payamvha/North_RAG huggingface dataset:
شدن مواد آلی با گل‌های آهکی در ته دریا می‌باشد. جنس خاک منطقه قلیایی است و به همین علت گیاهان نمی‌توانند مواد مورد نیاز خود را جذب نمایند. کمی رطوبت زمین، حرارت زیاد هوا و کمبود مواد آلی نیز مزید بر علت شده است. وجود توده‌های نمکی سبب شور شدن آب‌های روان گردیده است. ناهمواری‌های این منطقه جزء نواحی پست زاگرس جنوبی‌اند که ارتفاع آن‌ها نسبت به زاگرس بلند، کمتر و قوس و چین‌ها نیز بسیار ملایم و به تدریج به طاقدیس و ناودیس‌ها ختم می‌شود. تنها رودخانه دایمی که از شهرستان عبور می‌کند رودخانه مند است که در مرز
از شهرستان عبور می‌کند رودخانه مند است که در مرز شمالی شهرستان دیر با دشتی جریان دارد. دیگر رودخانه‌ها فصلی بوده و در هنگام بارندگی جریان دارند. رود مند که از انار واقع در ۲۸ کیلومتری شمال شرقی کازرون سرچشمه می‌گیرد در منطقه «زیررود» بخش بردخون به دریا می‌ریزد. در منطقه آّبدان و لمبدان سفره‌های آب‌های زیرزمینی وجود دارد که بارندگی فصل زمستان نیز بستگی دارد و با کم و زیاد آمدن باران نوسان پیدا می‌کند. چشمه آب گرم در کوه‌های «گنوی» و چشمه‌های دیگر نیز «لوحک»، «تنگ دوراهک»، «تنگ هیخ» و «گرگم» وجود دارد. آب و
«تنگ دوراهک»، «تنگ هیخ» و «گرگم» وجود دارد. آب و هوا. آب و هوای منطقه در بیشتر ایام سال گرم و مرطوب در کنار ساحل گرم و خشک در فواصل دور تر از ساحل می‌باشد. زمستان این شهرستان مشابه هوای بهاری استان‌های سردسیر کشور می‌باشد. در فصل تابستان بادی معروف به باد یکصد و بیست روزه که خشک و سوزان است در منطقه می‌وزد و به اصطلاح محلی به «تش باد» یا «باد گرم» معروف است. میزان بارندگی کم و بارندگی‌ها متو سط سالانه ۲۱۵ میلی‌متر در ماه‌های آذر تا اسفند می‌باشد. درجه حرارت در شهرستان دیّر حداکثر میانگین دما ۴۷ درجه سانتی
در شهرستان دیّر حداکثر میانگین دما ۴۷ درجه سانتی گراد و کمترین معدل حداقل دمای سالانه ۲۲ درجهاست. در فصل تابستان و در زمان وزش بادهای گرم «تش باد» دما به پنجاه درجه سانتی گراد نیز می‌رسد. سردترین هوا در اواخر دی و اوایل بهمن و گرمترین زمان در تیر و مرداد ماه است. رطوبت: در این منطقه به لحاظ نزدیکی به دریا رطوبت زیاد که حداکثر مطلق ۱۰۰٪ و متوسط میزان رطوبت به ۵۶ نیز می‌رسد. جزایر واقع در شهرستان. بیشتر جزایر شهرستان در حوزه بخش بردخون قرار دارند. منطقهٔ حفاظت شدهٔ مند و نخیلو. منطقه مند با مساحت ۴۶۴۰۰
حفاظت شدهٔ مند و نخیلو. منطقه مند با مساحت ۴۶۴۰۰ هکتار، منطقه‌ای جلگه‌ای و کویری است که در بخش بردخون از توابع شهرستان دیر در ۱۳۰ کیلومتری جنوب بوشهر واقع گردیده و یکی از زیستگاه‌های مهم آهو در استان بوشهر به‌شمار می‌رود. این منطقه در سال ۱۳۵۵ به عنوان منطقه حفاظت شده تحت پوشش اداره کل حفاظت محیط زیست بوشهر قرارگرفت. رودخانه مند که از کوه‌های استان فارس سرچشمه گرفته و در خور زیارت به خلیج فارس می‌ریزد، مرز شمالی منطقهٔ مند را تشکیل می‌دهد. آب این رودخانه به دلیل عبور از کوه نمک واقع در جنوب خورموج شور و
به دلیل عبور از کوه نمک واقع در جنوب خورموج شور و تلخ‌مزه گردیده، در فصل تابستان و پاییز به دلیل پایین آمدن سطح آب و تبخیر شورتر، و در فصل زمستان و بهار اندکی شیرین می‌شود و روی‌هم‌رفته مهم‌ترین آبشخور منطقه را تشکیل می‌دهد. در مرز غربی منطقه و در حاشیه سواحل خلیج فارس جزایر کوچک ام سیله (خان)، جزیره تهمادو، نخیلو و گرم واقع گردیده‌اند. این جزایر و آب‌های اطراف آن‌ها که بخش قابل توجهی از منطقه حفاظت شده مندرا شامل می‌گردد، زیستگاه مهمی جهت زمستان گذرانی پرندگان مهاجر آبزی و تخم‌گذاری پرندگان و لاک‌پشتان
