payamvha/North_RAG huggingface dataset:
تاجیکی را با الفبای سیریلیک که در آن تغییراتی داده شده‌است، می‌نویسند، که به آن الفبای تاجیکی می‌گویند. مجلس تاجیکستان در سال ۱۳۷۸ (۱۹۹۹ میلادی) با حذف واژهٔ «فارسی»، نام قانونی زبان این کشور را «تاجیکی» اعلام کرد. نام. تا سدهٔ نوزدهم، فارسی‌زبانان افغانستان و آسیای میانه برای زبان خویش نام جدایی نداشتند و بدان «فارسی» می‌گفتند. واژهٔ «تاجیک» در فارسی به‌معنای خارجی و بیگانه بوده که ترک‌زبانان از آن برای اشاره به فارسی‌زبانان استفاده می‌کردند (واژه تات نیز از همین ریشه است) و از آن جا این نام برای این گویش
همین ریشه است) و از آن جا این نام برای این گویش فارسی انتخاب شده‌است. در سال ۱۹۸۹، با رشد ملی‌گرایی در میان تاجیک‌ها قانونی تصویب شد که تاجیکی را زبان دولت اعلام می‌کرد. این قانون همچنین تاجیکی را با فارسی یکسان دانسته و نام زبان را "فارسی تاجیکی" معرفی می‌کرد و خواستار به‌کارگیری دوبارهٔ خط فارسی شده بود. در سال ۱۹۹۹، واژهٔ "فارسی" از قانون زبان کشور حذف شد. پیشینه. تاریخ آغازین. فارسی از زبان کهن‌تر پارسی میانه (یا پهلوی) آمده که آن نیز خود از پارسی باستان سرچشمه گرفته‌است. این دو زبان برخاسته از ناحیهٔ
سرچشمه گرفته‌است. این دو زبان برخاسته از ناحیهٔ باستانی پارس (استان فارس امروزی در جنوب ایران) هستند. پارسی باستان زبان رسمی شاهنشاهی هخامنشی بود و نوادهٔ آن، پارسی میانه، به‌عنوان زبان رسمی و دینی شاهنشاهی ساسانی درآمد که در این دوران در دیگر سرزمین‌های ایرانی گسترش بسیاری یافت. پس از ورود اسلام به ایران، فارسی وارد دورهٔ نوین شد. به‌گفتهٔ بسیاری از پژوهشگران، زبان فارسی نو در آغاز در فرارود و خراسان که امروزه بخش‌هایی از ایران، افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان را در بر می‌گیرد، توسعه یافت. گرچه
و ترکمنستان را در بر می‌گیرد، توسعه یافت. گرچه فارسی نو در اصل از تبار پارسی میانه بود، در آن عناصری از زبان‌های ایرانی آسیای میانه همانند سُغدی نیز وجود داشت. در پی حملهٔ اعراب به ایران در سدهٔ هشتم میلادی، زبان عربی برای دوره‌ای تبدیل به زبان اداری این مناطق شد و فارسی و دیگر زبان‌های ایرانی به حوزه‌های خصوصی محدود شدند. در پِی بنیان‌گذاری دولت سامانی در سدهٔ نهم، که شهرهای بخارا، سمرقند و هرات را دربرداشت، فارسی نو به‌عنوان زبان دَربار پدیدار شد و به‌سرعت جای عربی را گرفت. نفوذ عربی همچنان به شکل خط
جای عربی را گرفت. نفوذ عربی همچنان به شکل خط فارسی که تا سدهٔ بیستم برای نوشتن این زبان استفاده می‌شد و وام‌واژگان بسیار ادامه یافت. فارسی نو برای سده‌های بسیار به زبان میانجی آسیای میانه تبدیل شد هرچند که در پایان زبان جغتایی در بسیاری از مناطق جایگزین آن شد. از سدهٔ شانزدهم فارسی در آسیای میانه تحت تأثیر فشار فزاینده‌ای از زبان‌های ترکی همسایه قرار گرفت. این زبان که روزی در سرتاسر ترکمنستان، همانند مرو، رایج بود، امروزه عملاً در آن کشور وجود ندارد. ازبکی نیز در بسیاری از مناطق ازبکستان امروزی جایگزین
نیز در بسیاری از مناطق ازبکستان امروزی جایگزین تاجیکی شده‌است. با این وجود تاجیکی هنوز در سمرقند، بخارا، سرخان‌دریا و بسیاری از مناطق تاجیکستان امروزی رایج است. دورهٔ روس‌ها. امپراتوری روسیه در ترکستان غربی سیاست‌های ترک‌سازی را بر تاجیک‌های فرغانه و سمرقند اجرا می‌کرد تا در این مناطق زبان تاجیکی با ازبکی جایگزین شود. هرچند این سیاست‌ها تاکنون بی‌نتیجه مانده‌اند، اما اقلیت‌های بزرگ ازبک‌زبانی در این مناطق که روزی کاملاً فارسی‌زبان بوده‌اند، پدیدار شده‌اند. بنیان‌گذاری جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان در
