payamvha/North_RAG huggingface dataset:
خانْ خاصْبک و من آن را دیده ام. همین دیدگاه را حمدالله مستوفی در قرن ۸ هجری بیان میکند و آن را جزوِ ۴ شهرِ تومانِ مراغه اسم میبرد. در زمان ناصر الدین شاه قاجار، محمّدخان صنیع الدوله در کتاب «مرآهٔ البلدان» همان سخنِ یاقوت حموی را دربارهٔ این منطقه تکرار و تأیید میکند. روایات تاریخی. منطقه مکریان که پیرانشهر جزئی از آن است در محدودهٔ سرزمینی ماننا قرار داشته است در زمان زمامداری اوللوسونو واقعه مهم در مورد منطقه و ماننا، لشکرکشی هشتم سارگون دوم پادشاه آشور به ماننا و اورارتو بود. اوللو سونو در نزدیکی پسوه
به ماننا و اورارتو بود. اوللو سونو در نزدیکی پسوه به حضور سارگون رسید و اظهار اطاعت و وابستگی نمود. شاید بهترین مرجع برای این رویداد هزارهٔ اول پیش از میلاد کتاب ادوین رایت، تاریخ آذربایجان است. «وحدت قومی کرد و ماد، چاپ اول ۱۳۸۴ ص ۱۴۴». بعد از تأسیس اتحادیه مادها و امپراتوری هخامنشی، اشکانی و ساسانی، پیرانشهر بخشی از سرزمین آن‌ها بوده است. با آغاز حملات اعراب مسلمان مردم منطقه پیرانشهر در بر ابر آنان ایستادگی کرده، که وجود گورستان اصحاب صدر اسلام در منطقه همچون چهل شهیدان شاهد این مدعاست. روایات سامی که
همچون چهل شهیدان شاهد این مدعاست. روایات سامی که در قرآن هم متجلّی شده نام کوتیان و کوه آنان یعنی جودی را در این منطقه و حوالی آن جستجو می‌کرده‌اند. کوهی که اکنون به نام جودی نامیده می‌شود کمی دورتر از این منطقه و در غرب آنجا، در شمال موصل واقع شده است. این کوه اساطیری در اسطورهً بابلی اوتناپیشتیم نیسیر نامیده شده و آشوریان آن را با کوه شیخان یا کندی شیخان در جنوب پیرانشهر مطابق می‌دانسته‌اند برخی از محققان، نام پسوه امروزی را برگرفته از «پارسوآ» که در اقصای غربی خاک ماد قرار داشته است، می‌دانند. احتمالاً
غربی خاک ماد قرار داشته است، می‌دانند. احتمالاً شهر بَسْوی که یاقوت حموی در سدهٔ ۷ق آن را در نزدیکی خان خاصبک و در زمرهٔ شهرهای آذربایجان یاد کرده، و حمدالله مستوفی در سدهٔ ۸ق آن را یکی از ۴ شهرِ تومانِ مراغه برشمرده، همان پسوهٔ امروزی باشد. به گزارش همو بسوی شهری با حقوق دیوانی ۲۵ هزار دینار بوده، و در آن غله و انگور و اندک میوه‌ای به عمل می‌آمده است. ظاهراً خان خاصبکی که یاقوت حموی همان‌جا بسوی را در نزدیکی آن یاد کرده است، همان پیرانشهر امروزی باشد. در کتاب جغرافیای تاریخی، سرزمین خلافت شرقی به نقل از
کتاب جغرافیای تاریخی، سرزمین خلافت شرقی به نقل از یاقوت حموی (قرن هفتم هجری قمری) و حمدالله مستوفی از شهر پسوا یاد شده است که در بیست کیلومتری پیرانشهر قرار دارد و از باغستان‌های پرمیوه آن تمجید شده است (لسترج). در اسناد و کتب تاریخی بعد از دوره صفویه، به کرات از جنگ‌ها و منازعات سیاسی نظامی و دست به دست شدن منطقه پیرانشهر با اسم «لاهیجان» که محل اسکان و قلمرو اتحادیه ایلی بلباس است نقل کرده‌اند. کتاب شرفنامه بدلیسی از دوره صفویه اسم بلباس را ضبط کرده و از آن به عنوان یکی از طوائف روژکی یاد کرده است
و از آن به عنوان یکی از طوائف روژکی یاد کرده است (بدلیسی). طبق کتاب شرفنامه بدلیسی قدرت و جمعیت بلبس‌ها در حدی بوده است که شاه سلیمان قانونی، پادشاه مقتدر عثمانی توان مقابله با آن‌ها را نداشته و برای تصرف منطقه بدلیس، مجبور به سازش با بلبس‌ها می‌شود (همان). از جمله مهم‌ترین این اسناد می‌توان به کتاب تاریخ عباسی اشاره نمود که در عهد «شاه عباس اول» نگاشته شده است. در این کتاب در ذیل عنوان «اما برخی وقایع در کردستان» به شرح حمله نیروهای اتحادیه ایلی بلباس پرداخته شده و در این کتاب از واژه «بلیان» استفاده شده