مهاجر آبزی و تخم‌گذاری پرندگان و لاک‌پشتان دریایی محسوب می‌شوند. مرز جنوبی منطقه از پوزه گرم (پوزه ماشه) در ساحل خلیج فارس تا روستای مل گنزه واقع درحاشیه جاده ساحلی و مرز شرقی منطقه را جاده ساحلی تشکیل می‌دهد که پس از عبور از روستای مل گنزه، درواحمد (درومل.Dorvamal)، نرکوه، گزخون، زیدون، شیبرم، بردخون کهنه، بردخون نو و مخدان به رودخانه مند می‌پیوندد. پوشش گیاهی منطقه مند. منطقه مند از نظر پوشش گیاهی به سه قسمت متمایز تقسیم می‌گردد: جزایر منطقه مند. درآب‌های ساحلی غرب منطقه مند چهار جزیره بانام‌های جزیره ام
ساحلی غرب منطقه مند چهار جزیره بانام‌های جزیره ام سیله (خان)، تهمادو، نخیلو و ام الگرم وجود دارد که به علت نداشتن سکنه، محیط امنی جهت لانه‌سازی و تخمگذاری پرستوها و لاک‌پشت‌های دریایی و دیگر پرندگان ازجمله قارهای ساحلی و سلیم خرچنگ خوار می‌باشند. این جزایر به فاصله متفاوتی از ساحل و در امتداد یکدیگر قرار دارند، بزرگ‌ترین آن‌ها ام سیله با مساحت ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ هکتار و کوچک‌ترین آن‌ها جزیره نخیلو با مساحت تقریبی ۷۵ هکتار است. جزیرهام سیله (خان). جزیره ام سیله در نزدیکی مصب رودخانه مند در امتداد شمال غرب به جنوب
نزدیکی مصب رودخانه مند در امتداد شمال غرب به جنوب شرق کشیده شده و وسعت آن حدود ۱۰۰ هکتار است. این جزیره کاملاً مسطح است به‌طوری‌که تحت تأثیر جزر و مد نیمه ماه بخش اعظم آن را آب دریا فرا می‌گیرد. سواحل ماسه‌ای این جزیره محل تخم‌گذاری لاک‌پشتان دریایی است و قسمت‌های مرکزی آن که پوشیده از گیاهان شور دوست با حداکثر ارتفاع ۸۰ سانتیمتر است پناهگاه مناسبی جهت لانه‌سازی و زادآوری تعدادی از انواع پرستوها است. این جزیره غیرمسکونی است و فاقد هرگونه درخت و درختچه می‌باشد. پرندگانی که در جزیره خان تخم‌گذاری و جوجه‌آوری
پرندگانی که در جزیره خان تخم‌گذاری و جوجه‌آوری می‌نمایند عبارتند از: پرستوهای دریایی، گلرابی، کاکلی کوچک، پرستوی دریایی پشت دودی، و سلیم. جزیره نخیلو. جزیره نخیلو با مساحت تقریبی ۷۵ هکتار به فاصله ۱۰ کیلومتری ساحل گزخون واقع شده است. شکل جزیره بیضوی است و دامنه‌های غربی و شمال غرب و جنوب غربی آن صخره‌ای می‌باشد. مناطق مرکزی این جزیره دارای پوشش بوته‌ای انبوه و مناطق مجاور ساحل آن درقسمتهای شمال و شرق، شنی توأم با انبوه بقایای صدفهای دریایی و در سایر قسمت‌ها ماسه‌ای است و محیط مناسبی را جهت زادآوری
قسمت‌ها ماسه‌ای است و محیط مناسبی را جهت زادآوری لاک‌پشتان و انواع پرندگان دریایی فراهم آورده است. دراین جزیره سه گونه پرستوی دریایی پشت دودی و کاکلی و پرستوی دریایی پشت دودی مناطق مرکزی با پوشش بوته‌ای و دوگونه دیگر مناطق باز و بدون پوشش گیاهی را جهت تخم‌گذاری انتخاب می‌نمایند. جزیرهام‌الگرم و تهمادو. جزیره‌های ام‌الگرم و تهمادو به مساحت تقریبی ۵۰۰ هکتار و ۱۰۰ هکتار، روبروی روستای درواحمد، از دیگر جزایر منطقه هستند، جزیره‌ام الگرم دارای بافت ماسه‌ای صدفی شبیه به جزیره نخیلو است، اما جزیره تهمادو از نظر
شبیه به جزیره نخیلو است، اما جزیره تهمادو از نظر بافت رسوبات با دو جزیره ذکر شده متفاوت است. پرستوهای دریایی پشت دودی، کاکلی و کاکلی کوچک و هم چنین سلیم خرچنگ خوار و لاک‌پشت‌های دریایی عقابی از جمله گونه‌هایی هستند که در این جزایر تخم‌گذاری می‌نمایند. بررسی‌های تاریخی. پیشینه و وجه تسمیه. رضا طاهری محقق تاریخ جغرافیایی خلیج فارس در کتاب از مروارید تا نفت (تاریخ خلیج فارس) با بررسی زندگی در هزاره تاریکی تاریخ قوم ایرانی در کنار جلگه‌های خلیج فارس و نخچیرگاه (جغرافیای طبیعی شکار حیوانات) این شهرستان را از
