payamvha/North_RAG huggingface dataset:
و عوامل بیگانه را از زادگان خود بیرون راندند. به خاطر این عمل در سال ۱۳۲۶ مفتخر به دریافت مدال درجه اول سلطنت شد. شهرداری رشت. از سال ۱۳۳۰ به مدت دو سال و چند ماه در زمان دکتر محمد صدیق از سوی انجمن شهر رشت به شهرداری این شهر منصوب شد. وی در طی این زمان خدماتی انجام داد: وی برای تأمین هزینه‌های ایجاد قرائت خانه و کلاس‌های اکابر و تأسیس مؤسسات خیریه با نوشتن نمایشنامه‌های «ندای وطن» و «عاقبت وخیم» و «عشق خونین» و به نمایش درآوردن آن‌ها با گروه تأتر «جمعیت آزاد ایران» درآمد خوبی به دست آورد و قسمتی از آن را
ایران» درآمد خوبی به دست آورد و قسمتی از آن را صرف ایجاد کلاس‌های سالمندان و قرائت خانه کرد و نیز بخشی از آن را به خرید زمین ناصریهٔ رشت برای تأسیس بیمارستان اختصاص داد. این بیمارستان پس از این با عوارض شهرداری رشت که از برنج‌های صادراتی اخذ می‌شد، در این زمین ساخته شد که به نام بیمارستان «پورسینا» نامیده شد و به دست «رضا افشار» حاکم وقت گیلان افتتاح گردید. این بیمارستان هم‌اکنون یکی از بیمارستان‌های بزرگ استان گیلان است که حتی پذیرای بیماران زیادی از استانهای مجاور است. سرتیپ پور، عضو هیئت امنای سازمان
مجاور است. سرتیپ پور، عضو هیئت امنای سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران بود و در زمینه تأتر و نمایش و بازیگری نیز فعالیت داشت. او از این ویژگی خود بهره جست و پس از فروپاشی نهضت جنگل، نمایش نامه‌ای به نام «انتقام وطن» نوشت. نمایش نامه‌های دیگری نیز به نام‌های خشایار شاه و فتح آتن، آخرین روز بابل و ترجمه نمایش‌نامه انوشیروان و مزدک نوشته «گریگور یقیکیان» دارد که اغلب این آثار به اجرا درآمده‌اند. نمایندگی مجلس. جهانگیر سرتیپ پور در سال ۱۳۴۲ به نمایندگی مردم رشت در مجلس شورای ملی برگزیده شد. از جمله اقدامات
رشت در مجلس شورای ملی برگزیده شد. از جمله اقدامات سرتیپ پور در این دوران تلاش و پیگیری وی برای تأسیس دانشگاه گیلان است. در سال ۱۳۴۳ پیشنهاد ساخت شعبه دانشکده کشاورزی را در گیلان مطرح می‌کند که در آذرماه ۱۳۴۵ از تابلوی این دانشکده توسط رئیس مجلس وقت پرده برداری شد. ساختن راه رشت ـ فومن، اعتبار خرید برای احداث فرودگاه رشت، خرید بانک خون برای بیمارستان پورسینا، توسعه کتابخانه ملی رشت، گرفتن ۲۰۰ هکتار برای تأسیس دانشگاه گیلان گرفتن زمین و اعتبار برای تأسیس زایشگاه رشت، از دیگر اقدامات اوست. وی در دوران
زایشگاه رشت، از دیگر اقدامات اوست. وی در دوران نمایندگی مجلس در مقابل فراکسیون «کانون مترقی» حسنعلی منصور، فراکسیونی به نام «فراکسیون مستقل» تشکیل داد که مؤثرترین خدمت آن مخالفت با لایحه‌ای بود که به موجب آن مستشاران نظامی آمریکا در صورت ارتکاب جرم از مجازات دستگاه‌های قضائی ایران مصون و محفوظ می‌ماندند. در هنگام طرح لایحه کاپیتولاسیون توسط دولت حسنعلی منصور، با آن به مخالفت صریح کرد و از پشت تریبون مجلس شورای ملی فریاد کشید «این لایحه مخالف عزّت و شرف و اقتدار ملت ایران است. تصویب این لایحه ستم به ملت
اقتدار ملت ایران است. تصویب این لایحه ستم به ملت است، بملّت ستم نکنید که خود دچار آن خواهید شد». او در دوران نمایندگی نطق مستدلی در مخالفت با جدایی بحرین از ایران ایراد نمود و از مخالفان این امر بود. سرتیپ پور از سال ۱۳۵۰ از کارهای سیاسی کناره گرفت و به کارهای فرهنگی و هنری اشتغال یافت مثل عضویت در کنگره‌های بین‌المللی باستان‌شناسی و هنر ایران و ریاست هیئت مدیره فولکولوریک ایران پرداخت. فعالیتهای فرهنگی. وی پیوندی ناگسستنی با آداب و سنن و فرهنگ قومی گیلان زمین داشت. مقاله‌ای نیز با عنوان «گیلان از دیدگاه
زمین داشت. مقاله‌ای نیز با عنوان «گیلان از دیدگاه هنر» به چاپ رسیده‌است که در آن به موسیقی ایرانی پرداخته‌است. آثاری که از وی به چاپ رسیده‌است بدین قرار است: همچنین وی ترانه سرای آهنگ های بسیاری بوده است، ‌از جمله آهنگ خروسخوان (به آهنگسازی حبیب الله بدیعی) (برای فیلم خورشید می درخشد) و ... جهانگیر سرتیپ پور در هفتم آذرماه ۱۳۷۱ ش در تهران چشم از جهان فروبست و در قبرستان سلیمان داراب رشت به خاک سپرده شد.