شده و در این کتاب از واژه «بلیان» استفاده شده و بیان کرده که با ریاست یک بیگ به قلعهٔ دم دم ارومیه و تلاش نیروهای قزلباش و حاکم ساوجبلاغ مکری در جهت انتقام‌گیری از آنها می‌پردازد (منجم یزدی). کتاب مهم دیگر در مورد مسائل و اتفاقات شمال غرب ایران از دوره صفوی به بعد، کتاب تاریخ افشار است. در این کتاب وقایع و منازعات بسیاری که پس از ورود ایل افشار به ناحیه ارومیه و شمال غرب ایران رخ می‌دهد، شرح داده شده است. کتاب تاریخ افشار در موارد متعددی به شرح احوال و جنگ‌های رخ داده در منطقه شهرستان پیرانشهر به اسم منطقه
رخ داده در منطقه شهرستان پیرانشهر به اسم منطقه «لاهیجان» و شهری که اتحادیه بلباس در آن سکونت داشته‌اند، پرداخته شده است (ادیب الشعرا). زاب صغیر. رود زاب کوچک رودی است که در ناحیه کردستان و شهرستان پیرانشهر جاری است و یونانیان آن را لیکوس می‌گفته‌اند. جنگ ابومسلم و مروان بن محمد آخرین خلیفه اموی در همین منطقه رخ داد و مروان بن محمد بعد از سنگر در زاب با نیروهای عباسی درافتاد و یک نبرد یازده روزه را انجام دادند که مروان شکست خورد. این جنگ که به جنگ زاب معروف است دولت امویان را خاتمه داد و جنگ زاب نقطه مقابل
است دولت امویان را خاتمه داد و جنگ زاب نقطه مقابل جنگ قادسیه بود و ایرانیان قدرتی را که درآنجا باخته بودند در اینجا به‌دست آوردند و در این نبرد دسته دیگر از سپاهیان عباسیان به فرماندهی ابوعون بر سپاهیان مروان پیروز شدند. در منابع مکتوب و اسناد تاریخی دوران اسلامی، جغرافی‌دانان و سیاحان به صورت متعدد از رودخانه زاب کوچک و محل قرارگیری آن به عنوان سرشاخه‌های رودخانه فرات یاد کرده‌اند. از جمله این جغرافی‌دانان «ابن خردادبه» (قرن سوم هجری‌قمری) در کتاب المسالک و الممالک و «ابن رسته» (قرن سوم هجری‌قمری) در کتاب
الممالک و «ابن رسته» (قرن سوم هجری‌قمری) در کتاب العلاق نفیسه است. مؤلف اشکال العالم بدون آنکه در متن به زاب اشاره کند، در کروکی ترسیمی خود تحت عنوان جزیره، رود زاب کوچک را به صورت خطی ترسیم نموده است. «ابن حوقل» (قرن چهارم هجری قمری) ضمن آوردن اسمهای شهرزور و سهرودار، اسم زاب کوچک را مطرح می‌کند. «یاقوت حموی» در معجم البلدان در باب زاب کوچک توضیحاتی آمده است (حموی بغدادی). «حمدالله مستوفی» آورده است: باب دهم ذکر بقاع کردستان و آن شانزده ولایت است و حدودش به ولایت عراق عرب و خوزستان و عراق عجم و آذربایجان
ولایت عراق عرب و خوزستان و عراق عجم و آذربایجان و دیاربکر پیوسته است. خفتیان قلعه‌ای است محکم و بر کنار آب زاب و چند پاره دیه است (مستوفی). صاحب تقویم البلدان (قرن هفتم هجری قمری) در ذیل سخنی از رودها آورده است: زاب اصغر، سرچشمه آن کوه‌های شهرزور است میان اربیل و دقوقا جاری است و دجله می‌ریزد (ابوالفدا). وقایع تاریخی. از رویدادهای مهم منطقه پیرانشهر در دهه‌های اخیر، اشغال آن در جنگ جهانی اول، توسط نیروهای عثمانی است. عثمانی‌ها با تحریک عشایر کرد منطقه پیرانشهر ضد حکومت مرکزی، به تثبیت وضع خود پرداختند، اما
ضد حکومت مرکزی، به تثبیت وضع خود پرداختند، اما با شکست نیروهای متحدین در جنگ، عثمانی‌ها به ناچار پیرانشهر و دیگر مناطق اشغالی ایران را تخلیه کردند. همچنین استقرار واحدهایی از لشکر ارومیه در پیرانشهر پس از شهریور ۱۳۲۰ در جریان هجوم ارتش شوروی به ایران بود. جنگ ایران-عراق. این شهر به دلیل همجواری با کشور عراق و نیز به دلیل بزرگی و جمعیت نسبتاً زیاد (بیش از یک‌صد هزار نفر)، در طول دفاع مقدس مورد توجه دو طرف مناقشه یعنی ایران و عراق قرار داشت. کمااینکه منطقه عمومی این شهر، در جنگ تحمیلی شاهد انجام عملیاتی، چون
