payamvha/North_RAG huggingface dataset:
انسان نه تنها چهره دانش ژنتیک مولکولی انسانی را دگرگون ساخت، بلکه بر بیشتر علوم زیستی اثر زیادی گذاشته‌است. ژنوم اورگانیسم‌های مدل. یکی از هدف‌های پروژه ژنوم، تعیین توالی ژنوم و شناسایی ژن‌های اورگانیسم‌های مدل است. اورگانیسم‌های مدل در انجام بسیاری از پژوهش‌های ژنتیکی بکار می‌روند. با مشخص بودن ژنوم این جانداران انجام این تحقیقات با دقت و سهولت بیشتری انجام خواهد شد. در برنامه پروژه ژنوم، تعین توالی ژنوم و شناسایی ژن‌های برخی از جانداران مانند اشریشیا کلی به‌عنوان نماینده پروکاریوتها و ساکاومایسس سرویزیه،
نماینده پروکاریوتها و ساکاومایسس سرویزیه، C.elegans و موش به‌عنوان نمایندگان یوکاریوتها انجام شده‌است.. بسیاری از ژن‌های مخمر با ژن‌های انسان اورتولوژی دارد و برای بررسی عملکرد این ژن‌ها اغلب از مخمر از نظر آزمایشگاهی کار با آن ساده‌تر است استفاده می‌شود. C.elegans که یک جاندار پر سلولی ساده‌است برای تحقیق در مورد تنظیم بیان ژن‌ها در تمایز سلولی، فرایند پیری و اپوپتوز به کار می‌رود. موش‌ها نیز به‌عنوان پستانداران عالی در بررسی بسیاری از بیماری‌های ژنتیکی و سرطان‌ها ب کار می‌روند. با نزدیک شدن به پایان
و سرطان‌ها ب کار می‌روند. با نزدیک شدن به پایان پروژه ژنوم انسان، هم‌اکنون دانشمندان پروژه جدیدی را به نام پروژه پروتئوم انسان، شروع کرده‌اند که هدف این پروژه شناسایی کلیه پروتئینهایی است که در سلول‌های انسان بیان می‌شوند (پروتئوم) این پروژه به رهبری سازمان پروتئوم انسان یا HUPO در حال انجام است. با انجام این پروژه خصوصیت‌های کامل پروتیین‌های سلولی، عملکرد آن‌ها و زمان بیان آن‌ها مشخص خواهد شد.
پروتئومیکس (Proteomics) دانش بررسی ساختار و عملکرد پروتئین‌ها در مقیاس بزرگ است. این واژه را به قیاس ژنومیک (به معنی دانش بررسی ژن‌ها) ساخته‌اند. پروتئومیکس. پروتئومیکس علم مطالعه گسترده پروتئوم (Proteome) شامل مطالعه بیان، تغییرات پس از ترجمه و مطالعه برهمکنش پروتئین‌ها با دیگر ملکول‌ها است [۱]. پروتئومیکس یک شاخه نو پا در ژنومیکس کاربردی است که هم‌زمان با پایان پروژه توالی‌یابی ژنوم برخی جانداران مهم و برای پاسخگویی به سوالات پیش‌آمده در اثر توالی‌یابی ژنوم مانند «وظیفه پروتئین‌های بیان شده چیست؟» به وجود
مانند «وظیفه پروتئین‌های بیان شده چیست؟» به وجود آمده‌است [۲]. آنالیز جامع پروتئین‌ها با هدف بررسی تنوع ژنتیکی، مطالعه تفاوت‌ها و مطالعه پاسخ به تنش‌ها موضوع اصلی علم بین رشته‌ای پروتئومیکس است [۳]. پروتئومیکس با بهره‌گیری از علوم شیمی پروتئین‌ها، بیوانفورماتیک و زیست‌شناسی به شناسایی، کمیت‌سنجی، مطالعه تغییرات پس از ترجمه و برهمکنش‌های پروتئین‌ها می‌پردازد. هدف پروتئومیکس شناسایی پروتئین‌های جدید بر اساس نقش، وظیفه و مطالعه نحوه بیان آن‌ها در سیستم‌های تنظیمی است. امروزه قسمت عمده فعالیت‌های پروتئومیکس
است. امروزه قسمت عمده فعالیت‌های پروتئومیکس تفکیک پروتئین‌های بافت‌ها توسط الکتروفورز دوبعدی و شناسایی متعاقب آن‌ها توسط طیف‌سنجی جرمی (spectrophotometry) است [۴، ۵، ۶، ۷ و ۸]. مقدمه. با تکمیل پروژه ژنوم انسان مشخص شد که مکانیسم مولکولی رفتار سلول‌ها در شرایط مختلف را نمی‌توان از روی توالی ژن‌های آن‌ها پیشگویی کرد. رفتار سلولی و تمام فعالیت‌هایی که در سلول انجام می‌شود بر عهده پروتئین‌ها است. در واقع برای ارتباط ژنوم با رفتار سلول‌ها باید پروتئین‌های سلول‌ها را شناخت. به کلیه پروتئین‌هایی که در یک سلول در
