payamvha/North_RAG huggingface dataset:
از: چه پی، فه تای، قلای، پشت پا، دوجار الپر، ژنانه و… که از این میان «فه تای» دارای حرکاتی سریع و زیباتر است و جوانان به آن علاقه‌مند هستند. هم چنین مردان ایل در بافتن جامه و پای پوش هنرمند بوده‌اند. مکان‌های تفریحی. آرامگاه سید محمد عابد. آرامگاه سید محمد عابد (گنبد پیرمحمد) یکی از برادران امام رضا (ع) که به همراه شاهچراغ برای دیدار با امام رضا (ع) رفته بودند، پس از سرکوب و به شهادت رساندن شاهچراغ، ایشان به همراه چند تن از یاران برای فرار از قتل توسط مزدوران مأمون، به این نقطه آمدند و تا آخرین لحظات عمر
مأمون، به این نقطه آمدند و تا آخرین لحظات عمر مبارک خود در این مکان زندگی کردند. این آرامگاه در ۲۸ کیلومتری شهر ارکواز ملکشاهی در مسیر ملکشاهی به مهران واقع است. سبک بنای آن مربوط به دورهٔ صفویه است. بقعه سید محمد ابوچماقین (پیرکتک). در سی کیلومتری شهر ارکواز و در دره حاصلخیز و پرآب درگز، آرامگاه سید محمد ابو چماقین ملقب به پیر کتک قرار دارد که زیارتگاه مردم ایل ملکشاهی است. وجود چشمهٔ آب شیرین و رودخانه‌ای بسیار زیبا در قسمت شمالی آرامگاه بر زیبایی این مکان افزوده است. کوشک قیَنفَر. مشرف بر دره‌ای صعب
مکان افزوده است. کوشک قیَنفَر. مشرف بر دره‌ای صعب العبور در سینه کوه پشمین یک چهار اتاقی وجود دارد که به آن کوشک قینفر می‌گویند. چون آثار آن هنوز موجود است، به خوبی نمایانگر یک آتشکده از دوره ساسانیان است. آتشکده دارای چهار اتاق است و در قسمت بالا، طاقچه‌هایی دارد که جای چند تا از آن‌ها مشخص است. با توجه به استراتژیکی بودن این منطقه، وجود آتشکده، درختان و چشمهٔ آب گوارا و دلنشین بودن منطقه احتمالاً جایگاه افراد طبقه بالای جامعه ساسانی بوده است. قلعه جوق. قلعه باستانی قله جوق مشرف بر سرزمینی نسبتاً هموار
قلعه باستانی قله جوق مشرف بر سرزمینی نسبتاً هموار است و در چهار کیلومتری غرب شهر ارکواز ملکشاهی بر فراز تپه بلندی بنا شده است. در قسمت جنوبی قلعه، سه اتاقک وجود دارد که مساحت آن‌ها مجموعاً ۲/۲۹ متر مربع می‌باشد و از سنگ و گچ ساخته شده است. در قسمت فوقانی آن‌ها آثار دو اتاق مشاهده می‌شود که مجموعاً ۹۲ متر مربع است. بنای ساختمانی این دو اتاق در مقایسه با سه اتاقک جنوبی از بین رفته و فقط چندین قطعه سنگ کوچک و گچ در بعضی قسمت‌های تحتانی آن دیده می‌شود. اتاق‌های قلعه از گچ ساخته شده است. این گچ به احتمال زیاد
قلعه از گچ ساخته شده است. این گچ به احتمال زیاد از سه کیلومتری شهر ارکواز به این مکان آورده شده است. این قلعه، مربوط به دورهٔ حکومت سلجوقیان می‌باشد. نقش‌برجسته گُل گُل ملکشاهی. در سیصد متری روستای گل گل ملکشاهی و در ۸ کیلومتری شهر ارکواز و سر چشمه رودخانه‌ای به همین نام نیز کتیبه‌ای به خط میخی آشوری وجود دارد که مربوط به هزاره اول قبل از میلاد می‌باشد. در قسمت بالای این کتیبه که در فاصلهٔ ۳ متری از سطح زمین بر روی تخته سنگی حجاری شده تصویر صورت مردی با ریش بلند که به جانب شمال شرق منطقه می‌نگرد و چند
ریش بلند که به جانب شمال شرق منطقه می‌نگرد و چند ستاره در مقابل پیشانی و کلاهش واقع شده است قرار دارد که عموماً اعتقاد بر این است که تصویری از آشور بانی پال یا سناخریب می‌باشد که تمدن ایلام را مورد یورش وسیع قرار داد و فتح کرد؛ زیرا هر حمله‌ای که مستبدین بین‌النهرین و به خصوص آشور علیه تمدن ایلام طرح می‌کردند لزوماً از مسیر ورهشی (استان ایلام کنونی) می‌گذشت. نقش برجسته گل گل ملکشاهی مربوط به تمدن باستانی آشور است و در استان ایلام، کنار رودخانه گل گل ملکشاهی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۸
واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آبشار اما. آبشار اما در ۱۵ کیلومتری شهر ملکشاهی.
