payamvha/North_RAG huggingface dataset:
از آنان توسط هکرها وجود نداشته باشد. در برخی موارد و با توجه به نیاز یک برنامه می‌توان موقتاً تعدادی از پورت‌ها را فعال و پس از اتمام کار مجدداً آنان را غیرفعال نمود. اگر برای اتصال به اینترنت از وسیله‌ای مانند روتر بیسیم، دستگاهی که به شما امکان می‌دهد تا از اینترنت بیسیم استفاده کنید، داشته باشید احتمالاً هم‌اکنون نیز دیوار آتش دارید و نیازی به نصب جداگانهٔ آن بر روی سیستم در بسیاری از مواقع وجود ندارد. تاریخچه دیوار آتش. نسل اول. پکت‌فیلترها یا PFها اولین نوع از دیواره آتش هستند که در سال ۱۹۸۵ به وجود
نوع از دیواره آتش هستند که در سال ۱۹۸۵ به وجود آمده‌اند که به عنوان packet filter یا «دیواره آتش پالایشگر بسته» نامیده می‌شود. ایده آن‌ها استفاده از امکانات نرم‌افزاری می‌باشد. پکت‌فیلتر ازجمله امکان غربال کردن است که با proxyها تفاوت بسیاری دارند که البته هریک دارای مزایا و معایبی هستند زیرا ما همواره مجبور به انتخاب بین کارایی و امنیت هستیم. از جمله مزیت پکت‌فیلتر استفاده از ابتدایی‌ترین روش یعنی اجازه عبور توسط TCP/IP و نوع فیلتر آن است. اطلاعات این فیلترها شامل آدرس. PORT است. مزایا و معایب. معایب. دو
شامل آدرس. PORT است. مزایا و معایب. معایب. دو سیاست پیش فرض می‌تواند وجود داشته باشد امکانات دیوار آتش. یکی از کاربردهای معمول فایروال واگذاری اختیار ویژه به گروهی خاص از کاربران جهت استفاده از یک منبع بوده، و همچنین بازداشتن کسانی که از خارج از گروه خواهان دسترسی به منبع هستند می‌باشد. استفاده دیگر فایروال جلوگیری از ارتباط مستقیم یک سری از رایانه‌ها با دنیای خارج می‌باشد. هر چند فایروال بخش مهمی از سیستم امنیتی را تشکیل می‌دهد ولی طراحان به این نکته نیز توجه می‌ورزند که اکثر حملات از درون شبکه می‌آیند و
می‌ورزند که اکثر حملات از درون شبکه می‌آیند و نه از بیرون آن. نحوه عملکرد بسیاری از سیستم‌های فایروال اینگونه‌است تمامی ارتباطات از طریق یک سرویس دهنده پروکسی به سمت فایروال هدایت شده و همین سرویس دهنده دربارهٔ امن بودن یا نبودن عبور یک پیام یا یک فایل از طریق شبکه تصمیم‌گیری می‌کند. این سیستم امنیتی معمولاً ترکیبی از سخت‌افزار و نرم‌افزار است. با توجه به ضرورت‌های استاندارد (ISMS &amp; ISO27001) فایروالها جزء لاینفک شبکه‌های کامپیوتری قرارگرفته‌اند و یکی از دغدغه‌های اصلی مسئولان شبکه شده‌اند، در این میان
دغدغه‌های اصلی مسئولان شبکه شده‌اند، در این میان با توجه به حساسیت هر سازمان لایه بندی و قدرت فایروال‌ها در نظر گرفته می‌شود؛ مثلاً در بانک‌ها به لحاظ اهمیت و ارزش اطلاعات فایروال‌ها جایگاه حساسی دارند و مسئولان شبکه بانک‌ها همواره دقت بسیاری را در این ارتباط به خرج می‌دهند. برخی از شرکت‌های بزرگی که در این ارتباط با مهم‌ترین بانک‌های بین‌المللی همکاری دارند عبارت‌اند از Cisco, Juniper, Securepoint و… انواع دیوار آتش. سیستم‌های فایروال معمولاً به سه دسته عمومی تقسیم‌بندی می‌شوند. البته یک سیستم ممکن است
عمومی تقسیم‌بندی می‌شوند. البته یک سیستم ممکن است ترکیبی از گونه‌های مختلف فایروال را هم‌زمان استفاده کند. تصفیه‌کننده بسته‌های اطلاعاتی (Packets). در این‌گونه سیستم‌ها بسته‌ها بر اساس قانون خاصی متوقف می‌شوند. این قانون می‌تواند بستگی به جهت حرکت بسته، پروتکل خاص استفاده شده، آدرس فرستنده، شماره پرت پرتکل (مثلاً در TCP/IP)، واسطه فیزیکی و غیره طراحی شده باشد. این‌گونه فایروال معمولاً در روتر(Router) انجام می‌شود. به عنوان مثالی معروف از Configurable access control lists یا ACLs در روترهای Cisco می‌توان
