payamvha/North_RAG huggingface dataset:
بیرنگ کوهدامنی هنوز به مکتب حربی نرفته بود، که در یکی از روز‌های گرم بهار در یکی از جاده‌های مزدحم کابل، دست مادری مهربانی روی شانه کوهدامنی گذاشته شد. و همین دست سرنوشت بیرنگ کوهدامنی را بگونه دیگر رقم زد، این مادر مهربان، استاد کوهدامنی را نگذاشت که به مکتب حربی رود بر عکس او را به جستجوی کار و تداوم تحصیل در مکتب شبانه راهنمایی نمود. در آن روزها استاد غلام حبیب نوابی تازه مدیر شعبه فلکلور ریاست کلتور که در پل باغ عمومی در تعمیر رادیو کابل سابق قرار داشت مقرر گردیده بود. کوهدامنی را مرحوم غلام حبیب نوابی
گردیده بود. کوهدامنی را مرحوم غلام حبیب نوابی از بلخ می شناخت. و مرحوم نوابی یکی از کسانی است که در شعر و ادب، کوهدامنی را تشویق و باعث گردیده بود که هر روز یکی از اشعار وی را در روزنامه بیدار به نشر برساند، مرحوم نوابی مدیر مسوول روز نامه بیدار بود. نوابی مرحوم، کوهدامنی را در دفتر خویش بکار گرفت. و استاد همزمان، خویشتن را به مکتب شبانه شامل نمود. زمانی که صاحب معاش شد، خانواده خویش را نیز از بلخ به کابل فرا خواند، و حویلی کوچک را نخست در بی بی مهرو و بعد در خیرخانه به کرایه گرفتند. پس از چندی از ریاست
در خیرخانه به کرایه گرفتند. پس از چندی از ریاست کلتور به وزارت پلان آمد و مسوولیت کتابخانه وزارت پلان را به او سپردند. نخستین کار دیوانی بیرنگ در مدیریت فلکلور و ادب ریاست کلتور (فرهنگ) وقت بود، پس از آن به کتابداری در کتابخانهٔ عامه شهر کابل پرداخت . در سال ۱۳۶۰ در دانشکدهٔ زبان و ادبیات دانشگاه کابل(پوهنتون کابل) به حیث استاد استخدام گردید. دو سال در مسکو غرض ویراستاری کتابهای درسی دانشگاه کابل که در شوروی وقت چاپ می‌شد به کار پرداخت و با فرهنگستان علوم تاجیکستان و اتحادیهٔ نویسندگان آن کشور نیز در
تاجیکستان و اتحادیهٔ نویسندگان آن کشور نیز در زمینه‌های ادبی همکاری نمود. بیرنگ کوهدامنی از سال ۱۳۸۹ میلادی تا سال ۱۹۹۵ در تاجیکستان ماند و نشریهٔ پیوند را به خط فارسی در آنجا پایه‌گذاری نمود و مدیر مسوول آن نشریه شد. وی در سال ۱۹۹۵ با خانم و پنج فرزند اش در لندن پناه بردند. از بیرنگ کوهدامنی چندین دفتر شعر به چاپ رسیده‌است: سلام بر شقایق، طلوع سبز شگفتن، تلخترین فصل خدا و من ناله می‌نویسم. درگذشت. بیرنگ کوهدامنی، شاعر نامدار افغانستان، سه شنبه شب ۱۱ دسامبر ۲۰۰۷ برابر ۲۰ قوس ۱۳۸۶ در لندن درگذشت
دَسَّک نام کوهی واقع در بون کوه زیر در جنوب دهستان کوخرد از توابع بخش کوخرد شهرستان بستک و در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران است. کوه دَسَّک کوهیست مخروطی که در موازات کوه خآب در جنوب شرقی کوخرد قرار دارد. اگر از قُلَهِ دَسَّک نگاه کنیم، چین‌های جبال تا افق ممتّد می‌گردد، و به تدریج، ارتفاع آن‌ها کم شده، بین آن‌ها دره‌های عمیقی دیده می‌شود که در بعضی از آن‌ها نهرهای کوچک (آودون)ها واشکفتها موجود می‌باشد. این چین‌ها موازی هستند ومنظم وفقط ارتفاع بعضی قلل در «رَخ بَندُو» که راه مالرو است کاهش می‌یابد. از رخ
«رَخ بَندُو» که راه مالرو است کاهش می‌یابد. از رخ بندو مرورا به مرتفعات نرگ گُل مودونی، وصولاً به قسمت غربی «دَسَّک» ارتفاعاتش از قلل دیگر بیشتر می‌باشد. در مرتفعات دَسَّک ومنحدرات گُل مودونی وگری بان جنگلهایی از درخت سمر، کنار، به (برکو)، بادام کوهی، نادر، کیهون وکلی وجود دارد. محصولات این کوه. و دیگرگیاهای داروئی، و همچنین درخت‌های تنومندی مانند کُور، کُنار، کِرت، سمر، کُوهِنگ، سَلَم در پایه این کوه زیاد وجود دارد که اهالی برای زغال و هیزم از آن استفاده می‌نمایند. جانوران. در دوران گذشته جانوران مختلفی
می‌نمایند. جانوران. در دوران گذشته جانوران مختلفی که در این کوه وجود داشته‌است که عبارت بوده از: پلنگ، گرگ، شغال، آهو، یوزپلنگ، روباه، کفتار، خرگوش و غیره از حیوانات کوهی وجود داشته بوده‌است، ولی در سنوات اخیر بیشتر این حیوانات رو به انقراض رفته‌است. و همچنین پرندگان مختلف کوهستانی نیز در این کوه زندگی می‌کنند که عبارت‌اند از: کبک، تیهو، قُمری، بادخور.
