payamvha/North_RAG huggingface dataset:
این باور عمیق که سرطان لزوماً یک بیماری دشوار و معمولاً کشنده است در بیشتر افراد مورد بررسی وجود داشت. با این حال شایع‌ترین شکل سرطان، سرطان‌های پوست غیر ملانومایی، که حدود یک سوم موارد سرطان را در سراسر جهان تشکیل می‌دهد، آمار مرگ و میر بسیار پایینی دارند (به دلیل اندک بودن حتی از آمار مرگ و میر ناشی از سرطان مستثنی می‌شوند) و به راحتی و تقریباً همیشه، اغلب در یک جراحی کوتاه و سرپایی، درمان می‌شوند. در برخی فرهنگ‌های دیگر، سرطان به عنوان یک بیماری در نظر گرفته می‌شود که باید با آن «جنگ» کرد و به آن پایان
می‌شود که باید با آن «جنگ» کرد و به آن پایان داد. استعاره جنگ علیه سرطان برای اولین بار ایالات متحده به کار گرفته شد. استعاره‌های نظامی به ویژه در توصیف اثرات انسانی سرطان رایج است و هم بر وضعیت سلامتی بیمار و هم بر نیاز به انجام اقدامات فوری و قاطع فردی به جای تأخیر، نادیده گرفتن یا تکیه کامل به دیگران تأکید می‌کند. استعاره‌های نظامی همچنین به منطقی کردن تن دادن به درمان‌های رادیکال و پر عارضه ضروری کمک می‌کند. در دهه ۱۹۷۰، یکی از درمان‌های جایگزین نسبتاً محبوب سرطان در ایالات متحده، شکل تخصصی از
نسبتاً محبوب سرطان در ایالات متحده، شکل تخصصی از گفتاردرمانی بود. این درمان بر اساس این ایده که سرطان ناشی از نگرش بد است و افرادی با «شخصیت سرطانی»، افسرده و سرکوب شده، از خود نفرت دارند و از ابراز احساسات خود می‌ترسند. این حالت روانی، به صورت ناخودآگاه، سرطان را ایجاد و وخیم‌تر می‌کند. برخی از روان درمانگران ادعا کردند که درمان برای تغییر دیدگاه بیمار نسبت به زندگی، سرطان را درمان می‌کند. تلقین این باور به جامعه سبب می‌شد قربانی به خاطر ایجاد سرطان یا ناتوانی در درمان آن (با تبدیل نشدن به فردی شاد، نترس
در درمان آن (با تبدیل نشدن به فردی شاد، نترس و دوست داشتنی) خود را سرزنش کند. این تکفر همچنین اضطراب بیماران را افزایش می‌داد، زیرا آنها به اشتباه معتقد بودند که احساسات طبیعی غم، خشم یا ترس زندگی آنها را کوتاه می‌کند. این ایده توسط سوزان سانتاگ مورد تمسخر قرار گرفت. او در سال ۱۹۷۸ "بیماری به مثابه استعاره" را پیرامون همین مسئله ساخت و منتشر کرد. اگرچه ایده اصلی شخصیت سرطانی اکنون به‌طور کلی بیهوده تلقی می‌شود، این ایده تا حدی به شکل کاهش یافته و به صورت یک باور گسترده، اما نادرست در جوامع ادامه دارد که
یک باور گسترده، اما نادرست در جوامع ادامه دارد که پرورش عمدی عادت خوش‌بینی باعث افزایش بقا می‌شود. این تصور به ویژه در موضوعات و فرهنگ سرطان سینه مشاهده می‌گردد. یک ایده در مورد اینکه چرا افراد مبتلا به سرطان مورد سرزنش یا انگ قرار می‌گیرند، فرضیه جهان عادلانه نامیده می‌شود. این باور بیان می‌دارد که وقوع سرطان به خاطر اعمال یا نگرش‌های بیمار است. کلیت این تفکر مبتنی بر اعتقاد مقصران است که جهان اساساً عادلانه بوده، بنابراین هر بیماری خطرناکی مانند سرطان باید نوعی مجازات برای انتخاب‌های بد باشد، زیرا در
باید نوعی مجازات برای انتخاب‌های بد باشد، زیرا در دنیای عادلانه، اتفاقات بد برای افراد خوب رخ نمی‌دهد. در ایالات متحده، سرطان به عنوان یک وضعیت محافظت شده توسط کمیسیون فرصت‌های شغلی برابر (EEOC) گنجانده شده است، که عمدتاً به دلیل پتانسیل سرطان برای اثرات تبعیض آمیز بر کارگران دارد. اگر کارفرما باور نادرست داشته باشد که فرد مبتلا به سرطان قادر به انجام صحیح کار نیست و ممکن است بیشتر از سایر کارمندان مرخصی استعلاجی نیاز داشته باشد، تبعیض در محل کار می‌تواند به وجود بیاید. همچنین در صورت وجود سرطان،
به وجود بیاید. همچنین در صورت وجود سرطان، کارفرمایان ممکن است بر اساس تصورات نادرست در مورد ناتوانی‌های سرطانی تصمیماتی برای استخدام یا اخراج کارمندان خود بگیرند. EEOC دستورالعمل‌های مصاحبه را برای کارفرمایان و همچنین فهرست‌هایی از راه‌حل‌های ممکن برای ارزیابی و پذیرش کارکنان مبتلا به سرطان ارائه می‌کند. آمارها. تخمین زده می‌شود در سال ۲۰۲۳ حدود ۲۰ میلیون مورد جدید سرطان در دنیا ایجاد شود و این میزان طی دو دهه آینده حدود ۶۰٪ افزایش بیابد.
