payamvha/North_RAG huggingface dataset:
حاجی زین‌العابدین است؛ و اینکه او مردی است پاک نهاد، و استوار در افکار خویش… در جلد اول گفتار بلندی از زبان امین الدوله نقل شده که حکایت می‌کند از آگاهی بصیرانه نویسنده از اندیشه‌های آن وزیر. اما حاجی زین‌العابدین او را نمی‌شناخت. به یقین این گفتار را از زبان کسی شنیده و آورده که امین الدوله را خوب می‌شناخته… در محفل ایرانیان استانبول کسی که با اندیشه‌های امین الدوله نیک آشنایی داشت، و با او و برادرش نامه نگاری داشت میرزا آقاخان کرمانی است. قاعدتاً اوست منبع آن اطلاعات دربارهٔ امین الدوله که رساله مزبور را
آن اطلاعات دربارهٔ امین الدوله که رساله مزبور را هم در اختیار داشته است.» کریم کشاورز. در جلد پنجم کتاب "هزار سال نثر پارسی" می‌نویسد: سیاحتنامه که در آغاز قرن بیستم (۱۳۲۱ ه‍.ق) منتشر و در همان زمان به زبان آلمانی ترجمه شده بود و شرح سفر جوانی است ایرانی، پرورش یافته خارجه که آرزوی سفر میهن کرده و از عقب ماندگی مردم و شیوه‌های استبدادی حکومت زمان مظفرالدین شاه سخت در رنج است. نثر ساده کتاب، به رغم بعضی اصطلاحات و ترکیبات خاص ایرانیان مقیم استانبول و مصر، خواننده را تحت تأثیر قرار می‌دهد. سیاحتنامه
مصر، خواننده را تحت تأثیر قرار می‌دهد. سیاحتنامه ابراهیم‌بیگ صرفاً به منظور انتقاد و مخالفت با حکومت استبدادی قاجار و بی عدالتی‌ها و بی نظمی‌هایی که در آن دوران حکمفرما بود نوشته شده است. خود زین‌العابدین مراغه‌ای نیز پس از انتشار جلد اول متوجه استقبال وسیع مردم ایران از داستانش شده بود که در جلدهای دوم و سوم به نمونه‌هایی از تأثیر این کتاب در گروه‌های اجتماعی گوناگون، حتی در داخل دستگاه ایران و مقامات عالی‌رتبه کشور، اشاره می‌کند. اما از همه مهم‌تر او به رسالت خود نیک آگاه است، یعنی از همان ابتدا که قلم
رسالت خود نیک آگاه است، یعنی از همان ابتدا که قلم در دست می‌گیرد می‌داند که علیه چه جبهه عظیمی از عادت و سنت و کهنه پرستی و خرافه خواهد جنگید. از این رو در همان جلد اول وظیفه خود و دیگر نویسندگان معاصرش را چنین بیان می‌کند: این ایام نه آن زمان است که ارباب قلم اوقات خود را صرف خولیا و افسانه‌های واهی و اراجیف بی‌معنی مثل گذشتگان نمایند که جز موهوم چیزی حاصل شان نخواهد بود… بلکه وظیفه نوع پرستی و آداب انسانیت را به عوام بفهمانند؛ و حالی نمایند که مصدر تمام نیک بختیها نام مقدس وطن و حفظ آن به عموم اهل وطن
نیک بختیها نام مقدس وطن و حفظ آن به عموم اهل وطن واجب عینی است. ملاقات دهخدا با نویسنده کتاب. عبدالله مستوفی در کتاب شرح زندگی من به نقل از علامه دهخدا می‌نویسد: من در سفر مهاجرت پس از بمباران مجلس در استانبول بودم، یک روز پیرمردی به دیدن من آمد و خود را معرفی کرد و گفت: من حاجی زین‌العابدین مراغه‌ای هستم، از جوانی مراغه را ترک گفته و به قفقاز آمدم. در آنجا روسی و فارسی را آموخته مشغول کسب شدم، پس از مدتی محل کسب خود را به کریمه و یالتا بردم. امپراتور اکثر سال‌ها در زمستان مسافرتی به کریمه می‌کرد، و در قصر
در زمستان مسافرتی به کریمه می‌کرد، و در قصر مخصوص به خود که با دکان من چندان فاصله‌ای نداشت اقامت می‌نمود. یک روز امپراتریس به‌طور ناشناخت وارد مغازه من شد، با این که نشناختمش لازمه ادب بجا آوردم. در سفرهای بعد هروقت خانواده امپراتور به قصر خود به کریمه می‌آمدند امپراتریس به دکان من سری می‌زد، به‌طوری‌که یکی از مشتریهای دکان من شده بود، همین موضوع سبب شهرت و بالا گرفتن کار من شد. بعد از چندی به استانبول آمدم، کتاب ابراهیم‌بیگ را نوشته بدون اسم منتشر کردم. بعد از نشر آزادی همشهریهای مقیم استانبول با این که
از نشر آزادی همشهریهای مقیم استانبول با این که همگی می‌دانند که نویسنده این کتاب منم به من حسد ورزیده انکار می‌کنند. به قدری پیرمرد از این حسد تبریزی‌ها متأثر بود که به من پیشنهاد می‌کرد مسوده‌های قلم خورده کتاب خود را بیاورد و مانند شاهد صادق مدعا نز من بگذارد. من دلداریش دادم و گفتم: در تهران نویسنده این کتاب حاجی زین‌العابدین مراغه آی یعنی شخص شما هستید، حسد عمو اوغلی‌ها جایی نمی‌گیرد.
