payamvha/North_RAG huggingface dataset:
گالی زبانی است سلتی که در گال بدان سخن گفته می‌شد. پیش از آنکه زبان لاتین عامیانه رواج پیدا کند در امپراتوری روم و در میان گال‌های روم این زبان رواج داشت. از این زبان صدها نوشته بر روی سنگ، سکه، سفال و دیگر اثرهای هنری و گهگاه بر روی فلز(سرب و روی) در دست است. همه این‌ها در منطقه فرمانروایی گال‌های رومی (فرانسه، سوئیس، ایتالیا، آلمان و بلژیک) یافته شده‌اند. گالیک با زبان‌های سلتیبری، لپونتی و گالاسیایی در یک گروه جای می‌گیرد. گالی یک زبانِ سلتی منقرض شده است که قبل و در طول دورۀ امپراتوری روم در بخش هایی از
که قبل و در طول دورۀ امپراتوری روم در بخش هایی از قارۀ اروپا صحبت می شد. بعبارت دیگر ، گالی زبان سلت‌های گال (فرانسه، لوکزامبورگ، بلژیک، بیشتر سوئیس، شمال ایتالیا، و همچنین بخش‌هایی از هلند و آلمان در کرانه غربی رود راین کنونی) بود. در معنای وسیع‌تر، این زبان همچنین توسط اکثر مردم سلتیک صحبت می‌شد که در بیشتر اروپای مرکزی («نوریکی»)، بخش‌هایی از بالکان، و آناتولی («گالاتیایی») قرار داشت ، که اتقاقا تصور میشود ارتباط نزدیکی با هم دارند. اکثر مردم سنت شکنِ لپونتیک شمال ایتالیا نیز گاهی به گویش گولیش صحبت
لپونتیک شمال ایتالیا نیز گاهی به گویش گولیش صحبت میکردند تاریخچه. نخستین سنگنوشته‌ها به زبان سلتی به سده ششم پیش از میلاد بازمی‌گردد. این سنگنوشته‌ها به زبان لپونتیک می‌باشند (برخی لپونتیک را تنها لهجه‌ای از گالیک دانسته‌اند). این سنگنوشته‌ها که در گالیا سیزالپینا یافت شده‌اند به الفبای کهن ایتالیایی نوشته شده‌اند. سنگ‌نوشته‌های این زبان به الفبای یونانی مربوط به سده سوم پیش از میلاد در دهانه رود رون پیدا شده‌است. پس از این تاریخ دیگر هر نوشته‌ای به این زبان به الفبای لاتین است. تا سده ششم هنوز گزارشی از
به الفبای لاتین است. تا سده ششم هنوز گزارشی از کسانی که به زبان گالیک سخن می‌گفته‌اند در دست است. آواشناسی. واج [χ] نیز صدای درهم شده /k/ پیش از /t/ می‌باشد. نگارش. الفبای لوگانو برای نگارش لپنتیک به کار برده می‌شد: AEIKLMNOPRSTΘUVXZ در این الفبا میان واج‌ها انسدادی صدادار و بی‌صدا تفاوتی نبود. برای نمونه /t/ و /d/ هر دو به یک گونه نوشته می‌شدند. Z نمایانگر /ts/ بود، Vبرای نشان دادن /w/، و برای نشان دادن /t/ از نماد Θ و برای /g/ از X سود می‌بردند. الفبای یونانی خاوری برای زبان گالیک در گالیا ترانسالپینا
یونانی خاوری برای زبان گالیک در گالیا ترانسالپینا کاربرد داشت: αβγδεζηθικλμνξοπρστυχω χ نماد خ، θ نماد /ts/، و از نماد ου برای /u/، /ū/، /w/ و η و ω برای /e/، /ē/ و /o/، /ō/ به کار می‌رفت. ι برای ای کوتاه و ει برای ای کشیده به کار می‌رفت. نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این است که سیگما در الفبای یونانی خاوری به شکل هلالی و مانند C در لاتین است. الفبای لاتین به ریخت زیر در میان گال‌های روم کاربرد داشت: ABCDÐEFGHIKLMNOPQRSTUVXZ abcdðefghiklmnopqrstuvxz G و K گاهی در این نویسه جایگزین هم می‌شدند. Ð/ð، ds و s
گاهی در این نویسه جایگزین هم می‌شدند. Ð/ð، ds و s نماد واج /ts/ بودند.X برای نشان دادن صدای خ یا /ks/ به کار می‌رفت.Q بسیار کم کاربرد داشت. در ایت زبان گاه جای EV و OV با هم عوض می‌شد. قانونهای آوایی. در گالیک شمالی و خاوری واج بی‌صدای لبی kw موجود درزبان هندواروپایی نخستین به p دگریده می‌شود (در زبان بریتانیک)، این اصل به زبان بریتانیک و همچنین یونانی و زبانهای ایتالیک نیز گسترانیده می‌شود، در حالیکه در دیگر زبان‌های سلتیک این واج لبی به گونه Q نگاه داشته شده‌اند. برای نمون در زبان‌ها گالیک خاوری و شمالی
شده‌اند. برای نمون در زبان‌ها گالیک خاوری و شمالی یاد شده به "پسر" mapos می‌گفتند، در زبان ایرلندی نخستین maqi می‌گفتند. همچنین در گالیک شمالی/خاوری به "اسب" epos می‌گفتند، در ایرلندی کهن به آن ech و در گالیک جنوبی و باختری eqos می‌گفتند که همگی این‌ها از زبان هندواروپایی مشتق شده‌اند که در این زبان *ekuos بوده‌است. دستور زبان. دستور زبان گلی همانندیهایی با دستور زبان لاتین و همچنین فرانسوی تاریخی دارا می‌باشد. بحثهایی دربارهٔ اینکه آیا لاتین فرزندخواندهٔ زبان گال‌های رومی است یا نه هنوز در پی است. قالبها.