control lists یا ACLs در روترهای Cisco می‌توان نام برد. بازرسی‌کننده سطوح بالاتر شبکه. اینگونه سیستم‌ها مانند تصفیه‌کننده بسته‌های اطلاعاتی بوده با این تفاوت که به دلیل آگاهی از تمامی لایه‌ها و سطوح مختلف در stack پروتکل هوشمندتر عمل می‌کنند. این‌گونه سیستم‌ها معمولاً حافظه دار بوده اجازه آن را می‌دهد که به یک بسته اطلاعاتی نه به صورت مجزا بلکه به عنوان بخشی از جریان داده‌ها نگاه کند. سرویس دهنده پروکسی. یک یا چند سیستم که به نظر می‌آید که خدماتی را به خارج می‌دهند، ولی عملاً به عنوان پروکسی برای سیستم
می‌دهند، ولی عملاً به عنوان پروکسی برای سیستم اصلی عمل می‌کنند؛ بنابراین سیستم خارجی مستقیماً به سیستم درونی وصل نشده و پروکسی بین آن‌ها قرار می‌گیرد. پیاده‌سازی آن‌ها می‌توانند در سطح مدار(سخت‌افزار) یا در سطح برنامه رایانه‌ای (نرم‌افزار) باشد. فایروال سخت افزاری. فایروال سخت افزاری (Hardware Firewall) یک دستگاه امنیتی سخت افزاری است که برای محافظت از شبکه‌های کامپیوتری و دفاع در برابر حملات شبکه‌ای به کار می‌رود. فایروال های سخت افزاری دستگاه‌هایی هستند که به عنوان یک دیوار آتش در شبکه شما قرار می‌گیرند
به عنوان یک دیوار آتش در شبکه شما قرار می‌گیرند و به منظور جلوگیری از ورود تهدیدات به شبکه و یا خروج اطلاعات به خارج از شبکه استفاده می‌شوند. این فایروال‌ها از قطعات سخت‌افزاری تخصصی تشکیل شده‌اند که به صورت فیزیکی بر روی یک سرور یا دستگاه شبکه قرار می‌گیرند و برخلاف فایروال‌های نرم‌افزاری، به عنوان یک دستگاه مجزا از شبکه عمل می‌کنند. معروف ترین فایروال های سخت افزاری. در زیر لیستی از معروف ترین شرکت های تکنولوژی در دنیا که فایروال سخت افزاری تولید میکنند قرار داده شده است: فایروال ایرانی. یکی از الزامات
قرار داده شده است: فایروال ایرانی. یکی از الزامات مهم هر کشوری، توسعه نرم‌افزارهای زیربنایی و تخصصی است. فناوری اطلاعات، از صنایع بزرگی است که حوزه‌های مختلفی را شامل می‌شود که دو حوزه امنیت و شبکه اهمیت بیشتری نسبت به موارد دیگر دارد. شبکه و امنیت به دلیل این‌که زیربنای تمامی صنایع و زیرساخت‌ها را شکل می‌دهند، اهمیت خاصی دارند. به همین دلیل است که کشورهای مختلف سعی می‌کنند، محصولات بومی خود در این زمینه را توسعه دهند. یکی از محصولات مهم و کلیدی حوزه امنیت، دیوارآتش (Firewall) است که سد محکمی در برابر
دیوارآتش (Firewall) است که سد محکمی در برابر هکرها قرار می‌دهد و مانع از آن می‌شود تا هکرها به شبکه‌های مختلف نفوذ کرده و به سرقت اطلاعات بپردازند. تقریبا بیش از دو دهه است که شرکت‌های مختلفی در حوزه تولید محصولات امنیتی در کشور و ساخت دیوارهای آتش و محصولات UTM به فعالیت اشتغال دارند. محصولاتی که به واسطه قابلیت‌های کاربردی خوبی که ارائه می‌کنند قابل مقایسه با نمونه‌های خارجی هستند. تاریخچه ساخت فایروال ایرانی. کانون هماهنگی دانش، صنعت و بازار افتا در سال ۱۳۹۹ شمسی با مجوز معاونت علمی و فناوری ریاست
سال ۱۳۹۹ شمسی با مجوز معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با هدف هم‌گرایی و تعامل بهتر شرکت‌های فعال در حوزه فناوری اطلاعات تاسیس شد. این کانون به منظور هم‌افزایی بهتر فعالان، دریافت پیشنهادها و راهکارهای نوین و کمک به شرکت‌های فعال در حوزه امنیت توانست در سال‌های گذشته بستری مناسبی برای حمایت از شرکت‌های فعال در زمینه ساخت راه‌های امنیتی پدید آورد. یکی از تلاش‌های خوب این کانون در زمینه ارتقا راه‌حل‌های امنیت کشور، پیشنهاد تولید محصول فایروال نسل بعد به شکل رقابتی بود. این پیشنهاد به دلیل کمبود برخی محصولات
بود. این پیشنهاد به دلیل کمبود برخی محصولات کاربردی در این حوزه مطرح شد تا فعالان صنعت افتا ترغیب شوند محصولات کارآمدی هم‌طراز با نمونه‌های خارجی را تولید و روانه بازار کنند. به طور معمول، فایروال‌های نسل بعد در مقایسه با نمونه‌های سنتی مزایای شاخصی ارائه می‌کنند و باعث بهبود سطح امنیت زیرساخت‌ها می‌شوند. به طور معمول، شرکت‌های بزرگ و سازمان‌های دولتی به منظور مقابله با تهدیدات هکری مجبور به خرید فایروال‌هایی هستند که توانایی رصد فعالیت‌های مشکوک در سطح شبکه را داشته باشد. یکی از نگرانی‌های مهمی که پیرامون
