payamvha/North_RAG huggingface dataset:
شده و از قسمت‌های زیر تشکیل یافته‌است: حصار، حیاط بقعه، ایوان جلوبنا، رواق، بنای اصلی بقعه، حجرات و غرفه‌ها. مزار پیران اردبیل. پیران اردبیل بر دو قسم خوانده می‌شدند، یک عده پیر و یک عده دیگر را شاه می‌نامیدند. پیران اردبیل: پیرعبدالملک، پیرشمس‌الدین، پیرمادر، پیرعبدالله در قاسمیه، پیرابوسعید در سرچشمه، عوض الخواص، شیخ محی الدین، پیرقنبلان (تازه میدان)، سیداحمد اعرابی، عربشاه اردبیلی، شیخ‌صدرالدین، شیخ‌صفاعلی می‌باشند. شاه: زینال‌شاه، سلیمان‌شاه، عبدالله‌شاه، مسجد جمعهٔ اردبیل. مسجد جمعه، که تحت شمارة ۲۴۸
مسجد جمعهٔ اردبیل. مسجد جمعه، که تحت شمارة ۲۴۸ در تاریخ ۲۸ خرداد ماه سال ۱۳۱۵ جزو آثار ملّی به ثبت رسیده، در قسمت شمال شرقی اردبیل و بر فراز تپّه‌ای بلند و در میان گورستانی مرتفع، حدّ فاصل کوچه‌های عبدالله شاه و پیرشمس‌الدّین قرار گرفته‌است. بر طبق روایاتی که در محلّ وجود دارد، مسجد جمعه دقیقاً بر جای یک بنای پیش از اسلام برپاشده و چنین تصوّر می‌شود که محلّ آن آتشگاهی بوده که در صدر اسلام، هم‌زمان با روی آوردن مردم به دین اسلام، به مسجد تبدیل شده‌است. "این مسجد در شرق شهر و روی یک بلندی کوچک قرار دارد و
مسجد در شرق شهر و روی یک بلندی کوچک قرار دارد و جهت استفاده نمازگزاران به قسمت‌های کوچک تقسیم شده؛ بخش اصلی که زیر گنبد قرار گرفته (گنبدخانه) به قدر کفایت بزرگ است و گرداگرد آن دیواره‌ای است که رفته‌رفته به شکل ناقوس درآمده‌است. در جلوی مسجد نیز یک چشمه قرار دارد. این بنا برای نخستین بار در سده پنجم هجری قمری، احتمالاً بر روی ویرانه‌های یک بنای زمان ساسانی ساخته شده، و در آن زمان از یک شبستان گنبد دار مربّع و تالار تاق دار بلند مرکّب بوده‌است. وقتی که مغولان در سال ۱۲۱۷ میلادی شهر اردبیل را نابود کردند، به
در سال ۱۲۱۷ میلادی شهر اردبیل را نابود کردند، به مسجد جمعه آسیب فراوان وارد آمد و گنبد آن در سال ۶۵۰ هجری قمری دوباره ساخته شد و در آن زمان بعضی قسمت‌های آن با گچ پوشیده و بندکشی کاذب و توپی روی آن نقش گردید. در اواسط سده هشتم هجری قمری، شبستان گنبد سفیدکاری شده و محراب گچی ساخته شد و روی آن با نقّاشی تزیین گردید. عناصری که [در مسجد جمعه] از سده هشتم [هجری قمری] وجود دارد، شامل پوشش گچی سختی است که سطوح دیوار داخلی اتاق گنبد را پوشانیده و محراب مقرنس و تزیینات دیگر نقّاشی شده‌است. نمای تاق‌های گوشه‌ای و
دیگر نقّاشی شده‌است. نمای تاق‌های گوشه‌ای و نغول مدوّر و تزیینات دیوارهای تحتانی تزیین شده و طرح‌های آن به رنگ نیلی است که با الگو انداخته شده‌است. تزیینات مزبور شبیه تزیینات داخلی مقبره اولجایتو و برج ابرقو است، ولی در مسجد جمعه اردبیل طرح‌ها دقیق تر و ظریف تر و محدود به نواحی معیّن است. جمعه مسجد از نظر پلان در ردیف مساجد با ترکیب چهار تاق و ایوان قرار می‌گیرد. این ترکیب در قرون اولیه اسلامی به شکل چهار تاق بوده‌است که در مسیر تکامل خویش به صورت کنونی درآمده‌است. در زمان سلجوقیان این ترکیب چهار تاق در
در زمان سلجوقیان این ترکیب چهار تاق در سمت عقب و ایوان در سمت جلو متداول و معمول شد. بدون تردید مساجد با ترکیب چهار تاق و ایوان، که در عصر اسلامی در معماری جای گرفتند ملهم از آتشکده‌های عصر ساسانی بوده‌اند. بازار تاریخی اردبیل. بازار اردبیل یادگاری از دوره صفوی و ماقبل انست. در سده دهم هجری در زمان حکومت شاه طهماسب اول بازارهای اردبیل از رونق بسیار زیادی برخوردار بوده‌اند. تقسیم‌بندی کل بازار اردبیل عبارتند از: بازار بقالان، قصابان، خراطان، سراجان، قیصریه، چاقو فروشان، کلاه دوزان و… سرای دیگر اشاره کرد.
