payamvha/North_RAG huggingface dataset:
و شیخ مفید پروندهٔ نابسامانی‌های عصرِ متقدمانِ شیعه در احادیث، بسته و تدوین کتاب‌های کلامی و فقهی در بین دانشمندان شیعه رایج شد. یکی از اقدامات نویسندگان "کتب اربعه"، عدم گزارش توقیع‌های منسوب به حجت بن الحسن بود. امینی پس از گزارش نقدهایی به شیعه از جانب اهل سنت مبنی بر اعتماد و اعتقاد به توقیع‌های امام غایب، پیامد عدم گزارش این توقیع‌ها در "کتب اربعه" را، عدم اعتبار توقیع‌ها از منظر فقه و همین‌طور عدم خرده‌گیری بر شیعه به جهت استناد به امامی غایب می‌داند. آثار مبتنی بر کتب اربعه. کتاب "مُنْتقی الجُمان فی
آثار مبتنی بر کتب اربعه. کتاب "مُنْتقی الجُمان فی الاحادیث الصحاح و الحسان" اثری روایی از حسن بن زین‌العابدین عاملی (مشهور به صاحب معالم) است که به بررسی انتقادی "کتب اربعه" پرداخته است. کتاب "وسائل الشیعه" اثر شیخ حر عاملی نیز بر پایهٔ "کتب اربعه" تدوین شده است. کتاب "الوافی" اثر ملامحسن فیض کاشانی به تجمیع "کتب اربعه" با حذف مکررات و اضافه نمودن شرح‌هایی بر روایات به نگارش درآمد. کتاب "وافی" با هدف جمع‌آوری روایات با موضوع علوم قرآنی از "کتب اربعه" و غیر آنها تألیف شده است. "الشافی" دیگر اثر فیض کاشانی
آنها تألیف شده است. "الشافی" دیگر اثر فیض کاشانی است که با هدف ترتیب و شرح "کتب اربعه" نگارش یافته است و به نوعی تلخیص و منتخبی از کتاب "الوافی" می‌باشد. موضوع "شافی"، احادیث اخلاقی و اعتقادی است. فیض با توجه به "کتب اربعه"، "نوادر الاخبار" را نیز برای تکمیل این کتاب‌ها و با هدف جمع‌آوری احادیث غیرمنقول در "کتب اربعه" نگاشته است. علی نمازی شاهرودی نیز اثری با "عنوان الاعلام الهادیة الرفیعه فی اعتبار الکتب الاربعه" را در تعریف، توضیح و بیان اعتبار "کتب اربعه" به نگارش درآورده است. عنوان‌ها و ویژگی‌های
اربعه" به نگارش درآورده است. عنوان‌ها و ویژگی‌های انحصاری کتب اربعه. علی نمازی در "الأعلام الهادیة الرفیعة"، وجود احادیث سهو النبی در بین روایت‌های "کتب اربعه" را یکی از ایرادات گرفته‌شده بر "کتب اربعه" می‌داند. ایراد دیگری که نمازی آن را گزارش می‌کند؛ بیان برخی روایات از افرادی غیر از چهارده معصوم و وجود روایات صادر شده در شرایط تقیه، می‌باشد. کافی اثر شیخ کلینی. "کافی" به عنوان اولین کتاب از "کتب اربعه"، در سخت‌ترین و بحرانی‌ترین وضعیت فکری و اعتقادی شیعه نگارش شد. محمدباقر مجلسی، این کتاب را جامع
شیعه نگارش شد. محمدباقر مجلسی، این کتاب را جامع می‌داند. به عقیده فیض کاشانی، شمول روایت‌های اعتقادی، فقهی و اخلاقی در این اثر، سبب شد تا "کافی"، نسبت به سه کتاب دیگر "کتب اربعه"، بی‌نظیر توصیف شود. کلینی برای جمع‌آوری و تکمیل این کتاب، ۲۰ سال وقت صرف کرد که نشانهٔ دقت مؤلف در تألیف این اثر می‌باشد. دیگر ویژگی خاص این اثر، وجود روایت‌های ثلاثیات در متن کتاب است. به جهت عنوان‌دهی دقیق و موجز باب‌ها و تشخیص آسان توضیحات کلینی از متن اصلی روایت، این کتاب به «اضبط کتب اربعه» مشهور است. مؤلف برای حل تعارض
به «اضبط کتب اربعه» مشهور است. مؤلف برای حل تعارض روایت‌های کتاب، از سه طریقِ عرضهٔ احادیث بر قرآن، عرضهٔ احادیث بر سنت قطعیه و مخالفت با عامه استفاده کرده است. بر همین اساس، شوشتری معتقد است، اگر یکی از روایات متعارض در کتاب "کافی" گزارش شده باشد، طرف راجح و معتبر از دیدگاه کلینی است؛ بنابراین، گزارش دو روایت متعارض توسط کلینی، نشانهٔ توقف او در تشخیص طرف راجح و صحیح می‌باشد. این اثر متشکل از سه بخش «اصول»، «فروع» و «روضه» است. در انتساب بخش پایانی یا «روضه» به کلینی، گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد. در این