بنیان‌گذاری جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان در اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در سال ۱۹۲۹ و رسمی شدن فارسی تاجیکی در کنار روسی به این زبان کمک‌های بسیاری کرد. با این حال، تعداد قابل‌توجّهی از تاجیک‌زبانان در خارج از مرزهای جمهوری باقی ماندند، که بیشتر در جمهوری شوروی سوسیالیستی ازبکستان بودند، که باعث ایجاد تنش میان تاجیک‌ها و ازبک‌ها شد. سمرقند و بخارا که مرکز تاریخی بی‌چون‌وچرای فارسی‌زبانان در آسیای میانه بودند، هیچ‌یک در این جمهوری تازه‌تأسیس قرار نگرفتند. پس از بنیان‌گذاری این جمهوری، گروه‌های بزرگی
پس از بنیان‌گذاری این جمهوری، گروه‌های بزرگی از تاجیکان بدان‌جا، به‌ویژه در ناحیهٔ پایتخت، دوشنبه، مهاجرت کردند و در زندگی سیاسی، فرهنگی و اقتصادی جمهوری نفوذ قابل‌ توجهی یافتند. تأثیر این مهاجران تاجیک از جمهوری شوروی ازبکستان چنان است که تاجیکی معیار ادبی بیش از آن که بر پایهٔ لهجه‌های مرکزی تاجیکی که بومی منطقهٔ دوشنبه و مناطق پیرامونش باشد، بر پایهٔ گویش‌های شمالی این زبان (سمرقند و بخارا) است و در نتیجه، گویش‌های رایج در منطقه‌ای که پایتخت واقع شده‌است، با فارسی تاجیکی معیار منطبق نیست. برای نمونه،
با فارسی تاجیکی معیار منطبق نیست. برای نمونه، گویش‌های شمالی، و همچنین تاجیکی معیار، واج /ɵ/ دارند، ولی این واج اصلاً در لهجه‌های صحبت شده در منطقه دوشنبه وجود ندارد. پس از استقلال. پس از سقوط اتحاد جماهیر شوروی و استقلال تاجیکستان در سال ۱۹۹۱، دولت تاجیکستان تلاش‌های اساسی برای ارتقای کاربرد تاجیکی در تمام زمینه‌های زندگی عمومی و خصوصی انجام داده‌است. تاجیکی در حال به دست آوردن جایگاه خود در میان طبقات بالای کشور است که در گذشته روسی‌سازی‌شده بودند و به نقش خود به‌عنوان زبان بومی بیشتر مردم کشور ادامه
نقش خود به‌عنوان زبان بومی بیشتر مردم کشور ادامه می‌دهد. شمار نشریات تاجیکی نیز افزایش یافته‌است. افزایش تماس با رسانه‌های ایران و افغانستان، پس از دهه‌ها انزوای در دوران شوروی نیز در پیشرفت این زبان تأثیر گذاشته‌است. پراکندگی جغرافیایی. فارسی‌زبان ملی و رسمی تاجیکستان است که به الفبای سیریلیک تاجیکی نوشته می‌شود. فارسی زبان مادری نزدیک به ۷٫۵ میلیون نفر یا ۸۴٫۳٪ از شهروندان این کشور است. شهرهای بزرگ تاجیکستان شامل دوشنبه (پایتخت)، خُجَند، کولاب، پَنجکَنت، باختر، خاروغ و استروشن همگی فارسی‌زبانند. فارسی در
خاروغ و استروشن همگی فارسی‌زبانند. فارسی در تاجیکستان تا دههٔ ۱۹۲۰ میلادی همانند سایر کشورهای فارسی‌زبان به الفبای فارسی نوشته می‌شد. پس از رخداد انقلاب اکتبر در تاجیکستان گونه‌ای از الفبای لاتین برای نوشتن فارسی معرفی شد که در آوریل ۱۹۲۸، رسماً جای خط فارسی را گرفت. الفبای سیریلیک تاجیکی نیز در اواخر دههٔ ۱۹۳۰ میلادی در جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان رواج یافت و جایگزین الفبای پیشین لاتین شد. پس از سال ۱۹۳۹ میلادی، انتشار آثار به خط فارسی ممنوع اعلام شد. بر پایهٔ آمار رسمی ازبکستان تاجیک‌ها ۵٪ از جمعیت
بر پایهٔ آمار رسمی ازبکستان تاجیک‌ها ۵٪ از جمعیت کل این کشور را شامل می‌شوند. اما آمارهای غیررسمی شمار تاجیکان این کشور را میان ۱۰ تا ۱۲ میلیون نفر یا ۳۰ تا ۴۰ درصد از جمعیت کل کشور برآورد می‌کند. فارسی‌زبانان در ازبکستان بیشتر در دو شهر سمرقند و بخارا و ولایت سرخان‌دریا سکونت دارند؛ هرچند در دیگر مناطق ولایت‌های سمرقند و بخارا و همچنین ولایت‌های قشقه‌دریا، نمنگان، فرغانه و سیردریا نیز به‌طور پراکنده یافت می‌شوند. ریچارد فولتس در برآوردی در سال ۱۹۹۶ زبان ۷۰٪ از اهالی سمرقند و ۹۰٪ از اهالی بخارا را فارسی