ایوان (به کردی: ئه‌یوان) یک شهر کردنشین و مرکز شهرستان ایوان و دومین شهرستان پرجمعیت و شمالی‌ترین شهرستان استان ایلام می‌باشد. شهر ایوان با ارتفاع ۱۲۰۰ متر، در ۳۵ کیلومتری شمال غربی شهر ایلام، سر راه کرمانشاه و قصر شیرین به ایلام، قرار دارد. این شهر به وسعت تقریبی ۳۷۳ هکتار در ۳۳ درجه و ۵۰ دقیقه عرض شمالی و ۴۶ درجه و ۲۰ دقیقه طول جغرافیایی واقع شده است. ایوان یکی از مراکز اصلی ایل کلهر است و مردم آن به کردی کلهری صحبت می‌کنند. در این شهر اقلیت بسیار کوچکی از مردم جاف از مناطق غربی کرمانشاه هم زندگی می‌کنند
مردم جاف از مناطق غربی کرمانشاه هم زندگی می‌کنند که به کردی جافی صحبت می‌کنند. طبق آخرین سرشماری جمعیت این شهر سرد سیری حدود ۷۳ هزار نفر تخمین زده شده است. وضع طبیعی. این شهر در ۱۳۵ کیلومتری کرمانشاه و ۳۵ کیلومتری ایلام قرار دارد. ایوان در کنار جنگلهای زاگرس میان دو کوه بانکول و شیرازول و قلهٔ مانشت قرار دارد. درختان بلوط به تنهایی ۹۰ درصد از پوشش جنگلی منطقه را تشکیل داده است، ۶ درصد پوشش مربوط به درخت بنه بوده و ۴ درصد باقی‌مانده را زالزالک، پسته وحشی، انجیر، گیلاس وحشی و سایر گونه‌ها تشکیل می‌دهند. آب و
گیلاس وحشی و سایر گونه‌ها تشکیل می‌دهند. آب و هوا. این شهر دارای آب و هوایی معتدل است. بیشترین بارش سالانه این شهرستان حدود ۱۴۰۰میلی‌متر و در سال ۹۷ می‌باشد و در میان شهرستانهای استان ایلام، بیشترین مقدار میانگین بارش سالانه رو در اختیار دارد. گیاهان دارویی. در ارتفاعات و دشتهای ایوان، انواعی از گیاهان با خواص دارویی شناخته شده می‌رویند که می‌توان به این موارد اشاره کرد: گۆله چه‌رمێ (بابونه)، گل گاوزبان، کاسنی، به‌ڕه‌زا (آویشن)، گایه‌مه (گل ماهور)، علف مار، مورت، اسپرس، سوسنبر، گۆله تیون (شقایق)، کهورک
مورت، اسپرس، سوسنبر، گۆله تیون (شقایق)، کهورک گیاهان خوراکی. که‌نگر (کنگر)، خارچگ (قارچ)، تووڵیه (پنیرک)، پاقازه (غازیاغی)، سه‌ڵمانه (سلمه تره)، پیوشگ (زعفران وحشی)، شنگ، کیوز (علف چشمه)، وه‌نگی (گنور)، چه‌ورگی (خردل)، هه‌پوولک (شیر مرغ)، هه‌ڵه‌ڕه‌زگی (تاجریزی)، دگانتێژکه‌ره (خرفه)، چه‌و بازه (گاو چاق کن)، گاپه‌نام (گول تودری)، گێڵاخه (تره کوهی). گیاهان معطر ادویه‌ای. علاوه بر درختان جنگلی مانند بلوط، گیوج، وه‌ن و قره قاج که به صورت خودرو می‌رویند، در منطقه ایوان انواع و اقسام درختان مثمر و غیر مثمر که با
ایوان انواع و اقسام درختان مثمر و غیر مثمر که با آب و هوای منطقه سازگاری دارند کاشته می‌شوند. مهم‌ترین این درختان عبارتند از: توت، گردو، انار، مو، زردآلو، زیتون، انجیر، ارغوان و از درختان غیر مثمر می‌توان چنار، بید، کاج، سرو، صنوبر و درختچه‌های خودرو خرزهره، کرف، مورت و تمشک را نام برد. حیوانات وحشی. کوه‌های این منطقه زیستگاه حیواناتی چون خرس قهوه‌ای، کل، گوزن زرد ایرانی، بزکوهی، گربه کاراکال، پلنگ ایرانی، گرگ، گربه وحشی، گربه جنگلی، روباه، شغال، گراز و بسیاری از گونه‌های نادر پرندگان و خزندگان است.