چاقو فروشان، کلاه دوزان و… سرای دیگر اشاره کرد. راسته‌های موجود در بازار اردبیل عبارتند: از راسته اصلی بازار، راسته قیصریه، علافان، راسته پیرعبدالملک، بازار زرگران، سراجان، پارچه فروشان، کفاشان، مسگران، چاقوسازان، آهنگران و سراهای آنها. در سده هفتم و هشتم بازار اردبیل رونق فراوان داشته‌است. در دوره‌های بعد، قسمتی از بازار بزرگ و تیمچه‌ها و سراها از موقوفات بقعه شیخ صفی الدین به‌شمار می‌رفت و درآمد و عواید حاصله به مصرف مخارج این بقعه می‌رسید. گرمابه‌های تاریخی. گرمابه‌های تاریخی اردبیل معمولاً قدمتی طولانی
گرمابه‌های تاریخی اردبیل معمولاً قدمتی طولانی دارند. نقشه‌های تاریخی موجود از بافت قدیمی شهر نشان می‌دهند که بیشتر گرمابه‌های شهر در کنار مساجد قرار داشته‌اند. نامگذاری یک روز در هفته بنام روز حمام در اردبیل به جهت توجه به نظافت و پاکی ظاهری و باطنی نزد پیشینیان این منطقه نشان از اهمیت نظافت و پاکیزگی داشته‌است که در آن روز افراد به حمامهای عمومی می‌رفتند. شاید اردبیل تنها شهر کشور باشد که، یک رز هفته را به نام روز حمام نامگذاری کرده بودند. حمامهای اردبیل شگفتی و توجه مورخان و جهانگردان به‌ویژه مقدسی یکی
شگفتی و توجه مورخان و جهانگردان به‌ویژه مقدسی یکی از مورخان در کتاب احسن التقاسیمرا نیز به زیبایی و پاکیزگی حمامهای این شهر اشاره کرده‌است. اولین حمامی که دارای بیشترین قدمت تاریخی بوده و جزو میراث ارزشمند منطقه محسوب می‌شده حمام کهنه بوده که طبق اسناد تاریخی این حمام در منطقه تاریخی و باستانی اردبیل یعنی راسته پیر عبد الملک بازار و در مسیر خیابان آیت‌الله کاشانی کنونی قرار داشته که در جریان احداث خیابان مذکور به سال ۱۳۳۵ویران شد. به عقیده کارشناسان باستان‌شناسی پایین بودن سطح حمامها به‌دلیل حفاظت از هوای
پایین بودن سطح حمامها به‌دلیل حفاظت از هوای آزاد است تا محوطه داخل حمام در زمستان گرم و در تابستان خنک باشد. حمام کهنه قدیمی‌ترین حمام اردبیل و قدمت قبل از اسلام دارد که دارای گنبدهای جسیم، طاقهای گسترده و پایه‌های عظیم بوده و از کف بازار حداقل ۱۰ متر پایین‌تر داشته‌است و راه رسیدن به آن از ۱۵ تا ۲۰ پله می‌گذشت. موزه‌ها. اردبیل به‌دلیل داشتن تاریخ کهن، همواره آثار تاریخی بیشماری را در خود جای داده‌است. به همین دلیل آثار موجود در موزه‌های اصفهان، تبریز میراثی از تاریخ اردبیل به‌شمار می‌رود که دردوره‌های
از تاریخ اردبیل به‌شمار می‌رود که دردوره‌های تاریخی بالاخص دوره صفویه از این دوران می‌باشد. کاروانسراها. باتوجه به جایگاه تجاری-اقتصادی شهر اردبیل طی ادوار گذشته و در پی آن ورود تجار و مسافران مختلف، بدیهی است مکان‌هایی برای اقامت و اتراق مسافران و چهارپایان درنظرگرفته شده بود که اصطلاحاً کاروانسرا نامیده می‌شد؛ که سرا هم به اختصار نامیده می‌شد. به‌طور نمونه: سرای حاج احمد، سرای گلشن، کاروانسرای زنجیرلی و… در نقشه‌های سال ۱۸۲۷ میلادی ۳ کاروانسرای شهر در نزدیکی دروازه قنبلان و اطراف بازار قرار داشته‌اند.
