payamvha/North_RAG huggingface dataset:
در سال ۱۹۹۶، چندین شرکت فیلم‌سازی به دنبال خرید حقوق اقتباس سینمایی آن بودند. در نهایت، تهیه‌کنندگان لورا زیسکین و آرت لینسون از شرکت فاکس ۲۰۰۰ پیکچرز و راسمیت از لایونزگیت فیلمز به‌طور مشترک حقوق رمان را به مبلغ ۱۰۰۰۰ دلار خریداری کردند. جیم اولز برای نوشتن فیلم‌نامه استخدام شد و او چندین پیش‌نویس از فیلم‌نامه را ارائه داد. در ابتدا، کارگردانانی مانند پیتر جکسون و برایان سینگر برای کارگردانی فیلم مطرح شدند، اما در نهایت، دیوید فینچر که پس از موفقیت فیلم "هفت" به شهرت رسیده بود، برای کارگردانی انتخاب شد.
به شهرت رسیده بود، برای کارگردانی انتخاب شد. فینچر به دلیل نگاه تیره و واقع‌گرایانه خود به مسائل اجتماعی و روان‌شناختی، گزینه مناسبی برای این پروژه به نظر می‌رسید. فینچر با اولز همکاری کرد تا فیلم‌نامه را اصلاح کند و تغییراتی را در ساختار روایی و پایان داستان ایجاد کند. یکی از چالش‌های اصلی، وفادار ماندن به لحن و مضامین رمان پالانیک، در عین حال که فیلمی مستقل و جذاب ساخته شود، بود. انتخاب بازیگران. یکی از تهیه‌کنندگان راس بل نقش تایلر داردن را به راسل کرو پیشنهاد داد؛ ولی آرت لینسون تهیه‌کننده‌ای که دیرتر
داد؛ ولی آرت لینسون تهیه‌کننده‌ای که دیرتر به فیلم اضافه شد، نقش را به برد پیت پیشنهاد داد. به علت ارشد بودن لینسون استودیو پیشنهاد او را پذیرفت و نقش به پیت رسید. برد پیت هم در آن زمان به دنبال فیلم تازه‌ای می‌گشت تا شکست فیلم "با جو بلک آشنا شوید" را جبران کند. استودیو که هم باور داشت که وجود یک ستاره بزرگ در فیلم باعث پرفروش تر شدن فیلم خواهد شد به پیت قرارداد ۱۷٫۵ میلیون دلاری را پیشنهاد داد. برای نقش راوی بی‌نام استودیو برای افزایش شانس فروش بیشتر قصد استفاده از چهره‌های جذاب تری مثل مت دیمون و مسن تر
از چهره‌های جذاب تری مثل مت دیمون و مسن تر شان پن را داشت. در عوض کارگردان فینچر ادوارد نورتون را به خاطر نقش‌آفرینی قبلش در فیلم "مردم علیه لری فلینت" به عنوان کاندید این بخش در نظر داشت. در همان زمان استودیوهای دیگری به دنبال متقاعد کردن نورتون برای بازی در فیلم‌های "آقای ریپلی بااستعداد" و "انسان روی ماه" بودند. نورتون به پروژه هیئت منصفه فراری پیوست؛ ولی فیلم به مرحله تولید نرسید. کمپانی فاکس قرن بیستم برای جذب نورتون به او پیشنهاد دستمزد ۲٫۵ میلیون دلاری را ارائه کرد؛ ولی نورتون به دلیل قرارداد داشتن
را ارائه کرد؛ ولی نورتون به دلیل قرارداد داشتن با پارامونت پیکچرز نمی‌تواست پیشنهاد را بلافاصله بپذیرد. او بعدها قراردادش را با پارامونت با بازی در فیلم "کسب و کار ایتالیایی" کامل کرد. در ژانویه ۱۹۹۸ استودیو رسماً ملحق شدن برد پیت و ادوارد نورتون به فیلم را اعلام کرد. بازیگرها با شرکت کردن در کلاس‌های بوکس، تکواندو و کلاس‌های دیگر برای ایفای نقش خود در فیلم آماده شدند. پیت داوطلبانه حاضر شد تا دندانپزشک مقداری از دندان جلوی او را ببرد تا در فیلم دندان‌های کاملاً سالمی نداشته باشد. بعد از فیلم دندان‌هایش به
سالمی نداشته باشد. بعد از فیلم دندان‌هایش به حالت قبلی برگردانده شد. جانین گاروفالو انتخاب اول فینچر برای نقش مارلا سینگر بود؛ ولی او به خاطر محتوای جنسی فیلم نقش را رد کرد. کورتنی لاو و وینونا رایدر دیگر گزینه‌ها برای این نقش بودند. استودیو قصد داشت ریس ویترسپون را برای این نقش انتخاب کند؛ ولی فینچر اعتقاد داشت که او برای این نقش جوان است. در نهایت فینچر هلنا بونهام کارتر را بر اساس نقشش در فیلم "بالهای فاخته" برای این نقش انتخاب کرد. فیلم‌برداری. فیلم‌برداری «باشگاه مبارزه» از اوایل سال ۱۹۹۹ در لس آنجلس
