payamvha/North_RAG huggingface dataset:
پیدایش در طومارهای دریای مرده، هیچ دست‌نوشته‌ای که به متن منبع مترجم هفتادگانی نزدیک باشد، یافت نمی‌شود؛ بنابراین، تشابهات و تناظراتی که قطعات قمران با سفر پیدایش هفتادگانی دارند، به نسبت مشابهت‌هایی که قطعات قمران با متن ماسورتی دارند، بسیار نادر است. از آنجا که متن اصلی عبری صرفاً با حروف صامت نوشته می‌شد و بدون حروف صدادار بود، گاهی اوقات تنها به این دلیل که مترجم هفتادگانی بعدها آن را متفاوت از ماسوریان حرکت‌گذاری کرده بود، درک کاملاً متفاوتی از متن پدید می‌آمد. برای مثال: «اما پرندگان بر بدن‌های
پدید می‌آمد. برای مثال: «اما پرندگان بر بدن‌های [حیوانات قربانی شده]، در میان بدن‌های نیمه‌شدهٔ آن‌ها فرود آمدند، و ابرام در کنار آنها نشست.» (پیدایش ۱۵:۱۱، در حالی که متن ماسورتی و سامری این‌گونه آورده‌اند که: ابراهیم آن‌ها را راند) تکنیک ترجمه متفاوت است. ظاهراً برخی از بخش‌های سفر پیدایش در جامعهٔ اسکندریه به خوبی شناخته شده بودند، به ویژه داستان یوسف. این امر ترجمهٔ آزادتر و حتی انگیزهٔ افزودن مطالب را برمی‌انگیخت. مترجم آشنایی کمی با سایر بخش‌های متن داشت؛ در نتیجه، ترجمه‌های او بسیار تحت‌اللفظی
متن داشت؛ در نتیجه، ترجمه‌های او بسیار تحت‌اللفظی می‌شد. در این حالت‌ها، مترجم اشتباهاتی نیز مرتکب شد، زیرا مشخصاً اشراف او بر زبان عبری محدود بود. ترجمهٔ پیدایش ۵:۲۴ نشان می‌دهد که مترجم با ادبیات خنوخی معاصرش آشنا بوده است: «و خنوخ خدا را خشنود ساخت، و یافت نشد، زیرا خدا او را (به مکانی دیگر) منتقل کرده بود.» مترجم سفر پیدایش، به خاطر تحصیلات هلنیستیش، اغلب نام‌های جغرافیایی در متن عبری را با معادل یونانی بازنمایی می‌کرد (مثال: آرام نهارایم در پیدایش ۲۴:۱۰ و پدان آرام در پیدایش ۲۵:۲۰ = بین‌النهرین). در
و پدان آرام در پیدایش ۲۵:۲۰ = بین‌النهرین). در سرزمین مصر، او جوشن را با هروپولیس و شهر اون را با هلیوپولیس یکی می‌دانست. نکته عجیب (پیدایش ۳۵:۱۹ و پیدایش ۴۸:۷) این است که مقبره راحل نزدیک یک هیپودروم بوده است. به لطف روش آوانویسی اوست که ترجمه‌های مدرن کتاب مقدس معمولاً غزه (به جای تلفظ: "‘Azzāh") و عموره (به جای تلفظ: "‘Ämorāh") را به شکل فعلی‌شان تلفظ می‌کنند. او نوواژه‌های متعددی را ابداع کرد. او شئول را به هادس ترجمه کرد، هرچند مشخص نیست که او خودش چه تصوری از عالم مردگان داشت. با به‌کارگیری اصطلاح
تصوری از عالم مردگان داشت. با به‌کارگیری اصطلاح (تلفظ: "کاتاکلیسْمُس") در روایت طوفان، مترجم توانسته به شکلی ظریف، مدل‌های فلسفی باستانی یونانی را از فجایع دوره‌ای تکرارشونده در ذهن خواننده تداعی کند. آرامی. ترگوم انکلوس احتمالاً در فلسطین شکل گرفته، در سده‌های سوم یا چهارم میلادی به شرق رسیده و در آنجا ویرایش شده است. به‌طور کلی، این متن ترجمه‌ای بسیار تحت‌اللفظی از متن عبری ارائه می‌دهد. برای تأکید بر متعالی بودن خداوند، ویژگی‌های انسان‌وارانهٔ خداوند تغییر داده شده‌اند - برای مثال، خداوند بوی قربانی نوح
داده شده‌اند - برای مثال، خداوند بوی قربانی نوح را «استشمام نمی‌کند» بلکه «آن را با رضایت می‌پذیرد» (پیدایش ۸:۲۱). دیگربودگی خداوند به واسطهٔ عدم ارتباط مستقیم با انسان‌ها و در عوض، ارتباط با انسان‌ها از طریق «حضور» (شکینا) یا «کلمه» او حفظ شده است. گاهی اوقات ترگوم انکلوس با نسخه‌های سامری و هفتادگانی در تقابل با متن ماسورتی همخوانی دارد. اما به باور آویگدور شینان، نقش این ترگوم در مورد سفر پیدایش بیشتر به عنوان نماینده‌ای از تفاسیر یهودی متن در عهد باستان جالب توجه است تا برای نقد متنی. ترگوم شبه‌جوناتان
