payamvha/North_RAG huggingface dataset:
آثار کهن و محل دیدنی و تفریحی این شهر قدیمی قلعه تکی، قلعه نو و قلعه گنده از آثار کهن و محل دیدنی و تفریحی این شهر قدم گاهی در گاوتپه و سواحل زیبای سد حنا می‌باشد. شغل مردم حدود ۵۰ درصد کشاورز و دام پرور و حدود ۲۰ درصد صنعت و ساختمان و بقیه شغل خدماتی دارند. صنایع دستی شهر حنا بیشتر قالی بافی می‌باشد که حدود ۲۰۰ دستگاه قالی در شهر فعال است و میزان تولید حدود ۱۴۰۰ متر مربع در سال می‌باشد. نرخ رشد جمعیت در سال ۱۳۸۶، ۹۲/۱ درصد می‌باشد و ازجمعیت سال ۱۳۸۶ حدود ۶۷ درصد بالای ده سال خواهد بود و در حال حاضر شهر
۶۷ درصد بالای ده سال خواهد بود و در حال حاضر شهر حنا دارای ۱۱۰۰ خانوار می‌باشد که در سال ۱۳۸۱ حدود ۹۰۵ خانوار بوده‌است. میانگین بارندگی حدود ۱۷ سال یعنی ۶۹ – ۱۳۵۳ معادل ۳۶۰ میلی‌متر می‌باشد بیشترین میزان بارندگی از مهر تا خرداد و حداقل تیر تا شهریور که کمتر از ۶ میلی‌متر می‌باشد. بیشترین میزان که مربوط به دی، بهمن، اسفند، فروردین، تا حدود ۵۰ میلی‌متر می‌باشد. از زلزله‌های ثبت شده از سال ۱۵۰۲ میلادی (۴۳۱ شمسی تا ۱۳۶۱ شمسی) نشان می‌دهد که جمعاً حدود ۸۵ زلزله با حداقل ۹/۳ و حداکثر ۵/۷ ریشتر در منطقه‌ای بین
با حداقل ۹/۳ و حداکثر ۵/۷ ریشتر در منطقه‌ای بین فارس – اصفهان و خوزستان اتفاق افتاد که حنا و اطراف آن، مرکز آن بوده‌است. حنای سمیرم شهری در بخش مرکزی شهرستان سمیرم در طول ۱۵۰ درجه و ۲۸ کیلومتری شهرستان سمیرم و ارتفاع ۲۲۹۰ متری از سطح دریا منطقه‌ای سرد و خشک کوهستانی در کنار رودخانه بزرگ حنا که در دره شمالی کوه حنا واقع شده‌است و سد خاکی حنا در ۲۸ کیلومتری جنوب شرقی سمیرم بر روی رودخانه خرسان حنا احداث شده‌است که ارتفاع دیواره آن از پی ۳۵ متر و گنجایش مخزن آن ۵۰ میلین متر مکعب است که در آبادانی این شهر نوپا
۵۰ میلین متر مکعب است که در آبادانی این شهر نوپا تأثیر به سزایی دارد. جنگ حنا. قبل از جنگ سمیرم یعنی در سال ۱۳۲۱ سران کهگیلویه و بویر احمد علاوه بر این که با خود نزاع داشتند با قشقایی‌ها نیز رابطه خوبی نداشتند تا اینکه در ۴ خرداد خوانین ایلات در منطقه‌ای به نام چم اسپید دور هم جمع می‌شوند و قرار دادی مبنی بر دوستی و پشتیبانی یکدیگر با هم امضا می‌کنند. «امضا کنندگان زیر به موجب اتحاد نامه علی‌حده متحد گردیدند پیش آمدی که برای هریک از متعهدین مشتمل بر ایلات قشقایی و ایلات بویر احمدی و غیره واقع شود عموماً با
و ایلات بویر احمدی و غیره واقع شود عموماً با تمام قوا تا آخرین قدرت از هرگونه مساعدت کوتاهی نکنیم» ولی جنگ حنا بی‌توجه از این معاهده انجام گرفته بود و جنگ سمیرم بعد از این معاهده. در سال قبل از انعقاد معاهده چم اسپید گروهی از طایفه – گود سرایی بویر احمد به منطقه حنا واقع در شهرستان سمیرم هجوم برده و اموال قشقایی ساکن در آن محل را غارت می‌کنند. برخی از سران قشقایی نزد عبدالله خان پیغام فرستاده و تقاضای استرداد اموال غارت شده را کردند. عبدالله خان ضرغام پور کلانتر کهگیلویه سفلی با توجه به پیمان چم اسپید
کلانتر کهگیلویه سفلی با توجه به پیمان چم اسپید تقاضای آن‌ها را پذیرفت- هنگامی که قشقایی‌ها برای بازپس گرفتن اموال خود به منطقه بویر احمد آمدند تعدادی ژاندارم جمعی گروهان حنا همراه آنان آمده بودند با توجه به حساسیتی که در کهگیلویه نسبت به حضور نظامیان در منطقه خود داشتند به ویژه در فضای بعد از شهریور ۱۳۲۰ در شرایط ضعف دولت مرکزی، عبدالله خان از این امر برآشفت، ژاندارم‌های مزبور را خلع سلاح کرده و متعاقب آن تصمیم گرفت که گروهان ژاندارمری حنا را سرکوب کند او به این گروهان حمله کرد و آن را خلع سلاح کرد و حدود
این گروهان حمله کرد و آن را خلع سلاح کرد و حدود سیصد قبضه اسلحه به غنیمت گرفت و چون از نظر تسلیحات تقویت شده بود در بازگشت از حنا به منطقه بویر احمد علیا هجوم برد و پس از زد و خورد و کشته شدن چندین نفر از طرفین به منطقه بویر احمد سفلی بازگشت. دوباره در سال ۱۳۲۲ پادگان نظامی حنا از توابع شهرستان سمیرم مورد حمله و هجوم ایلات قشقایی و بویر احمدی قرار گرفت پادگان خلع سلاح شد این پادگان مورد هجوم آن عده از مهاجمان که از گردنه بیژن و عشایری که از آن منطقه قصد هجوم به سمیرم داشتند قرار گرفت و پس از زد و خورد شدید
به سمیرم داشتند قرار گرفت و پس از زد و خورد شدید پادگان خلع سلاح گردید ولی از کشته شدن نظامی یا غیرنظامی اطلاعاتی در دست نیست.