«باشگاه مبارزه» از اوایل سال ۱۹۹۹ در لس آنجلس آغاز شد و حدود چهار ماه به طول انجامید. جف کرونن‌وث به عنوان مدیر فیلم‌برداری با فینچر همکاری کرد. فینچر و کرونن‌وث از تکنیک‌های بصری خاصی برای ایجاد فضایی تاریک، خشن و آشفته استفاده کردند. از جمله این تکنیک‌ها می‌توان به استفاده از نورپردازی‌های کم‌نور، فیلترهای رنگی برای تغییر حس و حال صحنه‌ها، و حرکات دوربین سریع و گاهی نامتعارف اشاره کرد. صحنه‌های مبارزه به صورت کاملاً واقعی و بدون استفاده از جلوه‌های ویژه گسترده فیلم‌برداری شدند تا حس خشونت خام و تأثیرگذار
فیلم‌برداری شدند تا حس خشونت خام و تأثیرگذار به بیننده منتقل شود. بازیگران، به ویژه برد پیت و ادوارد نورتون، خودشان بسیاری از صحنه‌های مبارزه را انجام دادند. طراحی صحنه نیز نقش مهمی در ایجاد اتمسفر فیلم داشت. آپارتمان راوی با وسایل مصرف‌گرایانه و بی‌روح پر شده بود، در حالی که خانه تایلر دردن در محله‌ای مخروبه و کثیف قرار داشت که نمادی از فروپاشی اجتماعی بود. مضامین و تأثیرات فرهنگی. "باشگاه مبارزه" یکی از جنجالی‌ترین فیلم‌های دههٔ نود بود. انتشار دی‌وی‌دی فیلم و تبلیغات باعث افزایش محبوبیت فیلم شد. موفقیت
و تبلیغات باعث افزایش محبوبیت فیلم شد. موفقیت فیلم باعث افزایش شهرت نویسنده رمان شد. بعد از منتشر شدن فیلم، چندین باشگاه مبارزه در ایالات متحده شروع شد؛ تعدادی از این باشگاه‌های مبارزه ویدئوهای خود را به صورت آنلاین منتشر کردند که باعث دخالت مقامات و جلوگیری از این حرکات شد. در سال ۲۰۰۳ "باشگاه مبارزه" به عنوان یکی از ۵۰ فیلم مردانه تاریخ توسط "مجله مردان" شناخته شد. در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۶ فیلم توسط "امپایر" به عنوان نود و هشتمین فیلم برتر تاریخ شناخته شد. مصرف‌گرایی و مادی‌گرایی. یکی از برجسته‌ترین مضامین
و مادی‌گرایی. یکی از برجسته‌ترین مضامین فیلم، نقد شدید بر مصرف‌گرایی و فرهنگ مادی‌گرایی در جامعه مدرن است. راوی، که یک کارمند معمولی است، در ابتدا غرق در تجملات و وسایل بی‌اهمیت است و سعی می‌کند با خرید اشیاء، خلاء درونی خود را پر کند. انفجار آپارتمان او و از دست دادن تمام دارایی‌هایش، نقطه عطفی در زندگی اوست که او را به سمت رهایی از قید و بندهای مادی‌گرایی سوق می‌دهد. تایلر دردن با شعار «شما آنچه نیستید که می‌پوشید، آنچه می‌خرید یا آنچه خانه‌تان پر از آن است» به این موضوع اشاره می‌کند. پروژه هرج و مرج نیز
به این موضوع اشاره می‌کند. پروژه هرج و مرج نیز با هدف تخریب مؤسسات مالی و نمادهای مصرف‌گرایی، این نقد را به اوج خود می‌رساند. مردانگی و بحران هویت. فیلم به بررسی بحران هویت مردان در جامعه پساصنعتی می‌پردازد. بسیاری از مردان عضو باشگاه مبارزه، از مشاغل بی‌معنا و زندگی بی‌هیجان خود رنج می‌برند و احساس می‌کنند که در یک جامعه مصرف‌گرایانه، مردانگی و قدرت آن‌ها از بین رفته است. باشگاه مبارزه به آن‌ها فضایی برای تخلیه خشم، اثبات مردانگی و احساس وجود داشتن می‌دهد، حتی اگر این کار از طریق خشونت باشد. تایلر دردن به
حتی اگر این کار از طریق خشونت باشد. تایلر دردن به عنوان یک رهبر کاریزماتیک، نمادی از مردانگی خام و سرکوب‌نشده است که مردان دیگر را به شورش علیه سیستم فرامی‌خواند. فردگرایی و آنارشیسم. «باشگاه مبارزه» همچنین به مضامین فردگرایی و آنارشیسم می‌پردازد. تایلر دردن و پروژه هرج و مرج، با فلسفه‌های آنارشیستی خود، به دنبال فروپاشی ساختارهای اجتماعی و اقتصادی موجود هستند تا افراد بتوانند آزادانه و بدون قید و بند زندگی کنند. آن‌ها معتقدند که جامعه مدرن افراد را به بردگی کشیده و از آزادی‌هایشان سلب کرده است. این نگاه
