payamvha/North_RAG huggingface dataset:
پسر پنج ساله‌اش- که من باشم- دیکته می‌خواند که او حفظ شود و مثنوی را از بر بخواند. جالب این‌که علاوه بر آن‌شعر یاد شده توسط یک کودک 5 ساله و در یک اجتماع رسمی با حضور مقامات شهر خوانده می‌شود، این کودک 5 ساله از شدت ترس و خجالت از جمعیت حاضر، خودش را روی صحنه خیس می‌کند و اسباب خنده و تمسخر حضار فراهم می‌شود. نکته دیگر این‌که یغما حدود 8 سال بعد یعنی در اوج حکومت پهلوی، در پاسخ خبرنگاری که او را سارق ادبی می‌نامد و از او می‌خواهد برای صدق ادعای شاعری‌اش، در حضور او شعری بسراید، در قصیده‌ای ضمن درد دلی
در حضور او شعری بسراید، در قصیده‌ای ضمن درد دلی خشمگینانه چنین پاسخ می‌دهد: آن قامتی که بایدش از چرخ بگذرد در روبروی مسند ممدوح خم گرفت و درست یک سال بعد در قصیده‌ای دیگر می‌سراید: من نیم مداح از من چشم مداحی مدار گر که خود گوید که مداح منی یزدان من به هر حال، از آنجا که زندگی کارگری یغما و گرایش و وابستگی‌اش به طبقه زحمتکش جامعه، شائبه وجود یک اندیشه سیاسی را ایجاد می‌کرده، مأموران ساواک به تکاپو می‌افتند و برای تطمیع یغما، یک مرد شیک‌پوش را با یک کیف سامسونت پر از اسکناس از دفتر شهبانو به خانه او
سامسونت پر از اسکناس از دفتر شهبانو به خانه او می‌فرستند. من این ماجرای اخیر را به یاد دارم و زهرا خواهرم پیشنهادات آن مرد شیک‌پوش را به خاطر می‌آورد. او به یغما می‌گوید: «ما حاضریم خانواده تو را به تهران ببریم و یک زندگی مرفه برایتان فراهم کنیم. یک باغ بزرگ در اختیارت می‌گذاریم تا تو به کار شعر و سروده‌هایت برسی و خانواده‌ات نیز در رفاه زندگی کنند». زهرا می‌گوید: «من که رنج و سختی زیادی کشیده بودم و نیز مادرم که زندگی فقیرانه، طاقت او را طاق کرده بود خوشحال از پیشنهاد مرد، وعده یک زندگی آسوده و مرفه را به
از پیشنهاد مرد، وعده یک زندگی آسوده و مرفه را به خودمان دادیم. آن مرد پولهایی را که با خود آورده بود روی کرسی ریخت و گفت که یک هفته دیگر برای بردن ما می‌آید. ما خوشحال و مطمئن روزشماری می‌کردیم و هنگامی که پس از یکی دو هفته سر و کله مرد شیک‌پوش پیدا نشد، از پدرم پرسیدم که چرا این مرد نیامد؟ پدرم چنان سیلی محکمی به من زد که هنوز بخاطرم مانده است و بعد به من گفت: «می‌خواهی من آبرو، حیثیت و آزادگی‌ام را به پول بفروشم؟» من نمی‌دانستم که پدرم پولهای آن مرد را همان روز به او برگردانده و به او گفته: «شما بروید ما
روز به او برگردانده و به او گفته: «شما بروید ما خودمان بعداً می‌آییم». این حادثه و رویدادهای مشابه دیگری که در سالهای بعد اتفاق افتاد، طبع حساس و رنج‌کشیده شاعر را تحریک کرد و سروده‌هایی ناب از آن بیرون کشید. عنوان شدن اشعار یغما در محافل ادبی، کم‌کم او را در بین اهل نظر مطرح ساخت و در حدود سال 1354 بود که خبرنگار مجله اطلاعات هفتگی آنروز، به قصد کشف یک اختلاس ادبی، به نیشابور آمد و با یغما مصاحبه کرد. آن خبرنگار نادان، که بر اساس شنیده‌هایش، پیش فرضهایی را در ذهن خود ساخته بود، با طرح اتهاماتی نظیر سرقت
در ذهن خود ساخته بود، با طرح اتهاماتی نظیر سرقت ادبی و این‌که یغما کتاب یا دیوان کهنه‌ای پیدا کرده و اشعاری را بتدریج از آن بر می‌دارد و به نام خودش منتشر می‌کند چنان روح سرکش، آزاد و متلاطم یغما را آزرده بود که یغما او را با تندی از خود رانده بود. این برخورد تند، ظنّ خبرنگار را تقویت کرده بود و حاصل این بدگمانی مقاله‌ای بود که در همان سال در مجله یاد شده به چاپ رسید. با آن‌که به یاد دارم یغما، علی‌رغم اصرار دوستانش، تمایلی به پاسخ دادن به این مقاله را نداشت، اما غرور جریحه‌دار شده شاعر، قصیده‌ای را پرورد
