payamvha/North_RAG huggingface dataset:
دایر کرد. این کلاس جنب باغچهٔ اطفال باغچه‌بان در کوچه انجمن در ساختمان معروف به عمارت انجمن تأسیس شد. باغچه‌بان از سال ۱۳۰۷ خورشیدی علی‌رغم دشواری‌های وسیع چاپ و کلیشه، چاپ کتاب‌های ویژهٔ کودکان را با نقاشی‌هایی که خودش می‌کشید آغاز کرد. یکی از کتاب‌های او با عنوان «"بابا برفی"» توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به چاپ رسید و شورای جهانی کتاب کودک آن را به عنوان بهترین کتاب کودک انتخاب کرد. ثمین باغچه‌بان، ثمینه باغچه‌بان و پروانه باغچه‌بان، فرزندان جبار باغچه‌بان هستند. جبار باغچه‌بان چند سال هم در
باغچه‌بان هستند. جبار باغچه‌بان چند سال هم در قفقاز، در مجلهٔ ملانصرالدین با مدیریت میرزا جلیل محمدقلی‌زاده، طنز نوشت و نشریه‌ای طنز به نام لک‌لک را هم مدیریت و سردبیری کرد. کوچه‌ای به نام او. در تاریخ ۲۲ تیرماه ۱۴۰۰ شورای شهر تهران با نامیدن خیابانی فرعی از خیابان‌های شرق خیابان حجاب (مقابل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان) به نام جبار باغچه‌بان موافقت کرد، که با مخالفت فرمانداری شهر تهران روبه‌رو شد. در برخورد با این مخالفت انجمن نویسندگان کودک و نوجوان در بیانیه‌ای اعتراض خود را اعلام کرد. در بخشی از
در بیانیه‌ای اعتراض خود را اعلام کرد. در بخشی از متن بیانیه چنین آمده‌است: «انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، نه فقط نظر سلیقه‌ای هیئت تطبیق فرمانداری تهران را غیرقابل قبول می‌داند، بلکه بر این باور است که چنین اعمال سلیقه‌های غیرفرهنگی، پاسخی در خور از مردم و به‌ویژه نسل جدید خواهد گرفت. تن‌دادن جامعه به این قبیل تصمیم‌های زیان‌بار، هم به شهر و مردم آسیب می‌زند و هم به هویت جمعی و منافع ملی. از این رو، انجمن نویسندگان کودک و نوجوان انتظار دارد مسئولان ذی‌ربط، هرچه زودتر ضمن اعلام بطلان نظر اعلام شدهٔ هیئت
هرچه زودتر ضمن اعلام بطلان نظر اعلام شدهٔ هیئت تطبیق فرمانداری تهران در این زمینه، به‌طور جدی به اعضای این هیئت یادآوری کنند که لازم است از تصمیم‌گیری‌های تنگ‌نظرانه، غیرکارشناسی و سلیقه‌ای بپرهیزند، تا دیگر بار شاهد چنین خبرهایی نباشیم.» پس از تغییر شورای شهر و دولت، در شهریور همان سال این تصمیم قطعی و کوچه‌هایی که بنام استادان ادبیات کودکان نامگذاری شده بود پلاک‌کوبی شدند. اما در آذر ماه پلاک‌ها کنده شد و نام‌های قبلی کوچه‌ها بازگردانده شد. انجمن نویسندگان کودک در این باره بیانیه دیگری صادر کرد که در آن
کودک در این باره بیانیه دیگری صادر کرد که در آن نوشت: «گمان نمی‌کردیم نیاز به یادآوری باشد، چون بر این باوریم که هم جناب‌عالی و هم اعضای شورای شهر و دیگر مسئولان توجه دارند که قدردانی از این بزرگان و نامگذاری خیابان‌های مذکور به نام آنان، چیزی بر قدر و جایگاه آن‌ها نمی‌افزاید، بلکه شهر را زینت می‌بخشد.» ابتکارات. ابتکارات ویژهٔ باغچه‌بان در آموزش عبارت بودند از: تلفن گنگ با گوشی استخوانی نام دستگاهی است که توسط جبار باغچه‌بان در ۲۲ بهمن ۱۳۱۲ شمسی اختراع شد. روش کارکرد آن به این صورت است که شخص ناشنوا با
روش کارکرد آن به این صورت است که شخص ناشنوا با گرفتن میلهٔ آن به دندان می‌تواند از طریق استخوان فک صورت، ارتعاشات صوتی را دریابد و بشنود. باغچه بان چگونگی اختراع این دستگاه را این‌گونه توضیح می‌دهد: «در پانزده سالگی در اثر تصادفی گوش راست من کر شد و اولیای من به‌جای اینکه مرا نزد دکتر ببرند، پیش سیدی که ادعا می‌کرد با دعا و دواهایی می‌تواند بیماری مرا شفا دهد، بردند و این سید عالی جناب مدّت پانزده روز به قول خودش دواهایی درگوش من ریخت و دعاهایی در گوشم می‌خواند و فوت می‌کرد. یکی از این دواها آنطوری که به
