payamvha/North_RAG huggingface dataset:
یکم پس از میلاد، شیراک به خانواده کامساراکان، که در زمان سلسله اشکانی ارمنستان بر منطقه حکومت می‌کردند، اعطا شد. دوران ساسانی و بغ‌داده‌ها. پس از تجزیه ارمنستان در سال ۳۸۷ پس از میلاد مناطق ارمنی‌نشین بین بیزانسیان و ایرانیان تقسیم شد و در نتیجه سقوط پادشاهی ارمنستان در سال ۴۲۸، منطقه شیراک بخشی از شاهنشاهی ایران ساسانی شد. با این حال، شیراک جایگاه بسیاری از نمونه‌های اولیه معماری کلیسای ارمنی است که قدمت آن به قرن پنجم بازمی‌گردد، از جمله باسیلیکای یریرویکی، کلیسای سنت مارین آرتیک، و صومعه هوکِوانک. در
کلیسای سنت مارین آرتیک، و صومعه هوکِوانک. در سال ۶۵۸ پس از میلاد، در اوج حمله اعراب به ایران، شیراک - همراه با بقیه سرزمین‌های ارمنی - در جریان فتح ایران توسط مسلمانان فتح شد، زیرا شیراک نیز بخشی از ارمنستان تحت فرمانروایی پارسیان بود. شیراک بخشی از امارت ارمنستان تحت خلافت امویان شد. با این حال، خاندان کامساراکان تحت حکومت اعراب به حکومت منطقه ادامه دادند. با تأسیس پادشاهی باگراتونی (بغ‌داده) ارمنستان در سال ۸۸۵، شیراک وارد دوره جدیدی از رشد و پیشرفت شد، به ویژه زمانی که شهر آنی شیراک در سال ۹۶۱ پایتخت
به ویژه زمانی که شهر آنی شیراک در سال ۹۶۱ پایتخت این پادشاهی شد. در نیمه دوم قرن دهم، شیراک با کوشش خاندان پهلوانی که از نوادگان کام‌سَرَکان بودند و اقدام به تأسیس دژها، مجتمع‌های صومعه، مؤسسات آموزشی و غیره کردند پیشرفت داشت. صومعه‌های ختزکونک، هاریچاوانک، مارماشن و هوروموس از مراکز برجسته مذهبی و آموزشی ارمنستان قرون وسطی بودند. دوره سلجوقیان، زاکاری‌ها و ترکمن‌ها. پس از سقوط ارمنستان به دست امپراتوری بیزانس در سال ۱۰۴۵ و بعداً به دست مهاجمان سلجوقی در سال ۱۰۶۴، این منطقه وارد دوران انحطاط در تمام
در سال ۱۰۶۴، این منطقه وارد دوران انحطاط در تمام جنبه‌های اجتماعی، آموزشی و فرهنگی شد. با این حال، با تأسیس پادشاهی زاکاری ارمنستان در سال ۱۲۰۱ در تحت‌الحمایگی گرجستان، سرزمین‌های ارمنستان شرقی، عمدتاً لوری و شیراک، وارد دوره جدیدی از رشد و ثبات شدند و به یک ایستگاه بازرگانی بین شرق و غرب تبدیل شدند. پس از تسخیر آنی توسط مغول‌ها در سال ۱۲۳۶، ارمنستان به عنوان بخشی از قلمرو ایلخانان ایران درآمد و زاکاری‌ها تابع مغولان شدند. پس از سقوط حکومت ایلخانان در اواسط قرن چهاردهم، شاهزادگان زاکاری تا سال ۱۳۶۰ بر
قرن چهاردهم، شاهزادگان زاکاری تا سال ۱۳۶۰ بر لوری، شیراک و دشت آرارات حکومت کردند تا اینکه به دست قبایل مهاجم ترک برافتادند. در ربع آخر قرن چهاردهم، قبیله اغوز سنی آق‌قویونلو، ارمنستان از جمله شیراک را تصرف کرد. در سال ۱۴۰۰ تیمور لنگ به ارمنستان و گرجستان حمله کرد و بیش از ۶۰ هزار نفر از مردم محلی را که از کشتار او زنده مانده بودند، به عنوان برده اسیر کرد. بر اثر این کشتارهای جمعی بسیاری از مناطق از جمله شیراک خالی از سکنه شد. در سال ۱۴۱۰ ارمنستان تحت کنترل قبیله اغوز شیعه قراقویونلو قرار گرفت. به گفته
قبیله اغوز شیعه قراقویونلو قرار گرفت. به گفته مورخ ارمنی توماس متسوب، اگرچه کارا قراقویونلوها مالیات‌های سنگینی بر ارمنیان وضع می‌کردند، سال‌های اولیه حکومت آنها نسبتاً مسالمت‌آمیز بود و برخی بازسازی‌ها در شهرها صورت گرفت. حکومت ایران و روسیه. در سال ۱۵۰۱، اکثر مناطق ارمنستان شرقی از جمله شیراک توسط سلسله نوظهور صفویه ایران به رهبری شاه اسماعیل یکم فتح شد. اندکی پس از آن در سال ۱۵۰۲، شیراک بخشی از بیگلربیگی تازه‌تأسیس ایروان شد؛ قلمرو اداری جدید ایران که توسط صفویان تشکیل شده بود. در نیمه اول سده هجدهم،