صادق شرفکندی (زادهٔ ۱۱ ژانویه ۱۹۳۸ در طرغه، بوکان، ایران – درگذشتهٔ ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۲ در برلین، آلمان) فعال سیاسی، استاد دانشگاه و دبیرکل حزب دموکرات کردستان ایران بود که در جریان ترور میکونوس توسط عوامل جمهوری اسلامی به قتل رسید. زندگی‌نامه. صادق شرفکندی در روز ۲۱ دی ۱۳۱۶ خورشیدی برابر با ۱۱ ژانویه ۱۹۳۸ میلادی در روستای طرغه از توابع بوکان متولد گردید. سال اول و دوم ابتدایی را در شهر بوکان گذراند و پس از آن با خانواده‌اش در مهاباد اقامت گزید. در دوران کودکی از داشتن نعمت پدر محروم و تحت سرپرستی و مراقبت
از داشتن نعمت پدر محروم و تحت سرپرستی و مراقبت برادر بزرگش، هژار قرار گرفت. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مهاباد و سال آخر دبیرستان را در تبریز به اتمام رسانید. در سال ۱۳۳۸ (۱۹۵۹ م) موفق به اخذ مدرک لیسانس در رشته شیمی از دانشسرای عالی تهران گردید. در همین سال به عنوان دبیر شیمی در شهرهای مهاباد و ارومیه به کار مشغول شدند و تا سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۵ م) کار تدریس و دبیری را ادامه داد. ساواک به همراه تعداد دیگری از دبیران همفکر و همکارش او را تبعید نمود. صادق شرفکندی در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰ م) به دانشگاه تربیت معلم
در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰ م) به دانشگاه تربیت معلم انتقال یافت و به عنوان معاون و کمک‌یار بخش شیمی این دانشگاه مشغول به کار شد، سپس با استفاده از بورس تحصیلی به فرانسه رفت و از دانشگاه پاریس موفق به اخذ مدرک دکترا در رشته شیمی شد. وی در سال ۱۳۵۵ (۱۹۷۶ م) به ایران بازگشت و به عنوان استادیار شیمی در دانشگاه تربیت معلم به کار تدریس ادامه دادند. شرفکندی در سال ۱۳۵۲ (۱۹۷۳ م) یعنی زمانی که در دوره دکترا به تحصیل مشغول بود در پاریس از طریق عبدالرحمان قاسملو با برنامه و اساسنامه حزب دمکرات کردستان ایران آشنا شد و تقاضای
حزب دمکرات کردستان ایران آشنا شد و تقاضای عضویت در آن را نمودند. وی پس از مراجعت به ایران به عنوان رابط عبدالرحمان قاسملو و اعضای قدیمی حزب در داخل ایران وظیفه حزبی خویش را به انجام رسانید. به دنبال سرنگونی حکومت پهلوی و تجدید فعالیت علنی حزب دمکرات در سال ۱۳۵۸ (۱۹۷۹ م) به عنوان مشاور کمیته مرکزی و در اسفند ماه ۱۳۵۸ در کنگره چهارم حزب دمکرات به عنوان عضو کمیته مرکزی انتخاب شد و مسئولیت‌های کمیته حزب در تهران را عهده‌دار شدند و در اوایل تابستان ۱۳۵۹ (۱۹۸۰ م) از سوی رهبر حزب برای کار تمام وقت در حزب به
م) از سوی رهبر حزب برای کار تمام وقت در حزب به کردستان فراخوانده شد و در جریان نشست کمیته مرکزی حزب در تابستان همان سال به عضویت دفتر سیاسی حزب انتخاب گردید. در کنگره‌های ۵ و ۶ و ۷ و ۸ و ۹ حزب دمکرات به عضویت کمیته مرکزی و هر بار از سوی کمیته مرکزی به عضویت دفتر سیاسی انتخاب می‌شد. شرفکندی در طول دوران عضویتش در حزب دمکرات اکثراً مسئولیت بخش انتشارات و تبلیغات را به عهده داشت. از سال ۱۳۶۵ هم تا هنگام ترور وکشته شدن عبدالرحمان قاسملو، وظیفه معاونت دبیر کلی حزب را عهده‌دار بود. صادق شرفکندی در نخستین نشست
حزب را عهده‌دار بود. صادق شرفکندی در نخستین نشست کمیته مرکزی پس از درگذشت قاسملو به اتفاق آرا اعضا کمیته مرکزی به دبیر کلی حزب دمکرات انتخاب و در کنگره ۹ حزب مجدداً به این سمت انتخاب گردید و تا زمان مرگ وظیفه سنگین دبیر کلی حزب را بر عهده داشتند. مرگ. او در تروری که پنج شنبه ۲۶ شهریور ۱۳۷۱ (۱۷ سپتامبر ۱۹۹۲) در رستوران میکونوس در برلین صورت گرفت همراه با تنی دیگر از سران حزب کشته شد. بعضی قتل وی را به عوامل یا مأموران جمهوری اسلامی ایران نسبت دادند ولی دولت ایران این مسئله را بارهای بار تکذیب کرده‌است.