جالب توجه است تا برای نقد متنی. ترگوم شبه‌جوناتان نقطه مقابل ترگوم انکلوس است: متن پیدایش با افزوده‌های بسیاری، تا قسمتی از نوع هگادایی، پر شده است. برای مثال در پیدایش ۳:۶، این ترگوم شامل نظرات انتقادی دربارهٔ پاتریارک‌ها بوده و نه تنها اشاره‌هایی به فرشتگان، بلکه به شیطان نیز در متن کتاب مقدس اضافه می‌کند. تاریخ‌گذاری این ترگوم بین سده‌های چهارم تا هشتم یا نهم میلادی متغیر است، اگرچه شواهد داخل متن بر تاریخ متاخرتر، یعنی قرن هشتم یا نهم صحه می‌گذارند، زیرا در متن به همسر و دختر محمد در پیدایش ۲۱:۲۱ اشاره
در متن به همسر و دختر محمد در پیدایش ۲۱:۲۱ اشاره شده که به احتمال قوی محصول حاشیه‌نویسی‌های متاخرتر است. لاتین. به عقیدهٔ هدلی اسپارکس، ولگاته ترکیبی شگفت‌انگیز است: گاهی اوقات جروم ترجمه‌ای کاملاً تحت‌اللفظی ارائه می‌دهد، در مواقع دیگر صورت‌بندی‌هایش را از ترجمهٔ وتوس لاتین (لاتین کهن)، اقتباس می‌کند. گاهی سنتی یهودی در ترجمه‌اش طنین‌انداز می‌شود، در حالی که در جای دیگر جروم به متن خود «حس و حالی مسیحی» بخشیده است. برای مثال، جروم در پیدایش ۴۰:۱۹ به اشاره‌ای مسیح‌شناسانه دست زده است: نانوا «بر صلیب (به
مسیح‌شناسانه دست زده است: نانوا «بر صلیب (به جای: چوب) آویخته می‌شود»؛ از آنجا که آیهٔ بعدی از «سه روز» سخن می‌گوید، خوانندهٔ مسیحی به سختی می‌تواند به واقعهٔ مصلوب شدن مسیح نیندیشد. اگرچه جروم دربارهٔ روش‌شناسی ترجمه‌ش تأمل کرده است، اما اسپارکس تصدیق می‌کند که او به‌طور خودجوش بر اساس شهود زبانی خود ترجمه می‌کرد. هنگامی که جروم حدود سال ۳۹۸ به پیدایش پرداخت، سال‌ها تجربه در ترجمه کتاب مقدس به او اعتماد به نفس کافی را داد تا از ترجمه‌های کلمه‌به‌کلمه فاصله بگیرد. نمونه‌ای که برخورد مستقل او با منبع را
بگیرد. نمونه‌ای که برخورد مستقل او با منبع را نشان می‌دهد، ترجمهٔ حرف اضافه مکرر عبری (تلفظ: "bēn") به معنای «بین» است که در عبری دو بار تکرار می‌شود، به این صورت: «بین الف و بین ب». در پیدایش ۳:۱۵، مترجم هفتادگانی این عبری‌گرایی را دو بار حفظ کرده است: «و دشمنی می‌گذارم بین تو و بین زن، بین ذریت تو و بین ذریت او»؛ اما جروم با ایجاز و ظرافت بیشتری فرمول‌بندی کرده: «دشمنی می‌گذارم بین تو و زن، و بین ذریت تو و ذریت او» (به شکل ). یافته‌های طومارهای عبری باستان در صحرای یهودا اهمیت نسخهٔ ولگاته را برای نقد
در صحرای یهودا اهمیت نسخهٔ ولگاته را برای نقد متنی کاهش داده‌اند؛ اما ولگاته، هنوز هم در جاهایی که با دیگر شاهدان متنی در تقابل با متن ماسورتی همخوانی دارد، دارای اهمیت است. مثالی در پیدایش ۳:۱۷ وجود دارد که ظاهراً بین حروف عبریِ مشابه، یعنی حرف دالِت () و رُش () اشتباه شده است: «چون به صدای زنت گوش دادی و از آن درخت خوردی، … زمین در کار تو ملعون است.» (ولگاته، مشابه هفتادگانی؛ هر دو ظاهراً متن اصلی عبری خود را (تلفظ: "بِعَوْدِخَ") خوانده‌اند) «چون به صدای زنت گوش دادی و از آن درخت خوردی، … زمین به سبب تو
زنت گوش دادی و از آن درخت خوردی، … زمین به سبب تو ( تلفظ: "بِعَوورِخَ") ملعون است.» (متن ماسورتی) ارتباط با سایر اساطیر. بین‌النهرین. محققان کتاب مقدس معمولاً "حماسه گیلگمش" را به عنوان منبعی برای شباهت ظاهری به داستان طوفان بررسی کرده‌اند. اما برای درک ارتباط این حماسه با کتاب مقدس نیاز به بررسی سیر تکامل آن است. درون‌مایهٔ اصلی در نسخهٔ بابلی باستان حماسه، جاودانگی است. با دگرگونی حماسه در طی هزاره دوم پیش از دوران مشترک، درون‌مایه‌های بسیاری در نسخه بابلی معیار حماسه دیده می‌شوند. همین صورت نهایی حماسه