کشیده و از آزادی‌هایشان سلب کرده است. این نگاه رادیکال به آزادی و طغیان علیه هنجارهای اجتماعی، یکی از دلایل جذابیت فیلم برای برخی و عامل بحث‌برانگیز بودن آن برای برخی دیگر بوده است. نقد سرمایه‌داری و شرکت‌سالاری. فیلم به شدت به سیستم سرمایه‌داری و شرکت‌سالاری نقد وارد می‌کند. راوی به عنوان یک کارمند بیمه، نمادی از فردی است که در سیستم سرمایه‌داری مدرن به یک مهره بی‌اهمیت تبدیل شده است. او احساس می‌کند که زندگی‌اش هیچ معنایی جز کار برای شرکت و مصرف کالاها ندارد. پروژه هرج و مرج به‌طور مستقیم به این سیستم
ندارد. پروژه هرج و مرج به‌طور مستقیم به این سیستم حمله می‌کند و تلاش می‌کند با تخریب بانک‌ها و برج‌های اعتباری، آن را از بین ببرد. این نقد تند به سرمایه‌داری، فیلم را به یکی از مهم‌ترین آثار سینمایی در زمینه نقد اجتماعی تبدیل کرده است. روان‌شناسی و بیماری‌های روانی. در قلب داستان «باشگاه مبارزه»، مفهوم اختلال هویت تجزیه‌ای و بیماری‌های روانی قرار دارد. کشف اینکه تایلر دردن تنها یک فرافکنی از ذهن خود راوی است، کل فیلم را از دیدگاهی روان‌شناختی مورد بررسی قرار می‌دهد. این موضوع به این معناست که تمام
قرار می‌دهد. این موضوع به این معناست که تمام خشونت‌ها، آشوب‌ها و ایده‌های آنارشیستی از ذهن پریشان و سرکوب‌شده راوی نشأت می‌گیرد. فیلم به زیبایی تأثیر بی‌خوابی مزمن، تنهایی و نارضایتی از زندگی بر سلامت روان را به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد که چگونه یک فرد می‌تواند در مواجهه با این فشارها، به خود تخریبی و خلق شخصیت‌های خیالی روی آورد. پذیرش. گیشه. «باشگاه مبارزه» در زمان اکران خود در گیشه عملکرد متوسطی داشت. فیلم در ۱۵ اکتبر ۱۹۹۹ در آمریکای شمالی اکران شد و در هفته اول اکران خود، حدود ۱۱ میلیون دلار فروش کرد
هفته اول اکران خود، حدود ۱۱ میلیون دلار فروش کرد و در جایگاه چهارم گیشه قرار گرفت. در مجموع، فیلم در ایالات متحده و کانادا به فروش ۳۷٫۱ میلیون دلاری رسید و در سراسر جهان به فروش ۱۰۰٫۹ میلیون دلاری دست یافت. با توجه به بودجه تولید ۶۳ میلیون دلاری، این فروش برای شرکت فاکس قرن بیستم رضایت‌بخش نبود و فیلم در ابتدا به عنوان یک شکست تجاری تلقی شد. واکنش منتقدان. واکنش منتقدان به «باشگاه مبارزه» در زمان اکران، کاملاً دوگانه بود. برخی منتقدان از کارگردانی جسورانه دیوید فینچر، بازی‌های قدرتمند برد پیت و ادوارد
دیوید فینچر، بازی‌های قدرتمند برد پیت و ادوارد نورتون، و مضامین عمیق فیلم تمجید کردند. راجر ایبرت، منتقد سرشناس، در ابتدا نقدی منفی بر فیلم نوشت و آن را «اثری خشن و بی‌معنی» خواند، اما بعدها نظر خود را تغییر داد و آن را «فیلمی بزرگ و تأثیرگذار» توصیف کرد. از سوی دیگر، برخی منتقدان، فیلم را به دلیل خشونت بیش از حد، پیام‌های ضد اجتماعی، و احتمال تشویق به آنارشیسم، به شدت مورد انتقاد قرار دادند. جانت ماسلین از "نیویورک تایمز"، فیلم را «نمایشی از نیهیلیسم افراطی» دانست. با این حال، با گذشت زمان، «باشگاه
افراطی» دانست. با این حال، با گذشت زمان، «باشگاه مبارزه» به تدریج جایگاه خود را به عنوان یک فیلم کالت تثبیت کرد و بسیاری از منتقدان به بازبینی و تحسین آن پرداختند. امروزه، فیلم در وب‌سایت راتن تومیتوز بر اساس ۱۹۲ نقد، امتیاز ۷۹٪ و میانگین نمره ۷٫۴/۱۰ را دریافت کرده است. در وب‌سایت متاکریتیک نیز، فیلم بر اساس ۳۷ نقد، امتیاز ۶۷ از ۱۰۰ را کسب کرده است که نشان‌دهنده «نقدهای عموماً مطلوب» است. تأثیر فرهنگی و میراث. با وجود عملکرد متوسط در گیشه، «باشگاه مبارزه» به مرور زمان به یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین
به مرور زمان به یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین فیلم‌های دهه ۱۹۹۰ تبدیل شد. این فیلم به عنوان یک «فیلم کالت» شناخته می‌شود و طرفداران پروپاقرصی در سراسر جهان دارد. مضامین فیلم، به ویژه نقد مصرف‌گرایی و بحران هویت مردان، همچنان در جامعه مدرن طنین‌انداز هستند و به بحث و تبادل نظر منجر شده‌اند. تأثیر «باشگاه مبارزه» بر سینما، تلویزیون، و حتی ادبیات مشهود است. بسیاری از فیلم‌ها و سریال‌های پس از آن، از سبک بصری، روایت غیرخطی، و مضامین روان‌شناختی این فیلم الهام گرفته‌اند. دیوید فینچر به عنوان یک کارگردان
الهام گرفته‌اند. دیوید فینچر به عنوان یک کارگردان برجسته شناخته شد و «باشگاه مبارزه» یکی از آثار شاخص او به‌شمار می‌رود. نقل قول‌هایی از فیلم، مانند «اولین قانون باشگاه مبارزه این است که دربارهٔ باشگاه مبارزه صحبت نکنید»، به بخشی از فرهنگ عامه تبدیل شده‌اند.
اینچ واحد اندازه‌گیری طول برابر با حدود۰/۰۸۳ فوت و حدود 2.54 سانتیمتر و ۱/۳۶ یارد است. اینچ در لغت به‌معنای یک‌دوازدهم است. استانداردهای مربوط به طول دقیق یک اینچ در گذشته متفاوت بوده‌است، اما از زمان تصویب یارد بین‌المللی در دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ بر اساس سیستم متریک ساخته شده و دقیقاً ۲۵٫۴ میلی‌متر تعریف شده‌است. استفاده. اینچ یک واحد معمول است که معمولاً در ایالات متحده، کانادا و انگلیس استفاده می‌شود. همچنین در ژاپن برای قطعات الکترونیکی مخصوصاً صفحه نمایش‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در بیشتر قاره اروپا نیز
استفاده قرار می‌گیرد. در بیشتر قاره اروپا نیز از اینچ برای صفحه نمایش‌ها استفاده می‌شود. برای انگلستان، راهنمایی در مورد استفاده از بخش دولتی اظهار می‌دارد که از اول اکتبر ۱۹۹۵ بدون محدودیت زمانی، اینچ (به همراه پا) به عنوان واحد اصلی برای علائم راه و اندازه‌گیری‌های مربوط به مسافت (به استثنای ارتفاع و عرضهای ترخیص کالا از گمرک) استفاده می‌شود و ممکن است به دنبال یک نشانه ثانویه یا تکمیلی به دنبال اندازه‌گیری متریک برای اهداف دیگر مورد استفاده قرار گیرد. تاریخچه. اولین مرجع شناخته شده به اینچ در انگلستان
زیاریان یا آل زیار یک خاندان کوچک گیلی-دیلمی در سرزمین‌های جنوب‌شرقی دریای مازندران بودند. امیران زیاری در قرن چهارم و پنجم هجری امیر گرگان و طبرستان بودند و در برخی ادوار قومس، دیلم و گیلان نیز تحت فرمانروایی آنان بود. دودمان زیاریان در ۳۱۹ هجری قمری بدست مرداویج ایجاد گردید و یکی از حکومت‌های دیالمه شد که در میان‌دوره ایرانی توانستند بر بخش‌هایی از خلافت عباسیان امارت کنند. به مرور از وسعت قلمرو زیاریان کاسته شد و به حکومتی دست‌نشانده بدل شدند. اطلاعات دربارهٔ آخرین امیران زیاری محدود است اما حداکثر تا
آخرین امیران زیاری محدود است اما حداکثر تا ۴۸۶ هجری بخشی از سرزمین‌های موروثی خود را حفظ کرده بودند. تبار زیار، نیای خاندان، از منطقه داخل گیلان بود. مرداویج بنیان‌گذار این سلسله است که پیش از به حکومت دست یافتن، در خدمت لشکر علویان طبرستان و اسفار بن شیرویه بود. هدف مرداویج احیای شاهنشاهی ساسانی و خلع قدرت خلافت عباسی بود. او در حمله به جبال و اصفهان و خوزستان، توانست بخش‌های زیادی از سرزمین‌های اسلامی را فتح کند ولی نهایتاً موفق نشد به اهدافش دست یابد و توسط خدمه‌اش به قتل رسید. پس از مرگ مرداویج،