و فوت می‌کرد. یکی از این دواها آنطوری که به خاطر می‌آورم، نفت بود! این سید در اثنای معالجه ساعت را نزدیک گوشم می‌گرفت نمی‌شنیدم ولی وقتی که آن را به گوشم می‌چسباندم، احساس می‌کردم که می‌شنوم در نتیجه آقا به نذر و نیاز خود می‌رسید! اتفاقاً روزی وقتی که من به سمت چپ خوابیده بودم و گوش شنوایم به وسیله بالش گرفته شده بود ساعت را به گوش راست گذاشته و صدای آن را شنیدم. کنجکاو شده ساعت را با دندان گرفتم و احساس کردم صدای ساعت را به‌خوبی می‌شنوم. چند بار تکرار کردم و دیدم جداً می‌شنوم. خلاصه دریافتم که هر گاه گوش
و دیدم جداً می‌شنوم. خلاصه دریافتم که هر گاه گوش شنوای من بسته باشد، از طریق دندان صدای ساعت را می‌شنوم. در اثر این تجربه، عذر آقای سید خواسته شد! روزی هنگامی که به تعلیم کرولالها مشغول بودم. ناگهان این موضوع به یادم آمد و بچه‌های کرولال را با گرفتن ساعت در دهان امتحان کردم و دیدم می‌شنوند. چون نتیجه مثبت بود، به فکر ساختن «گوشی استخوانی» برای کرولالها افتادم…» این دستگاه به دلیل بزرگی و عملی نبودن برای حمل و نقل هیچگاه به تولید انبوه نرسید.
ایرَوان (در ارمنی Երևան: یِرِوان) (; ، ) پایتخت و بزرگ‌ترین شهر ارمنستان است که در کرانهٔ رود هرازدان واقع شده است. ایروان مرکز اداری، فرهنگی و صنعتی این کشور و چهاردهمین پایتخت تاریخی ارمنستان از ۱۹۱۸ تاکنون است. تاریخ ایروان به سدهٔ هشتم پیش از میلاد و پیدایش دژ اربونی در سال ۷۸۲ پیش از میلاد در دورترین نقطه غربی دشت آرارات توسط پادشاه آرگیشتی یکم بازمی‌گردد. شهر ایروان توسط یونسکو به عنوان پایتخت جهانی کتاب در سال ۲۰۱۲ برگزیده شد. از میان بناهای شاخص ایروان، دژ اربونی به عنوان گهوارهٔ این شهر، کلیسای
دژ اربونی به عنوان گهوارهٔ این شهر، کلیسای کاتوغیک تسیراناور آوان به عنوان قدیمی‌ترین کلیسای درکار ایروان و کلیسای جامع سنت گریگور روشنگر به عنوان بزرگترین کلیسای ارمنی جهان شناخته می‌شوند. یادمان نسل‌کشی ارمنی‌ها، بنای رسمی برای گرامی‌داشت قربانیان نسل‌کشی ارمنی‌ها است. ایروان دارای چندین تالار اپرا، تئاتر، موزه، کتابخانه و دیگر نهادهای فرهنگی است. تالار اپرای ایروان مهم‌ترین مکان گردهمایی پایتخت ارمنی‌ها، نگارخانه ملی ارمنستان بزرگترین موزه هنری ارمنستان با ساختمانی مشترک با موزه تاریخ ارمنستان، و
با ساختمانی مشترک با موزه تاریخ ارمنستان، و ماتناداران یکی از بزرگترین مخازن کتاب‌های خطی در جهان است. تاریخ. از ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد، انسان‌ها در محدوده ایروان زندگی می‌کرده‌اند. استحکامات عصر برنز شامل شنگاویت، :تیشبانی و بردادزور در این منطقه یافت شده‌اند. کاوش‌های باستان‌شناسی قلعهٔ اورارتویی به نام اربونی را که در ۷۸۲ (پیش از میلاد) و بنا به امر شاه آرگیشتی یکم بنا شده بود را نمایان ساخت که در محل ایروان فعلی و برای محافظت از حملات قفقازیان شمالی قرار داشت. کانال‌های آبیاری و مخزن آب اورارتویی نیز در
داشت. کانال‌های آبیاری و مخزن آب اورارتویی نیز در این محل کشف شده است. قلعه تیش‌ابیانی (کارمیربلور) به دست سیت‌ها در ۵۸۵ (پیش از میلاد) تخریب شد. بین سده‌های ۶ و ۴ پیش از میلاد، ایروان یکی از مراکز مهم قلمرو ساتراپ ارمنی در امپراتوری هخامنشی بود. دوره زمانی بین سده‌های ۴ و ۳ پیش از میلاد نیز به عصر سیاه ایروان معروف است چراکه دانش تاریخی دربارهٔ آنچه در این دوره بر ایروان گذشت در دسترس نیست. نخستین کلیسا در ایروان، کلیسای سنت پیتر و پاول در سده پنجم ساخته شد که در ۱۹۳۱ (میلادی) به دست روس‌ها تخریب گشت تا