خمینی شهر شهری در استان اصفهان و "مرکز شهرستان خمینی شهر" است که در مجاورت شهر اصفهان قرار دارد. لفظ سده تغییریافته لغت «سه دژ» است که به سه دژ تاریخی با نام‌های کهندژ، دیمیتردژ و گاردژ مربوط می‌شود. از این رو قدمت تاریخی این منطقه به زمان ساسانیان می‌رسد. نام خمینی‌شهر در دوران پهلوی از سال ۱۳۳۷ تا ۱۳۵۷ همایون شهر بوده است. شهر خمینی‌شهر از پرجمعیت‌ترین شهرهای نزدیک اصفهان است و از مناطق مهم و تأثیرگذار به لحاظ تاریخی، سیاسی و حتی اقتصادی به‌شمار می‌رود. موقعیت جغرافیایی. شهر خمینی شهر با مساحت برابر ۱۷۵
جغرافیایی. شهر خمینی شهر با مساحت برابر ۱۷۵ کیلومتر مربع، در منطقهٔ بلوک ماربین و در شمال غربی اصفهان در کنار اصفهان واقع شده و از شمال به شهرستان شاهین شهر و میمه، از شرق و شمال شرقی به شهرستان اصفهان، شمال غربی و غرب به شهرستان نجف آباد و از جنوب به مرزهای قانونی شهر اصفهان و شهرستان فلاورجان محدود می‌شود. نواحی شمال و شمال غربی آن را کوه‌های محمودآباد با ۲۴۷۳ متر و سرچاه ۲۲۵۰ متر و کوه صالح یا صلا با ۲۵۱۱ متر فرا گرفته و نواحی جنوبی و خاوری آن را دشت همواری پوشانده است. در شمال شهر ارتفاعات سید محمد و
پوشانده است. در شمال شهر ارتفاعات سید محمد و پلارت با ارتفاع ۲۴۵۰ متر (محمودآباد)، زیبایی خاصی به منطقه داده است. ارتفاع شهرستان از سطح دریا، حدود ۱۵۹۵ متر و به قولی ۱۶۰۲ متر است؛ بنابراین، ۱۸ متر از اصفهان مرتفع تر می‌باشد. موقعیت جغرافیایی شهر خمینی شهر "۴۵ '۳۱ °۵۱ طول شرقی و "۰۰'۴۱ عرض شمالی است. در برخی کتب دیگر طول و عرض جغرافیایی خمینی شهر را چنین محاسبه نموده‌اند ۵۱ درجه و ۳۵ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و۳۲ درجه و ۴۱ دقیقه عرض شمالی از استوا، و نیز ۴۰ دقیقه و ۳۲ درجه عرض جغرافیایی و ۳۳
و نیز ۴۰ دقیقه و ۳۲ درجه عرض جغرافیایی و ۳۳ دقیقه و ۵۱ درجهٔ طول جغرافیایی. در این ناحیه شاخه‌هایی از زاینده رود به صورت مادی و کانال آب‌رسانی مورد استفاده قرار می‌گیرند. به‌علاوه تاکنون هفت رشته قنات، ۱۳۰ حلقهٔ چاه عمیق، و ۶۰ حلقه چاه نیمه عمیق، در خمینی شهر حفر شده‌اند. در حال حاضر، از نظر بافت شهری این شهرستان به دو قسمت بافت کهنه و نو تقسیم می‌شود. بافت نوی این شهرستان پس از انقلاب اسلامی ایران آغاز و در حال گسترش است. شهرک اقماری منظریه نیز از نوع همین بافت است. بافت کهنه خمینی شهر از جنوب این شهر تا
بافت است. بافت کهنه خمینی شهر از جنوب این شهر تا بافت نوی شهری ادامه دارد. در این بافت ساختمان‌های کهن و بعضی از ساختمان‌های جدید وجود دارند. بخش‌ها و محله‌ها. سه بخش با قدمت زیاد در این شهرستان وجود دارند شامل: سایر بخش‌ها: از بخش‌های جدید می‌توان موارد زیر را نام برد: از بخش‌های صنعتی و کارگاهی آن می‌توان موارد زیر را نام برد: تاریخچه. این شهر که در گذشته به نام سه دژ یا سده می‌شناختند، در ادوار گذشته مهم‌ترین بخش بلوک ماربین محسوب می‌شد. بلوک ماربین شامل سدژ و بخشهای اطراف آن بوده است که عبارتند از:
سدژ و بخشهای اطراف آن بوده است که عبارتند از: احمدآباد، احمدآباد وازیچه، آدریان، آزادان، اسفریز، آشنستان، آفاران، الیادران، اندوان (قنات معروفی دارد اما نسبت به قنات دیمیرتیان در فروشان سدژ در درجه دوم است. قنات دیمیرتیان از مهم‌ترین قنات‌های بلوک ماربین است که خیلی قدیمی و پرآب است و آب آن هم کم و زیاد نمی‌شود. چون این قنات در سرچشمه دارای نقب‌ها و حفره‌های عجیب است، اهالی می‌گویند که این قنات به امر طهمورث معروف به وسیله دیوها حفر شده)، بهارانچی، [[تیرانچی]]، جروکان، جعفرآباد، جوزدان، درباغ مهیار،
جروکان، جعفرآباد، جوزدان، درباغ مهیار، درباغشاه، دستجرد مورچا، دهچی، دینان، [[رهنان|رنان]]، زهران (زران و در اصل به طوری که می‌گویند رزان بوده)، عاشق آباد، کارلادان (بنای تاریخی منارجنبان اصفهان در این قریه واقع شده. ساختمان ایوان آن، که روی قبر عمو عبدالله سقلا از زهاد قرن هشتم هجری بنا شده، به سبک ساختمان‌های قرن هشتم است و تزیینات کاشیکاری نیز از آن دوره دارد. دو مناره طرفین ایوان از سطح پشت بام آن هفت متر و تا سطح زمین مجاور بقعه ۱۷ متر ارتفاع دارند. احتمالاً در دوره صفوی به بنای اصلی افزوده شده و آنچه
در دوره صفوی به بنای اصلی افزوده شده و آنچه درآن جالب توجه است، متحرک بودن مناره‌های آن است که در موقع حرکت دادن یکی از آن‌ها دیگری نیز حرکت می‌کند. سنگ قبر عمو عبدالله مورخ به سال ۷۱۶ هجری است)، کوجان، کوشک، هرستان (این دهکده نیز سابقه تاریخی دارد و به طوری که مافروخی نوشته است صدو هفتاد سال قبل از اسلام، آذر شاپوران پسر آذر مانان از دیه هرستان از طرف فیروز بن یزد گرد به اتمام باروی مدینه جی فرمان یافت)، کرتمان، تیرانچی، میان رشید، ولاشان، ککنان، نصرآباد (یکی از قرای زیبای ماربین و دارای باغ‌های میوه
(یکی از قرای زیبای ماربین و دارای باغ‌های میوه فراوان و مصفا می‌باشد. سر در خانقاه نصرآباد از بناهای تاریخی و مورخ به سال ۸۵۵ هجری در این قریه واقع است و جنب آن مقبره میرزا طاهر نصرآبادی تذکره نویس معروف عهد صفوی واقع شده)، گورتان (به معروف اصفهان از آن جا است)، کرم و کلیچه. سده در ابتدا شامل سه بخش به نام‌های فروشان (پریشان یا پروشان یا پرشون)، خوزان (خیزون) و ورنوسفادران (بن اسفون) بوده است. برخی نویسندگان معتقدند که در دوره ساسانیان سه دژ به نام‌های گاردژ، دیمیردژ و کهندژ در این شهر وجود داشته است که به
دیمیردژ و کهندژ در این شهر وجود داشته است که به همین دلیل این شهر را سده به معنای سه دژ نامیده‌اند. البته هنوز یکی از محله‌های خوزان به نام یکی از همین سه دژ، یعنی کهندژ نامیده می‌شود که در وصف آن چنین آمده است: در محله خوزان واقع در خمینی شهر، قلعه دفاعی مهمی به نام کهندژ وجود داشته که خرابه‌های آن در محله مزبور موجود است. و گمان می‌رود نام محله گاردر نیز از نام باستانی گاردژ گرفته شده باشد. نام یکی از محله‌های فروشان هم دیمیتریان است که گمان می‌رود ریشه آن دیمیردژ باشد. هر یک از محله‌های تشکیل دهنده
آن دیمیردژ باشد. هر یک از محله‌های تشکیل دهنده سَده، خود بعلت خاصی نام گرفته است. در کتاب نصف جهان فی تعریف اصفهان، نوشته محمد مهدی بن محمدرضا الاصفهانی، ذکر شده است که: فریشان معرف پریشان و پریشان خود مخفف پریوشان است که به نام زنی به اسم پریوش که در زمان ساسانی بنای این محل را نهاده، منسوب گشته است. خوزان از واژه «خوز» و «ان» نشانه کثرت و جمع تشکیل شده است. خوز در سنگ نوشته‌های شاهنشاهان [[هخامنشی]] به صورت xuvata (uvaja)&lt;nEK و به قوم [[عیلامیان]] و سرزمین آنها گفته می‌شد که در منطقه کوهستاهی