آرشین مال آلان (قواره‌فروش) از داستان‌های فرهنگ آذربایجانی است که در سال ۱۹۱۳ میلادی توسط اُوزِئیرحاجی‌بیگف موسیقی‌دان شهیر آذربایجانی به صورت اپرت (Operetta) در دو پرده تهیه شده‌‌است. اولین بار این اپرا در ۲۵ اکتبر ۱۹۱۳ در تئاتر تقی‌اف آذربایجان اجرا شده‌است. در سال ۲۰۱۳ صدمین سالگرد این اپرا توسط یونسکو جشن گرفته‌ می‌شود. داستان. «عسگر» که یک تاجر ثروتمند است که برخلاف رسم روزگار می‌خواهد همسر آینده‌اش را خود انتخاب کند؛ بنابراین با مشکلات مربوطه دست به گریبان می‌شود. عسگر که دارای عقاید روشن‌فکرانه و
گریبان می‌شود. عسگر که دارای عقاید روشن‌فکرانه و مدرن است به توصیه دوست خود (سلیمان) تغییر قیافه داده خود را به صورت یک‌پارچه فروش دوره‌گرد درمی‌آورد تا به این روش بتواند با فروش پارچه به زنان، همسر مورد علاقه خود را پیدا کند… فیلم‌ها. بر اساس این داستان پنج نسخه فیلم تهیه شده‌است که از آن‌ها سه فیلم به زبان ترکی آذربایجانی، یک فیلم به زبان فارسی و یک فیلم به زبان ارمنی است. نسخه‌های اول و دوم این اثر در سال‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۳۷ قبل از انقلاب بلشویک‌ها و پایه‌گذاری اتحاد جماهیر شوروی تهیه شد. چند ماه پس از
اتحاد جماهیر شوروی تهیه شد. چند ماه پس از نمایش اولین نسخه این فیلم، ترجمه آن در کشورهایی مانند روسیه، ارمنستان، یونان، ایران، انگلستان، فرانسه، ازبکستان و تاجیکستان نیز به نمایش درآمد. نسخه سوم فیلم به دستور استالین در زمان حکومت شوروی سابق و جنگ جهانی دوم تهیه شد که رشید بهبودف در این فیلم نقش عسگر را بازی کرد. درون‌مایه. موزیکال «آرشین مال آلان» نگاهی انتقادی و طنزگونه به برخی آداب و رسوم اجتماعی قدیم دارد که باعث به‌وجود آمدن محدودیت در فعالیت اجتماعی زنان یا برقراری ارتباطات اجتماعی میان زن و مرد
زنان یا برقراری ارتباطات اجتماعی میان زن و مرد می‌شود. حاج بایف پیش از این در «اپرای لیلی و مجنون» (۱۹۰۸) که منجر به تهیه دو فیلم موزیکال دیگر شد نیز چنین تجربه‌ای داشت. نمایش در ایران. نخستین اپرای کوچک (اپرت) در ایران اپرت آرشین مال آلان بود در سال ۱۲۹۵ توسط گروه هنری هوهانس تومانیان در تهران بر روی صحنه رفت. این اپرت چهار سال قبل از آن برای نخستین بار در باکو اجرا شده بود. نقش‌آفرینان اپرت از میان اعضای «انجمن خیریه زنان ارمنی تهران» انتخاب شدند. اپرت مزبور در ابتدا در مدرسه محله حسن‌آباد، بعداً در
مزبور در ابتدا در مدرسه محله حسن‌آباد، بعداً در محوطه کاخ گلستان و سرانجام در تالار گراند هتل به مورد اجرا گذارده شد. مدت کوتاهی پس از اجرای فوق، گروه هنری مسیو آبوویان به تهران آمده و در نخستین هفته‌های سال ۱۲۹۶ اپرت آرشین مال آلان را در «سالن گراند هتل به نمایش» گذارد. اپرت مزبور «به زبان ترکی» و همراه با «ساز و موزیک مخصوص به خود» و «در چهار پرده» به نمایش درآمد و در طول یک ماه پس از آن، سه بار دیگر بر روی صحنه رفت. از آنجا که استقبال از آرشین مال آلان بسیار زیاد بود گروه هنری گستانیان (مارگو و میشا
بسیار زیاد بود گروه هنری گستانیان (مارگو و میشا گستانیان) در آذر ماه ۱۳۰۱ مجدداً این اپرت را به روی صحنه بردند.
