payamvha/North_RAG huggingface dataset:
وجود دارد. بلور کوارتز از این دسته مواد است و اولین ماده‌ای بود که برای ایجاد امواج فراصوت از آن استفاده می‌شد که اکنون هم استفاده می‌شود. اگر چه مواد متبلور طبیعی که دارای خاصیت پیزو الکتریسیته باشند، فراوان هستند. ولی در کاربرد امواج فراصوت در پزشکی از کریستالهایی استفاده می‌شود که سرامیکی بوده و به‌طور مصنوعی تهیه می‌شوند. از نمونه این نوع کریستالها، مخلوطی از زیرکونیت و تیتانیت سرب است که به شدت دارای خاصیت پیزوالکتریسیته هستند. به این مواد که واسطه‌ای برای تبدیل انرژی الکتریکی به انرژی مکانیکی و
برای تبدیل انرژی الکتریکی به انرژی مکانیکی و بالعکس هستند، مبدل می‌گویند. یک مبدل فراصوتی بکار می‌رود که علامت الکتریکی را به انرژی فراصوت تبدیل کند که به داخل بافت بدن نفوذ و انرژی فراصوت انعکاس یافته را به علامت الکتریکی تبدیل کند. روش مگنتو استریکسیون این خاصیت در مواد فرومغناطیس (مواد دارای دو قطبی‌های مغناطیسی کوچک به‌طور خود به خود با دو قطبی‌های مجاور خود هم خط شوند) تحت تأثیر میدان مغناطیسی به وجود می‌آید. مواد مزبور در این میدان‌ها تغییر طول می‌دهند و بسته به فرکانس (شمارش زنش‌های کامل موج در یک
و بسته به فرکانس (شمارش زنش‌های کامل موج در یک ثانیه) جریان متناوب به نوسان در می‌آیند و می‌توانند امواج فراصوت تولید کنند. این مواد در پزشکی کاربرد ندارند و شدت امواج تولید شده به این روش کم است و بیشتر کاربرد آزمایشگاهی دارد. عملکرد دستگاه‌های تصویربرداری و تشخیص با امواج فراصوت. در سیستم‌های فراصوت، پالس‌های مکانیکی با فرکانسی در محدودهٔ فراصوت، توسط پرآب مخصوص منتشر می‌گردد. این پراب‌ها دارای آرایه‌ای از فرستنده‌های فرا صوت می‌باشد. بخشی از امواج منتشر شده در محیط (در اینجا بافت‌های زیستی)، با برخورد
شده در محیط (در اینجا بافت‌های زیستی)، با برخورد به مرزهای دو بافت با چگالی متفاوت، دچار بازتابش (اکو) می‌گردند. میزان این بازتابش وابسته به امپدانس انتشار امواج فراصوت در دو محیط می‌باشد. اساس سیستم‌های تصویربرداری آلتراسوند، تشخیص تاخیرهای سیگنال‌های دریافتی و پالس‌های ارسال شده می‌باشد. در کاربردهای پزشکی، امواج فراصوت با فرکانس‌هایی در رنج ۱ مگاهرتز الی ۱۸ مگاهرتز، به کار گرفته می‌شود. فرکانس‌های بالا نیاز به فرستنده‌هایی با ابعاد کوچک‌تر داشته و با توجه به کوتاه‌تر شدن طول موج، امکان دستیابی به
با توجه به کوتاه‌تر شدن طول موج، امکان دستیابی به رزولوشن بالاتر را فراهم می‌آورد، اما با این وجود، میزان تضعیف سیگنال در محیط انتشار، با افزایش فرکانس، افزایش می‌یابد. به همین دلیل رنج فرکانس معمول ۳ الی ۵ مگاهرتز می‌باشد. برای تشخیص سرعت سیالات، مانند سرعت جریان خون، می‌توان از اثر داپلی نیز بهره برد. با توجه به اثر دوپلر حرکت سیال موجب ایجاد شیفت فرکانسی در امواج بازتابیده شده می‌شود. میزان این شیفت فرکانس وابسته به اندازه و جهت سرعت می‌باشد. با افزایش فرکانس، الگوی تابش فرستنده به حالت ایزوتروپیک نزدیک
الگوی تابش فرستنده به حالت ایزوتروپیک نزدیک می‌گردد. برای متمرکز نمودن پالس‌های ارسالی در یک راستا و حتی یک نقطه خاص می‌بایست از پراب‌های آرایه فازی، استفاده نمود. این پراب‌ها شامل چندین فرستنده/گیرنده پیزوالکتریک بر روی خود می‌باشند که می‌توان به صورت یک ردیف (یک بعدی) یا چندین ردیف (دو بعدی) کنار هم چیده شده باشند. در حالت پسیو، می‌توان چیدمان این المان‌ها را به نحوی طراحی نمود که لوب اصلی الگوی تابش آنتن در یک راستای خاص متمرکز گردد.در حالت اکتیو فاز، با ایجاد تاخیرهای کنترل شده، در پالس‌های ارسالی توسط