(جغرافیای طبیعی شکار حیوانات) این شهرستان را از قدیمی‌ترین آبادی جغرافیای تاریخی اقوام ایرانی می‌داند و بخش بیشتر جغرافیایی اجتماعی - سیاسی دیر را در قرن‌های ساسانی و اسلامی زیر مجموعه سیراف (تابع ایالت فارس) می‌داند و بعدها در ماندستان و سپس دشتی بررسی می‌کند. بنای بندر دیر جدید را بر خرابه‌های بنادر کهن دوران سلوکی و اشکانی تصویر می‌کند و وجه تسمیه بندر دیر را در مهاجرات بحرینی‌های از محله دیر در بحرین (در دو قرن پیش) می‌داند. رضا طاهری با استناد به گفته حمدالله مستوفی در کتاب نزهه‌القلوب (هشتم هجری):
حمدالله مستوفی در کتاب نزهه‌القلوب (هشتم هجری): ماندستان بیابانی است سی‌فرسنگ بر ساحل دریا و در آن‌جا دیرهاست و هیچ آب روان و کاریز ندارد و حاصلش جز غله و پنبه دیمی ندارد. همچنین با استناد به نوشته‌های گریشمن و آرتور کریسنسن و ایجاد شهرک‌های سلوکی‌نشین در خلیج فارس و گمانه‌های احمد اقتداری دربارهٔ نام بتانه در کتاب شهرهای باستانی خلیج فارس، در ذکر بلوک ماندستان، کلمه ماندستان را در کلمه «مند» را اسم قسمت سفلای رود سکان (ثکان) و ماندستان قدیم و سیف مظفر را در بلوک دشتی بررسی می‌کند؛ و می‌گوید: اما آنچه از
در بلوک دشتی بررسی می‌کند؛ و می‌گوید: اما آنچه از پیشینه این منطقه و آثار باستانی موجود در منطقه برمی‌آید از آبادی‌های کهن‌تر از سیراف اسلامی یا دوران پس از سیراف هخامنشی است. بعضی از مورخین معتقدند که بندر دیر در اصل یهودی‌نشین بوده است که احتمالاً به علت تفوق آن‌ها بر دیگر نحله‌های مذهبی و نیز احداث کنیسه‌هایی به نام دَیر، این منطقه را دَیر نامیده‌اند که با گذشت زمان در تلفظ کتابت به دَیِّر مبدل گردیده است. از آثار و ابنیه بر جای مانده مثل قلعه‌ها، سدها و قناتهایی که از قدمت تاریخی برخوردارند، نشان از
و قناتهایی که از قدمت تاریخی برخوردارند، نشان از گذشته‌ای پر رونق و عصری طلایی و نیز ارتباطات بازرگانی و تجارتی با سرزمین‌های دوردستی همچون هند و چین و بین‌النهرین و حتی بخش‌هایی از آفریقا را دارد. همچنین گفته شده بعلت آبادانی به دایر معروف بوده سپس دَیِّر نامیده شده است. نیز بعضی معتقدند به علت مهاجرت عده‌ای از اعراب بحرین از منطقه‌ای به نام دیر، محل سکونت فعلی خود را نیز همانگونه نامیدند. تاریخچه و آثار باستانی. بندر دیر، بتانه و بی خاتی (بی‌بی خاتون) و بردستان از بنادر قدیمی سواحل خلیج فارس محسوب
و بردستان از بنادر قدیمی سواحل خلیج فارس محسوب می‌شوند. بنابر عقیده بسیاری از مورخین، قدمت آن به دوران ساسانیان می‌رسد. دیر آباد زمان ساسانیان در دامنه تپه‌ها و پیرامون تلی به نام «تل‌سوز» بوده که اکنون آثار و بقایای آن برجاست. «... در عصر ساسانیان محمودآباد بوده است و آثار برجای مانده در دیر آباد زمان ساسانیان در منطقه، تپه‌ها و اطراف تلی به نام تل سوز (تل سبز) اکنون به عنوان یکی از آثار تاریخی منطقه محسوب می‌گردد.» همچنین «... آثار و بقایای شهرها و آبادی‌های کهن بسیاری وجود دارد که بردستان، دیر، بتانه
کهن بسیاری وجود دارد که بردستان، دیر، بتانه (بتخانه) و بی خاتی (بی‌بی خاتون) از آن جمله هستند.» مؤلف فارسنامه ناصری، قصبه این ناحیه را بردستان می‌نامد و سپس از دیر به عنوان قصبه منطقه نام می‌برد. مؤلف فارسنامه ابن بلخی نام‌های قدیمی بندر دیر را «نجیرم» و «نجیرام» ذکر می‌کند. در نقشه‌های قدیمی به ویژه در نقشه‌ای که در کتاب جغرافیای تاریخی سیراف درج گردیده، محل کنونی بندر دیر به نام نجیرم ثبت شده است. نام‌های «دیّر» و «دایر» در السنه سالخوردگان بگوش می‌خورد. وجود ناحیه بردستان و بندر بتانه در اطراف دیر و
وجود ناحیه بردستان و بندر بتانه در اطراف دیر و آثار تاریخی باقی‌مانده حکایت از سوابق تاریخی این شهر دارد. در عصر عیلامی‌ها نیز بتانه را بتنه می‌خوانده‌اند که هر سال در این شهر بازار بزرگی بر پا می‌شده است. همچنین کاربرد واژه بتخانه و اینکه بقول مستوفی، دیرهای فراوانی در این منطقه قرار داشته، این نقطه را تأیید می‌نماید که معابد و پرستشگاه‌های ادیان مختلف در بطانه فراوان بوده است. بنادر دیّر، بتونه و بردستان در عصر ساسانیان معمور و آباد بوده‌اند. در کتاب تاریخ بنادر و جزایر خلیج فارس تألیف محمد ابراهیم