رویدادها. آغاز یک رشته از جنگ‌ها میان امپراتوری بیزانس و شاهنشاهی ساسانی. زادروزها. معاویه یکم، بنیادگذار دودمان اموی.
بقعه خواهر امام رشت منسوب است به «فاطمه اخری» دختر موسی کاظم و خواهر رضا. این آرامگاه در گذشته معروف به «امامزاده لاله شوی» بود و ظهیرالدین مرعشی در کتاب «تاریخ گیلان و دیلمستان» که در اواخر قرن ۹ هجری نوشته شده، از این بقعه با همین نام یاد کرده‌است. ظاهراً علت این نامگذاری مربوط به نحوه کشف این مزار بوده‌است. سپس در دوره ناصری در سال ۱۲۸۲ ه. ق، ملا حسنعلی حسنی در ایام حکومت قاسم خان والی بنای بقعه بزرگی را در این مکان با صحن و ایوان و مسجد و سرداب آغاز کرد که پس از مرگ او به پایان رسید و تصویر آن در
کرد که پس از مرگ او به پایان رسید و تصویر آن در کتاب‌های جهانگردان و اروپایی‌ها به چاپ رسیده‌است. حاجی ملا رفیع شریعتمدار (مجتهد و متمول تراز اول گیلان در عهد ناصری) در آخرین سال حیات خود یعنی در ۱۲۹۲ ه. ق برای این بقعه سردری ساخت که هنوز پابرجاست. این بقعه در دوره قاجار محل بست نشینی مقصرین بوده و در دوره مشروطه محل تحصن و تظاهرات مردم به شمار می‌آمده‌است. در حال حاضر این بقعه نیمه بازسازی شده‌است و در محله مال‌فروشان واقع است.
شهرداری رشت یتٚآ نهاد عمومی اما غیردولتی است در شهر رشت تأسیس شد شهرداری رشت سابقه‌ای همتراز با شهرداری تهران دارد پس از شکل‌گیری مشروطیت در ایران با تصویب قانون بلدیه در ۱۲۸۶ خورشیدی رسماً تأسیس شد و در زمره اولین بلدیه‌های ایران است؛ و پیش از تصویب قانون بلدیه اداره شهر بر عهده انجمن بلدیه رشت بود. این نهاد عمومی مسئولیت اداره کلانشهر رشت را به عهده دارد. مدیریت این سازمان با شهردار رشت است که از طریق آرای شورای شهر رشت انتخاب می‌شود و حکم وی توسط وزیر کشور ابلاغ می‌شود. شهرداری رشت، شامل ۵ منطقه‌است که
ابلاغ می‌شود. شهرداری رشت، شامل ۵ منطقه‌است که اداره مناطق شهری رشت به عهده شهردار منطقه می‌باشد و هر منطقه شامل چند ناحیه شهری است شهر رشت دارای ۱۵ ناحیه شهری می‌باشد، این نواحی شامل بر ۵۵ محله شهری است. بودجه شهرداری از درآمدهای نقدی و غیرنقدی خودش و عوارض پرداختی شهروندان رشتی تأمین می‌شود. در حال حاضر رحیم شوقی چهارده شهردار شهر رشت می باشد تاریخچه. حاجی میرزا خلیل که از مشروطه خواهان صدیق بود مأمور تأسیس بلدیه (شهرداری) گردید و انجمنی به ریاست حاجی میرزا یوسف خان و عضویت سید مهدی رئیس الواعظین، ناصر
یوسف خان و عضویت سید مهدی رئیس الواعظین، ناصر التجار، میر احمد امام، حاجی میرزا ابوطالب و میر منصور هدی به نام «انجمن بلدیه» به او کمک فکری می‌کردند. اصطلاحات آن روزی شهر که در اطرافش فعالیت می‌شد، عبارت بود از سنگفرش کوچه‌ها و خیابانها (در آن تاریخ اغلب نقاط شهر خاکی و به مجرد ریزش باران غیرقابل عبور بود)، طاق زدن زیر معابر به منظور عبور فاضلاب (گودالهایی از بارندگی تشکیل می‌شد که مردم مجبور بودند به گرده افراد سوار شده از منطقه آب گرفته بگذرد)، رسیدگی به قصابخانه و نانواها و تنظیفات شهری و شماره‌گذاری در
و نانواها و تنظیفات شهری و شماره‌گذاری در شبکه‌ها و از این قبیل که هر یک در آن زمان دارای اهمیت خاصی بودند. حاجی میرزا خلیل آقا، اولین رئیس انجمن بلدیه رشت، فرزند میرزا مهدی شریعتمدار به حاجی ملارفیع بود. وی کار سازندگی در سطح شهر را با جدیت تمام آغاز کرد. در شماره ۱۸ روزنامه نسیم شمال به تاریخ ۹ ربیع الثانی ۱۳۲۶ صفحه ۳ می‌خوانیم. انجمن مبارک بلدیه به سعی و اهتمام آقای حاج میرزا خلیل آقا که رئیس بلدیه است، شب و روز در فکر ترفیع حال اهالی و تخفیف قیمت اجناس و ارزانی ارزاق می‌باشند. راه پیر بازار که از خرابی