گال‌های رومی است یا نه هنوز در پی است. قالبها. برای صرف زبان گلی شش یا هفت قالب وجود داشته‌است. حالتهای فاعلی، ندایی، مفعولی، مضافٌ‌الیه، انتصابی با لاتین مشترک و در زبان لاتین صیغه مفعولی بوده‌اند، گلی همچنین دو قالب ابزاری و جایگاهی را دارا می‌باشد. همچنین ستاکهای -o- و -a- میان این زبان و لاتین مشترکند. در سنگنوشته‌ها ستاک‌های کمیاب انسدادی مانند -i-و -n- نیز دیده شده‌اند. در جدول زیر قالبهایی را که شناسایی شده‌اند می‌توان دید: این قالب در گذار از روند تاریخی خود تغییراتی را هم به خود دیده‌است برای
تاریخی خود تغییراتی را هم به خود دیده‌است برای نمونه ستاک -a به -ai دگرش یافته‌است. با بازنگری سنگنوشته‌ها می‌توان فهمید که این ستاک در آغاز -e و در پایان -i گشته‌است. اعداد. عددها در زبان گلی در پی می‌آید:
انتخابات هفتمین دوره ریاست جمهوری اسلامی ایران در روز ۲ خرداد ۱۳۷۶ برگزار شد. این انتخابات که به پیروزی غیرمنتظره محمد خاتمی انجامید آغازگر دورانی است که به دولت اصلاحات و دوم خرداد معروف شد و از جانب اصلاح طلبان ایرانی با عنوان حماسه دوم خرداد شناخته می‌شود. در این دوره از انتخابات ریاست‌جمهوری، ۸۰ درصد از واجدین شرایط در انتخابات شرکت کردند. نامزدها و فعالیت‌ها. جناح چپ. در ۷ آبان ۱۳۷۵ میرحسین موسوی گزینه قاطع چپ‌گراها با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که در این انتخابات کاندید نمی‌شود. سپس در روز ۲۳ دی ۱۳۷۵
انتخابات کاندید نمی‌شود. سپس در روز ۲۳ دی ۱۳۷۵ مجمع روحانیون مبارز نام سید محمد خاتمی وزیر ارشاد سابق دولت اکبر هاشمی رفسنجانی را به عنوان کاندیدای خود اعلام کرد. در ۱۳ بهمن ۱۳۷۵ خورشیدی، حضور سید محمد خاتمی قطعیت پیدا کرد. بسیاری از مردم و به خصوص طرفداران نواندیشان بر این باور بودند که محمد خاتمی شاید برنده این انتخابات نباشد اما حضورش در عرصه، تنور انتخابات را داغ خواهد کرد. در این حین بسیاری از صاحب‌نظران جناح‌های مختلف به بررسی این حضور و اظهار نظر در این زمینه پرداختند؛ فصل مشترک تمام این اظهار نظرها
زمینه پرداختند؛ فصل مشترک تمام این اظهار نظرها آن بود که حضور محمد خاتمی موجب افزایش حضور مردم بر سر صندوق‌های رأی می‌شود. در نیمه دوم اسفند ۱۳۷۵ برخی از اعضای حزب کارگزاران سازندگی نیز به جمع حامیان محمد خاتمی پیوستند. این ائتلاف از سوی جناح رقیب غیرممکن و سؤال‌برانگیز محسوب می‌شد؛ گرچه این سؤال در ۲۷ اسفند ۱۳۷۵ از سوی عطاءالله مهاجرانی و بسیاری از یاران خاتمی پاسخ داده شد، اما همچنان جناح مقابل، به این ائتلاف با تعجب می‌نگریست و گفته می‌شد که در صورت پیروزی محمد خاتمی در انتخابات در مجموعه حامیان محمد
محمد خاتمی در انتخابات در مجموعه حامیان محمد خاتمی اختلاف پیدا می‌شود. در اواخر اسفند ۱۳۷۵ و در حالی که فقط دو روز تا پایان سال ۱۳۷۵ فرصت باقی مانده‌بود، ۲۲ سینماگر اقدام به انتشار بیانیه‌ای در حمایت از او کردند. تفاوت محمد خاتمی با کاندیداهای دیگر بیشتر به چشم می‌آمد، وی در مناظره تلویزیونی در پاسخ به سؤال امکان رابطه ایران و آمریکا گفت: رابطه با این کشور منوط به سه شرط «عزت، مصلحت و حکمت» است. همین امر باعث شد قشر دیگری از روشنفکران جامعه به حمایت از محمد خاتمی جلب شوند. در این برهه اکثر گروه‌های چپ‌گرا