تاریخ بنادر و جزایر خلیج فارس تألیف محمد ابراهیم کازرونی آمده است که: «دیر» چهار برجیست در کنار دریا و بقدر پنجاه، شصت خانه چوب نخل و آن قلعه منجمله بلوک بردستان است. رضا طاهری مؤلف از مروارید تا نفت / تاریخ خلیج فارس پیشینهٔ دوران قرن‌های اولیه اسلامی دیر را در بندر نجیرم جستجو می‌کند و نجیرم را با بردستان کنونی یکی می‌داند. مسجد بردستان. مسجد بردستان بر روی تپه‌ای در کنار شهر بردستان از توابع شهرستان دیر واقع شده است. این مسجد از یک عمارت مربع مستطیل با یک مدخل کوچک و شبستان وسیع تشکیل شده است. شبستان
یک مدخل کوچک و شبستان وسیع تشکیل شده است. شبستان برای روشنایی و هواگیری، فضاهای درگاه مانندی دارد که از داخل و خارج با گچ‌بری‌های زیبایی تزیین شده‌اند. بر فراز شبستان، بادگیری به سبک معمول جنوب ایران ساخته شده است که خنکی و مطلوبیت هوای درون شبستان را تأمین می‌کند. این مسجد در سال ۱۲۷۳ ه‍.ق توسط حیدرخان دشتی تعمیر شده است. کتیبه‌ای در درون یکی از اتاق‌های مسجد وجود دارد که تاریخ تعمیر آن را در سال ۸۵۲ هجری نشان می‌دهد و گمان می‌رود از بناهای قرون اولیه اسلامی باشد. در گورستان پیرامون مسجد بر روی قبور
اسلامی باشد. در گورستان پیرامون مسجد بر روی قبور اسلامی سنگ‌های آهکی که با خط کوفی و عربی قدیم و جدید می‌باشد که دارای ارزش تاریخی است. با توجه به بقایای خورده شده و تکه سنگ‌های باقی‌مانده قدمت این قبرستان را می‌توان حدود سده چهارم و پنجم هجری، قمری دانست. ویرانه‌های بطانه. در قسمتی از پهنه به طول ۱۰ الی ۱۲ کیلومتر و به عرض ۶ تا ۸ کیلومتر به نام بی خاتی قلعه‌ای به نام بتون و پهنه به نام بتانه وجود دارد. در این محل آثار ویرانه‌های شهری عظیم و حومه آن که در کنار در یا قرار داشته و جود داشته. بین بتانه و بی
کنار در یا قرار داشته و جود داشته. بین بتانه و بی خاتی بر دامنه ارتفاعات سنگی آثار دیوار، آب انبار، پلکانی سنگی که به طرفین یک صخره وسیع از سنگ تراشیده‌اند نمایان است؛ و ارتفاع این تپه تا سطح زمین حدود ۳۰ تا ۴۰ متر است. در پایین تپه و به فاصله ۵۰۰ متری آن سنگ مدور بزرگی به صورت میدان وسیعی وجود دارد. احتمال می‌رود این محل یک استادیوم بوده که سبک معماری آن مربو ط به دوران سلوکی یا آمد و رفت فینیقیان باشد. از دیگر آثار تاریخی دیر می‌توان به آثار زیر اشاره کرد: بررسی‌های فرهنگی. نژاد و زبان. بعضی از مورخین
بررسی‌های فرهنگی. نژاد و زبان. بعضی از مورخین معتقدند که بندر دیر در اصل یهودی نشین بوده است که احتمالاً به علت تفوق آنها بر دیگر نحله‌های مذهبی و نیز احداث کنیسه‌هایی به نام دیر، این منطقه را دیر نامیده‌اند که با گذشت زمان در تلفظ کتابت به دیر مبدل گردیده است. آثار و ابنیه بر جای مانده مثل قلعه‌ها، سدها و قناتهایی که از قدمت تاریخی برخوردارند، نشان از گذشته‌ای پر رونق و عصری طلایی و نیز ارتباطات بازرگانی و تجارتی با سرزمین‌های دوردستی همچون هند و چین بین‌النهرین و حتی بخش‌هایی از آفریقا را دارد. مردم
و حتی بخش‌هایی از آفریقا را دارد. مردم شهرستان دیر از نژادهای مختلفی از قبیل هندواروپایی، عرب، سیاهپوست، سومری و لر ممزوج شده و به تدریج دارای نوعی نژاد خاص گردیده است که اصطلاحاً به بوشهری مشهور شده‌اند. مردم شهرستان دیر با گویش‌های گوناگون محلی نظیر بردستانی، دشتیانی و آبدانی در کنار زبان فارسی سخن می‌گویند. برخی پژوهشگران گویش‌های شهرستان دیر را فارسی سره می‌دانند. این دسته گویش‌ها ایرانی نو و جنوب غربی می‌باشند و با گویش‌های شمال سرزمین فارس هم چون لری و فارسی و سیوندی در پیوند روشن و آشکاری می‌باشند.