شهرستان میاندوآب یکی از شهرستان‌های استان آذربایجان غربی ایران است. مرکز این شهرستان، شهر میاندوآب است. این شهرستان در تاریخ ۱۲ مهر ۱۳۳۷ از شهرستان مراغه جدا شد و مستقل گردید. موقعیت جغرافیایی. شهرستان میاندوآب از شمال با شهرستان ملکان استان آذربایجان شرقی، از شمال غربی با شهرستان چهاربرج، از شرق با شهرستان باروق و شهرستان شاهین دژ، از غرب با شهرستان مهاباد و شهرستان نقده، از جنوب شرقی با شهرستان بوکان و از جنوب غربی با شهرستان مهاباد همسایه است. تقسیمات کشوری. شهرستان میاندوآب دارای ۴ بخش، ۹ دهستان و ۲ شهر
شهرستان میاندوآب دارای ۴ بخش، ۹ دهستان و ۲ شهر به شرح زیر است: جمعیت. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان میاندوآب برابر با ۲۲۵٬۳۴۵ نفر بوده است. توابع کُردنشین. شهرستان میاندوآب، از الحاق بخش‌هایی از ملکان، مهاباد و بوکان تأسیس شده است. در دهه ۱۳۷۰ شمسی، بدون خواست مردم، دهستان مُکریان شمالی که از توابع شهرستان مهاباد بود و ساکنان آن کُرد هستند، به میاندوآب الحاق شد. در اردیبهشت سال ۱۴۰۱ جلال محمودزاده (نمایندهٔ سابق مهاباد) از پیگیری بازگردانی دهستان مُکریان شمالی (دشت شامات) به
بازگردانی دهستان مُکریان شمالی (دشت شامات) به مهاباد خبر داد. روستاهای مرز بین میاندوآب، بوکان و مهاباد، اکثراً کُردنشین هستند اما در حوزه شهرستان میاندوآب قرار گرفته‌اند. روستاهای کُردنشین دهستان مکریان شمالی (که بیش ا ز ۳۰ روستا را دربر می‌گیرد) نسبت به دهستان‌های دیگر که ساکنان آن ترک آذری هستند، دچار محرومیت عمرانی و تبعیض شده‌اند.
ترکی آذربایجانی (به ترکی آذربایجانی: آذربایجان تورکجه‌سی) یا ترکی آذری (به ترکی آذربایجانی: آذری تورکجه‌سی) که در بیشتر زبان‌های جهان با نام زبان آذربایجانی (به آذربایجانی: آذربایجان دیلی) شناخته می‌شود، زبانی از خانواده زبان‌های ترکی است که با چهار گویش عمده در جمهوری آذربایجان و شش گویش اصلی در مناطق آذربایجان ایران مانند گویش تبریز، گویش اردبیل، گویش زنجانی، گویش شاهسونی، گویش سنقری و گویش افشاری تکلم می‌شود. عمده تفاوت گویش جمهوری آذربایجان با ایران، عراق و افغانستان در تلفظ برخی واژگان، وام‌واژگان
عراق و افغانستان در تلفظ برخی واژگان، وام‌واژگان روسی، فارسی، عربی و انگلیسی است که گویش رایج در ایران نزدیکی بیشتری با زبان فارسی دارد و تفاوت‌هایی مختصر در چند مورد دستوری را شامل می‌شود. زبان ترکی آذربایجانی در جمهوری آذربایجان زبان رسمی و در داغستان یکی از زبان‌های رسمی مصوب فدراسیون روسیه است. زبان ترکی آذربایجانی بخشی از شاخه زبان‌های اغوز زبان‌های ترکی است و به ترکی استانبولی، زبان ترکی قشقایی و ترکی خراسانی بسیار نزدیک است. ترکی آذربایجانی به عنوان زبان گفتاری همچنین در نواحی شرقی ترکیه و جنوب
زبان گفتاری همچنین در نواحی شرقی ترکیه و جنوب گرجستان و داغستان و قسمت‌هایی از شمال خراسان رایج است. زبان ترکی آذربایجانی در برخی کشورهای خاورمیانه ازجمله عراق، سوریه و افغانستان هنوز گویشوران بسیاری دارد. زبان ترکی آذربایجانی از زبان‌های فارسی و عربی در واژگان، سامانه آوایی و دستوری اثر پذیرفته است. در ایران، شهرهای تبریز، ارومیه (به غیر از مناطق کردنشین)، اردبیل و زنجان و بخش‌های از استان قزوین به ترتیب بزرگ‌ترین شهرهایی اند که ترکی آذربایجانی در آن‌ها تکلم می‌شود. زبان ترکی‌ای که در ایران و سراسر