این شهر، در جنگ تحمیلی شاهد انجام عملیاتی، چون والفجر ۲، کربلای ۷، نصر ۹ و کربلای ۲ بود. به علت اهمیتی که پیرانشهر در جبهه شمالغرب داشت، در طول دفاع مقدس پادگان این شهر به عنوان مرکز کنترل کلیه عملیات‌های منظم و نامنظم آذربایجان‌غربی با استقرار قرارگاه اصلی فرماندهی لشکر در پادگان پیرانشهر و قرارگاه تاکتیکی در ارتفاعات موجود در منطقه عملاً در طرح‌ریزی و نظارت بر اجرای کلیه عملیات‌ها بود. همین موضوع باعث می‌شد تا دشمن از همان ماه‌های اول شروع جنگ تا پایان دفاع مقدس، بارها و بارها پیرانشهر را مورد حمله هوایی
مقدس، بارها و بارها پیرانشهر را مورد حمله هوایی و توپخانه‌ای خود قرار دهد. موقعیت پیرانشهر در استان آذربایجان‌غربی و در کل خطه کردستانات، نظیر موقعیتی بود که شهر دزفول در استان خوزستان داشت. بر همین اساس از سال ۱۳۵۹ یعنی از همان سال شروع جنگ، پیرانشهر مورد حمله هوایی دشمن قرار گرفت. در شهریور ۵۹ که جنگ شروع شد، عراق چند بار پیرانشهر را مورد حمله هوایی قرار داد، اما در حمله یگان‌های زمینی این کشور به خاک کشورمان، پیرانشهر مورد هجوم مستقیم نیروهای نظامی دشمن قرار نگرفت. در بین سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۷ که جنگ
قرار نگرفت. در بین سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۷ که جنگ تحمیلی به اتمام رسید، پیرانشهر ۶۵ بار هدف حملات هواپیماهای عراق قرار گرفت و بارها توپخانه‌های ارتش بعث نقاط مسکونی این شهر را مورد هدف قرار دادند. در جریان این حملات ۶۶۳ نفر از اهالی این شهر شهید و ۳۹۴ نفر نیز مجروح شدند. همچنین منطقه عمومی پیرانشهر در تابستان سال ۶۲ مقارن با عملیات والفجر ۲ مورد هجوم بمب‌های شیمیایی دشمن قرار گرفت. بین تیرماه تا پایان پاییز ۱۳۶۲ منطقه پیرانشهر چند بار توسط توپخانه دشمن مورد حمله شیمیایی قرار گرفت که این حملات تا چهارم آذر
حمله شیمیایی قرار گرفت که این حملات تا چهارم آذر ۱۳۶۲ ادامه پیدا کرد. ۱۷ اسفند ۱۳۶۳، ۹ فروند جنگنده بعثی به شهر مرزی پیرانشهر حمله کردند و با مورد اصابت قرار دادن ۵۰ نقطه مسکونی این شهر، ۹۰ نفر از مردم غیرنظامی را به شهادت رساندند و همین تعداد را نیز مجروح کردند. واقعه ۱۷ اسفند ۱۳۶۳ پیرانشهر یکی از بزرگ‌ترین فجایعی است که جنگنده‌های بعثی در طول دفاع مقدس و در جریان بمباران مناطق غیرنظامی کشورمان رقم زده‌اند. از همین رو ۱۷ اسفند در دیباچه دفاع مقدس به عنوان روز مقاومت و ایثار مردم پیرانشهر نامگذاری شده است.
مقاومت و ایثار مردم پیرانشهر نامگذاری شده است. ویژگی‌‌های مردم‌نگاشتی (جمعیت‌نِگاشت). اهلیت‌نام. یک فرد اهل پیرانشهر را «پیرانشهری» می‌نامند. با این حال، در مورد حومه و مناطق اطراف اندکی ابهام وجود دارد؛ برخی از ساکنان روستاها و بخش‌های پیرامونی، خود را وابسته به شهر مرکزی دانسته و هویت‌شان را «پیرانشهری» معرفی می‌کنند، در حالی‌ که برخی دیگر کمتر با مرکز شهر ارتباط دارند یا به ندرت به آن رفت‌وآمد می‌کنند. جمعیت. بر وفق سرشماری نفوس و مسکن سال ٬۱۳۹۵ جمعیت شهر پیرانشهر برابر با ۹۱٬۵۱۵ نفر بوده است. ساختار
شهر پیرانشهر برابر با ۹۱٬۵۱۵ نفر بوده است. ساختار کالبدی شهر متشکل از ۴ ناحیه و ۱۵ محله می‌‌باشد. بر اساس تقسیمات کالبدی ناحیه ۱ با ۳۰۹ هکتار وسعت و ۲۵،۰۷۹ نفر جمعیت متشکل از ۶ محله، ناحیه ۲ با ۱۹۵ هکتار وسعت و ۲۰،۴۵۰ نفر جمعیت دارای ۴ محله، ناحیه ۳ با ۱۷۴ هکتار وسعت و ۱۸،۳۹۷ نفر جمعیت متشکل از ۳ محله، و ناحیه ۴ با ۱۵۰ هکتار وسعت و ۴،۷۹۶ نفر جمعیت نیز دارای ۲ محله می‌‌باشند. این شهر در سال ۱۳۳۵ دارای ۹۶۸ نفر جمعیت بوده، در دومین سرشماری سال ۱۳۴۵ جمعیت این شهر به ۴۸۴۸ نفر می رسد. در این دهه ۳۸۸۰ نفر به