و فارسی و سیوندی در پیوند روشن و آشکاری می‌باشند. برخی که در محله عرب‌ها در بندر دیر زندگی می‌کنند به زبان عربی و گروه اندکی در روستای مل سوخته به ترکی [قشقایی] سخن می‌گویند. گویش آبدانی در برخی نقاط مانند شهر آبدان و برخی روستاهای پیرامون این شهر به کار برده می‌شود. گویشی دشتیانی [با گویش شهرستان دشتی تفاوت دارد اما به عقیده برخی این گویش نیز دشتی نامیده می‌شود.] و گویش بردستانی از گویش‌های اصلی این شهرستان می‌باشند که گویش بردستانی در بندر دیر و روستاهای لمبدان و دوراهک به کار گرفته می‌شود ولی جایگاه و
لمبدان و دوراهک به کار گرفته می‌شود ولی جایگاه و خاستگاه صالی آن بردستان می‌باشد. برخی از ساکنان شهرستان مانند ساکنان محله سیدا از سبزوار آمده‌اند و گویش‌های این منطقه را چندان قدیمی و ناب سخن نمی‌گویند. منابع آبی. شهرستان دیر با مشکل تأمین آب شرب مواجه است و دومین شهرستان دارای تنش آبی در استان بوشهر به‌شمار می‌آید. نیاز این شهرستان به آب شرب روزانه ۲۴ هزار متر مکعب است. در حال حاضر بخشی از آب شرب این شهرستان از طریق خط آب‌رسانی کوثر و بخشی دیگر نیز از طریق چاه‌های آب تأمین می‌شود. در دی ۱۴۰۲ فرماندار این
چاه‌های آب تأمین می‌شود. در دی ۱۴۰۲ فرماندار این شهرستان از تأمین آب شرب به میزان ۳۷۵۰ مترمکعب از طریق شیرین‌سازی آب دریا خبر داد و وعده داد که این میزان تا شهریور ۱۴۰۳ وارد مدار شود. روستاها به تفکیک بخش و دهستان. بخش مرکزی دهستان حومه: احشام احمد الی جنوبی الی شمالی باغ عالی بنای راشد بی‌بی‌خاتون پشت‌آسمان تل‌رئیس جبرانی جمرک جنوبی جمرک شمالی لمبدان بالایی لمبدان پایینی لمبدان حاجی‌آباد لمبدان شیخ‌احمد مخدان مل‌خرک شمالی بخش آبدان دهستان آبدان: تنگ نخل جاشک خرگونه کنار ترشان گشی گله‌زنی گچوی مظفرآباد
جاشک خرگونه کنار ترشان گشی گله‌زنی گچوی مظفرآباد ملاسالمی مل‌گاه نوکن دهستان سرمستان: تنگ‌خوش خمه‌دان سرمستان سورو شهرک صنعتی دیر گنوی لوهک بخش بردخون دهستان بردخون: احشام کهنه بردخون کهنه دمی‌گز جنوبی دمی‌گز شمالی زیدون شیبرم کالو کمال‌احمدی گزخون نرکو مل‌سوخته (حاج‌محمدی کورک مل‌گنزه) دهستان آبکش: آبکش احشام محمداحمدی شهنیاء کناری مغدان وحدت‌آباد
تنگ ارم، شهری در استان بوشهر است که مرکز بخش ارم از توابع شهرستان دشتستان به شمار می‌رود. این شهر در سال ۱۳۸۳ (۲۰۰۴ میلادی) از روستا به شهر ارتقاء یافته‌است. موقعیت. تنگ ارم جغرافیایی کوهستانی از ادامه سلسله کوه های زاگرس بوده با دشت‌های زود بازده کشاورزی و باغات سرسبز و ارتفاع آن از سطح دریا ۸۵۹ متر می‌باشد. تنها نقطه برف گیر در استان بوشهر بوده و یکی ازمناطق خوش آب و هوای استان بوشهر است و قطب تولید گندم استان می‌باشد و کشت صیفی جات مانند: گوجه فرنگی، هندوانه، و...در آن صورت می گیرد . جمعیت. بر پایه
هندوانه، و...در آن صورت می گیرد . جمعیت. بر پایه سرشماری‌های رسمی: مشخصات. تنگ ارم شهری در استان بوشهر و در نزدیکی مرز با استان فارس قرار دارد. این شهر ضمن برخورداری از آب و هوایی نسبتاً مناسب، با داشتن مکان‌های تاریخی چندی از جمله آبشار فاریاب، کوه شتری، سدهای ارم و کوشک اردشیر و گور دختر در پشت پر (بزپر) گردشگران زیادی را جذب می‌نماید. اهمیت منطقه‌ای. تنگ ارم مرکز اداری و سیاسی بخش ارم است. بخش ارم از دو دهستان — ارم و دهرود — تشکیل شده و جمعیت کل آن در سال ۱۳۹۵ معادل ۱۳٬۶۵۹ نفر بوده‌است. آثار گردشگری و
۱۳۹۵ معادل ۱۳٬۶۵۹ نفر بوده‌است. آثار گردشگری و جاذبه‌های دیدنی. تنگ ارم به‌خاطر طبیعت کوهستانی، مکان‌های تاریخی و جاذبه‌های گردشگری مثل: آبشار فاریاب، گور دختر (اثر دوره هخامنشی)، کوشک اردشیر (اثر دوره ساسانی)، کوه‌های شتری، و سایر نقاط دیدنی در اطراف، مقصد گردشگری محبوبی در جنوب کشور است.