را داشته باشد. یکی از نگرانی‌های مهمی که پیرامون خرید فایروال‌های خارجی وجود دارد، عدم اطلاع از عملکرد داخلی آن‌ها است. به بیان دقیق‌تر، هنگامی که از یک محصول امنیتی خارجی استفاده می‌کنید، هیچ‌گاه متوجه نخواهید شد که نرم‌افزار در زمان اتصال به اینترنت چه اطلاعاتی را به دور از اطلاع شما ارسال می‌کند. علاوه بر این، برخی از محصولات خارجی در این حوزه کیفیت پایینی دارند و برخی به دلیل تحریم‌ها فاقد پشتیبانی‌ جامع هستند. به بیان دقیق‌تر، هزینه‌ای که برخی سازمان‌ها صرف امنیت می‌کنند به جای آن‌که باعث بهبود سطح
صرف امنیت می‌کنند به جای آن‌که باعث بهبود سطح امنیت شود و به ارتقای آن کمک کند خود تبدیل به تهدیدی جدی برای آن مجموعه می‌شود. یکی از مشکلاتی که فایروال های داخلی با آن روبرو بودند، عدم اعتماد خریداران به آن‌ها بود. به طور معمول، برخی کارشناسان شبکه تمایل به خرید محصولات داخلی ندارند و بر این باور هستند که نیازهای آن‌ها را در همه ابعاد را برطرف نمی‌کنند. همین مسئله باعث شد تا به ابتکار کانون هماهنگی دانش، صنعت و بازار افتا شرکت‌های بیشتری تمایل پیدا کنند تا دست به ساخت فایروال بومی بزنند. در گذشته تلاش‌های
دست به ساخت فایروال بومی بزنند. در گذشته تلاش‌های مختلفی در زمینه ساخت محصولات امنیتی انجام شد، اما به دلیل فقدان بخش تحقیق و توسعه برخی از این محصولات به موفقیت چشم‌گیری دست پیدا نکردند و برخی نیز پیشرفت‌شان با کندی روبرو شد. این مسئله باعث شد تا سازمان‌های بزرگ مجبور به وارد کردن فایروال‌ها با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای داخلی شوند. اکنون، شرایط تغییر پیدا کرده و فایروال های ایرانی حرف‌های زیادی برای گفتن دارند. فایروال اندروید. فایروال اندروید اپلیکیشنی است که به کاربران اجازه می دهد، دسترسی برنامه ها به
که به کاربران اجازه می دهد، دسترسی برنامه ها به اینترنت را کنترل نمایند. در واقع فایروال سپری نامرئی بین دستگاه اندرویدی شما و اینترنت می‌باشد، که می تواند تلاش های نفوذ توسط هکرها را شناسایی یا مسدود نماید. فایروال به صورت پیش فرض بر روی سیستم عامل اندروید وجود ندارد و برای استفاده از فایروال بر روی اندروید باید از اپلیکیشن های فایروال استفاده نمود.
شوان پرور (به کردی: Şivan Perwer/شڤان په‌روه‌ر/شوان په‌روه‌ر) (زادهٔ ۲۳ دسامبر ۱۹۵۵ در شهر سیورک ، در استان شانلی‌اورفه ترکیه، میان شهرهای دیاربکر و شانلی‌اورفه، از خوانندگان کردستان است. ترانه‌های وی اکثراً حماسی است. وی فعالیت هنری خود را از سال ۱۹۷۵ شروع کرد و تا سال ۲۰۰۲ بیش از ۲۲ اثر خلق نمود. یکی از آخرین آثار وی به نام Men bira te kirya از طرف آکادمی آرل کرو (Harles Cros) موفق به دریافت بزرگترین جایزهٔ هنری از ژاک شیراک، رئیس جمهور وقتِ فرانسه شد. بهترین آثار شوان پرور بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ عرضه
آثار شوان پرور بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ عرضه شد؛ ولی بعدها، علی‌رغم فعالیت‌های هنری، به دلیل بیماری حنجره، کیفیت صدای خویش را از دست داد. در طول دوران اوج محبوبیت، سیاستمداران رده‌بالای کشورهای خاورمیانه، که به گونه‌ای با مسئلهٔ کردستان دست در گریبان بودند، به دلیل تحریک احساسات جوانانِ کرد جهت مبارزهٔ مسلحانه، از وی با تنفر یاد می‌کردند. پس از اصلاحات سیاسی ترکیه، اعطای آزادی‌های نسبی به کردهای ترکیه، رجب طیب اردوغان وی را جزء شخصیت‌های تاریخی ترکیه می‌داند. او از سال ۱۹۷۵ تاکنون در آلمان به سر می‌بَرد.