اما غرور جریحه‌دار شده شاعر، قصیده‌ای را پرورد کهبیتی از آ را پیش از این آوردم و مطلع آن چنین است: چون آفتاب چرخ که ابرش دژم گرفت آیینه زلال دلم باز غم گرفت آهم دوباره سر به سر اختران گذاشت چشمم دوباره دامنم از اشک، یم گرفت دیروز ناکسی ط پی ناسزای من خیره نشست و صفحه گشود و فلم گرفت … اگر چه یغما روز به روز بر شهرتش افزوده می‌شد و شاعران و ادب دوستانی از سراسر کشور وی را دعوت می‌کردند، اما او سعی داشت از هیاهوی شهرت کناره گیرد و بر کار و بار و مرام خویش استوار بماند. خشتمالی عمده‌ترین پیشه شاعر بود و خشت
بماند. خشتمالی عمده‌ترین پیشه شاعر بود و خشت به عنوان نماد و سمبل شعر یغما معروف شد. او ابیات زیادی در شرافت و ارج کار یدی سروده بود و از آنجا که تعلقی وافر به کار خشت داشت، پسوند فامیل خود را چنین نهاد: «شاعر خشتمال نیشابوری». یغما به بیماری بواسیر و فتق مبتلا بود، اما اعتقاد داشت که درمان این دو بیماری، به دلیل اشتعال او به کار سنگین خشتمالی، بیهوده است و عود می‌کند. در تمام بیست و اندی سال که این دو بیماری عذابش می‌دادند، حتی یکبار از درد شکایت نکرد و تنها، همسرش که لباس زیر او را می‌شست قطرات خون
و تنها، همسرش که لباس زیر او را می‌شست قطرات خون خشکیده را در لباس زیر او می‌دید. به هر حال چهار پنج سال قبل از مرگش، هنگامی که پزشکان گفتند به بیماری قلبی مبتلا شده و نباید کار سنگین انجام دهد، به اصرار دوستانش در بیمارستان قمر بنی‌هاشم نیشابور بستری شد و یک پزشک ماهر، فتق او را جراحی کرد. با اوج گرفتن شهرت یغما، دوستانش به این فکر افتادند که اسبابی فراهم کنند تا هم سنگینی کار خشتمالی و کارگری آسوده شود و هم فراغ بیشتری برای کار شعر بیابد. کم‌کم به صرافت افتادند که درآمدی برای شاعر مهیا کنند و یکی دو بار
که درآمدی برای شاعر مهیا کنند و یکی دو بار هم این موضوع را به او گفتند. یغما از این پیشنهادها ریجیده‌خاطر شد و در مراسم بزرگداشتی که در سال 1355 در سالن باغ‌ملی نیشابور برایش بر پا کرده بودند، خشم و نفرت خود را از این اصرارها و تمهیدات لطف‌آمیز دوستانش در قصیده‌ای غّرا ابراز داشت. قصیده‌، متین، مستحکم و مطنطن بود و چنان عزم و اراده راسخی از شاعر به نمایش گذاشته بود که حیرت همگان را بر‌انگیخت و بر شهرت او افزود. یغما، یک بیماری رنج آور دیگر هم داشت و آن نوعی سرطان پوست بود. در حدود سال 1352 زخمی روی لبش
سرطان پوست بود. در حدود سال 1352 زخمی روی لبش نشست که همه گمان کردند تبخال است. این زخم خوب نشد و حدود شش یا هفت سال، یغما نتوانست براحتی صحبت کند یا غذا بخورد. بالاخره یک پزشک حاذق با وساطت یک دوست، لب او را جراحی کرد و بعد از عمل به او گفته شد که در صورت دیر شدن عمل، این زخم کهنه و سمج همیشه خونریزی داشت یغما با صبوری آن را تحمل می‌کرد. سال 1355 یک تهیه کننده رادیو و تلویزیون خراسان که از دوستان صمیمی یغما بود با همکاری گروهی فیلمساز، زندگی یغما را در قالب یک فیلم 35 میلیمتری مستند 20 دقیقه‌ای، به تصویر