ارزانی ارزاق می‌باشند. راه پیر بازار که از خرابی ممتنع العبور بود، در این ایام به اهتمام بلدیه به نیکوترین طرحی مشغول تعمیر است و ایضاً بلدیه قول داده‌است که هر شب هزار چراغ از الکتریسیته و فانوس‌های ملّون در معابر و محلات شهر رشت روشن کند. در زمان تصدی حاج میرزا خلیل آقا، ساختمان کنونی شهرداری رشت هنوز ساخته نشده بود و اداره بلدیه در محل ساختمان «خوستاریا» مستقر بود. بر پایه خبری که تحت عنوان اخبارات شهری در شماره ۱۲ روزنامه نسیم شمال در سال ۱۲۸۶ هـ. ش منتشر شده، نخستین اداره بلدیه رشت، پس از انتخاباتی که
شده، نخستین اداره بلدیه رشت، پس از انتخاباتی که در روز دهم بهمن ماه ۱۲۸۶ برای تشکیل انجمن بلدیه برگزار شد، تأسیس گردید. برگزاری انتخابات مذکور و آغاز به کار اداره بلدیه که هم‌زمان با تهران صورت پذیرفت، تأثیرات فراوانی در توسعه شهری رشت داشت. بر طبق خبر درج شده در روزنامه پرورش شماره ۱۳۵ چهارشنبه اول تیر ماه ۱۳۰۵، اداره بلدیه رشت در این تاریخ به ساختمان نوساز خود انتقال یافت. ساختمانی که با الهام از معماری نئوکلاسیک اروپا به ویژه معماری سنت پیترزبورگ روسیه و توسط معماران ایرانی مقیم رشت ساخته شد و هم‌اکنون
توسط معماران ایرانی مقیم رشت ساخته شد و هم‌اکنون نیز پس از گذشت ۷۵ سال مقر شهرداری رشت است. ساختمان مرکزی. مجموعه میدان شهرداری. کاخ شهرداری و نیز موزه پست و ساختمان قدیمی هتل ایران می‌باشد. مجموعه میدان شهرداری رشت را تشکیل می‌دهند در اوایل سلطنت رضا شاه پهلوی (۱۳۰۴-۱۳۲۰ ه‍.ش) احداث شده‌است. به هنگام وقوع زلزله مهیب و ویرانگر منجیل در سال ۱۳۶۹ آسیب دیده بود که چندی بعد به صورت سابق بازسازی گردید. مجموعه شهرداری مربوط به دوره است و در رشت، میدان شهرداری واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۱۵۱۶
واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۱۵۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ویژگی‌ها. آرم شهرداری رشت. آرم شهرداری رشت با قدمت دیرینه از دو کلید به عنوان نماد کلید بازگشایی مشکلات شهری طراحی گردیده‌است. از این آرم در پرچم‌های پل‌های درون‌شهری رودخانه‌های رشت و پل‌های تقاطع‌های غیرهمسطح به عنوان نماد شهر استفاده می‌شود. کلید طلایی شهر. کلید طلایی شهر برگرفته از نماد شهرداری به ابتکار شهرداری به نخبگان شهر رشت اهدا می‌شود. در شهریور ۱۳۹۳ نخستین کلید طلایی رشت در مراسمی به پروفسور مجید
نخستین کلید طلایی رشت در مراسمی به پروفسور مجید سمیعی برترین جراح مغز دنیا اهدا شد. وی در هنگام دریافت این جایزه گفت: برج ساعت. زنگ ساعت مجموعه در هر ساعت برابر با عدد ساعت و هر نیم ساعت یک زنگ به صدا در می‌آید. گروه موزیک. اجرای موزیک زنده به‌طور روزانه در صبحگاه و مناسبت‌ها توسط گروه ارکستر شهرداری رشت رو به روی درب شهرداری داخل محوطه میدان و در محوطه مخصوص گروه ارکستر از ویژگی‌های بی‌نظیر شهرداری رشت است. ساختمان جدید. ساختمان جدید شهرداری رشت با مساحت حدود ۱۰ هزار متر مربع شامل قسمت‌های اداری، آمفی
حدود ۱۰ هزار متر مربع شامل قسمت‌های اداری، آمفی تئاتر، سالن‌های نمایش و فعالیت برای NGOها در انتهای بلوار امام خمینی شهر رشت ساخته شده‌است و پس از انتقال شهرداری به ساختمان جدید ساختمان قدیمی تبدیل به موزه بلدیه رشت و مرکز اسناد شهرداری رشت خواهد شد.