ایجاد تاخیرهای کنترل شده، در پالس‌های ارسالی توسط هر المنت، می‌توان جهت لوب اصلی را نیز بدون تغییر موقعیت مکانیکی فرستنده، تغییر داد. در فرستنده‌های آرایه فازی دو بعدی اکتیو، امکان فوکوس کردن در یک نقطه خاص نیز فراهم می‌آید. این خصوصیت امکان ایجاد تصاویر دو بعدی و سه بعدی را بدون تغییر دادن مکان پرآب، فراهم می‌آورد. گسترش‌ها. سونوگرافی داپلر. سونوگرافی داپلر نوعی از سونوگرافی است که برای تصویربرداری خون جاری در قلب و عروق استفاده می‌شود. در مامایی نیز از سونوگرافی داپلر جهت گوش دادن به صدای قلب جنین
از سونوگرافی داپلر جهت گوش دادن به صدای قلب جنین استفاده می‌شود. سونوگرافی داپلر همچنین برای تشخیص ترومبوز وریدی، واریکوسل، تنگی و انسداد شریانی به ویژه در شریان کاروتید استفاده می‌شود. سونوگرافی چهاربعدی. سونوگرافی چهاربعدی روشی است برای انتشار ۳بعدی تصویر جنین و دیدن حرکات همان لحظهٔ اوست و شبیه دیدن یک ویدئوی زنده از جنین که داخل رحم مادر است این سونوگرافی همانند سونوگرافی‌های دیگر است که در دوران بارداری استفاده می‌شود بین هفته‌های ۲۶ تا ۳۲ بارداری انجام شود بهتر است. مبدل که دستگاه موج‌های صوتی است را
شود بهتر است. مبدل که دستگاه موج‌های صوتی است را روی شکم شما حرکت می‌دهند. امواج به جنین شما برخورد می‌کند و بازتاب یا پژواک می‌کند و ترجمه می‌شود و بروی صفحه نمایش می‌دهد. کاربرد امواج فراصوت. کاربرد تشخیصی سونوگرافی. با جذب امواج فراصوت به‌وسیله بدن بخشی از انرژی آن به گرما تبدیل می‌شود. گرمای موضعی حاصل از جذب امواج فراصوت بهبودی را تسریع می‌کند. قابلیت کشسانی کلاژن (پروتئینی ارتجاعی) را افزایش می‌دهد. کشش در جوشگاه‌های زخم (scars) افزایش می‌دهد و باعث بهبود آن‌ها می‌شود. اگر اسکار به بافت‌های زیرین خود
آن‌ها می‌شود. اگر اسکار به بافت‌های زیرین خود چسبیده باشد، باعث آزاد شدن آن‌ها می‌شود. گرمای حاصل از امواج فراصوت با گرمای حاصل از گرمایش متفاوت است. کاربرد درمانی (سونوتراپی): به هنگام فشردگی و انبساط محیط، امواج طولی فراصوتی روی بافت اثر می‌گذارند و باعث جابجایی آب میان بافتی و در نتیجه باعث کاهش ورم (تجمع آب میان بافتی در اثر ضربه به یک محل) می‌شوند. درمان آسیب تازه و ورم:آسیب تازه معمولاً با ورم همراه است. فراصوت در بسیاری از موارد برای از بین بردن مواد دفعی در اثر ضربه و کاهش خطر چسبندگی بافت‌ها بهم
دفعی در اثر ضربه و کاهش خطر چسبندگی بافت‌ها بهم بکار می‌رود. درمان ورم کهنه یا مزمن: فراصوت چسبندگیهایی که میان ساختمان‌های مجاور ممکن است ایجاد شود را می‌شکند. خطرات فراصوت. سوختگی. اگر امواج پیوسته و در یک مکان بدون چرخش بکار روند، در بافت باعث سوختگی می‌شود و باید امواج حرکت داده شوند. پارگی کروموزومی. استفاده دراز مدت از امواج اولتراسوند با شدت خیلی بالا پارگی در رشته دی ان ای (DNA) را نشان می‌دهد. ایجاد حفره. یکی از عوامل کاهش انرژی امواج اولتراسوند هنگام گذشتن از بافت‌های بدن ایجاد حفره یا کاویتاسیون
گذشتن از بافت‌های بدن ایجاد حفره یا کاویتاسیون است. همه محلول‌ها شامل مقدار قابل ملاحظه‌ای حباب‌های گاز غیرقابل دیدن هستند و دامنه بزرگ نوسان‌های امواج اولتراسوند در داخل محلول‌ها می‌تواند بر روی بافت‌ها تغییرات بیولوژیکی ایجاد کند (پارگی در دیواره یاخته‌ها و از هم گسستن مولکول‌های بزرگ).
در این فهرست تنها شهرداری‌هایی که دارای قانون شهر هستند، آمده‌اند. برای شهرهای بزرگ‌تر به فهرست شهرهای آلمان با بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت مراجعه کنید. فهرست کامل شهرهای آلمان تا ژانویهٔ ۲۰۱۱.