شد که در ۱۹۳۱ (میلادی) به دست روس‌ها تخریب گشت تا از زمین آن برای ساختن سینما مسکو استفاده شود. در دوران عظمت اعراب، ایروان در ۶۵۸ (میلادی) به دست آن‌ها افتاد. از آن زمان به مرکزی استراتژیک به عنوان گذرگاه کاروان‌های بازرگانی اروپا و هند مبدل شد. از سده هفتم به بعد نام ایروان به این شهر اطلاق شد و بین سده‌های ۹ و ۱۱ و بیش از حمله سلجوقیان، ایروان بخش امنی در دودمان باگراتونی بود. ایروان در ۱۳۸۷ (میلادی) به چنگ تیمور درآمد و به تاراج رفت. شهر به عنوان مرکز اجرایی ایلخانیان درآمد، و به لحاظ اهمیت راهبردی خود
ایلخانیان درآمد، و به لحاظ اهمیت راهبردی خود در طی قرن‌ها، بارها میان عثمانی‌ها و ایرانیان رد و بدل شد. در اوج جنگ‌های میان ایران و عثمانی در ۱۵۱۳ تا ۱۷۳۷ (میلادی)، شهر ۱۴ بار دست به دست شد. در دوران شاه عباس اول و در ۱۶۰۴ (میلادی)، ده‌ها هزار ارمنی به ایران کوچانده شدند. نخستین نتایج این کوچ‌ها این بود که درصد مسلمانان ساکن در این شهر به ۸۰ درصد رسید در حالیکه جمعیت ارمنیان محلی باقی‌مانده در سرزمین به ۲۰ درصد هم نمی‌رسید. ژان شاردن، جهانگرد فرانسوی، از ایروان بازدید کرد و در کتابش، شرحی از این شهر را ذکر
بازدید کرد و در کتابش، شرحی از این شهر را ذکر کرده است. زمین‌لرزه سهمگین ۷ ژوئن ۱۶۷۹ ارمنستان شهر ایروان را تخریب نمود. در طی جنگ ایران و روس، و در تاریخ ۱ اکتبر ۱۸۲۷ شهر ایروان به دست ارتش روس (تحت ریاست ایوان پاسکویچ) افتاد و در ۱۸۲۸ (میلادی) و بر اساس عهدنامه ترکمانچای رسماً از تسلط ایرانیان خارج شد. حاجی سیاح در سفرنامه خود می‌نویسد: حکمرانی ایرانیان. در ۱۵۰۱–۰۲ میلادی، بیشتر قلمروی ارمنستان شرقی به سرعت به دست شاه ایران شاه اسماعیل یکم از دودمان صفویان فتح شد. کوتاه مدتی پس از آن در ۱۵۰۲, ایروان مرکز
فتح شد. کوتاه مدتی پس از آن در ۱۵۰۲, ایروان مرکز «بیگلربیگی ایروان» از قلمروهای جدید اداری ایران شد که صفویان آن را ایجاد کردند. در سه قرن بعد، به استثنای وقفه‌های مختصر، در حاکمیت ایران باقی ماند. بر سر ایروان -که عثمانی‌ها آن را «روان» می‌خواندند- در ابتدا به دلیل موقعیت استراتژیکش غالباً جنگ درمی‌گرفت و بین قلمروی امپراتوری‌های رقیب صفوی و عثمانی دست به دست می‌شد، تا این که به‌طور دائم در کنترل دودمان صفویان قرار گرفت. در سال ۱۵۵۵, ایران مالکیت مشروع خود بر ایروان را از طریق پیمان آماسیه با عثمانی تحکیم
بر ایروان را از طریق پیمان آماسیه با عثمانی تحکیم کرده بود. جنگ عثمانی و صفوی اندکی پیش از مرگ پدر احمد یکم (محمد سوم) آغاز شده بود. احمد یکم پس از به تخت نشستن، زاده یوسف سنان پاشا را به عنوان رهبر سپاه شرق منصوب کرد. ارتش عثمانی در ۱۵ ژوئن ۱۶۰۴ از قسطنطنیه حرکت کرد اما خیلی دیر شده بود، و زمانی که در ۸ نوامبر ۱۶۰۴ به جبهه شرقی رسید، ارتش صفوی ایروان را تصرف کرد و وارد ایالت قارص شد و فقط قوای عثمانی می‌توانست در آخالتسیخه آنها را متوقف کند. با وجود مساعد بودن شرایط، یوسف سینان پاشا تصمیم گرفت برای زمستان