ایران این مسئله را بارهای بار تکذیب کرده‌است. بعدها در دادگاهی که در شهر برلین برای بررسی این واقعه تشکیل شد دادگاه اعلام کرد که به مأمورین جمهوری اسلامی مظنون است و مشخصا سیدعلی خامنه‌ای (رهبر جمهوری اسلامی ایران)، اکبر هاشمی رفسنجانی (رئیس‌جمهور وقت) و علی فلاحیان (وزیر اطلاعات سابق) را به دادگاه فراخواند. در جریان دادرسی در دادگاه، شخصی که به همت بنی صدر و تضمین امنیتی پلیس آلمان جرأت حضور در دادگاه و شهادت دادن را یافته بود، گواهی داد که او خود از اعضای سابق وزارت اطلاعات ایران بوده و به خوبی سیستم
سابق وزارت اطلاعات ایران بوده و به خوبی سیستم طراحی ترورها را می‌شناسد. او اظهار داشت که تمامی ترورهای خارجی در نتیجه تصمیم یک کمیته پنهان ترور؛ متشکل از رهبر، رئیس‌جمهور، وزیر اطلاعات و وزیر امور خارجه صورت می‌گیرد. به دنبال شهادت این شاهد، مقامات قضایی آلمان سران وقت جمهوری اسلامی و در صدر آن‌ها سید علی خامنه‌ای را عاملان اصلی این ترور معرفی کردند. در فروردین ۱۳۷۱ هنگام دیدار از مقر حزب در شمال عراق وی مورد سوءقصد قرار گرفت که جان سالم به در برد. حزب دمکرات هیچگاه در مورد این حادثه اطلاعات بیشتری منتشر
هیچگاه در مورد این حادثه اطلاعات بیشتری منتشر نکرد.
بهرام سوم (به پارسی میانه: 𐭥𐭫𐭧𐭫𐭠𐭭) یا بهرامِ بهرامیان در "شاهنامه"، ششمین شاهنشاه ایران و انیران از خاندان ساسان بود. او پسر و جانشین بهرام دوم بود. بهرام سوم پس از یک دوره چهار ماهه سلطنت به سال ۲۹۳ در جریان یک لشکرکشی توسط نرسه از سلطنت کناره‌گیری کرد و نرسه بر تخت سلطنت ایران نشست. سرگذشت. در دوران سلطنت بهرام دوم به‌دنبال شیوه‌های اولیه ساسانیان در اعطای ولایات به شاهزادگان، بهرام سوم به فرمانداری سکستان (سیستان امروزی) منصوب شد و عنوان «سکانشاه» را به دست آورد. پس از مرگ بهرام دوم در سال ۲۹۳، بهرام سوم
آورد. پس از مرگ بهرام دوم در سال ۲۹۳، بهرام سوم توسط گروهی از اشراف به رهبری وهنام به تخت نشست. او در زمان انتصاب به سلطنت هنوز جوان بود و بسیاری از بزرگان ایران او را ضعیف‌تر از آن می‌دانستند که بتواند به درستی با تهدید رومیان و تهاجم آنان مقابله کند. بنابراین آنها تصمیم گرفتند تا جانشینی او را به به چالش بکشند و در عوض با نرسه، آخرین پسر باقی مانده شاپور یکم، که رهبری با تجربه و سردار نظامی بزرگی بود و می‌توانست برای ایران شکوه و عظمت بیاورد بیعت کردند. چهار ماه پس از سلطنت بهرام، نرسه به درخواست بسیاری
ماه پس از سلطنت بهرام، نرسه به درخواست بسیاری از اشراف ایرانی به میان‌رودان احضار شد. سرانجام نرسه با بزرگان ایران در گذرگاه پایکولی در ایالت گرمکان ملاقات کرد، جایی که به شدت مورد تایید قرار گرفت و احتمالاً برای اولین بار نیز شاه اعلام شد. نرسه برای جلوگیری از خونریزی، پیشنهاد صلح با بهرام و وهنام را داد. به نظر می‌رسد که هر دو آنان نیز با آن موافقت کردند، زیرا هیچ گزارشی از نبرد ارائه نشده‌است. دلیل توافق سریع بهرام و وهنام برای صلح شاید فرار از خدمت بسیاری از هواداران بهرام بوده‌ باشد. بهرام از سلطنت
از هواداران بهرام بوده‌ باشد. بهرام از سلطنت کناره‌گیری کرد و احتمالاً نجات یافت، اما وهنام با ورود نرسه به پایتخت اعدام شد.