بایرویت (به آلمانی: Bayreuth) شهری واقع در بایرن، آلمان است که در کنار رود ماین و فیشتل‌گبیرگه (Fichtelgebirge) قرار دارد. این شهر پایتخت فرانکونیا است و بنا بر آمار سال ۲۰۰۱، بیش از ۷۴ هزار نفر ساکن آن هستند. تاریخچه شهر. از بایرویت برای اولین بار در اسنادی مربوط به سال ۱۱۹۴ نام برده شده و احتمالاً به دست کنت آندکس (Andechs) بنا شده است. حدود ۶۰ سال بعد این، شهر که در آن زمان روستای کوچکی بود، تابعه ایالت هوهنزولرن (Hohenzollern) شد و زمانی که این ایالت به دو بخش تقسیم شد، بایروت به بخش کولمباخ (Kulmbach)
دو بخش تقسیم شد، بایروت به بخش کولمباخ (Kulmbach) پیوست. نقطه عطف در تاریخ شهر بایروت، مربوط به سال ۱۶۰۳ است. زمانی که حکمران کولمباخ - که در آن زمان براندنبورگ (Brandenburg) - هم نامیده می‌شد - تصمیم گرفت محل سکونت خود را به بایرویت انتقال دهد. اما توسعه پایتخت جدید به دلیل جنگ‌های سی ساله به تعویق افتاد. این جنگ‌ها که از سال ۱۶۱۸ تا ۱۶۴۸ ادامه یافت، در واقع جنگ‌هایی مذهبی بود که بین پروتستان‌ها و کاتولیک‌ها و در اروپای مرکزی - قلمرو امپراتوری روم - ایجاد شده اما بسیاری از قدرتهای بزرگ جهان را هم درگیر
شده اما بسیاری از قدرتهای بزرگ جهان را هم درگیر نموده بود. پس از پایان جنگ، بناهای مشهور سبک باروک به شهر اضافه شدند. و در دوران حکومت ویلهلمین (Wilhelmine) تعدادی پارک و قصر هم ساخته شد که مقدار زیادی از جلوه امروز بایرویت مدیون آن‌ها است. ویلای ریچارد واگنر از جاذبه‌های بایروت در ۱۷۶۹، آخرین حکمران براندنبورگ-کولمباخ، بدون داشتن وارث چشم از جهان فروبست و ایالت به همسایه مجاور خود، آنسباخ (Ansbach) پیوست و پس از آن در طی چند دوره جزو مایملک پروس، فرانسه و در نهایت باواریا به‌شمار آمد. ریچارد واگنر و
و در نهایت باواریا به‌شمار آمد. ریچارد واگنر و بایرویت. در ۱۸۷۲، ریشارد واگنر (Richard Wagner)، موسیقیدان برجسته آلمانی به بایرویت نقل مکان کرد. امروزه بایرویت بیش از هرچیز به خاطر ارتباطش با واگنر شهرت دارد که از سال ۱۸۷۲ تا زمان مرگش در ۱۸۸۳، در آنجا می‌زیسته است. ویلای واگنر به نام وانفرید (Wahnfried)، تحت نظر شاه لودویگ دوم باواریا ساخته و بعدها به موزه واگنر تبدیل شد. در شمال بایرویت، ساختمان اپرا قرار دارد که اصلاً برای اجرای اپراهای واگنر ساخته شده است. اولین اجرای دو اثر آخر واگنر حلقه نیبلونگ و
است. اولین اجرای دو اثر آخر واگنر حلقه نیبلونگ و پارسیفال در این سالن انجام شده‌اند. هر تابستان، در طی جشنواره یک‌ماهه ریچارد واگنر، تمام اپراهای او در این سالن اپرا به اجرا درمی آیند. این برنامه به نام جشنواره بایرویت هم شهرت دارد و هرساله هزاران نفر در آن شرکت می‌کنند و از سال تأسیس آن در ۱۸۷۶، تاکنون همواره بلیطهای ورودی آن به‌طور کامل به فروش می‌رسد. امروزه لیست رزرو بلیط جشنواره، فهرستی بسیار طولانی است که تا ده سال آینده را دربر گرفته است. کاخ قدیمی و بوستان ارمیتاژ سالهای بعدی. بعدها بایرویت به
و بوستان ارمیتاژ سالهای بعدی. بعدها بایرویت به صحنهای برای تبلیغ ایدئولوژی نازی مبدل شد. رهبران نازی غالباً برای شرکت در جشنواره واگنر به این شهر می‌آمدند و می‌کوشیدند بایرویت را به یک شهر نمونه حزب نازی مبدل سازند. این مکان، به خاطر علاقه خاص هیتلر به شهر و جشنواره مشهور آن، یکی از چند شهری بود که نظارت بر طرح شهرسازی آن مستقیماً از برلین انجام می‌گرفت. در طی جنگ جهانی دوم، بایرویت در معرض بمبارانهای شدید قرار گرفت و پس از آن در سال ۱۹۵۱، برای دور شدن از گذشته پر مخاطره و ناشاد شهر، مسئولین جشنواره واگنر
پر مخاطره و ناشاد شهر، مسئولین جشنواره واگنر را مجدداً آغاز کردند. در سال ۱۹۷۵، دانسگاه بایرویت راه اندازی شد و تأثیر بسیاری بر رشد شهر گذاشت. در ۱۹۹۹ مسابقات جهانی قهرمانی پرواز با بادپر (گلایدر) در فرودگاه شهری آن انجام شد.