۷۰٪ از اهالی سمرقند و ۹۰٪ از اهالی بخارا را فارسی اعلام کرده‌است. افزون بر سمرقند و بخارا، گروه‌های بزرگ فارسی‌زبان در کاسانسای، چوست، رشتان و ساخ در دره فرغانه، همچنین بورچ‌ملا، آهنگران و باغستان در ولایت تاشکند و افزون بر آن شهرسبز، ترمذ، نخشب، نوایی، کتاب و دره‌های رودهای کافرنهان و چغان‌رود می‌زیند. جوامع دور از وطن تاجیک‌زبان بسیاری به‌دلیل بی‌ثباتی که در سال‌های کنونی گریبان‌گیر آسیای میانه شده‌است، وجود دارند. شمار زیادی از تاجیک‌زبانان در روسیه، قزاقستان و قرقیزستان یافت می‌شوند. مهاجرت تاجیکان
قزاقستان و قرقیزستان یافت می‌شوند. مهاجرت تاجیکان همچنین به‌دلیل اوضاع نابسامان اقتصادی تاجیکستان است و هرساله تقریباً یک میلیون مرد تاجیکستان را به‌منظور کار در روسیه ترک می‌کنند. شمار تاجیکان روسیه بیش از ۱ میلیون نفر برآورد شده‌است. واج‌شناسی. واکه‌ها. جدول زیر شش واکهٔ تاجیکی معیار ادبی را با خط‌های سیریلیک و عربی و تلفظ آن‌ها در الفبای آوانگاری بین‌المللی نشان می‌دهد. همخوان‌ها. فارسی تاجیکی دارای ۲۴ همخوان است که ۱۶ تا از آن‌ها در تلفظ جفت ساختاری هستند: [б/п] [в/ф] [д/т] [з/с] [ж/ш] [ҷ/ч] [г/к]
هستند: [б/п] [в/ф] [д/т] [з/с] [ж/ш] [ҷ/ч] [г/к] [ғ/х]. در جدول زیر همخوان‌های تاجیکی معیار ادبی به خط‌های سیریلیک و عربی و تلفظ آن‌ها در الفبای آوانگاری بین‌المللی آمده‌اند. گویش‌ها. گویش‌های فارسی تاجیکی در چهار دسته دسته‌بندی شده‌اند. گویش یهودیان بخارایی که به نام گویش بخاری شناخته می‌شود به گروه شمالی تعلق دارد. این گویش با دارا بودن واژگان عبری (بیشتر برای اصطلاحات مذهبی) و استفادهٔ تاریخی از الفبای عبری به‌راحتی قابل تشخیص است. با وجود این تفاوت‌ها، بخاری برای دیگر فارسی‌زبانان، به‌ویژه گویشوران
بخاری برای دیگر فارسی‌زبانان، به‌ویژه گویشوران گروه شمالی تاجیکی، به‌راحتی قابل‌فهم است. یک رخداد بسیار مهم در توسعهٔ تاجیکی امروزی، به‌ویژه زبان گفتاری، تمایل به تغییر گرایش گویشی آن است. گویش‌های تاجیکی شمالی، به‌ویژه گویش بخارا و سمرقند، پایه و اساس تاجیکی معیار بودند، در حالی که گویش‌های جنوبی از محبوبیت و ارج کافی برخوردار نبودند. اکنون همهٔ سیاست‌مداران و مقامات دولتی سخنرانی‌های خود را به گویش کولابی انجام می‌دهند که در پخش‌های رادیو و تلویزیونی نیز استفاده می‌شود. دستورزبان. دستورزبان فارسیِ تاجیکی
می‌شود. دستورزبان. دستورزبان فارسیِ تاجیکی بسیار همانند دستور زبان فارسیِ ایران است، مگر در شمار اندکی از ساختارهای دستوری. مهم‌ترین تفاوت میان فارسی تاجیکی و غربی روش ساخت زمان مستمر (ملموس) است که در تاجیکستان معین نامیده می‌شوند. در ایران این زمان با کمک فعل "داشتن" و در تاجیکستان با فعل "ایستادن" (истодан) ساخته می‌شود. برای ساخت مضارع معین در تاجیکی صفت مفعولی فعل (بن ماضی + ـه: رفته) به "ایستاده" (истода) افزوده و در پایان شناسه قرار می‌گیرد. در ماضی معین نیز صفت مفعولی به "ایستاده بود" (истода буд)
معین نیز صفت مفعولی به "ایستاده بود" (истода буд) افزوده و در نهایت شناسه قرار می‌گیرد. برای نمونه: اسم‌ها. اسم‌ها از نظر شمار در فارسی تاجیکی به‌صورت مفرد و جمع هستند. نشانه‌های جمع فارسی تاجیکی نیز ҳо- ("-ها") و он- ("-ان") (به صورت ён- ("-یان")، вон- ("وان") و гон- ("-گان") اگر واکه‌های خاصی در پایان اسم قرار گیرند) هستند. وقتی اسم در نقش مفعول مستقیم قرار می‌گیرد، بدان ро- ("-را") افزوده می‌شود. واژگان. تاجیکی از نظر واژگان نسبت به فارسی ایران و افغانستان محافظه‌کارتر است و دربرگیرنده اصطلاحات بی‌شماری