و سرزمین آنها گفته می‌شد که در منطقه کوهستاهی بین‌النهرین تا فلات ایران گسترده شده است. شاید خوزان (خیزان) در اصل زرخیزان بوده چون محله سکه الزر از زر می‌آید و محله زرگران و مسگران است. همچنین خیزان شهری است در کشور ترکیه که در استان بتلیس واقع شده است. در متون تاریخی خوزان نام پهلوان ایرانی‌تبار است که خوزان اصفهان (خیزون) را بنانهاده و قومی از اقوام [[مردمان هندوایرانی|هندوایرانی]] در آنجا ساکن شدند. دربارهٔ ریشه کلمه وَرنوسفادران نمی‌توان به‌سادگی گفت بُن اصفهان است. چون کلماتی که آخرشان آدران (آذران)
اصفهان است. چون کلماتی که آخرشان آدران (آذران) هست در نام محلات بچشم می‌خورد از جمله آدریان، الیادران. اقوام آریایی به مناسبت توجه و علاقه به آتش، آتش‌های گوناگون داشتند از کوچک و بزرگ و آتشگاه بزرگ را در بالای مرتفعات و کوه‌ها می‌ساختند تا همیشه روشنایی آن از دور دیده شود. «آذر» یا «آذران» آتشکده‌های کوچکتری بودند. ریشه واژه آدریان هم آذریان بمعنی زرتشتیان است. پس ریشه ورنوسفادران، ورنوس+آذران بوده. بنابر روایتی قوم ورنوس از اقوام [[ترک ها|ترک]] در ایران است و از شجاع‌ترین سپاهان ملکشاه سلجوقی بودند،
است و از شجاع‌ترین سپاهان ملکشاه سلجوقی بودند، همچنین این قوم، نیروی مسلح ملکشاه را تشکیل می‌داده‌اند. پس از پیروزی‌های ملکشاه و آرام شدن اوضاع ایران، وی مجلس جشنی ترتیب داد و به علت شجاعت و شهامت آنها، زمین‌های گاردژ را به آنها اهداء کرد و محل اسکان آنها نیز ورنوس بهادران نامیده شده که به مرور زمان به ورنوسفادران تبدیل شده است. همچنین شهرهایی بنامهای باغبهادران و سروشبهادران (سروشفادران) در استان اصفهان وجود دارند که این نامگذاری را پذیرفتنی می‌کند. در زمان [[حمله افغان|فتح اصفهان]] توسط [[حمله افغان‌ها
[[حمله افغان|فتح اصفهان]] توسط [[حمله افغان‌ها به ایران|حمله افغان‌ها]]، اهالی این منطقه تا حد توان مقاومت نمودند، چنان‌که سرکیس گانهیچ نتز در کتاب «سقوط اصفهان» می‌نویسد، افغان‌ها نتوانستند دژهای خیزون ([[خوزان]]) و ورنوسفادران و فروشان را تصرف کنند، چون ساکنان این سه محل سخت مقاومت کردند. یک راه زیرزمینی دراز از کهندژ تا آتشگاه وجود داشته که گویا راه رساندن سربازان به بالای کوه برای جنگ با افغانها و دیگر یورشگران بوده است. کوی بزم نیز از دیگر محله‌های کهن خوزان می‌باشد، که نام این محل به وجود جشن سَده در
خوزان می‌باشد، که نام این محل به وجود جشن سَده در این شهر هویت و واقعیت بیشتری می‌بخشد. دکتر [[سیروس شفقی]] در کتاب خود بنام «جغرافیای اصفهان»، معتقد است که مقارن کوچ عده‌ای از ساکنان منطقه اصفهان در نیمه دوم هزاره چهارم، قبل از میلاد مسیح، آبادی‌های کوچکی در محل فعلی شهر [[اصفهان]] و سرتاسر [[زاینده‌رود|زاینده رود]] وجود داشته که با آمدن عده‌ای از شمال به فلات مرکزی پرجمعیت آنها افزوده شد و محل‌های جدیدی به وجود آمده است، بر این اساس می‌توان قدمت اولین کانون‌های جمعیتی این خطه را به [[ورود اسلام به
کانون‌های جمعیتی این خطه را به [[ورود اسلام به ایران|دوران قبل از اسلام]] مربوط دانست و در روایات دیگر نیز آمده: حمله [[اسکندر مقدونی|اسکندر]] به سه دژ، گاردژ، کهندژ و دیمیردژ که در این منطقه واقع شده بودند باعث ویران شدن آنها به دست [[اسکندر مقدونی]] گردیده و این منطقه تا دوران [[شاهنشاهی ساسانی|پادشاهی ساسانیان]] (۲۲۴ میلادی) یعنی تا ۶ قرن بعد به صورت بیابانی بی آب و علف باقی ماند. تا آنجا که پیروز شاه ساسانی به سلطنت رسید و به سدژ آمد و بنا به خواسته او بار دیگر این محل آباد شد، وی دستور حفر قناتی داد