کلمه، شهری کوچک و تاریخی در استان بوشهر واقع در جنوب ایران است. این شهر مرکز بخش بوشکان و در مرکز استان بوشهر واقع شده‌است و از توابع شهرستان دشتستان است و آب و هوای شرجی و گرمی دارد. جمعیت و وسعت. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سراسری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۹۳۷ نفر بوده‌است. این شهر به لحاظ وسعت و جمعیت یکی از کوچک‌ترین شهرهای کشور محسوب می‌شود. طول این شهر حدود ۵/۲ کیلومتر و عرض ۵/۱ کیلومتر است و طبق سرشماری سراسری سال۱۳۹۵ جمعیتی حدود ۲۴۶۳ نفر را در خود جای داده‌است . موقعیت. کلمه شهری کوچک در ۲۸ درجه و ۵۷
داده‌است . موقعیت. کلمه شهری کوچک در ۲۸ درجه و ۵۷ دقیقه شمالی و ۵۱ درجه ۲۸ دقیقه شرقی در ارتفاع ۴۲۰ متری از سطح دریا و در ۷۰ کیلومتری شرق بوشهر و ۵۷ کیلومتری برازجان (مرکز شهرستان دشتستان) واقع شده‌است. این شهر از لحاظ تقسیمات کشوری از توابع شهرستان دشتستان و مرکز بخش بوشکان است. طبیعت. این شهر با قرار گرفتن در میان رشته کوه زاگرس جنوبی دارای خاکی حاصل‌خیز و آب و هوایی نسبتاً ملایم و کوهستانی است. کشاورزی و دامپروری آن از رونق خوبی برخوردار است. وجود طبیعت بکر، نخلستان‌ها، کوه‌های سر به فلک کشیده، رودخانه
بکر، نخلستان‌ها، کوه‌های سر به فلک کشیده، رودخانه دائمی تنگ باهوش(دره باهوش) از جاذبه‌های طبیعی آن است. پوشش گیاهی. بر خلاف برخی نقاط جنوب ایران که از لحاظ پوشش گیاهی فقیر و بیشتر شوره‌زار هستند. این شهر با دارا بودن زمین‌های حاصل‌خیز و آب و هوای مناسب و معتدل سبب شده‌است، که این شهر با پوششی از علفزارها و درختان خودرو، یک طبیعت خاص را در جنوب کشور به نمایش گذاشته‌است. به‌طوری‌که منطقه را بیشتر به نام بهارستان می‌شناسند. در فصول زمستان و بهار زمین‌ها پوشیده از گل و گیاه و درختچه‌های کوچک و بزرگ می‌شود.