او از سال ۱۹۷۵ تاکنون در آلمان به سر می‌بَرد. شوان از اسطوره‌های موسیقی و از شخصیت‌های ملی کُردهاست. تعداد بسیار زیادی از جوانان کرد، با الهام‌گرفتن از او و به عشق او دیوان (سازی که شوان پرور با آن می‌نوازد و تا حدودی شبیه تار و تنبور است) دارند و آن را به‌زیبایی می‌نوازند. شوان قبل از آنکه فعالیت خود در موسیقی حماسی به زبان کردی را شروع کند، در ترکیه به زبان ترکی موسیقی سنتی ترکیه آواز می‌خوانده و به «عاشق چوبان» مشهور بوده‌است. اردوغان در یکی از سخنرانی‌هایش به شوان پرور، که از سال ۱۹۷۵ ترکیه را ترک کرده
به شوان پرور، که از سال ۱۹۷۵ ترکیه را ترک کرده بود، خوشامد گفته و از این‌که حسرت طولانیِ شوان برای بازگشت به وطن اتمام یافته، احساس شادی و مسرت نمود.
باقر خالِقی با نام هنری مظهر خالقی (زادهٔ ١٠ شهریور ۱۳۱۷ در سنندج) موسیقی‌دان و خوانندهٔ کُرد اهل ایران است. او همچنین انستیتو میراث کُرد را در سلیمانیه بنیان‌گذاری کرده و مدیریت آن را بر عهده دارد. زندگی‌نامه. مظهر خالقی (باقر خالقی) ۱۰ شهریور ۱۳۱۷ در خانواده‌ای از مشایخ خاندان کرد مردوخی در سنندج متولد شد. از نوجوانی به یادگیری موسیقی سنتی ایرانی و موسیقی کردی پرداخت. او قبل از انقلاب لیسانس فیزیک (دانشکده فیزیک دانشگاه تهران) و فوق لیسانس مدیریت صنعتی دریافت کرد. مظهر خالقی با ریسان ابراهیم ازدواج کرد.
کرد. مظهر خالقی با ریسان ابراهیم ازدواج کرد. ریسان ابراهیم خواهر گلاویژ ابراهیم همسر ابراهیم احمد، و نیز خالهٔ هیرو ابراهیم احمد همسر جلال طالبانی است. ریسان ابراهیم همسر مظهر خالقی روز ۲۶ شهریور ۱۳۹۸ در لندن درگذشت. گفته می‌شود که با شروع انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران مظهر خالقی توسط انقلابیون دستگیر شده و با وساطت جلال طالبانی فراری داده شده‌است. فعالیت‌های هنری. اولین اجرای ضبط شدهٔ او متعلق به دههٔ سی است که در رادیو سنندج و به زبان فارسی اجرا کرده‌است. وی دانش‌آموختهٔ فیزیک از دانشکده فیزیک دانشگاه تهران است
فیزیک از دانشکده فیزیک دانشگاه تهران است و قبل از ورودش به سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران دبیر دبیرستان‌های تهران بود. از او بیش از ۲۵۰ آواز فولکلوریک ضبط و ثبت شده‌است. مظهر خالقی تا قبل از مهاجرتش به انگلستان و سپس اقامتش در کردستان عراق در سمت مدیر کل تلویزیون سنندج و کرمانشاه فعالیت کرد. وی از ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷ رئیس رادیو و تلویزیون کرمانشاه بود. . وی در کنار سید علی اصغر کردستانی، حسن زیرک، علی مردان، ناصر رزازی، محمد ماملی، حشمت‌الله لرنژاد، و طاهر توفیق از خوانندگان برجسته و شناخته‌شدهٔ موسیقی کردی
از خوانندگان برجسته و شناخته‌شدهٔ موسیقی کردی به‌شمار می‌آید مظهر خالقی با آهنگسازانی همچون: مجتبی میرزاده و همچنین محمد عبدالصمدی به فعالیت‌های هنری پرداخت که می‌توان به اجرای آهنگ‌های جویبار، گل نشان، نسیم پاییزی، سوند به چاوت، لالای و… اشاره کرد. علاوه بر کتاب‌هایی که توسط نویسندگان مختلف در مورد زندگی هنری مظهر خالقی به بازار کتاب آمده اخیراً کتابی از اشعار آهنگ‌های مشهور وی نیز چاپ شده‌است؛ و مجموعه‌ای از آثار و آوازهایش با نظارت کامل خودش در انستیتوی فرهنگ و فولکلور کردستان به صورت صوتی منتشر