«روضه» به کلینی، گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد. در این باره، نجاشی، بخش «روضه» را جزئی قطعی از کتاب "کافی" می‌داند. در میان "کتب اربعه"، تنها کتاب "کافی" سندِ روایت را در ابتدای هر حدیث، آورده است. بقیهٔ کتاب‌ها، این سند را به جهتِ اختصار و زیبایی، در انتهای کتاب و به صورت «گزارشِ طریقت مؤلف تا راوی» ذکر کرده‌اند. وجود روایت‌های ضعیف در متن کتاب، از جمله معایبی است که بر کتاب "کافی"، گرفته می‌شود. این روایات ضعیف، شامل نقل روایت با سند مرسل، روایت مجهول، مهمل، غالی و نقل روایت از راویان ضعیف است. از همین رو
غالی و نقل روایت از راویان ضعیف است. از همین رو ابوالقاسم خویی با اشاره به تصریح کلینی در مقدمهٔ کتاب "کافی"، معتقد است که منظور کلینی از تصریح به اعتبار کتابش، نمی‌تواند به معنای وثاقت تمام راویان کتاب باشد؛ چرا که در این اثر از افراد مجهول و ضعیف، نقل روایت صورت گرفته است. هاشم معروف الحسنی، تعداد ۵۰۷۸ حدیث از مجموع احادیث "کافی" را صحیح، ۱۴۴ روایت را حسن، ۱۱۲۸ حدیث را موثق یا قوی و ۹۴۵۸ حدیث را ضعیف می‌داند. وجود ضعف متنی در برخی از روایات "کافی"، عیب دیگر این اثر به‌شمار می‌آید که با وجود تعداد کم
دیگر این اثر به‌شمار می‌آید که با وجود تعداد کم آنها، نشانهٔ نفوذ جریان غلو در کتاب‌های اصول می‌باشد. قدیمی‌ترین نسخه مربوط به کتاب کافی، متعلق به سال ۶۷۵ ه‍.ق است که به خط علی بن ابی المیامین علی بن احمد بن علی و در کتابخانه آستان قدس رضوی نگاهداری می‌شود. من لایحضره الفقیه اثر شیخ صدوق. "من لایحضره الفقیه"، یکی از آثار شیخ صدوق در موضوع نقل احادیث فقهی است. به گفتهٔ صدوق، در تدوین این اثر از یازده اثر روایی استفاده شده است که همگی معتبرند. سه اثر "الرحمه" اثر محمد بن عبدالله اشعری، "جامع" اثر ابن ولید و
اثر محمد بن عبدالله اشعری، "جامع" اثر ابن ولید و "شرایع" تألیف ابن بابویه (پدر شیخ صدوق)، مهم‌ترین منابع صدوق در تألیف این اثر بوده‌اند. شیوهٔ صدوق در ترتیب نقل احادیث، بیان روایت جامع در ابتدای هر باب و بیان احادیث مفصل در ادامهٔ باب بود. همچنین مؤلف در بیان برخی روایات، تقطیع یا توضیح را پیش گرفته است. در این اثر، علاوه بر احادیث، از آیات قرآن، توضیح روایت و بیان فتوای مؤلف به جهت تألیف کتابی فقهی — و نه صرفاً روایی — استفاده شده است. بر خلاف کتاب "کافی"، در این اثر، احادیث متعارض نقل نشده و در صورت نقل
در این اثر، احادیث متعارض نقل نشده و در صورت نقل تعارض، شیوهٔ رفع تعارض آن بیان شده است. در بین روایت‌های فقهی این اثر، برخی احادیث اعتقادی و علل احکام شرعی، به مناسبت آمده است. کتاب "من لایحضره الفقیه"، مورد توجه عالمان، محدثان و محققان شیعه بوده است و برخی چون سید محمدمهدی بحرالعلوم آن را برتر از سایر "کتب اربعه"، از جمله "کافی" می‌دانند. ابن غضائری از وجود نامه‌هایی به خط حسن عسکری در نزد شیخ صدوق گزارش می‌کند. صدوق در مقدمهٔ کتابش، احادیث نقل شده در "من لایحضر" را معتبر می‌داند؛ اما کلام وی مبنی بر