سُرخابْ یکی از کوی‌های بزرگ و قدیمی شهر تبریز است که به نام کوه سرخاب یا «عینالی داغی» مجموعه بلندی ها، دره ها و تپه های سرخ رنگی است که جزو کوه های «مورو» است نامگذاری شده است. این کوه مشرف به شهر تبریز و در بخش شمالی این شهر قرار گرفته است. ارتفاع آن در بلند ترین نقطه ۱۹۶۰ متر از سطح دریا است. این کوی در شمال شهر و در حوزهٔ منطقهٔ یک شهرداری تبریز است. این کوی در دامنه کوه عون بن علی قرار گرفته‌است. نادر میرزا در تاریخ و جغرافیای دارالسلطنهٔ تبریز می‌نویسد: بیشتر اهالی این کوی به همراه کوی‌های باغمیشه،
بیشتر اهالی این کوی به همراه کوی‌های باغمیشه، قراملک، دوه‌چی و ششگلان هنگام جنبش مشروطه ایران مخالف مشروطه بوده و با اهالی کوی‌های خیابان و امیرخیز که طرفدار مشروطه بودند مخالفت کرده و با آنها درگیر جنگ داخلی شدند. ریشه نام کوی سرخاب. تفسیرهای فراوانی درباره نامگذاری و نام این کوی وجود دارند و در کتاب‌های تاریخی اشارات زیادی به آنها شده‌است. از جمله این نوشته‌ها می‌توان از موارد زیر نام برد: سرخاب در نظر شعراء. کمال خجندی در یکی از آثار خود دربارهٔ سرخاب چنین می‌نویسد: سید جلال عضد نیز می‌گوید:
ماگاس (به روسی: Мага́с) مرکز جمهوری اینگوشتیای فدراسیون روسیه است. شهر ماگاس در سال ۱۹۹۵ بنیاد شد و در سال ۲۰۰۲ بجای شهر نازران که پیشتر پایتخت این جمهوری بود به پایتختی برگزیده شد. جمعیت ماگاس تنها ۵۲۴ نفر است (برآورد ۲۰۱۰). پیشینه. مسعودی، تاریخ‌نگار مسلمان، پایتخت الان‌ها را «معص» می‌نویسد که تصحیفی از «مغص» و این نیز خود معرّب «مگس» است که می‌تواند به شهر امروزی ماگاس اشاره داشته باشد. «مگس» پایتخت الان بود که در طی حمله مغول در سال ١٢٣٩م ویران شد. عطاملک جوینی، تاریخ‌نگار ایرانی دوره مغولان شرحی از این
جوینی، تاریخ‌نگار ایرانی دوره مغولان شرحی از این لشکرکشی را در «ذکر استخلاص بلغار و حدود آس و روس» آورده‌است: «بابتدا شهر بلغار را که به مناعت موضع و عُدَد بسیار در آفاق مشهور بود به قهر و قسر بگرفتند و اسوه بأمثالها خلق آن را بکشتند و اسیر راندند و از آنجا متوجه بلاد روس گشتند و اطراف آن را مستخلص کردند تا شهر مکس که خلق آن به عدد مور و ملخ بود و جوانب بغیاض و بیشه ملتف بود، چنانک مار را از میان گذر نبود. به اتفاق پادشاه‌زادگان بر جانبهای آن بایستادند و به ابتدا از هر سویی در پهنای آنک سه چهار گردون بر
به ابتدا از هر سویی در پهنای آنک سه چهار گردون بر مقابل یکدیگر روان شود راه ساختند و مجانیق بر بارهٔ آن نهادند. در مدت چند روز در آن شهر جز هم نام آن نگذاشتند و غنایم بسیار یافتند و فرمان رسانیدند تا گوشهای راستِ مردم باز کردند. دویست و هفتاد هزار گوش در شمار آمد و از آنجا پادشاه‌زادگان عزم مراجعت کردند.» منابع. ویکی‌پدیای انگلیسی.