محافظه‌کارتر است و دربرگیرنده اصطلاحات بی‌شماری است که مدت‌هاست در ایران و افغانستان از بین رفته‌اند، مانند арзиз (ارزیز)، به‌معنی «قلع» و фарбеҳ (فربه)، به‌معنی «چاق». بیشتر وام‌واژگان نوین تاجیکی در نتیجه موقعیت تاجیکستان در اتحاد جماهیر شوروی از روسی آمده‌اند. اکثر قریب به اتفاق این وام‌واژگان در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی، فناوری و دولتی هستند. ورود این وام‌واژگان تا حد زیادی به سبب سیاست مدرن‌سازی شوروی و پیروی همه زبان‌ها از روسی برای دستیابی به یک کشور کمونیستی توجیه می‌شود. افزون بر روسی،
به یک کشور کمونیستی توجیه می‌شود. افزون بر روسی، وام‌واژگان تاجیکی همچنین از زبان همسایهٔ ازبکی و همانند فارسی غربی و دیگر زبان‌های کشورهای اسلامی از عربی نیز می‌آید. از اواخر دههٔ ۱۹۸۰، تلاش شده‌است تا وام‌واژگان با برابرهای بومی جایگزین شوند که این کار با احیای اصطلاحات قدیمی یا ساخت اصطلاحات تازه انجام می‌شود. بسیاری از اصطلاحات ساخته‌شده برای اقلام مدرن همانند гармкунак (گرم‌کُنَک)، به‌معنای «کیسهٔ آب گرم» و чангкашак (چنگ‌کِشَک)، به‌معنی «جارو برقی» با برابرهای افغانستانی و ایرانی آن‌ها متفاوت است.
با برابرهای افغانستانی و ایرانی آن‌ها متفاوت است. نوشتار. فارسی تاجیکی امروزه در تاجیکستان و دیگر کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی سابق به گونه‌ای از الفبای سیریلیک نوشته می‌شود. تا سال ۱۹۲۸ در تاجیکستان امروزی تنها از خط فارسی برای نوشتن این زبان استفاده می‌شد. در نتیجهٔ سیاست‌های شوروی در این سال گونه‌ای از الفبای لاتین برای نوشتن تاجیکی ابداع شد که در سال ۱۹۳۹ با الفبای سیریلیک کنونی جایگزین شد. الفبای تاجیکی دارای شش حرف اضافی نسبت به روسی برای نشان دادن حروف ویژهٔ این زبان است. تغییر خط در
نشان دادن حروف ویژهٔ این زبان است. تغییر خط در تاجیکستان. یکی از دلایل دور شدن فارسی تاجیکی از زبان فارسی در دیگر کشورهای فارسی‌زبان استفاده از خط سیریلیک برای نگارش این زبان است. در زمان حکومت شوروی ابتدا خط فارسی به لاتین و سپس سیریلیک (روسی) تغییر داده شد و مردم تاجیکستان از ارتباط با سایر همزبانان خود ناتوان شدند. البته تلاش‌هایی در تاجیکستان برای بازگشت به خط فارسی وجود دارد اما ارادهٔ سیاسی مقامات این کشور بر عدم بازگشت به خط فارسی استوار است.
زبان نشانه‌گذاری ابرمتنی (اچ‌تی‌ام‌ال) یا زبان نشانه‌گذاری استاندارد برای اسنادی‌ست که برای نمایش‌دادن در وب طراحی شده اند. اچ‌تی‌ام‌ال زبانی‌ست که محتوا و ساختار صفحات وب را تعریف و توصیف می‌کند. این زبان نشانه‌گذاری همواره در کنار سی‌اس‌اس و جاوا اسکریپت هستهٔ فناوری ساخت صفحه‌های وب هستند. مرورگرهای وب (Browsers) اسناد اچ‌تی‌ام‌ال را از یک سرور وب (Web Server) یا از حافظه محلی (Local Storage) دریافت می‌کنند و آن‌ها را به صفحات چندرسانه‌ای وب (Multi-media Web Pages) تبدیل می‌کنند. HTML ساختار یک صفحه وب
Web Pages) تبدیل می‌کنند. HTML ساختار یک صفحه وب را به‌صورت معنایی توصیف می‌کند و در نسخه‌های اولیه، نشانه‌هایی برای تعیین ظاهر صفحات نیز در آن گنجانده شده بود. عناصر اچ‌تی‌ام‌ال واحدهای سازنده صفحات اچ‌تی‌ام‌ال هستند. با استفاده از ساختارهای متداول اچ‌تی‌ام‌ال، تصاویر و سایر اشیاء مانند فرم‌های تعاملی می‌توانند در صفحه نمایش داده شده جاسازی شوند. اچ‌تی‌ام‌ال ابزاری را برای ایجاد اسناد ساختاریافته با تعیین معنای ساختاری برای متن‌هایی مانند عناوین، پاراگراف‌ها، لیست‌ها، لینک‌ها، نقل‌قول‌ها و سایر موارد