از گل و گیاه و درختچه‌های کوچک و بزرگ می‌شود. نخلستان‌ها و مرکباتی همچون لیمو، لیمو شیرین، پرتقال، سیب، انگور، انجیر و زردآلو از این جمله‌اند. حیات وحش. موقعیت خاص جغرافیایی شهر کلمه سبب شده‌است که حیات وحش این شهر نیز مستثنی باشد و گونه‌های جانوری و پرندگان و خزندگان کمیابی در طبیعت آن قابل مشاهده هستند. وجود کل (بز کوهی)، میش و قوچ وحشی، انواع گربه سانانی چون: پلنگ، گربه وحشی، گراز، گرگ، روباه، شغال، کفتار و پرندگانی همچون: کبک، تیهو، دراج، حواصیل، بلبل خرما، گنجشک بومی، کبوتر چاهی، قمری، چکاوک و پرندگان
گنجشک بومی، کبوتر چاهی، قمری، چکاوک و پرندگان شکاری مثل: عقاب، باشه، شاهین و پرندگان مهاجری که برای زمستان گذرانی به این شهر مهاجرت می‌کنند از جمله حیات وحش کلمه هستند. تاریخچه و آثار تاریخی. شهر کلمه به عنوان دومین دروازه ورودی استان بوشهر از استان فارس از گذشته دارای اهمیت خاصی بوده‌است که وجود کاروانسرای نزدیک شهر که در مسیر کلمه به روستای خون واقع شده‌است خود گواهی بر این مدعا است؛ وجود آثار باستانی به‌خصوص در قسمت شمالی شهر هم نشان از قدمت تاریخی این شهر دارد. ولی متأسفانه به دلیل کم توجهی کاوش
این شهر دارد. ولی متأسفانه به دلیل کم توجهی کاوش باستان‌شناسی در آن انجام نشده‌است و به همین دلیل نمی‌توان قدمت این شهر را مشخص نمود. هر چند که آثار باستانی به‌جا‌مانده نشان از قدمت هزاران ساله این شهر دارد. وجود این آثار نشانی از قرار گرفتن این شهر در مسیر فارس به بوشهر و رفت‌وآمد کاروان‌های تجاری از این مسیر است و مردم این شهر علاوه بر مشاغل کشاورزی و دامپروری به دادوستد نیز مشغول بوده‌اند یا اینکه بازرگانانی برای خرید محصولات کشاورزی و فراورده‌های دامی به این شهر مسافرت می‌کرده‌اند. وجه تسمیه شهر کلمه.
این شهر مسافرت می‌کرده‌اند. وجه تسمیه شهر کلمه. در مورد نام شهر کلمه نظرات متفاوتی وجود دارد و در کتاب‌های مختلف دلایل مختلفی برای نام‌گذاری این شهر آورده شده‌است برخی این نام (قلمه) که نشان دهنده افتادن قلم پای دختر پادشاه کوه گیسکان که توسط دشمنان پس از فتح قلعه به اسب بسته شده‌ بودند نسبت می‌دهند که زیاد مورد توجه نیست، برخی به دلیل قرار گرفتن این شهر در میان کوهستان و کل به معنای قسمتی از یک کوه دانسته‌اند و برخی نیز مه صبحگاهی غلیظی که در فصل زمستان وجود دارد را دلیل این نامگذاری دانسته‌اند و معتقدند
دارد را دلیل این نامگذاری دانسته‌اند و معتقدند که (کله) به معنای خیمه‌گاه و (مه) هم که همان مه صبحگاهی است. و در کل به معنی (خیمگاه مه) است می‌دانند و برخی نیز گفته‌اند که چون قومی از کلیمی‌ها در این شهر سکونت داشته‌اند آن را کلمه گفته‌اند. دین و مکان‌های مذهبی. مردم شهر کلمه مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند. مردمی معتقد که آئین‌ها و مراسم مذهبی را با تعصب خاصی برگزار می‌کنند. از جمله اماکن مذهبی یک باب مسجد حضرت ولی‌عصر (عج) و دو باب حسینیه حضرت سیدالشهداء (ع) و حضرت علی‌اکبر (ع) و زیارتگاه‌های این شهر هم
(ع) و حضرت علی‌اکبر (ع) و زیارتگاه‌های این شهر هم دو بقعه شه‌زاده ابراهیم و شاه‌زاده محمد است که مردم به زیارت آن‌ها می‌روند. اقوام و طوایف. مردم کلمه از طوایف لر شامل تنگسیری (جمالی)، لیرک (از دهدشت کهگیلویه)، طایفه بزرگ ارغونی ها و سایر لرهای جنوبی هستند که جامعه اجتماعی شهر کلمه را تشکیل داده‌اند و به زبان لری جنوبی صحبت می کنند. جغرافیای سیاسی اجتماعی. هر چند که این شهر از شهرهای کوچک ایران محسوب می‌شود و جمعیت کمی دارد و حتی از برخی روستاهای همجوار نیز کم جمعیت‌تر و کم وسعت‌تر است اما به لحاظ موقعیت
کم جمعیت‌تر و کم وسعت‌تر است اما به لحاظ موقعیت جغرافیایی و قرار گرفتن در کمربند میانی بخش بوشکان در سال ۱۳۸۰ به عنوان مرکز بخش بوشکان و در سال ۱۳۸۴ نیز شهرداری در این شهر مستقر گردید. به دنبال استقرار بخشداری دیگر ادارات و نهادهای دولتی نیز در این شهر مستقر شدند. فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی نهادهای غیردولتی نیز در این شهر رونق دارد. جاذبه‌های گردشگری. قرار گرفتن شهر کلمه در یک منطقه خوش آب و هوا با طبیعت بکر و دست نخورده، کوه‌های سر به فلک کشیده، رودخانه دائمی تنگ باهوش در پایین دشت شهر، وجود تونل پیامبر