و توسط خدمه‌اش به قتل رسید. پس از مرگ مرداویج، اطرافیان او با برادرش، وشمگیر، بیعت کردند. وشمگیر در همان ابتدای به امارت رسیدن، با لشکرکشی‌های سامانیان و بوییان مواجه شد و این جنگ‌ها در تمام طول حکومتش ادامه یافتند. وشمگیر در نبرد اسحاق‌آباد شکست سختی خورد و نواحی بسیاری از قلمرو او از دست رفت و از آن زمان حکومت زیاریان محدود به گرگان و طبرستان و نواحی پیرامونی آن می‌شد. از آن پس زیاریان، گرچه هنوز رسماً مستقل بودند، اما تابع حکومت‌های همسایه شدند. بیستون روابط نزدیکی با بوییان و خلیفه ایجاد کرد که موجب
روابط نزدیکی با بوییان و خلیفه ایجاد کرد که موجب استقرار آرامش در قلمروش شده و پس از او نیز این الگو، روش غالب در رفتار سیاسی زیاریان شد. قابوس اتحاد با بوییان را شکست و با امیران سامانی متحد شد و نبردهای زیادی میان این دو جبهه درگرفت؛ تا آن که قابوس شکست خورده و به دربار سامانیان پناه برد و تا هجده سال از حکومت دور بود. سرانجام در سال ۳۸۸ هجری قابوس موفق شد سرزمین‌های پیشین خود را بازپس گیرد و یکی از درخشان‌ترین دوره‌های زیاری را رغم بزند. پس از او، امیران زیاری تحت‌الحمایه دربار ترک‌تبار غزنویان شدند. در
زیاری تحت‌الحمایه دربار ترک‌تبار غزنویان شدند. در زمان منوچهر، دودمان زیاری وارد دوران افول خود شده و وابسته به سلاطین ترک‌تباری شد که در خراسان قدرت بیشتری داشتند. بدین ترتیب در این دوره زیاریان از حکومت مستقل تبدیل به قدرتی تحت سلطه، خراجگزار و دست‌نشانده شدند. از دوران حکومت امیران بعدی زیاری، انوشیروان، دارا، کیکاووس و گیلانشاه، اطلاعات کمی در دسترس است. در سال ۴۳۳ هجری، طغرل بیگ حکومت زیاریان بر طبرستان و گرگان را پایان بخشید و در نهایت بقایای این خاندان هم توسط اسماعیلیان الموت منقرض شدند. زیاریان در
هم توسط اسماعیلیان الموت منقرض شدند. زیاریان در ابتدای کار با اتکا به توان نظامی خود، بخش بزرگی از مناطق تحت لوای خلافت عباسی را فتح کردند؛ ولی با درگذشت مؤسس این دودمان، مرداویج، قدرت آن‌ها سریعاً به افول رفت و به یک قلمروی حائل در پیرامون البرز و میان سامانیان و بوییان بدل شدند، که سال‌ها محل نزاع دولت‌های خراسان و جبال بود و امیران زیاری به یکی از این دو سرزمین وابستگی داشتند. تمامی فرمانروایان زیاری برای تأیید شدن حق حکومتشان توسط خلیفه، اعلام اطاعت کردند و به شعائر خلافت تن دادند. آرمان‌خواهی زیاری
و به شعائر خلافت تن دادند. آرمان‌خواهی زیاری برای بازسازی ایرانشهر، گسترش زیدیه و مخالفت این دودمان با نظام خلافت، خیلی زود رنگ باخت؛ با این حال امیران زیاری توجه به فرهنگ و ادبیات فارسی و طبری را فراموش نکرده و ادیبان و عالمان بسیاری در دربار آنان پرورش یافتند. پس از آن که غزنویان جایگزین سامانیان در خراسان شدند، امیران زیاری به این خاندان نزدیک شدند؛ ابتدا با ازدواج سیاسی وابسته به سلطنت غزنوی شدند، سپس به عامل دست‌نشاندهٔ آنان تبدیل گردیدند و اینچنین با افول دولت غزنوی، امارت زیاری هم تسلط خود را از دست
دولت غزنوی، امارت زیاری هم تسلط خود را از دست داد و در دوران پایانی خود تنها در برخی قلعه‌های واقع در البرز مستقر بود. امیران زیاری آثار چندی به زبان طبری، عربی و فارسی تألیف کردند که معروف‌ترین آنها "قابوس‌نامه" اثر عنصرالمعالی کیکاووس است. منبع‌شناسی. میترا مهرآبادی منابع اولیه زیاریان را در سه بخش منابع عینی، تاریخ‌های محلی و منابع عمومی تقسیم کرده‌است: تاریخ محلی ثانویه. کتاب‌هایی هستند که در مورد تاریخ شهر یا منطقه‌ای نگاشته شده‌اند. این کتاب‌ها حاوی اطلاعات ارزشمندی هستند؛ زیرا فقط به وقایع آن شهر یا