شهر به ۴۸۴۸ نفر می رسد. در این دهه ۳۸۸۰ نفر به جمعیت شهر اضافه شده که عملا نرخ رشد برابر با ۱۷٫۵۲ درصد را به همراه داشته است. توجه به این ضریب رشد نشان میدهد که شهر پیرانشهر دارای رشد قابل توجهی بوده است. عوامل بیشماری را می توان برای این موضوع ذکر نمود که مهم ترین آنها، پویایی اقتصاد شهر و زیرساختهای مناسب اقتصادی و کالبدی شهر در آن دوره نسبت به روستاهای شهرستان میباشد. طی سالهای ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۵، جمعیت شهر پیرانشهر به ۱۰۵۷۲ نفر می رسد که نشان میدهد میزان رشد جمعیت طی این دهه برابر با ۸٫۱۱ درصد بوده است. در
جمعیت طی این دهه برابر با ۸٫۱۱ درصد بوده است. در سال ۱۳۶۵ جمعیت شهر پیرانشهر به ۱۳۶۴۵ نفر می رسد. میزان رشد جمعیت شهر ما بین سال های ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵ برابر با ۲/۴۵ درصد بوده است. در این دهه علت اصلی افزایش جمعیت شهر به میزان باروری و در کل به رشد طبیعی جمعیت باز میگردد. در سال ۱۳۷۵، جمعیت شهر پیرانشهر به ۳۳۸۰۵ نفر می رسد. میزان رشد جمعیت شهر ما بین سالهای ۱۳۶۵ = تا ۱۳۷۵ برابر با ۹/۴۹ درصد میباشد. این ضریب رشد متأثر از چند عامل است که مهمترین آن در بازگشت دور‌از‌وطن‌های دوران جنگ تحمیلی و رشد طبیعی جمعیت شهر
دوران جنگ تحمیلی و رشد طبیعی جمعیت شهر ریشه دارد. در سرشماری سال ۱۳۸۵ ت جمعیت شهر به ۵۹۷۲۱ نفر میرسد که با احتساب این جمعیت میزان رشد جمعیت شهر ما بین سال های ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۵ برابر با ۵/۸۵ درصد می باشد. روند روبه رشد جمعیت شهر پیرانشهر طی دهه ۱۳۸۵-۱۳۷۵ سرشماری عمومی نفوس و مسکن را میتوان به توسعه مبادلات مرزی و تجاری نسبت داد. جمعیت شناور. جمعیت شناور شهر پیرانشهر به دلیل موقعیت مرزی و تجاری این شهر، شامل افرادی است که به صورت موقت برای انجام فعالیت‌های تجاری، خرید و فروش، یا کار در بازارچه‌های مرزی به
تجاری، خرید و فروش، یا کار در بازارچه‌های مرزی به پیرانشهر می‌آیند. همچنین گردشگران و مسافران نیز بخش دیگری از این جمعیت را تشکیل می‌دهند. این جمعیت متغیر تأثیر زیادی بر خدمات شهری، حمل و نقل و اقتصاد محلی دارد. همچنین جمعیت شناور پیرانشهر شامل افرادی از روستاهای اطراف است که برای انجام امور روزمره مانند خرید، کار، تحصیل و دسترسی به خدمات درمانی به شهر می‌آیند. این افراد اغلب به‌طور موقت در شهر حضور دارند و پس از انجام کارهای خود به روستاهایشان بازمی‌گردند. این جریان جمعیتی در ساعات مشخصی از روز باعث
این جریان جمعیتی در ساعات مشخصی از روز باعث افزایش تراکم جمعیت شهری می‌شود. جمعیت پنهان. با ایجاد سدهای سیلوه، کانی سیب و گرده بن و زیر آب رفتن روستاهایی چون سیلوه، حمزه آباد سفلی و علیا، گرده بن و سوغانلو و رفتن مردمان این روستاها به شهر پیرانشهر، به نظر می‌رسد آمار جمعیت شهری بالاتر از این باشد که در سرشماری جمعیت در سالهای آتی این موضوع مشخص خواهد شد. مقارنه بین‌شهری. شهر پیرانشهر از شهرهایی مانند اسلام‌آباد غرب، بناب، الیگودرز، میبد، نهاوند، رامهرمز، خمین، گلپایگان، اسدآباد، کنگاور و فومن بزرگتر و
خمین، گلپایگان، اسدآباد، کنگاور و فومن بزرگتر و پرجمعیت‌تر است. پارس‌آباد، پیرانشهر، مشگین‌شهر، سلماس، اهر و میانه ۶ شهری هستند که با تحولات جمعیتی بعد از سرشماری ۲۰۱۶ به جمع شهرهای بزرگ بالای ۱۰۰ هزار نفر در منطقه آذربایجان پیوسته‌اند. رشد جمعیت. شهر پیرانشهر بر اساس احصائیه نفوس سال ۱۳۴۵ دارای ۴۸۴۸ نفر جمعیت بوده که با نرخ رشد ۸/۱ به ۱۰۵۷۲ نفر در سال ۱۳۵۵ افزایش یافته است. بررسی نرخ رشد جمعیت طی سال‌های مختلف ۹۰–۱۳۴۵ نشان می‌دهد این شهر همواره دارای رشد جمعیت مثبت بوده است. همچنین طی سال‌های ۹۵–۱۳۶۵
جمعیت مثبت بوده است. همچنین طی سال‌های ۹۵–۱۳۶۵ بیشترین نرخ رشد جمعیتی را تجربه کرده است. متوسط رشد سالیانه. سیر تحول جمعیت شهر پیرانشهر در گذر زمان همواره سریع‌تر از سایر نقاط شهری استان بوده است. پیرانشهر با میانگین رشد ۵/۸ درصدی بیشترین رشد جمعیت در سطح استان را دارا است. همچنین مطابق سرشماری ۱۳۹۵، پیرانشهر یکی از پنج شهر کل کشور بوده که بالاترین نرخ رشد جمعیت را به خود اختصاص داده است. پیش‌بینی می‌شود روند افزایش جمعیت این شهر با توجه به ظرفیت‌های این شهرستان ادامه داشته باشد و همچنین پیش‌بینی می‌شود که