تنگ باهوش در پایین دشت شهر، وجود تونل پیامبر اعظم از جمله تونل‌های بزرگ جاده‌ای کشور، کاروانسرای قدیمی مابین کلمه - خون، پارک شقایق، پارک غدیر، نخلستان‌های زیبا و یک دست، باغات ترکیبی مرکبات، طبیعت سرسبز و مثال زدنی همه و همه باعث شده‌است که این شهر طبیعت‌گردان و گردشگران زیادی را به سوی خود جذب نماید. به همین خاطر است که هر ساله هزاران نفر از هم میهنان عزیز برای گذراندن تعطیلات و استفاده از مواهب طبیعت خدادادی به این شهر مسافرت می‌نمایند و کلمه از لحاظ جذب طبیعت گردی در استان حائز اهمیت است. کشاورزی و
جذب طبیعت گردی در استان حائز اهمیت است. کشاورزی و دامپروری. زمین‌های حاصلخیز و آب و هوای مناسب سبب شده‌است که تعدادی از اهالی این شهر به شغل کشاورزی و دامپروری بپردازند به‌طوری‌که این شهر یکی از قطبهای کشاورزی استان شده‌است. کشت محصولاتی همچون گندم، جو، کنجد، خیار، هندوانه، سبزی، محصولات گلخانه‌ای و محصولات باغی مثل: خرما، قصب (خرمای زاهدی) و مرکباتی همچون: لیمو، پرتقال و لیمو شیرین این شهر را به لحاظ کشاورزی غنی کرده‌است. در این شهر علاوه بر کشاورزی، دامپروری نیز از رونق خوبی برخوردار است و مردم با پرورش
نیز از رونق خوبی برخوردار است و مردم با پرورش گاو، بز و گوسفند علاوه بر تأمین مایحتاج خود محصولات دامی را به خارج از منطقه نیز صادر می‌کنند. صنایع دستی. مردان و زنان این شهر در کنار مشاغل کشاورزی و دامپروری با دستان هنرمند خود دست به خلق آثار هنری می‌زنند. گلیم و گبه، جاجیم، جانماز، تک (زیراندازی که با برگ نخل می‌بافند)، زنبیل و دیگر آثار هنری که با استفاده از مواد موجود در طبیعت ساخته می‌شود. غذاهای محلی. غذاهای محلی که ریشه در باورهای مردم دارد همچون طلوع که در ایام عید پخت می‌شود و مردم معتقدند که خوردن
که در ایام عید پخت می‌شود و مردم معتقدند که خوردن آن خوش‌یمن است و از انجیر کوهی درست می‌شود. للک، دال عدس، قلیه ماهی، حلوا، رنگینک، انواع نان (نان تیری، مشتک، گرده، نان شیرین) تنها بخشی از غذاهای محلی این شهر است.
ریز شهری است در استان بوشهر در جنوب ایران. این شهر در بخش ریز از توابع شهرستان جم قرار دارد. جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵ برابر با ۳۲۸۲ نفر بوده است. موقعیت. بخش ریز نیمه غربی شهرستان جم را تشکیل می‌دهد. این شهرستان در منتهی‌الیه جنوب شرقی استان بوشهر واقع است بخش ریز از شمال با شهرستان فیروز آباد فارس؛ از سوی جنوب با شهرستان دیر؛ از غرب با بخش مرکزی شهرستان جم همجوار است و به مساحت ۸۵۰ کیلومتر مربع و بالغ بر ۱۲۰۰۰ نفر جمعیت و از دو شهر (ریز و انارستان) و ۲۲ روستای کوچک و بزرگ است که ۹ روستا از این تعداد به
روستای کوچک و بزرگ است که ۹ روستا از این تعداد به دلیل داشتن حد نصاب جمعیت شورای اسلامی داشته و در آمار وزارت کشور منظور گردیده است. ۱۱ روستا عبارتند از: ۱) تشان ۲)دره بان ۳)قلعه کهنه ۴) پشتو ۵) حسین‌آباد ۶) تنگمان ۷)جمال آباد ۸) گندمزار ۹) حرمیک جغرافی. قسمت عمدهٔ بخش را جلگه‌ای تشکیل می‌دهد که ما بین آخرین دیواره‌های جنوبی رشته کوه زاگرس محصور است این دیواره‌ها شامل کوه سرخان در شمال و کوه احمد سلمان (کوه بهرامشاه) در جنوب است. رود خانهٔ ریز (درهٔ جمی) که از چشمهٔ هفت چه (هفت چاه) جم سر چشمه می‌گیرد از
از چشمهٔ هفت چه (هفت چاه) جم سر چشمه می‌گیرد از میان دشت گذشته و با گذر از مسیر طولانی در میان کوه‌ها سرانجام به رود مند می‌پیوندد در پی خشکسالی‌های پیاپی سال‌های اخیر از میزان آب رودخانه تا حد زیادی کاسته شده است. با این حال یکی از عوامل شکل دهندهٔ حیات در این ناحیه که تاریخ ریز بستگی تام و تمامی با آن دارد، همین رود و شعب فصلی آن می‌باشد. در پایین دست رود در منتهی‌الیه غربی دشت یکی از کمیاب‌ترین جاذبه‌های طبیعی جنوب ایران یعنی جنگل گلوبردکان (گلی بردکان) ساختهٔ دستان مهربان همین آب است. این مکان در