ارزشمندی هستند؛ زیرا فقط به وقایع آن شهر یا منطقه پرداخته‌اند و جزئیات را ذکر کردند و از منابع مهم به‌شمار می‌آیند. تاریخ‌های عمومی ثانویه. دسته‌ای از منابع هستند که به شرح وقایع سرزمین‌های اسلامی می‌پردازند. عده‌ای از تاریخ‌نگاران معاصر با زیاریان به خاطر حضورشان در اوضاع سیاسی آن زمانه، به نوشتن این کتاب‌ها پرداخته‌اند و از جمله منابع مهم برای شناخت زیاریان به‌شمار می‌آیند. پیش‌زمینه. در قرن چهارم هجری، که سیصد سال از سقوط ساسانیان و فتح ایران توسط مسلمانان می‌گذشت، اکثر مناطق ایران زمین به دین اسلام
می‌گذشت، اکثر مناطق ایران زمین به دین اسلام درآمده‌بودند؛ ولی در طبرستان و گیلان وضع متفاوت بود. به نوشته مفرد، مردم این نواحی هنوز به دیانت زرتشتی وفادار بودند. به نوشته مادلونگ، بیشتر دیلم و گیل به تازگی توسط ناصرللحق اطروش مسلمان شده بودند. پیش از آنان برخی از آنان زرتشتی و برخی پاگانیست بودند. چون تا آن زمان حاکمان مسلمان نتوانسته بودند بر این مناطق چیره شوند، نوعی آزادی دینی و سیاسی در منطقه حاکم بود. بخشی از مردم تحت تأثیر علویان زیدی، که از دست خلفا به منطقه می‌گریختند، به مذهب تشیع گرویدند و تا
به منطقه می‌گریختند، به مذهب تشیع گرویدند و تا قرون چهارم و پنجم هجری هنوز نیمی از مردم زرتشتی بودند و نیمی دیگر شیعه شده بودند. بسیاری از آنان تازه وقتی جنبش علوی پیروزمند به نظر رسید به آن پیوستند ولی تنها به صورت ظاهری با اسلام تماس پیدا کردند. اسلام زیدی به آنان آموخت تا خلافت عباسی را غصبی ببینند. وقتی از علویان رویگردان شدند، نسبت به هیچ گروه و باور مذهبی‌ای تعلق چندانی نداشتند. در این وضعیت، آموزه رادیکال اسماعیلی که وعده پایان اسلام حاکم و فرارسیدن دوره جدیدی را می‌داد در بین آنان پیرو پیدا کرد.
دوره جدیدی را می‌داد در بین آنان پیرو پیدا کرد. گزارش شده افسار و مرداویج هر دو مدتی تحت تأثیر داعیان اسماعیلی بوده‌اند. در اواسط قرن سوم هجری خلافت عباسی با جنبش‌های استقلال‌طلبانه‌ای مواجه شد که ضعف سیاسی او را در پی داشت. این جنبش‌ها در میان ایرانیان، که از پیش منتظر فرصتی برای شورش بودند، با ظهور دولت‌های سامانیان، صفاریان و زیاریان، به اوج رسید. همچنین اوایل قرن چهارم هجری در شمال ایران جنبش‌های گوناگونی علیه خلیفه آغاز شد که اسفار بن شیرویه، ماکان کاکی، مرداویج و آل بویه از این دسته‌اند. قدرت متمرکز
مرداویج و آل بویه از این دسته‌اند. قدرت متمرکز خلافت شروع به کاهش کرده بود و ماجراجویان جاه‌طلب، جنگ‌سالاران و رهبران نظامی در جای‌جای قلمرو اسلامی شورش می‌کردند و با یکدیگر رقابت می‌کردند. ایران وحدت سیاسی، که در زمان ساسانیان از آن برخوردار بود، را از دست داده بود و به مجموعه‌ای از پادشاهی‌های بی‌ثبات تبدیل شده بود. هیچ صلحی نمی‌توانست دوام بیاورد. بسیاری از مراکز شهری مانند نیشاپور، مرو، بخارا، ری، همدان، قزوین و اصفهان بارها مورد حمله و تخریب قرار گرفتند و ساکنانشان تحت محاصره، گرسنگی، تاراج و کشتار
و ساکنانشان تحت محاصره، گرسنگی، تاراج و کشتار قرار گرفتند. در میان مردمی که عناصر ایرانی داشتند، همچون کردها، دیلمیان و گیل‌ها جنبش‌ها تداوم داشت. مقام خلیفه هنوز در سرزمین‌های سُنی‌مذهب قداست و احترام گذشتهٔ خود را حفظ کرده بود و دولت‌ها مجبور به پذیرش خلافت بودند تا مقام خود را مشروعیت بخشند. اما بزرگ‌ترین چالش برای وجههٔ مذهبی خلیفه، علویان شیعه بودند که ادعای خلافت داشتند. در قرن نهم میلادی (دوم و سوم هجری) دیلمی‌ها که به تازگی اسلام را، حداقل در ظاهر، پذیرفته‌بودند، تحت تأثیر حاکمان زیدی علویان