خاتمی جلب شوند. در این برهه اکثر گروه‌های چپ‌گرا به حمایت از خاتمی پرداختند. علاوه بر گروه‌های چپ‌گرا، حزب کارگزاران نیز با انتشار بیانیه‌ای در تاریخ ۱۳۷۶/۱/۲۴ حمایت رسمی خود را از خاتمی اعلام کرد. در روز ۳۰ فروردین ۱۳۷۶ پس از سخنرانی محمد خاتمی، در جمع حدود ۴۰ هزار نفر از افراد حاضر در دانشگاه و خیابان‌های اطراف تهران، گروهی بالغ بر ۷۰ نفر وارد صحن دانشگاه شدند و به درگیری و شعارهای مخرب پرداختند. روش تبلیغاتی محمد خاتمی که به‌طور عجیبی بر روی مردم اثر مثبت داشت، سفر با اتوبوس و سخنرانی در کنار دانشجویان
داشت، سفر با اتوبوس و سخنرانی در کنار دانشجویان و رأی اولی‌ها بود که با استقبال وسیع مردم مواجه شد. محمد خاتمی با روش مردمی کمک کرد تا شکاف بین دولت و جامعه کمتر شود و رفته رفته به عامه مردم بفهماند که مردم بر سرنوشت خود تسلط دارند. در دوران خاتمی یک جنبش حقیقی بر اساس دیدگاهی مستحکم ایجاد شد که قشر گسترده‌ای را جذب خود کرد. جناح راست. در اسفند ۱۳۷۵ خورشیدی، اکثر احزاب و گروه‌های دست راستی، حمایت خود را از علی‌اکبر ناطق نوری اعلام کردند. البته برخی از آن‌ها از دومین کاندیدای جناح راست یعنی محمد محمدی ری
از دومین کاندیدای جناح راست یعنی محمد محمدی ری شهری حمایت کردند. در جناح چپ، تنها مجمع روحانیون مبارز و برخی از تشکل‌های دانشجویی به صورت رسمی از سیدمحمد خاتمی حمایت کردند. این مسئله به وضوح نشان‌دهنده پایگاه محکم‌تر علی‌اکبر ناطق نوری در میان گروه‌ها و احزاب در آن برهه از تاریخ بود. در آن دوران، علاوه بر برخی از علما، نشریات و رسانه‌های جناح راست، برخی از اصولگراها نیز از ناطق نوری حمایت کردند. حمایت آیت الله سید علی خامنه ای. هاشمی رفسنجانی در خاطرات سال ۱۳۷۶ خود به بازخورد نظرات سیاستمداران وقت ایران در
خود به بازخورد نظرات سیاستمداران وقت ایران در مورد حمایت ضمنی علی خامنه ای از ناطق نوری اشاره می‌کند: برگزاری و نتیجه انتخابات. در روز جمعه، دوم خرداد ۱۳۷۶ هفتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران برگزار شد. در این انتخابات چهار کاندیدا با نظارت شورای نگهبان تأیید صلاحیت شدند و با هم به رقابت پرداختند: فردای روز انتخابات نتایج نخستین برخلاف تصور همگان، از پیروزی قاطع سید محمد خاتمی حکایت می‌کرد. نتایج نهایی ساعت ۱۴ روز شنبه، سوم خرداد ۱۳۷۶ در حالی از سوی ستاد انتخابات وزارت کشور اعلام شد که علی اکبر ناطق
انتخابات وزارت کشور اعلام شد که علی اکبر ناطق نوری رقیب اصلی خاتمی، ساعتی پیش از آن در پیامی، پیروزی خاتمی را در انتخابات "تبریک" گفته بود. نتایج انتخابات بر اساس رأی مردم به شرح زیر اعلام شد: این نتایج از میان ۲۹٬۱۴۵٬۷۵۴ رأی به دست‌آمد. تعداد آرای باطله نیز ۲۴۰٫۹۶۶ رأی اعلام شد. ستاد انتخابات وزارت کشور همچنین اعلام کرد از مجموع ۶۷٫۸۳۱ رأی ماخوذه در نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور، سید محمد خاتمی ۵۰٫۳۴۲ رأی را به خود اختصاص داده‌است. تنفیذ و تحلیف. مراسم حکم تنفیذ سید محمد خاتمی در روز ۱۲/۵/۱۳۷۶ برگزار
حکم تنفیذ سید محمد خاتمی در روز ۱۲/۵/۱۳۷۶ برگزار شد و حکم تنفیذ وی توسط اکبر هاشمی رفسنجانی قرائت و از سوی سید علی خامنه‌ای رهبر ایران صادر و او به عنوان پنجمین رئیس‌جمهور ایران معرفی شد. پس از تنفیذ نیز، مراسم تحلیف در روز ۱۳ مرداد در مجلس شورای اسلامی با حضور نمایندگان و مقامات کشوری و لشکری برگزار گردید. تحلیل. اصلاحات و دوم خرداد. هفتمین دوره ریاست جمهوری اسلامی ایران دوم خرداد ۱۳۷۶ درحالی برگزار شد که به عنوان یک رویداد سیاسی و اجتماعی هم در داخل کشور و هم در عرصه بین‌الملل مورد توجه قرار گرفت و به