بار دیگر این محل آباد شد، وی دستور حفر قناتی داد که به نام خودش به قنات «پیروز شاهی» معروف گردید، و به دستور پیروز شاه، مردم متفرق شده گردهم آمدند و زمین‌ها بین مردم تقسیم شد. قدمت. بسیاری از رویدادهای تاریخی شهرستان خمینی شهر متأثر از وقایعی است که در اصفهان به وقوع پیوسته است. با این وجود قدمت تاریخی این منطقه به زمان ساسانیان می‌رسد، کهن دژ که بر سر راه اصفهان قرار دارد، گویا پایتخت ساسانیان بوده است. مردم این شهر به زبانی به نام ولاتی سخن می‌گویند که به زبان ساسانیان بسیار نزدیک است. در دوران اسلامی
به زبان ساسانیان بسیار نزدیک است. در دوران اسلامی نیز این ناحیه از اهمیت زیادی برخوردار بوده و وجود مسجد جامع بزرگ در کوی خوزان، شهر بودن آن را در گذشته می‌رساند. چرا که مسجد جامع از ویژگی‌های شهری است و روستاها فاقد آن می‌باشند. در [[محمود افغان|یورش محمود افغان]] به اصفهان، مردم سده دلیرانه پایداری کرده و شمار زیادی از لشکریان محمود را به اسارت گرفتند. فاصلهٔ شهر (خمینی شهر) تا اصفهان به طول راه بستگی دارد اما در حالت عادی ۸ کیلومتر می‌باشد. شهرستان خمینی شهر در مغرب [[استان اصفهان]] قرار گرفته و از سوی
شهر در مغرب [[استان اصفهان]] قرار گرفته و از سوی شمال به [[شهرستان شاهین‌شهر و میمه|شهرستان شاهین شهر و میمه]]، از جنوب به [[شهرستان فلاورجان]]، از مشرق به [[شهرستان اصفهان]] و از مغرب به [[شهرستان نجف‌آباد|شهرستان نجف آباد]] محدود می‌شود. این شهرستان یکی از خوش آب و هواترین و با صفاترین نواحی استان اصفهان است. خاک آن از رودخانه زاینده رود آبیاری می‌شود و تمامی نهرهایش پرآب است. علاوه بر آن کاریزهای مهمی نیز دارد که سبب گردیده است سه چهارم خاک این شهرستان باغ‌های بزرگ میوه و یک چهارم آن کشتزار باشد. مادی
باغ‌های بزرگ میوه و یک چهارم آن کشتزار باشد. مادی «قمیش» از میان زمین‌های جنوبی شهرستان می‌گذرد و چون در محل جدا شدن از رودخانه با چشمه‌ها پیوند دارد، آب آن هرگز تمام نمی‌شود. گونه‌های میوه و فرآورده‌های زمینی مانند گندم، جو، خیار، خربزه، حبوبات، تنباکو، در این شهرستان بعمل می‌آید و بعضی از انواع آن چون خربزهٔ بهارهٔ کوشک و انگور و گیلاس نصرآباد و گورتان شهرت دارد و نظیر آن در دیگر نقاط یافت نمی‌شود. آب و هوای آن معتدل و خشک است. بیشترین درجهٔ حرارت در تابستان‌ها ۳۹ درجه بالای صفر و کمترین آن در زمستان‌ها
۳۹ درجه بالای صفر و کمترین آن در زمستان‌ها ۸ درجه زیر صفر می‌باشد. کشاورزی. خمینی شهر (همایونشهر) در سال‌های نه چندان دور یکی از تولیدکنندگان اصلی [[گلابی]] در سطح استان و کشور بود. بیشترین کشاورزی این شهرستان در حاشیه زاینده رود واقع است ([[درچه|درچه پیاز]]) که پیاز و سیب زمینی و محصولات جالیزی تولید می‌کنند. باغ داران این شهر نیز علاوه بر شاه میوه، گلابی دوفصله و انواع دیگر گلابی (کبوتربچه، گونجانی، لاقه، لالا، قارا سوری، جوزقند، آردالانی، لپ سرخ)، محصولی منحصر به فرد و بومی به نام سیبری تولید می‌کنند.