ادامه داشته باشد و همچنین پیش‌بینی می‌شود که شهر پیرانشهر در آینده به پرجمعیت‌ترین شهر جنوب استان تبدیل گردد. اگر نرخ رشد جمعیت در شهر پیرانشهر بر همین منوال باشد در سال ۱۴۰۵ جمعیتی بالای ۱۵۰٬۰۰۰ نفر خواهد داشت. تعداد خانوار. تعداد کل خانوارهای شهر پیرانشهر از ۱۲۴۵۵ خانوار در سال ۱۳۸۵ به ۱۶۴۰۷ خانوار در سال ۱۳۹۵ افزایش پیدا کرده است. به عبارتی طی مدت ده سال ۳۹۵۲ خانوار به خانوارهای این شهر افزوده شده است و در مجموع، خانوارها طی این دوره حدوداً ۳/۱ برابر شده‌اند. بُعد خانوار. از لحاظ بُعد خانوار در مراکز
بُعد خانوار. از لحاظ بُعد خانوار در مراکز شهرستان‌های بیست‌گانه استان آذربایجان غربی، پیرانشهر با ۳٫۹ نفر به‌ازای هر خانوار در جایگاه نخست و میاندوآب با ۳٫۳ نفر در رتبه دوم قرار دارند. این داده‌ها منعکس‌کننده اندازه نسبتاً بالای خانوار در پیرانشهر نسبت به سایر مراکز شهرستان‌های استان است. تراکم خانوار. شاخص تراکم خانوار بر واحد مسکونی در سطح کل شهر پیرانشهر برابر با ۱/۲۱ گزارش شده است که این رقم بیانگر میانگین تعداد خانوارهایی است که به طور معمول در هر واحد مسکونی سکونت دارند. به عبارت دیگر، در هر ۱۰۰ واحد
مسکونی سکونت دارند. به عبارت دیگر، در هر ۱۰۰ واحد مسکونی در این شهر، به طور میانگین ۱۲۱ خانوار زندگی می‌کنند. تراکم جمعیت. متوسط تراکم جمعیتی در شهر برابر ۹۷ نفر در هکتار است که در این بین بیشترین آن در محلهٔ کهنه‌خانه واقع در جنوب غرب شهر و در جنوب بلوار ساحلی (۱۶۳ نفر در هکتار) و کمترین آن ۹ نفر در هکتار در محله شین‌آباد مشاهده می‌گردد که علت آن وجود اراضی خالی نسبتاً وسیع در محله است. شهرنشینی. حدود ۶۹ درصد مردم معادل ۹۵٬۷۱۶ در شهرها زندگی می‌کنند (دو شهر پیرانشهر و لاجان) و حدود ۳۱ درصد معادل ۴۳٬۱۴۸ در
پیرانشهر و لاجان) و حدود ۳۱ درصد معادل ۴۳٬۱۴۸ در روستاها ساکن می‌باشند. این خود بیانگر افزایش شهرنشینی در این شهرستان می‌باشد. حاشیه‌نشینی. جمعیتی که در بافت فرسوده شهر پیرانشهر سکونت دارند، معادل ۲۱,۳۷۴ نفر برآورد شده است که این میزان در مقایسه با کل جمعیت شهر، حدود ۳۶/۷۳ درصد را تشکیل می‌دهد. این آمار نشان می‌دهد که بیش از یک‌سوم از ساکنان پیرانشهر در مناطق دارای بافت فرسوده زندگی می‌کنند، مناطقی که معمولاً با مشکلاتی همچون کمبود خدمات شهری، فرسودگی زیرساخت‌ها و نیاز به بازآفرینی شهری مواجه هستند. جمعیت
و نیاز به بازآفرینی شهری مواجه هستند. جمعیت غیرساکن. در شهر پیرانشهر بر اساس مردم‌شماری سال ۱۳۹۵، تعداد خانوارهای غیرساکن برابر با صفر (۰) بوده است، یعنی هیچ خانواری در این شهر به صورت غیرساکن ثبت نشده است. این آمار نشان می‌دهد که تمامی خانوارهای ثبت‌شده در این شهر یا ساکن دائمی بوده‌اند یا تحت دیگر طبقه‌بندی‌های آماری قرار گرفته‌اند و هیچ مورد خانوار غیرساکن (مانند خانوارهایی که فقط به طور موقت حضور دارند یا فاقد اقامت دایم هستند) در داده‌های رسمی پیرانشهر ثبت نشده است. تركيب جنسیتی جمعيت. بر اساس سرشماری
ثبت نشده است. تركيب جنسیتی جمعيت. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر پیرانشهر برابر با ۹۱,۵۱۵ نفر بوده است که این تعداد شامل حدود ۴۵,۹۷۹ نفر مرد و ۴۵,۵۳۶ نفر زن می‌شود. بنابراين نسبت جنسی (تعداد مردان به ازای هر ۱۰۰ زن) در جمعیت شهر پیرانشهر در این سال تقریباً برابر با ۱۰۱ درصد بوده است. این نسبت جنسی نسبت به سال ۱۳۹۰ که جمعیت مردان آن حدود ۳۵,۴۱۲ نفر و جمعیت زنان ۳۵,۳۱۰ نفر بوده، کمی افزایش داشته است. نسبت جنسیتی. نسبت جنسی شهر پیرانشهر برابر با ۱۰۰٫۹۷ است. به بیان دیگر، در این شهر به