ظاهر، پذیرفته‌بودند، تحت تأثیر حاکمان زیدی علویان طبرستان قرار گرفتند و احتمالاً در واکنش به سیاست‌های خلافت، با شیعیان حس همدردی یافتند. آن‌ها ابتدا به عنوان مزدور، در حدود قرن سوم هجری، در سرزمین‌های شرقی اسلام، در ارتش خلفا و جنگ‌سالاران ظاهر شدند و به عنوان مبارزانی سرسخت و شجاع شهرت یافتند. گرچه در طبرستان و دیلم زیدیان طرفداران بسیاری یافته‌بودند ولی پس از دو یا سه نسل علویان طبرستان و گیلان از شعارهای عدالت‌طلبانهٔ نخستین خود عدول کرده و به کنار رانده شدند. این اوضاع زمینه را برای قیام اشرافی که نسب
شدند. این اوضاع زمینه را برای قیام اشرافی که نسب خود را به ساسانیان می‌رساندند، فراهم نمود و این منطقه نیاز به حکومتی داشت که هر دو قشر شیعیان و زرتشتیان را اقناع کند. و این در حالی بود که میان فرزندان ناصر کبیر و داعی صغیر اختلاف روی داده بود و در اردوگاه علویان دو دستگی وجود داشت. زیاریان جزو مردم کوه‌نشینی چون دیلمیان، گیلیان و کردها بودند که رسیدنشان به قدرت به بیان مینورسکی در "میان‌پرده دیلمی" تاریخ منطقه را رقم زد. پس از افول اقتدار مستقیم خلافت در شمال‌غرب فلات ایران و ظهور قدرت‌های محلی چون حکام
شمال‌غرب فلات ایران و ظهور قدرت‌های محلی چون حکام ساجی در آذربایجان، بسیاری از سران کوه‌نشین به سربازانی جویای نام و مدعی اقتدار بدل گشتند و در خلاء قدرت مدعی حکومت شدند. موفق‌ترین آن‌ها سه برادر بویی از دیلم بودند. تبار. خاندان زیاریان خود را بازماندگان ارغوش، شاه گیلان در زمان کیخسرو، معرفی می‌کردند. خاندان زیاری مردمی گیلی-دیلمی بودند که در سرزمین‌های جنوب‌شرقی دریای مازندران به قدرت رسیدند. زیار پدر مرداویج و وشمگیر بود و متعلق به یک خانواده سلطنتی گیلی بود که در منطقه داخل گیلان می‌زیستند. دربارهٔ
بود که در منطقه داخل گیلان می‌زیستند. دربارهٔ قومیت خاندان زیاریان، نوشته‌اند که گیل بوده‌اند و مدعی شده‌اند که نسبت خاندانشان به «آغش وهادان» یا «ارغوش فرهادان»، می‌رسد که در زمان کیخسرو پادشاه گیلان بود. همچنین برخی منابع «وردانشاه گیلانی» را جد زیار دانسته‌اند. ابوالفدا در یک اثر خطی گفته‌است که زیار از خاندان شاهنشاهوند، شریف‌ترین طایفه از میان چهار خاندان گیل، بود. همسر زیار دختر تیرداذ و برادرزن او، هروسندان، حاکم وقت پادشاهی گیل، بود. خود زیار در دوران فرمانروایی پسرانش، مرداویج و وشمگیر، تا سال ۳۳۷
فرمانروایی پسرانش، مرداویج و وشمگیر، تا سال ۳۳۷ هجری زنده بود. لازم به ذکرست که گیل‌ها همسایه شمالی دیلمی‌ها در استان گیلان امروزی بودند. این دو قوم بسیار در هم تنیده بودند و در نظر افراد خارج از قلمروشان یکی دانسته می‌شدند. از این رهگذر مورخان، بیشتر از دیلمیان سخن گفته‌اند و گاه گیل‌ها و دیلمی‌ها را به جای یکدیگر به کار برده‌اند. در آن دوره برای دستیابی به مشروعیت سیاسی و پذیرش همگانی لازم بود حاکمان خود را از نژاد شاهان ساسانی — که از دیرباز جنبهٔ تقدس داشتند — معرفی کنند تا مردم با این هم‌تباری،
تقدس داشتند — معرفی کنند تا مردم با این هم‌تباری، حکومتشان را به حق بدانند؛ چنان‌که آل بویه — که از نسل فردی ماهی‌گیر بودند — خود را از نسل ساسانیان معرفی کردند. این احتمال وجود دارد که زیاریان به رسم دیگر خاندان‌های حکومت‌گر خود را به شاهان پیش از اسلام منتسب کرده‌باشند و این مطلب جعلی باشد. گفته‌اند که مادر مرداویج از تبار اسپهبدان رویان بوده‌است و در شجره‌نامه‌ای که عنصرالمعالی آورده، نام چندین فرد تاریخی شناخته شده آمده‌است و برخلاف تبارنامهٔ آل بویه، معتبر به نظر می‌رسد. به نظر محمدعلی مفرد، زیار