ماده‌باوری دیالکتیکی یا ماتریالیسم دیالکتیکی نام یک فلسفه مارکسیستی در جهان‌بینی مارکسیسم-لنینیسم است. فلسفه مارکسیستی پایه نظری جهان‌بینی مارکسیستی-لنینیستی است. در وهله نخست معرفت‌شناسی به‌شمار می‌آید یعنی نظریه شناخت یا دانش. هدف اصلی این فلسفه تجربه‌گرایی است یعنی دیدگاهی از شناخت که در آن سوژه شناسنده با ابژه واقعی رویارو می‌شود و به یاری انتزاع ذات آن را آشکار می‌سازد و از این پیش‌فرضِ رویارویی سرراست اندیشه با واقعیت، و پیش‌فرض بیشتر بی‌میانجی سوژه نسبت به ابژه، در پی تضمین‌های بیرونی حقیقت شناخت بر
به ابژه، در پی تضمین‌های بیرونی حقیقت شناخت بر می‌آید. ماده‌گرایی دیالکتیکی در برابر مفهوم شناخت همچون بینش، تولید و کردار نظری را قرار می‌دهد و بنابراین، می‌توان گفت خود نظریه کردار نظری است. کارل مارکس دیالکتیک را تنها با رویدادهای تاریخ و جامعه همساز می‌دید ولی فریدریش انگلس دامنه دیالکتیک را به حوزه طبیعت گسترش داد ولی انگلس مدعی نشد که ماده‌گرایی تاریخی را می‌توان از ماده‌باوری دیالکتیکی استنتاج کرد. این کار را گئورگی پلخانف کرد که نخستین بار این اصطلاح را به کار برد و نیز ولادیمیر لنین، که آن را چنان
را به کار برد و نیز ولادیمیر لنین، که آن را چنان تفسیر کرد که ماهیت جهان با آرزوهای انقلابی سازگار درآید. ژوزف استالین باز هم آن را بیشتر دستکاری کرد و از آن یک جهان‌شناسی سیاسی بیرون کشید. کتاب «تکامل دید یگانه انگار از تاریخ» (۱۸۹۵) از پلخانف و «ماده‌باوری و آمپریوکریتیسیسم» (۱۹۰۹) از لنین، و «ماده‌گرایی دیالکتیکی و تاریخی» (۱۹۳۹) از استالین، پله‌به‌پله مراحل تحول ماده‌باوری دیالکتیکی را به یک فلسفه حزبی بیان می‌کنند. برخی از متفکران مارکسیست تنها مارکس را مرجع می‌شناسند. ماتریالیسم دیالکتیکی به‌ زبان
را مرجع می‌شناسند. ماتریالیسم دیالکتیکی به‌ زبان ساده. ماتریالیسم دیالکتیکی به زبان ساده یعنی نمی‌توان جسمی را بدون توجه به تاثیری که محیط اطراف بر آن گذاشته و تاثیری که آن جسم بر محیط می‌گذارد، مورد مطالعه و قضاوت قرار داد.
فیلیپ چهارم یا فیلیپ زیبا (۱۲۶۸ میلادی – ۲۹ نوامبر ۱۳۱۴ میلادی) پادشاه فرانسه از سال ۱۲۸۵ میلادی تا هنگام مرگش بود. وی همچنین پس از ازدواج با خوآنای یکم، ملکه ناوار توانست از سال ۱۲۸۴ تا ۱۳۰۵ میلادی با عنوان فیلیپ یکم به پادشاهی ناوار نیز برسد. او به دلیل زیبایی و خوش‌رویی با عنوان "زیبا" و به دلیل اقتداری که داشت با عنوان و لقب پادشاه آهنین شناخته می‌شود. خاندان. وی از خاندان کاپتی‌ها و پسر فیلیپ سوم از همسرش ایزابلای آراگون بود. رابطه با کلیسا. پس از آن که فیلیپ چهارم بدون مشورت با پاپ، بر عواید کلیسا
که فیلیپ چهارم بدون مشورت با پاپ، بر عواید کلیسا مالیات بست، بونیفاس هشتم که مدعی حاکمیت عمومی پاپ به عنوان جانشین مسیح بود، در پاسخ سال ۱۲۹۶ میلادی با صدور فرمانی تحت عنوان «کلریکوس لایکوس» روحانیون را از پرداخت هرگونه مالیات به هر شکلی به هر حاکم سکولار منع نمود. در تلافی، فیلیپ نیز خروج سکه از فرانسه را ممنوع کرد تا پاپ از عواید فرانسه محروم شود. بونیفاس سال ۱۳۰۲ میلادی با صدور فرمان پاپی دیگری تحت عنوان «اونام سنکتام»، «رستگاری هر انسان» را صرفاً منوط به «پایبندی به پاپ رم» دانست. در مواجهه با مقاومت