و بسیاری از گونه‌های نادر پرندگان و خزندگان است. متأسفانه هر ساله شاهد شکار غیرقانونی بسیاری از حیوانات نادر این منطقه چون پلنگ ایرانی هستیم که سویه‌های انقراض را در این گونه‌های بسیار کمیاب شدت بخشیده است. مجازات‌های صورت گرفته در مقابل این چنین شکارهای غیرقانونی نتوانسته تاکنون بازدارنده باشد. وجه تسمیه. گ.ب. آکوپف کردشناس و ایران‌شناس اهل ارمنستان شوروی در مقالهٔ کردان گوران، نام ایوان را به دورهٔ سومر مربوط دانسته و آن را نامی ریشه‌دار و کهن می‌داند. از نظر لغوی ایوان دارای معانی گوناگونی است مانند:صفه
نظر لغوی ایوان دارای معانی گوناگونی است مانند:صفه و طاق -خانه پیش گشاده-درگاه-طاق بلند و نشستن گاه پادشاهان می‌باشد. تاریخچه. ایوان یکی از مناطق قدیمی ایران است. وجود غارهای بزرگ که به احتمال زیاد، زمانی جایگاه انسان‌های غارنشین بوده است محل سکونت انسان‌های زیادی در طول تاریخ بوده است و از زمان‌های باستان تا به حال به اسامی مختلفی مشهور بوده است. هنری راولینسون در سفرنامه خود در مورد ایوان چنین می‌نویسد: این منطقه در زمان تسلط اردشیر بابکان، اولین پادشاه ساسانی، یکی از مناطق ماه سبدان بوده که هنگام تسلط
ساسانی، یکی از مناطق ماه سبدان بوده که هنگام تسلط مسلمانان، اعراب دو کلمه ماه و سبدان را با هم ترکیب نموده و حرف «د» را به «ذ» تبدیل نموده و آن را "ماسبذان" نامیدند. ابودلف در سفرنامه خود می‌نویسد: پس طبق نظر ابودلف این منطقه آریوجان نام داشته است. هنگام ورود رضا خان به ایوان نام جوی زر را برای مرکز شهر انتخاب کرد و بعد به نام باغ شاه معروف گردید. آنگاه دوباره لفظ ایوان بر مرکز شهر اطلاق گردید که الآن به همین نام شناخته می‌شود. مردم‌شناسی. جمعیت. از نظر جمعیت شهرستان ایوان دارای ۱۰۵٬۵۴۱ سال ۲۰۱۶
از نظر جمعیت شهرستان ایوان دارای ۱۰۵٬۵۴۱ سال ۲۰۱۶ ۱۵۰۶۵خانوار می‌باشد که از این تعداد ۷۳٬۳۹۲ نفر ساکن شهر و ۳۲٬۱۴۹نفر ساکن روستا هستند. همچنین بعد خانوار شهرستان ۷۶/۴نفر می‌باشد و تراکم خالص جمعیتی آن ۶/۲۱۴نفر در هکتار می‌باشدنسبت جنسی برابر با ۱۰۲نفر به عبارتی در مقابل هر ۱۰۰زن ۱۰۲نفر مرد وجود داشته است؛ و نسبت سنی جمعیت از ۰تا ۶۵سال و بیشتر آن در نقاط شهری۳۰۸۰۹ و در نقاط روستایی ۱۸۵۹۱نفر می‌باشد و بیشترین گروه سنی بین ۶۴–۱۵سال قرار دارد. زبان. شهر ایوان یکی از شهرهای کردنشین است، این شهر به همراه
ایوان یکی از شهرهای کردنشین است، این شهر به همراه گیلانغرب و اسلام‌آباد غرب از مراکز اصلی ایل کلهر است. زبان مردم این شهر کردی کلهری و اقلیتی از مهاجران کرمانشاه کردی جافی است. وجه تمایز کردی کلهری که در این مناطق صحبت می‌شود را در مقایسهٔ با گویش‌های دیگر کردی جنوبی که در سایر مناطق کرمانشاه یا ایلام صحبت می‌شود را می‌توان به وضوح دید. زبان مردم ایل کلهر باتوجه به کوچ نشین بودن این ایل و جایگاه آن به عنوان بزرگ‌ترین ایل کرد در ایران با گذشت سال‌ها در تمام مناطق کرمانشاهان و ایلام در ایران و استان دیاله
مناطق کرمانشاهان و ایلام در ایران و استان دیاله عراق پراکنده و با لهجه‌های محلی آمیخته شد. ولی منطقه‌ای که خاستگاه این زبان بود و همچنان در آنجا این گویش از زبان کردی به صورت دست نخورده تری تکلم می‌شود همین منطقهٔ ذکر شده است. شهرستان ایوان تنها شهرستان کلهرنشین است که در تقسیمات کشوری و سیاسی بخشی از ایلام است، بقیهٔ مناطق کلهرنشین همگی در درون مرزهای استان کرمانشاه قرار دارند. از ادبای ایوان باید به خان منصور شاعر کرد کلهر اشاره کرد که دیوانی از او به همراه شاکه شاعر دوست و هم سرایش باقی مانده است. استاد
شاکه شاعر دوست و هم سرایش باقی مانده است. استاد محیی‌الدین صالحی در کتاب سرود بادیه تولد خان‌منصور را ۱۱۰۵ هجری قمری ثبت نموده است. وی پسر میرمیدان پسر منصورخان اول پسر محمدجعفر گپو (دو پسر به نام‌های منصورخان و شهبازخان داشته است؛ منصوربیگ یا شهباز بیگ) که نویسنده شرفنامه هم به این اسامی (منصورخان و شهبازخان) اشاره نموده است. محمدجعفر گپو پسر محمدحسن‌خان پسر اسدخان می‌باشد که بعدها ایل و طایفهٔ «مه‌سۊری کلهر» را به خود اختصاص داده‌اند و از نژادگان ایل دلیر و شهیر کلهر و حاکم منطقهٔ ایوان در اواخر دوران