علامت مَدَّک یا پیچ (~) جزء نشانه‌های نوشتاری برخی زبان‌هاست. مدک در بالای برخی از حروف الفبای لاتین قرار می‌گیرد و صدای آن حروف را غُنه‌ای (تودماغی) می‌کند. مدک در زبانهایی مانند پرتغالی، اسپانیایی، استونیایی و ویتنامی کاربرد دارد. در فارسی این نویسه به جای واژه‌های اصلی (در فرهنگ‌ها به جای مدخل) برای پرهیز از تکرار به کار می‌رود. برای نمونه:
حزب کمونیست ایران (حکا)، یک حزب سیاسی کمونیستی است که در سال ۱۳۶۲ با ابتکار رهبران کمونیست سازمان حزب کومله کردستان ایران که در فکر سراسری کردن سیاست‌های کمونیستی کومله بودند، به‌وجود آمد. جریانات و سازمان‌های چپ ایرانی از جمله سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر و اتحاد مبارزان کمونیست و تعداد دیگری از چپگرایان ایران نیز در تشکیل این حزب تأثیر داشتند که سرانجام خود به صفوف این حزب پیوسته و در این حزب ادغام شدند. سازمان کومله انقلابی زحمتکشان کردستان ایران پس از تشکیل این حزب با نام کومله سازمان کردستان
پس از تشکیل این حزب با نام کومله سازمان کردستان حزب کمونیست ایران به فعالیت خود ادامه داد. در سال ۲۰۰۰ حزب کومه‌له کردستان ایران (کومله) از حزب کمونیست جدا شد و با سیاست سوسیال دمکراسی در ایرانی فدرال به فعالیت خود ادامه داد. از زمان برگزاری کنگرهٔ هجدهم کومه‌له سازمان کردستان حزب کمونیست ایران طی روزهای ۲۳ تا ۲۶ دی ۱۴۰۰، انشعابی در درون این حزب به وقوع پیوسته است که به دنبال آن دو حزب با نام مشابه «"کومله، سازمان کردستان حزب کمونیست ایران"» و دو حزب با نام «حزب کمونیست ایران» فعالیت می‌کنند. تاریخچه. حزب
«حزب کمونیست ایران» فعالیت می‌کنند. تاریخچه. حزب کمونیست ایران موسوم به حکا در شهریور ماه ۱۳۶۲ به‌دنبال بیش از یک سال بحث‌های علنی و درونی که اعضا کومه له در آن مشارکت داشتند، و با به هم پیوستن چندین سازمان چپ و کمونیستی ایرانی، در یک کنگره مؤسس، تأسیس شد. در پائیز ۱۳۶۱ کنگره اول در مناطق آزاد کردستان تشکیل می‌شود. در شهریور ماه ۱۳۶۲، اتحاد مبارزان کمونیست، سازمان انقلابی زحمتکشان کردستان ایران (کومه‌له) و افراد و فراکسیون‌های مارکسیسم انقلابی از دیگر سازمان‌ها، حزب کمونیست ایران را تشکیل می‌دهند. اتحاد
حزب کمونیست ایران را تشکیل می‌دهند. اتحاد کومه‌له با دیگر سازمان‌های چپ ایران و تشکیل حزب کمونیست ایران، در جهت حفظ و بسط سنت‌های انقلابی و نفوذ اجتماعی و سیاسی کومه‌له بود. کمیته مرکزی کومه‌له در آن هنگام طی برگزاری یک همه‌پرسی تشکیلاتی پیوستن کومه‌له را به این تشکیلات جدید به رأی گذاشت و بیش از ۹۸٪ از فعالین آن زمان کومه‌له به آن رأی مثبت دادند. گردان شوان. گردان شوان یکی از گردان‌های بازوی نظامی حزب کمونیست ایران بود که در جریان بمباران شیمیایی حلبچه دچار تلفات سنگینی شد. در روز حمله، گردان شوان در
دچار تلفات سنگینی شد. در روز حمله، گردان شوان در حالیکه در روستای «بیاره» در منطقه اورامان در کردستان عراق مستقر بود و آماده تخلیه منطقه جنگی بین ایران و عراق بود، در حلقه محاصره حملات نیروهای زمینی جمهوری اسلامی ایران از یک طرف و نیز بمباران شیمیایی نیروی هوایی ارتش عراق از طرف دیگر قرار گرفت که طی آن ۶۰ تن از اعضای این گردان کشته شدند. در تاریخ‌نگاری رسمی واقعه حلبچه، به حادثه گردان شوان عموماً اشاره‌ای نشده است. انشعاب در حزب. حزب کمونیست ایران در طول تاریخ خود انشعاباتی را پشت سرگذاشته است، که مهم‌ترین