"من لایحضر" را معتبر می‌داند؛ اما کلام وی مبنی بر اعتماد به سخنان استادش در اعتبار روایت‌ها و اعتماد کامل بر اعتبار کتاب‌های مرجع مورد استنادش، مورد انتقادهایی قرار گرفته است. صدوق، طریق خویش را در این اثر، به ۳۷۹ مشیخه گزارش می‌کند اما بجز ۱۲۰ تن از مشیخه‌های خود، از سایر آنان نامی به میان نمی‌آورد. ۵۰ تن از راویانی که صدوق از آنان نقل گزارش کرده است، اصل یا کتابی نداشته‌اند تا صدوق از آنها استخراج حدیث کند. دیگر نقاط ضعف این اثر، فتواهای شاذ و نادر شیخ صدوق، عدم تشخیص توضیحات نویسنده از اصل روایت، وجود
عدم تشخیص توضیحات نویسنده از اصل روایت، وجود ۲۰۵۵ روایت مرسل — نزدیک به یک سوم کتاب — و نقل از ۵۰ راوی ضعیف می‌باشد. قدیمی‌ترین نسخه این اثر متعلق به سال ۵۷۴ ه‍.ق است که به نام "دستنویس یزدی" و در کتابخانه وحید ذوالفقاری نگاهداری می‌شود. تهذیب اثر شیخ طوسی. "تهذیب الاحکام" یکی از آثار روایی شیخ طوسی است. ویژگی اصلی این کتاب، دسترسی نویسندهٔ آن به کتابخانه‌های بزرگی چون کتابخانهٔ سید مرتضی و کتابخانهٔ محله کرخ بغداد می‌باشد که سبب شد تا شیخ طوسی بتواند، روایات ناشناخته در میان منابع را جمع‌آوری کند. در این
ناشناخته در میان منابع را جمع‌آوری کند. در این اثر، همچون "من لایحضر الفقیه"، احادیث متعارض گزارش شده‌اند که نشانهٔ عمق و اعتبار این اثر می‌باشد. طوسی این اثر را بر مبنا و ترتیب کتاب "المقنعه"ِ شیخ مفید نوشته و در آن، احادیث ابتدایی هر باب را بر احادیث انتهای باب، ترجیح داده است. طوسی به جهت رعایت اختصار در کتاب، احادیث را با سندی معلق می‌آورد و در انتهای کتاب، طریقهٔ خود به هر راوی را به‌طور کامل گزارش می‌کند. بیشتر احادیث این اثر در موضوع فقه می‌باشند و نسبت به "کافی" و "من لایحضره الفقیه"، شامل احادیث
نسبت به "کافی" و "من لایحضره الفقیه"، شامل احادیث فقهی بیشتری است. ارائهٔ نسبتاً کامل از آرای موافق و مخالف احکام شرعی مورد اختلاف، از ویژگی‌های این اثر است. وجود احادیث ضعیف، ضعف در بیان وجوه حل تعارض بین روایات متعارض، بیان دلایل غیرمحکم برای برخی ادعاها و وقوع خطا و تحریف در نقل سند و متن برخی روایات، از جمله معایب این اثر به‌شمار می‌آید. از کتاب "تهذیب الاحکام"، نسخه‌های نادری وجود دارد که قدیمی‌ترین آنها نسخه اصلی کتاب به خط مؤلف است که در اختیار نوادگان او قرار داشته است. استبصار اثر شیخ طوسی.
نوادگان او قرار داشته است. استبصار اثر شیخ طوسی. "استبصار" دیگر اثر شیخ طوسی در موضوع حدیث است که اولین اثر فقهی شیعی در جمع روایات مختلف به‌حساب می‌آید. طوسی در این اثر، فتوای خویش را با ذکر روایتی بیان و در ادامه، احادیث مخالف فتوایش را نقل می‌کند. وی در نهایت راه جمع یا طرح روایات مخالف را بیان می‌کند. از ویژگی‌های مشترک "استبصار" و "تهذیب"، می‌توان به مواردی چون تنظیم شدن بر اساس کتاب "مقنعه"، حذف سندهای روایت به جهت رعایت اختصار و کوشش در رفع تعارض میان احادیث متعارض اشاره کرد. نویسنده در این اثر،
میان احادیث متعارض اشاره کرد. نویسنده در این اثر، احادیث را به دو دستهٔ متواتر و غیرمتواتر؛ و غیرمتواتر را نیز به دو دستهٔ احادیث همراه با قرائن و احادیث بدون قرائن (آحاد) تقسیم می‌کند. بر اساس این تقسیم‌بندی، احادیث آحادِ بدونِ معارض، مورد پذیرش هستند و در صورت وجود تعارض، باید قواعد تعادل و تراجیح در تعیین روایت حجت مورد استفاده قرار گیرد. همچنین شیخ طوسی در این اثر به بیان برخی از قرائن برای اعتبار روایت پرداخته است. تمام نقدهای وارد شده بر کتاب "تهذیب،" بر کتاب "استبصار" نیز وارد شده است. به گزارش