منحصر به فرد و بومی به نام سیبری تولید می‌کنند. این میوه خوشمزه، آبدار، ترد و با طعم گلابی است که رایحه سیب را همراه دارد. گفتنی است این شهر تولیدکنندهٔ بهترین [[تنباکو|تنباکوی]] طلایی جهان می‌باشد که تماماً به کشورهای خارجی (کشورهای عربی مانند [[عراق]]) صادر می‌گردد. همچنین این شهر از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان گل، انواع کاکتوس و محصولات گلخانه‌ای می‌باشد به‌طوری‌که بزرگ‌ترین مرکز گل شب بوی کشور در این منطقه قراردارد. سطح علمی و دانشگاهی. [[خمینی شهر]] از بزرگ‌ترین شهرستانهای استان اصفهان بوده و از نظر موقعیت
شهرستانهای استان اصفهان بوده و از نظر موقعیت علمی دانشگاهی و صنعتی قابل توجه می‌باشد. [[دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر]] و [[دانشگاه صنعتی اصفهان]]، دانشگاه پیام نور اصفهان، شهرک علمی و تحقیقاتی استان اصفهان و دانشگاه صنعتی و اولین [[پارک علم و فناوری|پارک رشد علم و فناوری]] یونسکو در [[خاورمیانه]] و دانشگاه‌هایی مانند راغب اصفهانی، فیض الاسلام، پالایش، جهاد دانشگاهی، پیام نور و مرکز کانون زبان ایران نیز در این شهرستان وجود دارند. صنایع و مشاغل. از صنایع این شهر می‌توان [[سنگ‌بری|سنگ بری]]، موزائیک
این شهر می‌توان [[سنگ‌بری|سنگ بری]]، موزائیک سازی، [[خاتم کاری]]، [[قلمزنی]]، مسگری، تولیدی ظروف ملامین، نساجی، دباغی، حوله بافی و قالی بافی را نام برد که بیشتر کارخانه‌های سنگبری در شهرک صنعتی محمودآباد و شهرک صنعتی دوشاخ قرار دارند و از شهرتی جهانی برخوردار می‌باشد (پایتخت سنگ اصفهان). زبان. مردم خمینی شهر به زبان فارسی که در اصطلاح محلی به آن «ولاتی» یا سِدِهی گفته می‌شود سخن می‌گویند. این گویش (ولاتی) که جزو [[گویش‌های مرکزی ایران]] است گویش اهالی تعدادی از محلات خمینی‌شهر از قبیل ورنوسفادران، اسفریز،
از محلات خمینی‌شهر از قبیل ورنوسفادران، اسفریز، باولگان، زاغ‌آباد، کوشکباج، گاردر و گارسله است که در حال حاضر بیشتر اهالی محله باولگان از این گویش در مکالمات روزمره استفاده می‌کنند. متأسفانه این گویش در حال فراموشی است ولی با این حال به همت اهالی ورنوسفادران اقداماتی از جمله برگزاری کلاس‌های آموزشی و گردهم آییها و شعر خوانی‌ها به زبان ولاتی این زبان همچنان زنده مانده است. ان گوی این گویش در نواحی اطراف اصفهان مانند [[ونداده]]، رودشت، [[کوهپایه (اصفهان)|کوهپایه]]، گرکویه، [[هرند]]، [[گزبرخوار|گز برخوار]]،
گرکویه، [[هرند]]، [[گزبرخوار|گز برخوار]]، [[خورزوق]]، وانشان، مشکنان، ورزنه، سیان، [[اژیه]]، قورتان، ینگ‌آباد و غیره نیز بکار می‌رود. شاعرانی مثل درویش عباس از شهر گز یا رضا مداحی از شهر کوهپایه و بسیاری دیگر از شاعران بنام ولاتی‌سرا بودند. در محله ورنوسفادران خمینی‌شهر نیز بیش از ده تن از شعرا و ترانه‌سرایان به این زبان شهر گویش می‌کردند و ترانه سروده‌اند. از جمله استاد طلایی، استاد قیام، اصغر حاج حیدری (خاسته)، سعید بیابانکی، داود حاج حیدری، حسین حاجی هاشمی و غلامرضا مهدی‌پور. شماری از زبان‌شناسان و
هاشمی و غلامرضا مهدی‌پور. شماری از زبان‌شناسان و مورخان ایرانی و غربی از جمله [[احسان یارشاطر]]، [[حبیب برجیان]] و اسکار مان (Oskar Mann) در زمینه پژوهش گویش سدهی کار کرده‌اند. کاربرد این گویش امروزه کمتر شده و رو به فراموشی است. بناهای تاریخی. از بناهای تاریخی خمینی شهر می‌توان از: کوه آتشگاه، غار دستکند قهرمان به قدمتی به دوران عیلامی، در کوه لادُر، خانه تاریخی زهتاب خوزان، عصارخانه صفوی محله گارسله در بازار قدیم ورنوسفادران، [[ایوان جنب امامزاده سید محمد|ایوان گزیها جنب امامزاده سید محمد]]، [[مجموعه
گزیها جنب امامزاده سید محمد]]، [[مجموعه حمامهای اندوان|مجموعه حمامهای اندوآن]]، [[مجموعه حمام‌های گاردر]]، مسجد زنجیری پنج شنبه بازار، مسجد گلوله، [[مسجد آخوند]]، [[مسجد ملا محسن]]، [[گورستان ورنوسفادران]]، [[مسجد لادره]]، [[مسجد ملاحیدر علی]]، [[مسجد گاردر]]، [[خانه مجیری|خانه مجیر]]، [[مسجد آقا علی اکبر]]، [[مسجد ابوالبرکات]]، [[مسجد امام حسن عسگری]]، [[مسجد جامع فروشان]]، [[امامزاده سید ابراهیم ورنوسفادران]]، [[حسینیه لادره، کلاس قرآن]]، [[حمام درب سید]]، [[حمام کوز|حمام کوبرز]]، [[خانه سرتیپ سدهی|خانهٔ
[[حمام کوز|حمام کوبرز]]، [[خانه سرتیپ سدهی|خانهٔ تاریخی سرتیپ سدهی]]، برج کبوتر خوزان و دستگرد قداده، برج کبوتر هویه، برج کبوتر تیرانچی، برج کبوتر وازیچه، [[مسجد جامع خوزان]] با قدمتی به دوران سلجوقی، عصارخانهٔ صفوی محله گارسله، آرامگاه ابن مردویه، خانه تاریخی خلیلی‌ها متعلق به استادعلی صفاری و همین‌طور خانه تاریخی معروف به نوروزی‌ها، متعلق به عباس قاسم که قدمت آن به یازده قرن قبل از خانه تاریخی خلیلی‌ها برمی‌گردد که که از آن می‌توان به عنوان قدیمی‌ترین خانه تاریخی واقع در پنج شنبه بازار را نام برد. طبیعت.