تکلم می‌شود. زبان ترکی‌ای که در ایران و سراسر آذربایجان و قفقاز و آسیای صغیر رواج دارد، در منابع تاریخی با عناوین مثل ترکی شیعی، ترکی علوی، ترکی ایرانی یا ترکی آذری یاد شده است. ترکی آذربایجانی علاوه بر مرکز و شمال غرب کشور در جنوب ایران و استان کرمان نیز رواج دارد. افشارهای کرمان و ترک‌های بیچاقچی از اقوام ترک‌تبار منطقه آذربایجان هستند که در دوره‌های مختلف تاریخی به جنوب ایران و منطقه کرمان مهاجرت کرده‌اند. افشارها از گروه‌های قومی بزرگ و پرجمعیت اقوام ترک هستند که علاوه بر آذربایجان در مناطق مرکزی ایران
هستند که علاوه بر آذربایجان در مناطق مرکزی ایران ازجمله زنجان، قزوین و همدان تا خوزستان حضور چشمگیری دارند. در محدوده آذربایجان در گذشته و قبل از گسترش زبان ترکی آذربایجانی، زبان آذری (پهلوی) رایج بود که به مرور پس از ورود و اسکان قبایل تُرک و قزلباش به خصوص در دوره سلجوقیان و صفویه، و ترک سازی به فراموشی سپرده شد. ریشه‌شناسی واژه و تاریخچه. در گذشته، گویشوران بومی این زبان، آن را ترک دیلی یا ترکجه می‌نامیدند که به معنای ترکی است. در سال‌های نخست پس از تأسیس جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی، زبان هنوز در
جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی، زبان هنوز در اسناد رسمی به عنوان ترکی نامیده می‌شد. اما در دهه ۱۹۳۰، نام آن به‌طور رسمی به آذربایجانی تغییر یافت. این زبان همچنان در آذربایجان ایران اغلب با نام تورکی شناخته می‌شود. واژه آذری که اغلب با آذربایجانی قابل تعویض است، از ترکی آذری گرفته شده است. مبلغ فرانسوی سده هفدهم، رافائل دو مان، از اصطلاح ترک عجم برای اشاره به زبان آذربایجانی استفاده کرده است. این اصطلاح توسط بسیاری از نویسندگان معاصر برای اشاره به پیشینه تاریخی مستقیم زبان آذربایجانی مدرن (زبان
پیشینه تاریخی مستقیم زبان آذربایجانی مدرن (زبان آذربایجانی میانه) به کار می‌رود. این واژه از اصطلاحات قدیمی‌تری مانند lingua turcica agemica یا Turc Agemi برگرفته شده است که در کتاب دستور زبانی نوشته شده توسط نویسنده فرانسوی و مبلغ مذهبی کاپوچینی، رافائل دو مان (درگذشته ۱۶۹۶)، در سال ۱۶۸۴ استفاده شده بود. متون محلی این زبان را به سادگی ترکی می‌نامیدند. در دوران اصفهانِ صفویان، این زبان به عنوان قزلباشی نامیده می‌شد تا آن را از رومی (عثمانی) و چغتایی (زبان چغتایی) متمایز کنند، به‌دلیل نزدیکی آن با گویش‌هایی
متمایز کنند، به‌دلیل نزدیکی آن با گویش‌هایی که توسط قزلباش‌ها صحبت می‌شد. تاریخ و روند تکامل. تحول زبان آذربایجانی. زبان آذربایجانی از شاخه شرقی زبان‌های اوغوز (که به آن «ترکی غربی» نیز گفته می‌شود) تکامل یافته است، که طی مهاجرت مردمان ترک در دوران قرون وسطی به قفقاز در اروپای شرقی و شمال ایران در آسیای غربی گسترش یافت. زبان فارسی و عربی بر آذربایجانی تأثیر گذاشته‌اند، اما واژه‌های عربی به‌طور عمده از طریق فارسی ادبی به این زبان وارد شده‌اند. آذربایجانی، شاید پس از زبان ازبکی، بیشترین تأثیر را از فارسی و
پس از زبان ازبکی، بیشترین تأثیر را از فارسی و دیگر زبان‌های ایرانی پذیرفته است—به‌ویژه در آواشناسی، نحو و واژگان، و کمتر در صرف و ساختار کلمات. در دوره حکومت‌های قره‌قویونلو و آق‌قویونلو، زبان ترکی آذربایجانی (که در منابع آن دوره «ترکی» نامیده می‌شد) به‌تدریج به عنوان ابزاری برای بیان ادبی و شعری پدیدار شد. در این دوره، نوشتن به زبان ترکی در دربار و در میان شاعران رایج شد. جهانشاه، حاکم قره‌قویونلو، با تخلص «حقیقی» شناخته می‌شد و سلطان یعقوب، حاکم آق‌قویونلو، نیز به سرودن اشعار به زبان ترکی شهرت داشت. شاعر