معیار حماسه دیده می‌شوند. همین صورت نهایی حماسه است که از نظر زمانی و و درون‌مایه‌ای به سفر پیدایش نزدیک است. در نتیجه، بررسی دقیق سیر تکاملی حماسه هم میزان اثر گرفتن کتاب مقدس از سنت باستانی حماسه را نشان می‌دهد و هم فاصله‌گیری از آن را. از جنبهٔ ژانر، "حماسه گیلگمش" و سفر پیدایش باب ۱ تا ۱۱ زمانی بهتر درک می‌شوند که ارتباط آنها با یک فرم ادبی باستانی بررسی شود: داستان حماسی زمان آغازین، از خلقت انسان‌ها تا طوفان. هر دو ("حماسه گیلگمش" و سفر پیدایش باب ۱ تا ۱۱) هم بسیار مدیون این سنت هستند و هم فاصله خود
۱۱) هم بسیار مدیون این سنت هستند و هم فاصله خود را با صورت کلاسیک آن حفظ می‌کنند. روایت آفرینش-طوفان، یک ژانر اصلی و بسیار بادوام بود؛ نمونه‌های آن هم در سومری و هم در اکدی دیده می‌شود. ممکن است تمرکز یکی از این حماسه‌ها بر طوفان باشد ("حماسه آترا-هاسیس" اکدی و "داستان طوفان" سومری) یا تنها به تاریخ آغازین تا آفرینش انسان پرداخته شود ("انوما الیش"). در حماسه‌های آفرینش-طوفان، چهار عنصر بنیادی وجود دارد: آفرینش جهان، آفرینش انسان‌ها، تحول ناگهانی طوفان و استقرار نظم بشری پس از طوفان. نماد این نظم در
و استقرار نظم بشری پس از طوفان. نماد این نظم در "آترا-هاسیس"، برقراری دوبارهٔ مناسک و در "انوما الیش" ساختن معبد برای مردوک در بابل است. هر چهار عنصر در سفر پیدایش ۱ تا ۱۱ نیز دیده می‌شوند، گرچه تغییرات موضوعی عمده‌ای کرده‌اند. سفر پیدایش ۱ تا ۱۱ به دور از این پارادایم باستانی پیش می‌رود؛ "حماسه گیلگمش" به سمت آن پیشرفت می‌کند. حماسه در این روند، تأکید منحصر بر مسئله مرگ را کنار می‌گذارد و تفکر گسترده‌تری بر محدودیت‌های فرهنگ می‌شود. به شکلی مشابه، پیدایش ۱ تا ۱۱ از مسئله فناپذیری به سمت درون‌مایهٔ دانش
۱ تا ۱۱ از مسئله فناپذیری به سمت درون‌مایهٔ دانش می‌رود. روندی که "حماسه گیلگمش" در مقابل این سنت باستانی در پیش می‌گیرد، در ارزیابی ارتباط سفر پیدایش ۱ تا ۱۱ با گذشتهٔ چندخداپرستانهٔ خود به کار می‌آید و نشانگر جدایی و بازتعریفِ خود است. تشخیص حضور پارادایم آفرینش-طوفان در سفر پیدایش ۱ تا ۱۱ منجر به درک بهتر صورتِ درون‌مایه‌ای آن می‌شود. این حضور، با توجه به تمرکز سنت مسیحی بر باغ عدن کم‌شناخته باقی ماند. مرکزیت داستان طوفان، نتیجهٔ مهمی در درک کلیت پیدایش ۲ تا ۱۱ دربردارد. تفاوتهای سبکی، ساختاری و
پیدایش ۲ تا ۱۱ دربردارد. تفاوتهای سبکی، ساختاری و درون‌مایه‌ای پیدایش ۱ تا ۱۱ با "آترا-هاسیس" نتیجهٔ تغییر در روایتِ برخواسته از یکتاپرستی است. به عقیده دامراش، در پیدایش ۲ تا ۱۱، حماسهٔ قدیمی آفرینش-طوفان بازتولید می‌شود تا یک ضدحماسه ایجاد شود. در این ضدحماسه دستاوردهای مردمان گذشته به زیر سؤال می‌رود. در داستان آدم و حوا بن‌مایه‌های بسیاری دیده می‌شوند که از داستان طوفان گرفته شده است. پیوند آدم به نوح، خصلت عبری اهمیت شجره‌نامه را با خود دارد. تولد نوح و حماسه آترا-هاسیس. تولد نوح بسیار شبیه به خلقت
و حماسه آترا-هاسیس. تولد نوح بسیار شبیه به خلقت انسان در "آترا-هاسیس" و نشانگر جابه‌جایی از آسمان به زمین است. هنگام نام‌گذاری نوح در پیدایش ۵:۲۸ تا ۵:۲۹ توسط لمک این شباهت برجسته می‌شود. واژگان عبری برای «کار» و «رنج» با هم می‌آیند همانگونه که واژگان اکدی همتای آنان با هم می‌آیند. تأکید از تندیِ جاودانگان خسته از بیگاری به ستوه انسانِ کشاورز تغییر پیدا می‌کند. الگوهای همیشگیِ روابط اجتماعی نیز به پیشرفت توالی تاریخی دگرگون می‌شود: پدر پیر، از قدرت پسر جوان استقبال می‌کند. تحلیل. «بافت» یک متن خاص را