تاریخی واقع در پنج شنبه بازار را نام برد. طبیعت. جنوب خمینی شهر به کوه آتشگاه و رودخانه زاینده رود محدود می‌شود و شمال و شمال غربی شهرستان به کوه محدود می‌شود برخی مناطق طبیعی این شهر به شرح ذیل است: آب و هوا میانگین بارش خمینی شهر در یک سال زراعی ۱۴۰ میلیمتر است اقلیم شهرستان نیمه خشک و نیمه بیابانی است بیشینه دما در روزهای گرم تابستان به ۴۰ درجه سلسیوس می‌رسد و کمینه دما در روزهای سرد زمستان به‌طور میانگین به ۵ درجه سانتیگراد زیر صفر می‌رسد سراسرنما. [[پرونده:خمینی‌شهر.jpg|نمای بالایی خمینی شهر|800px]]
بالایی خمینی شهر|800px]] پیوند به بیرون. [[رده:خمینی‌شهر| ]] [[رده:شهرستان خمینی‌شهر]] [[رده:شهرهای استان اصفهان]] [[رده:شهرهای شهرستان خمینی‌شهر]] [[رده:فرونام‌های افراط‌گرایان]]
خورزوق (برخوار)، شهری از توابعبخش مرکزی شهرستان برخوار در استان اصفهان است. در واقع نام اصلی خورزوق با نام خورزوک (خرزوک) شناخته می‌شود که محله اسلام‌آباد خورزوک بافت تاریخی و قدیمی دارد. این شهر در ارتفاع ۱۵۷۲ متری از سطح دریا قرار دارد که از ارتفاع اصفهان ۳ متر کمتر است. نام خورزوق در زبان عامیانه، خورزوک گفته می‌شود. محله‌های این شهر عبارت‌اند از: خورزوق، دلیگان، اسلام‌آباد و محله سیمرغ سفره قلمکار یکی از مهم‌ترین صنایع دستی است که در محله دلیگان درست می‌شود. زبان خورزوقی لهجه خاص خود را دارد.
دامنه یکی از شهرهایبخش مرکزی شهرستان فریدن در استان اصفهان در مرکز ایران است. دامنه شهری در میان کوه‌های دالان‌کوه است و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن حدود ۱۰۰۰۰ نفر (۲۱۰۰ خانوار) برآورد شده است. دامنه در ۱۲۰ کیلومتری غرب اصفهان در ۵۰ درجه و ۲۵ دقیقه طول شرق و ۳۲ درجه و ۵۸ دقیقه عرض شمالی واقع شده است زبان. لهجه و زبان: زبان اکثر مردم دامنه فارسی است که با لهجه ی خراسان قدیم و ترکی قشقایی آمیخته است. تاریخچهٔ شهر دامنه. شهر دامنه در طول تاریخ چندین بار جابجا شده است، در ابتدا محل
طول تاریخ چندین بار جابجا شده است، در ابتدا محل تأسیس این شهر در دشت قهیز بوده و در ادامه در کنار امام زادگان عبدالله و ابراهیم که تا محل فعلی شهر دامنه حدود دو کیلومتر فاصله دارد مستقر شده است. دامنه فعلی از اواخر دوره صفویه و اوایل دوره قاجار شکل گرفته و در دوره‌های مختلف مورد هجوم قرار گرفته است به صورتی که محمود افغان نیز به این سرزمین حمله و خساراتی را به آن وارد کرده است، همچنین در جنگی که بین «علیمردان خان چهارلنگ» به پشتیبانی از «ابوتراب میرزا» نوهٔ دختری شاه سلطان حسین صفوی و از طرفی دیگر
نوهٔ دختری شاه سلطان حسین صفوی و از طرفی دیگر «ابوالفتح خان بختیاری» که ازجانب «شاهرخ شاه نادری» حاکم اصفهان، درگرفت؛ علیمردان خان مغلوب شد و دوباره تهیه سپاه دید و از کریم خان زند کمک طلبید و کریم خان زند که در یکی از بلوک ملایر سکنی داشت با نیروهای خود در چمن قهیز به علیمردان خان پیوست و از طرف دیگر ابوالفتح خان، سلیمان خان افشار و حسن قلی خان افشار و فتح علی خان افشار و سی چهل نفر دیگر از خوانین بختیاری با عساکر زیاد وارد اصفهان شده و از آنجا به دفع علی مردان خان به جانب قهیز شتافتند تلاقی فریقین رخ داد