نیز به سرودن اشعار به زبان ترکی شهرت داشت. شاعر بزرگ صوفی، قاسم انوار نیز زبان ترکی را به عنوان زبان ادبی پذیرفت و نمونه‌هایی بسیار شاعرانه در این زبان ارائه داد. غلبه ترکی آذربایجانی. زبان ترکی آذربایجانی به‌تدریج جایگزین زبان‌های ایرانی در منطقه‌ای شد که امروزه شمال‌غربی ایران نامیده می‌شود، و همچنین جای زبان‌های متنوع قفقاز و زبان‌های ایرانی رایج در قفقاز، به‌ویژه زبان اودی و زبان پارسی آذری قدیم را گرفت. تا آغاز سده شانزدهم میلادی، این زبان به زبان غالب منطقه تبدیل شده بود. ترکی آذربایجانی یکی از
غالب منطقه تبدیل شده بود. ترکی آذربایجانی یکی از زبان‌های رایج در دربار صفویان، افشاریان و قاجاریان نیز به‌شمار می‌رفت. تحول ادبی ترکی آذربایجانی. توسعه تاریخی زبان آذربایجانی را می‌توان به دو دوره اصلی تقسیم کرد: دوره نخستین (به‌طور تقریبی از سده چهاردهم تا هجدهم) و دوره مدرن (از سده هجدهم تا امروز). زبان آذربایجانی در دوره نخستین با شکل امروزی آن تفاوت‌هایی داشت، ازجمله اینکه دارای شمار بسیار بیشتری واژه‌های قرضی از فارسی و عربی، عبارات و عناصر نحوی بود. نوشته‌های اولیه به زبان آذربایجانی همچنین
بود. نوشته‌های اولیه به زبان آذربایجانی همچنین نشان‌دهنده تعامل زبانی میان عناصر اوغوز و قبچاق در بسیاری از جنبه‌ها (مانند ضمایر، پسوندهای حالت، وجه وصفی و غیره) هستند. با گذار تدریجی زبان آذربایجانی از زبانی تنها برای شعر حماسی و غنایی، به زبانی برای روزنامه‌نگاری و پژوهش علمی، شکل ادبی آن به‌طور نسبی یکپارچه‌تر و ساده‌تر شد و بسیاری از عناصر کهنه ترکی، اصطلاحات متکلف فارسی و عثمانی، و واژگان، عبارات و قواعدی که در میان مردم آذربایجانی رایج نشدند، از میان رفتند. تقسیم زبانی آذربایجانی. الحاق سرزمین‌های
رفتند. تقسیم زبانی آذربایجانی. الحاق سرزمین‌های ایران در قفقاز به امپراتوری روسیه از طریق جنگ‌های ایران و روس (۱۸۰۴–۱۸۱۳ و ۱۸۲۶–۱۸۲۸) باعث تقسیم جامعه زبانی آذربایجانی میان دو کشور شد. پس از آن، دولت تزار روسیه ترویج زبان آذربایجانی را در بخش شرقی قفقاز به عنوان جایگزینی برای زبان فارسی ـ که توسط طبقات بالای جامعه صحبت می‌شد ـ تشویق کرد. این اقدام بخشی از سیاست مهار نفوذ فرهنگی و زبانی ایران در منطقه بود. یکپارچگی زبان آذربایجانی. بین حدود سال‌های ۱۹۰۰ تا ۱۹۳۰، در منطقه‌ای که امروزه جمهوری آذربایجان نامیده
در منطقه‌ای که امروزه جمهوری آذربایجان نامیده می‌شود، رویکردهای گوناگونی برای یکپارچه‌سازی زبان ملی شکل گرفت که توسط دانشمندانی چون حسن‌بیگ زردابی و محمدآقا شاهتختی‌نسکی ترویج یافت. با وجود تفاوت‌های عمده میان این دیدگاه‌ها، هدف اصلی همگی آن‌ها آسان‌سازی خواندن و درک ادبیات برای توده‌های نیمه‌سواد بود. این جریان‌ها به‌طور مشترک از استفاده بیش از حد از عناصر فارسی، عربی و اروپایی در زبان محاوره‌ای و ادبی انتقاد می‌کردند و خواستار سبکی ساده‌تر، مردمی‌تر و قابل فهم‌تر بودند. تغییرات الفبای آذربایجانی. اتحاد