را شناخت. به کلیه پروتئین‌هایی که در یک سلول در یک زمان مشخص بیان می‌شود، پروتئوم آن سلول گفته می‌شود و این پروتئوم است که فاصله بین ژنوم و مکانیسم مولکولی رفتار سلولی را پر می‌کند. برخلاف ژنوم، برای هر اورگانیسم نمی‌توان یک پروتئوم واحد تعریف کرد. پروتئوم سلول‌های مختلف با یکدیگر متفاوت‌اند؛ یعنی سلول‌ها علاوه بر پروتئین‌های ضروری که در همه انواع سلول‌ها بیان می‌شوند، دارای یکسری پروتئین‌های اختصاصی نیز هستند. از این رو بهتر است پروتئوم را برای هریک از انواع سلول‌ها تعریف نمود. با این حال پروتئوم یک نوع
سلول‌ها تعریف نمود. با این حال پروتئوم یک نوع سلول نیز همیشه ثابت نیست. سلول در برابر شرایط مختلف محیطی و پیامهایی که از سلول‌های اطراف دریافت می‌کند، پروتئین‌های مختلفی را بیان می‌کند. بعبارت دیگر هر سلول تحت شرایط مختلف پروتئوم‌های متفاوتی دارد. بنابر این برای شناسایی مکانیسم‌های مولکولی رفتار سلولی و واکنش‌های زیستی، لازم است پروتئینهایی که در یک سلول بیان می‌شود، تغییرات آن‌ها در شرایط مختلف، عملکرد آن‌ها و همچنین برهمکنش‌های بین پروتئین‌های مختلف در یک سلول، بررسی شود. به مجموعه این بررسی‌ها
در یک سلول، بررسی شود. به مجموعه این بررسی‌ها پروتئومیکس گفته می‌شود. نقشه‌برداری پروتئوم. مطالعه پروتئوم به سادگی مطالعه ژنوم نیست؛ زیرا پروتئین‌ها را نمی‌توان (همانند DNA) به روشی مشابه PCR، تکثیر کرد. همچنین توالی‌های پلی پپتیدی نمی‌توانند به توالی‌های اسید آمینه ای مکمل خود متصل شوند؛ بنابراین برای مطالعه پروتئوم باید از ابزار و روش‌های ویژه‌ای استفاده کرد. در پروتئومیکس نه تنها کلیه پروتئینهایی که در یک سلول دریک شرایط مشخص بیان می‌شوند، مورد بررسی قرار می‌گیرند، بلکه عملکرد و رفتار پروتئینها،
قرار می‌گیرند، بلکه عملکرد و رفتار پروتئینها، برهمکنش‌های بین پروتئین‌های مختلف، تغییراتی که پس از ترجمه بر روی پروتئین‌ها ایجاد می‌شود و نیمه عمر آن‌ها در سلول نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. در واقع پروتئومیکس از سه بخش تشکیل شده‌است. کاربردها. پروتئومیکس کاربردهای گسترده‌ای در زمینه‌های مختلف دارد. برخی از این کاربردها عبارتند از:
ژنوم یا ژنگان انسان همهٔ مادهٔ ژنتیکی یک موجود زنده است که در اصل محتوای ژنتیکی یاخته آن فرد؛ شامل DNA هسته و میتوکندری است. ژنوم دستورالعمل‌های ارثی برای ساخت، پیشبرد و نگهداری یک موجود زنده را داراست. کلمهٔ ژنوم از دو کلمهٔ ژن (gen) و پسوند (ome-) ساخته شده است. بدن انسان به‌طور نسبی از پنجاه تا صد میلیارد سلول تشکیل شده که در هر سلول تمام دستورالعمل‌های کدگذاری‌شدهٔ لازم برای هدایت تمامی فعالیت‌های یاخته و ساخت پروتئین‌های لازم، موجود است. به هر گروه کامل از این دستورالعمل‌های ما ژنوم گفته می‌شود. به
از این دستورالعمل‌های ما ژنوم گفته می‌شود. به تعریف دیگر، ژنوم، زیست‌شناسی مولکولی و ژنتیک، مادهٔ ژنتیکی یک جاندار است. این شامل (دی‌ان‌ای DNA) (یا RNA در آران‌ای ویروس) است. ژنوم شامل هر دو «ژن‌ها (مناطق کدگذاری شده) و دی‌ان‌ای دی‌ان‌ای بی‌رمز»، و همچنین «DNA میتوکندری و DNA کلروپلاست» است. مطالعهٔ ژنوم ژنومیک نامیده می‌شود. ژنوم انسان از چهل و شش مولکول دی‌ان‌ای متمایز از هم به نام کروموزوم تشکیل شده است. در باکتری‌ها و اشکال ساده‌تر زندگی، ژنوم تنها حاوی یک کروموزوم است. کروموزوم‌های انسانی از نظر