به «پایبندی به پاپ رم» دانست. در مواجهه با مقاومت عوامل کلیسا، فیلیپ یک اسقف را به خیانت متهم و زندانی کرد تا دیگران را بترساند. با این حال همچنان در مقابل او پایداری می‌شد. فیلیپ تصمیم گرفت از احساسات ضد روحانیت در میان مردم استفاده کند و نمایندگان طبقات اجتماعی را برای یک دیدار گرد آورد تا سیاست‌های کلیسایی او و جمع‌آوری مالیات را تأیید نمایند. این اقدام نخستین گام در سِیر فرانسه به سمت دولت مشروطه تلقی می‌شود. فیلیپ چهارم خواهان تشکیل شورایی جهت محاکمه بونیفاس هشتم به اتهام «بدعت‌گذاری، کفرگویی، قتل،
بونیفاس هشتم به اتهام «بدعت‌گذاری، کفرگویی، قتل، لواط، جادوگری و عدم پایبندی به روزه» شد. اقدام پاپ به تکفیر فیلیپ، موجب ترغیب پادشاه فرانسه به توسل به زور علیه پاپ گردید. بدین ترتیب رو ۷ سپتامبر سال ۱۳۰۳ میلادی عوامل فیلیپ به کمک نیروهای ایتالیایی ضد پاپ، بونیفاس را در نزدیکی رم دستگیر کردند تا او را وادار به لغو حکم تکفیر و حضور در شورای مذکور نمایند. با این وجود، در پی تشنج به پا شده، بونیفاس سه روز بعد توسط مردم محلی آزاد شد اما در عرض یک ماه در اثر شوک وارد آمده درگذشت. پس از مرگ بونیفاس، تحت نفوذ
شوک وارد آمده درگذشت. پس از مرگ بونیفاس، تحت نفوذ فیلیپ، فردی فرانسوی با عنوان کلمنت پنجم جانشین او شد. سرکوب شوالیه‌های معبد. فیلیپ به دلیل نیاز به پول برای جنگ با کنت‌نشین فلاندر و انگلیسی‌ها، چشم طمع به دارایی‌های شوالیه‌های معبد دوخت و استاد اعظم، ژاک دو موله از شوالیه‌های معبد را دستگیر کرد و پاپ را در فشار گذاشت تا آنها را سرکوب کند. اخراج یهودیان. فیلیپ سال ۱۳۰۶ میلادی دستور به بازداشت تمامی یهودیان در فرانسه داد. پس از بین بردن حساب بدهی‌ها به آن‌ها و مصادره اموالشان، یهودیان را از پادشاهی خود
و مصادره اموالشان، یهودیان را از پادشاهی خود اخراج کرد. او با بهره‌گیری از فضای بدبینی حاکم بر اروپا نسبت به یهودیان، با این کار محبوبیت بیشتری برای خود رقم زد. نبرد مهمیزهای زرین در نزدیکی کورتره که سپاهی در برگیرنده دوهزار و پانصد شهسوار و شوالیه و چهار هزار سرباز پیاده که برای سرکوبی شورش فلاندر گسیل شده بود به شکست انجامید و پادشاه را بسیار شرمنده کرد. این سرشکستگی سپاهی که در جنگ‌های صلیبی شرکت داشت می‌توانست به کافر خواندن شاه بینجامد، ولی فیلیپ از نفوذش بر پاپ کلمنت پنجم در این مورد سود برد. چندی پس
بر پاپ کلمنت پنجم در این مورد سود برد. چندی پس از آن هم شوالیه‌ها را بازداشت و دچار دادگاه‌های مذهبی کرد. سرنوشت دارایی‌ها و اندوخته‌های شهسوارانی که در جنگ‌های صلیبی پیکار کردند نیز در هاله‌ای از ابهام است، گویا دسته‌ای از اینان در روزگار فیلیپ که تمایل داشت دارایی‌هایشان رابه دست بیاورد از دست وی گریخته و خود را به پادشاهی اسکاتلند رسانده‌اند. واپسین شهسوار نامی جنگ‌های صلیبی ژاک دوموله نام داشت که وی را در پاریس به چوبی بسته و به آتش کشیدند. تاریخ‌نگاران گفته‌اند که او در میان گدازه‌های آتش، پاپ و فیلیپ
گفته‌اند که او در میان گدازه‌های آتش، پاپ و فیلیپ چهارم را نفرین کرده و آنها را تا یک سال دیگر به پیش خداوند فراخوانده بود. گویا یک سال پس از آن نیز فیلیپ و پاپ کلمنت پنجم مردند. فیلیپ چهارم در هنگام شکار دچار حادثه شد و درگذشت. وی را در کلیسای سن-دنی به خاک سپردند. پس از وی لوئی دهم به پادشاهی رسید.