دروازه قنبلان و اطراف بازار قرار داشته‌اند. خانهٔ مشروطهٔ اردبیل. خانه مشروطه اردبیل خانه قاجاری اسماعیل بیگ متعلق به مرحوم اسماعیل بیگ شیروانی کاردار فرهنگی سفیر روس در اردبیل و تاجر اهل اردبیل در جریان قحطی سال ۱۳۲۷ هجری قمری که با محاصره این خانه توسط قشون روس که مأمن مردم بوده‌است توسط حاج باباخان اردبیلی سیاستمدار و همرزم ستارخان سردار ایرانی در دوره جنبش مشروطه آزاد شده‌است در همایش ملی ثبت میراث فرهنگی کشور در بندر ماهشهر در آذرماه ۱۳۹۸ با موافقت کارشناسان دفتر ثبت آثار تاریخی ایران در فهرست آثار
دفتر ثبت آثار تاریخی ایران در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید. غار باستانی روستای گلستان روستای گلستان در فاصله ۱۲ کیلومتری شهرستان نیر و ۴ کیلومتری جاده نیر اردبیل قرار گرفته‌است. دارای طبیعی سر سبز و باصفا و آب هوای خنک و معتدل در تابستان و بهار و پائیز می‌باشد اما آنچه این روستا را در بین روستاهای دیگر ممتاز کرده وجود غاری در دامنه جنوبی کوه نسبتاً بلندی موسوم به قروقچی داغی که نقش مهمی در زندگی مردمان دوران باستان در مواقع عادی و حمله دشمن داشته‌است. محله‌ها. شهر اردبیل دارای شش محله اصلی است که با نام
شهر اردبیل دارای شش محله اصلی است که با نام محلات ششگانه شناخته می‌شود و تمام محلات دیگر وابسته به این شش محله هستند. از گذشته‌های دور تا زمان حاضر محلات ششگانه این شهر به دو دسته تقسیم می‌شود: محلات حیدری و محلات نعمتی. محلات حیدری شامل سه محله پیر عبدالملک، طَویٰ (طاوار) و اوچ دکان می‌باشد و محلات نعمتی شامل سه محله عالی قاپو (دروازه یا زنجیر)، سرچشمه (چشمه باشی) و گازران (اونچی میدان) است. لیست زیر محلات ششگانه شهر اردبیل و محلات تابعه‌شان را نشان می‌دهد. محرم در اردبیل. شروع رسمی محرم در اردبیل با
محرم در اردبیل. شروع رسمی محرم در اردبیل با تشت‌گذاری و متعاقبا با تشکیل دسته‌های زنجیرزنی، سینه زنی و ... به صورت مرتب در قالب دسته جات که به حیدری و نعمتی معروف هستند ادامه می یابد. تشت گذاری. آیین تشت‌گذاری یکی از قدیمی‌ترین سنتها و مناسک اسلامی است که جمع کثیری از مردم ترک‌زبان ایران، با این آیین عزاداری‌های محرم را شروع می‌کنند. مراسم تشت گذاری، مراسمی است سنتی که در عزاداری ایام عاشورا و عمدتاً در شهرستان اردبیل برگزار می‌شود و تشت‌های آب را که رمزی از فرات می‌باشد در مساجد و حسینیه‌ها می‌آورند و این
فرات می‌باشد در مساجد و حسینیه‌ها می‌آورند و این سنت به پیروی از اقدام حسین بن علی و یادآور رفتار جوانمردانه او در مقابل سپاه حر می‌باشد که به روایتی آن حضرت، در روز ۲۷ ذیحجه، آب مشکها را در تشتها ریخته و تمام لشکر حر و اسبان آن‌ها را سیراب کردند. آیین طشت‌گذاری در استانهای ترک‌زبان، از ریشه دارترین آیینهای ماه محرم است که در روزهای پایان ماه ذی الحجه برگزار می‌شود و در حقیقت، برگزاری این آیین، آماده شدن حسینیان برای برگزاری مراسم سوگواری حسین بن علی را نشان می‌دهد. هرچند که مراسم تشت‌گذاری از دوران صفویه
می‌دهد. هرچند که مراسم تشت‌گذاری از دوران صفویه در اردبیل برگزار شده و قدمتی چندین ساله دارد اما در دو سه دهه اخیر برگزاری این مراسم در سایر شهرهای استان و برخی استانهای همجوار چون آذربایجان شرقی و غربی و زنجان، آستارا، تالش و… نیز مورد توجه قرار گرفته‌است. البته هیت‌های مقیم مرکز نیز انجام می‌دهند این مراسم که به نوعی محبت عزاداران به اهل البیت را نشان می‌دهد، چند سالی است که در استانهایی غیر از استانهای ترک‌زبان نیز مورد توجه قرار گرفته و طی دو سال اخیر در ورامین، مازندران و… نیز برگزار می‌شود. بعد از