بر کتاب "استبصار" نیز وارد شده است. به گزارش آقابزرگ تهرانی در "الذریعه"، قدیمی‌ترین نسخه این کتاب، نسخه ناقصی نگاهداری شده در کتابخانه سیدهادی کاشف‌الغطاء در نجف به خط جعفر بن علی مشهدی است که تاریخ اتمام نگارشش، ۵۷۳ ه‍.ق عنوان شده است. فهرست مؤلفان مصادر کتب اربعه. طبرسی در خصوص اصول اربعمائه می‌نویسد که چهارهزار نفر از اهل علم، از جعفر صادق روایت کرده و سؤالاتِ از وی و جواب‌های او را جمع‌آوری کرده‌اند. این کتاب‌ها به نام «اصول اربعمائه» (یا اصول چهارصدگانه) شناخته می‌شوند. علی نمازی تمام روایات موجود در
شناخته می‌شوند. علی نمازی تمام روایات موجود در "کتب اربعه" را اتخاذ شده از همین اصول می‌داند. وی در تحقیقی، شصت و پنج اصل از این اصول را منبع تألیف "کتب اربعه" دانسته است. منبع‌شناسی. کتاب "الاعلام الهادیه الرفیعه فی اعتبار الکتب الاربعه"، از آثار مربوط با "کتب اربعه" است که توسط علی نمازی شاهرودی نگاشته شده است. نویسنده در این اثر سعی می‌کند تا اعتبار "کتب اربعه" را با استدلال‌هایی، به مخاطب اثبات نماید. نمازی در این اثر ابتدا به بررسی اجمالی راویان این کتب می‌پردازد و اقوال علمای شیعه را در این خصوص
کتب می‌پردازد و اقوال علمای شیعه را در این خصوص گزارش می‌کند و به انتقادها پاسخ می‌دهد. وی کتابش را در ۵ فصل و یک خاتمه تدوین کرده است. در فصل اول به بیان اصول اربعمائه مورد استفاده در "کتب اربعه" و در فصل دوم به اعتبار این اصول پرداخته است. او می‌کوشد تا در فصل سوم وجوب اعتماد به این اصول را اثبات کند و در فصل چهارم، سخنان مشایخ ثلاث (نویسندگان کتب اربعه) در اعتبار "کتب اربعه" را مورد توجه قرار می‌دهد. نمازی در فصل پنجم، اعتبار "کتب اربعه" را از زبان عالمان شیعه گزارش می‌کند و در خاتمهٔ کتاب به دفع شبهات
شیعه گزارش می‌کند و در خاتمهٔ کتاب به دفع شبهات در خصوص این کتب می‌پردازد. فصل هفتم از کتاب "مستدرکات علم رجال الحدیث" اثر همو نیز به اعتبار "کتب اربعه" اختصاص یافته است. دیگر کتاب در این زمینه، "اصول علم الرجال بین النظریه و التطبیق" اثر محمدعلی علی‌صالح معلم است. این کتاب تقریر درس خارج مسلم داوری است. فصل اول این کتاب در بررسی "کتب اربعه" تدوین شده است. ابوالقاسم خویی نیز در کتاب "معجم رجال الحدیث" "و تفصیل طبقات الرواة"، مقدمهٔ ششم از کتابش را به بررسی روایات "کتب اربعه" اختصاص داده است. وی اسامی
روایات "کتب اربعه" اختصاص داده است. وی اسامی راویان "کتب اربعه" را یک به یک در کتاب گزارش می‌کند و به بررسی رجالی آنان می‌پردازد. محمدباقر بهبودی، چهار اثر به صورت مجزا به نگارش درآورده است و قصد داشته تا صحاح احادیث این آثار را جمع نماید. حسن بن زین‌الدین عاملی معروف به صاحب "معالم"، اثری با عنوان "منتقی الجمان" را در بررسی "کتب اربعه" نگاشته است و در آن به روش اسناد "کتب اربعه" و همچنین ویژگی‌های این کتب و بررسی سند و راویان این آثار پرداخته است. کتاب "مفتاح الفلاح" اثری مختصر است از ابوالفضل میرلوحی که
الفلاح" اثری مختصر است از ابوالفضل میرلوحی که به اعتبار و صحت "کتب اربعه" پرداخته است. بر هر یک از "کتب اربعه" شرح‌های متعددی نگاشته شده است، مهم‌ترین این شرح‌ها "مرآة العقول" اثر محمدباقر مجلسی و "شرح ملاصالح مازندرانی" بر کتاب "کافی" است. "روضة المتقین" و "لوامع صاحبقرانی" از محمدتقی مجلسی شرحی بر کتاب "من لایحضره الفقیه" است و "ملاذالاخیار" اثر محمدتقی مجلسی و "غایة المرام" از نعمت‌الله جزایری شرحی بر "تهذیب الاحکام" است. "جلاء الابصار" اثر عبدالرضا طفیلی نیز شرحی بر "الاستبصار" است که معروف‌ترین