حاوی یک کروموزوم است. کروموزوم‌های انسانی از نظر اندازه و اطلاعات بسیار گسترده و گوناگون هستند و بیشترین تعداد ژن‌ها یعنی بیش از پنجاه هزار ژن را دارا می‌باشند. کروموزوم Y در انسان کمترین تعداد ژن‌ها را یعنی ۳۶ عدد را دارا می‌باشد. ژنوم آدم حاوی بیش از سه میلیارد ذرهٔ رمزی دی‌ان‌ای (DNA)است که در کروموزوم‌ها قرار دارند و دی‌ان‌ای شامل ۴ بلوک آدنین (A)، گوانین (G)، سیتوزین (C) و تیمین (T) است که بارها در سراسر ژنوم تکرار شده است. ژن‌هایی که از پدر و مادر به ارث برده می‌شوند (ژنوتیپ) صفات فرزندان را (فنوتیپ)
برده می‌شوند (ژنوتیپ) صفات فرزندان را (فنوتیپ) شکل می‌دهند. می‌توان ژنوم انسان را که در DNA ذخیره شده است با یک کتابخانه به صورت زیر مقایسه کرد: نقشه و توالی ژنوم انسان. برای تصور اندازه بزرگ ژنوم انسان، می‌توانید در نظر بگیرید که اگر همه ۲/۳ میلیارد جفت نوکلئوتید در یک کتاب نوشته شوند، تعداد اوراق کتاب، به پانصدهزار ورق می‌رسد و ۶۰ سال، هر روز، روزی ۸ ساعت (در هر ثانیه ۵ جفت نوکلئوتید) وقت لازم است تا تمامی کروموزومها نوشته شوند. رایج‌ترین روش تعیین توالی ژنوم درانسان به این صورت است که ابتدا کل ژنوم
ژنوم درانسان به این صورت است که ابتدا کل ژنوم انسان به صورت کتابخانه BAC تهیه می‌شود و سپس با روش‌های مختلفی از این کلون‌ها، کانتیگ تهیه می‌شود. سپس قطعه‌های وارد شده در هر یک از کلون‌های کانتیگ تعیین توالی می‌شود. در این روش ابتدا قطعه‌ای از DNA که توالی نامشخص دارد تکثیر (کلون) می‌شود سپس هزاران کپی به دست آمده از آن را که هر یک ترکیبی از ۴ نوکلئوتید پایه و ۴ زنجیره پایانی نشاندار شده که هر یک به عنوان یکی از چهار نوکلئوتید پایه در سنتز DNA نقش دارد، گرما داده می‌شوند که سبب می‌شود دو زنجیره DNA از
گرما داده می‌شوند که سبب می‌شود دو زنجیره DNA از یکدیگر جدا شوند و سنتز رشته مکمل انجام می‌شود. در ۱۹۸۸ مهندسین ژنتیک در ایالات متحده آمریکا مبادرت به کاری کردند تا نقشه و توالی ژنوم انسان را مشخص کنند. این تلاش بزرگ که پروژهٔ ژنوم انسان نام گرفت به سرعت به یک تحقیق جهانی مبدل شد و نتیجه همکاری حوزه انرژی ایالات متحده و سازمان ملی سلامت بود. پروژهٔ ژنوم انسان در ابتدا برنامه ۱۵ ساله بود اما سرعت پیشرفت تکنولوژی سبب کاهش زمان مربوط به ۱۳ سال شد و سرانجام در سال ۲۰۰۳ این پروژه به پایان رسید. از اهداف پروژهٔ
سال ۲۰۰۳ این پروژه به پایان رسید. از اهداف پروژهٔ ژنوم انسان می‌توان به این موارد اشاره کرد: ژنومیک. ژنومیک مطالعهٔ جامع اطلاعات ژنتیکی یک سلول یا موجود زنده است. از زیر مجموعه‌های این علم می‌توان به برخی موارد اشاره کرد مانند: شناخت وظیفهٔ ژن‌های خاص و بررسی استفاده از آنها، اثر ژن‌ها بر روی یکدیگر، مطالعه و کاوش روش‌های درمانی برای بیماری‌های ژنتیکی و بیماری‌های ارثی، گسترش دانش پروتئومیکس و شناخت بهتر مولکول دی ان ای که در میان افراد می‌تواند منجر به راه‌های جدید انقلابی برای تشخیص، درمان و حتی روزی
راه‌های جدید انقلابی برای تشخیص، درمان و حتی روزی پیشگیری از هزاران اختلال که بر ما اثر می‌گذارد، شود. علاوه بر فراهم ساختن اطلاعات برای درک زیست‌شناسی انسان، شناخت توالی DNA موجودات دیگر می‌تواند منجر به درک درستی از قابلیت‌های طبیعی آن‌ها شود که می‌توان آن را در جهت حل چالش‌های مراقبت‌های سلامتی، کشاورزی، تولید انرژی، بازسازی و حفظ محیط زیست و جداسازی کربن به کار گرفت. ژن درمانی. ژن‌درمانی تکنیکی است که برای تصحیح ژن‌های معیوبی که مسئول ایجاد بیماری هستند مورد استفاده قرار می‌گیرد. پژوهشگران ممکن است یکی