فهم‌تر بودند. تغییرات الفبای آذربایجانی. اتحاد جماهیر شوروی توسعه زبان آذربایجانی را ترویج کرد، اما این روند با دو تغییر پیاپی در الفبا ـ ابتدا از خط فارسی به لاتین، و سپس به سیریلیک ـ به‌طور قابل توجهی با عقب‌گرد مواجه شد. در حالی که آذربایجانی‌های ایران همچنان مانند گذشته از خط فارسی استفاده می‌کردند، این تغییرات در جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان منجر به گسست فرهنگی و زبانی شد. با وجود کاربرد گسترده زبان آذربایجانی در جمهوری سوسیالیستی آذربایجان، این زبان تنها در سال ۱۹۵۶ به‌طور رسمی به عنوان زبان
زبان تنها در سال ۱۹۵۶ به‌طور رسمی به عنوان زبان رسمی آن جمهوری شناخته شد. پس از استقلال در سال ۱۹۹۱، جمهوری آذربایجان تصمیم گرفت از نو به خط لاتین ـ البته به شکل اصلاح‌شده آن ـ بازگردد. گروه‌بندی زبان‌های ترکی. لارس یوهانسون(Johanson, 1998) پراکندگی و گوناگونی زبان‌های خانواده ترکی‌تبار را بر اساس جنبه‌های خویشاوندی ویژگی‌های رده شناختی به شش گروه اصلی تقسیم‌بندی کرد: "ترکی آذربایجانی" یکی از زبان‌های ترکی‌تبار و زبان اغلب مناطق آذری‌نشین ایران ازجمله آذربایجان است. این زبان در کنار ترکی استانبولی و
آذربایجان است. این زبان در کنار ترکی استانبولی و گاگائوز در زیرشاخه غربی از گروه زبان‌های اوغوز قرار می‌گیرد. ترکی خراسانی و ترکمنی زیر شاخه شرقی و زبان قشقایی زیر شاخه جنوبی زبان‌های اوغوز را تشکیل می‌دهند. گویش‌ها. مهم‌ترین گویش‌های زبان ترکی آذربایجانی موجود در ایران عبارتند از: لهجه‌های زبان ترکی آذربایجانی. ایران. بیوک رسول اوغلو است که در سال ۱۹۹۶ طی مقاله‌ای منتشر و اعلام داشته است که این دسته‌بندی بر اساس ملاحظات میدانی و بر مبنای ۱- مشخصات آوایی، ۲- ویژگی‌های جغرافیایی مناطق و ۳- قواعد زبانی
۲- ویژگی‌های جغرافیایی مناطق و ۳- قواعد زبانی (قواعد کلی و هماهنگی اصوات) می‌باشد. بیوک رسول اوغلو لهجه‌های ترکی آذربایجانی در ایران را به ۸ گروه به شرح زیر دسته‌بندی کرده است (در مقاله اصلی لهجه نهم لهجه خلج نامیده شده در حالی که زبان خلجی یک زبان مستقل است): زبان ترکی آذربایجانی در شمال غربی ایران به ۸ لهجه یا گویش اصلی تقسیم می‌شود: همچنین آکوپ دیل آچار، زبان‌شناس ترکیه ای، لهجه ترکی آذربایجانی ایران را به ۹ گروه جغرافیایی به شرح زیر دسته‌بندی کرده است: اطلاعات بیشتری در بارهٔ چگونگی این دسته‌بندی و
اطلاعات بیشتری در بارهٔ چگونگی این دسته‌بندی و استناد علمی آن‌ها در دست نیست. جمهوری آذربایجان. لهجه‌های ترکی آذربایجانی در جمهوری آذربایجان با توجه به ویژگی‌های جغرافیایی و تاریخی به چهار گروه تقسیم شده‌اند: تفاوت این لهجه‌ها در برخی آواها، صداها و نحوه ادای برخی صامت‌ها و مصوت‌ها است. شمار گویشوران. در مورد شمار سخنگویان به زبان ترکی آذربایجانی، اتفاق نظر وجود ندارد و برآوردها ناهمسانند. بنیاد این تفاوت، ارائه نشدن آمار رسمی از سوی ایران و ترکیه و عراق است. تمامی ارقام ارائه‌شده بر پایه برآوردها است.
است. تمامی ارقام ارائه‌شده بر پایه برآوردها است. اتنولوگ یکی از معتبرترین مراجع آمارهای زبانی، جمعیت گویشوران تمام لهجه‌ها و گروه‌های این زبان (شامل دو زیرگروه اصلی آذری شمالی و آذری جنوبی) در سال ۲۰۱۸ میلادی را در مجموع اندکی بیش از ۲۳ میلیون نفر برآورد کرده است. تمامی آذری‌های جمهوری آذربایجان، ایرانیان آذری، ترکمن‌های عراق و سوریه، آذری‌های روسیه و ترکیه و آمریکا و سایر اقلیت‌های آذری زبان در تمام دنیا در این برآورد منظور شده‌اند. سایت اتنولوگ، گویش سلجوقی این زبان را درحال حاضر منقرض اعلام کرده است.