آراخنه، نام یک زن در اساطیر یونان باستان است که آتنا ایزدبانوی خرد و هنر و جنگ را به مسابقه بافندگی طلبید ولی الهه بر او خشمگین شد و پارچه‌هایش را پاره پاره کرد و سر و تنش را شکست و او را به صورت عنکبوت در آورد. آراخنه به زبان یونانی به مفهوم عنکبوت آورده شده. چنین روایت است که آراخنه بافندگی را از آتنا آموخت و در این هنر از وی پیشی جست، زان‌پس مقام استاد را به‌هیچ گرفت. آتنا را این رفتار گران افتاد و به‌هیبت پیره‌زنی بر آراخنه ظاهر شد و به‌او هشدار داد تا از برانگیختن خشم خدایان بپرهیزد. آراخنه مجذوب از
از برانگیختن خشم خدایان بپرهیزد. آراخنه مجذوب از توانایی خویش نه‌تنها پند پیرزن را نپذیرفت بلکه آتنا را به‌مسابقه طلبید تا برتری خویش را در هنر بافنگی به‌او بنماید. آتنا پرده از رخ بداشت و پیشنهاد آراخنه را پذیرفت. آتنا تار و پود فرشی را به‌سرانگشتان توانای خویش چنان درهم آمیخت تا برتری خدایان المپ و خویشتن پرستی آدمیان را به‌نقش آورد. آراخنه نیز با هنرمندی به‌طراحی نشست و صحنه‌ای از عشق‌بازی گناه‌آلود خدایان را برپهنه ابریشمین‌فرشی زیبا به‌تصویر کشید. فرش آراخنه به کمال زیبایی و هنرمندی آراسته بود و از هر
به کمال زیبایی و هنرمندی آراسته بود و از هر آلایشی به‌دور. آتنا در آتش فتنه حسادت و خشمگین از نقش آشکار معصیت خدایان، فرش آراخنه را نابود کرد و آراخنه، سرگشته از خشم انتقام خدایان به‌جنگلی پناه برد و خود را به‌دار آویخت. اما آتنا از مرگ آراخنه جلوگیری کرد و او را تبدیل به عنکبوتِ بافنده نمود.
ترکیب‌بند مجموعهٔ چند غزل یا قصیده بر یک وزن که هر کدام قافیهٔ مخصوص به خود را دارد و بیت‌های متفاوتی در بین هر غزل، عامل اتصال غزل‌ها با یکدیگر است. تفاوت اساسی ترکیب‌بند و ترجیع‌بند در این است که در ترجیع‌بند، بیت ترجیع همهٔ قسمت‌ها یکسان است، ولی در ترکیب‌بند، بیت ترکیب متفاوت و قافیه‌ای هر بار به‌گونه‌ای دیگر دارد. معروف‌ترین ترکیب‌بندهای فارسی از محتشم کاشانی (واقعهٔ کربلا) و جمال‌الدین عبدالرزاق اصفهانی (در نعت پیامبر اسلام) و وحشی بافقی (شرح پریشانی) است. موضوع ترکیب‌بند مواردی از قبیل مدح، وصف، رثا،
موضوع ترکیب‌بند مواردی از قبیل مدح، وصف، رثا، عشق، و عرفان را دربر می‌گیرد.. بلندترین ترکیب بند زبان فارسی از فدایی مازندرانی در شرح واقعه کربلا در ۴۰۰۰ بیت سروده شده‌است.
برآافزا وسیله‌ای در لبه فرار بال برای افزایش نیروی برآ در بال هواگردها است. نیروی برآ نیروی اصلی عامل نگهدارنده وسایل پرنده در هوا و عامل غلبه بر نیروی وزن هواپیما می‌باشد. نیروی برآ (lift) دارای ارتباط مستقیم با سرعت هواپیما بوده و با افزایش سرعت افزایش و با کاهش سرعت کاهش میابد؛ بنابراین در رژیمهای پروازی برخاست و نشست که سرعت هواپیما کم است برای جبران کمبود نیروی برآ از برآافزا استفاده می‌شود. منابع. مکانیک پرواز، نوشته مهندس صدرایی، انتشارات دانشگاه امام حسین.
شَهپَر وسیله‌ای روی بال هواپیما است که عامل چرخش آن است. شهپرها سطوح کنترلی لولاداری هستند که به لبه فرار یک هواپیما یا هر گونه هواگرد بال-ثابت متصل می‌شوند. شهپرها معمولاً به گونه‌ای با هم مرتبط هستند که وقتی یکی به پایین می‌رود دیگری رو به بالا می‌رود: شهپر پایین‌رو نیروی برآر هواپیما را افزایش می‌دهد و شهپر بالارو از آن می‌کاهد. شهپر جلوی بال شهپر حمله نام دارد. دینامیک پرواز. شهپرها معمولاً به‌صورت جفت به یکدیگر متصل‌اند، به‌گونه‌ای که وقتی یکی به سمت پایین حرکت می‌کند، دیگری به سمت بالا می‌رود: شهپرِ
