payamvha/North_RAG huggingface dataset:
در جریان اجراهای موسیقی مذهبی خود (سماع) خوانده می‌شد. این رباعی‌ها به سختی می‌توانسته‌اند به زبان عربی باشند، اما به احتمال زیاد به گویش‌های محلی ایرانی بوده‌اند. قدیمی‌ترین رباعی پهلوی موجود، ظاهراً به گویش نهاوند، به ابوعباس نهاوندی (درگذشته ۳۳۱/۹۴۲–۴۳) نسبت داده شده است. همین رباعی با برخی قرائت‌های جزئی متفاوت توسط سروری نیز ثبت شده است. اگرچه این رباعی در قرن دهم سروده شده است، اما آنقدر فارسی‌سازی شده است که در شکل کنونی خود به سختی ویژگی‌های کهن یک شعر پهلوی قرن دهم را داراست. فهلویات بر ملودی‌هایی
پهلوی قرن دهم را داراست. فهلویات بر ملودی‌هایی (لحن، ملحونات) به نام اورامانان تنظیم می‌شد و خوانده می‌شد. به نظر می‌رسد این اصطلاح با نام منطقه اورامان در کردستان مرتبط باشد. گونه‌ای از آن، اورامه، گاهی برای نامیدن یک شعر پهلوی استفاده می‌شود. حالت دیگری که برای خواندن شعر پهلوی استفاده می‌شد، شروه نامیده می‌شد که منشأ آن مشخص نیست. اصطلاح مشابه دیگری، که منشأ آن نیز ناشناخته است، در فرهنگ‌های لغت فارسی به عنوان بهار ثبت شده است، که به عنوان «حالتی از آوازخوانی شبیه به (آوازخوانی) پهلوی و رامندی» تعریف
شبیه به (آوازخوانی) پهلوی و رامندی» تعریف شده است. خواندن فهلویات همچنین می‌توانست با موسیقی ساز همراه باشد. علاوه بر پهلوی، گاهی از اصطلاحات دیگری نیز برای نامیدن شعر گویشی استفاده می‌شد. برای مثال، راژی/رازی، که در اصل برای اشعاری که به گویش ری سروده شده بودند استفاده می‌شد، بعداً آنقدر تعمیم یافت؛ بنابراین برای اشعار گویشی آذربایجان استفاده می‌شد و همچنین برای اشعار پهلوی یک شاعر شیرازی به کار می‌رفت. اصطلاحات دیگر عبارتند از شهری، به معنای واقعی کلمه "مربوط به شهر" (مقایسه کنید با پهلوی فارسی "شهر" در
به شهر" (مقایسه کنید با پهلوی فارسی "شهر" در مقابل دشت و هامون "دشت، صحرا")، و رامندی "مربوط به رامند، منطقه‌ای از قزوین"، اما برای نامیدن حالتی از آوازخوانی شعر گویشی استفاده می‌شد (مقایسه کنید با راژیدان "کسی که شعر گویشی را می‌داند" و شهری‌خوان "کسی که شعر گویشی می‌خواند"). فهلویات به عنوان وسیله‌ای برای سرگرمی عامه مردم و به عنوان منبع رضایت معنوی برای نخبگان و روشنفکران از محبوبیت و اعتبار زیادی برخوردار بود. به گفته شمس‌الدین رازی، «آنها با معانی غریب آراسته و به ملودی‌های ظریف و دلپذیر پیراسته شده
آراسته و به ملودی‌های ظریف و دلپذیر پیراسته شده بودند.» مضامین نمونه‌های باقی‌مانده شامل مضامین غنایی و عرفانی و همچنین توصیفات رنگارنگ و ظریف از طبیعت و هجویات است. به همین دلیل بود که اغلب توسط عرفای فارسی نقل می‌شدند. اصطلاحاتی مانند لحن پهلوی، گل‌بانگ پهلوی، غزل پهلوی، بیت پهلوی و سرود پهلوی نه تنها به شعر زیبا و ظریف، بلکه به شعر معنوی و فکری نیز اشاره دارند؛ بنابراین، جامی مثنوی مولوی را «قرآن به زبان پهلوی» نامید. فهلویات ویژگی‌های ادبیات شفاهی را دارند: سادگی و وضوح مضامین، ناشناس بودن شاعران و
دارند: سادگی و وضوح مضامین، ناشناس بودن شاعران و تکرار و بازگشت مضامین کم و بیش یکسان در آنها. برای بیشتر فهلویات نام شاعر ذکر نشده است و از آنهایی که به شاعری نسبت داده شده‌اند، انتساب باید با احتیاط تلقی شود. در برخی موارد به عموم مردم یا حتی به یک شخصیت افسانه‌ای مانند رباعی منسوب به آدم نسبت داده می‌شوند. شاعران پهلوی به پیروی از اصول عروض ایرانی میانه، سنت شفاهی نوازندگان پارتی و بعداً را در اوایل دوران اسلامی ادامه دادند. اما با پذیرش عروض به اصطلاح عربی برای شعر فارسی و تحت تأثیر آن، فهلویات به