هرمز دوم یا اورمزد دوم (به پارسی میانه: 𐭠𐭥𐭧𐭥𐭬𐭦𐭣 ) یا اورمزدِ نرسی در "شاهنامه"، هشتمین شاهنشاه ایران و انیران از خاندان ساسان در ایران‌شهر بود. او هفت سال و پنج ماه، از سال ۳۰۲ تا ۳۰۹م پادشاهی کرد. هرمز پسر و جانشین نرسی بود. در دوران شاهنشاهی هرمز دوم، پادشاهی اشکانی ارمنستان به صورت رسمی مسیحیت را به عنوان دین رسمی خود اعلام کرد که از آنجایی که آنان پیش از این زرتشتی بودند، از این مسئله به خوبی در ایران استقبال نشد. بیشتر دوران فرمانروایی این شاهنشاه به درگیری‌های داخلی سپری شد که البته او با موفقیت
به درگیری‌های داخلی سپری شد که البته او با موفقیت توانست آنان را مدیریت کند. همچنین سیاست‌های او در قبال مرزهای غربی ایرانشهر نیز موفقیت‌آمیز بود و هرمز توانست پادشاه غسانیان را در سوریه شکست داده و بکشد. با این حال، دوران هرمز دوم نسبتاً کوتاه بود. او به دلیل سیاست‌های خشونت‌آمیزش تنها چند ماه حکومت کرد و سپس توسط وزرگان کشته شد. با کشته شدن هرمز، پسرش آذرنرسه به جای او بر تخت عاج نشست. دربار ساسانی پسر نوزاد — و در برخی روایت‌ها هنوز متولد نشده — هرمز، یعنی شاپور را به عنوان شاهنشاه جدید برگزید. نام این
شاپور را به عنوان شاهنشاه جدید برگزید. نام این شاهنشاه در "شاهنامه" به شکل «اورمزد نرسی» آمده‌است. نام. نام هرمز (پارسی میانه: Ōhrmazd) شکل پارسیگ ایزد بزرگ مزدیسنا، یعنی اورمزد یا اهورامزداست. این نام در پارسی باستان به شکل Auramazdā ضبط شده است. در نوشته‌های یونانی، نام این شاهنشاه به شکل Hormisdas دیده می‌شود. پیش‌زمینه. زمانی که پدر هرمز دوم، یعنی نرسه یکم در سال ۲۹۳ تاج شاهنشاهی ایران را بر سر نهاد، دستور داد تا صحنه تاج‌گذاری‌اش در نقش‌رستم حک شود. این بار، برخلاف سنت باستانی ایرانی، نه اهورامزدا که
بار، برخلاف سنت باستانی ایرانی، نه اهورامزدا که این آناهیتا است که دیهیم شاهی را به دست شاهنشاه ایران می‌دهد. در این سنگ‌نگاره، شخصی که در سمت چپ نرسه قرار دارد، با توجه به کلاهی که بر سر دارد، احتمالاً هرمز دوم است. برخی شخصیت زن حاضر در این سنگ‌نگاره را شاپوردختک مادر هرمز دوم نیز دانسته‌اند. هرمز احتمالاً در حمله نرسه به امپراتوری روم شرکت نداشت.این نبرد منجر به شکست سنگینی برای ساسانیان و اسارت خانواده نرسه گردید. شاهنشاه مجبور شد تا برای پس گرفتن خانواده‌اش، تعداد زیادی از استان‌های ساسانی در
خانواده‌اش، تعداد زیادی از استان‌های ساسانی در میانرودان و ارمنستان را به رومیان ببخشد. این احتمال وجود دارد که هرمز دوم ساسانی، همان هرمز دوم کوشانشاه، شاهزاده‌ای که برای سه سال بر شرق ایران، از ۳۰۰ تا ۳۰۳ حکومت کرد، باشد. شاهنشاهی. هرمز دوم در سال ۳۰۲ میلادی بر تخت شاهنشاهی نشست. او در زمان بر تخت‌نشینی تاجی را برگزید که پرنده بالداری بر روی آن دیده می‌شود که احتمالاً اشاره به بهرام، ایزد پیروزی دارد. اینگونه که پیداست، هرمز در آغاز شاهنشاهی‌اش سیاست‌های خشونت‌آمیزی را در پی گرفته‌است، اما به مرور زمان
خشونت‌آمیزی را در پی گرفته‌است، اما به مرور زمان به شخص آرامی تبدیل شده‌است. در تاریخ طبری، درباره او آمده: برخلاف پدرش که سیاست آزادی مذهبی که در دوران دو شاهنشاه نخستین ساسانی، یعنی اردشیر و شاپور، رایج بود را در پیش گرفته بود، هرمز به آزار و اذیت مانویان که پیش از این در دوران نرسه آزادی نسبی داشتند، دست زد. هرمز همچنین تلاش کرد تا روابط میان ایران و ارمنستان - که به تازگی توسط تیرداد سوم به یک کشور مسیحی تبدیل شده بود - را مجدداً احیا کند. او دخترش هرمزدخت را به عقد یک شاهزاده ارمنی به نام واهان در