مورد استفاده قرار می‌گیرد. پژوهشگران ممکن است یکی از چندین رویکرد موجود را برای تصحیح ژن‌های معیوب به کار ببندند. ژن طبیعی ممکن است به درون یک محل غیراختصاصی درون ژنوم کاشته شود تا یک ژن بی‌کارکرد را جایگزین کند. این روش یک رویکرد رایج است. یک رویکرد دیگر تعویض ژن غیرطبیعی از طریق «بازترکیبی هومولوگ» است. ژن غیرطبیعی را می‌توان از طریق «جهش معکوس انتخابی» ترمیم کرد، که باعث می‌شود، ژن به کارکرد طبیعی‌اش بازگردد. تنظیم یک ژن خاص (میزانی را که یک ژن خاموش و روشن می‌شود) را نیز می‌توان تغییر داد. در اغلب
و روشن می‌شود) را نیز می‌توان تغییر داد. در اغلب بررسی‌های ژن‌درمانی، ژن «طبیعی» به درون ژنوم وارد می‌شود تا جایگزین یک ژن بیماری‌زای «غیرطبیعی» شود. یک مولکول حامل که به آن ناقل(vector) می‌گویند، برای وارد کردن ژن درمان‌کننده به سلول‌های هدف بیمار مورد استفاده قرار می‌گیرد. در حال حاضر رایج‌ترین ناقل مورد استفاده ویروسی است که به‌طور ژنتیکی تغییرداده شده است، تا DNA طبیعی انسانی را حمل کند. ویروس‌ها طوری تکامل یافته‌اند تا ژن‌های‌شان را به شیوه‌ای آسیب‌زا به درون سلول‌های انسانی وارد کنند. دانشمندان سعی
به درون سلول‌های انسانی وارد کنند. دانشمندان سعی کرده‌اند تا از این توانایی ویروس‌ها سود ببرند و ژنوم ویروس‌ها را طوری دستکاری کنند که ژن‌های بیماری‌زا را از سلول حذف و ژنهای درمان‌کننده را وارد آن کنند. سلول‌های هدف مثلاً سلول‌های کبد یا ریه بیمار با ناقل ویروسی آلوده می‌شوند. پروتئین‌های جدید دارای کارکرد که بوسیله ژن درمان‌کننده ایجاد می‌شوند، سلول را به وضعیت طبیعی بازمی‌گردانند. به غیر از ویروس‌ها، گزینه‌های دیگری برای وارد کردن ژن‌ها به درون سلول‌ها وجود دارد. ساده‌ترین روش واردکردن مستقیم DNA درمانی
دارد. ساده‌ترین روش واردکردن مستقیم DNA درمانی به درون سلول است. این رویکرد از لحاظ کارکرد محدودیت دارد، زیرا می‌توان آن را تنها در مورد بافت‌های معینی به کار برد و نیاز به مقادیر زیادی DNA دارد.
به کلیهٔ پروتئین‌هایی که در یک سلول در یک زمان مشخص بیان می‌شود، پروتئوم آن سلول گفته می‌شود و این پروتئوم است که فاصلهٔ بین ژنوم و مکانیسم مولکولی رفتار سلولی را پر می‌کند. برخلاف ژنوم، برای هر جاندار نمی‌توان یک پروتئوم واحد تعریف کرد. پروتئوم سلول‌های مختلف با یکدیگر متفاوت‌اند؛ یعنی سلول‌ها علاوه بر پروتئین‌های ضروری که در همهٔ انواع سلول‌ها بیان می‌شوند، دارای یک‌سری پروتئین‌های اختصاصی نیز هستند. از این رو بهتر است پروتئوم را برای هر یک از انواع سلول‌ها تعریف نمود. با این حال پروتئوم یک نوع سلول نیز
تعریف نمود. با این حال پروتئوم یک نوع سلول نیز همیشه ثابت نیست. سلول در برابر شرایط مختلف محیطی و پیام‌هایی که از سلول‌های اطراف دریافت می‌کند، پروتئین‌های مختلفی را بیان می‌کند. به‌عبارت دیگر هر سلول تحت شرایط مختلف پروتئوم‌های متفاوتی دارد؛ بنابراین برای شناسایی مکانیسم‌های مولکولی رفتار سلولی و واکنش‌های زیستی، لازم است پروتئین‌هایی که در یک سلول بیان می‌شوند، تغییرات آن‌ها در شرایط مختلف، عملکرد آن‌ها و همچنین برهم‌کنش‌های بین پروتئین‌های مختلف در یک سلول، بررسی شود. به مجموعهٔ این بررسی‌ها،
در یک سلول، بررسی شود. به مجموعهٔ این بررسی‌ها، نقشه‌برداری پروتئوم یا پروتئومیکس، گفته می‌شود.