برابر با ۱۰۰٫۹۷ است. به بیان دیگر، در این شهر به ازای هر ۱۰۰ زن، حدود ۱۰۱ مرد زندگی می‌کنند. این بدان معناست که جمعیت مردان اندکی بیشتر از جمعیت زنان است. اگر این آمار را با سطح ملی مقایسه کنیم، مشاهده می‌شود که سهم مردان در پیرانشهر ۵۱٫۱۳ درصد از کل جمعیت را تشکیل می‌دهد، در حالی که این رقم در سطح کشور برابر با ۵۰٫۸۷ درصد است. تركيب سنی جمعيت. به لحاظ تركيب سنی جمعيت ۳۰٬۳۵۳ نفر در گروه سنی ۹–۰ سال، ۲۳٬۳۲۲ نفر در گروه ۱۹–۱۰ سال، ۲۷٬۸۹۱ نفر در گروه ۲۹–۲۰ سال، ۲۴٬۹۸۷ در گروه ۳۹–۳۰ سال، ۱۴٬۹۲۶ نفر در گروه
سال، ۲۴٬۹۸۷ در گروه ۳۹–۳۰ سال، ۱۴٬۹۲۶ نفر در گروه ۴۹–۴۰ سال، ۹٬۲۰۱ نفر در گروه ۵۹–۵۰ سال، ۴٬۳۷۶ نفر در گروه ۶۹–۶۰ سال، ۲٬۱۷۴ نفر در گروه ۷۹–۷۰ سال، ۱٬۳۸۲ نفر در گروه ۸۹–۸۰ سال و ۲۵۲ نفر در گروه بالای ۹۰ سال قرار دارند. از نظر گروه‌های سنی ۳۰٬۸ درصد در گروه بین ۱۴–۰ ساله و ۶۵٬۲ درصد در گروه بین ۶۴–۱۵ ساله و ۴ درصد در گروه ۶۵ ساله به بالا قرار دارند. سرپرست خانوار. در شهر پیرانشهر، همانند بسیاری از شهرهای کشور، بیشتر خانوارها سرپرست مرد دارند و سهم خانوارهای دارای سرپرست زن کمتر است. با این حال، نسبت
دارای سرپرست زن کمتر است. با این حال، نسبت خانوارهای دارای سرپرست زن در بعضی از محله‌ها یا نواحی شهری بیشتر به چشم می‌خورد. این تفاوت‌ها معمولاً به عوامل اجتماعی، اقتصادی و جمعیتی هر منطقه وابسته است. مهاجرت. طی دوره ۹۰–۱۳۸۵، ۴۷۴۰ نفر در داخل شهرستان جابجا شده‌اند. ۵۸۴۳ نفر از دیگر نقاط کشور به شهر پیرانشهر یا دیگر نقاط شهرستان مهاجرت کرده‌اند و ۵۴ نفر از خارج کشور به شهر یا دیگر نقاط شهرستان وارد شده‌اند. مبدأ مهاجرت ۴۲۱ نفر از مهاجران وارد شده اظهار نشده بوده است. بر اساس همین آمار ۴۷۷۵ نفر از شهر یا
بوده است. بر اساس همین آمار ۴۷۷۵ نفر از شهر یا دیگر نقاط شهرستان خارج شده‌اند. تعداد خالص مهاجران ۱۰۶۸ نفر بوده است. در استان آذربایجان غربی، تنها شهر پیرانشهر و شهرهای ارومیه، خوی، میاندوآب و بوکان هستند که دارای خالص مهاجرتی مثبت بوده و شهرهای مهاجرپذیر به‌شمار می‌روند. سواد و آموزش. در سال ۱۳۹۵، بر اساس آمار سرشماری عمومی نفوس و مسکن، شهر پیرانشهر در مجموع ۶۱٬۱۷۳ نفر جمعیت شش ساله و بیشتر داشته است. از این تعداد، ۴۷٬۳۱۰ نفر معادل ۷۷٫۳۳ درصد از جمعیت باسواد به شمار می‌آمده‌اند و در مقابل، ۱۳٬۸۶۳ نفر یعنی
به شمار می‌آمده‌اند و در مقابل، ۱۳٬۸۶۳ نفر یعنی ۲۲٫۶۷ درصد از مردم بی‌سواد بوده‌اند. سواد دانش‌ورانه. تا چند دهه پیش در شهرهایی مانند پیرانشهر و نقده تعداد کمی بودند که لیسانس داشتند و تحصیل کرده بودند اما الان همه تحصیل کرده‌اند و در همه شرایط اصلاً قابل مقایسه با آن زمان نیست. نرخ مشارکت اقتصادی و نرخ بیکاری. نرخ مشارکت اقتصادی شهر پیرانشهر در سال ۱۳۹۵ معادل ۳۵.۲ درصد گزارش شده است. این شاخص بیانگر نسبت جمعیت فعال (اعم از شاغلان و بیکاران در جستجوی کار) به کل جمعیت در سن فعالیت اقتصادی است و به‌طور کلی
به کل جمعیت در سن فعالیت اقتصادی است و به‌طور کلی میزان حضور و مشارکت نیروی انسانی در فعالیت‌های تولیدی و خدماتی را منعکس می‌سازد. از سوی دیگر، نرخ بیکاری در همین سال برابر با ۱۲.۶ درصد بوده است. نرخ بیکاری به عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های بازار کار، نشان‌دهنده نسبت جمعیت بیکار به کل جمعیت فعال اقتصادی است. بررسی همزمان این دو شاخص حاکی از آن است که اگرچه بخشی قابل توجه از جمعیت در سن کار در فعالیت‌های اقتصادی حضور یافته‌اند، اما با وجود این، درصدی از آنان همچنان در یافتن شغل با چالش مواجه بوده‌اند.