فرهنگ و فولکلور کردستان به صورت صوتی منتشر شده‌است. ایشان ابتدا به خواندن آواز به زبان فارسی مشغول شد که با توصیهٔ یکی از آهنگسازان ساکن تهران که (به ایشان گفته بود با وجود این همه خواننده طراز اول و مطرح فارس‌زبان شانسی در این زمینه ندارد) به خواندن ترانه به همان سبک آواز فارسی و اینبار با اشعار کردی پرداخت. از سال ۱۳۹۰ از صدا و سیمای مرکز سنندج صدای وی گاهگاهی پخش می‌شود. او هم‌اکنون مدیر «انستیتو فرهنگ کُرد» در سلیمانیه کردستان عراق است. این مرکز در زمینهٔ هنر، ادبیات و فولکلور کرد فعالیت می‌کند. در
هنر، ادبیات و فولکلور کرد فعالیت می‌کند. در اردیبهشت ۱۳۹۸ به پاس سال‌ها خدمات مظهر خالقی به هنر، موسیقی و فرهنگ کُردی، دکترای افتخاری دانشگاه سلیمانیه، به وی اعطا شد. در تاریخ ۱۰ تیر ۱۳۹۸ مجله فراتاب با اختصاص دادن یک پرونده ویژه به مظهر خالقی علاوه بر گفتگو با وی، ده گفتگو و گزارش و یاداشت اختصاصی دربارهٔ بررسی عملکرد و کارنامهٔ شش دهه فعالیت هنری مظهر خالقی منتشر کرد. تقدیر. وی پس از ۳۸ سال در ۱۰ تیر ۱۳۹۸ برای حضور در کنگره بین‌المللی مشاهیر کُرد از مرز باشماق مریوان به ایران بازگشت.یکی از اقدامات در
باشماق مریوان به ایران بازگشت.یکی از اقدامات در تجلیل از مشاهیر کُرد، اعطای کلید طلایی شهروندی به ایشان و نصب نشان مشاهیر کُرد بر روی لباس خالقی بود. آثار هنری. از ترانه‌های مشهور وی می‌توان «په پولهٔ ئازاد»، «ئه‌گهڕێمه‌وه»، «ئاسۆی کورد» و «بیرت ده‌که‌م» را نام برد.
دریاچه و تالاب بین‌المللی هامون بخشی از پناهگاه حیات وحش هامون است این دریاچه، سومین دریاچه بزرگ ایران پس از دریاچه مازندران و دریاچه ارومیه، هفتمین تالاب بین‌المللی جهان و یکی از ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره در ایران است. دریاچه و تالاب هامون در منطقه سیستان و در استان سیستان و بلوچستان واقع شده‌اند. این دریاچه از سه دریاچه کوچک به نام‌های هامون پوزک، هامون صابری و هامون هلمند (هیرمند) تشکیل شده است. این دریاچه‌ها در زمان فراوانی آب به هم می‌پیوندند و دریاچهٔ مشترک هامون، میان افغانستان و ایران را تشکیل می‌دهند
هامون، میان افغانستان و ایران را تشکیل می‌دهند و از طریق شیله در ایران آب وارد شوره زار گودزره می‌گردد. رودخانهٔ هیرمند شریان اصلی ورود به هامون است و رودخانه‌های خاش رود، فراه، هاروت رود، شوررود، حسین‌آباد و نهبندان نیز به هامون می‌ریزند. این دریاچه پس از معاهدات سیاسی مختلف بین ایران و افغانستان بخش وسیعی از این دریاچه که در ایران قرار داشته کاملاً خشک شده است. این روند خشکی تالاب هامون باعث نابودی بخش وسیعی از زیست‌محیط شرق ایران نیز شده است. وسعت دریاچهٔ هامون در زمان پرآبی ۵٬۶۶۰ کیلومتر مربع است که از
هامون در زمان پرآبی ۵٬۶۶۰ کیلومتر مربع است که از این مقدار ۳٬۸۲۰ کیلومتر مربع متعلق به ایران و بقیه متعلق به افغانستان است. با این اوصاف، دریاچهٔ هامون وابسته به رودخانهٔ هیرمند است و این وابستگی باعث شده تا هرگونه نوسانات در میزان آب آن، مشکلاتی را برای همهٔ سامانه به وجود آورد. تالاب هامون در چهارمین کنگرهٔ جهانی ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره که روزهای پایانی سال ۱۳۹۴ در لیما پایتخت پرو برگزار شد، توسط یونسکو به‌عنوان ذخیره‌گاه زیست‌کره ثبت شد و بدین ترتیب تعداد ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره در ایران به ۱۲ مورد افزایش
ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره در ایران به ۱۲ مورد افزایش یافت. نام‌های دیگر. نام دریاچه هامون در اوستا کانس اویا یا کس‌اُیا یا کَنسو، در پهلوی کیانس یا کیانسه و شاهنامه فردوسی دریاچه زره و در نوشته‌های فارس حوضه آبریز. رودخانه‌های هیرمند به همراه خاش‌رود، فراه، هاروت‌رود، شوررود، حسین‌آباد و نهبندان به دریاچه هامون می‌ریزند. رود هیرمند، از رودهای پرآب فلات ایران، اصلی‌ترین رود در حوضه آبریز دریاچه هامون است که از بلندیهای کوه‌های بابا در ۴۰ کیلومتری غرب کابل از رشته کوه هندوکش در افغانستان سرچشمه می‌گیرد و پس از
کوه هندوکش در افغانستان سرچشمه می‌گیرد و پس از مسافت ۱۱۰۰ کیلومتر وارد دریاچه هامون می‌شود. حقابه از هیرمند. حقابه ایران از هیرمند، به دادخواست حقوقی ایران از آب رودخانه هیرمند در منطقه سیستان اشاره دارد. پس از شکست گفتگوهای بسیار میان سران حکومتی ایران و افغانستان در سال‌های ۱۳۰۹ و ۱۳۲۷، با رأی کمیسیون بررسی حقابه هیرمند به نام به کمیسیون دلتا، قراردادی در سال ۱۳۵۱ میان امیرعباس هویدا، نخست‌وزیر وقت ایران و محمدموسی شفیق، نخست‌وزیر وقت افغانستان در کابل به امضاء رسید و مقرر شد در هر ثانیه ۲۶ مترمکعب آب
به امضاء رسید و مقرر شد در هر ثانیه ۲۶ مترمکعب آب (معادل ۸۵۰ میلیون مترمکعب در سال) سهم سیستان و دریاچه هامون باشد. با وجود انعقاد این قرارداد، از سال‌های پایانی دهه ۱۳۷۰ و هم‌زمان با کاهش بارش‌ها و خشکسالی، میزان ورودی آب رودخانه هیرمند به دریاچه هامون مرتباً کاهش یافت. پمپاژ و انتقال آب هامون توسط خط لوله به زاهدان و انتقال و ذخیره آب در چاه‌نیمه‌ها زابل و همچنین استفاده از حقابه هامون جهت کشاورزی در زابل از دلایل اصلی خشک شدن هامون می‌باشد. نبود دولتی مقتدر در افغانستان، ساخت سد کجکی بر روی هیرمند، نصب
در افغانستان، ساخت سد کجکی بر روی هیرمند، نصب و به‌کارگیری انواع پمپ در مسیر رودخانه هیرمند جهت کشاورزی توسط کشاورزان افغان، خشک شدن دریاچه هامون را در پی داشته است. این مسئله موجب قطع شدن منبع معاش ۴۰۰ هزار سیستانی، کاهش قابل ملاحظه پرندگان بومی سیستان، رو به انقراض نهادن گاو سیستانی، بروز فقر و نا امنی‌های پیامد آن، مهاجرت گسترده سیستانیان به مناطق شمالی کشور و زوال روزافزون صنایع دستی سیستان شده است. در ادبیات و اسطوره‌شناسی. متون اوستایی. در ادبیات و اساطیر ایران باستان دریاچه هامون به همراه رودخانه
اساطیر ایران باستان دریاچه هامون به همراه رودخانه هلمند /هیرمند در یک جایگاه خاص و ویژه در آخرالزمان‌شناسی زرتشتی قرار دارد. نام و ذکر هامون در اوستا بارها به نام کَس اویا آمده است. در زامیاد یشت کرده ۱۰ فقرات ۶۶ و ۶۷ آمده است که (فَـرّ) از آن کسی است که شهریاری وی از آنجایی که رود هیرمند دریاچه کس اویا را تشکیل می‌دهد برخاسته است، در زامیاد پشت فقره ۹۶ نیز آمده که در هنگامی که استوت ارت پیک اهورامزدا و پسر ویسپتئور و تیری از آب کس اویا به در آید، گرز پیروزمند آزنده (گرزی) که فریدون دلیر داشت در هنگامی که
آزنده (گرزی) که فریدون دلیر داشت در هنگامی که اژی دهاک (ضحاک) کشته شد. با مقایسه دو یَشت بسیار کهن یعنی زامیادیشت و مهر یشت که کریستن‌سن این دو یشت را به همراه یَشت سیزدهم یا فروردین یشت متعلق به دوره پیش از هخامنشیان و حداکثر آغاز دوران هخامنشی می‌داند. می‌توان به تصویر جالبی از محیط تاریخی و جغرافیایی که این دو یشت در آن سروده شده‌اند دست یافت. گفته می‌شود سرزمین جغرافیایی مهریشت، سرزمین‌های شمالی شرقی ایران یعنی سغد، خوارزم، مرگانیا و هرات بوده که تصویری متفاوت با آنی دارد که در زامیاد یشت معرفی شده و