لیست‌ها، لینک‌ها، نقل‌قول‌ها و سایر موارد فراهم می‌کند. عناصر HTML توسط تگ‌ها مشخص می‌شوند که با استفاده از براکت‌های زاویه‌دار نوشته می‌شوند. تگ‌هایی مانند codice_1 و codice_2 مستقیماً محتوا را به صفحه وارد می‌کنند. تگ‌های دیگر مانند codice_3 و codice_3 متن سند را احاطه کرده و اطلاعاتی درباره آن ارائه می‌دهند و ممکن است شامل تگ‌های زیرعنصر باشند. مرورگرها تگ‌های HTML را نمایش نمی‌دهند، بلکه از آن‌ها برای تفسیر محتوای صفحه استفاده می‌کنند. عناصر اچ‌تی‌ام‌ال، سنگ‌بناهای اصلی صفحات وب هستند. با به‌کارگیری
سنگ‌بناهای اصلی صفحات وب هستند. با به‌کارگیری ساختارهای پیش‌فرض اچ‌تی‌ام‌ال، می‌توان عناصری مانند تصاویر، فرم‌های تعاملی و سایر اجزای چندرسانه‌ای را در صفحات وب جای داد. اچ‌تی‌ام‌ال ابزاری قدرتمند برای ایجاد اسناد سازمان‌یافته است که با تعریف معنای ساختاری برای بخش‌های مختلف متن، مانند عنوان‌ها، پاراگراف‌ها، فهرست‌ها، پیوندها، نقل‌قول‌ها و موارد دیگر، به نظم‌بخشی محتوا کمک می‌کند. این عناصر توسط تگ‌هایی مشخص می‌شوند که با براکت‌های زاویه‌دار (codice_5) نوشته می‌شوند. برخی تگ‌ها مانند codice_1 و codice_2
می‌شوند. برخی تگ‌ها مانند codice_1 و codice_2 به‌طور مستقیم محتوا را به صفحه اضافه می‌کنند، در حالی که تگ‌هایی مانند codice_3 و codice_3 متن را در بر گرفته و اطلاعاتی درباره آن ارائه می‌دهند و ممکن است شامل تگ‌های فرعی درون خودشان مانند codice_3 یا codice_3 باشند. مرورگرها تگ‌های اچ‌تی‌ام‌ال را نمایش نمی‌دهند، بلکه از آن‌ها برای تفسیر و نمایش صحیح محتوای صفحه (Render) استفاده می‌کنند. اچ‌تی‌ام‌ال می‌تواند برنامه‌های نوشته‌شده به زبان‌های اسکریپتی مانند جاوااسکریپت را جاسازی کند که بر رفتار و محتوای صفحات
را جاسازی کند که بر رفتار و محتوای صفحات وب تأثیر می‌گذارند. استفاده از CSS ظاهر و چیدمان محتوا را تعریف می‌کند. کنسرسیوم جهانی وب (W3C)، که قبلاً مسئول نگهداری استانداردهای HTML بود و اکنون مسئول استانداردهای CSS است، از سال ۱۹۹۷ استفاده از CSS را به جای HTML نمایشی صریح تشویق کرده است.[۳] نوعی از HTML به نام HTML5 برای نمایش ویدیو و صدا استفاده می‌شود که عمدتاً از عنصر codice_12 همراه با جاوااسکریپت بهره می‌برد. اچ‌تی‌ام‌ال این قابلیت را دارد که برنامه‌های نوشته‌شده به زبان‌های اسکریپتی مانند جاوااسکریپت
نوشته‌شده به زبان‌های اسکریپتی مانند جاوااسکریپت را در خود جای دهد، که این برنامه‌ها بر رفتار و محتوای صفحات وب تأثیر می‌گذارند. از سوی دیگر، با استفاده از سی‌اس‌اس، ظاهر و چیدمان محتوا تعیین می‌شود. کنسرسیوم جهانی وب (W3C)، که پیش‌تر مسئول نگهداری استانداردهای اچ‌تی‌ام‌ال بود و اکنون نگهدارنده استانداردهای سی‌اس‌اس است، از سال ۱۹۹۷ استفاده از سی‌اس‌اس را به جای اچ‌تی‌ام‌ال نمایشی صریح توصیه کرده است. نسخه‌ای از اچ‌تی‌ام‌ال به نام اچ‌تی‌ام‌ال 5 برای نمایش ویدیو و صدا به‌کار می‌رود که عمدتاً از عنصر
نمایش ویدیو و صدا به‌کار می‌رود که عمدتاً از عنصر codice_12 در کنار جاوااسکریپت استفاده می‌کند. تاریخچه. توسعه. در سال ۱۹۸۰، تیم برنرز-لی، فیزیک‌دان و پیمانکار در سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای (CERN)، سیستمی به نام ENQUIRE را طراحی و نمونه‌سازی کرد که به پژوهشگران سرن امکان می‌داد اسناد را به راحتی استفاده و به اشتراک بگذارند. در سال ۱۹۸۹، برنرز-لی پیشنهاد خود برای ایجاد یک سیستم ابرمتن مبتنی بر اینترنت را در قالب یک یادداشت ارائه کرد. او در اواخر سال ۱۹۹۰، زبان اچ‌تی‌ام‌ال را خلق کرد و نرم‌افزارهای