شرایط، یوسف سینان پاشا تصمیم گرفت برای زمستان در وان بماند، اما پس از آن به ارزروم لشکر کشید تا از حمله صفویان جلوگیری کند. این امر باعث ناآرامی در سپاه عثمانی شد و آن سال عملاً برای عثمانی‌ها هدر رفت و بی‌نتیجه ماند. در ۱۵۸۲–۱۵۸۳, عثمانی‌ها به رهبری سردار فرهاد پاشا مختصرا ایروان را گرفتند. فرهادپاشا توانست قلعه ایروان را بر خرابه‌های دژ باستانی هزارساله ارمنی بر کرانه‌های رود هرازدان بسازد. به هر روی سلطه عثمانی در سال ۱۶۰۴ با بازپس‌گیری ایروان به دست ایرانیان در نتیجه جنگ ایران و عثمانی (۱۶۱۸–۱۶۰۳)
ایرانیان در نتیجه جنگ ایران و عثمانی (۱۶۱۸–۱۶۰۳) خاتمه پیدا کرد. شاه عباس یکم که از ۱۵۸۸ تا ۱۶۲۹ حکومت کرد، دستور اخراج هزاران ارمنی از جمله شهروندان ایروان به درون سرزمین ایران را صادر کرد. در نتیجه ایروان بخش قابل توجهی از جمعیت ارمنی اش را که از دست داد و به ۲۰٪ جمعیت کاهش یافت و مسلمانان از جمله فارسی زبانان، ترک‌ها، کردها و تاتارها با ۸۰٪ از جمعیت شهر تسلط پیدا کردند. مسلمانان یا یکجانشین، شبه یکجانشین، یا کوچ رو بودند. ارامنه عموماً در محله کوند ایروان و حومه روستایی شهر زندگی می‌کردند. به هر روی،
و حومه روستایی شهر زندگی می‌کردند. به هر روی، ارامنه بر بسیاری از مشاغل و تجارت در شهر سیطره داشتند و اهمیت اقتصادی زیادی برای دستگاه اداری ایرانی داشتند. در ابتدای دوران قاجار، ایروان هنوز بخشی از ایران بود. در جریان جنگ ایران و روسیه (۱۸۱۳–۱۸۰۴) قلعهٔ ایروان به مدت ۴۳ روز در محاصرهٔ روس‌ها قرار گرفت ولی با مقاومت محافظان دژ، روس‌ها مجبور به عقب‌نشینی شدند. میرزا صالح شیرازی که در بهار ۱۸۱۵ در مسیر سفر انگلستان به ایروان می‌رسد، این شهر را چنین توصیف می‌کند: ... روزانهٔ دیگر بحمام رفته، خارج از حمام
می‌کند: ... روزانهٔ دیگر بحمام رفته، خارج از حمام بتماشای بازار و دکاکین رفته. الحق بالفعل ایروان جاییست معمور و جمعیت بسیاری دارد. بندگان سردار، در مرحمت آنها کوشیده، همه در نهایت رفاهیت مشغول بکار خود هستند. قلعه ایروان سابقاً متعلق بدولت روم بوده در نهایت انضباط است. بروج آن مسحکم است. در هر برج، یک، دو و زیاده توپ دارد و در میانهٔ هر بروج، در بستیون‌ها، خمپاره‌ها و توپ کوچک، مهین است. آذوقه و مایحتاج، زیاده از حد حساب دارد. جنس و غلات و باروت و گلوله و اسباب جنگ آن، مضبوط است. یک سمت آن، رودخانه زنگی
اسباب جنگ آن، مضبوط است. یک سمت آن، رودخانه زنگی می‌گذرد و سه سمت آن، محصون به توپ و خمپاره در بروج آن می‌شود. در هفت سال قبل، کُداویچ نام که یکی از سرداران روسیه بوده است، بعزم تسخیر ایروان، کمری بسته، ۱۵ هزار سرباز و ۵ هزار سوارهٔ قزاق و روس و ۲۰ عراده توپ و خمپاره بهمراه برده، مدت ۴۳ روز اطراف قلعهٔ مزبور را محاصره کرده. در سمت شرقی قلعهٔ مزبور، سنگری ساخته، عراده توپ در مقابل بروج ایروان با اسباب جنگ کشیده و در سمت جنوب، سنگری دیگر ساخته، چهار عراده توپ در آن گذارده و در سمت غربی، یک توپ و سه خمپاره
در آن گذارده و در سمت غربی، یک توپ و سه خمپاره تعیین کرده. درین مدت ۴۳ روز، بعادت استمرار، هرروزه یک ساعت قبل از غروب الی سه ساعت بعد از غروب، از سنگرها توپ و خمپاره به قلعه انداخته و از قلعهٔ مزبور نیز، توپ و خمپاره بسنگرها می‌انداخته‌اند. بعضی از جدار و بروج قلعهٔ مزبور، منهدم می‌شود. در شب ۴۴ام، دو ساعت از نصف شب، از سه سمت قلعه، یوروش بقلعه برده، نردبانها مرتب کرده و از قلعهٔ اول در نهایت آرام و بدون صدا گذشته، هنگامی که از نردبانها بالا رفته، ارادهٔ دخول می‌کنند، سپاه نصرت‌همراه از قلعهٔ مزبور خبردار