جوان استقبال می‌کند. تحلیل. «بافت» یک متن خاص را می‌توان بعد افقی آن در نظر گرفت: زمینه جغرافیایی، تاریخی، دینی، سیاسی و ادبی که در آن ایجاد شد و رشد کرد. در رویکرد بافتاری، تلاش بر بازسازی و ارزیابی این زمینه قرار می‌گیرد. چنین رویکردی را هم برای متن مقدس می‌توان به کار برد و هم برای متن‌های خاور نزدیک باستان. اما با توجه به تفاوت بسیار زیاد این دو، به همان اندازه باید به تضادها پرداخت که به مقایسه‌ها پرداخته می‌شود. به نظر آلتر، محصول نهاییِ ترکیب آثار ادبی جی، ای، پی و دی، طبیعتاً در خود، تکرار، تناقض و
جی، ای، پی و دی، طبیعتاً در خود، تکرار، تناقض و ناسازگاری دارد. اما در همان حال، در مقام یک کتاب، منسجم است. پنج کتاب تورات، از عبارت «زمانی که خدا آغاز به آفرینش کرد…» تا «در پیش چشمان همه اسرائیل»، متنی متداوم نیست. ساختاری مرکب است، اما شواهد بسیاری در کتاب مقدس عبری وجود دارد که آن را همانند کولاژی ادبی می‌کند. در این پنج کتاب، دستهای بسیاری دیده می‌شوند که نماینده دیدگاه‌های گوناگون هستند، اما ویراست نهایی گونه‌ای از حس تداوم و پیشرفت را با خود به همراه دارد. دو داستان آفرینش. در آغاز سفر پیدایش، دو
دارد. دو داستان آفرینش. در آغاز سفر پیدایش، دو داستان آفرینش قرار گرفته است. نخستین روایت، باب اول، آیه ۱ تا باب دوم، نیمه آیه ۴ را در بر می‌گیرد. منشأ این بخش از منبع پی است که در دوره تبعید در بابل (سده ششم پیشا دوران مشترک) نوشته شده است. در این متن، واژه الوهیم برای خدا به کار رفته است. گرچه در آن از مفاهیم بین‌النهرینی استفاده شده اما در تضاد با اسطوره آفرینش بابلی ("انوما الیش") قرار دارد. نخستین مرد و زن همزمان با هم و پس از آفرینش گیاهان و حیوانات خلق می‌شوند. در آیه ۲۶، واژه "adam" به کار رفته که
می‌شوند. در آیه ۲۶، واژه "adam" به کار رفته که در روایت دوم منشأ انسان نیز برای اشاره به انسان و نه یک اسم خاص تکرار شده است (مذکر نیست). در خوانش قدیمی، آوردن واژه «مرد» در ترجمه، گمراه کننده است. اگر به «مرد» ترجمه شود با پایان آیه ۲۷ در تضاد قرار می‌گیرد. در ادامه، تلاش برای ترجمه "adam" در روایت دوم در باب ۲ بدون در نظر گرفتن جنسیت آن، ناسازگاری در پی دارد. روایت دوم، از نیمه آیه ۴ در باب دوم آغاز می‌شود و تا پایان باب ۳ را شامل می‌شود. این بخش، قدیمی‌تر از بخش اول (احتمالا بر اساس روایت شفاهی پیشین)
از بخش اول (احتمالا بر اساس روایت شفاهی پیشین) است و احتمالاً به سده دهم پیشا دوران مشترک تعلق دارد. انسان، همچون "انوما الیش"، از خاک (به تلفظ: "adamah") آفریده می‌شود. برای خداوند، واژه یهوه-الوهیم به کار رفته است. مرد (به تلفظ: "ish")، نخست آفریده می‌شود، سپس زن (به تلفظ: "ishshah") از دنده او به وجود می‌آید. بسیاری از محققان جدید، پایان روایت اول را در نیمه ابتدایی آیه ۴ باب ۲ در نظر می‌گیرند. در اینجا، دو واژه «آسمان‌ها» و «زمین» یادآور همین دو واژه در ابتدای روایت هستند. از اینجا به بعد، سبک به شدت
ابتدای روایت هستند. از اینجا به بعد، سبک به شدت تغییر می‌کند. تمرکز بر انسان قرار می‌گیرد و نام خداوند تبدیل به یهوه-الوهیم می‌شود. یهوه-الوهیم به جای الوهیم در روایت اول، آفرینش را با کلام انجام نمی‌دهد بلکه مانند یک صنعتگر عمل می‌کند. منشأ تاریخی متفاوت هر دو متن هر چه باشد، ویرایشگر نهایی متن در روایت اول از دیدگاهی کیهانی به موضوع می‌پردازد و در روایت دوم وارد جزئیات تکنیکی می‌شود. به عقیده رندزبورگ، اگر داستان آفرینش در سفر پیدایش به‌طور عینی بررسی شود، روایت «سقوط انسان» نیست بلکه بیشتر روایت صعود