را به عقد یک شاهزاده ارمنی به نام واهان در آورد. از سنگ‌نگاره هرمز در استان فارس چنین بر می‌آید که در این دوران شاهنشاهی ایران درگیر جنگ‌های داخلی بوده‌است. هرمز در این سنگ‌نگاره بر روی اسب و درحالی که با نیزه یک سوار دیگر را نقش زمین می‌کند، به تصویر کشیده شده است. شخص شکست خورده، پاپک نام دارد که در زمان نرسه و بهرام دوم، بیدخش آلبانیا بوده است. این شاهنشاه همچنین در سال‌های نخست فرمانروایی‌اش به سوریه حمله برد و تلاش کرد تا پادشاهی غسانیان در این منطقه را خراج‌گذار ایران کند. پادشاه غسانی تلاش کرد تا از
خراج‌گذار ایران کند. پادشاه غسانی تلاش کرد تا از رومیان یاری بطلبد، اما پیش از رسیدن نیروهای رومی توسط سربازان ساسانی کشته شد. بر اساس گزارش‌های سنتی، هرمز زمانی که در سال ۳۰۹ مشغول شکار در یک صحرا بود، توسط نیروهای غسانی به دام افتاد و کشته شد. اما با توجه به رفتار اشراف ایرانی پس از مرگ هرمز که در تلاش بودند تا پسران او را یکی پس از دیگری از پیش روی بردارند، اینگونه که پیداست غسانیان چندان نقش مهمی در به قتل رسیدن این شاهنشاه نداشته‌اند. بر اساس رویدادنامه سرت که در سده یازدهم نوشته شده‌است، هرمز برای
سرت که در سده یازدهم نوشته شده‌است، هرمز برای انتقام شکست پدرش از رومیان، به امپراتوری روم اعلان جنگ داد. رویدادنامه اربیلا از این می‌گوید که زمانی که امپراتور روم دست به آزار و اذیت مسیحیان زد، هرمز سپاه بزرگی را جمع‌آوری کرد و برای انتقام آنان به روم لشکر کشید. با این حال در اعتبار این دو گزارش تردید جدی وجود دارد. شهبازی معتقد است که حمله هرمز به غسانیان در سوریه اینگونه در این دو رویدادنامه قرون وسطایی بازتاب پیدا کرده است. تاسیس روستایی به نام وهشت-هرمز در منطقه رام-هرمز در خوزستان به این شاهنشاه نسبت
در منطقه رام-هرمز در خوزستان به این شاهنشاه نسبت داده شده‌است. جانشینی. پس از مرگ هرمز، پسرش آذرنرسه به جای او برتخت نشست. با این حال او پس از تنها چند ماه فرمانروایی توسط وزرگان ساسانی برکنار و کشته شد. اشراف سپس پسر دوم هرمز را کور کرده و سومی را که او هم هرمز نام داشت، به زندان انداختند. بر اساس افسانه‌ها، پس از اینکه دیگر هیچ شاهزاده‌ای که بتواند بر تخت شاهنشاهی بنشیند، باقی نمانده بود، تاج را بر روی شکم همسر باردار هرمز، ایفرا هرمز قرار دادند و فرزند متولد نشده او را به عنوان شاهنشاه جدید برگزیدند.
متولد نشده او را به عنوان شاهنشاه جدید برگزیدند. پسری که چند ماه بعد به دنیا آمد، شاپور نامیده شد و هفتاد سال بر ایران فرمان راند که بالاتر از شاه تهماسپ یکم و ناصرالدین‌شاه، در میان شاهان ایران رکورددار بیشترین سال حکومت است. مطابق این افسانه، شاپور تنها شاه متولدنشده تاریخ جهان است. با این حال، شهبازی این داستان را ساختگی می‌داند و عنوان می‌کند که از آنجایی که اشراف نمی‌توانستند جنسیت بچه متولد نشده را تشخیص دهند، این افسانه را بی‌پایه و اساس می‌داند. او می‌گوید شاپور چهل روز پس از مرگ پدرش به دنیا آمد و
شاپور چهل روز پس از مرگ پدرش به دنیا آمد و پس از مرگ آذرنرسه، ورزگان دربار برای اینکه بتوانند کنترل اوضاع را در دست بگیرند، از میان گزینه‌های موجود او را برگزیدند و از آنجایی که شاپور در شانزده سالگی قدرت را در دست گرفت، به نظر می‌رسد که آنان به خواسته خود رسیدند. خانواده. نام تعداد زیادی از فرزندان هرمز در منابع تاریخی دیده می‌شود. بیشتر آنان فرزندان ایفرا هرمز، همسر یهودی او هستند. پیوند به بیرون.