این زبان را درحال حاضر منقرض اعلام کرده است. اتنولوگ، جمعیت آذری زبانان ایرانی را در سال ۲۰۱۶ میلادی را ۱۰٬۹۰۰٬۰۰۰ برآورد کرده، و گسترش آن را در شمال (غربی) و مرکز ایران می‌داند. منابع پژوهشی دیگری جمعیت گویشوران زبان ترکی آذربایجانی در ایران را ۱۵ میلیون نفر ذکر می‌کنند. کتابچهٔ سازمان سیا، شمار سخن‌گویان ترکی آذربایجانی در ایران را معادل ۱۶٪ کل جمعیت این کشور تخمین زده است. برآورد دانش‌نامهٔ زبان کمبریج برای سال ۱۹۸۶، ۱۲ میلیون در کل و ۷ میلیون در ایران (۱۵٪) بوده است (با احتساب قشقایی‌ها). دانش‌نامهٔ
(۱۵٪) بوده است (با احتساب قشقایی‌ها). دانش‌نامهٔ بین‌المللی زبان‌شناسی نیز در برآورد سال ۱۹۸۶، تعداد سخنگویان این زبان را در ایران ۷٬۷۶۰٬۰۰۰ نفر (۱۶٪ درصد) برآورد می‌کند که به تخمین دانش‌نامهٔ زبان کمبریج بسیار نزدیک است. در تخمین‌های دیگری مانند سایت اتنولوگ جمعیت ایرانیان آذری ۱۵٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر اعلام کرده است. هم‌چنین، سازمان سیا در سال ۲۰۰۸ جمعیت ترک‌زبانان جمهوری آذربایجان را ۹٫۰۳٪ از مردم آن کشور گزارش کرده است. آسیب‌پذیری زبان ترکی آذربایجانی. طبق معیارهای یونسکو (۲۰۰۳)، زبان ترکی آذربایجانی در ایران در
یونسکو (۲۰۰۳)، زبان ترکی آذربایجانی در ایران در وضعیت امن قرار دارد (هیچ خطری مبنی بر انقراض آن وجود ندارد). هر چند برخی افراد گاهی نگرانی‌هایی را در این مورد ابراز می‌دارند. به باور محمدباقر کریمی، استاد مهندسی کامپیوتر در دانشگاه آزاد تبریز، زبان ترکی آذربایجانی چنان تضعیف شده است، که گویشورانش در فضاهای رسمی و حتی ادبی گاهی تنها قادر اند، که تنها فعل جمله را به ترکی بگویند و دیگر واژه‌ها، در فضاهای رسمی به فارسی و عربی گفته می‌شود. این زبان در جهت ظرفیت‌سازی برای کسب توانایی هم‌سویی با دستاوردهای جدید
برای کسب توانایی هم‌سویی با دستاوردهای جدید به‌روز نمی‌شود و به‌دلیل نبود نوشتار و نبود کاربرد رسمی، حضور همه‌جانبه اش در زندگی روزمره و رسمی افراد را از دست داده است. گویشوران نیز به مرور حضور ذهن واژه‌ای خودشان در حوزه زبان را از دست داده‌اند و دلبستگی در میان گویشوران برای استفاده کم شده است. بدین ترتیب بیش از پیش تضعیف شده و با از دست دادن جایگاه کاربردی خود به عنوان یک زبان غیررسمی به گوشه انزوا می‌رود و در سرانجام سرنوشتی جز مرگ نخواهد داشت. خطر نابودی زبان یک سیر طبیعی برای بیش تر زبان‌ها در جهان
زبان یک سیر طبیعی برای بیش تر زبان‌ها در جهان درحال رویداد است و انقراض زبان‌ها پدیده‌ای فراگیر در جهان امروز است. برای نمونه حسن راشدی از چهره‌های نزدیک به جریانات قوم گرا، معتقد است با ادامه وضع کنونی آینده‌ای جز نابودی برای زبان ترکی در ایران نمی‌توان تصور کرد. این واکنش‌های افراطی منحصر به زبان‌شناسان یا فعالان فرهنگی و سیاسی نبوده است، بلکه حتی حسن عاملی، امام جمعه و نماینده ولی فقیه در اردبیل (و همچنین عضو مجلس خبرگان) نیز به دفعات اظهارات قوم‌مدارانه داشته است. به عقیده علی ابوالقاسمی کارشناس و
داشته است. به عقیده علی ابوالقاسمی کارشناس و پژوهشگر حوزه تاریخ و فرهنگ، زبان ترکی آذربایجانی شمال استان همدان آسیب دیده است که بخشی از علل آن به بطن جامعه ترک‌زبانان شهرستان‌های شمالی استان همدان برمی‌گردد. به مرور زمان، واژه‌های زبان ترکی در معرض فراموشی قرار گرفته است و کلماتی از دیگر زبان‌ها، ازجمله فارسی و عربی و ترکی استانبولی در میان لهجه‌های ترک‌زبان این استان رسوخ یافته است. با همه این ادعاها مؤسسه آیرام وابسته به حزب عدالت و توسعه اردوغان که تلاش زیادی برای تحریک اقوام آذری در ایران دارد، ادعا