یک فیلم 35 میلیمتری مستند 20 دقیقه‌ای، به تصویر کشیدند. این فیلم در جشنواره توس به نمایش درآمد و آوازه یغما بیشتر نقاط کشور را درنوردید. این شهرت به جایی رسید که در سال 1367، چند ماه پس از درگذشت شاعر، یک منتقد درسوئد، بر اساس کتاب «گلچینی از غزلیات یغما» نقدی در مجله آدینه نوشت که البته بسیار سطحی و ابتدایی بود. نقصان و خام بودن نقد مزبور، مولود چاپ بسیار بد و مشحون از غلط چاپی، منتشر شده بود. همین کتاب نیز مبنای نقد قرار گرفته بود. اطلاعات منتقد از زندگی و آثار یغما بسیار اندک و محدود بود و آنچه او
و آثار یغما بسیار اندک و محدود بود و آنچه او نگاشته بود، دستی از دور بود بر آتشی که گرمایش می‌رفت که همه ایران را گرم کند. انقلاب، اگر چه تحولی اساسی در ایران ایجاد کرد، اما در شعر یغما انعکاس در خود توجهی نیافت. یغما بکلی از سیاست دور بود و آن را شایسته توجه نمی‌دانست. او در واقع به سیاست به چشم یک فریب اجتماعی می‌نگریست و سیاستمداران را قابل اعتماد نمی‌دانست. یکی دو سروده زیبا درباره انقلاب و آزادی، دو مثنوی درباره جنگ، یک مرثیه بلند غم‌انگیز در توصیف بهشت زهرا و چند بیت پراکنده در لابلای غزلهایش، همه
زهرا و چند بیت پراکنده در لابلای غزلهایش، همه حاصل تأثیرات انقلاب و دنیای پس از آن در شعر یغماست. در سال 1365 مجموعه «سیری در غزلیات یغما» در دانشگاه فردوسی مشهد به چاپ رسید که بجز چند غزل و مثنوی، چیزی فراتر از غزلیات قبلی نبود؛ مضاف بر این‌که بسیاری از غزلهای کتاب قبلی را نیز نداشت، غلطها بگونه‌ای دیگر تکرار شد و بسیاری از ابیات بنا بر صلاحدید دوستان شاعر، ناشر، ترس خود سراینده و بعضی ملاحظات دیگر، دچار اصلاح و تعدیل گردید. مقدمه کتاب، توسط آقای عباس خیرآبادی -تهیه کننده فیلم «صومعه خالی آن روزها» در
-تهیه کننده فیلم «صومعه خالی آن روزها» در جشنواره توس -دوست دیرین یغما، تحریر شد. اگر چه این مقدمه، چندان اطلاع جامعی به خوانندگان غیر آشنا، در مورد یغما نمی‌داد، اما از حد مجموعه یاد شده فراتر بود. قلم عالمانه این دوست دانشمند یغما، نقص کتاب را می‌پوشاند و نوید چاپ آثار بهتر را در آینده می‌داد. صفورا، در طول این سالها، همیشه و در همه حال کنار یغما بود. همسری مهربان، مادری زحمتکش برای فرزندانش و همدمی خوش مشرب برای دوستان نزدیک و کدبانویی صابر، پرتوان و نظیف برای میهمانی‌های بیشمار یغما . یغما اگر چه فقیر،
برای میهمانی‌های بیشمار یغما . یغما اگر چه فقیر، اما منیع الطبع و سخی بود. در خانه‌اش و خوان نعمتش بر روی همه گسترده بود. خیلیها از گوشه و کنار کشور به دیدن یغما می‌آمدند و در خانه او «نان عبرت» می‌خوردند. وی در همان اتاقی که 15 سال آخر زندگیش، از میهمانان و دوستدارانش پذیرایی کرده بود، شب دوم اسفند 1366، بدون هیچ نشانی از بیماری و کسالت به بستر رفت. به عادت هر روز، همسرش گمان می‌کرد که او صبح زود به سر کارش رفته است. هنگامی که ساعت 7 صبح صفورا - که داروی آرامبخش مصرف می‌کرد- از خواب بیدار شد و یغما را در
مصرف می‌کرد- از خواب بیدار شد و یغما را در رختخواب دید، او را صدا زد که بگوید: «کارت دیر شد ، بلند شو!» اما او تکان نخورد و حتی چشم باز نکرد. ساعتی بعد پزشک قانوئنی به منزل یغما آمد و پس از معاینه جسد، گفت که حدود ساعت شش بامداد -تنها یک ساعت پیش از بیدار شدن صفورا- یغما، درگذشته است. کشور که در سالهای آخر عمر بکلی نابینا شده و تنها به بوی یغما زنده بود، بعد از اینکه خبر مرگ یغما را به او دادند، دیگر تاب نیاورد. آنقدر در غم حیدرش تنها گریست و غصه خورد که سالی بعد، در اردیبهشت 1368 در سن 88 سالگی زندگی را