متفاوت با آنی دارد که در زامیاد یشت معرفی شده و دربارهٔ آن اظهار شده که ارتباط کاملی با سرزمینی واقع در جنوب، یعنی سیستان دارد. نیولی برخلاف کریستن سن محیط جغرافیایی این دو یشت را نزدیک به هم می‌داند. وی اعتقاد دارد که کانون فکری این دو یشت را رود هیرمند بوده است ولی دربارهٔ اینکه چرا در یشت نوزده ام از چهار استان شمالی خبری نیست، توضیح کافی ندارد. در واقعاً این نکته هم جالب است دریاچه هامون جایگاه خاصی در زامیادیشت دارد که مکان جغرافیایی آن سیستان است.. در وندیداد فرگرد ۱۹ آمده که " زردشت آگاه نمود،
در وندیداد فرگرد ۱۹ آمده که " زردشت آگاه نمود، اهریمن را ای اهریمن زشت من آنچه دیو خواهیم برانداخت من نسارا خواهم برانداخت، من خنثیتی پری را خواهم برانداخت، تا اینکه سوشیانت (استوتارت) پیروز گر از طرف مشرق آب کس اویا متولد گردد. این نکته جالب هست در وندیداد تأکید می می‌شود که از سوشیانت از جانب شرق متولد می‌شود. دقت دربارهٔ جهت شرقی از دیدگاه تاریخی-مذهبی می‌تواند جالب باشد زیرا می‌تواند با کوه اوشیدم که در هرمز یشت دارای نامی دوگانه هست، اوشیدارنا به معنای آنکه خانه او نزدیکی فجر است یا آنکه در نزدیک فجر
آنکه خانه او نزدیکی فجر است یا آنکه در نزدیک فجر زندگی می‌کند مطابق باشد. اگر کس اویا با هامون تطابق داشته باشد اوشی دم، اوشیدارنا همان کوه خواجه امروزی است. کوهی که ۱۵۰ متر بلندتر از حوضه هامون است و درحال حاضر نیز در سال نو خورشیدی بیشتر مردم سیستان به دیدن کوه خواجه می‌روند. در آبان یشت آمده که کی گشتاسب بلند همت روبروی آب فرزدانو از برای ناهید (الههٔ آبها) نذر نموده، و خواستار شده که بر ارجاسب و دیگر تورانیان چیره شود. در بندهش آمده که دریاچه فرزدان درسیستان قرار دارد. با توجه به متن برجستگی و
درسیستان قرار دارد. با توجه به متن برجستگی و شگفتی‌های سیستان رود هلمند و دریاچه فرزدان دریای کیانسه که در سیستان آمده است، اشاره دارد. در ترجمه سعید عریان کلمه Zreh و Warهردو دریا ترجمه شده‌اند، ولی به نظر می‌رسد که نویسنده متن، ترتیبی برای آنها قائل بوده است، یعنی از کوچک‌ترین واحد رودخانه به دریاچه و دریا رسیده در اوستا نیز کلمه Vari همان معنی دریاچه یا Lake را دارد و دربندهش نیز فرزدان زیر بند «چگونگی دریاچه‌ها» آمده است در صورتی که کیانسه در زیر عنوان «چگونگی دریاها» آمده است. این‌جا فقط Zreh که
«چگونگی دریاها» آمده است. این‌جا فقط Zreh که کلمه‌ای است که از زبان پارتی به پهلوی راه یافته باید دریا معنی شود. در فارسی باستان drayah، پهلوی drayabو در فارسی نو به صورت draya درآمده است که هم ریشه Zreh پارتی است، چون Z پارتی در فارسی باستان تبدیل به d شده است و این موضوع در زبان اوستایی نیز صدق می‌کند در اوستا Zraiiah به معنی دریا هم ریشه drayah فارسی باستان است. احتمالاً نشان دهنده این هست که در دوران اوستایی متآخر در سیستان دو دریاچه وجود داشته است. در سه متن اوستایی و پهلوی، آبان پشت، بندهش و شگفتی و
سه متن اوستایی و پهلوی، آبان پشت، بندهش و شگفتی و برجستگی سیستان از دریاچه فرزدان نام برده شده است و این نکته جالب به نظر می‌رسد که در سه روایت آمده، که شاهان و مردم برای ناهید در دریاچه نذر می‌کنند تا به خواسته خود برسند که این نشان دهنده جنبه مقدس بودن دریاچه است. در آبان یشت کِی گشتاسب بلند همت روبروی آب فرزدانو از برای ناهید با نذر خواستار شد که بر ارجاسپ و تورانیان دیگر چیره شود. همچنین در بندهش آمده که دریاچه فرزدان درسیستان است، گویند که مرد پرهیزگاری که چیزی برو اَفکَنَد بپذیرد، اگر پرهیزگار نیست،