توسط صفویان تشکیل شده بود. در نیمه اول سده هجدهم، کومایری تحت حکومت افشاریان و بعداً تحت سلسله قاجاری ایران بخشی از خانات ایروان شد. در ژوئن ۱۸۰۴، امپراتوری روسیه کنترل منطقه شیراک را در آغاز جنگ ایران و روسیه (۱۸۱۳–۱۸۰۴) به دست گرفت. این منطقه با عهدنامه گلستان که در ۱ ژانویه ۱۸۱۳ امضا شد، رسماً بخشی از امپراتوری روسیه شد. در دوره حکومت روسیه، منطقه شاهد رشد سریعی بود و شهر گیومری به یکی از شهرهای در حال توسعه در قفقاز جنوبی تبدیل شد. در سال ۱۸۲۹، پس از جنگ روسیه و ترکیه، مهاجرت زیادی از جمعیت ارمنی
از جنگ روسیه و ترکیه، مهاجرت زیادی از جمعیت ارمنی آناتولی به شیراک به‌وجود آمد، زیرا حدود ۳۰۰۰ خانوار که از سرزمین‌های امپراتوری عثمانی - به ویژه از شهرهای قارص، ارزروم و دغوبایزید - به سمت شرق مهاجرت کرده بودند. در شیراک ساکن شد. الکساندر پوشکین، شاعر روسی، در سفر خود به قفقاز و شرق ترکیه در سال ۱۸۲۹ از این منطقه دیدن کرد. در سال ۱۸۳۷ تزار روسیه نیکلاس اول وارد شیراک شد و شهر گیومری را با نام الکساندروپل دوباره تأسیس کرد. این نام به افتخار همسر تزار نیکلای یکم، شاهدخت شارلوت پروس، که پس از گرویدن به
یکم، شاهدخت شارلوت پروس، که پس از گرویدن به مسیحیت ارتدکس نام خود را به آلکساندرا فیودوروفنا تغییر داده بود، برگزیده شد. یک قلعه بزرگ روسی در سال ۱۸۳۷ در الکساندروپل ساخته شد. این شهر در سال ۱۸۴۰ به‌طور کامل بازسازی شد تا به مرکز استان تازه‌تأسیس الکساندروپل تبدیل شود و در دهه اول رشد سریعی را تجربه کرد. استان الکساندروپل شامل نواحی شمالی ارمنستان شیراک، لوری و تاووش بود. در سال ۱۸۴۹، استان الکساندروپل بخشی از فرمانداری ایروان شد و شیراک به پایگاه مهمی برای نیروهای مسلح امپراتوری روسیه در قفقاز جنوبی تبدیل
نیروهای مسلح امپراتوری روسیه در قفقاز جنوبی تبدیل شد و در آن پادگان‌هایی برپا کردند. در طول جنگ روسیه و عثمانی (۱۸۷۷–۱۸۷۸) ، شیراک یکی از مراکز اصلی نیروهای روسیه شد. پس از تأسیس ایستگاه راه‌آهن در الکساندروپل در سال ۱۸۹۹، شیراک به‌عنوان مرکز بازرگانی و صنعت رشد چشمگیری داشت و به توسعه‌یافته‌ترین منطقه در ارمنستان شرقی تبدیل شد. قرن بیستم. پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ و خروج روسیه از قفقاز جنوبی، نخستین جمهوری ارمنستان در ۲۸ مه ۱۹۱۸ اعلام شد که شامل شیراک نیز می‌شد. در ۱۰ مه ۱۹۲۰، ارمنیان بلشویک محلی با کمک
می‌شد. در ۱۰ مه ۱۹۲۰، ارمنیان بلشویک محلی با کمک جمعیت مسلمان، اقدام به کودتا در الکساندروپل علیه دولت داشناک ارمنستان کردند. این قیام در ۱۴ مه توسط دولت ارمنستان سرکوب شد و رهبران آن اعدام شدند. با این حال، در جریان تهاجم دیگر ترکیه، نیروهای ترک دوباره به شیراک حمله کردند و در ۷ نوامبر ۱۹۲۰ الکساندروپل را اشغال کردند. ارمنستان مجبور شد در ۳ دسامبر پیمان الکساندراپول را امضا کند تا از پیشروی ترکیه به سمت ایروان جلوگیری کند، اما تهاجم همزمان شوروی منجر به سقوط دولت ارمنستان در ۲ دسامبر شد. نیروهای ترکیه پس
دولت ارمنستان در ۲ دسامبر شد. نیروهای ترکیه پس از امضای عهدنامه قارص در اکتبر ۱۹۲۱ توسط دولت‌های شوروی و ترکیه که هردو به رسمیت شناخته نشده بودند، از الکساندروپل بیرون رفت. در زمان بلشویک‌ها، الکساندروپل در سال ۱۹۲۴ به نام ولادیمیر لنین، از رهبران شوروی، به لنیناکان تغییر نام داد. شیراک به یک منطقه صنعتی بزرگ در جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان تبدیل شد. لنیناکان پس از پایتخت کشور یعنی ایروان، دومین شهر بزرگ این جمهوری بود. با این حال، شیراک، و به‌ویژه لنیناکان، در جریان زمین‌لرزه ۱۹۸۸ ارمنستان که بسیاری