عربی برای شعر فارسی و تحت تأثیر آن، فهلویات به تدریج با قواعد اوزان کمی تطبیق داده شدند که محبوب‌ترین آنها هزج بود (نگاه کنید به عروض)، اگرچه گاهی با تغییراتی که برای عروضیان سخت‌گیر مانند شمس‌الدین رازی تکان‌دهنده به نظر می‌رسید. چنین انحرافاتی از قواعد استاندارد عروض فارسی احساس می‌شد زیرا فهلویات هنوز تا حدی عروض پیش از اسلام را ادامه می‌دادند. این تغییرات به سختی در هنگام خواندن اشعار متوجه می‌شدند، در حالی که هنگام خواندن آنها، عروضی بلافاصله عیوب وزنی آنها را طبق عروض (عروض مبتنی بر عربی) متوجه
وزنی آنها را طبق عروض (عروض مبتنی بر عربی) متوجه می‌شد. اگرچه بین فهلویات مناطق مختلف تفاوت‌های زبانی وجود دارد، اما ویژگی‌های مشترک صرفی و واژگانی آنها منجر به گسترش آنها در منطقه وسیعی از غرب تا مرکز و شمال ایران شد، به طوری که در همه جا صرف نظر از منشأ آنها خوانده و سروده می‌شدند؛ بنابراین، یک رباعی هم به عنوان اثر یک بومی ری و هم یک بومی آذربایجان نقل شده است، غزلی از همام تبریزی در دیوان عبید زاکانی ذکر شده است، صائن‌الدین ترکه اصفهانی بیتی از باباطاهر همدانی را نقل کرده است و حتی شاعر شیرازی، بوشاق
همدانی را نقل کرده است و حتی شاعر شیرازی، بوشاق اطعمه فهلویات دارد. فهلویات، به عنوان بازماندگان گویش‌های مادی، قرابت‌های زبانی خاصی با پارتی دارند، اگرچه در شکل‌های موجودشان به شدت تحت تأثیر فارسی قرار گرفته‌اند. نمونه‌هایی از آثار مکتوب به زبان آذری. آثار نوشتاری آذری که در آثار دوره اسلامی پراکنده است، عبارتند از جمله‌هایی از زبان تبریزی در نزهه القلوب حمدالله مستوفی، جمله‌ای به زبان تبریزی و دو جمله از شیخ صفی الدین اردبیلی، یک دو بیتی از شیخ صفی، یک دو بیتی به زبان اردبیلی، یک دو بیتی به زبان خلخالی
بیتی به زبان اردبیلی، یک دو بیتی به زبان خلخالی که همه در صفوه الصفای ابن بزاز (چاپ بمبئی) معاصر شیخ صدرالدین فرزند شیخ صفی الدین اردبیلی (سده هشتم) موجود است، یازده دو بیتی از شیخ صفی در سلسله النسب صفویان نوشته شیخ حسین از جانشینان شیخ پارسا گیلانی مراد شیخ صفی الدین چاپ برلین، ۳۳–۲۹ ملمعی از همام تبریزی (متوفی ۷۱۴ هجری/ ۱۲۱۴ قمری) به پارسی و زبانی محلی که باید زبان تبریز باشد. زبان آذری با زبان دری در خراسان متفاوت است و تا جایی که قطران تبریزی (قرن ۱۱) مجبور می‌شود آن را در یک بیت شعر بگوید: بسیاری از
مجبور می‌شود آن را در یک بیت شعر بگوید: بسیاری از جملات و عبارات و کلمات موجود در کتاب‌ها و نسخ دست‌نویس قدیمی از وجود این زبان حکایت می‌کنند. حمدالله مستوفی یک جمله از زبان تبریزی نقل می‌کند: تبارزه (تبریزی‌ها) اگر صاحب حُسنی را با لباس ناسزا یابند، گویند «انگور خلوقی بی چه در، درّ سوه اندرین»؛ یعنی انگور خلوقی (انگوری مرغوب) است در سبد دریده. در شعرهای ایرانی آمیختگی از زبان‌های دیگر نیز هست. این یک شعر از همام تبریزی است که با لهجه تبریزی و لهجه دری آمیخته شده است: بیت دیگری از همام تبریزی: معنی: بهار و
شده است: بیت دیگری از همام تبریزی: معنی: بهار و گل و روی یار خوش هستند. اما بدون دوست هیچ گل و بهاری نیست. کشف جدید دیگری به نام سفینه تبریز شامل جملات خاص زبان تبریزی می‌باشد. این‌ها در دوران ایلخانی جمع گشته است. یک جمله از بابا فرج تبریزی در سفینه تبریز به این صورت است: انانک قدهٔ فرجشون فعالم آندره اووارادا چاشمش نه پیف قدم کینستا نه پیف حدوث. معنی: چندانک فرج را در عالم آورده‌اند چشم او نه بر قدم افتاده است نه بر حدوث. سفینه تبریز شامل جملات و شعرهای از زبان آذری می‌باشد. در یک قسمت از این کتاب