که چیزی برو اَفکَنَد بپذیرد، اگر پرهیزگار نیست، بیرون افکند. در متن کوتاه پهلوی شگفتگی و برجستگی‌های سیستان آمده که، پس فریدون به دریاچه فرزندان شد از اردسیور ناهید مراد خواست … و نیز در همین متن آمده گرشاسپ شاه دین را در دریاچه فرزدان رواج داد. در بندهش آمده هست که بن چشمه فرزدان به فراخکرد پیوسته است. فراخکرد صورت پهلوی دریاچه اسطوره‌ای وروکشه می‌باشد. دریای وروکشه، زامیاد یشت، همانگونه که کریستین‌سن حدس زده جایی جز از هامون که همان کَس اویا است نمی‌تواند باشد. نیولی چند دلیل برای تطبیق دریای وروکشه با
باشد. نیولی چند دلیل برای تطبیق دریای وروکشه با کیانسه آورده هست: ۱-شرح اسطوره‌ای بزرگ شدن دریای وروکشه توسط افراسیاب که سنت‌های پهلوی آن را تأیید می‌کنند در واقع دارای نوعی رابطه با برخی حقایق یعنی انجام یک سلسه کارهای نهر کشی و آبراه سازی در کنار رودخانه هیرمند که مساحت دریاچه را گسترده کرده است. انعکاس این عملیات در نام اوستایی خود رودخانه هلمند /هیرمند /هئتومنت به معنای "دارای سدهای بسیار" نیز دیده می‌شود" که به دریای کیانسه می‌ریزد. ۲-ستایش خورنه که زامیادیشت از بند ۶۶ تا ۶۹به آن اشاره شده هست. بند ۶۶
از بند ۶۶ تا ۶۹به آن اشاره شده هست. بند ۶۶ زامیادیشت آمده هست که (فر) از آن کسی که شهریاری وی آنجایی که رود هیرمند دریاچه کس اویا را تشکیل می‌دهد برخاسته است، در واقع خورنه (فر) رابطهٔ نزدیکی با تلاش سه تلاش ناموفق افراسیاب برای بدست آوردن آن از دریای اسطوره‌ای وروکشه دارد که در بندهای ۵۶ تا ۵۸ آبان یشت آمده هست؛ که نشان دهنده تطبیق وروکشه با کیانسه می‌باشد. ۳-علاوه بر آن پدیدهٔ دیگری که تطبیق وروکشه را با "کس اویا تائیدمی کند آن است که هر دو دارای خصوصیتی غیرقابل تردید هستند و آن وجود یک کوه در میان
غیرقابل تردید هستند و آن وجود یک کوه در میان آب‌های آن است. کوه اوس هنداوا در میان و مرکز وروکشه قرار دارد". همچنان که کوه اوشیدم یا کوه رستم (کوه خواجه) امروزی در میان کس اویا واقع شده است. ۴- نکته مشترک دیگر موجود میان وروکشه و کس اویا وجود ۹۹۹۹۹ فروهر است وروکشه، فروردین یشت و کس اویا زامیادیشت .(همان‌جا) ۵-در بندهش آمده " رودخانه‌ای واتئنی رود به سیستان است و سرچشمه آن از کیانسه بوده است، مسئله این که سرچشمه آن در کیانسه/هامون است، یعنی این رودخانه به دریاچه آب نمی‌دهد بلکه از آن آب می‌گیرد بدون شک
دریاچه آب نمی‌دهد بلکه از آن آب می‌گیرد بدون شک نشان دهندهٔ تطابق آن با رود شلا/شیلا یعنی رودخانه‌ای که هامون را به گود زره پیوند می‌داده است، پس می‌توان فرزدان را با همان گود زره امروزی تطبیق داد. در لغتنامه دهخدا آمده است که فرزد، سبزه‌ای هست در نهایت سبزی، در نهایت سبزی و تازگی و تری آن را فریز نیز گویند و بعضی گویند سبزه‌ای باشد که در روی آب‌ها ایستاده به هم می‌رسد. همچنین سبزه‌ای باشد که میان آب که مدام سبزه بود و شاید که در مرغزار نیز باشد و به زمستان و تابستان سبز بود و بیخش محکم است. در معنی فریز
و تابستان سبز بود و بیخش محکم است. در معنی فریز نیز آمده است که گیاهی است که در نهایت سبزه ای و تازگی که از خوردن آن دواب فربه شود. فرزدان کلمه مشتق می‌باشد و بسیط نیست، از یک جز فرز یا فرزد با جز دیگر دان یا آن تشکیل می‌شود که امکان دارد به دو صورت باشد. نخست:فرز+دان (پسوند مکان) ←بدینصورت :فرزدان به معنای جایگاه و مکان گیاه فرز می‌شود یا مکان و جایگاه پر از گیاه فرز. دوم: فرز+ان (علامت جمع) بدین صورت ← به معنای فرزها (گیاهان فرز)، همانطوری که درختان و گیاهان با علامت آن جمع می‌شود. فرزد در زبان عربی