بعد، در اردیبهشت 1368 در سن 88 سالگی زندگی را وداع گفت. خدیجه تنها خواهر یغما، پیش از ازدواج یغما، به عقد یک مرد مهربان روستایی درآمد که بعد فهمیدند معتاد بوده است. این مرد سالها بعد در اثر بیماری درگذشت و خدیجه نیز در 1388 در خانه سالمندان سبزوار، زندگی را بدرود گفت. خواهرزادگان یغما -یک پسر و یک دختر- در سبزوار زندگی می‌کنند. صفورا که در طول سالهای تلخ فقارت و کار رنج‌آور، دچار وسواس و افسردگی شده بود، پس از چند سال درمان، به بهبود نسبی رسید و تا سال 1378 حیات داشت، اما در این سال، حمله‌ی یک آسم آلرژیک،
حیات داشت، اما در این سال، حمله‌ی یک آسم آلرژیک، که مصرف سیگار هم آن را تشدید می‌کرد، وی را از پا درآورد. آرامگاه وی را به وصیت خودش، در کنار گور شوهرش نهادند. زهرا دختر بزرگ خانواده و فرزند مهربان و مسؤولیت‌شناس یغما که سالهای شیرین نوجوانی را نان‌آور خانه یغما بوده، اکنون دهه‌ی ششم زندگی را می‌گذراند و در منزلی که در کنار خانه‌ی پدری داشت، زندگی می‌کند. شوهر فداکار و شریف او، در 1374 در سنین جوانی بر اثر ایست قلبی درگذشت. من ابوالفضل، تنها پسر حیدر، ادبیات خواندم و بازنشسته‌ی روزنامه‌نگاری‌ام و در دوران
خواندم و بازنشسته‌ی روزنامه‌نگاری‌ام و در دوران بازنشستگی در روستای زادگاه پدر، مسکن گرفته‌ام و مشغول خواندن و نوشتنم. پروین، آخرین فرزند یغما که مانند من نقش چندانی در زندگی ادبی یغما نداشته، اینک با خانواده‌اش در خیابان دارایی نیشابور مسکن دارد. همه خانواده یغما همین‌هایند. یغما بازمانده دیگری ندارد. اشعار. او در چهل سالگی برای نخستین بار شعرهای خود را بر روی کاغذ آورد و اولین مجموعهٔ شعرهای خود را در سال ۱۳۴۶ با نام «اشک عاشورا» به چاپ رساند؛ پس از سه سال مجموعه‌ای از رباعیاتش و در سال ۱۳۵۵ نخستین
سه سال مجموعه‌ای از رباعیاتش و در سال ۱۳۵۵ نخستین مجموعهٔ غزل‌هایش را و در سال ۱۳۶۵ کتاب دیگری به نام «سیری در غزلیات یغما» را به چاپ رساند. او نزدیک به ۴۵۰۰ بیت شعر دارد که گزیده‌ای از آن‌ها در کتاب شاعر خشتمال نوشتهٔ جواد محقق نیشابوری برای اولین بار در سال ۱۳۷۳ به چاپ رسید. مضامین. مضامین شعری مضامین شعری یغما بسیار وسیع است. تقریباً تمام مضامینی که شاعران بزرگ فارسی در اشعار خود آورده‌اند، در شعر او دیده می‌شود. در برخی موارد، اشعار او مضامین بدیعی دارد. شعرهای این شعر سرا را می‌توان در سه جستار
دارد. شعرهای این شعر سرا را می‌توان در سه جستار گنجاند: مضامین آیینی. در اشعار آیینیِ یغما، زاویهٔ دیدِ شاعر در انتخاب موضوع و طرز بیان آن قابل توجه است. این مضامین کمتر مورد توجه شاعران دیگر قرار گرفته‌است، و نمونه‌ای از آن را می‌توان در این شعری که از زبان زینب خطاب به برادرش، حسین، سروده شده ملاحظه کرد: فقر و سلطنت. یکی از مضامین شعری یغما فقر و شکیبایی است. این طرز دید تا حدی از جهان‌بینی شاعر سرچشمه می‌گیرد که دنیا را بی‌اعتبار می‌خواند. در ادبیاتی از اشعار اوست که: مُردهٔ من، بی‌کفن از فقر خواهد شد
اشعار اوست که: مُردهٔ من، بی‌کفن از فقر خواهد شد به خاک… با خدای خویش این است آخرین پیمان من… بی‌تامل خانه بر فرقش فرو می‌آورم… گر گذارد نعمت دنیا قدم بر خوان من عشق. ۸۰ درصد شعرهای یغما «سخن عشق» است. او در این زمینه شعرهایی برابر با شعرسرایان هم ردیف خود ندارد ولی در دیگر جستارها ابیات برجسته با درون‌مایهٔ آزادگی، بسندگی، والا منشی، فرازهای تهیدستی، سرکشی و غرور دارد. شعرهای یغما پر از آرایه‌های ادبی معنوی و ظاهری است. آرایه‌های شعرهای یغما ساختگی نیستند و از درون او جوشیده‌اند. او در شعرهای خود کار و