خود انشعاباتی را پشت سرگذاشته است، که مهم‌ترین آن‌ها انشعاب تعدادی از اعضا و فعالین این حزب تحت نام کمونیسم کارگری به رهبری منصور حکمت بوده است. این انشعاب در سال ۱۹۹۱ میلادی صورت گرفت و حاصل آن تشکیل حزب کمونیست کارگری ایران بود. خود این حزب هم به نوبهٔ خود دستخوش انشعابات دیگری شد که حاصل آن حزب حزب کمونیست کارگری ایران-حکمتیست، حزب اتحاد کمونیسم کارگری و اتحاد سوسیالیستی کارگری، اتحاد بین‌المللی در حمایت از کارگران ایران و چند گروه دیگر است. علاوه بر این در سال ۲۰۰۰ جمعی از اعضای کومله سازمان کردستان
در سال ۲۰۰۰ جمعی از اعضای کومله سازمان کردستان حزب کمونیست ایران، به رهبری عبدالله مهتدی و عمر ایلخانی‌زاده از حزب کمونیست ایران جدا شدند و تشکیلات جدیدی را با نام حزب کومله کردستان ایران تأسیس کردند. این حزب جدید نیز پس از مدتی دچار انشعاب شد و بخشی از آن به رهبری عمرایلخانی زاده در سال ۲۰۰۸ با عنوان کومله زحمتکشان کردستان اعلام انشعاب کرد. عملکرد. در حال حاضر حزب کمونیست ایران از سازمان‌های اپوزیسیون و طرفدار سرنگونی جمهوری اسلامی توسط انقلاب کارگری است. مرکزیت این حزب مثل سایر احزاب اپوزیسیون جمهوری
مرکزیت این حزب مثل سایر احزاب اپوزیسیون جمهوری اسلامی در خارج کشور است. دبیرخانه آن در سوئد واقع است و تشکیلات خارج کشور آن به‌خصوص در کشورهایی همچون سوئد، نروژ، کانادا و بعضی شهرهای آلمان فعال هستند. ارگان رسمی این حزب نشریهٔ سیاسی خبری جهان امروز است که هر ۱۵ روز یکبار منتشر می‌شود. همچنین شبکه تلویزیونی کومه‌له به این حزب تعلق دارد که به دو زبان کردی و فارسی به پخش برنامه می‌پردازد. اعضای کنونی ارگان‌ها. حزب کمونیست ایران پس از انشعاب عبدالله مهتدی دبیرکل سابق این حزب در سال ۱۳۷۹، پُست دبیرکلی را حذف
سابق این حزب در سال ۱۳۷۹، پُست دبیرکلی را حذف کرده و به‌صورت شورایی و توسط هیئت اجرایی حزب اداره می‌شود. کمیته مرکزی. طبق بیانیه پایانی کنگره هشتم حزب کمونیست ایران که در روزهای ۱۱ تا ۱۶ تیرماه ۱۳۸۳ (۱ تا ۶ ژوئیه ۲۰۰۴) برگزار گردید ۱۱ نفر از اعضا آن به عنوان اعضا اصلی و ۳ نفر به عنوان عضو علی‌البدل انتخاب گردید: اعضا اصلی: روناک آشناگر، هلمت احمدیان، حسن رحمان پناه، نصرت تیمورزاده، رشید رزاقی، فرهاد شعبانی، ابراهیم علیزاده، محمود قهرمانی، جلال محمدنژاد، صلاح مازوجی، رحمان نجات. اعضای علی‌البدل: شمسی خرمی،
مازوجی، رحمان نجات. اعضای علی‌البدل: شمسی خرمی، اسماعیل قهرمانی، سروه ناصری. در آخرین پلنوم حزب در ژوئیهٔ ۱۳۹۸، برای نخستین بار ابراهیم علیزاده دبیرکل کومله سازمان کردستان حزب کمونیست ایران از هیئت اجرایی حزب کمونیست ایران حذف شد و افراد زیر به عضویت در هیئت اجرایی برگزیده شدند: صلاح مازوجی، هلمت احمدیان، خسرو بوکانی، رئوف پرستار، نصرت تیمورزاده، سید حسن شمسی و محمود قهرمانی.