در ورامین، مازندران و… نیز برگزار می‌شود. بعد از قرار گرفتن تشتها در سکوهای مخصوص و در میان حزن و اندوه حاضران، دعای مخصوص خوانده می‌شود و از آب تشت به عنوان تبرک، اکثریت حاضران و عزاداران استفاده می‌کنند. بر اساس متن کامل و قدیمی دعای تشت‌گذاری که به صورت تلفیقی با استفاده از سه زبان فارسی، ترکی و عربی نوشته شده، می‌توان حدس زد آیین تشت‌گذاری ریشه در عصر صفویه (که امرای آن ترک‌زبان و شیعه بودند) داشته باشد. مراسم سینه زنی در اردبیل. دهه محرم در اردبیل با تشت‌گذاری و متعاقبا تشکیل دسته جات در قالب‌های سینه
و متعاقبا تشکیل دسته جات در قالب‌های سینه زنی، زنجیرزنی و ... ادامه می باید. وجود نظم و ترتیب در آن به واسطه رسوم‌های قدیمی از ارکان اصلی این مراسم می‌باشد.سینه زنی و زنجیرزنی به واسطه فرم خاص خود در اردبیل از دیگر نقاط مختلف ایران و شهرهای آذربایجان متفاوت بوده و الگویی برای دیگر شهرهای ترک نشین بوده است.اغلب پس از نماز مغرب و عشاء عزاداران محلات ششگانه اردبیل به ترتیب و طبق برنامه زمانبندنی در مساجد با لباس‌های سیاه و باش قره (سربند) که مختص اردبیل می‌باشد حضور یافته و پس از جایگیری در وسط مسجد محل
حضور یافته و پس از جایگیری در وسط مسجد محل عزاداری به صورت اغلب دایره وار بطوریکه یک نفر در وسط و در کنارهای او سه یا چهار نفر و در پشت سر آنها با افزایش عزادارن حلقه‌های بزرگ ترتیب داده می‌شود. وجود نوحه خوان چه در مراسم زنجیر زنی و سینه زنی در این مراسم ها تعیین کننده و تنظیم کننده ریتم می‌باشد. در مراسم سینه زنی ابتدا نوحه خوان با شروع به مداحی که پیش نیاز آن تسلط به ردیف (موسیقی) ایرانی می‌باشد پیش در آمدی از شعرای بنام تعزیه اردبیل چون بیضای اردبیلی ، عباسقلی یحیوی اردبیلی، منزوی اردبیلی، انور اردبیلی
یحیوی اردبیلی، منزوی اردبیلی، انور اردبیلی و ... با تنظیم در شعر به تناسب دستگاه مربوطه به مانند ماهور (دستگاه موسیقی)، افشاری, بیات ترک, بیات شیراز, راست (مقام موسیقی) و ... شروع و با مدیریت یکی از سینه زنان باسابقه با واژه «یا الله» عزاداران را دعوت به استقرار و شروع به سینه زنی می‌نماید. از معروفترین نوخه خوانان دسته سینه زنی اردبیل می‌توان به مرحوم کربلایی حسینقلی داودی و سلیم مؤذن‌زاده اردبیلی با نوحه معروف زینب زینب، عمواوغلی ، ای منی آواره قویان ابالفضل ... اشاره نمود. مراسم زنجیرزنی در اردبیل. این
... اشاره نمود. مراسم زنجیرزنی در اردبیل. این مراسم به دنبال مراسم سینه‌زنی محرم در اردبیل به صورت منظم در قالب دسته‌های زنجیرزنی در مجموعه بازار اردبیل و مساجد بالاخص «مسجد اعظم اردبیل» ادامه می یابد.طول مدت زنجیرزنی بر حسب شرایط متفاوت می‌باشد . ولی در بیشتر موارد حدود ۱۵ الی ۲۰ دقیقه بیشتر طول نمی کشد.مراسم زنجیرزنی در چهار مرحله به صورت متناوب صورت می‌گیرد. سیاست. استانداری. اردبیل به عنوان مرکز استان اردبیل میزبان نهاد استانداری اردبیل می‌باشد که مهم‌ترین نهاد دولتی در این استان به‌شمار می‌آید. هسته
نهاد دولتی در این استان به‌شمار می‌آید. هسته مرکزی این نهاد در ساختمان استانداری اردبیل در مرکز شهر ودر حدفاصل خیابان امام خمینی و خیابان شهید مدرس مستقر می‌باشد. اردبیل در دوران صفویه به شکوه و رونق رسید. شاه اسماعیل اول قیام مؤثر خود را بر ضد امیران آق قویونلو به سال ۹۰۷ از هجری قمری، از اردبیل آغاز کرد ولی پایتخت خود را به تبریز انتقال داد. با وجود این، اردبیل به سبب آن که مدفن شیخ صفی الدین اردبیلی بود، پایتخت معنوی شاهان صفوی به‌شمار می‌رفت و از تقدس و احترام خاصّی بهره‌مند بود. در سال ۱۲۴۶ هجری قمری،