خان به جانب قهیز شتافتند تلاقی فریقین رخ داد و شکست فاحشی از علیمردان خان یافته و به طرف شهر فراری شدند. این جنگ در روز بیستم جمادی‌الاولی سال ۱۳۶۰ هجری قمری رخ داد. دالانکوه. ضلع جنوبی شهردامنه را دومین قلهٔ بزرگ بخش غربی استان یعنی دالانکوه دربرگرفته است. دالانکوه، کودالان یا دارابشاه یک قله در شرق شهرستان فریدن و جنوب منطقه کرون در مجاورت شهر دامنه است که به علت استفاده‌های فراوان مشهور است. ارتفاع دالانکوه از سطح دریا در حدود ۳۹۴۵ متر است. دالانکوه از اهمیت فراوانی برخوردار است. مجموعه این کوه‌ها یک
اهمیت فراوانی برخوردار است. مجموعه این کوه‌ها یک زیست‌بومفوق‌العاده است. در بهار و تابستان دامنه‌ها و دشت‌های این کوه محل مناسبی برای چرای دام هاست. در اواسط بهار برف‌های باقی‌مانده از فصل زمستان شروع به آب شدن می‌کنند و چشمه‌های کوچک و بزرگ بسیار زیادی را پدیدمی‌آورند که پذیرای گردشگران و مهمانان زیادی می‌باشند. این چشمه‌ها که بزرگ‌ترین آن سیاه دره نام داشته و اولین سرچشمه شرقی زاینده رود محسوب می‌شود علاوه بر جنبهٔ گردشگری و استفاده دام و طیور در مصارف کشاورزی نیز بکار برده می‌شود. منابع آب آشامیدنی. در
نیز بکار برده می‌شود. منابع آب آشامیدنی. در حال حاضر نیز آب آشامیدنی شهر از طریق سه حلقه چاه و به صورت کلر زنی و منبع تأمین می‌گردد. زندگی جانوری. از حیوانات وحشی در این منطقه خرگوش، روباه، شغال، گرگ، پلنگ، گراز، بز کوهی و از خزندگان لاک‌پشت، مارمولک، انواع مار دیده می‌شود. مار «کورال» که در این منطقه به مار جعفری مشهور است و نیز ماری زهر دار و دارای لکه‌های قرمز روی پوست خود دارد. از پرندگان می‌توان به باز، باشه، عقاب، تیهو، کبک، لک لک، کلاغ، زاغ، چلچله، چکاوک، سار و گونه نایاب بلدرچین نام برد. دامنه، شهر
سار و گونه نایاب بلدرچین نام برد. دامنه، شهر دو طبقه ایران. شهر دامنه که به قولی شهر متحرک کشور نیز نام گرفته است از دوران شکل‌گیری با توجه به جنگ‌ها و لشکرکشی‌های مختلف سه بار جابجا شده و قدمت مکان فعلی این شهر به ۵۰۰ سال پیش برمی‌گردد. اما پیدا شدن شهری زیر زمینی در دامنه فعلی به گونه‌ای که با توجه به وسعت تخمین زده این شهر می‌توان دامنه را از این پس شهر دو طبقه ایران نامید. بازی‌های محلی. بازیهای محلی مردم در قدیم که تا سه دههٔ اخیر نیز رونق داشت؛ شامل: لِک لِکی، اَلیچ بازی، دُرونه بازی، کمربند بازی، زو
لِکی، اَلیچ بازی، دُرونه بازی، کمربند بازی، زو بازی، کفش پازنی، کُپولی، خَرُم گازگاز، از مَن داری، قائم بازی، پرتاب سنگ، وزنه‌برداری، کوزه برداری، مرده برداری، کوزول، سنگ زنی. این بازی‌ها مخصوص پسران و مردان بوده اما در خصوص بازی‌های دختران غیر از بازی‌هایی مانند خاله بازی و عروسک بازی و تاب بازی، «توتو عباسی» در بین دختران طرفدار فراوان داشت که به شرح آن می‌پردازیم: این بازی نه به وسیلهٔ خاص و نه جای وسیع نیاز داشت. حتی می‌شد در داخل خانه روی گل قالی آن را انجام داده و به این شکل که یک دایره به قطر یک متر