و از درون او جوشیده‌اند. او در شعرهای خود کار و کارگری را ستوده و خود را بی‌نیاز از آستان استاد دانسته و این از آن جا بوده که می‌پنداشته آن‌ها سخنی برای گفتن ندارند. شعرهای زیر برای نمونه آورده شده‌اند: چون یغما سواد چندانی نداشت شیوهٔ نوشتن پاره‌ای از واژگان را نمی‌دانست و آن‌ها را به گونه‌ای دیگر به کار برده‌است. برای نمونه به جای حشم و بن از حشام و بان در شعرهای خود به کار برده‌است: و نمونه‌ای دیگر: منابع. ابوالفضل یغما ، دیوان حیدر یغما (شاعر خشتمال نیشابور) انتشارات همیاران جوان ۱۳۸۶
کشورهای فارسی‌زبان یا کشورهای پارسی‌زبان کشورهایی هستند که در آن‌ها زبان فارسی، زبان رسمی تلقی می‌شود یا در کنار زبانی دیگر، یکی از زبان‌های رسمی است. در حال حاضر، زبان فارسی در کشورهای ایران، افغانستان و تاجیکستان زبان رسمی محسوب می‌شود. نام رسمی این زبان در این ۳ کشور به‌ترتیب فارسی، دَری و تاجیکی است. افزون بر این، فارسی در ازبکستان زبان اقلیت بزرگی از کشور است. فارسی دارای بیش از ۷۰ میلیون گویشور بومی در سراسر جهان است که این تعداد با در نظر گرفتن گویشوران زبان دوم در کل به ۱۳۰ میلیون نفر می‌رسد. این
زبان دوم در کل به ۱۳۰ میلیون نفر می‌رسد. این زبان در ۲۹ کشور در سراسر جهان گفتگو می‌شود و از این نظر در رتبه ششم جهان قرار دارد. ایران. ایران بزرگ‌ترین کشور فارسی‌زبان جهان است. اتنولوگ جمعیت فارسی‌زبانان ایران در سال ۲۰۱۶ را ۵۰٬۴۰۰٬۰۰۰ نفر یعنی بیش از ۶۲ درصد از جمعیت کشور می‌داند. بر پایهٔ نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵ مرکز آمار ایران دربارهٔ ترکیب و چیدمان قومی و تباری مردم ایران، جمعیت و آمار فارسی‌زبان‌ها نزدیک ۷۳ تا ۷۵ درصد جمعیت ایران است. این آمار نشان می‌دهد که ۸۲ تا ۸۳ درصد مردم به «فارسی» سخن می‌گویند
که ۸۲ تا ۸۳ درصد مردم به «فارسی» سخن می‌گویند و ۸۶ درصد از آن‌ها تنها فارسی را می‌دانند. طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۹۱ انجام شد، فارسی‌زبانان بیشینه جمعیت را در ۱۳ استان تهران، البرز، اصفهان، یزد، سمنان، قم، بوشهر، فارس، مرکزی، خراسان رضوی، کرمان، هرمزگان و خراسان جنوبی می‌سازند و در ۷ استان خوزستان، قزوین، چهارمحال و بختیاری، همدان، گلستان، خراسان شمالی و سیستان و بلوچستان نیز اقلیت قابل توجهی به‌شمار می‌روند. تهران بزرگ‌ترین شهر فارسی‌زبان جهان است و ۹۸ درصد تهرانی‌ها به زبان فارسی
جهان است و ۹۸ درصد تهرانی‌ها به زبان فارسی تسلط دارند. از ۱۰ شهر بزرگ و پرجمعیت فارسی‌زبان جهان، ۸ شهر تهران، مشهد، اصفهان، کرج، شیراز، قم، اهواز و همدان در ایران قرار دارند و تنها شهرهای کابل و دوشنبه در خارج از این کشور واقع شده‌اند. افغانستان. فارسی رایج‌ترین زبان در افغانستان و زبان مادری بیش از ۱۶ میلیون نفر (۴۸–۵۲٪) از مردم این کشور است. به دلیل اینکه فارسی زبان میانجی افغانستان نیز به‌شمار می‌رود، در کل بیش از ۲۰ میلیون نفر یا ۸۰٪ از باشندگان این کشور بدان تسلط دارند. تاجیک‌ها، هزاره‌ها و ایماق‌ها
بدان تسلط دارند. تاجیک‌ها، هزاره‌ها و ایماق‌ها گویشوران بومی فارسی در افغانستان هستند. بیشتر فارسی‌زبانان افغانستان در نیمه شمالی کشور زندگی می‌کنند. فارسی‌زبان بیشینه مردم ولایت‌های بدخشان، تخار، کاپیسا، بلخ، جوزجان، پروان، کابل، بغلان، پنجشیر، کندز، سمنگان، بامیان، سرپل، دایکندی، غزنی، بادغیس، غور، فراه و هرات به‌شمار می‌رود. اقلیت‌های بزرگ فارسی‌زبان نیز در ولایت‌های لغمان، ننگرهار، پکتیا، پکتیکا، اروزگان، جوزجان، قندهار، فاریاب، زابل، کنر، نیمروز، هلمند، لوگر و میدان وردک این کشور یافت می‌شوند. فارسی