از زبان آذری می‌باشد. در یک قسمت از این کتاب نویسنده خود مستقیماً این زبان را زبان تبریزی می‌خواند: یک جمله از زبان تبریزی موجود است که به وسیله بزاز اردبیلی در صفوه‌الصفا ترجمه شده است: «علیشاه چو درآمد گستاخ وار شیخ را در کنار گرفت و گفت حاضر باش «به زبان تبریزی گو حریفر ژاته»، یعنی سخن بصرف بگو حریفت رسیده است. در این گفتن دست بر کتف مبارک شیخ زد شیخ را غیرت سر برکرد» در یک جمله پیر ذهتاب تبریزی حاکم قراقوینلو اسکندر خطاب کرده و گفته: اسکندر، رودم کشتی، رودت کشاد! ترجمه:اسکندر، پسرم کُشتی، پسرت کشته
رودت کشاد! ترجمه:اسکندر، پسرم کُشتی، پسرت کشته باد! کلمه رود به معنی پسر هنوز در بسیاری از لهجه‌های خانواده زبان‌های ایرانی استفاده می‌شود مانند لهجه لارستانی، اطراف استان فارس و لری بختیاری. چهار رباعی با عنوان فهلویات از خواجه محمود خوجانی، متولد شده در خوجان یا خورجان در نزدیکی تبریز توسط عبدالقادر مراغی ثبت گردیده است. یکی از آن چهار رباعی این است: یک غزل و چهارده رباعی تحت عنوان فهلویات از مغربی تبریزی باقی‌مانده است. یک نوشته از مادر عصمت تبریزی که یک زن شاعر و صوفی بوده است که این نوشته اکنون در
یک زن شاعر و صوفی بوده است که این نوشته اکنون در ترکیه نگاه داشته می‌شود. دربارهٔ زیارتگاه مقدسی در تبریز گفته است؛ که عبارت بوری بوری که در فارسی معنی بیا بیا را می‌دهد که مولانا از زبان شمس تبریزی نقل می‌کند: کلمه بوری را کربلایی حسین تبریزی از خواجه عبدالرحیم اژابادی نقل می‌کند که به معنی بیا است. در لهجه هرزندی در هرزند آذربایجان مانند لهجه کارنگی در آذربایجان که هر دو در قرن بیستم ثبت گردیدند. دو کلمه بیری و بوراه هر دو به معنی آمدن و از یک ریشه هستند. و همچنین در زبان لکی واژه بوری به معنی بیا هنوز
و همچنین در زبان لکی واژه بوری به معنی بیا هنوز کاربرد دارد در اشعار باباطاهر لغت «بوره» به همین معنی «بیا» بکار رفته است: در زبان خوانساری نیز «بوره» به معنی «بیا» بکار می‌رود. همچنین شعری از بانو باغبان اردبیلی که در آن شیخ صفی الدین اردبیلی را مخاطب قرار داده بود نیز به این زبان موجود است: معنی فارسی: «دیرگاهی است که این سر با سودای تو گیج است، دیرگاهی است که این چشم اشک خونین می‌ریزد، خود نمی‌گویی که بدبخت چه کسی هستی؟» جایگاه زبان آذری در میان کل شاخه‌های زبان‌های ایرانی. بدیهی است که زبان منطقه‌ای به
زبان‌های ایرانی. بدیهی است که زبان منطقه‌ای به وسعت آذربایجان نمی‌توانسته در سراسر آن یکنواخت باشد و باید تنوعی از گویش‌های محلی را نشان می‌داده باشد. گفته مقدسی مبنی بر اینکه هفتاد گویش در منطقه اردبیل صحبت می‌شد، علی‌رغم اغراق‌آمیز بودن آن، باید به تنوع زیرگویش‌های محلی آن اشاره داشته باشد. از سوی دیگر، این واقعیت که زبان کل آذربایجان در منابع اولیه آذری نامیده شده و در کنار دری و پهلوی قرار گرفته، حاکی از آن است که گویش‌های منطقه به اندازه کافی شبیه به هم بودند که با یک نام واحد خوانده شوند. آذربایجان و
بودند که با یک نام واحد خوانده شوند. آذربایجان و جبال جغرافی‌دانان قرون وسطی، یعنی بخش کوهستانی مرکز غربی فلات ایران، از نظر جغرافیایی با ماد باستان همپوشانی داشت و در زمان‌های قدیم توسط قبایل مادی سکونت داشت. اگرچه هیچ سند مکتوب مستقلی به زبان مادی باستان هنوز کشف نشده است، ویژگی‌های آوایی اساسی آن از کلمات و نام‌های مادی که در کتیبه‌های فارسی باستان و، کمتر، در یونانی (به عنوان مثال، IE. ĝ و ĝh &lt; Med(ian) z، OPers. d؛ IE. kṷ &gt; Med. sp, OPers. s؛ IE. tr و tl &gt; Med. θr, OPers. ç؛) آمده است، شناخته