طفیلی نیز شرحی بر "الاستبصار" است که معروف‌ترین شرح‌های "کتب اربعه" به‌شمار می‌آیند. لغت‌نامه. لغت اصطلاح
حسین بن روح بن ابی‌بحر نوبختی (درگذشته ۳۲۶ ق/ ۹۳۷ م) در اعتقادات شیعیان دوازده امامی سومین نایب خاص حجت بن الحسن به‌مدت بیست سال (حدود ۳۰۵ تا ۳۲۶ ه‍. ق/ ۹۱۷ تا ۹۳۷ میلادی) در دوران غیبت صغری بود. ابوجعفر محمد بن علی شلمغانی (اعدام شده در سال ۳۲۲ ق/ ۹۳۳ م) دستیار حسین روح و مأمور او در بغداد و حسین منصور حلاج به مخالفت با نیابت حسین بن روح پرداخته و با نفوذی که خاندان نوبختی داشتند، توسط خلافت عباسی اعدام شدند. زندگی. حسین بن ابی‌بحر را مورّخان و محدّثان گاهی «نوبختی»، «روحی»، گاهی «حسین بن روح بن بنی‌نوبخت»
«نوبختی»، «روحی»، گاهی «حسین بن روح بن بنی‌نوبخت» و بعضاً «قمی» گفته‌اند. در بعضی از روایات آمده که وی اهل قم بوده‌است؛ برخی دیگر معتقدند که ملقّب شدن نوبختی به «قمی»، بخاطر شدّت علاقه و ارتباط وی با قم و علمای آن سامان بوده‌است. وی از خانواده نوبختی بود و با ابوسهل نوبختی نسبت داشت که در تبیین علم کلام تشیع دوازده امامی نقش مهمی دارد. حسین بن روح علاوه بر آنکه در میان شیعیان بغداد از موقعیت اجتماعی خوبی بهره‌مند بود، در میان دستگاه خلافت عباسی به‌خصوص آل‌فرات نیز از نفوذ و احترام قابل ملاحظه‌ای برخوردار
نیز از نفوذ و احترام قابل ملاحظه‌ای برخوردار بود. او از نزدیکان مورد اعتماد محمد بن عثمان (دوّمین نایب خاص) بود و رابط بین او، پدرش عثمان بن سعید و شیعیان بود. علی بن بابویه (پدر شیخ صدوق) برای دیدار با او به بغداد رفت و پاسخ پرسش‌هایش را از وی دریافت کرد. وی به سفارش محمد ابن عثمان پس از مرگش جانشین او شد و به‌مدت ۲۰ سال (تا ۳۲۶ ق - ۹۳۷ میلادی) در این مسند باقی ماند. وی از خانواده نوبختی بود و با ابوسهل نوبختی نسبت داشت که در تبیین علم کلام تشیع دوازده امامی نقش مهمی دارد. مرگ. حسین بن روح در ۱۸ شعبان سال
نقش مهمی دارد. مرگ. حسین بن روح در ۱۸ شعبان سال ۳۲۶ هجری درگذشت. قبر منسوب به وی در محله نوبختیه در غرب بغداد در وسط بازار عطاران، در انتهای کوچه‌ای است که در آنجا بقعه و صحن مختصری بنا کرده‌اند.
کتاب کمال الدّین و تمام النّعمة، تألیف محمد بن علی بن بابویه معروف به شیخ صدوق (متوفّی ۳۸۱ هـ ق) است. از جمله کتاب‌هایی که در موضوع امام دوازدهم شیعیان و غیبت ایشان به رشته تحریر در آمده، این کتاب است. با وجود این که شیخ صدوق اولین کسی نیست که در این موضوع دست به تألیف زده است و لیکن کتاب «کمال الدین و تمام النعمه» از اولین کتابها و در عین حال مستندترین آنها در مسئله غیبت است. محتوای این کتاب بر مأخذ اصلی شیعه الاصول الاربع مأة که قبل از سال ۲۶۰ هـ ق، توسط جعفر صادق و دیگر امامان شیعه گرد آوری شده، تکیه
جعفر صادق و دیگر امامان شیعه گرد آوری شده، تکیه دارد. شیخ صدوق به خاطر این که پدرش ابن بابویه از فقهای عالیقدر و وکیل امام در قم بوده، توانست اطلاعات موثقی را دربارهٔ ارتباطات پنهانی بین وکلا و مهدی به وسیلهٔ چهار سفیر ارائه دهد. وی همچنین فصلی را دربارهٔ معمّرینی که بیش از صد سال عمر کرده‌اند، اختصاص داده، تا طول عمر امام دوازدهم را توضیح دهد. شیخ صدوق می‌نویسد: «کتاب خود را زمانی که در نیشابور بوده جمع‌آوری و انشاء کرده است، زیرا غیبت امام عصر (عج) موجب حیرت و تحیّر در بین اکثریت شیعیانی که او را ملاقات
و تحیّر در بین اکثریت شیعیانی که او را ملاقات می‌کردند، شده و در نتیجه باعث انحراف آنها گردیده بود».