پرُوتِئین یکی از مواد مغذی اصلی است که بدن انسان برای زنده‌ماندن و عملکرد درست به آن نیاز دارد. این ماده از واحدهای کوچکی به نام آمینواسید ساخته شده‌ است؛ همان‌طور که جمله از واژه‌ها ساخته می‌شود، پروتئین هم از آمینواسیدها تشکیل شده‌ است. بدن ما از حدود ۲۰ نوع آمینواسید مختلف برای ساخت انواع پروتئین استفاده می‌کند. برخی از این آمینواسیدها را بدن می‌تواند خودش بسازد، اما بقیه را حتماً باید از راه غذا دریافت کند؛ به همین دلیل، خوردن منابع پروتئینی کافی مانند گوشت، تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات یا مغزها اهمیت زیادی
تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات یا مغزها اهمیت زیادی دارد. پروتئین‌ها تقریباً در همه جای بدن وجود دارند؛ از مو و ناخن گرفته تا ماهیچه، پوست، آنزیم‌ها و حتی هورمون‌ها. مثلاً آنزیم‌هایی که کمک می‌کنند غذا در دستگاه گوارش هضم شود، خودشان نوعی پروتئین هستند. یا هموگلوبین، ماده‌ای در خون که اکسیژن را از شش‌ها به بافت‌های دیگر می‌برد، نوعی پروتئین است. حتی دستگاه ایمنی بدن، که با بیماری‌ها مبارزه می‌کند، بدون پروتئین‌ها نمی‌تواند کار کند. یکی از نکات دربارهٔ پروتئین این است که بدن نمی‌تواند آن را برای مدت طولانی ذخیره
است که بدن نمی‌تواند آن را برای مدت طولانی ذخیره کند، برخلاف چربی یا کربوهیدرات. بنابراین لازم است که هر روز مقدار مشخصی پروتئین از غذا دریافت شود. میزان نیاز روزانه به پروتئین بسته به سن، جنسیت، میزان فعالیت بدنی و وضعیت سلامتی متفاوت است، اما برای بیشتر بزرگسالان، حدود ۰٫۸ گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن توصیه شده‌ است. تحقیقات علمی نشان داده‌اند که مصرف کافی پروتئین نه‌تنها برای رشد و ترمیم بافت‌های بدن مهم است، بلکه به احساس سیری بیشتر و کنترل وزن نیز کمک می‌کند. همین‌طور ورزشکاران برای ساخت ماهیچه
کمک می‌کند. همین‌طور ورزشکاران برای ساخت ماهیچه بیشتر به پروتئین بیشتری نیاز دارند. از سوی دیگر، دریافت بیش از حد پروتئین، به‌ویژه از منابع حیوانی بدون تعادل، ممکن است به کلیه‌ها یا دیگر اندام‌ها فشار بیاورد، به‌ویژه در کسانی که مشکل کلیوی دارند. برخی جانوران مانند عنکبوت‌ها، پروتئین‌هایی می‌سازند که بسیار خاص‌اند؛ مثلاً تار عنکبوت که از پروتئین ساخته شده، نسبت به وزنش از فولاد مقاوم‌تر است. ریشه نام. دلیل اینکه این واژه «پروتئین» نام گرفت، این بود که دانشمندان قرن نوزدهم آن را ماده‌ای بنیادی و «نخستین»
قرن نوزدهم آن را ماده‌ای بنیادی و «نخستین» برای حیات می‌دانستند. نام «پروتئین» (Protein) ریشه در زبان یونانی دارد. این واژه نخستین بار در سال ۱۸۳۸ توسط شیمیدانی سوئدی به نام «یان یاکوب برزلیوس» (Jöns Jakob Berzelius) پیشنهاد شد. او این واژه را از واژهٔ یونانی πρωτεῖος (پروتئوس) به معنی «نخستین» یا «اصلی» اقتباس کرد. واژهٔ یونانی πρῶτος (پروتوس) نیز به معنی «اولین» یا «مقدم» است، و به اهمیت حیاتی این ماده در ساختار و کارکرد بدن اشاره دارد. برزلیوس بر پایهٔ پژوهش‌هایی که شیمیدان هلندی «خراردوس یوهانس مولدر»
که شیمیدان هلندی «خراردوس یوهانس مولدر» (Gerardus Johannes Mulder) روی مواد آلی موجود در بافت‌های حیوانی و گیاهی انجام داده بود، این نام را انتخاب کرد. مولدر درون کشف کرده بود که همه این مواد (که بعدها پروتئین نامیده شدند) دارای ترکیب شیمیایی مشابهی هستند و عنصر نیتروژن در آن‌ها نقش مهمی دارد. برزلیوس با توجه به اینکه این ماده، اساسی‌ترین ترکیب در بدن موجودات زنده است، واژه‌ای را پیشنهاد کرد که به «برتری» یا «اساس بودن» اشاره دارد. توصیف علمی. پروتئین از مهم‌ترین اجزای بدن است که نقش‌های بسیار حیاتی و مهمی