و هم در عرصه بین‌الملل مورد توجه قرار گرفت و به صورت‌های گوناگون تفسیر و رویداد مهمی در منطقه و جهان تلقی شد علت اصلی توجه جهانی به این انتخابات در واقع غیرمنتظره بودن حضور گسترده مردم و نتایج آن بود.انتخاب خاتمی در ۲ خرداد سال ۷۶ دوره جدیدی در سیاست ایران بود و جنبشی که از دل این قضیه آغاز شد، جنبش دوم خرداد نامیده شد. از اصلی‌ترین ویژگی‌های دوم خرداد، قانون‌گرایی بود، با تأکید بر احیای قانون‌اساسی و شعار ابتدایی و اصلی محمد خاتمی خاتمی نیز اجرای قانون‌اساسی بود که از درون این شعار و هدف، اصلاحات اساسی
بود که از درون این شعار و هدف، اصلاحات اساسی نیز با توجه به اصول مطرح در قانون‌اساسی لغو شکنجه، نفی تفتیش عقاید، آزادی‌های مصوّب در قانون، استقلال، آزادی و عدالت تحقق می‌یافت. پیروزی خاتمی عملاً فصل جدیدی از تاریخ جمهوری اسلامی را رقم زد. فصل جدیدی که نشانه اصلی آن پویایی فضای سیاسی بود؛ و البته امید به تغییر و بهبود وضعیت کشور برای اکثریت ایرانیان نوجو بود. این دوره اصطلاحات سیاسی خاص خود را بر سر زبان‌ها انداخت. طیف طرفداران محمد خاتمی یا همان جناح چپ به نام دوم خردادی‌ها یا اصلاح طلبان شناخته شدند.
به نام دوم خردادی‌ها یا اصلاح طلبان شناخته شدند. اصلاح طلبان معتقد به لزوم تغییرات اساسی در ادارهٔ امور کشور بودند. با باز شدن نسبی فضای سیاسی، احزاب جدید با سرعتی شگفت‌آور تولد یافتند. تخلف نهادها و حمایت رسانه‌ها. در روزنامه سلام آن دوران، گزارش‌های مکرری از اقدامات تبلیغاتی به نفع ناطق‌نوری از سوی برخی مسئولان در شهرستان‌ها منتشر شد. با وجود اینکه روزنامه‌هایی که از بودجه دولتی تأمین می‌شدند حق تبلیغ و حمایت از کاندیدای خاصی را نداشتند اما روزنامه کیهان و قدس از علی‌اکبر ناطق نوری حمایت می‌کردند. در
و قدس از علی‌اکبر ناطق نوری حمایت می‌کردند. در چارچوب به‌کارگیری این روش، مجلاتی مانند شلمچه و یالثارات و روزنامه‌های دیگر چون رسالت و اواخر حتی صدا و سیما به تبلیغات علنی علیه محمد خاتمی پرداختند. در یادداشت روزنامه رسالت به تاریخ ۳۱ اردیبهشت صراحتاً علیه محمد خاتمی مطلب نوشت و از مردم خواست برای دفع خطر به ناطق نوری رای دهند. کارناوال عصر عاشورا از دیگر برنامه‌های مشکوک نزدیک به انتخابات بود. کارناوال عصر عاشورا کارناوالی بود که چند روز قبل از دوم خرداد و عصر روز عاشورا در تهران به راه افتاد. در ظاهر
و عصر روز عاشورا در تهران به راه افتاد. در ظاهر طرفداران محمد خاتمی در این کارناوال حضور داشتند ولی بعداً مشخص شد این برنامه به‌طور مشترک از سوی سازمان صدا و سیما و وزارت اطلاعات برگزار گردیده و هدف آن لطمه زدن به موقعیت خاتمی بوده‌است. موضع دولت. در اواسط سفرهای تبلیغاتی و بعد از مراسم روز کارگر از سویی نیز زمزمه‌های امکان تقلب در انتخابات نیز به گوش رسید، اما با تدبیر افراد برای ایجاد حس اعتماد در مردم و حفظ آرامش فضا در آستانه انتخابات، اکبر هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه پیش از انتخابات، تقلب در
در خطبه‌های نماز جمعه پیش از انتخابات، تقلب در انتخابات را غیرممکن بیان کرد و گفت: «اگر تقلب شود، تاریخ آینده ایران، نمی‌بخشاید.» و همچنین در بخش دیگر سخنانش بیان کرد: «انتخاب مردم را پس از تأیید صلاحیت نامزدهای انتخابات توسط شورای نگهبان حق باید دانست و از کاندیداها خواست از تخریب رقبای خود بپرهیزند.» وی در روز انتخابات نیز دو نماینده خود را به وزارت کشور فرستاد تا از رای اخذ شده مردم صیانت شود. واکنش در رسانه‌ها. رسانه‌های داخلی و خارجی به حضور ۳۰ میلیونی مردم ایران در این انتخابات واکنش‌های زیادی نشان
مردم ایران در این انتخابات واکنش‌های زیادی نشان دادند و از جانب اصلاح طلبان و دیگر افراد این انتخابات با عنوان حماسه دوم خرداد شناخته می‌شود.