شاپور دوم (به پارسی میانه: 𐭱𐭧𐭯𐭥𐭧𐭥𐭩 ؛ ۳۰۹ – ۳۷۹ میلادی)، مشهور به شاپور بزرگ و ملقب به شاپور ذوالاکتاف، دهمین شاهنشاه ایران و انیران از خاندان ساسان از قوم پارسیان از سال ۳۰۹ تا ۳۷۹ میلادی در ایران‌شهر بود. شاپور پس از برادرش آذرنرسی بر تخت نشست. او پیش از این‌که به دنیا بیاید، پادشاه شد. او پسر هرمز دوم بود و به مدت هفتاد سال پادشاهی، طولانی‌ترین پادشاهی را در میان تمام شاهان ایران دارا می‌باشد. وی پس از قدرت گرفتن، عرب‌هایی را که به بخش‌های جنوبی شاهنشاهی ساسانی تاخت کرده بودند، تنبیه کرد و امنیت را به
ساسانی تاخت کرده بودند، تنبیه کرد و امنیت را به مرزهای جنوبی بازگرداند. پادشاهی وی پیش از خسرو انوشیروان شاهد تجدید حیات نظامی کشور و گسترش قلمرو آن بود، که آغاز نخستین دوران طلایی ساسانیان بود. شاپور دوم سیاست سخت مذهبی را دنبال کرد. در زمان فرمانروایی او، مجموعه اوستا، متون مقدس زرتشت تکمیل شد، بدعت‌گزاران دینی و مرتدین مجازات شدند و مسیحیان مورد آزار و اذیت قرار گرفتند. شاپور دوم، مانند شاپور یکم، با یهودیان که در آزادی نسبی زندگی می‌کردند و مزایای زیادی در دوره خود به‌دست‌آورد، دوستانه رفتار می‌کرد. در
در دوره خود به‌دست‌آورد، دوستانه رفتار می‌کرد. در زمان مرگ شاپور، شاهنشاهی ساسانی از همیشه قوی‌تر بود و دشمنانش در شرق آرام بودند و ارمنستان تحت کنترل ساسانیان بود. او پادشاهی مقتدر بود و در دوران پادشاهی او شاهنشاهی ساسانی یک دوره پر رونق و شکوه را تجربه کرد. او از جمله واپسین شاه ساسانی است که خودشان را از نژاد ایزدان می‌انگاشتند و سنگ‌نوشته‌ای از او در تاق‌بستان به یادگار مانده‌است. در زمان تولد و به قدرت رسیدن شاپور دوم، شاهنشاهی ساسانی در وضعیت ناپایداری قرار داشت. قلمرو آن به طور مداوم در حال تغییر
قرار داشت. قلمرو آن به طور مداوم در حال تغییر بود و به فشارهای خارجی، به ویژه از جانب امپراتوری روم/بیزانس در غرب و کوشان‌ها/هپتالیان در شرق، واکنش نشان می‌داد. در حالی که در دوران شاپور اول (۲۴۱-۲۷۲ میلادی)، قلمرو ساسانی از سغد و ایبریا (گرجستان) در شمال تا منطقه مزون در جنوب عربستان و از رود سند در شرق تا دره‌های بالایی دجله و فرات در غرب امتداد داشت ، اما «صلح تحقیرآمیز نصیبین» در سال ۲۹۸ میلادی، که میان جدش نرسه و امپراتور روم دیوکلتیانوس منعقد شده بود، ضربه بزرگی به اعتبار و یکپارچگی سرزمینی ساسانیان
ضربه بزرگی به اعتبار و یکپارچگی سرزمینی ساسانیان وارد کرده بود. این پیمان، پنج ساتراپی در شرق دجله را به روم واگذار کرد، رود دجله را به عنوان مرز به رسمیت شناخت، کنترل ایبریا و ارمنستان را به روم سپرد و نصیبین را تنها نقطه تجاری قانونی میان دو امپراتوری تعیین کرد. پادشاهان ساسانی پس از شاپور اول و پیش از شاپور دوم، عموماً بی‌کفایت بودند و مشاوران آن‌ها در مقابله با حملات اعراب یا بازپس‌گیری سرزمین‌های از دست رفته به روم ناکام مانده بودند. دوران شاپور دوم به عنوان یک دوره احیای نظامی و نخستین عصر طلایی
به عنوان یک دوره احیای نظامی و نخستین عصر طلایی ساسانیان برجسته می‌شود. این توصیف در تضاد آشکار با حکومت‌های بی‌کفایت پیشین و صلح تحقیرآمیز نصیبین قرار می‌گیرد. هدف اصلی و صریح حکومت شاپور، لغو پیمان نصیبین و بازگرداندن اعتبار و یکپارچگی سرزمینی ساسانیان بود. این امر نشان می‌دهد که کل دوران پادشاهی شاپور دوم اساساً پاسخی مستقیم به آسیب‌پذیری‌ها و خساراتی بود که از پیشینیان خود به ارث برده بود. دوران طولانی ۷۰ ساله حکومت او، ثبات لازم را برای دستیابی به این اهداف استراتژیک بلندمدت فراهم آورد و او را نه تنها