۱۹۹۰، زبان اچ‌تی‌ام‌ال را خلق کرد و نرم‌افزارهای مربوط مرورگر و سرور را نوشت. در همان سال، برنرز-لی و رابرت کایو، مهندس سیستم‌های داده‌ای سرن، برای جذب بودجه‌ی پروژه همکاری کردند، اما این پروژه به‌طور رسمی توسط سرن پذیرفته نشد. در یادداشت‌های شخصی خود در سال ۱۹۹۰، برنرز-لی فهرستی از "حوزه‌های مختلفی که ابرمتن در آن‌ها استفاده می‌شود" تهیه کرد که اولین مورد آن یک دانشنامه بود. اولین توصیف عمومی از اچ‌تی‌ام‌ال در سندی به نام "برچسب‌های اچ‌تی‌ام‌ال" منتشر شد، که در اواخر سال ۱۹۹۱ توسط تیم برنرز-لی در اینترنت
که در اواخر سال ۱۹۹۱ توسط تیم برنرز-لی در اینترنت معرفی گردید. این سند ۱۸ عنصر اولیه‌ی اچ‌تی‌ام‌ال را شرح می‌داد که ساختار نسبتاً ساده‌ای داشتند. به‌جز تگ پیوند (hyperlink)، این عناصر به شدت تحت تأثیر سرناس‌جی‌ام‌ال، یک فرمت مستندات مبتنی بر زبان نشانه‌گذاری عمومی استاندارد در سرن، بودند. یازده مورد از این عناصر هنوز در اچ‌تی‌ام‌ال 4 وجود دارند. اچ‌تی‌ام‌ال یک زبان نشانه‌گذاری است که مرورگرهای وب از آن برای تفسیر و ترکیب متن، تصاویر و سایر عناصر به صفحات وب قابل مشاهده یا شنیداری استفاده می‌کنند. ویژگی‌های
قابل مشاهده یا شنیداری استفاده می‌کنند. ویژگی‌های پیش‌فرض هر عنصر اچ‌تی‌ام‌ال در مرورگر تعریف شده‌اند، اما طراحان صفحات وب می‌توانند با استفاده از سی‌اس‌اس این ویژگی‌ها را تغییر یا بهبود بخشند. بسیاری از عناصر متنی در گزارش فنی ایزو سال ۱۹۸۸ با عنوان "TR 9537 (تکنیک‌های استفاده از اس‌جی‌ام‌ال)" ذکر شده‌اند، که ویژگی‌های زبان‌های قالب‌بندی متنی اولیه، مانند دستور RUNOFF (که در اوایل دهه ۱۹۶۰ برای سیستم اشتراک زمانی سازگار توسعه یافت)، را توصیف می‌کند. این دستورات قالب‌بندی از روش‌های دستی حروف‌چین‌ها برای
قالب‌بندی از روش‌های دستی حروف‌چین‌ها برای تنظیم اسناد الهام گرفته‌اند. با این حال، مفهوم اس‌جی‌ام‌ال بر پایه‌ی عناصر (محدوده‌های تو در تو با ویژگی‌های مشخص) استوار است، نه صرفاً اثرات ظاهری چاپی، و ساختار و نشانه‌گذاری را از هم جدا می‌کند. اچ‌تی‌ام‌ال به‌تدریج با معرفی سی‌اس‌اس به این رویکرد نزدیک‌تر شده است. برنرز-لی اچ‌تی‌ام‌ال را به‌عنوان یک کاربرد از اس‌جی‌ام‌ال در نظر گرفت. این موضوع به‌طور رسمی توسط کارگروه مهندسی اینترنت (IETF) در اواسط سال ۱۹۹۳ با انتشار اولین پیش‌نویس مشخصات اچ‌تی‌ام‌ال تحت عنوان
اولین پیش‌نویس مشخصات اچ‌تی‌ام‌ال تحت عنوان "زبان نشانه‌گذاری ابرمتن (اچ‌تی‌ام‌ال)" تأیید شد. این پیش‌نویس توسط برنرز-لی و دن کانولی نوشته شده بود و شامل یک تعریف نوع سند اس‌جی‌ام‌ال برای تعریف نحو بود. این پیش‌نویس پس از شش ماه منقضی شد، اما به‌دلیل تأیید تگ سفارشی مرورگر NCSA Mosaic برای جاسازی تصاویر درون‌خطی، قابل توجه بود. این موضوع نشان‌دهنده‌ی فلسفه‌ی IETF در پایه‌گذاری استانداردها بر اساس نمونه‌های اولیه موفق بود. به‌طور مشابه، پیش‌نویس رقیب دیو راگت با عنوان "اچ‌تی‌ام‌ال+ (قالب نشانه‌گذاری
دیو راگت با عنوان "اچ‌تی‌ام‌ال+ (قالب نشانه‌گذاری ابرمتن)" در اواخر سال ۱۹۹۳، استانداردسازی ویژگی‌هایی مانند جداول و فرم‌های پرکردنی را پیشنهاد کرد. پس از انقضای پیش‌نویس‌های اچ‌تی‌ام‌ال و اچ‌تی‌ام‌ال+ در اوایل سال ۱۹۹۴، IETF یک کارگروه اچ‌تی‌ام‌ال ایجاد کرد. در سال ۱۹۹۵، این کارگروه "اچ‌تی‌ام‌ال 2.0" را به‌عنوان اولین نسخه‌ی استاندارد اچ‌تی‌ام‌ال منتشر کرد که قرار بود مبنایی برای پیاده‌سازی‌های آینده باشد. توسعه‌ی بیشتر HTML تحت نظر IETF به دلیل اختلاف‌نظرها و رقابت‌های موجود متوقف شد. از سال ۱۹۹۶،