امام الفضلیه علی بن موسی بن طاووس (۵۸۹_۶۶۴هجری) معروف به سید بن طاووس از سادات معروف حلّه، فقیهان بزرگ مذهب شیعه جعفری سدهٔ هفتم هجری و استاد علامه حلّی است. پیروان مکتب او امروزه با نام جعفری فضلی یا مذهب فضلیه در ایران و عراق و شمال آفریقا ساکن هستند. نسب سید بن طاووس از جانب پدر به حسن بن علی امام دوم شیعه و از جانب مادر به حسین بن علی امام سوم شیعیان می‌رسد. و گفته می‌شود که سید بن طاووس دو مرتبه موفق به دیدار حجت بن الحسن شده‌است. سید بن طاووس به خاطر قیام خود و همچنین آثار فراوانش که به عقیدهٔ تمام
قیام خود و همچنین آثار فراوانش که به عقیدهٔ تمام مذاهب شیعه دست نخورده و دور از بدعت باقی‌مانده‌است معروف است. تولد و زندگی. رضی‌الدین، ابوالقاسم و ابوالعلی علی بن موسی بن جعفر بن محمد ابن‌عباس ابن قاسم ابن محمد ابن اسحاق ابن حسن ابن سلیمان ابن داوود ابن حسن ابن علی ابن ابیطالب ملقب به "امام الفضلیه" و مشهور به "سید بن طاووس" در شبانگاه جمعه یکم ربیع الاول سال ۳۷۰هجری در شهر بلد عراق متولد شد. نسبت او از جانب پدر به حسن بن علی و از جانب مادر به حسین بن علی می‌رسد، به همین خاطر به او «ذوالحسبین» نیز
بن علی می‌رسد، به همین خاطر به او «ذوالحسبین» نیز می‌گویند. پدرش، موسی بن جعفر الزید، از راویان بزرگ حدیث است که بعدها ابن طاووس روایاتش را جمع‌آوری نموده با نام "فرقة الناظر و بهجة الخاطر مما رواه والدی موسی بن جعفر" منتشر نمود. گفته می‌شود یکی از اجداد ابن طاووس یعنی «ابوعبدالله» سخی الدین محمد ابن‌عباس، یا سید محمد ابن اسحاق دارای چهره‌ای زیبا بود، به همین دلیل فرزندانش به ابن طاووس معروف شدند. مادر ابن طاووس بانو عکرمه بنت علی الورام بن ابی فراس، از بزرگان بود، و مادر پدرش که همسر جعفر الرحیم بود نوه
بود، و مادر پدرش که همسر جعفر الرحیم بود نوه هادی امام دهم شیعیان می‌باشد. همسر وی علیا مخدرات زهرا خاتون دختر علی ابن حبیب والی همدان بود و دخترش علیا مخدرات فاطمه خاتون نیز قبل از نه سالگی حافظ قرآن شد؛ چونان مقام علمی بالایی داشت که پدرش به وی در کنار برادرانش سید علی الاکبر و سید عباس الصغیر اجازه روایت حدیث را داد. برادرش سید رضی بن طاوس یعنی جمال‌الدین احمد (م ۶۷۳) هم از عالمان بزرگ شیعه در قرن هفتم بود. هولاکو چندی بعد از فتح بغداد همچنانکه ابن العلقمی را حکومت آن شهر بخشید سید بن طاوس را نیز به
را حکومت آن شهر بخشید سید بن طاوس را نیز به نقابت سادات آنجا گماشت (سال ۶۶۴ هجری) و او شغل خود را تا پایان عمر نگاه داشت. گفته می‌شود که سید بن طاووس دو مرتبه موفق به دیدار حجت بن الحسن امام دوازدهم شیعیان شده‌است که هردو مرتبه در تأیید او بوده‌است. او در روز جمعه بیستم صفر ۶۳۶ هجری در سن ۶۶ سالگی درگذشت و طبق وصیتش، جانشینانش را در دفن او میان حرم جدش علی بن ابی‌طالب یا زادگاهش مخیر کرد و به دلیل مخالفت خلیفه وقت در همان زادگاهش به خاک سپرده شد و بقعه او با نام حرم النور یکی از عتبات مورد احترام شیعیان
با نام حرم النور یکی از عتبات مورد احترام شیعیان است. سفرها و تحصیلات. ابن طاووس ابتدا در شهر بلد و نزد پدر و جدش، "سید" "علی" "ورام بن ابی فراس"، علوم مقدماتی را آموخت. سپس برای تحصیل دانش از بلد به کاظمین و سپس بغداد مهاجرت کرد. او در اندک زمانی از هم شاگردی‌های خود سبقت گرفت چنان‌که در "کشف المحجة" می‌گوید:"وقتی من وارد کلاس شدم آنچه را دیگران در طول چند سال آموخته بودند، در یک سال آموختم و از آنان پیشی گرفتم."او سپس به مدت دو سال و نیم به تحصیل فقه پرداخت و پس از آن خود را از استاد بی‌نیاز دید و بقیه