احترام خاصّی بهره‌مند بود. در سال ۱۲۴۶ هجری قمری، عباس میرزا نایب السلطنه، که در عین حال والی آذربایجان بود، حکومت اردبیل را به فرزند خود بهمن میرزا داد. بهمن میرزا نارین قلعه را به علت استحکام زیاد به عنوان قلعه حکومتی انتخاب کرد و از آن دوران تا دوره پهلوی اول محل حکومت حاکمان اردبیل شد. شهرداری. وظیفه امور جاری شهر ازجمله نظارت بر ساخت و سازهای شهری، توسعه شهری و حمل و نقل شهری بر عهده شهرداری اردبیل است که ریاست آن بر عهده شهردار این شهر می‌باشد. شهردار اردبیل به صورت دوره‌ای توسط شورای شهر این شهر که
اردبیل به صورت دوره‌ای توسط شورای شهر این شهر که توسط رأی مستقیم شهروندان انتخاب می‌شوند منصوب می‌شود. نهاد شهرداری اردبیل در ساختمان شهرداری اردبیل که در خیابان شهید مدرس واقع شده مستقر است. شهرداری اردبیل در سال ۱۳۰۳ با عنوان بلدیه اردبیل تأسیس شد. شهرداری اردبیل تاکنون ۴۵ شهردار به خود دیده‌است که نخستین شهردار آن میرزا بیوک آقا وهاب زاده بوده‌است. حمید لطف الهیان از سال ۱۳۹۴ عهده‌دار شهرداری اردبیل بوده‌است. نمایندگی وزارت امور خارجه. با افتتاح این دفتر در تاریخ ۳ تیرماه ۱۳۹۲ در استان اردبیل، امور
دفتر در تاریخ ۳ تیرماه ۱۳۹۲ در استان اردبیل، امور مربوط به وزارت امور خارجه در داخل استان انجام می‌گردد. با آغاز به کار این دفتر، مسئولان استان با مقامات شهرهای مرزی جمهوری آذربایجان در خصوص مسائلی از قبیل امور گمرکی، مرزبانی، پایانه‌ها، امور مربوط به برپایی نمایشگاه، فعال کردن بازارچه‌های مشترک مرزی و نیز استفاده بیشتر از پتانسیل‌های استان اردبیل در حوزه‌های گردشگری، توریسم درمانی، پیگیری مشکلات اتباع ایرانی، ویزای اتباع خارجی در مرز با ایجاد شعبه و دیگر موارد می‌توانند هماهنگی لازم را به عمل آورند. علاوه
می‌توانند هماهنگی لازم را به عمل آورند. علاوه بر این نمایندگی وزارت امور خارجه در استان اردبیل سرویس‌های دیگری نظیر دعوت از سفرای کشورهای خارجی به استان برای آشنایی آنان با قابلیت‌های مختلف اردبیل، تأیید مدارک دانشجویان در خارج از کشور، پیگیری هرگونه مشکلات احتمالی اتباع ایرانی در خارج از کشور را نیز، ارائه خواهد کرد. این دفتر در مرکز شهر اردبیل و در خیابان استانداری واقع شده‌است. جاذبه‌های گردشگری. آرامگاه شیخ صفی‌الدین ، کاروانسرای سنگی صائین و جنگل فندقلو به عنوان شروع جنگل‌های هیرکانی از میراث‌های
به عنوان شروع جنگل‌های هیرکانی از میراث‌های جهانی یونسکو در اردبیل ، مسجد جامع اردبیل و بقعه سید امین الدین جبراییل از بناهای تاریخی مهمّ این شهر به‌شمار می‌روند. مضافاً این که کوه سبلان، دریاچه شورابیل (در داخل شهر)، گردنه حیران، رودخانه بالیقلوچای (در داخل شهر)، آبشار سیبیه خانی «آق بلاغ»، لرد، جنگل فندق‌لو، پیست اسکی آلوارس، پیست اسکی روی چمن جنگل فندقلوی نمین(اردبیل)، پیکره سنگی بابا داوود عنبران، شهر توریستی سرعین، روستای گردشگری لرد ،تفرجگاه بولاغلار و دریاچه نئور، پل معلق شیشه‌ای هیر، دریاچه سوها،
و دریاچه نئور، پل معلق شیشه‌ای هیر، دریاچه سوها، پل معلق پیرتقی، تفرجگاه بولاغلار و موزه مردم‌شناسی اردبیل، موزه مفاخر اردبیل، موزه صنایع دستی اردبیل، موزه عمارت شهرداری اردبیل، موزه تاریخ علوم اردبیل، موزه تاریخ طبیعی اردبیل و دیگر موزه‌های واقع در موزه شیخ صفی الدین اردبیلی در زمره جاذبه‌های گردشگری مهم این شهر به حساب می‌آیند. از دیگر جاذبه‌های گردشگری اردبیل، آب‌های معدنی که اغلب مزین به زیبایی‌های بی‌نظیر طبیعی می‌باشند عبارت‌اند از: خلخال سویی، قطورسویی، دودو، ایلاندو (که بر اثر زلزله ویران شده‌است)،
دودو، ایلاندو (که بر اثر زلزله ویران شده‌است)، مشه سویی، شابیل، قینرجه، ویلادره، سردابه و… همچنین آبشارها و عوارض طبیعی دیدنی مانند آبشار سیبیه خانی «آق بلاغ» در روستای لرد خلخال که در کوه آق داغ مرتفع‌ترین نقطهٔ خلخال واقع است، آبشار نره‌گر در روستای اسبوی خلخال، آبشار شورشورنه عنبران، آبشار سردابه، دریاچه واقع در قله سلطان سبلان، روستای زیبای اندبیل (خلخال) و سواحل رود قزل اوزن، مراتع وسیع دامنه سبلان روستای اناردر جاده اردبیل به مشکین شهر زادگاه مادر بابک خرمدین و قلعه مربوط به بابک خرمدین مبارز اردبیلی