آنان همچنان در یافتن شغل با چالش مواجه بوده‌اند. اشتغال. به لحاظ اشتغال پس از مشاغل خدماتی اداری و کشاورزی بیشتر مردم شهر پیرانشهر در بازارچه مرزی حاج عمران و همچنین بازارچه فروش اجناس خارجی که در شهر واقع شده است مشغول به کار هستند. مسکن. نحوه تصرف محل سكونت خانوار. در سال 1395 از مجموع خانوارهای معمولی و گروهی ساکن در واحدهای مسکونی شهر پیرانشهر، 73/55 درصد مالک واحد مسکونی خود بوده‌اند. همچنین حدود 18/6 درصد خانوارها به صورت اجاره‌نشین سکونت داشته و نزدیک به 7/85 درصد نیز در قالب سایر شیوه‌های تصرف محل
به 7/85 درصد نیز در قالب سایر شیوه‌های تصرف محل سکونت، از جمله رهن کامل، استفاده بدون پرداخت اجاره، یا سایر موارد مشابه زندگی می‌کرده‌اند. نوع واحدهای مسکونی خانوار در پیرانشهر. در پیرانشهر، بخش قابل توجهی از واحدهای مسکونی در اختیار خانوارها به‌صورت غیرآپارتمانی هستند و بیشتر خانه‌ها در قالب واحدهای حیاط‌دار و ویلایی ساخته شده‌اند. با این حال، در سال‌های اخیر و به‌ویژه با گسترش شهر و افزایش جمعیت، ساخت‌وساز آپارتمانی رشد بیشتری پیدا کرده است و اکنون بخش مهمی از بافت شهری را تشکیل می‌دهد. به‌طور کلی
بخش مهمی از بافت شهری را تشکیل می‌دهد. به‌طور کلی می‌توان گفت که در محلات مرکزی و جدید شهر، آپارتمان‌ها سهم بیشتری دارند، در حالی که در بخش‌های قدیمی‌تر و همچنین در حاشیه و نواحی نزدیک به روستاها، واحدهای غیرآپارتمانی یا خانه‌های حیاط‌دار همچنان رایج‌تر هستند. مساحت زيربناي واحد مسكوني در اختيار خانوار. در شهر پیرانشهر، همانند بسیاری از شهرهای متوسط کشور، بیشترین سهم واحدهای مسکونی معمولاً مربوط به خانه‌هایی با زیربنای متوسط است؛ واحدهایی که نه خیلی کوچک محسوب می‌شوند و نه بسیار بزرگ. این گروه از واحدها
محسوب می‌شوند و نه بسیار بزرگ. این گروه از واحدها بخش قابل توجهی از مسکن شهری را تشکیل می‌دهند و می‌توان گفت بسیاری از خانواده‌ها در چنین خانه‌هایی سکونت دارند. اسكلت و مصالح عمده بنا. در شهر پیرانشهر، واحدهای مسکونی معمولاً با اسکلت فلزی و بتنی ساخته می‌شوند و بخشی از ساختمان‌ها نیز با روش‌ها و مصالح دیگر احداث شده‌اند. این تنوع در نوع اسکلت ساختمانی نشان‌دهنده ترکیبی از شیوه‌های ساخت‌وساز مدرن و سنتی در این شهر است. ویژگی‌های چپیره‌شناختی. شناخت اجمالی از مشخصات اجتماعی. کُردان از نظر تعداد در شمار
از مشخصات اجتماعی. کُردان از نظر تعداد در شمار مهم‌ترین اتنیک‌های ایران به‌شمار می‌روند شامل اقوامی معتبر مانند جلالی، حیدرانلو، شکاک، بیگزاده، زرزا، هرکی، مکری، منگور، دهبکری، فیض ا… بیگی، ملکاری، بریاجی، گورک، سوسنی، پیران، مامش، تیله کویی، اردلان، کماسی، کمانگر، گلباغی، چرداولی، کبودوند، اورامی، قبادی، ولدبیگی، باجلان، کلهر، سنجابی، زنگنه، کاکاوند، ترکاشوند، گتوند، شوهانی، ملکشاهی، ارکوازی، بیرانوند، حسنوند، شادلو، زعفرانلو، مدانلو، جهانبیگلو، خواجه وند، عبدالملکی، عمارلو، جلالوند، رشوند، سیلاخوری،
وند، عبدالملکی، عمارلو، جلالوند، رشوند، سیلاخوری، سپانلو، عقیلی، پازوکی، خزایی، سلگی و غیاثوند می‌باشند که قسمت اعظم آنان در منطقه وسیعی از شمال غرب و غرب ایران در سرحدات ترکیه و عراق از جنوب ماکو تا شمال لرستان الی خوزستان سکونت دارند و مراکز عمده شهری مانند تمامی ایلام، کُردستان و کرمانشاهان و غرب و جنوب دریاچه رضائیه در قلمرو اقوام کُرد قرار دارد. کُردهای ایران همه از یک ریشه و نژادند و از آریاییان اصل هستند. از حیث نژادی کُردها را می‌توان خالص تر از سایر گروه‌های زبانی دانست و پاره‌ای از خصوصیات قدیم