تاریخ فلسفه آن چیزی است که بر فلسفه گذشته است. تاریخ فلسفه، سیر حرکت فلسفه و فیلسوفان را بررسی می‌کند که می‌تواند شامل بخش‌هایی مهم از زندگی‌نامهٔ فیلسوف یا بخشی از تاریخ سیاسی یک کشور یا اندیشهٔ فیلسوف باشد. این‌ها همگی با هم تاریخ فلسفه (آن چیزی که بر فلسفه، گذشته است) را تشکیل می‌دهند. تاریخ فلسفه یا سرگذشت فلسفه، بیان دیدگاه‌های فلسفی، نظام‌ها و مکاتب فلسفی است که شامل مطالعه زندگی فیلسوفان، جست‌وجو پیرامون ارتباط متقابل مکاتب و نظام‌های فلسفی و تلاش برای ردیابی مسیر پیشرفت یا پسرفت آن در بستر تاریخ است
ردیابی مسیر پیشرفت یا پسرفت آن در بستر تاریخ است که با کمک ماهیت و گستره اندیشه‌ورزی، خِرد را برای مطالعه فلسفه، آماده می‌کند. تاریخ فلسفه، از وحدت دو رشته متمایز تاریخ و فلسفه پدید آمده که هرکدام برای دیگری، محدودیت‌هایی ایجاد می‌کنند. پژوهشی در تاریخ اندیشه‌هاست و برای رسیدن به مفهوم اندیشه‌ها. لازم است با داشتن «نظرگاهی وابسته به دورانی خاص»، فهم درستی از این موضوع وجود داشته باشد که فیلسوفان، چه‌طور به پرسش‌ها پاسخ می‌دادند، چارچوب‌شان برای بررسیدن موضوع‌ها، فرضیه‌ها، هدف و نقاط ضعف و قوت‌شان چه بوده
فرضیه‌ها، هدف و نقاط ضعف و قوت‌شان چه بوده است. تاریخ فلسفه، به‌طور حتم، گردآوری صرف عقیده‌های فلسفی نیست. بلکه میان این عقاید، یافتن کنش و واکنش، تز و آنتی‌تز، اهمیت دارد و هیچ فکر فلسفی‌ای قابل درک نیست مگر در بستر تاریخی خودش و در یافتن ارتباطش با نظام‌های فلسفی دیگر. دوران باستان. فلسفهٔ دوران باستان اَشکال ابتداییِ تفکر فلسفی برای نخستین بار در دوران باستان و در سرزمین‌های مختلفی از جمله مصر، ایران، چین، هند و یونان پدید آمده است. فلسفهٔ باستان ویژگی‌های بارزی دارد که بعدها در فلسفه مدرن غرب بروز
بارزی دارد که بعدها در فلسفه مدرن غرب بروز می‌کند. در دوران باستان فلسفه متکی بر علم نبود زیرا بر پایه رشد و شناسایی سطحی و ابتدایی آن دوران تکیه داشته است. پیش از فلسفه، ادیان مختلف به تمام پرسش‌های مردم جواب می‌دادند. این پاسخ‌ها و توضیحات دینی سینه به سینه و نسل به نسل انتقال می‌یافتند. انسان تاریخ باستان بر آن بود تا با اسطوره به مسئله زندگی، تقدیر، گذشته و آینده‌اش پاسخ دهد. اسطوره در اصل داستانی دربارهٔ خدایان است و توضیح می‌دهد چرا زندگی به این شکلی است که هست که موضوع اساسی همه اساطیر نبرد میان
است که هست که موضوع اساسی همه اساطیر نبرد میان نیروهای نیک با نیروهای بد است. با گذشت سده‌ها، بیان اسطوره‌ای در تار و پود پرسش‌های فلسفی ریشه دواندند. فلاسفه یونانی با تلاش برای یافتن منشأ همه‌چیز (آرخه) و پاسخ به پرسش از تکثر، تلاش می‌کردند نشان دهند که این توضیحات معتبر نیستند و انسان نمی‌تواند به آن‌ها اعتماد داشته باشد. ایران باستان. فلسفه ایرانی به اندیشه‌ها و سنن فلسفی ایرانی باستان بر می‌گردد که از اندیشه‌های باستانی هندوآریایی آغاز می‌شود که بعدها همین اندیشه‌ها تحت تأثیر زرتشتی قرار گرفتند و مکتب
اندیشه‌ها تحت تأثیر زرتشتی قرار گرفتند و مکتب زرتشت را تشکیل دادند. براساس دائرةالمعارف فلسفه آکسفورد، تاریخ موضوع و دانش فلسفه به هندوآریایی‌های ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد. این دائرةالمعارف اضافه می‌کند که پس از آن فلسفه زرتشتی از طریق یهودیت وارد اندیشه غربی و نهایتاً افلاطونی می‌شود. اما هیچ‌گاه تأثیر فلسفه ایرانی تا اندازه تأثیر متقابل یونان بر ایران نمی‌شود. از جمله فلاسفه این دوره می‌توان به استون و پولس ایرانی، مانی و مزدک اشاره کرد. سرتاسر تاریخ ایران را به دلیل تغییرات قابل توجه سیاسی اجتماعی