خرمدین و قلعه مربوط به بابک خرمدین مبارز اردبیلی می‌باشد. هتل‌های اردبیل. اردبیل به واسطه داشتن مناظر بی‌نظیر طبیعی، جزو مقاصد توریستی مطرح ایران است. اردبیل و سرعین به واسطه پذیرش گردشگر، میزبان مسافران تابستانی و زمستانی می‌باشد. در تابستان استفاده از مناطق خوش آب و هوای اردبیل و در پاییز و زمستان به واسطه دارا بودن پیست اسکی آلوارس و آبگرم‌های معدنی سرعین میزبان مسافران می‌باشد. موزه‌های اردبیل. به‌دلیل قدمت تاریخی و فرهنگی اردبیل موزه‌های متنوعی در این شهر دایر شده است که از آن به شهر موزه ها تعبیر
شهر دایر شده است که از آن به شهر موزه ها تعبیر می‌شود. صنایع دستی اردبیل. اردبیل به واسطه داشتن تاریخ کهن در ادوار مختلف و تکامل در این دوره‌ها صنایع دستی مختلفی را در جهت نیاز به آن به تکامل رسانده و به جوامع مختلف معرفی و صادر نموده‌است. به وضوح می‌توان اوج این شکوه را در دوره صفویه جستجو نمود که بایستی این شکوه را به نام مکتب اردبیل ثبت نمود. موسیقی در اردبیل. ظهور صفویه‌ها از اردبیل و تغییر بنیادی در هنر و موسیقی و ایجاد مکتب اصفهان و تبریز از حکومت صفویه از بطن مکتبی بنام مکتب اردبیل سرچشمه گرفته‌اند.
از بطن مکتبی بنام مکتب اردبیل سرچشمه گرفته‌اند. از دوران صفویه موسیقی اردبیل در کانون توجه بوده و شاهان این حکومت در رونق موسیقی اصیل و فاخر در اردبیل و کشور، تلاش مضاعف داشته اند. هنر موسیقی با ویژگی‌هایی نظیر تن صدای زیر و بم مختص منطقه اردبیل در بحث آواز و خوانندگی و تعدد و تنوع دستگاه‌های موسیقی به‌ویژه ساز تار ایرانی و تار آذربایجانی در اردبیل رونقی خاص از دوران صفویه به بعد داشته و این موضوع تا به امروز به هر نحو ممکن به توسط هنرمندان بنام اردبیل به مانند ستار اردبیلی ، آلاپالاز اوغلی، نصرالله
به مانند ستار اردبیلی ، آلاپالاز اوغلی، نصرالله ناصح‌پور، رامبد صدیف ،اسلام رضایف، یعقوب محمداف، ستار اردبیلی، علی سلیمی، عروج دشتی، یدالله زیوه، علی محمد، عارف دانشور، علی محمد نجفی (قطاری) قربانعلی معمرپور، میرزا علی آقا، عسگر مقدم، خلیق، مروت لطفی، خداشکر جلالی، قدرت پورحسن، یوسف الماسی، بهاءالدین خراسانی، اسماعیل چشم‌آذر، ناصر چشم‌آذر، منوچهر چشم‌آذر، لطیف کاظمی، ودود مؤذن‌زاده اردبیلی، قادر الفی، عادل الفی، رحمان اسداللهی و وحید اسداللهی و محمدعلی احدی به عنوان نمونه بارز مشاهیر و مفاخر موسیقی استان
به عنوان نمونه بارز مشاهیر و مفاخر موسیقی استان اردبیل در بهترین فرم ممکن نگهداری و اشاعه یافته است. تاثیر هنرمندان اردبیل بالاخص موسیقی و شعر مخصوصاً شعر منسوب به وقایع عاشورا از این دسته می‌باشند. اردبیل تنها شهری است که تمامی مکاتب الهی و عرفانی و فقهی و تصوف و مکاتب بشری در اردبیل فعال هستند و نمایندگی دارند و در عین حال در کمال آرامش و مسالمت آمیز زندگی می‌کنند. اگر از منظر تاریخی به این مسئله اساسی توجه کنیم به وضوح و راحتی می‌توان گفت که در هر زمان مکتب اردبیل مجالی پیدا کرده علاوه بر اردبیل بلکه کل
اردبیل مجالی پیدا کرده علاوه بر اردبیل بلکه کل ایران را سر و سامان داده و به توسعه رسانده‌است. سلسلهٔ صفویه از بطن مکتب اردبیل بیرون آمده و ایران نوین را بر اساس دین اسلام شیعی و زبان فارسی به دولت_ملت رسانده‌است. اهمیت مکتب اردبیل تا جایی است که بسیاری از جریان‌های سیاسی داخلی و خارجی به آن شناخت عمیق دارند و در بزنگاه‌ها توسط نیروهای داخلی و خارجی به این مکتب صدمات جبران ناپذیری وارد کرده‌اند. به‌دلیل شرایط آب و هوایی، استعداد ذاتی در اهالی اردبیل در موسیقی اعم از خوانندگی و نوازندگی همواره نوابغ بزرگی