استراتژیک بلندمدت فراهم آورد و او را نه تنها به عنوان یک پادشاه موفق، بلکه به عنوان یک شخصیت احیاگر در تاریخ ایران معرفی می‌کند. تأکید مکرر منابع بر «تحقیرآمیز» بودن پیمان نصیبین ، عمق تأثیر این پیمان بر غرور ملی ساسانیان را آشکار می‌سازد. مفاد این پیمان، که شامل واگذاری قلمروهای قابل توجه و کنترل بر دولت‌های دست‌نشانده کلیدی مانند ارمنستان و ایبریا به روم بود ، مستقیماً به تعهد مادام‌العمر شاپور دوم برای لغو آن منجر شد. این مسئله تنها به بازپس‌گیری زمین محدود نمی‌شد، بلکه به بازگرداندن کرامت و موقعیت
محدود نمی‌شد، بلکه به بازگرداندن کرامت و موقعیت استراتژیک شاهنشاهی ساسانی مربوط بود و سیاست خارجی و لشکرکشی‌های او را برای دهه‌ها شکل داد. تهدیدات خارجی، به ویژه حملات اعراب در دوران کودکی شاپور به دلیل ضعف مشاوران ، همراه با دستاوردهای روم از پیمان نصیبین، وضعیتی ناپایدار را ایجاد کرده بود. این ضعف داخلی و آسیب‌پذیری‌ها، اشراف را به تاج‌گذاری یک نوزاد سوق داد، به این امید که بتوانند پادشاهی قابل کنترل داشته باشند. اما این وضعیت در نهایت ضرورت اقدام نظامی سریع و قاطع شاپور را پس از رسیدن به بلوغ ایجاب کرد
و قاطع شاپور را پس از رسیدن به بلوغ ایجاب کرد تا اقتدار سلطنتی را بازگرداند و امنیت شاهنشاهی را تأمین کند. این موفقیت‌های اولیه، مشروعیت او را تثبیت کرد و پایه‌ای باثبات برای درگیری‌های بزرگ‌تر بعدی فراهم آورد. شخصیت. شاپور دوم خود را وارث امپراتوری بزرگ هخامنشی می‌دانست و در تلاش بود تا شکوه آن را احیا کند. تعهد او به حقیقت و عدالت، بازتابی از کتیبه‌های داریوش اول کبیر، حاکم هخامنشی، بود. او را «خدا» می‌نامیدند و او نیز به این جایگاه والا عمل می‌کرد و در صورت بی‌احترامی افراد، خشمگین و حتی خشن می‌شد. او
صورت بی‌احترامی افراد، خشمگین و حتی خشن می‌شد. او به عنوان یک رهبر نظامی ماهر و یک دولتمرد قدرتمند توصیف شده است. یک روایت معاصر، ظاهر و شجاعت او را در نبرد توصیف می‌کند. آمیانوس مارسلینوس، مورخ رومی، اطلاعات ارزشمندی در مورد شاپور دوم ارائه می‌دهد، هرچند که او نسبت به ایرانیان تعصب داشت. آمیانوس ظاهر شاپور، تاج سر قوچ‌شکل او و حضورش در نبرد را توصیف می‌کند. منابع ایرانی او را دارای شخصیتی متکبر و خشن و بی‌رحم توصیف می‌کنند که به همین دلیل لقب «ذوالاکتاف» را به دست آورد،اما این خشونت برای حفاظت از تمامیت
را به دست آورد،اما این خشونت برای حفاظت از تمامیت ارضی ایران لازم بود. شخصیت‌پردازی شاپور دوم به عنوان ابزاری برای مشروعیت و کنترل، از همان ابتدای سلطنت او مشهود بود. خودانگاری او به عنوان وارث هخامنشیان و تصویر او به عنوان یک خدا ، برای مشروعیت بخشیدن به حکومتش و تحکیم قدرت، به ویژه با توجه به جانشینی پرآشوب، حیاتی بود. طبیعت «خشمگین و حتی خشن» او در صورت بی‌احترامی ، اقتدار و فرمان الهی او را تقویت می‌کرد و تصویری از کنترل مطلق را به نمایش می‌گذاشت. این نشان می‌دهد که شخصیت او صرفاً ذاتی نبود، بلکه به
نشان می‌دهد که شخصیت او صرفاً ذاتی نبود، بلکه به طور استراتژیک برای حفظ نظم امپراتوری پرورش داده شده بود. تأثیر متقابل منابع تاریخی و روایت پادشاهی، در مورد شاپور دوم به وضوح دیده می‌شود. وجود منابع رومی (مانند آمیانوس مارسلینوس) و ایرانی (مانند بندهشن، طبری، شاهنامه) دیدگاهی چندوجهی، هرچند گاهی مغرضانه، از شاپور دوم ارائه می‌دهد. منابع ایرانی اغلب توانایی نظامی و دستاوردهای احیاگرانه او را برجسته می‌سازند. جنبه‌های افسانه‌ای، مانند لقب «ذوالاکتاف» ، هرچند اغراق‌آمیز، بخشی از میراث ماندگار او شدند و نحوه