ایران را به دلیل تغییرات قابل توجه سیاسی اجتماعی متأثر از حمله مسلمانان در سال ۶۵۱ میلادی و مغول‌ها در سال ۱۲۲۱ میلادی پهنه فراخی از اندیشه‌های فلسفی پوشانده است؛ از ایران باستان و آموزه‌های زرتشتی تا مکاتب مانوی، مزدکی و آئین زروانی که پیش از اسلام ظهور کرده‌اند. مصر باستان. فلسفه مصر باستان به عنوان آغاز فلسفه، توسط یونانیان باستان اعتبار یافت. انعطاف‌پذیر بودن، عمل‌گرا بودن و توجه کردن به احساسات از ویژگی‌های این فلسفه محسوب می‌شود. چین باستان. منزلت فلسفه در تمدن چین قابل مقایسه با منزلت دین در سایر
در تمدن چین قابل مقایسه با منزلت دین در سایر تمدن‌هاست. فلسفه در چین مورد علاقه هر فرد تحصیل کرده‌ای بوده و در روزگار پیشین، انسان‌های فرهیخته نخستین دانشی که می‌آموختند فلسفه بود. هنگامی که کودکان به مدرسه می‌رفتند، نخستین کتاب‌های آموزشی آنان عبارت بود از «چهار کتاب» شامل: «منتخبات کنفوسیوس»، «کتاب منسیوس»، «دانش بزرگ» و «اصول اعتدال»، این کتاب‌ها مهم‌ترین متن‌های درسی نئو کنفوسیانیسم بود و نخستین جمله آن چنین بود: «سرشت انسان در اصل نیکوست.» این نکته یکی از اساسی‌ترین اندیشه‌های فلسفه منسیوس است. هند
از اساسی‌ترین اندیشه‌های فلسفه منسیوس است. هند باستان. فلسفه هند، دستگاهِ فلسفی سنتی غنی و گوناگون دارد که ترکیبی است از اوپانیشاد در دوره ودایی. مطابق نظریات ساروپالی رادهاکرشنن قدیمی‌ترین ترکیب فلسفی در جهان هستند. یونان باستان. فلسفه یونان باستان به وجود آمده در قرن ۶ پیش از میلاد و با طیف گسترده‌ای از موضوعات، از جمله فلسفه سیاسی، اخلاق، متافیزیک، هستی‌شناسی، منطق، زیست‌شناسی، فصاحت و بلاغت، و زیبایی‌شناسی درآمیخته است. یونان در نزد دانشمندان و بسیاری از مردم جهان زادگاه فلسفه محسوب می‌گردد و بسیاری از
مردم جهان زادگاه فلسفه محسوب می‌گردد و بسیاری از آثار ارزشمند فلسفی حاصل تلاش فیلسوفان شهیر یونانی است. تاریخ دنیای یونانی زبان را در زمان باستان می‌توان به سه دوره تقسیم کرد: دوره «دولتشهر» های آزاد که به دست فیلیپ و اسکندر پایان گرفت؛ دوره تسلط مقدونیه، که آخرین بقایای آن با الحاق مصر به روم پس از مرگ کلئوپاترا از میان رفت؛ و سرانجام دوره امپراتوری روم. در این سه دوره، صفت مشخص دوره نخست آزادی و بی نظمی و از آن دوره دوم رقیت و بی نظمی و از آن دوره سوم رقیت و نظم است. پس از ده‌ها قرن از حیات فیلسوفان
رقیت و نظم است. پس از ده‌ها قرن از حیات فیلسوفان یونانی، تأثیرات تفکرات فلاسفه یونانی در آثار فیلسوفان معاصر مشاهده می‌شود. آتن خاستگاه معنویت یونانی و پیشگام تفکر فلسفی است و اوج فلسفه یونان در قرن ۴ پیش از میلاد یعنی در زمان ظهور سقراط، افلاطون و ارسطو بوده است. اگرچه پیش از افلاطون و سقراط نیز فلاسفه‌ای چون هراکلیتوس، تالس و آناکسیماندروس نیز می‌زیسته‌اند. اما بیشتر متفکران فلسفه غرب را با فلاسفه یونانی آغاز می‌کنند و در واقع می‌پندارند که افکار و نظرات افلاطون و ارسطو تأثیرات شگرفی بر فلسفه غرب داشته
افلاطون و ارسطو تأثیرات شگرفی بر فلسفه غرب داشته است. پیشاسقراطیان. فیلسوفان پیشاسقراطی نخستین متفکرانی بودند که کوشیدند تا به جای تفسیر اسطوره شناختی، جهان را به روشی عقلانی توصیف کنند، و برای ادعاهایشان دلیل ارائه دهند. کوشش نخستین فیلسوفان برای شناختن جهان، از آن رو از سخنان پیشینیانشان افتراق داده می‌شود که آن‌ها در تلاش بودند تا از راه مشاهده و تفکر و واقع‌بینی، با دور انداختن بیانات دینی و تفسیرهای اساطیری، و بی‌توسل به خدایان و افسانه‌ها و نیروهای نامحدود آنان، جهان را بفهمند. از جملهٔ مشهورترین