اعم از خوانندگی و نوازندگی همواره نوابغ بزرگی از این شهر در عرصه موسیقی درخشیدند. توجه و جایگاه موسیقی در میان خانواده ها از یک سو و استعداد ذاتی از سویی دیگر همواره تکیه گاه و نقطه ثقل جایگاه موسیقی اردبیل در کشور و موسیقی آذربایجان با تیکه بر مکنب اردبیل بوده است. این استعداد نه تنها در موسیقی آذربایجانی بلکه در موسیقی ایرانی نیز تاثیر گذار بوده است. شکوفایی این استعدادها به مانند علی سلیمی نوازنده تار و آهنگساز ، ربابه مراداوا خواننده موسیقی مقامی و دارنده نشان ملی موسیقی کشور آذربایجان (خالق آرتیستی)
نشان ملی موسیقی کشور آذربایجان (خالق آرتیستی) ،سلیم موذن زاده اردبیلی ردیف دان و خواننده موسوم به نوحه، رحیم موذن زاده اردبیلی ردیف دان و اذان گوی مشهور ایرانی، مرحوم حسینقلی داوودی ردیف‌دان و موسیقدان، ودود مؤذن‌زاده اردبیلی ردیف دان ، خواننده، نقاش، مجسمه ساز بین المللی، رحمان اسداللهی موسیقیدان و نوازنده قارمون، وحید اسداللهی موسیقیدان و نوازنده دایره و سازها کوبه‌ای، آلاپالاز اوغلی ردیف دان و خواننده دوره قاجار، رامبد صدیف ردیف دان و خواننده موسیقی ایرانی، نصرالله ناصح پور ردیف دان و خواننده موسیقی
نصرالله ناصح پور ردیف دان و خواننده موسیقی ایرانی، یدالله زیوه خواننده و موسیقیدان، اسماعیل چشم آذر ردیف دان و نوازنده کمانچه فارسی و آذری، منوچهر چشم آذر آهنگساز و تنظیم کننده موسیقی پاپ ایرانی، ناصر چشم آذر آهنگساز، تنظیم کننده و موسیقیدان موسیقی ایرانی و ... نمونه‌های بارزی از تاثیرگذاری اردبیل در تاریخ موسیقی ایران و آذربایجان می‌باشد. موسیقی سنتی در اردبیل به شماره ۳۶۴ مورخ ۲۸/۰۸/ ۱۳۹۰ در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسیده است. فهرست ثبت شده میراث ناملموس اردبیل. میراث ناملموس به میراثی و فرهنگی
ناملموس اردبیل. میراث ناملموس به میراثی و فرهنگی اطلاق می‌شود که جنبه فرهنگی داشته و در تاثیر فرهنگ بر دیگر مناطق موثر و شاخص‌تر نسبت به دیگر نقاط بوده باشد. بطوریکه اگر این فرهنگ در منطقه خاص نبوده باشد خلاء ناشی از آن قابل لمس می‌باشد. به همین خاطر جهت حفظ این فرهنگ، در سطح بین ‌المللی و داخلی نسبت به بررسی و ثبت این فرهنگ با عنوان میراث ناملموس به توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اقدام می‌شود.اردبیل با فرهنگ غنی و ریشه‌دار خود، سهم به سزایی در این میراث داشته و هر سال با تدوین و جمع‌آوری
در این میراث داشته و هر سال با تدوین و جمع‌آوری این موارد به توسط اداره میراث فرهنگی استان، نسبت به وقایع نگاری و ثبت آن اقدام می ‌شود. موسیقی در اردبیل. موسیقی سنتی در اردبیل به شماره ۳۶۴ مورخ ۲۸/۰۸/۱۳۹۰ به‌دلیل تاثیرگذاری خاص و شرایط متنوع در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسیده است. هنر و بالاخص موسیقی در شاخه‌های نوازندگی و آواز در اردبیل به‌دلیل شاخصه‌های متنوعی چون تن صدای زیر و بم در بحث خوانندگی و تنوع نوازندگی ساز بالاخص تار ایرانی، تار آذربایجانی، قارمان، قاوال، کمانچه از دیرباز در شهر اردبیل
قارمان، قاوال، کمانچه از دیرباز در شهر اردبیل رونقی خاص از دوران صفویه به بعد مخصوصا در دوره قاجار داشته‌است. تکم‌گردانی در اردبیل. با توجه به قدمت تاریخی مراسم و آئین تکم گردانی در اردبیل به مناسبت فرا رسیدن بهار، این مراسم با ظاهرشدن افرادی موسوم به تکم و تکم چی درمحلات مختلف شهر آغاز می‌شد و مردم با مشاهده تکم چی‌ها خود را برای استقبال از بهار و عید نوروز آماده می‌کردند. تکم آیینی است که چند روز مانده به چهارشنبه‌سوری اجرا می‌شود. بر اساس رسمی دیرین در استان اردبیل در اسفندماه هر هفته جشنی برای استقبال