حرکت می‌کند، دیگری به سمت بالا می‌رود: شهپرِ پایین‌رفته، نیروی برآر بال را افزایش می‌دهد و شهپرِ بالارفته، نیروی برآر را کاهش می‌دهد. این تفاوت، باعث ایجاد گشتاور چرخشی (که گاهی «بانک» نیز نامیده می‌شود) حول محور طولی هواپیما (از دماغه تا دم) می‌شود. شهپرها معمولاً در نزدیکی نوک بال قرار دارند، اما گاهی نیز ممکن است نزدیک به ریشهٔ بال نصب شوند. هواپیماهای امروزیِ مسافربری ممکن است یک جفت دوم از شهپرها نیز داشته باشند که با اصطلاحات «شهپر بیرونی» و «شهپر درونی» از هم متمایز می‌شوند. یکی از اثرات ناخواستهٔ
از هم متمایز می‌شوند. یکی از اثرات ناخواستهٔ استفاده از شهپرها، انحراف ناخواسته هواپیما در جهت مخالف چرخش است؛ مثلاً زمانی که هواپیما با استفاده از شهپر به سمت راست می‌چرخد، دچار سمت‌گشت به سمت چپ می‌شود. این پدیده بخشی از نتیجهٔ تفاوت پس‌آر میان بال چپ و راست است: بال در حال بالا رفتن نیروی برآر بیشتری تولید می‌کند، که منجر به پسار القایی بیشتر می‌شود؛ در حالی که بال در حال پایین آمدن، برآر و پس‌آر کمتری دارد. همچنین پسار پروفیلی ناشی از انحراف شهپرها و تغییرات در بردارهای نیروی برآر نیز می‌توانند به این
در بردارهای نیروی برآر نیز می‌توانند به این عدم تعادل بیفزایند. در یک پرواز هماهنگ‌شده (Coordinated Turn)، برای جبران انحراف ناخواسته از سکان استفاده می‌شود، که نیروی جانبی روی سکان عمودی ایجاد می‌کند و با ایجاد گشتاور در جهت مخالف، انحراف را خنثی می‌کند. روش دیگر استفاده از «شهپر نامتقارن» است که طوری تنظیم می‌شوند که شهپرِ پایین‌رونده کمتر از شهپر بالارونده منحرف شود. در این حالت، تفاوت پسار پروفیلی میان نوک دو بال، گشتاور مخالف انحراف را تولید می‌کند. «شهپرهای فریس» (Frise Ailerons) این تفاوت در پسار
«شهپرهای فریس» (Frise Ailerons) این تفاوت در پسار (دِرَگ) را تشدید می‌کنند: بخش جلویی شهپر که در پایین لولا قرار دارد، هنگام انحراف به سمت بالا از زیر بال بیرون می‌زند و پسار پروفیلی را در آن سمت به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. شهپرها می‌توانند ترکیبی از این روش‌ها را نیز داشته باشند. وقتی شهپرها در وضعیت خنثی باشند، در یک گردش، بال بیرونی (در سمت گردش) به‌دلیل تفاوت سرعت هوا روی دو بال، برآر بیشتری ایجاد می‌کند که باعث ادامهٔ چرخش هواپیما می‌شود. پس از رسیدن به پیچ شیبدار مورد نظر (زاویهٔ دوران حول محور
به پیچ شیبدار مورد نظر (زاویهٔ دوران حول محور طولی)، خلبان باید با استفاده از شهپر مخالف، از افزایش بیشتر زاویهٔ بانکی جلوگیری کند. این کنترل جزیی باید در طول گردش حفظ شود. خلبان همچنین مقدار اندکی سکان در جهت گردش به‌کار می‌برد تا انحراف ناخواسته را خنثی کرده و گردش را «هماهنگ» کند، به‌طوری‌که بدنه با مسیر پرواز موازی باقی بماند. ابزاری ساده روی پنل پروازی به نام نمایشگر لغزش یا «توپ»، زمانی که گردش هماهنگ است، آن را نمایش می‌دهد. اجزای شهپر. شاخک‌ها و تعادل‌های آیرودینامیکی. در هواپیماهای بزرگ‌تر یا
تعادل‌های آیرودینامیکی. در هواپیماهای بزرگ‌تر یا سریع‌تر، نیروی موردنیاز برای کنترل شهپرها می‌تواند بسیار زیاد باشد. ایده‌ای که از قایق‌ها وام گرفته شده و بر پایهٔ افزودن سطح کنترلی در جلو لولا است، باعث کاهش نیروی لازم می‌شود. این ایده برای نخستین بار در جنگ جهانی اول به شهپرها اضافه شد؛ جایی که شهپرها از نوک بال فراتر می‌رفتند و شاخک‌هایی در جلوی لولای آن‌ها نصب می‌شد. این طراحی با نام «شهپر بیرون‌زده» شناخته می‌شود. نمونه‌های معروف آن شامل Handley Page Type O (با نخستین پرواز در ۱۷ دسامبر ۱۹۱۵)، ساپ‌ویث
O (با نخستین پرواز در ۱۷ دسامبر ۱۹۱۵)، ساپ‌ویث اسنایپ، فوکر دی‌آر ۱ و فوکر دی.۷ هستند. در مدل‌های بعدی، تعادل آیرودینامیکی به داخل بال منتقل شد تا کنترل بهتر و پسار کمتری ایجاد شود. امروزه این روش کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد، زیرا «شهپر نوع فریس» معمولاً همان مزیت را با طراحی ساده‌تر فراهم می‌کند. صفحک‌های تنظیم. صفحک‌های تنظیم (Trim tabs) قطعات متحرک کوچکی هستند که شبیه نسخهٔ کوچک‌شدهٔ شهپرها هستند و در لبهٔ پشتی شهپر یا نزدیک آن قرار دارند. در اکثر هواپیماهای پیشرانه‌دار (با ملخ)، چرخش ملخ بر اساس