tr و tl &gt; Med. θr, OPers. ç؛) آمده است، شناخته شده است. همه این ویژگی‌ها از ویژگی‌های آذری و خویشاوندان مدرن آن نیز هستند؛ بنابراین هیچ استدلال زبانی علیه مشتق شدن آذری از مادی وجود ندارد، که بر شواهد جغرافیایی و تاریخی قانع‌کننده استوار است، و چنین نتیجه‌گیری به هیچ وجه نمی‌تواند با این واقعیت که ویژگی‌های آوایی مادی، به‌طور کلی، در همه شاخه‌های شمال غربی ایرانی، از جمله پارتی، یافت می‌شود، یا با این واقعیت که یافتن ایزوگلاس‌های منحصر به فرد مادی امکان‌پذیر نبوده است، بی‌اعتبار شود. توجه می‌شود که آذری
نبوده است، بی‌اعتبار شود. توجه می‌شود که آذری از جهات مهمی با پارتی متفاوت است، به عنوان مثال، «آمد» از *ā(g)mata- (مانند فارسی) در مقابل پارتی āγad &lt; *āgata- است. پارتی پسوند -īft و اضافه čē را دارد که هر دو در آذری ناشناخته‌اند. به‌همین ترتیب، این واقعیت که گروه گویش‌های آذری (Āḏarī) چند ویژگی زبانی مشترک (ایزوگلاس) با برخی گویش‌های جغرافیایی و زبانی دور در جنوب‌شرقی ایران، مانند لاری و بشکردی دارد — که مانند فارسی، از گویش‌های ایرانی جنوب‌غربی هستند — تأثیری بر نتیجه‌گیری ما در مورد ریشه و خاستگاه
— تأثیری بر نتیجه‌گیری ما در مورد ریشه و خاستگاه آذری ندارد. ایزوگلاس‌های مشترک با لاری عبارتند از: پایان دوم شخص مفرد -š و زمان حال استمراری از ریشه گذشته؛ برای نمونه، در لاری «ačedāeš» به‌معنای «تو داری می‌روی»، و «čedeš» به‌معنای «تو رفتی». ایزوگلاس‌های مشترک با بشکردی عبارتند از: تبدیل t به r در بشکردی شمالی (مثلاً zar- به‌معنای «زدن») و زمان حال استمراری بر پایه ریشه گذشته (مثلاً در بشکردی شمالی akerdénom و در بشکردی جنوبی bekert(en)om به‌معنای «من دارم انجام می‌دهم»). نیازی به فرض هیچ‌گونه ارتباط
دارم انجام می‌دهم»). نیازی به فرض هیچ‌گونه ارتباط تاریخی-جغرافیایی خاصی میان گروه آذری و لاری و بشکردی برای توضیح این ایزوگلاس‌ها وجود ندارد. در واقع، از آنجا که آذری از نظر آوایی گویشی کاملاً شمال‌غربی است، در حالی که لاری و بشکردی گویش‌هایی کاملاً جنوب‌غربی هستند، چنین فرضیه‌ای بیشتر موجب پیچیدگی در زبان‌شناسی تاریخی ایرانی می‌شود تا اینکه مشکلی را حل کند. در مورد زبان‌ها و گویش‌های دیگر ایرانی نیز گاهی ایزوگلاس‌هایی را می‌بینیم که از مرزهای اساسی زبانی عبور کرده و فواصل جغرافیایی زیادی را در بر
زبانی عبور کرده و فواصل جغرافیایی زیادی را در بر می‌گیرند. نمونه‌ای بارز از این پدیده را می‌توان در زبان سغدی و فارسی باستان مشاهده کرد. از نظر تاریخی، ماد به ماد بزرگ، که منطقه‌ای بود که امروزه گویش‌های مرکزی در آن صحبت می‌شود، و ماد کوچک یا آذربایجان تقسیم می‌شد. بدون شک این تقسیم جغرافیایی است که در تمایز زبانی بین الآذریه و الفهلویه منابع قرون وسطایی ما منعکس شده است. (این واقعیت که در حالی که بقایای اندکی از آذری از شمال، مرکز، شرق و جنوب آذربایجان وجود دارد، بخش غربی استان هیچ ماده قابل مقایسه‌ای
وجود دارد، بخش غربی استان هیچ ماده قابل مقایسه‌ای ارائه نمی‌دهد، بدون شک به دلیل تسلط در این مناطق، قبل از گسترش ترکی، از زبان‌های دیگر، مانند آرامی نو و کردی است) از آنجا که هیچ شواهد تاریخی وجود ندارد که جمعیت سرزمین‌های مادی هرگز در مقیاس قابل توجهی جابجا شده باشند، یا زبان آن توسط هیچ زبان دیگری جز فارسی (در مراکز شهری) و ترکی (در آذربایجان) جایگزین شده باشد، نتیجه‌گیری اجتناب‌ناپذیر این است که گویش‌های ایرانی وابسته که در آذربایجان، خمسه، قزوین، طالش، همدان، نهاوند، خوانسار، کاشان، اصفهان و سمنان، به