روایت «سقوط انسان» نیست بلکه بیشتر روایت صعود ناتمام انسان به خدایی است. طوفان نوح، پیدایش ۱ تا ۱۱. طوفان نوح شامل سفر پیدایش ۸–۶ است. داستان طوفان در سفر پیدایش نیز مانند حماسهٔ "آترا-هاسیس" در بافتاری مطرح می‌شود که با هم قابل مقایسه هستند: تاریخ آغازین. داستان طوفان در سفر پیدایش بیشتر از آنکه دربارهٔ مجازات باشد، وسیله‌ای برای رهایی از جهانی آلوده و شروعی دوباره است. به اسرائیل هشدار داده شد که با غرامتِ قتل موافقت نکند، … چرا که دست زدن به چنین کاری سرزمین را ناپاک خواهد کرد. تصنیف‌گر این بخش از سفر
را ناپاک خواهد کرد. تصنیف‌گر این بخش از سفر پیدایش (باب ۱ تا ۹)، کیهان‌شناسی و تاریخ آغازین انسان را بازتعریف کرده است. او چارچوبی حداقل به قدمت "آترا-هاسیس" (تاریخ آغازین آفرینش-مشکل-طوفان-راه حل) را به کار گرفته و داستان را دوباره تعریف کرده است تا ایده‌آل‌های کتاب مقدس در مورد قانون و «قداست زندگی انسان» و نیز پیش‌نیاز بودن آنان برای زندگی بشر بر روی زمین را روشن کرده باشد. کتاب مقدس و دیدگاه ادبی. سفر پیدایش، نخستین کتاب از سی و شش بخش عهد عتیق است. سفر پیدایش، بخش آغازین تورات است و به‌طور سنتی با
سفر پیدایش، بخش آغازین تورات است و به‌طور سنتی با عنوان «پنج کتاب موسی» یا «اسفار پنج‌گانه» شناخته می‌شود. در ویراست استاندارد آن به زبان عبری، شامل بیش پانصد آیه است و در قرون وسطی به پنجاه باب تقسیم شده است. مشکلات درک متن پس از بیش از دو قرن رویکرد تاریخی-انتقادی، از میان نرفته است. نویسندگان کتاب مقدس به شیوه‌های گوناگون و به میزان متفاوت، سنت‌های ادبی جهان خاور نزدیک، بین‌النهرینی، مصری، هیتی و کنعانی را به کار برده‌اند. ادبیات کنعانی. فرهنگ کنعانی، نزدیکترین ارتباط را با نویسندگان کتاب مقدس داشت. تا
ارتباط را با نویسندگان کتاب مقدس داشت. تا پیش از کشف متن‌های اوگاریتی اطلاعات کمی دربارهٔ فرهنگ کنعانی وجود داشت. اشاره‌های کتاب مقدس به آنها از دیدگاهی منفی بود. اکثر متن‌های ادبی در اوگاریت دربارهٔ چرخه بعل بود. در مطالعات کتاب مقدس، متن‌های اوگاریتی کارکردهای گوناگونی دارند. در متن کتاب مقدس به خدایان کنعانی اشاره‌های گذرایی می‌شود. این ارجاعات حتی با وجود دانستن زبان عبری به سختی قابل تشخیص است. پیش از پیدا شدن متن در اوگاریت، برای شناخت دین کنعانی باید به منابع نامطمئنی رجوع می‌شد. مجمع خدایان، نهادی
به منابع نامطمئنی رجوع می‌شد. مجمع خدایان، نهادی شناخته‌شده در دین خاور نزدیک باستان بود. در همین مجمع است که خدایان تصمیم به مجازات انسان با طوفان می‌گیرند. تکنیک شعری، یکی از مهم‌ترین حیطه‌های تحقیق دربارهٔ تأثیر ادبیات کنعانی بر ادبیات کتاب مقدس است. در واقع نکته مهم، نقاط اشتراک نویسنده عبری و نویسنده کنعانی است و نه اثرگذاری و میراث. در ساده‌ترین سطح، جفت واژگان بسیاری هستند که در متن‌های اوگاریتی وجود دارند و پس از آن در عبری دیده می‌شوند. تشبیهاتی که توسط شاعران اوگاریتی به کار می‌رود، اغلب شبیه به
توسط شاعران اوگاریتی به کار می‌رود، اغلب شبیه به همانهایی است که در شعر کتاب مقدس دیده می‌شوند. شکست هیولایی که نماد آشفتگی است و به دنبال آن، خلقت و نظم دادن به کائنات، در حماسه آفرینش بابلی نیز شناخته شده است. متن‌های اوگاریتی، این امکان را فراهم می‌کنند که پس‌زمینه بعضی از اعمال در کتاب مقدس را ردیابی کرد (سفر پیدایش، باب ۱۸، آیه‌های ۱ تا ۸). بسیاری از این ویژگی‌ها در متن‌های موجود فنیقی و آرامی نیز دیده می‌شوند. نویسندگان عبری را گرچه ممکن است «شاگردان خوب» پیشینیان کنعانیشان در نظر گرفت اما دقیق‌تر آن
پیشینیان کنعانیشان در نظر گرفت اما دقیق‌تر آن است که مشارکت‌کنندگانی فعال در یک فرهنگ ادبی گسترده‌تر در نظر گرفته شوند: همراه بودند و نیز خلاق. زمان شکل‌گیری یکتاپرستی در اواخر عصر آهن و دوره تبعید، با «عصر محور» کارل یاسپرس مطابقت دارد.