و شهیر کلهر و حاکم منطقهٔ ایوان در اواخر دوران صفویه و حکومت نادرشاه بوده است. کتاب «شنهٔ وای شه‌ماڵ» (بررسی همه سویهٔ دیوان شاکه و خان‌منصور به همراه ترجمه فارسی آن) توسط «علیرضا خانی» شاعر، محقق و پژوهشگر ایوانی با همکاری بهناز دلشاد منتشر شده است. مراکز زیارتی. مراکز زیارتی این شهرستان مقبره امام زاده سید عبدالله و مقبره حاجی حاضر می‌باشد. جاذبه‌های گردشگری. در این شهر تپه‌های باستانی مربوط به دوره ساسانی، قبرستان هلوچ، طاق شیرین و فرهاد، آتشکده سیاهگل و … در این شهر واقع است. آتشکده سیاهگل. این بنای
و … در این شهر واقع است. آتشکده سیاهگل. این بنای تاریخی دارای ایوانی مربع شکل به اندازه ۵x۵ متر و ارتفاع به‌طور حدودی ۱۰ متر می‌باشد. قطر دیوارهایش یک متر، دارای آتشدان و در قسمت فوقانی، سوراخ‌هایی وجود دارد که شاید برای خروج دود حاصل از سوخت باشد. اطراف این بنا به وسیله حیاطی محصور بوده ولی اکنون به علت عوامل طبیعی و غیرطبیعی تخریب شده است. این بنا از سنگ و ساروج و گچ ساخته شده است و نوع معماری آن مربوط به دوره ساسانی است. آتشکده در ساحل جنوبی رودخانه «گه‌نگیر» و با فاصله به‌طور تقریبی ۷۰۰ متر از آن قرار
و با فاصله به‌طور تقریبی ۷۰۰ متر از آن قرار گرفته است و در داخل دشتی کوچک قرار دارد که به احتمال زیاد در اطراف این آتشکده، منازل مسکونی زیادی وجود داشته است. زمین‌های حاصلخیز و آبرفتی اطراف آتشکده به احتمال زیاد وقف آن بوده است. این آتشکده دارای چهار دروازه به طرف چهار جهت اصلی می‌باشد و همانند آتشکده دوره ساسانی در شهرستان قصر شیرین است. در مقابل آتشکده ذکرشده و در داخل رودخانه «گه نگیر»، سنگ بلندی وجود دارد که ارتفاع آن حدود ۱۲ متر و قطرش ۶ متر می‌باشد که بسیار دیدنی است. سنگ دیگری با ارتفاع کمتر در شرق
بسیار دیدنی است. سنگ دیگری با ارتفاع کمتر در شرق آن واقع شده که در اثر عوامل فرسایش کج شده است. منبع: (ایلام از آغاز تا سقوط قاجاریه دکتر مرتضی اکبری) طاق شیرین و فرهاد. بنای طاق شیرین و فرهاد مربوط به دوره ساسانیان می‌باشد که در منطقه تنگ کوشک روستای چهل زرعی، از توابع بخش زرنه شهرستان ایوان قرار دارد. این بنا از نوع طاق‌های سنگی است که اولین بار در سال هزار و سیصد و هفتاد و نه شمسی طی برنامه‌ای پژوهشی و مرمتی از زیر خاک به بیرون آمد و آشکار شد. اساس این بنا را طاقی سنگی با پلانی مربع شکل تشکیل می‌دهد که
را طاقی سنگی با پلانی مربع شکل تشکیل می‌دهد که به‌دلیل وجود یک اتاقک نیمه زیرزمینی در آن، به نام طاق خوانده می‌شود. این بنا بطورکل از سنگ‌های حجیم تراش خورده تشکیل شده که به صورت خشکه چین و بدون ملاط و به صورت رج به رج بر روی هم قرار گرفته‌اند. تغییر حالت پشت بام طاق از هلالی به حالت مسطح و یکنواخت، مهم‌ترین تفاوت این بنا با طاق‌های دیگر است که شیوه معماری آن را بی نظیر و فوق‌العاده کرده است. سکونت در شهر ایوان از قدمت زیادی برخوردار است. بر اساس اسناد تاریخی، شهرستان ایوان قبل از اسلام تحت عنوان اریومان
شهرستان ایوان قبل از اسلام تحت عنوان اریومان یا ماسبندان شهرت داشته و آثار تاریخی فراوانی داشته است که همگی گویای قدمت آن می‌باشد. منطقه رنو. منطقه رنو، منطقه‌ای است میان شهرستان ایلام و شهرستان ایوان که جاذبه‌های طبیعی و مکان‌های تفریحی بسیاری دارد. روستای خوران. از دیگر مناطق دیدنی و زیبای شهرستان ایوان روستای خوش آب و هوای خوران با طبیعتی سر سبز و زیبا است که در هفت کیلومتری شهر ایوان قرار دارد و از نظر جاذبه‌های گردشگری بخصوص در فصول بهار و تابستان به‌دلیل طبیعت سرسبزش، همواره پذیرایی مسافران و