در جریان زمین‌لرزه ۱۹۸۸ ارمنستان که بسیاری از مناطق شمالی ارمنستان را ویران کرد، متحمل خسارات زیادی شد. این زمین‌لرزه در امتداد یک گسل رانش شناخته‌شده به طول ۶۰ کیلومتر رخ داد. امتداد و شیب آن موازی با رشته‌کوه قفقاز بود و به سمت شمال - شمال شرق فرورفت. از سال ۱۹۳۰ تا ۱۹۹۵، شیراک امروزی به ۵ منطقه و ۱ شهر تابعه جمهوری در داخل اتحاد جماهیر شوروی ارمنستان تقسیم شد: آماسیا، غوکاسیان، آخوریان، آنی، آرتیک و شهر لنیناکان. با اصلاحات اداری ارضی در سال ۱۹۹۵، ۵ منطقه و شهر گیومری (لنیناکان) ادغام شدند و استان شیراک
و شهر گیومری (لنیناکان) ادغام شدند و استان شیراک را تشکیل دادند. مناطق شهری. در این استان در کل سه شهر وجود دارد به نام‌های گیومری، آرتیک و مارالیک. استان شیراک شامل موارد زیر است. اماکن گردشگری، مذهبی و تاریخی. سازه‌های تاریخی، گردشگری و مذهبی این استان عبارتنداز:
کانتینر حمل و نقل که گاهی «کانتینر کشتی» هم نامیده می‌شود، جعبه فلزی بزرگی است با ابعاد استاندارد که کالا در آن قرار داده می‌شود و آن را به وسیله قطار یا کشتی یا هواپیما یا کامیون حمل می‌کنند؛ این واژه به کامیونی که چنین جعبه‌ای را حمل می‌کند نیز گفته می‌شود. ترابری به‌وسیله بارگنج‌ها را بارگنج‌بری (Containerization) می‌نامند. بارگنج بری سامانه‌ای چندگانه (intermodal) برای ترابری کالاست یعنی دارای ایستگاه‌هایی است که در آن‌ها می‌توان از یک شیوه ترابری به شیوه دیگر منتقل شد. به این‌گونه ایستگاه‌ها،
به شیوه دیگر منتقل شد. به این‌گونه ایستگاه‌ها، ایستگاه‌های چندگانه می‌گویند. در بارگنج‌بری، از بارگنج‌های استاندارد ایزو استفاده می‌شود. این بارگنج‌های استاندارد قابل بارگیری در کشتی‌ها، واگن‌ها و کامیون‌ها هستند. سه درازای استاندارد برای بارگنج‌ها وجود دارد:۶ و ۱۲ متر طول در عرض ۲/۵. کشتی‌ها از نظر نوع کاربری دارای انواع مختلفی هستند که هر کدام برای یک نوع خاص از کالا مورد استفاده قرار می‌گیرد. امروزه حجم بسیار زیادی از کالاها از طریق کشتی حمل می‌شود و دلایل اصلی آن عبارت هستند از؛ محافظت کالا در برابر
اصلی آن عبارت هستند از؛ محافظت کالا در برابر حوادث طبیعی از جمله باران و آفتاب، محافظت کالا در برابر سرقت در طول مسیر حمل، راحتی تخلیه و بارگیری، راحتی صفافی یا دسته‌بندی کردن کشتی در محوطه‌ها و کشتی، استفاده بهتر از فضای کشتی و انبار و بارشماری راحت. استاندارهای شماره‌گذاری. استاندارد ایزو ۶۳۴۶، استاندارد بین‌المللی شماره گذاری و شناسایی بارگنج‌ها می‌باشد.
کیهان‌زایی یا کیهان‌شناسی شاخه‌ای از اخترفیزیک است که به بررسی خاستگاه و ساختار کیهان در مقیاس گسترده می‌پردازد. کوسموگونی به هر الگویی گفته می‌شود که به منشأ کیهان یا جهان می‌پردازد. طرح و توسعه یک مدل نظری کامل، مستلزم بهره‌گیری از دو شاخهٔ فلسفه علم و معرفت‌شناسی است. کیهان‌زایی علمی. در کیهان‌شناسی علمی، نظریه انفجار بزرگ یا مه‌بانگ به‌طور گسترده پذیرفته شده است. مانند بیشتر مدل‌های فیزیکی، این نظریه تغییر وضعیت‌ها را توصیف می‌کند، اما شرایط آغازین پیدایش را مشخص نمی‌سازد. شرایط اولیه یا از داده‌های
را مشخص نمی‌سازد. شرایط اولیه یا از داده‌های تجربی به‌دست می‌آیند یا به‌صورت فرضی پذیرفته می‌شوند. تعیین حالت آغازین (یعنی منشأ واقعی جهان) همچنان چالشی جدی است و درباره‌ی آن اختلاف نظر وجود دارد. چون مدل مه‌بانگ، جهانی منبسط و سردشونده را توصیف می‌کند، ناگزیر در گذشته چگال‌تر و داغ‌تر بوده است. به لحاظ مفهومی می‌توان این روند را تا «لحظه‌ صفر» به عقب برد، اما در محدوده نزدیک به صفر (زمان پلانک) چگالی به حدی می‌رسد که نظریه‌ی نسبیت عام دیگر معتبر نیست. یعنی وقتی در چارچوب ریاضی می‌خواهیم مدل مه‌بانگ را تا