و پس از آن خود را از استاد بی‌نیاز دید و بقیه کتب فقهی عصر خویش را به تنهایی مطالعه نمود. او در سال ۴۹۰ هجری و مدت شش سال در آنجا (بغداد) به تربیت شاگردان و تدریس علوم مختلف پرداخت و چون به دلیل جایگاه پر نفوذ خود تحت فشار دولت عباسی قرار گرفته بود از بغداد به زادگاه خود بلد بازگشت و قیام نمود. او پیش از آغاز قیام دو ماه را در نجف به سر برد و سپس به کربلا مهاجرت کرد و حدود سه ماه هم در آنجا اقامت داشت. و در همان اقامت کوتاه در کربلا کتاب کشف المحجة را به عنوان وصیتی برای فرزند ارشدش که در آن زمان نوزاد
عنوان وصیتی برای فرزند ارشدش که در آن زمان نوزاد بود، نوشت. او در تاریخ ۲۰ صفر سال ۳۹۷ هجری قمری قیام نموده و با این قیام تلاش نمود تا تشیع را از بدعت خلافت فاطمی نجات داده علیه طاغوت زمان که خلافت عباسی بود قد علم کند. امام الفضلیه. در دوران زعامت سید بن طاووس بر شیعیان پیروان او که خود را شیعه مبری از بدعت و بر همان صراط دیگر ائمه می‌دانستند خود را شیعیان فضل به معنای برتر و سیدابن طاووس را امام الفضلیه می‌نامیدند و استدلال این دست شیعیان چون شیخ طوسی که در نامه ای به خلیفه وقت القائم بامر الله نامه نوشت
نامه ای به خلیفه وقت القائم بامر الله نامه نوشت چنین بود:"اگر ما چون دیگر عالمان شیعه طبق مصلحت شما عمل کنیم رابطه خویش را با خداوند قطع می‌نماییم و اگر طبق اوامر الهی و عدل و انصاف حرکت کنیم شاید خاندان تو و بقیه وزرا و سفرا و فرماندهان تو آن را تحمل نکنند اما خداوند از ما راضی خواهد بود. دیگران چنین می‌گویند که مولای ما علی بن طاووس با این رویه می‌خواهد بگوید اگر حکومت به من برسد اینچنین عمل می‌کنم و این روشی است بر خلاف سیره حکمرانان و خلفای قبل از تو و مردود دانستن حکومت‌های آنهاست، اما خداوند آگاه تر
مردود دانستن حکومت‌های آنهاست، اما خداوند آگاه تر از هرکس دیگر به ائمهٔ خود خواهد بود."سید بن طاووس اگرچه در زمان خلافت عباسیان هرگز منصب حکومتی را نپذیرفت؛ اما بعدها خود به زعامت شیعیان رسید و تا پایان عمر در بغداد باقی ماند. اتان کولبرگ بنا بر نقلی از خواجه نصیرالدین طوسی و ابن عنبه می‌گوید که پذیرش امامت برای سید ابن طاووس اجباری بوده‌است و در صورت عدم پذیرش اصالت اسلام به خطر می‌افتاده‌است. رهبر شیعه، از بزرگان علمی و دینی سادات انتخاب می‌شد که کلیه امور مربوط به شیعیان را در عهد غیبت کبرا عهده‌دار
امور مربوط به شیعیان را در عهد غیبت کبرا عهده‌دار بود. این وظایف شامل قضاوت مشاجرات، رسیدگی به مستمندان، سرپرستی یتیمان، اعلام جهاد و دیگر امور می‌شد. جریان قیام او به عنوان یک مسئله تاریخی-سیاسی در تاریخ معروف است؛ زیرا هنگام سقوط بغداد به‌دست خلفای فاطمی، اگر او قیام نمی‌نمود به دلیل آنکه خلافت فاطمی نام شیعه داشتند به یقین تمام تشیع دوچار انحراف اسماعیلیان می‌شد"." به نوشته کلبرگ مشخص نیست که موضع واقعی وی نسبت به خلافت فاطمی و شخص الحاکم بامرالله چه بوده‌است و آیا در اثر شرایط تاریخی چنین اقدامی
چه بوده‌است و آیا در اثر شرایط تاریخی چنین اقدامی نموده‌است یا واقعاً آن طور فکر می‌کرده که شخص الحاکم لیاقت خلافت بر تمام شیعیان را ندارد. از نظر دیگران. علامه حلی رهبر شیعیان دو قرن پس از سید بن طاووس پیرامون او می‌گوید:"رضی الدین علی دارای کراماتی بود و پاره‌ای از آنها را پدرم برای من بازگو کرد و من از او شنیدم."محدث قمی می‌گوید:"سید رضی الدین ابوالقاسم، عالمی بزرگوار، باتقوا، زاهد، پیشوای عارفین و چراغ متهجدین، صاحب کرامات باهره و مناقب، طاووس آل طاووس." تأیید کنندگان علم. عالمان مکتب فضلیه بر این