اغراق‌آمیز، بخشی از میراث ماندگار او شدند و نحوه یادآوری او را شکل دادند. این امر اهمیت ارزیابی انتقادی روایت‌های تاریخی و درک چگونگی ساخت تصویر حاکمان قدرتمند توسط فرهنگ‌های مختلف را برجسته می‌سازد. شاپور دوم با ۷۰ سال حکمرانی، طولانی‌ترین شاهنشاه ایران در تاریخ بود. در زمان مرگ او، شاهنشاهی ساسانی در اوج قدرت خود قرار داشت، قوی‌تر از هر زمان دیگری بود، دشمنان شرقی آرام شده بودند و ارمنستان تحت کنترل ساسانیان قرار داشت. دوران حکومت او به عنوان «نخستین عصر طلایی» ساسانیان شناخته می‌شود و استانداردی را برای
ساسانیان شناخته می‌شود و استانداردی را برای جانشینان او تعیین کرد که تا زمان خسرو اول بی‌نظیر بود. نفوذ او به تضعیف امپراتوری روم کمک کرد و زمینه را برای ظهور اسلام فراهم آورد. او قدرت ساسانیان را تثبیت کرد و راه را برای اهمیت تاریخی آن در خاورمیانه هموار ساخت. دوران او شاهد شکوفایی فرهنگی بود که در هنر و معماری ایرانی، از جمله تصاویر پادشاه به عنوان شکارچی بر روی بشقاب‌های نقره‌ای، منعکس شد. نقش‌برجسته‌های سنگی در بیشاپور نیز از جمله آثار هنری مهم این دوره هستند. سنت‌های اداری و سیاسی ساسانی، الگویی برای
هستند. سنت‌های اداری و سیاسی ساسانی، الگویی برای امپراتوری اسلامی عباسیان شد و سیستم‌های حقوقی و مالیاتی که در دوران ساسانیان شکل گرفتند، در دوره طلایی اسلام نیز ادامه یافتند. استراتژی‌های نظامی ساسانیان نیز توسط قدرت‌های بیزانس و اسلامی مورد مطالعه و تقلید قرار گرفت. میراث بلندمدت شاپور دوم و تأثیر آن بر تمدن‌های بعدی قابل توجه است. دوران حکومت او به طور مداوم به عنوان «نخستین عصر طلایی» شاهنشاهی ساسانی شناخته می‌شود و استانداردی بالا برای جانشینان او تعیین کرد. دستاوردهای اداری، نظامی و فرهنگی او به
تعیین کرد. دستاوردهای اداری، نظامی و فرهنگی او به عنوان الگویی برای امپراتوری‌های اسلامی بعدی (اموی و عباسی) عمل کرد و بر حکمرانی، استراتژی‌های نظامی و شیوه‌های فرهنگی آن‌ها تأثیر گذاشت. این نشان می‌دهد که تأثیر شاپور دوم فراتر از دوران زندگی او بود و به طور عمیقی چشم‌انداز ژئوپلیتیکی و فرهنگی خاورمیانه را برای قرن‌ها شکل داد. در شرق مجموعه کاخ‌های پرسپولیس، بر سطح بُرشی سنگی و به زبان‌های فارسی میانه (با خط پهلوی)، پارتی و یونانی، کتیبه‌ای از «سال دوم سلطنت» شاه ثبت شده است. این متن میان‌سنجی جغرافیایی پس
شاه ثبت شده است. این متن میان‌سنجی جغرافیایی پس از فتح کوشان‌ها را مستند می‌سازد و مرز شرقی امپراتوری ساسانی را بر پهنهٔ «سِند»، «سیستان» و «توران» مشخص می‌کند. عنوان سلطنتی «𐎱𐎠𐎱𐎳𐎼𐎢𐏁 𐎧𐏂𐎢𐎺𐎧𐏂𐎢𐎭» (Shāpūr šāhān šāh) در این کتیبه، خودآگاهی مرزیِ شاپور را به‌مثابه نگهبان مرزهای گستردهٔ شاهنشاهی نشان می‌دهد. در غرب کرمانشاه، در طاقِ بستان، دو نقش‌برجسته فراهم‌اند که کنار هر کدام، کتیبه‌هایی به پهلوی و پارتی کنده شده‌اند. این متون که به اواخر سدهٔ چهارم میلادی بازمی‌گردند، ابتدا نام و عنوان «شاپور شاهنشاه» را
بازمی‌گردند، ابتدا نام و عنوان «شاپور شاهنشاه» را اعلام می‌دارند و سپس به تصویر وقایع پیروزی و مراسم تاج‌گذاری شاپور دوم و سوم می‌پردازند. ترکیب نقش‌برجسته و کتیبه، چشم‌اندازی کامل از بینش سیاسی و اهمیت مراسم رسمی در تثبیت اقتدار سلطنتیِ این دو شاهنشاه ساسانی عرضه می‌کند. در کتیبه‌های رسمی طاقِ بستان و پرسپولیس، لقب «شاهنشاه شاهنشاهانِ ایرانیان و غیرایرانیان» (𐎧𐎢𐏁𐎢𐎭𐎠𐎹 𐎧𐎢𐏁𐎢𐎭𐎠𐎹 𐎡𐎼𐎠𐎿𐎢𐏁𐎾𐎧𐎵 𐎢𐏁𐎯𐎠𐎪𐎫𐎼𐎢) با نسخه‌های پهلوی، پارتی و یونانی نگاشته شد تا مرز فرهنگی و دینی امپراتوری زیر حاکمیت شاپور، از ارمنستان مسیحی