لوگر و میدان وردک این کشور یافت می‌شوند. فارسی در کنار پشتو یکی از دو زبان رسمی افغانستان است. در سال ۱۳۴۳ خورشیدی برای ایجاد هویت ملی مستقل از ایرانیان، نام زبان «فارسی» در قانون اساسی افغانستان به «دری» تغییر یافت. با این وجود بیشتر فارسی‌زبانان این کشور هنوز هم نام زبان خویش را فارسی خوانده و به‌کارگیری نام دری را حاصل تلاش پشتون‌ها برای دور کردن آن‌ها از جهان فارسی‌زبان می‌دانند. تاجیکستان. تاجیکستان فارسی‌زبان ملی و رسمی تاجیکستان است که به الفبای سیریلیک تاجیکی نوشته می‌شود. فارسی‌زبان مادری نزدیک به
تاجیکی نوشته می‌شود. فارسی‌زبان مادری نزدیک به ۷٫۵ میلیون نفر یا ۸۴٫۳٪ از شهروندان این کشور است. شهرهای بزرگ تاجیکستان شامل دوشنبه (پایتخت)، خجند، کولاب، پنجکنت، باختر، خاروغ و استروشن همگی فارسی‌زبانند. فارسی در تاجیکستان تا دههٔ ۱۹۲۰ میلادی همانند سایر کشورهای فارسی‌زبان به الفبای فارسی نوشته می‌شد. پس از رخداد انقلاب اکتبر در تاجیکستان گونه‌ای از الفبای لاتین برای نوشتن فارسی معرفی شد که در آوریل ۱۹۲۸، رسماً جای خط فارسی را گرفت. الفبای سیریلیک تاجیکی نیز در اواخر دههٔ ۱۹۳۰ میلادی در جمهوری شوروی
نیز در اواخر دههٔ ۱۹۳۰ میلادی در جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان رواج یافت و جایگزین الفبای پیشین لاتین شد. پس از سال ۱۹۳۹ میلادی، انتشار آثار به خط فارسی ممنوع اعلام شد. در سال ۱۹۸۹ میلادی، با رشد ملی‌گرایی در میان تاجیک‌ها، قانونی تصویب شد که طبق آن «فارسی تاجیکی» به‌عنوان زبان رسمی تاجیکستان اعلام شد. قانون یادشده افزون بر این، تاجیکی را برابر با فارسی در نظر گرفت و خواستار بازگشت دوباره به الفبای فارسی شد. در سال ۱۹۹۹ میلادی، واژهٔ «فارسی» از عنوان رسمی زبان کشور تاجیکستان حذف شد و زبان رسمی این کشور
زبان کشور تاجیکستان حذف شد و زبان رسمی این کشور «تاجیکی» نام گرفت. ازبکستان. بر پایه آمار رسمی ازبکستان تاجیک‌ها ۵٪ از جمعیت کل این کشور را شامل می‌شوند. اما آمارهای غیررسمی شمار تاجیکان این کشور را میان ۱۰ تا ۱۲ میلیون نفر یا ۳۰ تا ۴۰ درصد از جمعیت کل کشور برآورد می‌کند. فارسی‌زبانان در ازبکستان بیشتر در دو شهر سمرقند و بخارا و ولایت سرخان‌دریا سکونت دارند؛ هرچند در دیگر مناطق ولایت‌های سمرقند و بخارا و همچنین ولایت‌های قشقه‌دریا، نمنگان، فرغانه و سیردریا نیز به‌طور پراکنده یافت می‌شوند. ریچارد فولتس در
نیز به‌طور پراکنده یافت می‌شوند. ریچارد فولتس در برآوردی در سال ۱۹۹۶ زبان ۷۰٪ از اهالی سمرقند و ۹۰٪ از اهالی بخارا را فارسی اعلام کرده‌است. افزون بر سمرقند و بخارا، گروه‌های بزرگ فارسی‌زبان در کاسانسای، چوست، رشتان و ساخ در دره فرغانه، همچنین بورچ‌ملا، آهنگران و باغستان در ولایت تاشکند و افزون بر آن شهرسبز، ترمذ، نخشب، نوایی، کتاب و دره‌های رودهای کافرنهان و چغان‌رود می‌زیند. جوامع مهاجر. فارسی به واسطه افزایش مهاجرت‌ها در قرن اخیر به کشورهای دیگر نیز راه یافته‌است. بزرگ‌ترین جوامع غیربومی فارسی‌زبان در
یافته‌است. بزرگ‌ترین جوامع غیربومی فارسی‌زبان در آمریکا (۲ میلیون)، روسیه (۱ میلیون؛ عمدتاً تاجیک)، ترکیه (۸۰۰ هزار)، امارات (۸۰۰ هزار)، عراق (۵۰۰ هزار)، قطر (۲۸۰ هزار)، کانادا (۲۵۰ هزار)، عربستان (۲۴۰ هزار)، آلمان (۱۲۵ هزار)، و استرالیا (۱۱۰ هزار) ساکن هستند.