همدان، نهاوند، خوانسار، کاشان، اصفهان و سمنان، به ذکر فقط مناطق اصلی، صحبت می‌شوند، نمی‌توانند چیزی جز فرزندان زبان مادی باستان باشند که امروزه تقریباً به یک گروه شمالی، آذری، و یک گروه جنوبی، «پهلوی» یا «مرکزی» از گویش‌ها تقسیم شده‌اند. واژه‌های تبریزی. در واژه‌نامه‌ای به نام «فرهنگ جهانگیری» (سدهٔ یازدهم ق) به صراحت میان زبان مردم تبریز و زبان ترکی جدایی نهاده، نوشته شده است: «آژخ (= زگیل): به ترکی «لوینک» و به زبان تبریز «سکیل» گویند». در ادامه، به نمونه‌هایی از این واژگان آذری اشاره می‌شود: جدول
نمونه‌هایی از این واژگان آذری اشاره می‌شود: جدول واژه‌ها. پیر لکوک تعدادی از واژه‌های آذری را قیاس کرده است: آواشناسی. مصوت‌ها: صامت‌ها همان صامت‌های زبان فارسی هستند، اما گویش چالی صامت /XW/نیز دارد. اسم و صفت. جنس مؤنث در گویش‌های شمال‌شرقی (کجلی، هزاررودی) و جنوبی (تاکستانی، چالی، سگزآبادی، اشتهاردی) وجود دارد. این جنس به وسیلهٔ تکواژ a- مشخص می‌شود و این تکواژ تکیه ندارد: کجلی kárg-a «مرغ»، هزاررودی be'z-a «بز»، تاکستانی vél-a «گل»، چالی äv-a «آب»، سگزآبادی kélm-a «کرم» اشتهاردی xól-a «خاکستر». شمار
kélm-a «کرم» اشتهاردی xól-a «خاکستر». شمار جمع پسوندهای متعددی دارد: شمال‌غربی: هرزندی yan-oy «زنان»، küy-un «کوه‌ها»، کرینگانی yan-inde «زنان»؛ شمال‌شرقی: شالی ān-، کجلی žaneg-e «زن‌ها»، berāleg-e «برادرها»، هزاررودی ásb-e «اسب‌ها»، چالی qóč-e، تاکستانی qoč-ón، سگزآبادی qúč-e «قوچ‌ها»، اشتهاردی esb-ehä «سگ‌ها». اکثر گویش‌های آذری حداقل یک حالت غیرفاعلی (مفرد) دارند و در برخی از گویش‌ها گاهی دو یا حتی سه حالت غیرفاعلی (مفرد مذکر مؤنث، جمع) نیز به چشم می‌خورد: شمال‌غربی: هرزندی، کرینگانی: مفرد e/-i-، جمع
شمال‌غربی: هرزندی، کرینگانی: مفرد e/-i-، جمع un؛ شمال‌شرقی: شالی: مفرد e-؛ کجلی: مفرد e-، جمع on-؛ هزاررودی: مفرد e-، جمع ān-؛ جنوبی: چالی: مفرد مذکر e-، مؤنث a- (=فاعلی)، جمع ō(n)-؛ تاکستانی: مفرد مذکر e-، مؤنث a- (=فاعلی)؛ سگزآبادی: مفرد مذکر e-، مؤنث a- (=فاعلی)، جمع un-؛ اشتهاردی: مفرد مذکر e-، مؤنث ā-، جمع un-. برخی از گویش‌ها یک حالت غیرفاعلی مختوم به ar- دارند (اسم‌های خویشاوندی): شالی: pe «پدر»، غیرفاعلی piar، چالی xwāka «خواهر»، غیرفاعلی xwākar و غیره. حالت غیرفاعلی نقش‌های زیر را ایفا می‌کند:
و غیره. حالت غیرفاعلی نقش‌های زیر را ایفا می‌کند: اعداد. در برخی از گویش‌ها، اسمی که با عدد بالاتر از «یک» به کار رفته باشد، پسوند جمع می‌گیرد: کجلی: dö berāleg-e «دو برادر»، چالی: šaš suār-ō «شش سوار». ضمیر شخصی منفصل. ضمیر شخصی منفصل: فعل. صرف فعلی بر پایه دو ماده فعلی انجام می‌گیرد: ماده مضارع و ماده ماضی. گویش‌های شمال‌غربی یک دستگاه صرف فعل مبتنی بر چهار ماده فعلی دارند. در گویش‌های آذری (به استثنای گویش‌های شمال‌غربی) دو نوع پیشوند فعلی وجود دارد: در گویش‌های جنوبی، برخی از شناسه‌ها می‌توانند با
در گویش‌های جنوبی، برخی از شناسه‌ها می‌توانند با e/-a- گسترش یابند. برای ساختن نوعی مجهول در گویش هزاررودی از ماده مضارع و پسوند -āx- و در گویش‌های جنوبی از ماده مضارع و پسوند -i- استفاده می‌شود. نحو. به هنگام استفاده از صورت‌های ماضی افعال متعدی، وندهای ضمیری به یکی از واژه‌های پیش از فعل وصل می‌شوند: شالی: man avān-əm binde «من آنها را دیدم»، هزاررودی men i asdar-em vind «من اَستَری را دیدم». هنگامی که مفعول منطقی جمله به صورت جمع آمده باشد، فعل می‌تواند با آن مطابقت کند: هزاررودی men o-m-e bezande «من