به‌دلیل طبیعت سرسبزش، همواره پذیرایی مسافران و گردشگران زیادی از مناطق مختلف استان ایلام و سایر استان‌های کشور است. این منطقه تفریحی در جنوب غربی ایوان و در دامنه‌های کوه‌های شره زول قرار دارد و به لحاظ دارا بودن تنوع و پوشش گیاهی و داشتن باغ‌ها و شالیزارها، منظره‌ای زیبا پیش روی گردشگران طبیعت قرار داده که چشم هر بیننده‌ای را به خود خیره می‌کند. چشمه‌های بیرون آمده از دل کوه، پارک‌های طبیعی، باغ‌های میوه و وجود انواع درختان میوه وحشی مثل تمشک در اطراف این روستای سرسبز باعث شده مقصد گردشگری بسیاری از
این روستای سرسبز باعث شده مقصد گردشگری بسیاری از مسافران نوروزی باشد. از دیگر زیبایی‌های جذاب و دیدنی این روستا اسکان پرندگان مهاجر ازجمله لک لک‌های زیبا است که بر روی درختان بلند روستا لانه کرده‌اند. دانیوک. دره‌ای زیبا و کوهستانی این دره یکی از دره‌های بسیار زیبا و بزرگ رشته کوه شره زول است که در ۱۵ کیلومتری جنوب غربی شهر ایوان قرار گرفته است. این دره با داشتن طبیعت پوشیده از جنگل و چشمه آب بزرگی که در آن جاری است مرکز بسیار زیبای تفریحی منطقه است و از طرف جاده روستای بلیین می‌توان به این دره زیبا دست
طرف جاده روستای بلیین می‌توان به این دره زیبا دست یافت. آبشار هفت قلوی پلیه. یکی دیگر از جاذبه‌های طبیعی ایوان، آبشارهای هفت قلوی پلیه است. آبشارهای هفتگانه پلیه با ۲۵ متر عرض و هفت تا ۹ شیار ریزشگاه آب که تنها جلوه‌ای کوچک از زیبایی خاص این دیار است منطقه‌ای بکر و کمتر شناخته شده است که حتی بیشتر مردم استان ایلام هم از وجود این شاهکار طبیعی بی‌خبر و ناآگاه هستند. این آبشارهای هفت قلو که از جاذبه طبیعی شهرستان ایوان شمرده می‌شود با احداث زیرساخت‌های مورد نیاز گردشگران و مسافران از سوی مسوولان ذیربط یا بخش
گردشگران و مسافران از سوی مسوولان ذیربط یا بخش خصوصی به‌قطع در آینده به یکی از قطب‌های گردشگری این شهرستان تبدیل می‌شوند. تنگه، کوشک. از دیگر مناطق هدف گردشگری این شهرستان تنگه کوشک می‌باشد که گرم معتدل است به گونه‌ای که در تابستانها خنک و در زمستان‌ها گرم است این منطقه بسیار زیبا است از طیق این منطقه شهرستان ایوان به شهرستان سومار در استان کرمانشاه متصل می‌گردد این تنگه خود در دوران دفاع مقدس خود یکی از محل‌های رشادت و مقاومت در برابر ارتش بعث بوده است ناودار. نام منطقه‌ای زیبا در ایوان است. ناودار در
ناودار. نام منطقه‌ای زیبا در ایوان است. ناودار در معنای تحت لفظی به معنای بین درختان و در مفهوم به معنای جای پر درخت است این منطقه نیز هوای گرم معتدلی دارد و شهرستان ایوان را به شهرستان گیلانغرب و سومار در استان کرمانشاه وصل می‌کند این منطقه دارای طبیعت بسیار زیبایی است. اقتصاد. اقتصاد ایوان مبتنی بر کشاورزی و دامداری است. آب کشاورزی از رودها و چاه‌های عمیق فراهم می‌شود و محصولات کشاورزی آن عبارتند از: گندم، جو، تره بار، ذرت، سیب‌زمینی، گلابی، انار، انگور، هلو و زردآلو. دام داری نیز هم چون کشاورزی از رونق
هلو و زردآلو. دام داری نیز هم چون کشاورزی از رونق خاصی برخوردار است و محصولات آن (فراورده‌های دامی) به سایر شهرستان‌ها صادر می‌شود. صنایع دستی. از مهم‌ترین صنایع دستی درشهرستان ایوان غرب می‌توان به بافت جاجیم، گلیم و گلیم نقش برجسته، فرش کرک و ابریشم، سیاه چادر، نمد مالی و… اشاره کرد. در این شهرستان موج بافی نیز رواج بسیاری دارد که از آن برای زیبایی منازل و رخت خواب پیچ و… استفاده می‌کنند و بیش تر توسط مردان بافته می‌شود و مواد مصرفی آن از پشم یا کاموااست. پوشش. پوشش مردم این شهرستان مانند سایر مناطق
پوشش. پوشش مردم این شهرستان مانند سایر مناطق کوردنشین، شامل شلوار کردی (شوال کردی یا جافی) برای مردان است. در سال‌های اخیر تمایل به استفاده از پوشش کواپاتول در بین جوانان رواج بسیاری دارد. در روستاها در بین زنان لباس‌های کردی زنانه همیشه رواج داشته و در بین جوانان به‌طورمعمول در جشن و سرورها مورد استفاده بیشتر قرار می‌گیرد.