می‌کنند، سپاه نصرت‌همراه از قلعهٔ مزبور خبردار شده، بضرب تیغ آبدار و توپ آتشبار، خاک حیات روسیه را بباد فنا داده، الی صبح بمجادله و مقابله و گیرودار مشغول بوده. هنگام صبح، کداویج مزبور، تاب مقاومت نیاورده، فرار می‌کند. موازیِ سه هزار سالدات بقتل رسیده و جمعی زخمی شده، مابقی طاقت نیاورده، فرار می‌کنند. حکمرانی روس‌ها. در جریان جنگ دوم ایران و روسیه در قرن نوزهم میلادی، جنگ ۱۸۲۶–۱۸۲۸ ایران و روسیه، سربازان روسی به فرماندهی ژنرال ایوان پاسکویچ ایروان را در ۱ اکتبر ۱۸۲۷ فتح کردند. ایرانی‌ها رسماً در سال ۱۸۲۸
اکتبر ۱۸۲۷ فتح کردند. ایرانی‌ها رسماً در سال ۱۸۲۸ در پی عهدنامه ترکمانچای ایروان را واگذار کردند. پس از ۳ قرن سیطره ایران، ایروان به همراه بقیه ارمنستان شرقی به عنوان «ابلاست ارمنستان» تعیین شد، و ارمنستان روسیه به صورت بخشی از امپراتوری روسیه درآمد، که تا زمان فروپاشی این امپراتوری در سال ۱۹۱۷ برقرار بود. روس‌ها از فرایند مهاجرت معکوس جمعیت ارمنی از ایران و ترکیه حمایت کردند. با اسکان مجدد جمعیت ارمنی، درصد ارامنه در ایروان از ۲۸٪ به ۵۳٬۸٪ افزایش یافت. نیت از اسکان مجدد ایجاد یک سد دفاعی روسی در خاورمیانه
از اسکان مجدد ایجاد یک سد دفاعی روسی در خاورمیانه بود. در سال ۱۸۲۹, مهاجران ارمنی از ایران در شهر سکنی داده شدند و بخش جدیدی از شهر ساخته شد. جغرافیا. ایروان در دامنهٔ کوه آرارات و بر کرانهٔ رود هرازدان بنا شده است و جمعیت آن در سال ۱۹۸۹ (میلادی)، ۱٬۲۰۱٬۵۳۹ نفر سرشماری شده است. این شهر در تقسیمات کشور ارمنستان تابع هیچ استانی نیست و در واقع در مرز چهار استان کوتایک در شمال، آرارات در جنوب، آرماویر در جنوب غربی و آراگاتسوتن در شمال غربی قرار دارد. ارتفاع این شهر از سطح دریا از بین ۹۰۰ متر تا ۱۳۰۰ متر
این شهر از سطح دریا از بین ۹۰۰ متر تا ۱۳۰۰ متر می‌باشد. شهر ایروان از مراکز مهم اصلی صنعتی، فرهنگی، و علمی منطقهٔ قفقاز است. خطوط راه‌آهن گسترده‌ای از این شهر منشعب شده و شهر مرکز بازرگانی فراورده‌های کشاورزی است. علاوه بر این، کارخانه‌های ایروان در زمینه فراوری فلزات، ماشین‌افزار، لوازم برقی، شیمیایی، بافندگی و غذایی فعالیت دارند. دولت و سیاست. تقسیمات شهری. شهر ایروان به دوازده ناحیه شهری (، "varčakan šrĵan") تقسیم شده است. مجموع مساحت دوازده ناحیه ایروان می‌باشد. جمعیت‌شناسی (ساختار جمعیتی). ایروان در
می‌باشد. جمعیت‌شناسی (ساختار جمعیتی). ایروان در اصل شهر کوچکی بود تا آنکه پایتخت ارمنستان شد و به جمعیت یک میلیونی رسید. تا زمان فروپاشی اتحاد شوروی، ایروان شهری با بیشینه جمعیت ارمنی و کمینه جمعیت روسی، آذری، کرد و ایرانی بود؛ ولی پس از فروپاشی شوروی و جنگ قره‌باغ، جمعیت آذری این شهر در تبادل جمعیت میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان در میانه سال‌های ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۴ (میلادی) از کشور رانده شدند. همچنین بخش بزرگی از روس‌ها نیز در بحران اقتصادی سال ۱۹۹۰ (میلادی) از کشور مهاجرت کردند و هم‌اکنون اکثریت جمعیت شهر
از کشور مهاجرت کردند و هم‌اکنون اکثریت جمعیت شهر ارمنی است. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به دلیل مشکلات و بحران‌های اقتصادی هزاران نفر اغلب به روسیه، آمریکای شمالی و اروپا مهاجرت کرده‌اند. جمعیت ایروان از ۱٬۲۵۰٬۰۰۰ در سال ۱۹۸۹ به ۱٬۱۰۳٬۴۸۸ در سال ۲۰۰۱ (میلادی) و ۱٬۰۹۱٬۲۳۵ در سال ۲۰۰۳ کاهش پیدا کرد. با این حال جمعیت ایروان از سال ۲۰۰۷ رشد داشته است و هم‌اکنون به ۱٬۱۰۷٬۸۰۰ رسیده است. گروه‌های قومی. ایروان نخستین بار توسط ارمنیان مورد سکونت قرار گرفت و تا سده ۱۵ (میلادی) مردم از لحاظ ژنتیکی همسان بودند.