با آن مطابقت کند: هزاررودی men o-m-e bezande «من آنها را زدم»، اشتهاردی Hasan-e lazak-ehā bezandi «حسن بچه‌ها را زد». ویژگی آوایی و صرفی زبان آذری. نبود اعراب‌گذاری، کاستی‌های الفبای عربی در نشان دادن جزئیات تلفظ، خطاهای کاتب و تأثیر فارسی کلاسیک، خواندن بقایای ادبی آذری را دشوار می‌کند. با این وجود، آن‌ها برخی از ویژگی‌های واقعی آواشناسی، دستور زبان و واژگان زبانی را که در آن نوشته شده‌اند، آشکار می‌کنند. در این‌جا ویژگی‌های دو اثر مکتوب بررسی می‌شود. از آنجا که اردبیل چه قبل از اسلام و چه بعد از آن مرکز
که اردبیل چه قبل از اسلام و چه بعد از آن مرکز آذربایجان بوده است، می‌توان تصور کرد نویسندگان اسلامی هنگام صحبت از زبان آذری بیشتر به زبان این شهر نظر داشته‌اند و می‌توان چنین پنداشت که زبان و دوبیتی‌های شیخ صفی‌الدین اردبیلی نمودار یکی از گویش‌های مهم آذری است. محدودیت این دوبیتی‌ها و نیز تصحیف و تحریف آن‌ها موجب شده است که پی بردن به ویژگی‌های آوایی و صرفی ـ نحوی آن‌ها دشوار گردد. با این‌همه به بعضی از ویژگی‌های به دست آمده از این دوبیتی‌ها می‌توان یقین داشت. از آن جمله: در قصاید استانبولی، کلمات و
داشت. از آن جمله: در قصاید استانبولی، کلمات و لغت‌شناسی شعر، مربوط به ناحیه مرند و تبریز است:
غلامحسین بیگجه‌خانی (زاده ۱۲۹۷ تبریز – درگذشته ۲۴ فروردین ۱۳۶۶ تبریز) نوازنده برجسته تار و از استادان مکتب تبریز موسیقی ایرانی بود. زندگی. او در سال ۱۲۹۷ شمسی در تبریز به‌دنیا آمد. پدرش حسینقلی‌خان بیگجه‌خانی نوازنده برجسته تار تبریز بود. بیگجه‌خانی از شش سالگی نزد پدر به آموختن تار پرداخت. پس از مرگ پدر در ۱۳۱۰ شمسی بیگجه‌خانی نزد شاگرد پدرش رضاقلی‌خان زابلی آذر آموزش خود را ادامه داد. در دوران جوانی با گوش کردن به کارهای میرزا حسینقلی، درویش خان، نی‌داوود و علی‌اکبرخان شهنازی روی صفحه‌های سنگی قدیمی با
و علی‌اکبرخان شهنازی روی صفحه‌های سنگی قدیمی با ساز این استادان آشنا شد. بیگجه‌خانی از تجربیات ردیفی اقبال آذر نیز آموخت و در کنسرتی در باغ گلستان تبریز با اقبال برنامه اجرا کرد. بیگجه‌خانی هم‌زمان با تأسیس رادیو تبریز، فعالیت خود را در آن آغاز کرد و مدتی سرپرست ارکستر ایرانی رادیو تبریز بود. بعد در رادیو ایران مشغول به کار شد و مدتی نیز به دعوت نورعلی خان برومند در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی به تدریس پرداخت. او آثاری نیز در تنظیم و اجرای موسیقی آذربایجانی دارد. آخرین کنسرت او با گروه چاوش در سال ۱۳۶۳ برگزار
آخرین کنسرت او با گروه چاوش در سال ۱۳۶۳ برگزار شد. غلامحسین بیگجه‌خانی در ۲۴ فروردین ۱۳۶۶ در بیمارستان ۲۹ بهمن تبریز درگذشت.
آقا غلامحسین نوازندهٔ تار دوره قاجار و عضو عمله طرب خاصه در اواسط حکومت ناصرالدین شاه بود. او برادرزاده و شاگرد آقا علی‌اکبر فراهانی بود. پس از درگذشت آقا علی‌اکبر، آقا غلامحسین با همسر او ازدواج کرد و سرپرستی و آموزش فرزندانش، میرزا عبدالله و آقا حسین‌قلی را بر عهده گرفت که هر دو بعداً از نوازندگان سرشناس تار شدند. آقا غلامحسین پس از مرگ آقا علی اکبر در سال ۱۲۷۸ قمری بیش از ۲۰ سال به عنوان نوازنده مخصوص ناصرالدین شاه در سفرها و مراسم درباری شرکت داشت. مرگ او احتمالاً در اواخر ۱۳۰۴ قمری بوده‌است.