تأیید کنندگان علم. عالمان مکتب فضلیه بر این عقیده هستند که رضی‌الدین سید ابن طاووس در بدو تولد دارای علم لدنی بوده‌است یعنی علمی که بدون تعلیم و تعلّم و بی واسطه به دست آمده باشد و شخص سید ابن طاووس را مصداق عینی تعبیر آیهٔ ۶۵ سورهٔ کهف می‌دانند: . . . وَ عَلَّمْنٰاهُ مِنْ لَدُنّٰا عِلْماً. اما در برخی منابع اساتیدی برای او ذکر شده‌است که او در دوران طفولیت قرآن را نزد آنها قرائت نموده یا احکام الهی که در قلب او بوده را نزدشان بازگو کرده و آنها بر صحت آنها و بی واسطه بودن این احکام از آنچه ائمه می‌گفته‌اند
بی واسطه بودن این احکام از آنچه ائمه می‌گفته‌اند را تأیید کرده‌اند: شاگردان. شاگردان وی عبارتند از: تالیفات. سید بن طاووس به خاطر کتابخانه و آثار فراوانش که دست نخورده از بدعت باقی‌مانده، معروف است. او حدود ۵۰ تألیف دارد که بسیاری از آن‌ها در موضوعات دعا و زیارت است. اما از احادیث منقول خود او و آثار مرتبط به عصر او و پیرامون شیعیان پیرو او تاکنون بیش از ۱۵۰۰ کتاب نگاشته شده‌است. آثار چاپی. حدود پنجاه کتاب و رساله از او نام برده شده‌است که معروفترین آثار چاپی وی عبارتند از آثار خطی. آنچه از آثار خطی سید بن
وی عبارتند از آثار خطی. آنچه از آثار خطی سید بن طاووس به جای مانده، بدین قرار است:
عثمان بن سعید اسدی عمروی، مشهور به ابو عمرو؛ نخستین نایب حجت بن الحسن و از یاران و شاگردان و همچنین وکیل مورد وثوق علی نقی و حسن عسکری بود. عثمان از یازده سالگی در مصاحبت هادی بوده و مقام شامخی کسب کرده‌است. از قول احمد بن اسحاق قمی نقل شده‌است که هادی او را برای پرسیدن سوالات دینی به عثمان بن سعید ارجاع داده‌است و از عثمان به عنوان امین خود نام برده‌است. نام. او از قبیله "بنی اسد" بود و چون در سامرا زندگی می‌کرد به او "عسکری" هم می‌گفتند. در محافل شیعه به او «سمّان» و «زیّات» (به معنی روغن فروش) هم
به او «سمّان» و «زیّات» (به معنی روغن فروش) هم می‌گفتند. به خاطر اختفاء امر نیابت و استتار فعالیت‌های سیاسی، روغن‌فروشی می‌کرد، و اموال و نامه‌ها را با ظرف روغن میان امام و شیعیان جابه‌جا می‌کرد. وی همچنین به خاطر ابراز نیابت از طرف امام دوازدهم خود را باب (به معنای درب [امامت]) می‌نامید. حسن عسکری چون نام طولانی او را شنید، گفت: «کنیه "ابن عثمان" و "ابو عمرو" در یک مرد جمع نمی‌شود». و بنابراین دستور داد که کنیه او را که "ابو عمرو" باشد برهم بزنند و وی را «عمری» نامیدند. به ادعای بحار الانوار، پس از در
«عمری» نامیدند. به ادعای بحار الانوار، پس از در گذشت حسن عسکری، احتمالاً عثمان بن سعید حسن عسکری را غسل داد و کفن کرد و حنوط نمود و به خاک سپرد. نایب امام غایب. بلافاصله پس از مرگ حسن عسکری در سال ۲۶۰ (۸۷۴ میلادی) عثمان ادعا کرد که حسن عسکری پسری خردسال به نام محمد دارد که به‌دلیل تهدید عباسیان به جانش غیبت کرده و او به نمایندگی از فرزند امام یازدهم منصوب شده‌است. به‌عنوان نزدیک‌ترین یار حسن عسکری مردم و نمایندگان محلی امام حسن عسکری ادعای عثمان را مبنی‌بر نیابت امام غایب به‌رسمیت شناختند. با این حال،
نیابت امام غایب به‌رسمیت شناختند. با این حال، احتمالاً در میان شیعیان در مورد اختیار عثمان برای جمع‌آوری و توزیع وجوه (خمس و زکات) تردید وجود داشت. عثمان در سِمَت جدید خود به‌عنوان متصدی دفتر امام عریضه‌هایی دریافت می‌کرد و پاسخ‌های آنها را گاهی به صورت مکتوب می‌داد. به‌عقیدهٔ شیعیان، در این زمان که غیبت صغری هم آغاز گردید، عثمان بن سعید از سوی حجت بن الحسن به‌عنوان نخستین نایب خاص وی منصوب گشت و واسطه میان امام و شیعیان شد. مرگ. درگذشت او را میان سال‌های ۲۶۰ تا ۲۶۷ قمری (۸۸۰ میلادی) ذکر کرده‌اند. پیکرش در
تا ۲۶۷ قمری (۸۸۰ میلادی) ذکر کرده‌اند. پیکرش در شهر سامرای عراق در جایی که سابقاً دروازه شهر بود به خاک سپرده شد. بعد از مرگ او در سال ۲۶۷ هجری پسر وی محمد بن عثمان به نیابت امام دوازدهم شیعیان منصوب شد.