و رقابت‌های موجود متوقف شد. از سال ۱۹۹۶، کنسرسیوم جهانی وب (W3C) مسئولیت نگهداری و توسعه‌ی مشخصات اچ‌تی‌ام‌ال را با مشارکت شرکت‌های نرم‌افزاری بر عهده گرفت. در سال ۲۰۰۰، اچ‌تی‌ام‌ال به یک استاندارد بین‌المللی (ISO/IEC 15445:2000) تبدیل شد. اچ‌تی‌ام‌ال 4.01 در اواخر سال ۱۹۹۹ منتشر شد و اصلاحیه‌های آن تا سال ۲۰۰۱ ادامه یافت. در سال ۲۰۰۴، توسعه‌ی اچ‌تی‌ام‌ال5 در کارگروه تعیین فناوری کاربرد ابرمتن وب (WHATWG) آغاز شد. این پروژه در سال ۲۰۰۸ به یک تلاش مشترک بین کارگروه تعیین فناوری کاربرد ابرمتن وب و اتحادیه وب
تعیین فناوری کاربرد ابرمتن وب و اتحادیه وب جهان‌گستر تبدیل شد و در نهایت در ۲۸ اکتبر ۲۰۱۴ به‌عنوان یک استاندارد رسمی منتشر گردید. خط‌زمانی پیش‌نویس‌های اچ‌تی‌ام‌ال. نسخه‌های اکس‌اچ‌‌تی‌ام‌ال. اکس‌اچ‌‌تی‌ام‌ال یک زبان جداگانه است که به شکل فرمول‌بندی دوبارهٔ HTML 4.01 خود را نشان می‌دهد و از XML1.0 استفاده نموده است. اما به‌عنوان یک استاندارد جداگانه نمی‌توان از آن نام برد. نشانه‌گذاری. نمونهٔ زیر، کد معروف Hello World است که معمولاً برای مقایسه زبان‌های برنامه‌نویسی، زبان‌های اسکریپت‌نویسی و زبان‌های
برنامه‌نویسی، زبان‌های اسکریپت‌نویسی و زبان‌های نشانه‌گذاری به کار می‌رود: &lt;!DOCTYPE html&gt; &lt;html&gt; &lt;head&gt; &lt;title&gt;This is a title&lt;/title&gt; &lt;/head&gt; &lt;body&gt; &lt;p&gt;Hello world!&lt;/p&gt; &lt;/body&gt; &lt;/html&gt; عنصر اچ‌تی‌ام‌ال. نمونه عنصرهای اچ‌تی‌ام‌ال. سرتیترها: تگ‌های تا &lt;h1&gt;بزرگتر&lt;/h1&gt; &lt;h2&gt;بزرگ&lt;/h2&gt; &lt;h3&gt;کمی کوچک&lt;/h3&gt; &lt;h4&gt;کوچک&lt;/h4&gt; &lt;h5&gt;ریز&lt;/h5&gt; &lt;h6&gt;بسیار ریز&lt;/h6&gt; در بین تگ های &lt;h&gt; تگ
ریز&lt;/h6&gt; در بین تگ های &lt;h&gt; تگ در سئو اهمیت حیاتی دارد. پاراگراف‌ها: &lt;p&gt;Paragraph 1&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Paragraph 2&lt;/p&gt; خط‌شکن (پرش به خط بعد): &lt;br&gt; یا &lt;br/&gt; تفاوت میان یک تگ و در این است که "br" متن بعد از خود را به خط بعد می برد بدون این‌که در ساختار معنایی صفحه تغییری ایجاد کند، درحالی‌که "p" متن را درون پاراگراف‌هایی بخش‌بندی میکند. همچنین به یاد داشته باشید که "br" یک تگ خالی(مستقل) می‌باشد، یعنی ممکن است دارای ویژگی‌هایی باشد ولی نمی‌تواند محتوایی را در خود جای دهد و
باشد ولی نمی‌تواند محتوایی را در خود جای دهد و تگ پایانی نیز ندارد. &lt;p&gt;This is a paragraph with line breaks&lt;/p&gt; برای ایجاد لینک از تگ استفاده می‌شود. برای مثال: &lt;a href="https://www.wikipedia.org/"&gt;A link to Wikipedia!&lt;/a&gt; &lt;a href="note.html"&gt; a link to name&lt;/a&gt; ویژگی href آدرسی که لینک به آن اشاره می‌کند را در خود نگه می‌دارد.همچنین می توان داخل href اسم فایل هم گذاشت. توضیحات: &lt;!-- This is a comment --&gt; توضیحات در درک بیشتر کدها کمک می‌کنند و در صفحه وب به علت
در درک بیشتر کدها کمک می‌کنند و در صفحه وب به علت نادیده گرفتن آن‌ها توسط مرورگر دیده نمی‌شوند. دیواره/جداکننده (): تگ div یا دایو یا دیو که از کلمه (Division) گرفته شده، یکی از تگ‌های پرکاربرد در طراحی صفحات وب می‌باشد که با استفاده از آن می‌توان یک یا چندین بخش را در یک صفحهٔ وب ایجاد کرد&lt;div&gt; &lt;h2&gt;بزرگ&lt;/h2&gt; &lt;p&gt;Salam .&lt;/p&gt; &lt;/div&gt;برای استفاده از تگ‌های متا که برای موتورهای جستجوگر هستند نیز از این نمونه‌ها استفاده می‌کنیم: &lt;head&gt; &lt;meta charset="UTF-8"/&gt;