فهرست موجود فهرستی از پایتخت‌های ایران از ابتدا تا اکنون است: فهرست پایتختهای ایران یکپارچه کنونی که از زمان صفویان آغاز شده بعد از سقوط ساسانیان تا قبل از به قدرت رسیدن صفویه ایران بصورت ملوک الطوایفی و با چندین پایتخت در اقصی نقاط کشور اداره میشد و در سال ۱۵۰۱ با به قدرت رسیدن صفویان ایران صاحب پایتخت اصلی با مرکزیت قدرت شد به جز یک دوره خیلی کوتاه که به آن هم میپردازیم ۱.تبریز ۲.قزوین ۳.اصفهان سال ۱۷۲۲ با هجوم محمود افغان وسقوط شاه سلطان حسین صفوی اصفهان به عنوان پایتخت از رونق افتاد ولی تا سال ۱۷۳۶
به عنوان پایتخت از رونق افتاد ولی تا سال ۱۷۳۶ بصورت نیمه رسمی مرکز توجه بازماندگان سلسله صفوی باقی ماند ۴.مشهد مشهد تا سال ۱۷۹۴ بعنوان مرکز حکومت خراسان با جانشینان نادرشاه باقی ماند و در دوره ای کوتاه بصورت مشترک با شیراز(۱۷۵۱تا۱۷۹۴) و حتی باتهران(۱۷۸۶تا ۱۷۹۴) مورد توجه بود ۵.شیراز ۶.تهران در چند سال ابتدایی حکومت آغا محمد خان قاجار یعنی سال ۱۷۸۶ تا ۱۷۹۴ و قبل از انحلال کامل سلسله زند و تاجگذاری رسمی شاه قاجار به مدت ۸سال تهران و شیراز و حتی مشهد بصورت مشترک مراکز حکومتی بودند و در سال ۱۷۹۴ بطور رسمی
مشترک مراکز حکومتی بودند و در سال ۱۷۹۴ بطور رسمی پایتخت اصلی ایران تا به امروز میباشد طرح انتقال پایتخت. احمد وحیدی وزیر کشور در اردیبهشت ۱۴۰۳ با بیان اینکه انتقال پایتخت یکصد میلیارد دلار لازم دارد، گفت: موضوع تقسیم استان تهران توسط دولت در دست بررسی است و مصوبه مجلس را لازم دارد که باید توسط مجلس دوازدهم بررسی و تصویب شود.
محسن محمدی عراقی معروف به محسن اراکی (زادهٔ ۱۳۳۴) روحانی شیعه ایرانی است که از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۸۵ نماینده استان خوزستان و سپس از سال ۱۳۹۵ تاکنون، نماینده استان مرکزی در مجلس خبرگان رهبری و از سال ۱۴۰۱، عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام است. اراکی در نجف، عراق متولد شد و تحصیلات خود را در حوزه علمیه نجف شروع کرد. او در سال ۱۳۵۴ به ایران آمد و پس از استقرار جمهوری اسلامی به ریاست دادگاه‌های انقلاب اسلامی آبادان و خرمشهر، ریاست دادگاه‌های انقلاب اسلامی خوزستان، ریاست دادگستری استان خوزستان و امامت جمعه دزفول منصوب
دادگستری استان خوزستان و امامت جمعه دزفول منصوب شد. در زمان جنگی تحمیلی، وی امام جماعت مسجد نجفیه دزفول را هم بر عهده داشته‌است. در سال ۱۳۷۳ به مدت ده سال به عنوان نماینده رهبر جمهوری اسلامی ایران به انگلستان اعزام شد و مرکز اسلامی انگلیس را پایه نهاد و سرپرستی کرد. رهبر ایران او را در ۲۰ تیر ۱۳۹۱ به دبیرکلی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی منصوب کرد. اراکی در سال ۱۳۹۸ پیش از پایان دوره حکم خود به منظور تمرکز بر فعالیتهای علمی از این سمت کنار رفت. اراکی هم‌اکنون مدرس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، عضو جامعه
مدرس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و رئیس دانشکده اصول الدین است. تولد و تحصیل. محسن اراکی در سال ۱۳۳۴ش در شهر نجف در عراق به دنیا آمد. اراکی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه «منتدی النّشر» نجف که زیر نظر محمدرضا مظفر اداره می‌شد، گذراند و تا کلاس اوّل متوسّطه را در همان مدرسه به تحصیل ادامه داد. پس از آن، با راهنمایی پدرش، از سال ۱۳۴۷ش تحصیلات حوزوی را شروع کرد. دروس مقدّمات و سطوح را و برخی از دروس (نظیر شرح صمدیه، حاشیه ملاعبدالله، مقداری از معالم و مقداری از شرح لمعه، کفایه و
مقداری از معالم و مقداری از شرح لمعه، کفایه و رسائل) را نزد پدرش خواند و بقیّه را نزد اساتید حوزه علمیّه نجف گذرانداز جمله: سید عزالدّین بحرالعلوم، سید کاظم حائری، محمّدتقی جواهری، عبدالمجید روشنی، سید محمود هاشمی شاهرودی، سیّد عبّاس خاتم یزدی، سیدحسن مرتضوی، سید مصطفی خمینی، محمد هادی معرفت، سید محمدباقر حکیم، عباس قوچانی. اساتید درس خارج فقه و اصول: سید ابوالقاسم خویی، سید محمد باقر صدر، سید روح‌الله خمینی. او از طرفداران نظریهٔ وحدت اسلامی و منتقدان اسلام غیرسیاسی است. اراکی در سال ۲۰۱۲ از دانشگاه