اردبیل در اسفندماه هر هفته جشنی برای استقبال از بهار برپا می‌شود و معمولاً مردم این جشن‌ها را در بین دو چهارشنبه آخر برپا می‌کنند.از معروفترین تکم گردانان اردبیل می‌توان به موسی اصغرزاده اشاره کرد که در پاسداشت این فرهنگ سالها تلاش نموده بود. در تیر ماه ۱۳۹۰ مراسم تکم گردانی اردبیل به مناسبت فرا رسیدن بهار که از قدمت تاریخی برخوردار است، در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسید. حلوا سیاه اردبیل. حلوای سیاه یا قره‌‌ حلوا با قدمت بیش از ۳۰۰ سال یکی از انواع شیرینی‌های مختص اردبیل می‌باشد. این شیرینی مخلوطی
شیرینی‌های مختص اردبیل می‌باشد. این شیرینی مخلوطی از آرد و جوانه گندم، آب، روغن خوراکی، کره، ادویه جات و شیرین کننده‌های طبیعی است. به‌طور سنتی، به شکل گلوله‌های درشت فرم داده به عنوان آذوقه به خصوص برای استفاده در زمستان با توجه به خاصیت انرژی‌زایی و گرمی آن نگهداری می‌کردند. حلوای سیاه در اردبیل درست می‌شود حلوای سیاه به‌دلیل استفاده از چند مغز خاصیت انرژی‌زایی و گرمی بیشتری نحوه طبخ و استفاده از روغن‌های خوراکی، کره و شیرین کننده‌هایی مانند شیره انگور یا خرما طبخ می‌نمودند و در دمای هوای متوسط در مطبخ
خرما طبخ می‌نمودند و در دمای هوای متوسط در مطبخ یا انبارهای آذوقه چهار تا شش ماه بدون شکرک زدن و فاسد شدن باقی مانده و با حرارت جزئی در هنگام مصرف به تازگی پخت روز اول شود. شکلات رسته. شکلات رسته یا «قَرَه شکلات» (در زبان محلی) با قدمتی بیش از ۱۰۰ سال مختص اردبیل است. رسته ترکیبی از شیر، شکر، گلوکز، کره طبیعی، خامه مخصوص سرشیر، مغز گردو و کاکائو است. در تولید این شکلات از آرد استفاده نمی‌شود. مخلوط در قالب‌های فلزی با دستگاه برش سنتی برش خورده و آماده می‌شود.این شکلات در بهمن ۱۳۹۹ به همراه ۱۳ اثر ناملموس
شکلات در بهمن ۱۳۹۹ به همراه ۱۳ اثر ناملموس استان اردبیل در میراث ناملموس کشور به ثبت رسید. ره‌آورد. ثبت ملی غذاهای اردبیل. در مرداد ۱۳۹۸ غذاهای سنتی اردبیل کته نان با سبزیجات، پیچاق قیمه، قره حالوا، قیماق، هدیک آشی، فطیر مشگین‌شهر، قوروت و شیرینی سه گوش اردبیل به عنوان میراث ناملموس کشور به ثبت رسید. همچنین پرونده ثبت ملی مهارت تهیه نخود قورماسی، باسدیرما پلو، خشیل موران، قره شیقالات، ایمام آشی با تکمیل مدارک در دست ثبت می‌باشد. غذاهای سنتی. از غذاهای سنتی اردبیل می‌توان به آش دوغ اردبیل یا آیران آشی ،
اردبیل می‌توان به آش دوغ اردبیل یا آیران آشی ، یرآلما کبابی، کباب شیشلیک، آلبالو پلو، خورشت لپه و اوماج آشی و سوتلی آش و یارما آشی و بزباش و پیچاق قیمه و تاس کباب و ترح پلو، دومه کباب، باستیرما پلو، ترشی‌قرمه، چیغیرتما، حلوای سیاه یا‌ قره حلوا ، حلوای زرد، حلوای زنجبیل، خشیل، خورش قاتق، ساج‌ایچی، قرمه‌سبزی، قویماق، قیساوا، قیقاناق، کوفته، لونگی و حـّرا اشاره کرد. آش دوغ اردبیل (آیران آشی) مهم‌ترین غذای سنتی اردبیل است و به‌عنوان غذای سنتی جهانی شناخته شده‌است. سوغات. از مهم‌ترین سوغات اردبیل می‌توان عسل
سوغات. از مهم‌ترین سوغات اردبیل می‌توان عسل سبلان اردبیل ثبت جهانی در مالکیت فکری WIPO ، آب‌نبات، تخمهٔ آفتاب‌گردان، حلوای سیاه، سرشیر، شیرینی‌های محلی، شکلات رسته و عصارهٔ گل‌های سبلان، لبنیات اعم از شیر، ماست، دوغ، پنیر، کره محلی و نان فطیر لرد را نام برد. حلوای سیاه اردبیل، معجونی است که از جوانهٔ گندم و کرهٔ طبیعی تهیه می‌شود و بسیار مقوی و نیروزا می‌باشد. قرقاول نماد حیات وحش اردبیل. به‌دلیل تنوع زیستی اردبیل و مجاورت با کوه سبلان و زیستگاه مناسب برای قرقاول،این حیوان به عنوان نماد اردبیل معرفی گردیده