبی
محوطه‌های استقراری، قلعه‌های تدافعی، مراکز مذهبی و نیز کشف سکه‌های دورهٔ ساسانی در بخش‌های مختلف شهرستان گواه این مدعی است. پیشینهٔ نام. سملقان بر گرفته شده از واژه اصیل فارسی سمنگان می‌باشد؛ سمنگان در زبان فارسی به معنای سرزمین چمن و گل است. وجود شایعه ای در میان مردم مبنی بر اینکه تهمینه، مادر سهراب و همسر رستم، قهرمان داستان‌های ملی ایرانیان از این منطقه می‌باشد بر اهمیت موضوع می‌افزاید؛ در این باب که تهمینه و سهراب از سمنگان بوده‌اند، هیچ شک و شبهه ای وجود ندارد اما باید یادآور شد که وجود شهرهای سمنگان
ندارد اما باید یادآور شد که وجود شهرهای سمنگان به تعداد زیاد در خراسان قدیم، این امر را برای محققان مشکل نموده است. وجود شهرها و مناطقی با نام سمنگان در افغانستان و تاجیکستان که در قدیم جزو خراسان بزرگ بوده‌اند، نشانگر اهمیت این شهر در نزد ایرانیان، بالاخص اهل خراسان بوده است. باید بر این نکته تأکید نمود که سمنگان مورد نظر ما خاستگاه سهراب نمی‌باشد، بلکه به علت اساطیری بودن، این نام بر منطقه ما گذاشته شده و ساکنان اولیه از آریایی‌ها اصیل بوده‌اند. با تسخیر ایران به‌دست اعراب مسلمان و تأثیر آنان بر زبان
ایران به‌دست اعراب مسلمان و تأثیر آنان بر زبان فارسی، سمنگان به سمنجان تغییر یافت. در قرون اولیه اسلامی، سمنجان در میان مردم متداول بوده است و سپس با نفوذ و تسلط ترکان بر ایران، سمنجان به سملقان تغییر یافت. سملقان نیز در زبان فارسی معنای سرزمین چمن و گل سرخ را می‌دهد که با توجه به وجود دشت‌های پوشیده از شقایق و لاله‌های وحشی که در قدیم الایام به‌مراتب بیشتر از امروز بوده، به‌درستی کاربرد این واژه بر این سرزمین می‌توان پی برد. مردم‌شناسی. بیشتر ساکنین شهرستان سملقان را کردهای کرمانج تشکیل می‌دهند؛ کردهای