&lt;head&gt; &lt;meta charset="UTF-8"/&gt; &lt;meta name="description" content="Free Web tutorials"/&gt; &lt;meta name="keywords" content="HTML, CSS, JavaScript"/&gt; &lt;meta name="author" content="John Doe"/&gt; &lt;meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0"/&gt; &lt;meta http-equive="refresh" content="5"/&gt; &lt;/head&gt; تگ های نوشتاری &lt;!DOCTYPE html&gt; &lt;html&gt; &lt;head&gt; &lt;/head&gt; &lt;body&gt; &lt;i&gt; ایتالیک &lt;/i&gt; &lt;b&gt; بولد شدن متن &lt;/b&gt;
&lt;/i&gt; &lt;b&gt; بولد شدن متن &lt;/b&gt; &lt;u&gt; خط کشیدن زیرمتن &lt;/u&gt; &lt;big&gt; افزایش سایز فونت &lt;/big&gt; &lt;small&gt; کاهش سایز فونت &lt;/small&gt; &lt;mark&gt; بوک مارک &lt;/mark&gt; &lt;sup&gt; بالا متن نوشتن &lt;/sup&gt; &lt;sub&gt; پایین متن نوشتن &lt;/sub&gt; &lt;em&gt; تاکید روی موضوع &lt;/em&gt; &lt;/body&gt; &lt;/html&gt; ترکیب کردن تگ ها: تگ ها را می توان در اچ تی ام ال ترکیب کرد و تنها قاعده آن این است که آخرین تگی که باز میشود همان نیز اول بسته شود. &lt;!DOCTYPE html&gt;
همان نیز اول بسته شود. &lt;!DOCTYPE html&gt; &lt;html&gt; &lt;head&gt; &lt;/head&gt; &lt;body&gt; &lt;div&gt; &lt;p&gt; this is a paragraph with a &lt;b&gt;bold&lt;/b&gt; word. &lt;i&gt;&lt;u&gt;example 2&lt;/u&gt;&lt;/i&gt; &lt;/p&gt; &lt;/div&gt; &lt;/body&gt; &lt;/html&gt; لینک به Css &lt;!DOCTYPE html&gt; &lt;html&gt; &lt;head&gt; &lt;link rel="stylesheet" type="text/css" href="example.css" /&gt; &lt;/head&gt; &lt;body&gt; &lt;/body&gt; &lt;/html&gt; لینک به سند javascript &lt;script
&lt;/html&gt; لینک به سند javascript &lt;script src="example.js"&gt;&lt;/script&gt; معمولا برای لینک دادن به یک سند javascript در html، کد مربوطه را در زیر تگ body قرار می دهند. البته در برخی مواقع نیز نیاز است تا کد را در قسمت های بالاتر یا حتی در تگ head قرار دهیم. مثلا تگ مربوط به گوگل آنالیتیکس را بهتر است تا در تگ head قرار دهیم تا گوگل آنالیتیکس بتواند تمام بازدیدهای سایت را به حساب بیاورد.
دشت یا مناطق پست و جلگه‌ای (lowland)، مکانی است که بیابان است اما به دلیل پست و همواری که از آبرفت رودها را وجود آورده‌است، از یک سو به کوه‌ها و از سوی دیگر به مناطق پست راه دارد و به دریا یا دریاچه‌ای دائمی راه دارد. به زمین مسطح و نسبتاً همواری می‌گویند که معمولاً بلندای کمی داشته باشد. اینگونه زمین‌ها به روش‌های گوناگون پدید می‌آیند که هر کدام بر حسب مورد نام‌گذاری می‌شوند، مانند جلگه آبرفتی و جلگه ساحلی و همچنین مسیله. گیاه طبیعی بیشتر جلگه‌های معتدله علف است که به آن علفزار می‌گویند. معمولاً به جلگههای
است که به آن علفزار می‌گویند. معمولاً به جلگههای خشک و کم‌گیاه‌تر دشت هم می‌گویند. از جلگه‌های اصلی ایران می‌توان به جلگه خوزستان، جلگه مازندران، جلگه کرمانشاه، جلگه مرودشت، جلگه گرگان و جلگه گیلان اشاره کرد. جلگه‌های کوچکتر با حاصلخیزی بالا از قرار زیر است جلگه مغان، جلگه کامفیروز، فیروزآباد، کازرون، ممسنی، باشت، دشت روم، چرام، رامهرمز، خرم‌آباد، الشتر، درود، ازنا، بروجرد، ملایر، نهاوند، همدان، ارومیه، میاندوآب، مهاباد، اردبیل و قزوین اشاره کرد.