وقتی در چارچوب ریاضی می‌خواهیم مدل مه‌بانگ را تا لحظه صفر عقب بکشیم، در نزدیکی زمان پلانک (تقریباً ۴۳-۱۰ ثانیه)، چگالی و انرژی آن‌قدر بالا می‌روند که نسبیت عام دیگر جواب نمی‌دهد و باید با یک نظریه‌ی گرانش کوانتومی جایگزین شود. در واقع اگر مدل مه‌بانگ فقط تا مرز اعتبار نسبیت عام به عقب برده شود، یعنی تا زمان پلانک، مشکلات اصلیِ مدل مهبانگ کلاسیک همچنان حل‌نشده باقی می‌مانند. دو مشکل اصلی عبارتند از: نظریه‌های حالت آغازین. برای رفع این مشکلات، نظریه‌های گوناگونی مطرح شده‌اند. موفق‌ترین آن‌ها «نظریه تورم
مطرح شده‌اند. موفق‌ترین آن‌ها «نظریه تورم کیهانی» است: در این مدل، جهان در یک بازه‌ی بسیار کوتاه، انبساطی شدید و سریع را تجربه می‌کند که نسبیت عام پیش‌بینی نکرده است. این انبساط عظیم ذرات موجود را رقیق کرده و با ذرات تازه‌ای جایگزین می‌سازد (فرایند بازگرمایش). همین امر همگنی گسترده‌ی جهان را توضیح می‌دهد. ترکیب نظریه‌ی تورم کیهانی با مه‌بانگ و دیگر مفاهیم کیهان‌شناسی، مدل استاندارد کنونی را پدید آورده است. با این حال، تورم به‌تنهایی منشأ نهایی جهان را توضیح نمی‌دهد، زیرا انبساط سریع، شواهد فرآیندهای پیش از
نمی‌دهد، زیرا انبساط سریع، شواهد فرآیندهای پیش از تورم را از بین می‌برد. کیهان‌شناسی کوانتومی. در چارچوب کیهان‌شناسی کوانتومی، دو رویکرد رقیب برای منشأ تکینگی مطرح است: به همین دلیل همچنان روشن نیست که ویژگی‌هایی مانند فضا و زمان خودشان همراه با تکینگی و جهان شناخته‌شده به‌وجود آمده‌اند یا نه. کیهان‌زایی اسطوره‌‌ای. در اسطوره‌شناسی، «اسطوره‌های آفرینش» یا «اسطوره‌های کیهان‌زایی» روایت‌هایی هستند که آغاز جهان یا کیهان را توصیف می‌کنند. برخی از شیوه‌های آفرینش جهان در اسطوره‌ها عبارت‌اند از: اسطوره‌های
آفرینش جهان در اسطوره‌ها عبارت‌اند از: اسطوره‌های آفرینش می‌توانند خاستگاهی علّی ("اتیولوژیک") داشته باشند و در پی توضیح منشأ جهان باشند. برای نمونه، اسطوره آفرینش سومری ("Eridu Genesis")، کهن‌ترین اسطوره آفرینش شناخته‌شده، روایتی از آفرینش جهان را در خود دارد که در آن کیهان از دریای ازلی آبزو ("Abzu") پدید آمده است. اگرچه اسطوره‌های آفرینش گوناگون‌اند، اما ممکن است ایزدان یا نمادهای مشابهی در آن‌ها دیده شود. برای نمونه، فرمانروای خدایان در اسطوره‌شناسی یونانی، زئوس، همانندی‌هایی با فرمانروای خدایان در
یونانی، زئوس، همانندی‌هایی با فرمانروای خدایان در اسطوره‌شناسی رومی، ژوپیتر، دارد. نمونه دیگر، فرمانروای خدایان در اسطوره‌شناسی تاگالوگ، است که همانندی‌هایی با فرمانروایان برخی دیگر از کیش‌های چندخدایی در اسطوره‌شناسی فیلیپینی دارد. مقایسه با کیهان‌شناسی (cosmology). در علوم انسانی، تمایز میان «کیهان‌زایی» ("Cosmogony") و «کیهان‌شناسی» ("Cosmology") چندان روشن نیست. برای نمونه، در الاهیات، برهان کیهان‌شناختی ("Cosmological Argument") فرض می‌کند یک علت نخستین وجود دارد که پیش از جهان بوده (پیشاکیهانی) و
وجود دارد که پیش از جهان بوده (پیشاکیهانی) و ویژگی‌های شخص‌وار دارد؛ یعنی نه صرفاً یک نیروی بی‌جان یا اصل انتزاعی، بلکه موجودی با اراده و آگاهی. ازاین‌رو، این استدلال ماهیتی کیهان‌زایانه دارد. در مقابل، برخی اسطوره‌های آفرینش دینی به یک علتِ نخستینِ غیرشخصی باور دارند، مانند تائوئیسم). اما در نجوم، «کیهان‌زایی» را می‌توان از «کیهان‌شناسی» متمایز کرد. کیهان‌شناسی به بررسی جهان و هستی آن می‌پردازد، بی‌آنکه لزوماً به منشأ آن توجه کند. کیهان‌زایی روایت یا نظریه‌ای دربارهٔ آغاز و منشأ جهان است. بنابراین، میان
دربارهٔ آغاز و منشأ جهان است. بنابراین، میان ایده‌های کیهان‌شناختی و کیهان‌زایانه یک تمایز علمی وجود دارد. بیش از این، کیهان‌شناسی فیزیکی نیز وجود دارد که شاخه‌ای از اخترشناسی است و می‌کوشد همه مشاهدات مربوط به تحول و ویژگی‌های جهان را در بزرگ‌ترین مقیاس‌های آن توضیح دهد.