زیادی برای تحریک اقوام آذری در ایران دارد، ادعا می‌کند که میزان توجه و تولید آثار ترکی در ایران بیش تر شده است که با گفتار گروه‌های جدایی طلب پان ترکیست ایرانی تناقض دارد. اثرات متقابل زبان ترکی و فارسی. زبان ترکی آذربایجانی پس از زبان ازبکی دومین زبان از زبان‌های ترکی است که از فارسی بیشترین تأثیر را گرفته است. این تأثیر بیشتر در واج‌شناسی، مجموعه لغات و ساختار بوده است و به‌صورت کمتر در صرف این زبان بوده است. تأثیر عناصر زبان‌های ایرانی بر آغوزی از آسیای میانه آغاز شده است. از سوی دیگر زبان فارسی نیز
میانه آغاز شده است. از سوی دیگر زبان فارسی نیز وام‌واژه‌هایی را از زبان ترکی آذربایجانی گرفته است. در طول تاریخ، سرزمین فارسی‌زبانان، ازجمله فلات ایران، شاهد فرمانروایی سلسلسه‌هایی با منشأ ترکی آذربایجانی بوده است و این عامل بر تأثیر متقابل زبان‌های فارسی و ترکی برهم مؤثر بوده است. غزنویان، سلجوقیان، تیموریان، صفویان و قاجاریان هر یک تأثیر و ردپایی از خود بر فرهنگ و ادبیات فارسی گذاشته‌اند. تأثیر نحوی. جمله‌های مرکب در ترکی تحت تأثیر زبان فارسی تغییر بنیادینی کرده است. خیلی از حروف ربط در زبان ترکی از
کرده است. خیلی از حروف ربط در زبان ترکی از پارسی وام گرفته شده است :ü (و) ve (و)، ya (یا)، ägär (اگر)، čünki (چونکه), gah . . . gah (گه گاه)، häm (هم، نیز)، hämčinin (همچنین)، häṛčänd (هرچند)، härgah (هرگاه)، nä . . . nä (نه .. نه)، näinki (نه اینکه)، yainki (یعنی که)، y axud(یا)، zira (زیرا)، bälkä (بلکه)، hämišä (همیشه)، mägär (مگر). بیشتر این حروف ربط با توجه ساختار متفاوت ترکی، در ترکی وجود ندارند و برخی هم وجود دارند اما به صورت مستقل نمی‌توانند ب‌کار روند و تنها در جمله یا عبارت مرکب به انتهای فعل یا
و تنها در جمله یا عبارت مرکب به انتهای فعل یا اسم می‌چسبند. به‌عنوان مثال در ترکی نمی‌توانید بگویید اگر الف و ب (if a and b) چرا که حرف ربط «و» وجود ندارد و همچنین معادل حرف ربط «اگر» در ترکی (سه) فقط به انتهای فعل می‌چسبد. به همین دلایل زبان ترکی عثمانی، ازبکی، ترکی آذری تحت تأثیر زبان فارسی تغییرات بنیادینی کرده است؛ مانند نمونه‌های زیر: تأثیر ریخت‌شناسی. از نگاه ریخت‌شناسی یا مورفولوژی: کاربرد بسیاری از پسوندهای فارسی، مانند -باز، ستان، دار، دان، پرست، کار، گر و پیشوندهای فارسی مانند بی-، با- و نا-
کار، گر و پیشوندهای فارسی مانند بی-، با- و نا- مانند «قمارباز»، «همکار»، «بی‌ادب» یا «نامرد» کاربرد وجه التزامی مشابه فارسی مانند «آلام» به جای «آلسام» (؟) (بخرم) که بنظر می‌رسد ویژه ترکی آذری ایران باشد. در صفت تفضیلی و عالی پرهیز از ادات «داها» و «ان» (تر، ترین)، مانند «بو اوندان یاواشدی» به جای «بو اوندان داها یاواشدیر» (این از آن آهسته‌تر است) و «لاپ گؤزل طبیعت» به جای «ان گؤزل طبیعت» (زیباترین طبیعت). با توجه به اینکه در ترکی استانبولی زمان حال کامل (ماضی نقلی) وجود ندارد برخی حتی احتمال می‌دهند که
(ماضی نقلی) وجود ندارد برخی حتی احتمال می‌دهند که صرف ماضی نقلی مانند «گلمیشم» یا «گلیپسن» (آمده‌ام، آمده‌ای) که در ترکی ترکیه موجود نیست، نتیجهٔ تأثیر فعل ماضی نقلی در زبان فارسی است. تأثیر واژگانی. زبان ترکی آذربایجانی مانند سایر زبان‌های ترکی از لحاظ واژه تحت تأثیر فارسی قرار گرفته است و وام‌واژههایی از فارسی وارد این زبان شده‌اند. برای نمونه: ادبیات آذربایجانی. اولین شکل شناخته شده در ادبیات آذربایجانی مربوط به شیخ عزالدین پورحسن اسفراینی که یک دیوان شامل غزل فارسی و ترکی آذری سروده‌بود. غزل‌های ترکی