نامحدود آنان، جهان را بفهمند. از جملهٔ مشهورترین متفکّران پیش از سقراط می‌توان به تالس، فیثاغورث، هراکلیتوس، پارمنیدس، دموکریت و پروتاگوراس اشاره نمود؛ که به ترتیب به مکاتب ملطی، فیثاغوری، افسوسی، الئایی، اتم‌گرایی و سوفسطائی‌گری تعلّق داشتند. اما این جریان از جهتی دیگر نیز با فلسفهٔ پس از سقراط متمایز است. پیش از سقراط، فیلسوفان به‌طور کلی برون‌نگر بودند و تلاش می‌کردند تا پدیده‌های جهان را توضیح دهند. مکتب ملطی. مکتب ملطی، نامِ مکتبِ فلسفی‌ای است که در سدهٔ ۶ پیش از میلاد، در ملط رواج داشت. فیلسوفانِ این
۶ پیش از میلاد، در ملط رواج داشت. فیلسوفانِ این مکتب از اهالیِ شهر ملط، واقع در ایونیا بودند. از این فلاسفه می‌توان به تالس، آناکسیماندروس و آناکسیمنس اشاره کرد. افکارِ این فلاسفه بیشتر طبیعی بود تا مابعدالطبیعی. هر کدام از آنان می‌کوشید تا مادهٔ اصلی‌ای که جهان بر اساسِ آن به‌وجود آمده است، یا به اصطلاح، مادةالمواد را کشف کند. مکتب الئایی. مکتب الئایی یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین مکاتب فلسفی پیشاسقراطی بود. پارمنیدس که مهم‌ترین فیلسوف این مکتب به‌شمار می‌رود، شالودهٔ تفکّر الئاییان را تأکید بر دوگانگی
شالودهٔ تفکّر الئاییان را تأکید بر دوگانگی میان حقیقت و ظاهر، و غیرقابل اطمینان بودن حواس قرار داد. او تغییر را ناممکن می‌پنداشت و واقعیت را تنها در بودن می‌دید. پس از او زنون با طرح پارادوکس‌هایی در مقام دفاع از این عقیده برآمد. سقراط. پیش از سقراط، فیلسوفان به‌طور کلی برون‌نگر بودند و تلاش می‌کردند تا پدیده‌های جهان را توضیح دهند. فلسفه با سقراط به مسیر تازه‌ای افتاد. انقلاب سقراط، وارد کردن اخلاق در فلسفه، اخلاق را در کانون توجّه فلسفه قراردادن و تأکید ورزیدن بر فنّ جدل و استدلال نظری است؛ و این کار به
بر فنّ جدل و استدلال نظری است؛ و این کار به معنای درون‌نگری، روی تافتن از جهان خارج و نظر کردن به انسان و خویشتن انسان است. دیالکتیک. روش سقراط که خودش آن را تلنخوس (بازجویی) می‌نامید، بر اساس سؤال و جواب متوالی و هدفمند بناشده بود؛ به طوری‌که سقراط با اختیار موضع طرف مقابل، ابتدا موافقت و همراهی او را جلب می‌کرد و سپس تناقضات استدلال‌های او آشکار شده و با استفاده از موضع خود شخص، مدعایش را رد می‌کرد. در آن دوران سوفسطائیان نفوذ زیادی بین جوانان آتنی داشتند و به آن‌ها سفسطه و فن جدل آموزش می‌دادند و
داشتند و به آن‌ها سفسطه و فن جدل آموزش می‌دادند و ادعایشان این بود که حقیقتی وجود ندارد. آن‌ها خود را دانشمندترین و عالمترین مردمان می‌خواندند. سقراط بنا بر نتیجه‌ای که در زندگی بدان رسیده بود، با آن‌ها که ادعای علم و دانش داشتند، به مقابله پرداخت. روش عملی سقراط برای مبارزه با چنین اشخاصی این بود که با یکی از آن‌ها وارد گفتگو می‌شد و می‌کوشید تا از او افکارش را دربارهٔ موضوعی خاص، مثلاً شجاعت بیرون بکشد. آن شخص در ابتدا فکر می‌کرد که حقیقت شجاعت را می‌شناسد و به آن آگاه است. سقراط گفتگو را به شیوه پرسش و
و به آن آگاه است. سقراط گفتگو را به شیوه پرسش و پاسخی شروع می‌کرد و در آغاز خود را با آنچه شخص مقابلش می‌گفت، همراه نشان می‌داد. ممکن بود این گفتگو به طول بینجامد، اما سر انجام بحث را به جایی می‌رساند که شخص مقابل به نادانی خود پی می‌برد؛ یعنی به این نتیجه می‌رسید که حقیقتاً هیچ چیزی را دربارهٔ شجاعت نمی‌داند و به این صورت، سقراط به او می‌فهماند که اعتراف به نادانی، بزرگ‌ترین دانش است. افلاطون. طرز فکر افلاطون همیشه جنبه سیاسی دارد و هنگامی که این فکر را به صورت فرضیه‌ای عرضه می‌دارد در هیچ جا بهتر از کتاب
صورت فرضیه‌ای عرضه می‌دارد در هیچ جا بهتر از کتاب «جمهوریت» خود آن را بیان نمی‌نماید. مسلماً این کتاب کتابی نیست که آئین و روش زمامداری را بیاموزد. سیاست در آنجا فقط وسیله‌ای است که با آن می‌توان به راز وجود بشری بهتر پی برد. نکته‌ای که از مشاجرات قلمی افلاطون با سوفسطائیان به دست می‌آید این است که نباید فکر را فدای عمل کرد بلکه باید این دو را با هم سازش داد و در کارها جانب فکر و عمل را رها نباید نمود. افلاطون یگانه فیلسوف زمان باستان است که تألیفات وی به تمامی به دست ما رسیده است. ارسطو. ارسطو، که یکی از