اجزای بدن است که نقش‌های بسیار حیاتی و مهمی در بدن دارد. این مواد از بهم چسبیدن زنجیره‌های آمینواسیدی تشکیل شده‌اند که براساس نوع پروتئین، تعداد این آمینواسیدها می‌تواند تا چند هزار نیز برسد. پروتئین‌ها طبق نوع و محل حضورشان عملکرد متفاوتی دارند، از جمله این وظایف می‌توان به فعالیت آنزیمی به منظور کاتالیز فرایند، شناسایی میکروب‌ها و سلول‌های سرطانی، انتقال موادی مانند گازهای تنفسی و سیگنال‌دهی اشاره کرد این ماده جز مولکول‌های زیستی محسوب می‌شود. پروتئین‌ها مانند زنجیری از یک کلاف سه‌بعدی بسپارهایی هستند که
زنجیری از یک کلاف سه‌بعدی بسپارهایی هستند که از ترکیب اسیدهای آمینه حاصل می‌شوند. اسیدهای آمینه مثل یک زنجیر خطی توسط پیوند پپتیدی میان گروه‌های کربوکسیل و آمین مجاور به یکدیگر متصل می‌شوند تا یک پلی پپتید را به وجود بیاورند. ترتیب اسیدهای آمینه در یک پروتئین توسط ژن مشخص می‌شود. اگرچه کد ژنتیک ۲۰ تا اسید آمینه استاندارد را معرفی می‌کند، اما در بعضی از اندامگان‌ها (ارگانیسم‌ها) کد ژنتیک شامل سلنوسیستئین و در بعضی از آرکی‌باکتری‌ها پیرولیزین می‌باشد. گاهی در پروتئین‌ها دگرگونی به وجود می‌آید: یا قبل از آنکه
پروتئین‌ها دگرگونی به وجود می‌آید: یا قبل از آنکه پروتئین بتواند به وظایفش در یاخته عمل کند یا به عنوان قسمتی از مکانیسم بازرسی. پروتئین‌ها معمولاًبه یکدیگر می‌پیوندند تا یک وظیفه‌ای را با یکدیگر انجام دهند که این خود باعث استوار شدن پروتئین می‌شود. چون ترتیب‌های نامحدودی در توالی و طول زنجیره اسید آمینه‌ها در تولید پروتئین‌ها وجود دارد، از این رو انواع بی‌شماری از پروتئین‌ها نیز می‌توانند وجود داشته باشند. پروتئین‌های درون‌یاخته‌ای در بخشی از سلول به نام ریبوزوم توسط آران‌ای (RNA) ساخته می‌شوند. در ژانویه
توسط آران‌ای (RNA) ساخته می‌شوند. در ژانویه ۲۰۱۵ (بهمن ۱۳۹۳) دانشمندان آمریکایی و استرالیایی موفق به بازیافت پروتئین شدند. آنان با استفاده از اوره و نوعی همزن مخصوص، تخم مرغ آب‌پز را دوباره به تخم مرغ خام تبدیل کردند. [[ساختار پروتئین]]. ساختار پروتئین یا ساختمان پروتئین به ساختاری گفته می‌شود که پروتئین به خود می‌گیرد. پروتئین دارای چهار نوع ساختار می‌باشد. روش‌های تعیین ساختار پروتئین، کشف ساختار سوم و چهارم یک پروتئین راهنمای بسیار مهمی برای تعیین کارکرد این پروتئین است. از روش‌های معمول می‌توان به
این پروتئین است. از روش‌های معمول می‌توان به [[پراش اشعه ایکس]] و [[تشدید مغناطیسی هسته]] اشاره کرد&lt;این دو روش اطلاعات اتمی خوبی دربارهٔ ساختار پروتئین مورد نظر جمع‌آوری می‌کنند. [[پراش]] (تفرق) [[اشعه ایکس]] روشی برای مطالعهٔ [[ساختار مواد]] [[بلور|بلوری]] است که در سال [[۱۹۱۲ میلادی]] توسط [[فون لاوه]] کشف شد و توسط [[ویلیام هنری براگ]] و [[ویلیام لورنس براگ]] برای بررسی [[بلور]]ها بکار گرفته شد. cryo-electron microscopy روش دیگری است برای مطالعه ساختار پروتئین که معمولاً در دمای نزدیک به [[نیتروژن]]
پروتئین که معمولاً در دمای نزدیک به [[نیتروژن]] مایع انجام می‌شود. [[بلورنگاری الکترونی]] روشی برای تعیین آرایش اتم‌ها در جامدات به وسیله [[میکروسکوپ الکترونی]] است. این روش می‌تواند مکملی برای [[بلورنگاری پرتو-ایکس]] روی پروتئین‌هایی (مانند [[پروتئین غشائی|پروتئین‌های غشائی]]) که به راحتی نمی‌توانند [[کریستال]] سه‌بعدی لازم برای این کار را تشکیل بدهند، دانست. [[بانک داده پروتئین]] (به اختصار PDB) منبعی برای داده‌های ساختار سه‌بعدی پروتئین‌ها و [[اسید نوکلئیک|اسیدهای نوکلئیک]] است. این داده‌ها عموماً توسط
نوکلئیک]] است. این داده‌ها عموماً توسط [[بلورنگاری پرتو-ایکس]] یا بیناب‌نمایی ان‌ام‌آر به دست می‌آیند و توسط [[زیست‌شناس]]‌ها یا [[زیست‌شیمی|زیست‌شیمی‌پیشه‌ها]] از سراسر دنیا برای دسترس عموم آن‌جا گذاشته می‌شوند. [[اسیدآمینه]]. از۲۰نوع [[اسیدآمینه]] ۹نوع اسید آمینه ضروری است. مقدار اسید آمینه ضروری و قابلیت دسترسی آن کیفیت پروتئین را مشخص می‌کند تخم مرغ باکیفیت‌ ترین پروتئین را دارد و اارزش بیولوژیکی ان ۱۰۰است. پروتئین [[سیب زمینی]] کم ولی با کیفیت و معادل [[تخم مرغ]] است پروتئین [[شیر (خوراکی)|شیر]].