نوابیغ اصطلاح شوخی‌آمیزی است که در اصطلاح ریاضی‌کاران ایرانی به کسانی گفته می‌شود که سعی در حل مسئله‌های غیرممکن یا بسیار دشوار ریاضیات دارند. البته توجه این افراد به مسائل، ممکن است باعث روشن شدن زاویه‌ای تازه‌تر از موضوع شود. عفت چهره‌گشا و عبادالله محمودیان، نویسندگان مقالهٔ «نوابیغ»، این عده را به چند دسته تقسیم می‌کنند:
زبان اویغوری زبان مردم اویغور است که در ترکستان شرقی واقع در غرب جمهوری خلق چین در ناحیهٔ خودمختار سین‌کیانگ زندگی می‌کنند. اصطلاح تاریخی اویغور، که به ساکنان ترک‌زبان سین‌کیانگ و زبانشان گفته می‌شود، در دههٔ ۱۳۰۰ هـ. خ (۱۹۲۰ میلادی) در پی ملی‌گرایی نوین به وجود آمد. قبل از آن، اصطلاح «ترکی» متداول بود که نزدیکی این زبان را با ازبکی (که آن اصطلاح نیز نوظهور است و امروزه جای اصطلاح «ترکی» را در ازبکستان گرفته) بهتر بیان می‌کرد. بعد از انقراض زبان جغتایی، زبان اویغوری و زبان ازبکی در مناطقی که زبان جغتایی
اویغوری و زبان ازبکی در مناطقی که زبان جغتایی صحبت می‌شد، توسعه پیدا کردند. امروزه زبان اویغوری در نتیجه ریشه گرفتن از زبان جغتایی، شامل وام واژه‌های فراوانی از زبان فارسی است. طومارهای مکشوفه تورفان. تعداد زیادی از کتاب‌ها و نوشته‌ها به این زبان با خط اویغوری در دست است. در اواخر قرن نوزده میلادی تعداد زیادی از کتاب‌های مانوی به خط و زبان اویغوری از غاری در نزدیکی شهر تورفان کشف شد. قضیه چنین است که در صحرای گوبی در آسیای مرکزی چندین شهر تمام در نتیجه توفان زیر شن رفته و مردم آن شهرها سرزمین خود را رها
زیر شن رفته و مردم آن شهرها سرزمین خود را رها کرده و از آن جا رفتند و خانه‌های ایشان هم چنان در زیر شن ماند. از اواخر قرن نوزدهم میلادی برخی از مسافران متوجه شدند که کاغذ پاره‌هایی گاهی از زیر شن‌ها بیرون می‌آید و بومیان برخی از آن‌ها را به جای شیشه در و پنجره به کار می‌برند و خطوطی بر آن هست. انجمن جغرافیایی سن پترزبورگ از سال ۱۸۹۳ تا ۱۸۹۵ در آن جا حفریات علمی کرد و سه سال دکتر کلمنتز فرستاده فرهنگستان علوم روسیه دنباله کار را گرفت و سپس چند تن دیگر از دانشمندان روسی در آن جا کار کردند. جایی که در آن
دانشمندان روسی در آن جا کار کردند. جایی که در آن حفریات کردند در شمال تورفان یعنی در جایگاه شهری است که پیش تر به آن کوشان می‌گفتند و مردم محلی به آن خوچو و مردم چین به آن کائو چانگ می‌گفتند. پس از چندی دولت آلمان دسته‌ای از دانشمندان خود را سه بار پی در پی به آن جا فرستاد. در ۱۹۰۲ هیئتی به ریاست گرونودل با اعانه فرهنگستان علوم مونیخ، در سال ۱۹۰۴ هیئت دیگری به ریاست فن لو کوک به سرپرستی فرهنگستان برلین و در ۱۹۰۵ هیئت سومی به ریاست گرونودل و عضویت فن لو کوک به آن جا رفتند. سرانجام هیئت دیگری از فرانسه به
به آن جا رفتند. سرانجام هیئت دیگری از فرانسه به ریاست پول پلیو مأمور این کار شد و نتایج مهم‌تری به دست آمد. از آن جمله در غاری در دون‌هوانگ (تون هوانگ) یک جایگاه پنهانی کشف کردند و طومارهای خطی بسیار گران بها در آن جا یافتند که اکنون در کتاب‌خانه پاریس است. در میان اسنادی که به دست آمده تعدادی متون مانوی است که کارل زالمان دانشمند مشهور روسی و مولر دانشمند آلمانی متون زبان فارسی آن و رادلف دانشمند روسی و فن لو کوک دانشمند آلمانی متون ترکی آن‌ها را با رنج فراوان خوانده‌اند. در میان متن‌های ترکی کتابی است
فراوان خوانده‌اند. در میان متن‌های ترکی کتابی است دربارهٔ اعتراف به گناه در دین مانی که باستان‌شناس معروف مجار اورل استاین که بیش تر در هندوستان می‌زیسته به دست آورده‌است. در میان طومارهایی که در دون‌هوانگ به دست آورده‌اند و مسافران اروپایی نتوانسته‌اند با خود ببرند و دولت چین آن‌ها را به پکن برده و در کتاب‌خانه مخصوصی که در آن جا ترتیب داده گذارده‌است. طومار بزرگی است که به‌طور نسبی کامل است و چیزی از آن از میان نرفته‌است. شاوان و پلیو دانشمندان فرانسوی پی برده‌اند که این طومار یکی از کتاب‌های مانوی است و