جولیوس رابرت اوپنهایمر (؛ ۲۲ آوریل ۱۹۰۴ – ۱۸ فوریهٔ ۱۹۶۷) فیزیک‌دان نظری آمریکایی بود. او هنگام جنگ جهانی دوم رئیس آزمایشگاه لُس‌آلاموس بود و به‌سبب نقشش در پروژهٔ منهتن که در جنگ جهانی دوم به ساخت نخستین جنگ‌افزارهای هسته‌ای انجامید اغلب «پدر بمب اتمی» لقب گرفته‌است. اوپنهایمر در دانشگاه هاروارد تحصیل کرد و در ۱۹۲۵، مدرک کارشناسی شیمی گرفت. سپس در دانشگاه کمبریج و پس‌ازآن در دانشگاه گوتینگن در رشته فیزیک تحصیل کرد و در ۱۹۲۷ از آن‌جا دکترا گرفت. او در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی و مؤسسه فناوری کالیفرنیا
دانشگاه کالیفرنیا، برکلی و مؤسسه فناوری کالیفرنیا سمت‌های دانشگاهی داشت و نقش به‌سزایی در فیزیک نظری از جمله در مکانیک کوانتومی و فیزیک هسته‌ای ایفا نمود. در جنگ جهانی دوم، او برای کار در پروژهٔ منهتن استخدام شد و در ۱۹۴۳، مدیر آزمایشگاه لُس‌آلاموس در نیومکزیکو شد و در زمینه توسعه جنگ‌افزار هسته‌ای کار کرد. او از جمله نخستین شاهدان آزمایش ترینیتی بود که در آن نخستین بمب اتمی در ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۵ با موفقیت منفجر شد. او سپس گفت که هنگام این انفجار به‌یاد قطعه‌ای از "بهگود گیتا" افتاده که گفته: «خودِ مرگ شده‌ام،
از "بهگود گیتا" افتاده که گفته: «خودِ مرگ شده‌ام، ویران‌گر دنیاها.» در اوت ۱۹۴۵ از بمب اتمی برای بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی استفاده شد. اوپنهایمر پس از پایان جنگ، رئیس کمیتهٔ مشاوره عمومی کمیسیون تازه‌تأسیس انرژی اتمی ایالات متحده آمریکا شد. او به‌منظور کنترل بین‌المللی انرژی هسته‌ای و در راستای جلوگیری از گسترش سلاح‌های هسته‌ای و مسابقه تسلیحات هسته‌ای با اتحاد جماهیر شوروی تلاش بسیاری کرد. در خلال بحث دولتی در سال‌های ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۰ او با توسعهٔ بمب هیدروژنی مخالفت کرد و دربارهٔ مسائل دفاعی موضع گرفت
مخالفت کرد و دربارهٔ مسائل دفاعی موضع گرفت که خشم برخی جناح‌ها در دولت و ارتش ایالات متحده را برانگیخت. در دوره مک‌کارتیسم، موضع‌گیری‌های او در کنار ارتباطات گذشته‌اش با افراد و سازمان‌های وابسته به حزب کمونیست به لغو مجوز ورودش به جلسه‌ای بسیار بحث‌برانگیز در ۱۹۵۴ انجامید. او که از نفوذ مستقیم سیاسی برکنار ماند، به سخنرانی، نوشتن و فعالیت در فیزیک ادامه داد. ۹ سال بعد، رئیس‌جمهور جان اف. کندی، جایزهٔ انریکو فرمی را به او به‌منزلهٔ اعاده حیثیت اعطا کرد. در سال ۲۰۲۲ پنجاه و پنج سال پس از مرگش دولت ایالات
سال ۲۰۲۲ پنجاه و پنج سال پس از مرگش دولت ایالات متحده تصمیم سال ۱۹۵۴ را باطل و وفاداری اوپنهایمر را تصدیق کرد. دستاوردهای اوپنهایمر در فیزیک، شامل تقریب بورن–اوپنهایمر برای توابع موج مولکولی، کار روی نظریه الکترون‌ها و پوزیترون‌ها، فرایند اوپنهایمر-فیلیپس در همجوشی هسته‌ای و نخستین پیش‌بینی تونل‌زنی کوانتومی است. همچنین او و دانش‌جویانش، سهم برجسته‌ای در نظریهٔ مدرن ستاره‌های نوترونی و سیاه‌چاله‌ها، و مکانیک کوانتومی، نظریهٔ میدان‌های کوانتومی و برهم‌کنش‌های پرتوهای کیهانی داشتند. به‌عنوان معلم و مروج علم،
پرتوهای کیهانی داشتند. به‌عنوان معلم و مروج علم، او را پایه‌گذار مکتب فیزیک نظری آمریکایی می‌دانند که در دههٔ ۱۹۳۰ به شهرت جهانی رسید. او پس‌از جنگ جهانی دوم، مدیر مؤسسهٔ مطالعات پیشرفته در پرینستون شد. زندگی. رابرت اوپنهایمر ۱۹۰۴ در خانواده‌ای آلمانی مهاجر در نیویورک-آمریکا زاده‌شد. پدرش،یک یهودی متولد آلمان و واردکننده ثروتمند لباس بود که ۱۸۸۸ از آلمان به آمریکا مهاجرت کرده‌بود. برادر کوچکش، فرانک اوپنهایمر نیز فیزیک‌دان بود. اوپنهایمر به ادبیات انگلیسی، ادبیات فرانسه و کانی‌شناسی علاقه داشت. در دانشگاه