علف چشمه، ترتیزک آبی یا کوزله، بولاغ اوتی، گُنَوی، آب‌تَره، ودر بیجار و در زبان کردی گروسی کۊز و در زبان لری بختیاری باکلو یا بَکَلو تلفظ میشود که گیاهی از تیرهٔ شب‌بوها به ارتفاع ۱۰ تا ۶۰ سانتی‌متر با برگ‌های کوچک به رنگ سبز تیره و گل‌های خوشه‌ای کوچک سفید و ساقه‌های خزنده است که از نقاط مختلف آن ریشه‌های کوچک و سفید خارج می‌شود و معمولاً در چشمه‌سارها کنار جوی‌ها و باتلاق‌ها می‌روید. این گیاه مقدار قابل توجهی آهن، کلسیم و اسید فولیک و کمی هم ویتامین‌های ث و آ دارد. آهن قابل جذب علف چشمه از اسفناج هم بیشتر
آ دارد. آهن قابل جذب علف چشمه از اسفناج هم بیشتر است و به همین جهت می‌تواند در بهبود کم‌خونی مؤثر باشد. کلسیم آن نیز بیشتر از شیر (تنها در مقادیر بسیار بالا) ، و ویتامین ث آن از پرتقال بیشتر است. تاریخچه. علف چشمه به صورت وحشی در بسیاری از نقاط آسیا و اروپا می‌روید و انسان‌ها از دوران باستان با آن آشنا بوده و خاصیت‌های درمانی گوناگونی را به آن نسبت می‌دادند. این گیاه هم به خاطر این خاصیت‌های دارویی و هم مزهٔ تند خوش‌گوار آن مورد علاقهٔ بسیاری بوده‌است. کسنوفون فرماندهٔ جنگی و مورخ یونانی از سربازانش
کسنوفون فرماندهٔ جنگی و مورخ یونانی از سربازانش می‌خواسته برای تقویت نیروی خود علف چشمه بخورند. وی همچنین در کتاب کورش‌نامه خود در توضیح زندگی پارسیان در مراکز تربیتی آن‌ها به این نکته اشاره می‌کند که علف چشمه از غذاهای اصلی آنان بوده‌است. در مورد کودکان می‌نویسد؛ «غذای عمدهٔ آن‌ها نان و بولاغ اوتی است، که از خانه با خود می‌آورند و فنجانی دارند، که با آن از رودخانه آب می‌آشامند.» و در مورد نوجوانان؛ «غذای دیگر این نوجوانان، جز آنکه ذکر شد، فقط گوشت شکار است با بولاغ اوتی.» یونانیان و انگلوساکسونها علف چشمه
با بولاغ اوتی.» یونانیان و انگلوساکسونها علف چشمه را برای درمان طاسی مصرف می‌کرده‌اند. جرارد (۱۶۳۳) آن را برای درمان یرقان سفید دختران جوان توصیه می‌کرده‌است. فرانسیس بیکن هم خاصیت‌های جادویی همچون جوان کردن زنان سالخورده را به علف چشمه نسبت داده‌است. ایرلندی‌ها هم ارزش خاصی برای علف چشمه قائل بوده و آن را غذای دانایان و فرزانگان می‌دانسته‌اند. اثر درمانی. برخی تحقیقات از اثر ضدسرطانی علف چشمه حکایت داشته‌است. در سال ۲۰۱۰ تحقیق در دانشگاه ساوت‌همپتون نشان داد که تنها پس از چند ساعت از گذشت مصرف حدود ۸۰ گرم
که تنها پس از چند ساعت از گذشت مصرف حدود ۸۰ گرم علف چشمه ، میزان مولکول‌های ضدسرطانی در خون افزایش یافته و از رشد سلول‌های سرطان پستان جلوگیری می‌شود. به این ترتیب این گیاه هم در جلوگیری از رشد سرطان پستان و هم در کمک به بهبودی مبتلایان به این بیماری و جلوگیری از عود آن مؤثر است. مطالعه‌ای که در ژورنال «همه‌گیرشناسی سرطان» در سال ۱۹۹۵ به چاپ رسید از کاهش پیشرفت سرطان ریه در افراد سیگاری با مصرف منظم روزانه ۵۷ گرم علف چشمه حکایت داشت. مطالعه دیگری در دانشگاه اولستر که در «ژورنال آمریکایی تغذیه بالینی» در
اولستر که در «ژورنال آمریکایی تغذیه بالینی» در سال ۲۰۰۷ به چاپ رسید نشان داده که مصرف ۸۵ گرم علف چشمه در روز به مدت ۸ هفته حدود ۲۳٪ تخریب دی‌ان‌ای گلبول‌های سفید بر اثر سرطان را کاهش می‌دهد. اثر مثبت علف چشمه در افراد سیگاری چشمگیرتر است که این احتمالاً به کمبود آنتی‌اکسیدان‌ها در بدن سیگاری‌ها مربوط می‌شود. شرایط رشد و نگهداری. نور: این گیاه به نور متوسط خورشید نیاز دارد و نباید به صورت کاملاً مستقیم مقابل نور ۱۰۰ درصد خورشید باشد. آب: علف چشمه اغلب کنار آب‌ها و چشمه‌ها رشد می‌کند، پس یک گیاه آبزی‌ست.