سده ۱۵ (میلادی) مردم از لحاظ ژنتیکی همسان بودند. مردم دژ ایروان که در سال ۱۵۸۰ میلادی ایجاد شد سربازهای مسلمان بودند که تقریباً دو تا سه هزار نفر را شامل می‌شدند. جهانگرد فرانسوی ژان باتیست تاورنیه که احتمالاً شش بار در میان سال‌های ۱۶۳۱ تا ۱۶۶۸ میلادی از ایروان بازدید کرده است می‌گوید که شهر انحصارا از جمعیت ارمنی است. در میان جنگ‌های ایران و عثمانی در سال ۱۷۲۰ (میلادی) اکثریت مطلق جمعیت ارمنی بودند. ترکیب جمعیتی ایروان به خاطر مجموعه‌ای از رویدادهای میان ایران و روسیه و عثمانی دگرگون شد و در سده ۱۹
میان ایران و روسیه و عثمانی دگرگون شد و در سده ۱۹ (میلادی) اکثریت جمعیت مسلمانان شدند. اقلیتی از کردهای ایزدی در ایروان زندگی می‌کنند. تا زمان پیوستن ارمنستان به اتحاد شوروی، ایروان یک شهر چند فرهنگی و ترکیبی از ارمنیان و تاتارهای قفقاز (آذربایجانی‌های امروز) بود. پس از نسل‌کشی ارمنی‌ها، بسیاری از ارمنیان آواره از ارمنستان غربی (ترکیه امروزی) به ارمنستان شرقی گریختند. در ۱۹۱۹ (میلادی) حدود ۷۵۰۰۰ ارمنی عمدتاً از واسپوراکان از امپراتوری عثمانی به ایروان رسیدند. بخش قابل توجهی از این آوارگان به خاطر تیفوس و
بخش قابل توجهی از این آوارگان به خاطر تیفوس و دیگر بیماری‌ها جان خود را از دست دادند. از ۱۹۲۱–۱۹۳۶ حدود ۴۲٬۰۰۰ هزار نفر از ارمنیان عراق، ترکیه، ایران، یونان، سوریه، فرانسه، بلغارستان و غیره به ارمنستان شوروی آمدند و در ایروان ساکن شدند. موج دوم بازگشت‌ها از ۱۹۴۶–۱۹۴۸ با بازگشت ۱۰۰ هزار تن از ارمنیان کشورهای ایران، سوریه، لبنان، یونان، بلغارستان، رومانی، قبرس، فلسطین، عراق، مصر، فرانسه، ایالات متحده آمریکا و غیره به ارمنستان شوروی بازگشتند و دوباره در ایروان ساکن شدند؛ بنابراین در طول سه دهه در شوروی برای
ساکن شدند؛ بنابراین در طول سه دهه در شوروی برای نخستین بار ایروان از نظر قومی همگن تر شد. در اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ (میلادی) ۲٬۰۰۰ تن آذری باقی مانده در ایروان نیز به دلیل جنگ‌های قره‌باغ ایروان را ترک کردند.. شاعران ایرانی اهل ایروان. از شاعران پارسی‌گوی این شهر می‌توان به این شاعران اشاره کرد: آشفته ایروانی، آشوب ایروانی، بیدل ایروانی، چشمه ایروانی، حجت ایروانی، حریف ایروانی، دلیل ایروانی، شاکر ایروانی، شهاب ایروانی، فخری ایروانی، قابل ایروانی، قدسی ایروانی، ناظم ایروانی ترابری. هوایی. فرودگاه اصلی
ایروانی، ناظم ایروانی ترابری. هوایی. فرودگاه اصلی ایروان فرودگاه بین‌المللی زوارتنوتس است که در ۱۲ کیلومتری غرب این شهر قرار دارد، این فرودگاه در سال ۱۹۶۱ در زمان شوروی سابق ساخته شده و در سال‌های ۱۹۸۵ و ۲۰۰۲ بازسازی شده است. فرودگاه اربونی نیز که در جنوب ایروان قرار دارد دارای کاربری نظامی است و گاهی پروازهای خصوصی در آنجا انجام می‌شود. ترابری عمومی. ترابری عمومی در ایروان توسط بخش خصوصی انجام می‌شود به شکلی که هم‌اکنون در حدود ۶۰ شرکت خصوصی تا ماه مه ۲۰۱۷ در این بخش در حال فعالیت هستند. ۳۹ خط اتوبوس شهری