گروه‌های زبانی دانست و پاره‌ای از خصوصیات قدیم جسمانی ایرانیان را در آنها می‌توان یافت. زبان آنها از بازمانده زبانهای اصیل کهن ایرانی است و در بخشهای مختلف فرق می‌کند. اما دو لهجه کُردی اردلانی که در سنندج و اطراف رایج است و لهجه کُردی مکریانی که در مه‌آباد و اطراف رایج است دو لهجه اصلی زبان کُردی گویش کُردی مرکزی محسوب می‌شوند. کُردان مردمی هستند زیبا با قد متوسط و شانه عریض و سینه سنگین برآمده دارای اندامی متناسب و کله‌ای متوسط، موهایشان سیاه کمی مجعد، پیشانی بلند، بینی عقابی، چشم‌های درشت به رنگ سیاه
پیشانی بلند، بینی عقابی، چشم‌های درشت به رنگ سیاه تند، با ابروهای پرپشت و گونه‌های برجسته و گلگون، این مردم بشره‌ای غالباً گندمگون و ریشی سیاه و کم پشت دارند. پوشاک مردم کُرد را نیم تنه پنبه‌ای با شلواری بسیار گشاد و پیراهنی با آستین فراخ و بلند تشکیل می‌دهد. روی کت آنها ملیله دوزی شده مندیلی به سر می‌نهند. زنان کُرد با دامنی کوتاه و نیم تنه ملیله دوزی شده و شب کلاه ظریف از خوش پوشترین زنان اقوام ایران به‌شمار می‌آیند. کُردهای سنی‌مذهب ابتدا خود را ایرانی می‌دانند و علاقه و وابستگی فراوانی به فرهنگ و تمدن
و علاقه و وابستگی فراوانی به فرهنگ و تمدن ایرانی دارند و این واقعیت وجود دارد که حتی پارتیزانی‌ترین احزاب کُرد از تجزیه کشور حمایت نکرده‌اند. اسناد تاریخی ثابت می‌کند که وفاداری کُرد نسبت به ایران و موطن اصلی خویش بیش از سایر اتنیک‌های ایرانی‌نژاد بوده است. پیوستگی نژادی. مردم پیرانشهر منسوب به قوم باستانی ماد و آریایی‌نژادند و چون پیرانشهر مدت زیادی در تصرف بیگانگان نبوده ساختار قومی و نژادی آن یک‌نواخت و تکدیس باقی مانده است. کردها مردمانی بومی هستند که امروز وارثان امپراتوری مادها می‌باشند کردستان بر
امروز وارثان امپراتوری مادها می‌باشند کردستان بر اساس متون تاریخی و کاوش‌های باستان‌شناسی نخستین اقامتگاه اقوام بومی بوده که پیشینیهٔ آن‌ها به هزارهٔ سوم قبل از میلاد می‌رسد. بخشی از این اقوام (نیاکان کردهای امروزی) در منطقهٔ شرق و جنوب دریاچهٔ ارومیه ساکن شدند و نخستین دولت آریایی را به نام «ماد» در سرزمین ایران به وجود آوردند. منسوبیت اثنیکی. قاطبه اهالی شهر پیرانشهر را کردها که از اقوام اصیل آریایی هستند، تشکیل می‌دهند. انتمای زبانی. مردم این شهرستان به زبان کردی (گویش کردی مرکزی با لهجه مکریانی) تکلم
زبان کردی (گویش کردی مرکزی با لهجه مکریانی) تکلم می‌نمایند، ولی در مدارس و دانشگاه‌ها به زبان رسمی کشور ایران (فارسی) تحصیل می‌کنند، با این حال توضیح درس و شرح مطالب کتاب به زبان مادری است. کُردی مکریانی نیز مانند دیگر لهجه‌های زبان کُردی در ایران، به طور قابل توجه با زبان فارسی آمیخته است و چندین لغت در یک جمله کُردی، فارسی است و هر قدر به سمت مناطق جنوب کُردستان ایران و شهرهای سقز، سنندج، کرمانشاه و ایلام پیش می‌‌رویم، درصد استفاده از لغات اصیل کُردی کمتر، و آمیختگی آن با زبان فارسی بیشتر می‌‌شود. در