قارّه یا خُشکاد توده بزرگ، پیوسته و جزیره‌مانندی است که بیشتر آن از آب پوشیده نشده و حومه آن زیر سطح اقیانوس است. البته دو قاره آسیا و اروپا به هم چسبیده‌اند و تنها با رشته‌کوه اورال از هم جدا می‌شوند. گاهی این دو قاره به عنوان یک قاره در نظر گرفته می‌شوند که به آن اوراسیا می‌گویند. در دوران باستان جایگاه و آرایش خشکی‌های زمین با امروزه متفاوت بوده است؛ به طوری که بسیاری از خشکی‌های امروزی به هم چسبیده بوده و چند ابرقاره را تشکیل می‌دادند. روش‌های مختلفی برای تقسیم‌بندی قاره‌ها وجود دارد که تقسیم‌بندی هفت
تقسیم‌بندی قاره‌ها وجود دارد که تقسیم‌بندی هفت قاره یکی از آن‌هاست. در این تقسیم‌بندی، خشکی‌های زمین به هفت قسمت تقسیم می‌شوند که از بزرگ به کوچک بر حسب مساحت عبارتند از: آسیا، آفریقا، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، جنوبگان، اروپا و اقیانوسیه مساحت و جمعیت قاره‌ها. جداول زیر جمعیت و مساحت قاره‌ها را بر اساس مدل هفت قاره‌ای بیان کرده‌اند:
زمین‌شناسی یا ژئولوژی شاخه‌ای از علوم طبیعی است که به زمین و سایر اجرام نجومی، سنگ‌هایی که از آن‌ها تشکیل شده‌اند و فرآیندهایی که طی زمان تغییر می‌کنند، مربوط می‌شود. زمین‌شناسی مدرن به‌طور قابل توجهی با سایر علوم زمین از جمله هیدرولوژی همپوشانی دارد. این به‌طور ذاتی با مطالعه علم سیستم زمین مرتبط است و نفوذ خود را به قلمرو علوم سیاره ای نیز گسترش می‌دهد. زمین‌شناسان، فرآیندهای زمین را مورد مطالعه قرار می‌دهند: بسیاری از فرایندها مانند لغزش زمین، زمین‌لرزه، سیل و فوران آتشفشانی و بعضی کانی‌ها می‌تواند برای
سیل و فوران آتشفشانی و بعضی کانی‌ها می‌تواند برای انسان، خطرناک باشد. زمین‌شناسان تلاش می‌کنند تا این فرایندها را به خوبی درک کنند تا از ساختن سازه‌های مهم در جایی که ممکن است آسیب ببینند جلوگیری کنند. زمین‌شناسان می‌توانند نقشه مناطقی را که در گذشته طغیان کرده‌اند تهیه کنند، همچنین می‌توانند نقشه مناطقی را که ممکن است در آینده تحت تأثیر سیل قرار بگیرند را آماده کنند. این نقشه‌ها می‌توانند برای هدایت توسعه جوامع و تعیین محل حفاظت سیل یا بیمه سیل مورد استفاده قرار گیرند. زمین‌شناسان مواد زمین را مطالعه
قرار گیرند. زمین‌شناسان مواد زمین را مطالعه می‌کنند: مردم هر روز از مواد زمین استفاده می‌کنند. آن‌ها از نفتی استفاده می‌کنند که از چاه‌ها، فلزاتی که از معادن استخراج و از آب‌هایی که از نهرها یا از زیر زمین تهیه می‌شوند، استفاده می‌کنند. زمین‌شناسان مطالعاتی را انجام می‌دهند که سنگ‌های حاوی فلزات مهم را تعیین و معادنی را که آنها را تولید می‌کند شناسایی و روش‌های مورد استفاده برای خارج کردن فلزات از سنگ‌ها را برنامه‌ریزی می‌کنند. آن‌ها کارهای مشابهی را برای یافتن و تولید نفت، گاز طبیعی و آب‌های زیرزمینی
یافتن و تولید نفت، گاز طبیعی و آب‌های زیرزمینی انجام می‌دهند. زمین‌شناسان، کسانی هستند که چگونگی تشکیل زمین، ویژگی‌ها، رویدادهایی که از زمان پیدایش زمین بر آن گذشته است، ساختار، ترکیب سنگ‌ها و کانی‌ها و تاریخچه آن را مطالعه می‌کند. شاخه‌های زمین‌شناسی. زمین‌شناسی به شاخه‌های زیر تقسیم می‌شود:
سنگ‌شناسی یا لیتولوژی که به آن صخره‌شناسی نیز می‌گویند، بخشی از زمین‌شناسی است که به بررسی و پژوهش در خاستگاه ساختار، ویژگی‌ها و تاریخ سنگ‌های لایه جامد زمین می‌پردازد. سنگ‌شناسی یک سنگ، توصیفی از خصوصیات فیزیکی آن در رخنمون‌های قابل مشاهده در نمونه‌های دستی یا هسته‌ای یا با میکروسکوپ با بزرگنمایی کم است. مشخصات فیزیکی سنگ شامل رنگ، بافت، اندازه دانه و ترکیب آن است. سنگ‌شناسی ممکن است به شرح مفصلی از این ویژگی‌ها یا خلاصه‌ای از خصوصیات فیزیکی ناخالص یک سنگ اشاره داشته باشد. نمونه‌هایی از سنگ‌شناسی به معنای
داشته باشد. نمونه‌هایی از سنگ‌شناسی به معنای دوم شامل ماسه‌سنگ، سنگ لوح، بازالت یا سنگ آهک است. سنگ‌شناسی اساس تقسیم‌بندی توالی‌های سنگ به واحدهای سنگ‌چینه‌شناسی منفرد برای اهدافی مانند تهیه نقشه زمین‌شناسی و همبستگی بین مناطق است. در برنامه‌های خاص، مانند بررسی‌های یک سایت، سنگ‌شناسی با استفاده از یک اصطلاح استاندارد مانند استاندارد ژئوتکنیک اروپایی توصیف می‌شود. تفاوت لیتولوژی و پترولوژی. هر دو اصطلاح "لیتولوژی" و "پترولوژی" در زبان فارسی "سنگ‌شناسی" ترجمه شده‌اند. Lith و Petra هردو به معنی سنگ هستند که
شده‌اند. Lith و Petra هردو به معنی سنگ هستند که به‌ترتیب از زبان‌های یونانی و لاتین گرفته شده‌اند. در گذشته، واژهٔ "لیتولوژی" مترادف با سنگ‌نگاری یا پتروگرافی (petrography) گرفته می‌شد، اما امروزه لیتولوژی بر ویژگی‌های سنگ در نمونهٔ دستی و رخنمون‌های سنگی تأکید دارد. سنگ‌نگاری نیز به مطالعهٔ سنگ زیرِ میکروسکوپ گفته می‌شود و واژهٔ "پترولوژی" نیز به مجموع این دو گفته می‌شود. در صنعت نفت، لیتولوژی یا به‌طور خاص‌تر نگاره‌برداری گِل (mud logging) به نمایش گرافیکی سازندهای زمین‌شناسی گفته می‌شود که از میان آن‌ها
سازندهای زمین‌شناسی گفته می‌شود که از میان آن‌ها حفاری انجام شده و روی نگاره‌ای به نام نگاره گِلی ترسیم می‌شوند. با گردش بُرش‌ها در خارج از گودمته، آن‌ها را نمونه‌برداری و بررسی کرده (معمولاً زیر میکروسکوپ ۱۰×) و در صورت نیاز آزمایش شیمیایی می‌شوند. نوع سنگ. نام‌گذاری سنگ‌شناسی بر اساس نوع سنگ است. سه نوع سنگ اصلی عبارتند از: آذرین، رسوبی و دگرگونی. سنگ‌های آذرین مستقیماً از ماگما تشکیل می‌شوند، که مخلوطی از سنگ مذاب، گازهای محلول و بلورهای جامد است. سنگ‌های رسوبی از ذرات معدنی یا آلی تشکیل می‌شوند که در
رسوبی از ذرات معدنی یا آلی تشکیل می‌شوند که در سطح زمین جمع شده و سنگی می‌شوند. سنگ‌های دگرگونی نیز با تبلور مجدد سنگ جامد موجود در شرایط گرما یا فشار زیاد تشکیل می‌شوند. سنگ‌های آذرین بیشتر به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند. سنگ آذرین متشکل از قطعات سنگ شکسته که مستقیماً توسط فرایندهای آتشفشانی (آذرآوار) ایجاد شده است، در دسته سنگ آذرآواری طبقه‌بندی می‌شود. سنگ‌های آذرآواری بیشتر بر اساس میانگین اندازه قطعه (سنگ آواری) و اینکه آیا قطعات عمدتاً بلورهای معدنی جداگانه، شیشه آتشفشانی یا یا تکه‌های سنگ هستند،
جداگانه، شیشه آتشفشانی یا یا تکه‌های سنگ هستند، طبقه‌بندی می‌شوند. طبقه‌بندی‌های بیشتر، مانند ترکیب شیمیایی نیز ممکن است به‌کار رود. سنگ‌های آذرین که دارای دانه‌های معدنی قابل مشاهده (سنگ‌های فانریت) هستند، به‌عنوان سنگ نفوذی طبقه‌بندی می‌شوند، در حالی که سنگ‌هایی که شیشه ای یا بسیار ریزدانه (ناویدا) هستند، به‌عنوان سنگ بیرونی دسته‌بندی می‌شوند. سنگ‌های آذرین نفوذی معمولاً با استفاده از طبقه‌بندی QAPF دسته‌بندی می‌شوند که بر پایه مقدار نسبی کوارتز، فلدسپات قلیایی، پلاژیوکلازها و فلدسپاتویید است.