خوراک یا غذا هر ماده‌ای است که توسط جاندار برای کسب مواد مغذی مصرف می‌شود. غذا معمولاً منشأ گیاهی، حیوانی یا قارچی دارد و حاوی مواد مغذی ضروری مانند کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها، پروتئین‌ها، ویتامین‌ها یا مواد معدنی است. موجود زنده غذا را می‌خورد و سلول‌های بدن او مواد مغذی آن را جذب می‌کنند تا انرژی مورد نیاز خود را فراهم کنند. گونه‌های مختلف جانوران رفتارهای تغذیه‌ای متفاوتی دارند که نیازهای متابولیسم آنها را برآورده می‌کند. در تعریف سازمان یونسکو. مادهٔ قابل خوردن (شامل ترکیبات چندجزئی یا تک‌جزئی، پخته یا خام،
(شامل ترکیبات چندجزئی یا تک‌جزئی، پخته یا خام، محصولات و فراورده‌های با منشأ گیاه، حیوان یا قارچ که به صورت مستقیم یا پس از مراحل فراوری دیگری مورد استفادهٔ تغذیه‌ای انسان قرار می‌گیرند، از جمله آنچه که در وعده‌های اصلی خورده می‌شود یا به عنوان وعدهٔ نیم‌چاشت، عصرانه، پیش‌غذا، دسر، تنقلات و غیره مورد استفاده قرار می‌گیرد) به شرط آن که پیش از بلع نیاز به جویدن داشته باشد. عادات غذایی در فرهنگ‌های گوناگون مختلف است. اکثر جوامع با توجه به سنت‌ها و رسم و رسوم‌شان، رسم‌های مخصوصی برای آشپزی و اولویت‌های
رسوم‌شان، رسم‌های مخصوصی برای آشپزی و اولویت‌های غذایی‌شان دارند. بسیاری از فرهنگها غذاهای خود را توسط روش‌های تدارک، شیوه‌های آشپزی، و تهیه غذا متنوع ساخته‌اند. بنا بر گزارش نهاد بریتانیایی مهندسان مکانیک (IME)، نیمی از مواد غذایی در سرتاسر دنیا اسراف شده و به هدر می‌رود. منشاءهای غذایی. بیشتر خوراک‌ها منشأ گیاهی (همچون میوه‌ها، سبزیجات، صیفی‌جات، غلات و دانه‌ها) و جانوری (مانند گوشت، شیر و فراورده‌های آن، تخم‌مرغ و عسل) دارند. با این وجود برای تهیهٔ غذا از گروه‌های دیگری همچون قارچ‌ها و باکتری‌ها (سرکه،
گروه‌های دیگری همچون قارچ‌ها و باکتری‌ها (سرکه، ماست، پنیر و …) نیز استفاده می‌شود. به جز مواد آلی، مواد معدنی همچون نمک و آب نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. گروه‌های اصلی. خوراک‌ها را معمولاً به گروه‌های زیر تقسیم می‌کنند: درحالی که بعضی از خوراک‌ها را می‌توان به صورت خام و بدون ایجاد تغییری در آن‌ها مصرف کرد، غذاهایی هم وجود دارند که برای این که طعم‌دار یا قابل خوردن باشند، باید تغییراتی در آن‌ها ایجاد کرد. از ساده‌ترین این تغییرات می‌توان شستن، خرد کردن و مخلوط کردن را مثال زد. بعضی غذاها نیز باید پخته
و مخلوط کردن را مثال زد. بعضی غذاها نیز باید پخته شوند یا سرد شوند. ممکن است تغییراتی در آن‌ها به منظور نگهداری، خوش‌طعم کردن و تزیین‌کردن داده شود، که بخشی از آن‌ها به آداب و رسوم فرهنگ‌های گوناگون برمی‌گردند. رژیم غذایی. تأثیر فرهنگ و مذاهب گوناگون. رژیم‌های غذایی مختلف از مذهب و فرهنگ‌های تمدنهای سراسر جهان تأثیر می‌پذیرند. در بسیاری از فرهنگ‌ها و ادیان مصرف برخی غذاها توصیه شده یا تابو شمرده شده است. به‌طور مثال، غذاهای حلال در اسلام و رژیم غذایی گیاهی در آیین جین و سیک مجاز شمرده شده‌اند. برخی افراد