در این بخش در حال فعالیت هستند. ۳۹ خط اتوبوس شهری در شهر ایروان وظیفه جابه‌جایی مسافرین را برعهده دارند که ناوگان اتوبوس‌رانی شامل ۴۲۵ اتوبوس ساخت شرکت‌های بوگدان، هایگر باس و هیوندای کانتی است. سهم این اتوبوس‌ها در ترابری عمومی ایروان فقط ۳۹٫۱٪ است. اما ۵۰٫۴٪ از ترابری عمومی هنوز توسط «ون‌های عمومی» که به آن مارشروتکا گفته می‌شود انجام می‌شود، در حدود ۱۲۱۰ ون GAZelle روسی با ۱۳ صندلی همانند اتوبوس دارای ۷۹ خط مختلف هستند که به گفته شهردار ایروان در آینده باید توسط اتوبوس‌های بزرگتر جایگزین شوند. اتوبوس
باید توسط اتوبوس‌های بزرگتر جایگزین شوند. اتوبوس برقی در ایروان نیز که توسط شهرداری ایروان اداره می‌شود در سال ۱۹۴۹ راه‌اندازی شده و تا ماه مه ۲۰۱۷ دارای ۵ خط و ۴۵ اتوبوس بوده است. مترو. متروی ایروان در سال ۱۹۸۱ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۱ خط و ۱۰ ایستگاه می‌باشد. راه‌آهن. ایروان دارای یک ایستگاه مرکزی راه‌آهن است که به راه‌آهن ارمنستان و راه‌آهن گرجستان متصل است. این ایستگاه به مقاصد تفلیس و باتومی گرجستان سرویس‌دهی دارد. اقتصاد. امور مالی و خدماتی. ایروان از دیرباز مورد توجه شرکت‌های چندملیتی اروپای
از دیرباز مورد توجه شرکت‌های چندملیتی اروپای غربی، روسیه و آمریکایی از جهت برون سپاری بوده است و دفتر مرکزی بسیاری از شرکت‌های بین اللملی را در اختیار دارد. این شهر قطب مالی ارمنستان است که بانک مرکزی ارمنستان، بورس اوراق بهادار ارمنستان و همچنین اکثریت بانک‌های تجاری کشور را در خود جای داده است.از سال ۲۰۱۳، این شهر بیش از ۸۵٪ از کل خدمات سالانه در ارمنستان و همچنین بیش از ۸۴٪ از کل خرده فروشی سالانه را در اختیار دارد.. بسیاری از شرکت‌های تابعه شرکت‌های خدماتی و بانک‌های روسیه، از جمله گازپروم، اینگو
خدماتی و بانک‌های روسیه، از جمله گازپروم، اینگو ارمنستان، روسگوستراخ، وی‌تی‌بی بانک در ایروان فعالیت می‌کنند. بانک ACBA-Credit Agricole یکی از شرکت‌های تابعه کردیت اگریکول فرانسه است، در حالی که بانک اچ‌اس‌بی‌سی ارمنستان نیز در ایروان فعالیت می‌کند. ساخت و ساز. بخش ساخت و ساز در دهه اول قرن بیست و یکم رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. از سال ۲۰۰۰، ایروان شاهد رونق ساخت و ساز عظیمی بوده است که عمدتاً توسط میلیونرهای ارمنی از روسیه و ایالات متحده تأمین می‌شود، با یک روند توسعه مجدد گسترده و بحث‌برانگیز که در
با یک روند توسعه مجدد گسترده و بحث‌برانگیز که در آن بسیاری از ساختمان‌های قرن ۱۸ و ۱۹ تخریب شده و با ساختمان‌های جدید جایگزین شده‌اند. این رشد با افزایش قابل توجه قیمت املاک همراه شد. گردشگری. گردشگری در ارمنستان سال به سال در حال توسعه است و ایروان یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری در این کشور است، اکثر هتل‌ها و رستوران‌ها، بارها و کلوب‌های شبانه ایروان به صورت مدرن ساخته شده‌اند، هچنین فرودگاه زوارتنوتس پروژه‌های نوسازی برای افزایش تعداد گردشگر را نیز انجام داده است. مکان‌های متعددی در ایروان برای گردشگران