[[تخم مرغ]] است پروتئین [[شیر (خوراکی)|شیر]]. [[کازئین]] :که [[فسفوپروتئین]](pp)هستند پروتئین [[سرم]]:بتالاکتوگلوبولین. الفالاکتوالبومین. [[ایمونوگلوبولین]]. [[آلبومین]]‌های سرم پروتئین [[گوشت]]. دو نوع رشته پروتئینی دربافت پیوندی وجود دارد رشته‌های کلاژن و کشسان هستند رشته‌های کلاژن باعث افزایش مقاومت بافت می‌شوند سفیده تخم مرغ. اووالبومین [[کونالبومین]] اووکولوئید [[لیزوزیم]] [[اووموسین]] اویدین بازدارنده [[پروتئاز]] فلاووپروتئین اپوپروتئین زرده تخم مرغ. لیوتین و فسویتین [[لیپوپروتئین]]ها پروتئین
مرغ. لیوتین و فسویتین [[لیپوپروتئین]]ها پروتئین [[گندم]]. [[آلبومین]]. [[گلوبولین]]. [[گلیادین]]. [[گلوتنین]] خالص‌سازی پروتئین‌ها. [[خالص‌سازی پروتئین]] شامل یک سری مراحل می‌باشد که برای مجزا کردن یک نوع پروتئین از پروتئین‌های مختلط استفاده می‌شود. خالص‌سازی امری حیاتی برای توصیف وظیفه، ساختار و فعل و انفعالات پروتئین مورد نظر می‌باشد. این کار معمولاً با یک [[بافت (زیست‌شناسی)|بافت]] زیستی یا کشت میکروبی آغاز می‌شود. [[مولکول]]‌ها از [[یاخته]] جدا شده و سپس پروتئین‌ها از دیگر [[مولکول]]‌های
جدا شده و سپس پروتئین‌ها از دیگر [[مولکول]]‌های [[یاخته|یاخته‌ای]] جدا می‌شوند. در انتها پروتئین مورد نظر از دیگر پروتئین‌ها جدا می‌شود. پروتئین‌سازی. از اطلاعات موجود در [[دی‌ان‌ای]] برای ساختن پروتئین‌ها استفاده می‌شود، اما جایگاه [[دی‌ان‌ای]] در [[هسته]] و جایگاه پروتئین‌سازی در [[سیتوپلاسم]] است. اندازه‌گیری‌ها نشان داده‌اند که در [[یاخته|یاخته‌هایی]] که در آن‌ها فعالیت پروتئین‌سازی چندان شدید نیست، مقدار [[آران‌ای]] نیز کم است. از طرف دیگر، [[آران‌ای]] هم در هسته یافت می‌شود و هم در سیتوپلاسم. بر این
هم در هسته یافت می‌شود و هم در سیتوپلاسم. بر این اساس دانشمندان به این نتیجه رسیدند که [[آران‌ای]] اطلاعات را از [[دی‌ان‌ای]] به [[ریبوزوم‌ها]] حمل می‌کند. به این نوع [[آران‌ای]] که اطلاعات را از [[دی‌ان‌ای]] به [[ریبوزوم‌ها]] حمل می‌کند، [[آران‌ای پیک]] یا پیامبر(mRNA) می‌گویند. نوعی دیگر [[آران‌ای ناقل]] (tRNA) است که [[اسیدهای آمینه]] را به [[ریبوزوم]] منتقل می‌کند، تا [[ریبوزوم]] [[اسیدهای آمینه]] را بر اساس اطلاعات موجود در mRNA کنار یکدیگر ردیف کند. نوع دیگر [[آران‌ای ریبوزومی]] (rRNA) است که در
نوع دیگر [[آران‌ای ریبوزومی]] (rRNA) است که در ساختار [[ریبوزوم]]‌ها شرکت دارد. برای ساخت پروتئین در [[یاخته]] مراحل زیر باید انجام شود: رونویسی. ساخته شدن mRNA از روی DNA را رونویسی می‌گویند که با کمک آنزیم [[آران‌ای پلی‌مراز]] (RNA polymerase) انجام می‌شود. سلول‌های [[پروکاریوت]]ی فقط یک نوع آنزیم RNA پلی‌مراز دارند. در سلول‌های [[یوکاریوت|یوکاریوتی]] سه نوع آنزیم RNA پلی‌مراز یافت شده‌است که آن‌ها را با علامت‌های I و II و III مشخص می‌کنند. مراحل رونویسی: ترجمه. اطلاعات در [[دی‌ان‌ای]] به صورت رمز ۳ تایی
ترجمه. اطلاعات در [[دی‌ان‌ای]] به صورت رمز ۳ تایی وجود دارد یعنی هر ۳ [[نوکلئوتید]] معرف ۱ رمز و هر رمز معرف ۱ اسید آمینه‌است. پس از رونویسی mRNA از هسته خارج می‌شود و در [[سیتوپلاسم]] به کمک نوع دیگر آران‌ای به نام تی‌آران‌ای (tRNA) اسید آمینه را به هم متصل می‌کند. tRNA روی mRNA متصل می‌شود و طبق رمزهای tRNA, mRNA اسید آمینه‌ها را کنار هم می‌گذارد؛ و در آخر زنجیرهٔ [[پپتید|پپتیدی]] به وجود می‌آید. به این مرحله ترجمه پروتئین گفته می‌شود. تغییرات پس از ترجمه. گاه پس از تولید پروتئین بر اثر فعالیت سایر