در آیین جین و سیک مجاز شمرده شده‌اند. برخی افراد نیز با توجه به عقاید یا سلامتی خود غذاهایی را که مصرف می‌کنند محدود می‌نمایند. به‌طور مثال، توصیه می‌شود افرادی که به بیماری‌های قلبی-عروقی، دیابت و با چاقی مبتلا هستند از غذاهای چرب و مواد قندی پرهیز نمایند. رژیم غذایی نامناسب. عادت‌های غذایی در سلامتی و مرگ و میر انسان‌ها نقش اساسی دارند. عدم تناسب میان انرژی دریافت‌شده از غذاها و سوزاندن آن موجب سوءتغذیه یا چاقی می‌شود. از جمله عوامل چاقی مصرف زیاد فراورده‌هایی با میزان قند و چربی زیاد می‌باشد. بیماری‌های
با میزان قند و چربی زیاد می‌باشد. بیماری‌های ناشی از چاقی، دیابت و انواع بیماری‌های قلبی و عروقی می‌توان عنوان کرد. علت سوءتغذیه همچنین ممکن است کمبود نوعی ویتامین، مواد معدنی، پروتئین و غیره در رژیم غذایی باشد. سوءتغذیه خود موجب بروز بیماری‌های مختلفی چون کواشیورکور، ماراسموس، اسکوروی، کوری و غیره می‌شود.
چاشنی (به پهلوی: چاشنیگ و به انگلیسی: Condiment) همان سس یا ادویه است که برای ایجاد مزه ای خاص به غذا افزوده می‌شود. بسیاری از گونه‌های چاشنی همچون رب انار، سویا سس و سس باربیکیو در هنگام پخت غذا به مواد غذایی افزوده می‌شوند. برخی نیز همچون سس تند، سس سیراچا، سس خردل، مایونز و کچاپ پس از پخت غذا و در هنگام خوردن به آن افزوده می‌شوند. یکی از رازهای مهم سرآشپزهای مشهور استفاده از چاشنی‌های خوشمزه برای غذاهای گوناگون است. بی گمان گزینش چاشنی خوب به خوشمزه تر شدن غذا و سالاد می‌انجامد. به‌طور کلی چاشنی‌ها به
شدن غذا و سالاد می‌انجامد. به‌طور کلی چاشنی‌ها به موادی گفته می‌شود که برای تأثیر بر مزه و طعم غذاها مورد استفاده قرار می‌گیرد و از این رهگذر باید آن را با ادویه‌ها که برای تأثیر بر روی رنگ و عطر غذاها مورد استفاده قرار می‌گیرند متفاوت دانست. چم چاشنی. مرکبی از شکر یا عسل با سرکه یا آب لیمو که به طعامها زنند خوشمزگی را. و قلیه چاشنی دار از آن گویند که قدری شیرین و ترش می‌باشد. در اصطلاح طباخان مخلوطی از ترش و شیرین است که به آش و خورش می‌زنند مانند سکنجبین و سرکه شیره و سرکه قند و امثال آن. مقداری اندک
و سرکه شیره و سرکه قند و امثال آن. مقداری اندک ترشی مانند آب غوره، سرکه و رب انار که بخوراک زنند. بسیار شراب تلخ چون زهر کز عشق شده ست چاشنی بهر نظامی یکی دیگر از چم‌های سرواژه چاشنی که در زبان پارسی میانه به آن چاشنیگ یا چاشنیک گفته می‌شد، مزه است. رطب را من ندانم چاشنی چیست همی بینم که خرما بر نخیل است سعدی از چاشنی قند مگو هیچ و ز شکر ز آنرو که مرا از لب شیرین تو کام است حافظ شکر گر چاشنی در جام دارد ز شیرینش حلاوت وام دارد نظامی همچنین چاشنی را مقدار اندکی از غذا می‌دانستند که برای آزمودن طعم آن بچشند.