برده‌اند که این طومار یکی از کتاب‌های مانوی است و تفسیر آن‌ها در مجله آسیایی پاریس منتشر کرده‌اند. اسناد دیگری به زبان‌های پارسی باستان و سغدی و چینی است. خط. در زمان چنگیزخان چون مغول‌ها هنوز کتابت به زبان خود نداشتند، خط اویغوری اولین خط رسمی حکومتهای مغول شد. بعد از مسلمان شدن اویغورها، خط عربی جایگزین خط اویغوری گردید. شیوه بهبودیافته خط عربی-پارسی امروزه به عنوان الفبای رسمی این زبان در منطقه خودمختار سین کیانگ اویغور شناخته شده‌است و به شکل گسترده چه توسط مردم و چه توسط دولت منتسب از مرکز محلی
چه توسط مردم و چه توسط دولت منتسب از مرکز محلی استفاده می‌شود. واج‌شناسی. واکه‌ها. الفبای اویغوری دارای ۸ واکه است. به مانند سایر زبان‌های ترکی، واکه‌های اویغوری به پسین و پیشین تقسیم می‌شوند. کلمات در اویغوری باید از قانون هماهنگی واکه‌ای تبعیت کنند، به این معنی که واکه‌های یک کلمه، همگی یا واکه پسین ویا همگی واکه پیشین می باشند. با این وجود، به دلیل تاثیر بسیار زیاد زبان فارسی، و اینکه خیلی از وام‌واژگان (چه فارسی و چه عربی) به تلفظی نزدیک به تلفظ اصلی فارسی آن‌ها تلفظ می‌شوند، به مانند زبان ازبکی، قانون
آن‌ها تلفظ می‌شوند، به مانند زبان ازبکی، قانون هماهنگی واکه‌ای به سرسختی زبانهایی مثل قرقیزی، ترکی آذربایجانی، و ترکمنی نمی‌باشد. در نوشتار اویغوری، تفاوتی بین صدای «ى» پسین و صدای «ى» پیشین وجود ندارد. ولی در زبان محاوره‌ای، گویشوران اویغوری، خود بطور ناخودآگاه بین این دو حرف تفاوت قائل می‌شوند. (در نوشتارهای ترکمنی و آذربایجانی در ایران بعضا «ى» پسین را با حرف «یٛ» نشان می‌دهند.) صرف و دستور زبان. صرف حالتهای اسم. در زبان اویغوری ، سه نوع پسوند وجود دارد، پسوندهای صرفی، پسوندهای ساختاری (که برای ساخت
پسوندهای صرفی، پسوندهای ساختاری (که برای ساخت واژگان جدید از واژگان دیگر به کار می‌روند)، و پسوندهایی مانند ضمیرها و پسوند «آیایی» بخشی از جمله را تشکیل می‌دهند. در دستور زبان اویغوری، یازده حالت صرفی برای اسم‌ها تعرف شده است. این حالات شامل اسمی، مفعولی، مالکیت، متممی، مکانی، افتراقی، مکانی-کیفیتی، محدودیتی، تشابهی، معادلی، و وابستگی. حالت اسمی همان حالت مستقل و بدون پسوند واژه است. در هر یک از سایر حالات، پسوند صرفی به واژه الصاق می‌شود. این پسوندها به تبعیت از قانون هماهنگی مصوت‌ها و همینطور هم‌خوانی
تبعیت از قانون هماهنگی مصوت‌ها و همینطور هم‌خوانی صامت‌ها می‌توانند تغییر تلفظ و نوشتار داده شوند. البته، مانند ازبکی، قانون هماهنگی مصوت‌ها سرسختانه و همه‌شمول نمی‌باشد، و این امر را در پسوندها می‌توان مشاهده نمود. جا دارد اشاره شود که بر اساس جدول فوق الذکر، اسامی که به آنها پسوند جمع «-ـلەر» یا «-ـلار» یا مالکیتی شخصی، یا هر دو الصاق شده است، نیز در تک-تک این حالات صرف می‌شوند. حالت اسمی، حالت ساده و پیش‌فرض واژگان می‌باشد. این حالت در نقش دستوری فاعلی و همین‌طور گزاره‌ای کاربرد دارد. حالت مفعولی به
و همین‌طور گزاره‌ای کاربرد دارد. حالت مفعولی به همراه افعال گذرا (متعدی) و در جایگاه دستوری مفعولی کاربرد دارد. حالت مالکیتی برای نشان دادن این است که اسم صرف شده، صاحب و مالکِ چیزی که در جمله موضوعیت دارد می‌باشد. با اضافه کردن پسوند «-ـكى»، می‌توان اسمی که در حالت مالکیتی هست را تبدیل به یک اسمی با معنای مستقل و تفهیم شده در جمله کرد. توجه به مثال زیر کنید، که علاوه بر پسوند مالکیتی و پسوند «-ـكى»، پسوند مفعولی نیز به کار رفته است. متمم یا «مفعول غیر مستقیم»، واژه‌ایست که برای تمام کردن معنی فعل و اضافه