ترجمه. گاه پس از تولید پروتئین بر اثر فعالیت سایر آنزیم‌ها با ایجاد یا شکستن پیوندها تغییراتی در پروتئین ساخته شده صورت می‌گیرد. پروتئین‌های بدن انسان. پروتئین‌های بدن انسان به سه گروه اصلی پروتئین‌های غشایی ([[غشای سلولی|غشای سلول]])، پروتئین‌های حلقوی و پروتئین‌های ساختاری یا فیبروز (مانند [[کلاژن]]، [[کراتین]] و [[الاستین]]) تقسیم می‌شوند. پروتئین‌های حلقوی شامل دو گروه اصلی [[گلوبین]]‌ها و [[آلبومین]]ها هستند. گلوبین‌ها مانند [[هموگلوبین]]، [[میوگلوبین]] و [[گلوبولین]]‌ها. سه پروتئین اصلی خون عبارتند
و [[گلوبولین]]‌ها. سه پروتئین اصلی خون عبارتند از [[گلوبولین]]‌ها، آلبومین‌ها و [[فیبرینوژن]]. کارکردهای سلولی پروتئین‌ها. [[پرونده:1ytu argonaute dsrna.png|thumb]] رفتار سلولی و تمام فعالیت‌هایی که در سلول انجام می‌شود بر عهده پروتئین‌ها است. همه پروتئین‌ها با هم [[برهم‌کنش]] دارند و تقریباً می‌توان گفت که همه پروتئین‌ها اثر خود را با همکاری پروتئین‌های دیگر در سلول اعمال می‌کنند و هیچ پروتئینی نیست که در یاخته به تنهایی عمل کند. [[آنزیم]]. زیمایه یا آنزیم یک ماده [[آلی]] است که یک [[فرایند شیمیایی]] را
یک ماده [[آلی]] است که یک [[فرایند شیمیایی]] را در یک [[سازواره]] یا موجود زنده تقویت یا تضعیف می‌کند ولی خودش دگرگون نمی‌شود. به عبارت دیگر آنزیم‌ها [[کاتالیزگر]]های فرایندهای زیستی هستند و نسبت به کاتالیزگرهای غیر زیستی کارایی بسیار بالایی دارند. اغلب آنزیم‌ها ساختار پروتئینی دارند، به غیر از انواع محدودی از آن‌ها که از جنس ریبونوکلئیک اسید هستند؛ مانند [[ریبوزیم]]‌ها. [[پادتن]]. پادتَن یا آنتی‌بادی پروتئینی است که [[دستگاه ایمنی]] بدن از آن استفاده می‌کند تا اجسام بیگانه همچون باکتری و ویروس را پیدا
تا اجسام بیگانه همچون باکتری و ویروس را پیدا کرده و خنثی سازد. هر پادتن یک پادگن ویژه را در هدف خود تشخیص می‌دهد. پادتن‌ها در [[ایمنی هومورال]] دفاع اختصاصی توسط [[پلاسموسیت]]‌ها تشکیل می‌شوند. علامت دهی سلولی. سلول‌ها به یکدیگر پیام‌هایی می‌دهند (به‌صورت شیمیایی یا الکتریکی) که به‌واسطهٔ این پیام‌ها با هم صحبت کرده و ارتباط برقرار می‌نمایند و اعمال خود را هماهنگ می‌کنند. از معروف‌ترین پیام‌رسان‌های شیمیایی «[[هورمون]]» ها هستند. هورمون ماده‌ای شیمیایی است که در غدد درون‌ریز ساخته شده و به داخل جریان خون
که در غدد درون‌ریز ساخته شده و به داخل جریان خون می‌ریزد. این ماده روی سلول‌های هدف گیرنده دارد و با نشستن روی آن اعمال سلول را تغییر می‌دهد. گیرنده‌های هورمون‌های امینو اسیدی در روی سلول‌های هدف قرار دارد. هورمون‌ها گاهی از یک غده در یک نقطه از بدن ترشح می‌شوند و اثر خود را در نقطه‌ای دورتر اعمال می‌کنند. هورمون‌ها و پیام‌رسان‌های شیمیایی به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند. برخی از هورمون‌ها توانایی عبور از غشای سلولی و ورود به سلول را دارند و برخی دیگر نمی‌توانند از غشا عبور کنند. دستهٔ اخیر گیرنده‌هایی در
از غشا عبور کنند. دستهٔ اخیر گیرنده‌هایی در سطح سلول دارند که پس از اتصال به آن‌ها، پیام خود را با واسطهٔ چندین مولکول دیگر به داخل سلول منتقل می‌کنند. برخی از این واسطه‌ها را «پیام‌رسان ثانویه» می‌گویند ([[ورارسانی پیام]]). از معروف‌ترین «سیستم‌های پیام‌رسانی ثانویه» سیستم «[[جی‌پروتئین]]ها» است. این سیستم در مدار بسیاری از هورمون‌ها دیده می‌شود. [[پروتئین‌های ساختمانی]]. سلول‌های موجودات پرسلولی توسط انواعی از ملکول‌های پروتئینی و غیر پروتئینی به یکدیگر چسبیده باقی می‌مانند. این اتصال‌های گوناگون است که