بدره، شهری در بخش مرکزی شهرستان بدره در استان ایلام ایران است. این شهر، مرکز شهرستان بدره است. شهر بدره در فاصلهٔ ۸۵ کیلومتری از مرکز استان ایلام واقع شده است. جغرافیا. بدره در شرق استان ایلام در موقعیت جغرافیایی ۴۷ درجه طول شرقی و ۳۳ درجه عرض شمالی قرار گرفته است. بلندترین نقطهٔ این شهر در جنوب شهر و تپه‌ای به نام چکتایر است که در شمال ارتفاعات کبیرکوه قرار گرفته است. مردم. زبان. مردم بدره به زبان کردی ایلامی با گویش بیریصحبت می‌کنند. برخی نویسندگان کردستانی گویش بدره ای زیرشاخه کردی سورانی می‌نامند.
گویش بدره ای زیرشاخه کردی سورانی می‌نامند. طوایف. طایفه علیشروان و تیره‌های مرتبط. مکان استقرار کنونی تیره‌های مختلف این طایفه عبارتند از: طایفه دوستان. گویش آنها کردی و شبیه به هنی مینی می‌باشد و ساکن دهستان دوستان می‌باشند. تیره‌ها و زیرتیره‌های طایفه دوستان عبارتند از: خانگه، سیخه پشت، تولکی، لارتی، که‌وند، جابری، مال‌میر، تمروسی، رنگیشه‌ون، کلی‌وند، مرای‌ون، کره گوش، سورسور، آهنگر، پایرون، نظر بیگی، تمی کنه، فتحی، رماوندی، مومصارم، له‌له بیگی، بیژن‌وند، ریزه‌وند و… طایفه هندمینی. گویش آنها هنی‌مینی
ریزه‌وند و… طایفه هندمینی. گویش آنها هنی‌مینی است. این قوم ساکن بخش هندمینی از شهرستان بدره هستند. تیره‌های طایفه هندمینی عبارتند از: داوی، مقصی، پیرالی، ملک، بالاون، چتال، کاو، برفی و خیر، خلی، سیف‌الله، سراج، آهنگر، لای‌زیری، گلبار، کبود، چوتاش، کله مرد و… پوشاک. لباس این مردمان کردی است بالاتنه را با پیراهن یا کراس و لباس‌هایی که به آن‌ها قَوا می‌گفتند، می‌پوشاندند. و در پایین‌تنه شلواری گشاد که به آن شلوار جافی(کردی)می‌گویند می‌پوشند. بر سر کلاه نمدی می‌گذاشتند و بر روی آن دستمال می‌بستند که به آن
می‌گذاشتند و بر روی آن دستمال می‌بستند که به آن لَچَک می‌گویند. از کفش‌های محلی دست دوز گیوه و ملکی برای پاپوش استفاده می‌کردند. کمربندهای محلی را دور کمر می‌پیچیدند. اما زیبا و رنگارنگ زنان به این شرح است: زنان پارچهٔ شلوارهای خود را با مهره‌های رنگارنگی تزئین می‌کردند که به آن پاینک می‌گویند. پابندهایی نیز از مهره‌های نسبتاً بزرگی از جنس روی درست می‌کردند که پالهله نام دارند. زنان پیراهنهای بلندی داشتند که بر روی آن کمرچین و کلنجه می‌پوشیدند، این دو به ترتیب به جای پالتو و کت بوده‌اند و آن‌ها را از مخمل
به جای پالتو و کت بوده‌اند و آن‌ها را از مخمل با تزئیناتی خاص می‌دوختند. زنان سر خود را با کلاه‌های پارچه ای می‌پوشاندند که روی آن را با مهره‌های ریز رنگارنگ تزئین می‌کردند و بر روی آن سرون می‌بستند. سرون از سه نوع دسمال درست می‌شد که به آن‌ها کت، گلونی و تاکاری می‌گفتند. زنان خود را با گردنبندهای مهره ای بنام ملینک و دستبندهایی به نام دزینک، سکه‌های متصل شده به‌هم به نام بان‌سرون و گوشواره، خزمه و انگشتر زینت می‌دادند. فرهنگ مردم. اهالی این منطقه آیین خاصی برای عروسی و عزا دارند. رسومی مانند دزورانی،