معتبر به نظر می‌رسد. به نظر محمدعلی مفرد، زیار می‌بایست خود از خاندان قابلی بوده باشد که توانسته‌بود با دختر یکی از اسپهبدانی که از نسل ساسانیان بودند، ازدواج کند. امیران. مرداویج. مرداویج پیش از حکومتش در لشکر علویان طبرستان و گیلان و سامانیان شهرت داشت و وقتی اسفار بن شیرویه از خراسان به طبرستان لشکرکشی می‌کرد، از مرداویج به عنوان فرماندهی سرشناس دعوت به همکاری نمود. اسفار و مرداویج در سال ۳۱۶ هجری قمری از گرگان به ساری آمدند و به جنگ داعی صغیر، حاکم علویان، رفتند. مرداویج در این نزاع، به انتقام دایی
رفتند. مرداویج در این نزاع، به انتقام دایی خود، هروسندان، داعی صغیر را به قتل رساند. اسفار سپس علیه خلیفه عباسی و امیر سامانی شورید و سپاهی را که عباسیان برای دفع او فرستادند، شکست داد. مردم قزوین در این جنگ از خلیفهٔ عباسی دفاع کردند و عامل اسفار را کشتند. اسفار پس از صلح با امیر سامانی، به قزوین هجوم بُرد و شهر را تاراج نمود؛ چنان‌که مؤذنان را کشت، مسجدها را ویران کرد، بازارها را سوزاند و نماز خواندن را ممنوع کرد و مالیات را افزایش داد.پس از آن، اسفار سپهسالارش، مرداویج، را برای کمک به مهدی بن خسرو فیروز
مرداویج، را برای کمک به مهدی بن خسرو فیروز که در نبردی از محمد بن مسافر شکست خورده بود، فرستاد. مرداویج در طارم، محمد بن مسافر را محاصره کرد و از او برای اسفار بیعت خواست. محمد در همین حال، به مرداویج پیام داد و ستم‌ها و اعمال اسفار را یادآور شد و از وی درخواست کرد که به یاری سپاهیانش، لشکریان اسفار را شکست دهد و بر سرزمین او چیره شود. مرداویج پذیرفت و اسفار را از این اتحاد آگاه کرده و بر او شورید. سپاهیان مرداویج در طالقان اسفار را سربریدند. ابن اسفندیار مرگ اسفار را در ۳۱۹ و ابن اثیر آن را در سال ۳۱۶
مرگ اسفار را در ۳۱۹ و ابن اثیر آن را در سال ۳۱۶ هجری ذکر می‌کنند. پس از مرگ اسفار، ماکان کاکی به طبرستان بازگشت و در گرگان سکونت گزید. مرداویج نیز حاکم دیگر مناطق تحت فرمانروایی او شد؛ ولی به گرگان، پایتخت اسفار، نرفت و از همان‌جا به کشورگشایی پرداخت. نخست به مطیع کردن ممالک سابق اسفار اقدام کرد. مرداویج برای سپاه خود هزینهٔ زیادی می‌کرد که باعث می‌شد عدهٔ زیادی داوطلب حضور در لشکریان او شوند. بخش عمده‌ای از این سربازان از طوایف گیل و دیلم بودند. مرداویج پس از قتل خواهرزاده‌اش، ابی الکرادیس علی بن عیسی
پس از قتل خواهرزاده‌اش، ابی الکرادیس علی بن عیسی طلحی، برای گرفتن انتقام او به شهر همدان حمله کرد و مردم آنجا را قتل‌عام نمود. خلیفه، مقتدر عباسی، با شنیدن اخبار، هارون بن غریب (پسردایی خود) را با لشکر بزرگی به همدان فرستاد که در اطراف شهر با سپاه مرداویج روبه‌رو شد. در نبردی که روی داد، مرداویج سپاه خلیفه را شکست داد. با پیروزی در جنگ جبال، مرداویج توانست به راحتی نواحی کرمانشاه، لرستان، کردستان و پشتکوه را فتح کند. همچنین ابن علان قزوینی را در رأس سپاهی به دینور فرستاد و آن شهر را هم ابن‌علان غارت و
به دینور فرستاد و آن شهر را هم ابن‌علان غارت و تسخیر کرد. گزارش‌ها حاکی از قتل هفده هزار دینوری در روز نخست حمله دارد. ابن‌علان پس از دینور، به حلوان لشکرکشی و آنجا را نیز غارت کرد؛ سپس با غنائم و اسرا نزد مرداویج بازگشت. پس از فتح جبال، مرداویج با خلافت مذاکره کرد و به خواست خلیفه نواحی متصرف خود در همدان و دینور و پیرامون آن را تخلیه کرد و به نمایندگان خلیفه سپرد و به جای آن از خلیفه خلعت و لوای حکومت بر نواحی شرقی جبال از شرق همدان تا ری را گرفت و بدین شکل یکی از امیران امارت‌های استیلا شد. مرداویج لباس