هواپیماهای پیشرانه‌دار (با ملخ)، چرخش ملخ بر اساس قوانین حرکت نیوتن باعث ایجاد گشتاوری معکوس در جهت چرخش هواپیما می‌شود. برای کاهش فشار مداومی که خلبان باید برای مقابله با این حرکت ناخواسته اعمال کند (که موجب خستگی می‌شود)، از صفحک‌های تنظیم استفاده می‌شود تا فشار لازم برای مقابله با این انحراف را «تنظیم» یا خنثی کنند. این صفحک‌ها در جهت مخالف حرکت شهپر منحرف می‌شوند و به‌طور غیرمستقیم شهپر را در جهت دلخواه به حرکت درمی‌آورند. صفحک‌های تنظیم در دو نوع وجود دارند: ثابت و قابل تنظیم. نوع ثابت به‌صورت دستی خم
ثابت و قابل تنظیم. نوع ثابت به‌صورت دستی خم می‌شود تا میزان انحراف دلخواه ایجاد شود. نوع قابل تنظیم را می‌توان از داخل کابین هدایت کرد تا در برابر تغییرات قدرت موتور یا وضعیت پرواز تنظیم شود. برخی از هواپیماهای بزرگ دههٔ ۱۹۵۰ (از جمله Canadair Argus) دارای سطوح کنترلی آزاد بودند که فقط از طریق انحراف صفحک‌های تنظیم کنترل می‌شدند، و در این موارد صفحک‌های اضافی نیز برای تنظیم دقیق پرواز مستقیم و افقی تعبیه می‌شدند. بیلچه‌ها. بیلچه‌ها (Spades)، صفحات فلزی صاف و کوچکی هستند که معمولاً در سطح زیرین شهپر، جلوتر
و کوچکی هستند که معمولاً در سطح زیرین شهپر، جلوتر از لولا و با یک بازوی اهرمی متصل می‌شوند. این قطعه نیرو لازم برای انحراف شهپر را کاهش می‌دهد و معمولاً در هواپیماهای آکروجت دیده می‌شود. زمانی‌که شهپر به سمت بالا منحرف می‌شود، بیلچه نیروی آیرودینامیکی روبه‌پایینی ایجاد می‌کند که باعث افزایش انحراف روبه‌بالای شهپر می‌شود. اندازهٔ اسپید و طول بازوی آن، میزان نیرویی که خلبان برای حرکت شهپر باید اعمال کند را تعیین می‌کند. عملکرد بیلچه مشابه «شاخک» است، اما به‌دلیل بازوی گشتاور بلندتر، کارآمدتر است. وزنه‌های
بازوی گشتاور بلندتر، کارآمدتر است. وزنه‌های تعادل جرمی. برای افزایش سرعتی که در آن هواکشسانی (بال‌لرزه) ممکن است خطرآفرین شود، مرکز جرم سطح کنترلی باید به خط لولا نزدیک‌تر شود. برای دستیابی به این هدف، اغلب وزنه‌هایی از جنس سرب در قسمت جلویی شهپر نصب می‌شوند. در برخی هواپیماها، خود شهپر آن‌قدر سنگین است که اجرای این روش بدون افزایش بیش از حد وزن امکان‌پذیر نیست. در این موارد، وزنه به انتهای بازویی متصل می‌شود تا مرکز جرم دورتر از بدنه شهپر منتقل شود. این وزنه‌ها معمولاً به شکل اشکی ساخته می‌شوند تا پسار
وزنه‌ها معمولاً به شکل اشکی ساخته می‌شوند تا پسار کمتری ایجاد کنند و از نظر ظاهری با بیلچه‌ها تفاوت دارند، هرچند هر دو جلو و پایین شهپر قرار می‌گیرند. افزون بر کاهش خطر بال‌لرزه (فلاتر)، تعادل‌های جرمی نیروهای وارده به دستهٔ کنترل را نیز در مانورها کاهش می‌دهند. دیواره‌های شهپر. برخی از طراحی‌های شهپر، به‌ویژه در بال‌های پیکانی‌شکل (swept wings)، دارای دیواره‌هایی شبیه دیواره‌های بال هستند که هم‌سطح با صفحه درونی شهپر نصب می‌شوند. این دیواره‌ها به‌منظور کاهش مؤلفهٔ جریان هوا به‌سمت نوک بال در سطح فوقانی
مؤلفهٔ جریان هوا به‌سمت نوک بال در سطح فوقانی طراحی شده‌اند، چرا که این جریان جانبی در هنگام انحراف شهپر به پایین، می‌تواند جریان آرام هوا را در بالای شهپر مختل کند. انواع شهپر. شهپرهای یک‌طرفه. در دوران پیشگامانهٔ پیش از جنگ جهانی اول و سال‌های ابتدایی این جنگ، از شهپرهایی استفاده می‌شد که هر یک با یک کابل منفرد کنترل می‌شدند که فقط آن را به بالا می‌کشید. در حالت عادی، زمانی‌که هواپیما روی زمین بود، این شهپرها آزادانه به‌سمت پایین آویزان بودند. این نوع شهپر در هواپیمای فارمن سه محصول ۱۹۰۹ و شورت ۱۶۶