اسلام غیرسیاسی است. اراکی در سال ۲۰۱۲ از دانشگاه پورتسموث با موضوع پایان‌نامه «علیت و آزادی در فلسفه اسلامی و معاصر غربی» دکترا گرفت. فعالیت‌های سیاسی. اراکی فعالیت‌های سیاسی خود را در نجف آغاز کرد. او فعالیت‌هایی در پشتیبانی از خمینی داشت که در نتیجهٔ این فعالیت‌ها تحت تعقیب دستگاه امنیتی حکومت عراق قرار گرفت. او در سال ۱۳۵۴ شمسی به قم رفت و بر اساس ادعای وب سایت وی از همان آغاز به ساواک احضار شد و مورد بازجویی قرار گرفت. مسئولیت‌های وی پس از پیروزی انقلاب ایران (۱۳۵۷)، به این شرح می‌باشند: از اراکی به
ایران (۱۳۵۷)، به این شرح می‌باشند: از اراکی به عنوان یکی از گزینه‌های رهبری آینده جمهوری اسلامی ایران یاد شده‌است. فعالیت‌های علمی-آموزشی. پایه‌گذاری‌های علمی و فرهنگی. وی پایه‌گذار مؤسسات متعدد مذهبی و علمی در لندن و قم بوده‌است که از آن جمله می‌توان به مرکز بزرگ اسلامی انگلیس، مجتمع آموزشی و فرهنگی ایرانیان، حوزهٔ علمیه امام حسین (علیه السلام) لندن، کالج علوم اسلامی لندن Islamic College for Advanced Studies، دفتر همکاری‌های علمی اسلامی در دانشگاه SOAS لندن، کرسی شیعه‌شناسی در دانشگاه بزرگ کمبریج، کرسی
کرسی شیعه‌شناسی در دانشگاه بزرگ کمبریج، کرسی شیعه‌شناسی در دانشگاه بریستول، و همچنین مجمع اندیشهٔ اسلامی، مدرسهٔ علمیهٔ امیرالمؤمنین، پژوهشگاه فقه نظام و مرکز جامع علوم اسلامی ولی امر در قم اشاره کرد. وی همچنین مؤسس و رئیس هیئت امناء پژوهشگاه فقه نظام است و علاوه بر این، ریاست عالیهٔ دانشکدهٔ اصول دین را بر عهده دارد. تدریس. اراکی در شهر نجف به تدریس دروس مقدمات حوزهٔ علمیه پرداخت. همچنین، از آغاز اعزام به انگلستان به نمایندگی از سید علی خامنه‌ای و پس از تأسیس حوزهٔ علمیه در پایتخت این کشور (لندن)، به
تأسیس حوزهٔ علمیه در پایتخت این کشور (لندن)، به تدریس خارج فقه (مباحث حکومت اسلامی و قضاء) و اصول پرداخت، علاوه بر دروسی متنوع نظیر فلسفه، رسائل، مکاسب، حلقات اصول، تفسیر قرآن به زبانهای فارسی، عربی و انگلیسی نیز مشغول شد. هم‌اکنون او مشغول تدریس خارج فقه و اصول و همچنین تفسیر و حدیث در حوزهٔ علمیهٔ قم می‌باشد. نظریه فقه نظام (های اجتماعی). اراکی مبدع نظریه فقه نظام (های اجتماعی) است که بر پایه آن فقه به دو شاخهٔ فقه فردی و فقه اجتماعی تقسیم می‌گردد و فقه اجتماعی ناظر بر تمامی جنبه‌های محتلف زندگی اجتماعی
ناظر بر تمامی جنبه‌های محتلف زندگی اجتماعی است و زیر شاخه‌هایی نظیر فقه نظام اقتصادی، فقه نظام فرهنگی، فقه نظام حقوقی، فقه نظام سیاسی، فقه نظام تربیتی و … را شامل می‌گردد. دیدگاه‌ها. زنان در غرب. اراکی در آذر ۱۴۰۱ در همایش مادران فاطمی، تربیت حسینی و تمدن نوین اسلامی با انتقاد از عملکرد اروپایی‌ها در دفاع از حقوق زنان اعلام کرد «زنانی که در دامن غرب پرورش پیدا کردند، زنانی خودفروخته، تن‌محور به تعبیر خودتان، ارزان قیمت، بیهوده و بی‌حاصل هستند که هیچ جامعه صالحی از آن‌ها پرورش پیدا نمی‌کند» حکم محاربه در
صالحی از آن‌ها پرورش پیدا نمی‌کند» حکم محاربه در اعتراضات ۱۴۰۱. اراکی در میانه مخالفت‌های عمومی با اجرای احکام اعدام در خیزش ۱۴۰۱ ایران اعلام کرد «کسانی که در اغتشاشات، به گونه‌ای عمل کردند که منجر به قتل یا منجر به آتش‌سوزی و تخریب اماکن عمومی و تخریب محلات مردم و ایجاد رعب و وحشت در خیابان‌ها که منجر به آن شد مردم از باز کردنِ مغازه‌ها و خانم‌های چادری از راه رفتن در خیابان ترسیدند؛ همهٔ آنهایی که در اغتشاشات شرکت کردند حتی آن کسانی که به‌طورمستقیم قتل انجام نداده باشند شرعا محارب و مفسد و یاغی به حساب
نداده باشند شرعا محارب و مفسد و یاغی به حساب می‌آیند.»