از غذا می‌دانستند که برای آزمودن طعم آن بچشند. که ای شاه نیک‌اختر دادگر تو بی چاشنی دست خوردن مبر فردوسی ریشه‌شناسی. بر پایه پژوهش‌های انجام شده، واژه چاشنی برگرفته از ریشه Kweks یا Kwok در زبان‌های هندواروپایی به چم دیدن و نشان دادن بوده‌است. در زبان اوستایی که از زبان‌های پارسی باستان است، kas, asč و čaš به چم نگاه و مزه کردن آمده‌است. همچنین واژگانی همانند ni-kasa یا همان نگاه و چشمان čašman در پارسی باستان از این ریشه می‌باشند. بنا به فرهنگ زبان ایرانی باستان (کریستین بارتولومه)، چشن čašan- به معنای
باستان (کریستین بارتولومه)، چشن čašan- به معنای آموختن بکار گرفته می‌شده‌است. از واژه‌های چاشنیگ، چاشنیک، چشیتن، چخشیشن و چاشیشن در پارسی میانه به چم مزه، مزه کردن، چشیدن و آموختن بهره گرفته می‌شده‌است. به گفته Henning، در اوراق مانوی به پارتی، چاشنی c’shny و در زبان پهلوی، چاشنیگ c’šnyg و چاشنیک c’šnyk به چم مزه کاربرد داشته‌است. بهره گرفتن از چاشنی در غذاهای ایرانی. در ایران باستان، در قرن ۱۰ام قبل از میلاد، زعفران (به پارسی کهن: زرپران به چم گلی که پرهایش مانند زر است؛ در پارسی میانه کرکوم kurkum نام
مانند زر است؛ در پارسی میانه کرکوم kurkum نام داشت) در عطر، دارو، چای و غذا کاربرد داشت. زعفران ایرانی به‌طور گسترده به وسیله اسکندر و ارتشش مورد استفاده قرار گرفت. آن‌ها زعفران را با چای مخلوط می‌کردند و برنج زعفرانی می‌خوردند. اسکندر، شخصاً، به پیروی از کوروش بزرگ، از زعفران برای استحمام استفاده می‌کرد. او همانند کوروش معتقد بود که زعفران زخم‌ها را درمان می‌کند و با نتیجه گرفتن از این روش، ایمانش به زعفران افزایش یافت. گلپر نیز خاستگاه ایرانی داشته و گونه‌های معطر آن از دیرباز در آشپزی ایرانی به عنوان
معطر آن از دیرباز در آشپزی ایرانی به عنوان ادویه کاربرد دارد. یکی دیگر از چاشنی‌هایی که از زمان‌های کهن در غذاهای ایرانی به کار برده می‌شد، رب انار است. از آنجایی که انار از روزگاران کهن بومی کشور ایران بوده‌است، رب انار به عنوان چاشنی غذا از دیرباز به وسیله اقوام گوناگون ایرانی مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. امروزه چاشنی‌های گوناگونی در سراسر جهان برای خشنودی چشایی مردمان و سرشت تنوع طلب آنها به کار گرفته می‌شود و چاشنی‌هایی همچون کچاپ، مایونز، سس‌های فلفل، سیراچا، پاپریکا و هزاران گونه سس و ادویه دیگر
سیراچا، پاپریکا و هزاران گونه سس و ادویه دیگر از اجزای جدانشدنی میز غذا شمرده می‌شوند. مشاهده کنید. لیست چاشنی‌ها لیست چاشنی‌های تند
دایناسورها () گروهی بسیار متنوع از مهره‌داران هستند که از حدود ۲۴۵ تا ۶۶ میلیون سال پیش، یعنی از اواخر دورهٔ تریاس تا پایان دورهٔ کرتاسه، بر خشکی‌های زمین سلطه داشتند. این گروه در جریان رویداد انقراض تریاس–ژوراسیک به جانوران غالب در خشکی تبدیل شدند و تا زمان رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن، که منجر به انقراض اکثر گونه‌های دایناسور به جز تبار پرندگان شد، به فرمانروایی خود ادامه دادند. رابطه با پرندگان: بررسی‌های اولیه بر روی بازمانده‌های آرکئوپتریکس (Archaeopteryx) در سال ۱۸۶۱، نخستین شواهد از رابطه نزدیک بین
در سال ۱۸۶۱، نخستین شواهد از رابطه نزدیک بین دایناسورها و پرندگان را فراهم آورد. امروزه، دانشمندان در اسکلت پرندگان امروزی، استخوان‌هایی را یافته‌اند که تنها در دایناسورها وجود داشته‌اند. علاوه بر شواهد سنگواره‌ای، آرکئوپتریکس شباهت‌های قابل توجهی به کامپسوگناتوس (Compsognathus)، یک دایناسور ددپای کوچک، دارد. پژوهش‌هایی که از حدود سال ۱۹۷۰ آغاز شد، به طور فزاینده‌ای نشان داده است که دایناسورهای دَدپا (Theropods) نیاکان مستقیم پرندگان امروزی هستند. در واقع، بسیاری از دیرینه‌شناسان، پرندگان را به عنوان