شهپر در هواپیمای فارمن سه محصول ۱۹۰۹ و شورت ۱۶۶ استفاده شد. نسخه‌ای معکوس از این نوع، با استفاده از تغییر شکل بال در مدل بعدی دموازل شماره ۲۰ استفاده شد که در آن فقط نوک بال به سمت پایین تابانده می‌شد. یکی از معایب این سیستم، تمایل بیشتر به سمت‌گشت بود، حتی نسبت به شهپرهای معمولی که به‌صورت جفتی به هم متصل بودند. در دههٔ ۱۹۳۰، بسیاری از هواپیماهای سبک از کنترل‌های یک‌طرفه استفاده کردند، اما فنرهایی به کار گرفته شد تا شهپرها را هنگام رها شدن دستهٔ کنترل به موقعیت خنثی بازگردانند. شهپرهای نوک‌بال. در
به موقعیت خنثی بازگردانند. شهپرهای نوک‌بال. در هواپیمای Blériot VIII در سال ۱۹۰۸، که نخستین بدنهٔ پروازی دارای سامانهٔ ترکیبی کنترل با جو استیک و پدال سکان بود — همان سامانه‌ای که بعدها به سامانه کنترل پرواز هواگرد امروزی تبدیل شد — از شهپرهای «نوک‌بال» استفاده شد، جایی‌که کل نوک بال برای ایجاد چرخش، به‌صورت سطح کنترلی جداگانه‌ای می‌چرخید. هواپیمای AEA June Bug از نسخه‌ای از این سیستم بهره می‌برد و هواپیمای آزمایشی آلمانی فوکر وی.۱ در سال ۱۹۱۶ و نسخه‌های اولیهٔ یونکرس جی ۷، همگی از شهپر نوک‌بال استفاده
اولیهٔ یونکرس جی ۷، همگی از شهپر نوک‌بال استفاده کردند. یونکرس جی ۷ به هواپیمای تمام‌فلزی یونکرس دی.۱ منجر شد که از شهپرهای لولادار مرسوم بهره می‌برد. مشکل اصلی این نوع شهپر، تمایل خطرناک به واماندگی در صورت استفادهٔ شدید، به‌ویژه در شرایط نزدیک به واماندگی کلی هواپیما بود. از همین‌رو، این نوع بیشتر در نمونه‌های آزمایشی به کار رفت و در مدل‌های نهایی با شهپرهای معمول جایگزین شد. شهپرهای فریس (Frise Ailerons). مهندس لسلی جورج فریس (۱۸۹۷–۱۹۷۹) از شرکت بریستول ایروپلین شکلی از شهپر طراحی کرد که در حدود ۲۵ تا
ایروپلین شکلی از شهپر طراحی کرد که در حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد طول زه عقب بال و نزدیک به سطح زیرین خود لولا می‌شد، تا در دههٔ ۱۹۳۰ که سرعت هواپیماها افزایش یافته بود، فشار روی دستهٔ کنترل کاهش یابد. وقتی شهپر به بالا منحرف می‌شود (تا بال خود را پایین ببرد)، لبهٔ جلویی آن به زیر سطح بال وارد جریان هوا می‌شود. این حرکت باعث ایجاد گشتاوری می‌شود که به بالا رفتن لبهٔ پشتی شهپر کمک می‌کند و فشار روی دستهٔ کنترل را کاهش می‌دهد. شهپر پایینی همچنین انرژی بیشتری به لایه مرزی وارد می‌کند. لبهٔ شهپر جریان هوا را از زیر بال
وارد می‌کند. لبهٔ شهپر جریان هوا را از زیر بال به سطح بالایی شهپر هدایت می‌کند و این باعث می‌شود نیروی برآری به شهپر افزوده شود که در نتیجه، نیاز به انحراف زیاد کاهش می‌یابد. هواپیمای دوبالهٔ کانادایی Fleet Model 2 (سال ۱۹۳۰) و پایپر جی-۳ کاب آمریکایی (سال ۱۹۳۸) دارای شهپرهای فریس بودند و به معرفی گستردهٔ این طراحی کمک کردند. از مزایای ادعاشدهٔ شهپر فریس، توانایی آن در مقابله با انحراف ناخواسته هواپیما است. برای این منظور، لبهٔ جلویی شهپر باید تیز یا به‌صورت گرد تخت طراحی شود تا پسار زیادی در شهپر بالا
گرد تخت طراحی شود تا پسار زیادی در شهپر بالا رفته ایجاد کند و نیروی انحرافی ناشی از شهپر پایین‌رفته را خنثی کند. با این حال، این موضوع ممکن است باعث بروز تأثیرات ناخوشایند یا نامنظم و حتی لرزش آیرودینامیکی خطرناک (بال‌لرزه) شود. گشتاور سمت‌گشت ناخواسته معمولاً از طریق پایداری طبیعی هواپیما در سمت‌گشت و همچنین استفاده از انحراف غیرمتقارن شهپرها کاهش می‌یابد. شهپر نوع فریس همچنین شکافی ایجاد می‌کند که اجازه می‌دهد هوا به‌صورت یکنواخت روی شهپر پایین‌رفته جریان یابد، و در زاویه‌های حمله بالا، عملکرد بهتری