ادبیات فرانسه و کانی‌شناسی علاقه داشت. در دانشگاه هاروارد شیمی خواند و آنجا با گذراندن درسی درباره ترمودینامیک که پرسی بریجمن آن‌ را درس می‌داد به فیزیک تجربی علاقه‌مند شد. او از هاروارد با درجه ممتاز فارغ‌التحصیل شد. سپس برای ادامه تحصیل به کمبریج رفت و آنجا با ارنست رادرفورد آشنا شد. در دانشگاه گوتینگن، زیرنظر ماکس بورن کار کرد و با ورنر هایزنبرگ، ولفگانگ پاولی، پاول دیراک، انریکو فرمی و ادوارد تلر دوست شد. اوپنهایمر در سال ۱۹۲۷ در گوتینگن زیرنظر ماکس بورن دکترا گرفت. او تقریب بورن-اوپنهایمر را پیش نهاد
دکترا گرفت. او تقریب بورن-اوپنهایمر را پیش نهاد که امروزه در فیزیک کوانتومی استفاده می‌شود. همچنین، در پیشنهاد معادله تولمن-اوپنهایمر-ولکوف نیز نقش به‌سزایی داشت. پس از بازگشت از اروپا دانشیاری در دانشگاه برکلی و مؤسسه فناوری کالیفرنیا به او پیشنهاد شد و او از ۱۹۲۹ تا ۱۹۴۳ در این دو دانشگاه به تدریس و تحقیق پرداخت. او در جریان مک‌کارتیسم به اتهام ارتباط با شوروی؛ از ارکان سیاستگذاری اتمی ایالات متحده حذف شد گرچه بعدها توسط جان اف. کندی اعاده حیثیت گردید. پروژه منهتن. لزلی گراوز که از سوی ارتش آمریکا مدیر
منهتن. لزلی گراوز که از سوی ارتش آمریکا مدیر پروژه منهتن شده‌بود از دانشگاه‌های آمریکا بازدید کرد؛ از جمله با پژوهش‌های ارنست لارنس در برکلی که سیکلوترون را ابداع کرده‌بود آشنا شد. گراوز همچنین در برکلی با اوپنهایمر مصاحبه کرد و چون او را قابل و تیزفهم یافت مدیر علمی پروژه منهتن کرد. ارتش آمریکا و اف‌بی‌آی از سابقه چپ‌گرایانه اوپنهایمر آگاه بودند. اما با پافشاری گروز، از آن‌ها چشم پوشیدند. اوپنهایمر بین سال‌های ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۵ پروژه منهتن را رهبری می‌کرد که هدف آن تولید بمب اتمی در لُس‌آلاموس در نیومکزیکوی
هدف آن تولید بمب اتمی در لُس‌آلاموس در نیومکزیکوی آمریکا بود. مؤسسه مطالعات پیشرفته. پس از پایان جنگ جهانی دوم، اوپنهایمر به کَلتک بازگشت اما در سال ۱۹۴۷ به پیشنهاد لویس استراوس، مدیر مؤسسه مطالعات پیشرفته شد و تا ۱۹۶۶ در آن‌جا ماند. لغو مجوز امنیتی. در سال ۱۹۵۴ در اوج دوران مک‌کارتیسم، لویس استراوس، رئیس هیت مدیره کمسیون انرژی اتمی آمریکا (AEC) که شواهدی بر جاسوسی شوروی از برنامه اتمی آمریکا داشت و به‌سبب پیشینه چپ‌گرایانه اوپنهایمر و مخالفت‌هایش با توسعه اتمی آمریکا به‌ویژه توسعه بمب هیدروژنی، به او
اتمی آمریکا به‌ویژه توسعه بمب هیدروژنی، به او مشکوک بود یک دوره بازجویی یک‌ماهه از اوپنهایمر ترتیب داد و سرانجام، مجوز امنیتی او را لغو کرد. از جمله اتهامات اوپنهایمر، کوتاهی او در لو دادن یکی از دوستان کمونیستش، Haakon Chevalier بود که به او پیشنهاد انتقال اطلاعات به شوروی داده‌ بود. لغو مجوز امنیتی اوپنهایمر، به‌معنای پایان همکاری او با دولت آمریکا در پروژه‌های سری بود. البته اوپنهایمر همچنان مدیر مؤسسه مطالعات پیشرفته ماند و به کارش ادامه داد. پایان کار. با به قدرت رسیدن دموکرات‌ها (جان اف کندی) و پایان
با به قدرت رسیدن دموکرات‌ها (جان اف کندی) و پایان دوران مک‌کارتیسم، جایزه انریکو فرمی که بالاترین عنوان از سوی وزارت انرژی ایالات متحده آمریکا بود در سال ۱۹۶۳ به اوپنهایمر داده‌ شد. اوپنهایمر در ۱۸ فوریه ۱۹۶۷ در ۶۲ سالگی در خانه‌اش در پرینستون بر اثر سرطان حنجره درگذشت.