بسیاری از دیرینه‌شناسان، پرندگان را به عنوان دایناسورهای زنده در نظر می‌گیرند و معتقدند که دایناسورها و پرندگان باید با هم در یک گروه طبقه‌بندی شوند. امروزه، حدود ۱۰٬۰۰۰ گونه از پرندگان به این گروه بزرگ تعلق دارند. تغییر دیدگاه علمی: در نیمه نخست قرن بیستم، دایناسورها عموماً به عنوان جانورانی تنبل، کندذهن و خون‌سرد تصور می‌شدند. با این حال، پژوهش‌های گسترده‌ای که از دهه ۱۹۷۰ به بعد انجام شد، این نظریه را به چالش کشید و شواهد فزاینده‌ای مبنی بر اینکه دایناسورها جانورانی خون‌گرم با متابولیسم بالا بودند و
جانورانی خون‌گرم با متابولیسم بالا بودند و اغلب رفتارهای پیچیده اجتماعی داشتند، ارائه داد. کشف پر در دایناسورهای ددپا، این تغییر دیدگاه را به شدت تقویت کرد. دایناسورها در فرهنگ عامه: از زمان کشف نخستین فسیل‌های دایناسور در سده نوزدهم و توصیف آن‌ها توسط ریچارد اوون (نه چارلز داروین)، اسکلت‌های آن‌ها به جاذبه اصلی موزه‌های سراسر دنیا تبدیل شده‌اند و دایناسورها بخش جدایی‌ناپذیری از فرهنگ جهانی شده‌اند. آن‌ها در کتاب‌های پرفروش (مانند "دنیای گمشده") و فیلم‌های پرمخاطب (مانند "پارک ژوراسیک") حضوری پررنگ
پرمخاطب (مانند "پارک ژوراسیک") حضوری پررنگ داشته‌اند و هر یافته جدید از دایناسورها به سرعت مورد پوشش رسانه‌ها قرار می‌گیرد. شایان ذکر است که در زبان عامیانه، اغلب هر خزنده پیشاتاریخی عظیم‌الجثه، از جمله دیمترودون، پتروسورها (خزندگان بال‌دار)، ایکتیوسورها، پلسیوسور و موساسور، به اشتباه "دایناسور" نامیده می‌شود. در حالی که به معنای دقیق کلمه، هیچ یک از جانوران ذکر شده دایناسور واقعی نیستند و تنها گروه دایناسورسانان شامل دایناسورها می‌شوند. خونگرمی دایناسورها و چیرگی آن‌ها: با توجه به اینکه پستانداران امروزی
و چیرگی آن‌ها: با توجه به اینکه پستانداران امروزی در مقایسه با خزندگان از هوش و فعالیت بیشتری برخوردارند، این پرسش مطرح می‌شود که چرا آن‌ها در رقابت با دایناسورها زودتر به مناطق تحت سلطه دایناسورها وارد نشدند. یکی از دلایل محتمل، فعال، هوشیار و خون‌گرم بودن خود دایناسورها بود. وضعیت خاص بدن دایناسورها (برای مثال، پاهای ستونی زیر بدن) نشان‌دهنده چابکی آن‌هاست. استخوان‌های آن‌ها در مقایسه با استخوان‌های چهارپایان خونگرم و خونسرد امروزی، دارای مجراهایی است که می‌تواند نشان‌دهنده خونگرمی آن‌ها باشد. همچنین،
می‌تواند نشان‌دهنده خونگرمی آن‌ها باشد. همچنین، نسبت شکارچی به شکار در سنگواره‌ها حاکی از آن است که دایناسورها همچون پستانداران خونگرم، به مقادیر زیادی غذا نیاز داشته‌اند. اگر فرضیه خونگرمی دایناسورها صحیح باشد، این موضوع به توضیح چیرگی درازمدت آن‌ها بر اکوسیستم‌های خشکی کمک می‌کند. دایناسورها عموماً بزرگتر از پستانداران هم‌زمان خود بودند؛ حتی بچه دایناسورهایی که تازه از تخم خارج می‌شدند، از بیشتر پستانداران بزرگ‌تر بودند. این نشان می‌دهد که پستانداران نقش جانوران کوچک و دایناسورها نقش جانوران بزرگ را ایفا
کوچک و دایناسورها نقش جانوران بزرگ را ایفا می‌کردند. حتی هنگامی که چندین رویداد انقراض گوناگون تنوع دایناسورها را کاهش داد، دایناسورهای بازمانده همچنان بزرگتر از پستانداران بودند و می‌توانستند موقعیت خود را حفظ کنند و آن دودمان‌های اصلی را فراهم آورند که فرگشت دوباره از آن‌ها جانوران بزرگ را به‌وجود می‌آورد. تنها هنگامی که دایناسورها در جریان رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن در پایان دوره کرتاسه از میان رفتند، پستانداران توانستند به مناطق اکولوژیکی خالی شده راه یافته و به نوبه خود بر محیط خشکی چیرگی یابند.
راه یافته و به نوبه خود بر محیط خشکی چیرگی یابند. طبقه‌بندی و تعریف دایناسورها. تعریف و طبقه‌بندی رسمی دایناسورها در سال ۱۸۴۲ توسط دیرینه‌شناس انگلیسی ریچارد اوون مطرح شد. او این نام را برای اشاره به یک گروه متمایز از خزندگان بزرگ و منقرض شده به کار برد. این اصطلاح به سرعت در بریتانیا و سراسر جهان به رسمیت شناخته شد. واژه "دایناسور" از دو کلمه یونانی δεινός (دینوس؛ به معنی "وحشتناک"، "نیرومند" یا "شگفت‌انگیز") و σαύρα (سائورا؛ به معنی "مارمولک" یا "خزنده") گرفته شده است. اگرچه نام این گروه اغلب به