آب‌ها و چشمه‌ها رشد می‌کند، پس یک گیاه آبزی‌ست. ریشه‌های آن فقط درون آب دوام می‌آورد. توجه داشته باشید که ساقه‌های این گیاه باید تا ۵ سانتی‌متر در آب باشد. خاک: این گیاه بیشتر در زمین‌های پر آب و یا باتلاقی با اسیدیته ۷٫۲ رشد می‌کند. دما: بهترین حالت دمایی برای این گیاه نواحی معتدل تا گرم است. البته این گیاه در دمای منفی ۱۵ درجه سانتی‌گراد هم بدون مشکل رشد می‌کند. عوارض. به سبب مهار آنزیم سیتوکروم p۴۵۰ در مصرف زیاد این گیاه، ممکن است در متابولیسم برخی داروها اختلال ایجاد کند.
دنگ واحد تقسیم زمین، ملک، و اشیاء تحت تملک است. این واحد تقسیم ناظر بر کل ملک یا کوچک‌ترین جزءملک است، یعنی وقتی می‌گوییم من مالک یک دنگ از شش دنگ یک خانه و متعلقات آن هستم یعنی مالک کوچک‌ترین اجزاء خانه (یک ششم از کل یک اتاق گرفته تا یک ششم از یک دانه آجر) مرسوم است هر دنگ را به ۱۲ قسمت تقسیم میکنند که برابر با ۱ حبه می‌باشد به این معنی که یک ملک ۶ دنگ دارای ۷۲ حبه می‌باشد و ِلذا سهم با حبه برابر نیست
میدان شهرداری (ساعت) در مقابل کاخ شهرداری تبریز معروف به «ساختمان ساعت» واقع شده‌است. این محل در زبان عامهٔ مردم «ساعات قاباغی» (جلوی ساعت) نام دارد. این میدان در تقاطع خیابان‌های ارتش و امام خمینی قرار دارد و وجه تسمیهٔ این میدان که سبب شهرت آن شده، ساعت تعبیه شده بر روی کاخ شهرداری تبریز است. این کاخ از بالا به شکل عقاب است. پیشینه. برج ساعت شهرداری تبریز در سال ۱۳۱۴ هجری خورشیدی در محل نوبر به دستور حاج ارفع‌الملک با نظارت مهندسان آلمانی به سبک بناهای کشور آلمان احداث گردیده‌است. این میدان تا سال ۱۳۲۴
آلمان احداث گردیده‌است. این میدان تا سال ۱۳۲۴ چهارراه بود. در زمان حکومت جعفر پیشه‌وری میدان آن ساخته شد و تندیس نیم‌تنهٔ باقرخان سالار ملی در آنجا نصب شد. پس از سقوط پیشه‌وری مجسمهٔ محمدرضاشاه را در آن‌جا قرار دادند. این میدان از میدان‌های اصلی شهر تبریز به‌شمار می‌رود.
قَصرِ شیرین یا قَصرشیرین یکی از شهرهای استان کرمانشاه و از مناطق آزاد تجاری در غرب ایران است. سومین شهر وسیع استان کرمانشاه با وسعت ۱۰۰۰ هکتار مرکز بخش مرکزی شهرستان قصر شیرین در غرب استان کرمانشاه است و در نزدیکی مرز ایران و عراق قرار گرفته است. قصرشیرین از شمال شرق به شهرستان سرپل ذهاب و از شرق به شهرستان گیلانغرب و از غرب به اقلیم کردستان و کشور عراق منتهی می‌شود. قصر شیرین به دلیل نخل‌های بلند و همچنین محصولات متنوع کشاورزی مورد توجه بوده‌است. این شهر از دیرباز مکانی برای هم زیستی اقوام مختلف مردمان
از دیرباز مکانی برای هم زیستی اقوام مختلف مردمان کُرد، و مذاهب مختلف از قبیل سنی، یارسان، شیعه و اقلیتی از پیروان یهودی و مسیحی بوده است. وجه تسمیه. علت نام‌گذاری این ناحیه به قصر شیرین، ساختن کاخی برای شیرین، همسر مسیحی خسرو پرویز در این محل بوده‌است. در مورد پیشینهٔ تاریخی و خاستگاه قصرشیرین مطالب فراوانی گفته شده، از جمله آنکه قصرشیرین را که نام آن دستجرد، دستگرد بوده که یونانی‌ها آن را "آرت میتا" گفته‌اند، "«آرت»" در زبان لاتینی به معنی معماری است. در این هر دو نام یگانگی الفاظ میتان و ماد مشهود است و
هر دو نام یگانگی الفاظ میتان و ماد مشهود است و دستگرد یکی از کاخ‌های سلطنتی خسرو پرویز بوده‌ است. جغرافی‌دانان معتقدند که در دورهٔ هخامنشی نیز این محل دارای بخش‌هایی آباد بوده که بنام‌های کاله یا اکرای پل «سرپل ذهاب» و «کادینا کرند» و "باغشتانا" و سرخک نوشیروان و قره‌غان خوانده می‌شدند. لسترنج آورده‌ است که: شش فرسخ پس از خانقین در نصف راه حلوان که نخستین شهر استان جبلان است قصرشیرین واقع شده‌است. شیرین معشوقه خسرو پرویز است؛ و قصرشیرین روستایی است یزرگ که بارو و ویرانهٔ قصر ساسانی در آنجا پدیدار است. ابن