پل آدِریَن موریس دیراک (۸ اوت ۱۹۰۲ در بریستول، انگلستان – ۲۰ اکتبر ۱۹۸۴ در تالاهاسی، فلوریدا)، فیزیک‌دان و ریاضیدان برجستهٔ بریتانیایی و از پایه‌گذاران مکانیک کوانتومی بود و در سال (۱۹۳۳) برنده جایزه نوبل شد. برخی دیراک را از نظر سواد ریاضی و مبانی نظری، تنها رقیب جدی هم‌عصر اینشتین می‌دانند و برخی مانند استیون هاوکینگ دیراک را بزرگ‌ترین فیزیک‌دان نظری از زمان آیزاک نیوتن تاکنون دانسته‌اند. بیوگرافی دیراک از او با لقب «صوفی اتم» یاد کرده است. زندگی. پدر پاول دیراک، "شارل دیراک" یک سوییسی فرانسوی زبان و مدرس
دیراک، "شارل دیراک" یک سوییسی فرانسوی زبان و مدرس دانشگاه بود. مادرش نیز "فلورنس هولتن" دختر یک ملوان از کورنوال بود. پل یک خواهر بنام بتی داشت و یک برادر بنام فلیکس. خودکشی فلیکس در جوانی بسیار بر روی پل اثر گذاشت. دیراک با پدر خود رابطه عاطفی کم، و در همه عمر از او نفرت داشت. او در عوض به آلبرت اینشتین، احترام پدرانه زیادی می‌گذاشت. به گفته همسرش، وی تنها یک بار در زندگی خود گریست، و آن زمانی بود که خبر مرگ آلبرت اینشتین را دریافت کرد. دیراک پس از فارغ‌التحصیلی در مهندسی برق از دانشگاه بریستول در ۱۹
در مهندسی برق از دانشگاه بریستول در ۱۹ سالگی دنبال کار می‌گشت. او درخواست عضویت در دانشگاه کمبریج کرد، که پذیرفته شد. او در سال ۱۹۲۶ از دانشگاه کمبریج، دکترا گرفت و پس از چندی، استاد ریاضی آن دانشگاه شد و کُرسی ریاضیات لوکاسی معروف را تا بازنشستگی در سال ۱۹۶۹ نگه داشت. او پس از بازنشستگی به آمریکا رفت و در سال ۱۹۶۱، استاد برجسته تحقیقات فیزیک در دانشگاه ایالتی فلوریدا شد و ۱۴ سال را، تا پایان زندگی، آنجا سپری کرد. آثار. او در سال ۱۹۲۶ یک فرمول‌بندی عمومی از مکانیک کوانتومی پیش نهاد که در هر دو نظریه‌های
از مکانیک کوانتومی پیش نهاد که در هر دو نظریه‌های مکانیک ماتریسی هایزنبرگ و مکانیک موجی شرودینگر در حالت‌های خاص صادق بود. یکی دیگر از حالت‌های خاص این فرمول‌بندی عمومی، مکانیک کلاسیک بود. در ۱۹۲۸ دیراک، معادله دیراک را، که به نام او نامیده شده، از قاعده پائولی به دست آورد. این معادله که برخلاف معادله شرودینگر نظریه نسبیت خاص را نادیده نمی‌گیرد، برای توجیه تابع موجی الکترون‌ها در حالت نسبی در نظر گرفته می‌شود. این معادله از این رو، اثر زیمن را در نظریه‌اش توضیح می‌دهد. دیراک برای همین، پوزیترون را پیش‌بینی
می‌دهد. دیراک برای همین، پوزیترون را پیش‌بینی کرد و نشان داد که اسپین یک اثر نسبیتی است. این ذره برای نخستین بار در سال ۱۹۳۲ مشاهده شد. از این گذشته تابع دلتای دیراک و نمایش برا-کت (bra-ket) حالت‌ها در فضای هیلبرت نیز به دیراک برمی‌گردد. سال ۱۹۳۳ دیراک به همراه شرودینگر جایزه نوبل فیزیک را برای معرفی یک مدل اتمی جدید به دست آورد. ۱۹۵۲ نیز، دیراک صاحب مدال ماکس پلانک شد. از این گذشته به افتخار این دانشمند بزرگ، مدال دیراک برای تلاش‌های علمی دیگر دانشمندان، در نظر گرفته شده است. از دیگر مفاهیمی که از نظر اسم
نظر گرفته شده است. از دیگر مفاهیمی که از نظر اسم یا سابقه، به دیراک مربوط می‌شود می‌توان این‌ها را برشمرد: دیدگاه‌های سیاسی. دیراک برای دوستی و وفاداری زیادی که در سالیان زیاد با برخی دوستان روسی‌اش، به‌ویژه پیوتر کاپیتسا، پیدا کرده بود، تمایل چپ‌گرایانه داشت. اف‌بی‌آی در زمان جنگ ویتنام، به همسر دیراک، به دلیل مخالفت آشکارش با سیاست‌های آمریکا، بدگمان به فعالیت‌های کمونیستی شده‌بود. دیراک دانشگاه تگزاس در آستین را متهم کرد که او را یک کمونیست قلم‌داد کرده و برای همین دعوت آن دانشگاه برای پیوستن به هیئت