غزل فارسی و ترکی آذری سروده‌بود. غزل‌های ترکی آذربایجانی خود را تحت نام حسن‌اوغلو ثبت کرده است. در سده چهاردهم میلادی آذربایجان، قفقاز و بخش‌های غربی ایران تحت سلطه حکومت‌های قره قویونلو و آق قویونلو بود. در دوران این حکومت‌ها شاعرانی مانند قاضی برهان‌الدین، حبیبی و جهانشاه قراقویونلو با تخلص "حقیقی" زندگی می‌کردند؛ که نخستین آثار ترکی آذری را در آن دوران از خود به جا گذاشته‌اند. اواخر سده چهاردهم، زمان ظهور یکی از بزرگ‌ترین شعرای آذربایجانی، عمادالدین نسیمی بود؛ دیوان اشعار وی از بزرگ‌ترین دیوان شعرهای
بود؛ دیوان اشعار وی از بزرگ‌ترین دیوان شعرهای زبان‌های ترکی به‌شمار می‌رود. آموزه‌های صوفی و عرفانی از اواخر سده ۱۴اُم تا اوایل سده ۱۵اُم میلادی رواج داشت عمادالدین نسیمی یکی از برجسته‌ترین استادان دیوان ادبیات در تاریخ ادبی زبان‌های ترکی‌تبار بوده است. وی به زبان فارسی و عربی نیز آثاری داشته است. پس از معرفی سبک دیوان ادبیات و غزل، عمادالدین نسیمی در سده ۱۵اُم، شاعران مشهور آذربایجانی چون شاه اسماعیل خطایی، قاسم انوار و محمد فضولی ادبیات آذربایجانی را گسترش دادند. کتاب دده قورقود نیز نام یکی از قدیمی‌ترین
دادند. کتاب دده قورقود نیز نام یکی از قدیمی‌ترین داستان‌های اسطوره‌ای ترک‌های اغوز است که در حدود سده شانزده میلادی به صورت مکتوب درآمده است. این مجموعه از ۱۲ داستان به نثر و نظم تشکیل شده و مجموعه پر ارزشی است که زندگی، ارزش‌های اجتماعی و باورهای ایل‌های ترکی را نشان می‌دهد. قدمت داستان‌ها مربوط به سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی می‌باشد. شاعر سده شانزدهم آذربایجانی، محمد فضولی غزل‌های فلسفی، تغزلی و بزمی خود را در زبان‌های ترکی آی، عربی و فارسی می‌سرود. وی با بهره‌گیری از سنت‌های زیبای ادبی از محیط خود،
با بهره‌گیری از سنت‌های زیبای ادبی از محیط خود، و پیروی از میراث پشتیبانش، موجب شد تا فضولی به یکی از چهره‌های برجسته ادبی جامعه ادبیات آذربایجانی تبدیل شود. از محمد فضولی دیوان غزل و قصیده‌ای به یادگار مانده است. سبک شاعران آذربایجانی در ادامه سده ۱۶اُم به سمت عاشیق‌ها رفت و سده شانزدهم پس از تثبیت سیطره سلسله صفوی بر ایران به‌شکل گسترده توسعه یافت؛ و شاه اسماعیل یکم با تخلص خطایی و بعد با پیدایش "سبک قوشما فرزند شاه اسماعیل، شاه تهماسب و بعدتر شاه عباس دوم نیز در گسترش ادبیات آذربایجانی کوشید.قوسی تبریزی
نیز در گسترش ادبیات آذربایجانی کوشید.قوسی تبریزی از شاعران مشهور آذری‌زبان دو نسخه از دیوان ترکی آذربایجانی از وی به جا مانده است و صائب تبریزی شاعر تبریزی‌تبار اهل اصفهان نیز از معروف‌ترین شاعران عصر کلاسیک می‌باشند که هفده غزل به زبان ترکی آذربایجانی سروده است. ادبیات شفاهی آذربایجان. ادبیات شفاهی مردم آذربایجان به قسمتی از ادبیات مردم آذری، باورهای عامه، افسانه‌ها، داستان‌ها، موسیقی، ضرب‌المثل‌ها و رسوم‌های دهان به دهان یا سینه به سینه یا نسل به نسل از نسل‌های گذشته بجا مانده گفته می‌شود. ادبیات شفاهی و
گذشته بجا مانده گفته می‌شود. ادبیات شفاهی و عاشیقی آذربایجانی به علت مردمی بودن، توانسته است بالندگی خود را بسیار خوب حفظ کند. داستان‌های کاملی چون کوراوغلو و اصلی و کرم با سوژه‌های بسیار متفاوتی به‌طور زنده توسط هنرمندان مردمی پدید آمده‌اند. این داستان‌ها برای اولین بار در سده بیستم به صورت کتبی درآمده و مانند بسیاری از آثار ادبی جمع‌آوری شده‌اند. بایاتی‌ها یا دوبیتی‌های شفاهی آذربایجان از غنای بالایی برخوردارند. ادبیات و موسیقی عاشیق‌ها با قدمتی دیرینه جایگاه و تقدس خاصی بین ترک‌زبان‌ها و آذربایجانیان