به دست ما رسیده است. ارسطو. ارسطو، که یکی از بزرگ‌ترین فیلسوف دوران باستان است، کوشید در سیستم فلسفی خود ــ که به مکتب مَشّاء موسوم شده ــ این دو مکتب (ماتریالیسم و ایده‌آلیسم) را تلفیق کند. در فلسفهٔ ارسطو عناصر ماتریالیستی جدی وجود دارد. این فلسفه دارای عناصر متعدد ایدئالیستی نیز هست. نزد شاگردان او و ادامه‌دهندگان راهش همین وضع دیده می‌شود. زنان فیلسوف یونان و روم باستان. برخی از زنان فیلسوف یونان روم باستان عبارتند از: هیپارخیا (کلبی)، هیپاتیا (نوافلاطونی)، آسپاسیا و آپولونیوس (نوفیثاغورسی). روم و
آسپاسیا و آپولونیوس (نوفیثاغورسی). روم و دوران یونانی‌مآبی. فلسفه یونانی‌مآبی، فلسفه یونانی‌گری یا فلسفه هلنیستی، دوره‌ای از فلسفه غرب است که در تمدن هلنی، پس از ارسطو توسعه یافت و با آغاز دوره نوافلاطونی پایان یافت. فلسفه نوافلاطونی. پس از حمله اسکندر به اقصی نقاط جهان قدیم، مرکز دانش و فلسفه از آتن به اسکندریه منتقل شد. اسکندریه در آن دوران قریب به یک میلیون نفر جمعیت داشت و مرکز برخورد پرشور تفکرات گوناگون بود. اما شناخت ما از این تفکرات و اندیشه‌های بسیار مختلف، بسیار اندک است. چرا که کتاب‌خانهٔ مشهور
مختلف، بسیار اندک است. چرا که کتاب‌خانهٔ مشهور این شهر چندین بار به آتش کشیده شد. علاوه بر این، اندیشمندان مکتب اسکندریه، برخلاف یونانیان، اصرار چندانی بر مکتوب نمودن عقاید خود نداشتند. چرا که اکثرن هدف از علم را، نه آموزش، که یک رهایی فردی می‌دانستند و در نتیجه دیگر نیازی به نوشتاری‌نمودن ماحصل اندیشهٔ خود نمی‌دیدند. اما در میان همهٔ آنان، فلوطین یک استثناء است. او به اصرار شاگردان خود دست به نوشتن زد و نوشته‌های او را، شاگردش، فرفوریوس در ۵۴ رساله گرد آورد. فرفوریوس نوشته‌ها را در شش دستهٔ ۹ تایی مرتب
فرفوریوس نوشته‌ها را در شش دستهٔ ۹ تایی مرتب ساخت و هر دسته را یک «انئاد» نامید. (در زبان یونانی به معنای نه‌گانه است و در عربی تاسوعات نامیده می‌شود) فلوطین به یمن این نوشته‌ها یکی از مؤثرترین و الهام‌بخش‌ترین فیلسوفان جهان گردید. بدون اغراق می‌توان گفت که از لحاظ میزان تأثیر، فلسفه فلوطین، که مهم‌ترین فیلسوف نوافلاطونی و به نوعی نماینده تمام و کمال آن است، تنه به فلسفه افلاطون یا ارسطو می‌زند. علاوه بر فلاسفه مغرب‌زمین، فلسفهٔ فلوطین در شرق نیز مورد توجه متفکران قرارگرفت. عجیب آن‌که این تأثیر به نام خود
متفکران قرارگرفت. عجیب آن‌که این تأثیر به نام خود فلوطین نبود و به نام ارسطو ثبت شد. کتاب مهم «اثولوجیا» سرنوشت عجیبی در فلسفه مسلمانان پیدا کرد. نام این کتاب معرب «تئولوگیا»، به معنای «فلسفه اولی» یا «الاهیات» است. متقدمان فلسفه در ایران این کتاب را نوشته ارسطو می‌پنداشتند و آن را هم‌ردیف کتاب مهم متافیزیک اثر ارسطو می‌خواندند و تفسیر می‌کردند. تنها کسی که در این کتاب و نویسندهٔ آن شک کرد، ابن سینا بود. اما با تحقیقات امروزی مشخص شده است که این کتاب نوشته ارسطو نیست بلکه نقلی آزاد و ترجمه از انئادهای
ارسطو نیست بلکه نقلی آزاد و ترجمه از انئادهای چهارم و پنجم و ششم فلوطین است؛ بنابراین فلوطین، بدون آن‌که نامی از او در کتب فلاسفهٔ ما باشد، در آرای آنان حضور دارد و این حضور چنان است که فلسفه ما را رنگ و بوی نوافلاطونی می‌دهد. به گونه‌ای که می‌توان به جرئت وی را، پس از ارسطو و افلاطون، مؤثرترین فیلسوف بر فلاسفه مسلمان نامید. فیلسوفان مسلمان. فلسفهٔ اسلامی شاخه‌ای از علوم اسلامی است که به تفسیر و توجیه متافیزیک اسلامی می‌پردازد. از فلسفهٔ اسلامی با عنوان "فقه اکبر" یا "حکمت" نیز یاد می‌شود. هانری کوربن