فلدسپات قلیایی، پلاژیوکلازها و فلدسپاتویید است. طبقه‌بندی‌های ویژه ای برای سنگ‌های آذرین با ترکیبات غیر معمول مانند سنگ فرامافیک یا کربناتیت‌ها نیز وجود دارد. در صورت امکان، سنگ‌های آذرین بیرونی نیز بر اساس ترکیب معدنی با استفاده از طبقه‌بندی بیرونی QAPF دسته‌بندی می‌شوند. اما زمانی که تعیین ترکیب معدنی غیرعملی است، ممکن است آن‌ها را با استفاده از طبقه‌بندی تاس از نظر شیمیایی دسته‌بندی کنند. این طبقه‌بندی بر پایه مقدار کل سیلیس و اکسیدهای فلزات قلیایی و سایر معیارهای شیمیایی است. سنگ‌های رسوبی بیشتر بر
سایر معیارهای شیمیایی است. سنگ‌های رسوبی بیشتر بر اساس سیلیسی‌آواری یا کربناته بودن آن‌ها طبقه‌بندی می‌شوند. سنگ‌های رسوبی سیلیسی آواری بر اساس پراکندگی اندازه دانه و مقادیر نسبی کوارتز، فلدسپار و قطعات سنگی طبقه‌بندی می‌شوند. سنگ‌های کربناته با توجه به اجزای تشکیل دهنده سنگ کربناته، با طبقه‌بندی‌های دانهام یا فولک دسته‌بندی می‌شوند. نام‌گذاری سنگ دگرگونی را می‌توان بر اساس سنگ آغازین، ترکیب کانی، بافت یا رخساره‌های دگرگونی انجام داد. نام‌گذاری بر اساس بافت و پلیت سنگ آغازین (مانند شیل) را می‌توان برای
و پلیت سنگ آغازین (مانند شیل) را می‌توان برای تعریف سنگ لوح و فیلیت استفاده کرد. نام‌های بر پایه بافت شامل شیست و گنیس است. این بافت‌ها، از سنگ لوح تا گنیس، گستره فزاینده‌ای از دگرگونی را تعریف می‌کنند. رخساره‌های دگرگونی توسط میدان‌های فشار-دما که در آن کانی‌های خاصی پدید می‌آیند، تعریف می‌شوند. نام‌های سنگ دگرگونی بیشتری مانند شیست سبز (بازالت دگرگون‌شده و سایر سنگ‌های آذرین بیرونی) یا کوارتزیت (ماسه کوارتزی دگرگون‌شده) نیز وجود دارد. اندازه دانه/آوار. اندازه دانه در سنگ‌های آذرین و دگرگونی، اندازه
اندازه دانه در سنگ‌های آذرین و دگرگونی، اندازه بلورهای موجود در سنگ است. در سنگ‌های آذرین، از اندازه دانه برای تعیین سرعت سردشدن مواد استفاده می‌شود: بلورهای بزرگ معمولاً سنگ‌های آذرین نفوذی را نشان می‌دهند، در حالی که بلورهای کوچک نشان می‌دهند که سنگ، آذرین بیرونی بوده است. دگرگون‌شدن سنگی که عمدتاً از یک کانی تشکیل شده است مانند کوارتزیت یا سنگ مرمر ممکن است باعث افزایش اندازه دانه (رشد دانه) شود، در حالی که دگرگون‌شدن سنگ‌های بریده‌شده ممکن است اندازه دانه را کاهش دهد (بازبلوری شدن هم‌زمین‌ساختی). در
دانه را کاهش دهد (بازبلوری شدن هم‌زمین‌ساختی). در سنگ‌های رسوبی آواری، اندازه دانه قطر دانه‌ها و/یا آوارهایی (پارآوار) است که سنگ را تشکیل می‌دهند. اندازه دانه یا آوار برای تعیین اینکه از کدام سامانه نام‌گذاری سنگ استفاده شود، به‌کار می‌روند (مانند جوش‌سنگ (کنگلومرا)، ماسه‌سنگ یا گل‌سنگ). در مواردی مانند ماسه‌سنگ و جوش‌سنگ که طیف وسیعی از اندازه دانه را پوشش می‌دهند، کلمه ای که محدوده اندازه دانه را توصیف می‌کند، به نام سنگ اضافه می‌شود؛ مانند "جوش‌سنگ ریگی" و "سنگ‌ماسه کوارتزی ریزدانه". کانی‌شناسی. در
و "سنگ‌ماسه کوارتزی ریزدانه". کانی‌شناسی. در سنگ‌هایی که دانه‌های معدنی آن‌قدر بزرگ هستند که با استفاده از لنز دستی قابل شناسایی هستند، کانی‌شناسی مرئی به عنوان بخشی از توضیحات گنجانده می‌شود. در مورد توالی‌هایی که احتمالاً شامل کربنات‌ها، سنگ‌های کلسیتی سیمانی‌شده یا سنگ‌های با رگه‌های احتمالی کلسیتی است، آزمایش وجود کلسیت (یا شکل‌های دیگر کلسیم کربنات) با استفاده از هیدروکلریک اسید و جستجوی جوشندگی، طبیعی است. ترکیب کانی‌شناسی سنگ یکی از روش‌های اصلی طبقه‌بندی آن است. سنگ‌های آذرین بر اساس مقدار مواد