واژه‌ایست که برای تمام کردن معنی فعل و اضافه کردن به مفهوم و معنی آن اضافه می‌شوند. بعضی افعال اجبارا نیاز به استفاده از متمم دارند، وگرنه معنای آنها ناقص می ماند. متمم‌ها می توانند هم همراه افعال لازم (ناگذر) و هم متعدی (گذرا) بیایند. در اویغوری، پسوندی برای صرف اسامیی که در این حالت قرار می گیرند وجود دارد. از کاربردهای دیگر این صرف، نشان دادن موارد زیر می باشد: حالت مکانی برای صرف و تشکیل متمم‌هایی که به طور خاص نشان‌دهندهٔ مکان یا زمانی که در آن، عمل انجام می‌شود. کاربردهای این حالت، موارد زیر است:
انجام می‌شود. کاربردهای این حالت، موارد زیر است: حالت ازسویی یا افتراقی برای ساختن حالات قیدی به کار می‌روند، و معنای «از» را به وسیلهٔ صرف اسم ادا می کنند. حالت مکانی-کیفیتی نقش توصیف‌کننده دستوری را دارد که موقعیت زمانی یا مکانی واژه‌ای را بازتاب می‌دهد. تفاوت این حالت با حالت مکانی این است که این حالت شرایط خاص و منحصر به فردی را توصیف نمی‌کند. بلکه بازتاب‌دهندهٔ وضعیتی کلی و جهان-شمول می‌باشد. این جملهٔ فوق الذکر بازتاب‌دهندهٔ این است که رستم این کتاب را دارد، فارغ از این‌که وی مالک آن باشد یا نباشد.
را دارد، فارغ از این‌که وی مالک آن باشد یا نباشد. حالت محدودیتی، اسم را مبدل به قیدی می کند بازتاب‌دهندهٔ مقصد یا حد پایانی عملی می باشد که توسط فعل توصیف شده است. حالت تشابهی اسم را به قیدی مبدل می کند که عمل توصیف شده توسط فعل را با آن اسم متشابه می‌کند. حالت معادلی اسم را به قیدی مبدل می کند که عمل توصیف شده توسط فعل را از نظر مقدار با آن مقایسه و معادل‌شده می‌کند. ضمیرها. ضمیرهای شخصی در اویغوری یا تنها و مستقل هستند، که به مانند اسم‌ها حالات مختلف به خود می‌گیرند و صرف می‌شوند، یا پسوند هستند. فعل‌ها.
می‌گیرند و صرف می‌شوند، یا پسوند هستند. فعل‌ها. صرف فعل‌ها در زبان اویغوری، مانند سایر زبان‌های ترکی با اضافه کردن پسوندهای مختلف به ریشهٔ فعل تشکیل می‌شود. تلفظ و نوشتار بعضی از این پسوندها به تبعیت از قانون هماهنگی مصوت‌ها و قانون هم‌خوانی صامت‌ها می‌توانند متفاوت باشند. در زبان اویغوری، چندین نوع مصدر با کاربری‌های مختلف، با الصال پسوند‌های مختلف وجود دارد. در این جدول، بن فعل به رنگ سیاه، ضمائر شخصی مضارع به رنگ قرمز، ضمائر شخصی ماضی به رنگ آبی، و پسوندهای مربوطهٔ هر زمان به رنگ بنفش نشان داده شده‌اند.
مربوطهٔ هر زمان به رنگ بنفش نشان داده شده‌اند. فعل‌های منفی با اضافه کردن پسوند منفی‌ساز «ـما» یا «ـمە» (بر طبق قانون هماهنگی مصوت‌ها) به بن فعل ساخته می‌شوند. برای مثال، مصدر فعل منفی «باز نکردن» برابر است با «ئاچماق» و مصدر فعل منفی «دوست نداشتن» برابر با «سۆيمەك». فعل‌های «بودن»، «نبودن»، «داشتن»، «نداشتن». معادل فعل «بودن» یا «نبودن» در زبان اویغوری ، به مانند هر زبان دیگری، از اهمیت ویژه برخوردار بوده و قواعد خاص خود را نیز دارد. در زبان اویغوری، دو گروه کلی وجود دارد، مضارع ساده و سایر صرف‌ها و
دو گروه کلی وجود دارد، مضارع ساده و سایر صرف‌ها و زمان‌ها. «بودن» یا «نبودن» در مضارع ساده، با پسوندهای ضمیری ادا می‌شوند. در سایر حالات و صرف‌ها، از فعل «ئىماق» یا «بولماق» استفاده می‌شود. این فعل، کاربردها و معانی زیادی دارد، به معنی «بودن»، «شدن»، «وجود داشتن» یا «مالکیت داشتن»، «به وقوع پیوستن»، ابراز آرزو یا تصمیم «بر من انجام فلان کار بودن»، و غیره. پسوندهای ضمیری فعل «بودن»، مانند ضمیرهای پسوندی برای صرف افعال مضارع می‌باشد، با این تفاوت که این ضمیرها مستقیماً به خود واژهٔ مسند می‌چسبد. برای ساخت