خاصی برای عروسی و عزا دارند. رسومی مانند دزورانی، درپردانه، پرسه، چمری، خون بس یا خون فصل و عیدمردگان از جمله این آیین‌ها است. سرودن آوازهایی موسوم به هور و مور و مویه در منطقه بدره رایج است، آواز هور را در کوهستان و در زمان دلخوشی می‌خوانند و مور و مویه آوای غم‌انگیز است که در فراق عزیزان از دست رفته خوانده می‌شود. ره آورد. شیرینی‌هایی چون برساق و حلوا ارده یا حلوا شکری، خوراک‌های محلی مانند آش کشکینه، آش کنگر، آش کلونک، آش پرشکه، آبگوشت دوگوله دودار، خورشت قلیه ترش، سغدو، چزنک رغو، پرتله، روغن و لبنیات
قلیه ترش، سغدو، چزنک رغو، پرتله، روغن و لبنیات محلی و داروهای گیاهی کوهی از ره آوردهای این منطقه می‌باشند. جاذبه‌های تاریخی. تپه‌های لارت. تپه‌های لارت مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بدره، بخش مرکزی شهرستان بدره، روستای آبهر پایین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مجموعه آثار تنگه دربند. مجموعه آثار تنگه دربند مربوط به دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بدره، بخش
تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بدره، بخش هندمینی، دهستان آبچشمه، ۳ کیلومتری تنگه دربند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. جاذبه‌های طبیعی. از جمله مناطق دیدنی این شهر می‌توان به روستای کُلم، تنگه باستانی لارت، تنگه کافرین، تنگه رازیانه و آبشارهای دربند و رشته کوه کبیرکوه اشاره کرد که در فصل زمستان و تا اواخر بهار از برف پوشیده است. ورزش. بدره دارای اماکن ورزشی زیر است: در این اماکن، ورزش‌هایی چون بدنسازی، تکواندو، رزمی، ژیمناستیک، فوتسال،
چون بدنسازی، تکواندو، رزمی، ژیمناستیک، فوتسال، کاراته، کشتی، والیبال، بسکتبال، دوومیدانی و شنا انجام می‌گیرد. جستارهای وابسته. منطقه حفاظت شده کبیرکوه
توحید، شهری در بخش مرکزی شهرستان هلیلان در استان ایلام ایران است. این شهر، مرکز شهرستان هلیلان است. شهر توحید در ۵۱ کیلومتری شرق شمالی ایلام و ۳۷ کیلومتری شرق سرابله، سر راه پل‌دختر به اسلام‌آباد غرب قرار دارد. زبان. بر پایه ایران اطلس عمده مردم به زبان لکی سخن می گویند. جمعیت. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر توحید برابر با ۳٬۷۲۸ نفر (۱٬۰۵۹ خانوار) بوده‌است.
چوار، شهری در بخش مرکزی شهرستان چوار در استان ایلام ایران است. این شهر، مرکز شهرستان چوار است. چوار در سال ۱۳۰۸ شمسی به نوشتهٔ سرتیپ حسینعلی رزم آرا، بیش از چهارصد تن جمعیت داشته‌است. مردم. مردم شهر چوار را کردها تشکیل می دهند و به گویش کردی‌ایلامی صحبت می کنند. جمعیت. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر چوار برابر با ۵٬۸۳۱ نفر (۱٬۵۶۲ خانوار) بوده‌است.