آن است. سنگ‌های آذرین بر اساس مقدار مواد معدنی آن‌ها در صورت امکان با استفاده از طبقه‌بندی QAPF یا طبقه‌بندی‌های ویژه فرامافیک (فوق مافیک) یا کربناتیت طبقه‌بندی می‌شوند. به همین ترتیب، رخساره‌های دگرگونی که میزان قرار گرفتن سنگ در معرض گرما و فشار را نشان می‌دهند و بنابراین در طبقه‌بندی سنگ‌های دگرگونی مهم هستند، با مشاهده فازهای معدنی موجود در یک نمونه مشخص می‌شوند. رنگ. رنگ سنگ یا اجزای تشکیل‌دهنده آن از ویژگی‌های بارز برخی از سنگ‌ها است و همیشه ثبت می‌شود. گاهی این رنگ‌ها برخلاف نمودارهای رنگی استاندارد
گاهی این رنگ‌ها برخلاف نمودارهای رنگی استاندارد است، مانند آنچه که توسط "کمیته نمودار رنگ سنگ" انجمن زمین‌شناسی آمریکا بر پایه سیستم رنگ مانسل تهیه شده است. بافتار. بافتار سنگ پیکربندی مکانی و هندسی تمام عناصر تشکیل دهنده آن را توصیف می‌کند. در سنگ‌های رسوبی، بافتار اصلی قابل‌مشاهده معمولاً لایه است و مقیاس و درجه توسعه لایه‌بندی معمولاً به عنوان بخشی از توضیحات ثبت می‌شود. سنگ‌های دگرگونی (جدا از آن‌هایی که توسط دگرگونی مجاورتی ایجاد می‌شوند)، با بافتارهای مسطح و خطی به‌خوبی توسعه‌یافته مشخص می‌شوند.
مسطح و خطی به‌خوبی توسعه‌یافته مشخص می‌شوند. سنگ‌های آذرین نیز ممکن است در نتیجه جریان یا نشست فازهای معدنی خاص طی فرایند بلورش دارای بافتار باشند و انباشت‌سنگ را تشکیل می‌دهند. بافت. بافت یک سنگ رابطه بین دانه‌ها یا آوارهای منفرد تشکیل‌دهنده آن را توصیف می‌کند. بافت‌های رسوبی شامل درجه جورشدگی، لایه‌بندی تدریجی، شکل و درجه گردشدگی آوارها است. بافت‌های دگرگونی شامل مواردی است که به زمان رشد کانی‌های دگرگونی بزرگ نسبت به مرحله دگرشکلی —پیش از دگرشکلی پورفیری‌آوار—پس از دگرشکلی شکفته‌بلور اشاره دارد. بافت
از دگرشکلی شکفته‌بلور اشاره دارد. بافت آذرین شامل خواصی مانند شکل دانه است که از بلورهایی با شکل بلوری ایدئال (خوش‌وجه) تا بلورهای نامنظم (بی‌وجه) متغیر است و این‌که آیا سنگ اندازه بلورهای بسیار غیریکنواخت (پورفیری) را نشان می‌دهد یا اینکه دانه‌ها در یک راستا قرار دارند (که به‌عنوان بافت زبره‌سنگ توصیف شده است). ساختارهای کوچک‌مقیاس. سنگ‌ها اغلب دارای ساختارهای کوچک‌مقیاس (کوچک‌تر از مقیاس یک رخنمون منفرد) هستند. این ساختارها در سنگ‌های رسوبی ممکن است شامل نقش بستر، موج‌نقش، ترک‌خوردگی خاک و لایه‌بندی مورب
بستر، موج‌نقش، ترک‌خوردگی خاک و لایه‌بندی مورب باشد. این موارد به دلیل اینکه عموماً مشخصه یک محیط رسوبی خاص هستند، ثبت می‌شوند و ممکن است اطلاعاتی در مورد مسیرهای جریان‌های دیرینه ارائه دهند. در سنگ‌های دگرگونی مرتبط با سطوح عمیق‌تر پهنه‌های گسلی، ساختارهای کوچک مقیاس مانند بالشتک‌های نامتقارن و چینهای ریزمقیاس برای تعیین حس جابه‌جایی در منطقه استفاده می‌شوند. در سنگ‌های آذرین، ساختارهای کوچک‌مقیاس بیشتر در گدازه‌ها دیده می‌شوند مانند جریان‌های بازالتی و گدازه بالشی که نشان‌دهنده فوران در یک پهنه آب یا زیر
بالشی که نشان‌دهنده فوران در یک پهنه آب یا زیر یخ است. سنگ‌شناسی سطحی. مواد سطحی تجمیع‌نشده نیز ممکن است دارای سنگ‌شناسی مشخص باشند. این موارد با اندازه و ترکیب دانه تعریف می‌شود و اغلب به تفسیری از نحوه تشکیل واحد سنگی پیوست می‌شود. سنگ‌شناسی‌های سطحی ممکن است به عواملی از جمله فرایندهای دریاچه‌ای، ساحلی، رودخانه‌ای، بادی، یخچالی و نهشته‌های آتشفشانی اخیر نسبت داده شوند. نمونه‌هایی از طبقه‌بندی سنگ‌شناسی سطحی که توسط سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده آمریکا به‌کار می‌رود عبارتند از: "یخ‌نهشته یخچالی"، "لوم"،