سرابله(به کردی سَراوڵە یا سِراوڵه)، مرکز شهرستان چرداول در استان ایلام است. سرابله با ارتفاع ۱,۰۵۰ متر، در ۴۹۰ کیلومتری جنوب غربی تهران و نوزده‌ کیلومتری شمال شرقی شهر ایلام قرار دارد. وجه تسمیه. واژه «سرابله» از سراب+له تشکیل شده که پسوند له از واژه کردی وله به معنای تلالو نشات گرفته و معنای این ترکیب آبی که تلالو دارد می‌باشد. این واژه که در زبان کردی به صورت (سه‌راوله، "Serawle") تلفظ می‌شود در مرکز شهر قرار گرفته و اکنون این سراب به یک مجتمع تفریحی تبدیل شده که باعث زیبای شهر سرابله شده. اسم محلی سرابله
شده که باعث زیبای شهر سرابله شده. اسم محلی سرابله (سراوله) می‌تواند ریشه‌ای دیگر هم داشته باشد، (سراو) به معنی سراب و (له) که علاوه بر توضیح متن بالا می‌تواند ریشه دیگری هم داشته باشد، مثلاً:(له) احتمالاً ابتدا (لا: به معنی، کنار) بوده و در گذر زمان مانند خیلی از کلمات دیگر دچار تغییرات شده‌است. سراب'له بر گرفته از حاصل اسم مصدر چشمه‌سرابی (سراب_سراو) است، که در کوه‌پایه برندک کوهی با نام (لنه) که حرف (.. ن..) اسم لنه با استفاده از تصغیر و اسم مصدر خورده شده (له) و در آخر این ویرایش زبانی حاصل شده، در واقع
(له) و در آخر این ویرایش زبانی حاصل شده، در واقع مالکیت یا همان تعلق داشتن سراب به برندکی‌ست که (لنه) نام دارد، و همین شناساندن سراب با کوه برندک لنه را نشان می‌دهد، و در پایان موجب نام‌گذاری سراب+له (سرابله) به این نام شده‌است. موقعیت جغرافیایی. شهر سرابله مرکز شهرستان چرداول است که از شمال به استان کرمانشاه و از شرق به شهرستان هلیلان و از جنوب شرقی‌ به استان لرستان، از جنوب و جنوب غربی به شهرستان سیروان و از سمت غرب به شهرستان‌ ایوان متصل می‌‌شود. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۰۵۰ متر است. آب و هوای این
این شهر از سطح دریا ۱۰۵۰ متر است. آب و هوای این شهر کوهستانی است. مردم‌شناسی‌. جمعیت. طبق مرکز آمار ایران جمعیت این شهر ۲۰٬۰۰۰ نفر است که از ایل کُرد خزل هستند. زبان. زبان ساکنین سرابله، کردی است و مردم این شهر به زبان کردی جنوبی تکلم دارند. اقتصاد. عمده کار مردم این شهر کشاورزی است و بیشترین کشاورزی آنان را کشت گندم، جو، نخود، عدس و کشت برنج تشکیل می‌دهد. برنج سرابله به نام برنج عنبربو (خوش‌بو) معروف است.
صالح‌آباد شهری در شهرستان مهران استان ایلام در کشور ایران است. جاده ایلام، صالح‌آباد به شهر مرزی مهران با طول ۸۰ کیلومتر مهم‌ترین محور ارتباطی ایران برای انتقال زائران به عتبات عالیات و ارسال کالا به کشور عراق است. زبان. مردم شهر صالح‌آباد(مهران) کُرد هستند و به زبان کُردی ایلامی تکلم می‌کنند.
لومار، شهری در بخش مرکزی شهرستان سیروان در استان ایلام ایران است. این شهر، مرکز شهرستان سیروان می‌باشد. این شهر که در سال ۱۳۷۲ خورشیدی به‌صورت رسمی به درجه شهر ارتقا یافت، در نقشه جغرافیایی کشور، با مختصات تقریبی ۳۳°۳۴′۰۵″ شمالی و ۴۶°۴۸′۵۰″ شرقی مشخص شده و در ارتفاعی در حدود ۷۷۰ تا ۸۰۰ متر از سطح دریا واقع است. در سال ۱۳۹۵خورشیدی جمعیت لومار حدود ۲٬۶۹۶ نفر در ۷۶۴ خانوار برآورد شده است؛ این شهر مرکز شهرستان سیروان است که در سال ۱۳۹۱ از شهرستان چرداول مستقل شد. همچنین، لومار دهستان لومار را نیز مدیریت می‌کند
همچنین، لومار دهستان لومار را نیز مدیریت می‌کند که جمعیت آن در همان سال نزدیک به ۱٬۵۸۴ نفر بوده است. مردم شهرستان سیروان که لومار نیز جزیی از آن است، عمدتاً کرد هستند و به زبان کردی کلهری سخن می‌گویند. در کنار این، مذهب غالب در میان اهالی، اسلام شیعه اثناعشری است . شهر لومار، با وجود اهمیت اداری به عنوان مرکزیت شهرستان سیروان، با چالش‌ها و مشکلاتی در زمینه زیرساخت‌های شهری و رفاهی روبرو است. با وجود استقرار فرمانداری و مرکزیت اداری، لومار برای رسیدن به جایگاه مطلوب یک مرکز شهرستان، نیازمند توجه ویژه در
مطلوب یک مرکز شهرستان، نیازمند توجه ویژه در حوزه اعتبارات و توسعه زیربنایی است. آغاز عملیات تعریض محور مواصلاتی کارزان به لومار به طول ۵ کیلومتر از جمله پروژه‌های مهم راهسازی در این منطقه است که با هدف اصلاح نقاط حادثه‌خیز و بهبود دسترسی‌ها اجرا می‌شود. همچنین، وعده‌هایی برای تخصیص اعتبار به قطعه دوم راه قاضی‌خان به لومار داده شده است. جغرافیا. جغرافیای منطقه پایکوهی است؛ رودخانه سیمره در فاصله‌ای کوتاه از شهر عبور می‌کند و کوه‌هایی چون لاره (در حدود ۳ کیلومتری شرق) و چرمی (حدود یک کیلومتری شمال) در حوالی