داده است. مکان‌های متعددی در ایروان برای گردشگران جذابیت دارد که می‌توان به فواره‌های رقصان میدان جمهوری، خانه اپرا ایروان، مجموعه کاسکاد و ویرانه‌های اربونی اورارتو اشاره کرد. ایروان با قرار داشتن در ۱۰ شهر امن جهان دارای کلوب‌های شبانه مکان‌های اجرا موسیقی زنده، مکان‌های پیاده‌روی، کافه‌های خیابانی، کازینوها و رستوران‌های متعدد است. باغ‌وحش ایروان در سال ۱۹۴۰، سیرک ایروان در سال ۱۹۵۶ و دنیای آب ایروان در سال ۲۰۰۱ تأسیس شده و از مراکز تفریحی محبوب شهر محسوب می‌شوند. خیابان شمالی که خانه اپرا را با خیابان
می‌شوند. خیابان شمالی که خانه اپرا را با خیابان ابوویان متصل می‌کند، یک منطقه عابر پیاده محبوب در ایروان با ساختمان‌های مسکونی مدرن، مراکز تجاری، رستوران‌ها و کافه‌ها است. از دیگر اماکن توریستی ایروان می‌توان به کاسکاد ایروان، خیابان تامانیان و میدان جمهوری نام برد. مرکز خرید دالما گاردن، مرکز خرید ایروان و مرکز خرید روسیا سه مرکز مهم و بزرگ شهر ایروان هستند. آموزش و پرورش. تسهیلات آموزشی و فرهنگی ایروان شامل هشت دانشگاه، فرهنگستان ملی علوم ارمنستان، موزهٔ دولتی و چندین کتابخانه از جمله یک مرکز بزرگ
موزهٔ دولتی و چندین کتابخانه از جمله یک مرکز بزرگ دستنویس‌ها به نام ماتناداران است. از جاذبه‌های گردشگری شهر می‌توان از کاسکاد (پلکان مشرف بر شهر)، مسجد کبود ایروان، تنها مسجد ایرانی بازمانده در شهر، بازمانده‌های یک دژ عثمانی از سده ۱۶ میلادی، صومعه داتِو و نوراوانک سده ۱۳ میلادی نام برد. نام فرودگاه شهر ایروان زوارتنوتس است. دانشگاه دولتی ایروان در سال ۱۹۱۹ پایه‌گذاری شد. پس از دو سال در ۱۹۲۱ دانشگاه معماری و شهرسازی ایروان در غالب یک مدرسه فنی شروع به فعالیت کرد. دانشگاه پزشکی دولتی ایروان نیز یکی از
فعالیت کرد. دانشگاه پزشکی دولتی ایروان نیز یکی از قدیمی‌ترین دانشگاه‌های کشور ارمنستان است که در مقاطع دکترای عمومی، تخصص‌های پزشکی و دکترای تخصصی در رشته‌های مختلف دانشجو دارد.
حافظ موسوی (زادهٔ ۱۵ اسفند ۱۳۳۳در رودبار) شاعر معاصر ایرانی و از اعضای کانون نویسندگان ایران است. وی مدتی دبیر هیئت تحریریه مجله "کارنامه" بود. پس از درگذشت منوچهر آتشی مسئولیت کارگاه شعر کارنامه را به عهده داشت. پس از توقیف مجلهٔ کارنامه، مجلهٔ الکترونیکی شعر «وازنا» را با همکاری اعضای کارگاه شعر کارنامه منتشر کرد. او به همراه شمس لنگرودی و شهاب مقربین انتشارات "آهنگ دیگر" را در سال ۱۳۸۱ راه اندازی کرد. پروانهٔ این انتشارات پس از ده سال فعالیت تخصصی در زمینهٔ شعر لغو شد. زندگی. حافظ موسوی در ۱۵ اسفند ۱۳۳۳
شعر لغو شد. زندگی. حافظ موسوی در ۱۵ اسفند ۱۳۳۳ در شهر رودبار گیلان به دنیا آمد. تحصیلات خود را تا مقطع دیپلم در همان شهر گذراند و سپس برای ادامهٔ تحصیل در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی وارد دانشگاه ملی (شهید بهشتی فعلی) شد و در دورهٔ انقلاب فرهنگی در نخستین سال‌های پس از انقلاب از دانشگاه اخراج شد و تحصیل او ناتمام ماند. با آن که از سن هجده سالگی مطالعهٔ ادبیات و سرودن شعر را آغاز کرده بود، با وقوع انقلاب و جنگ و جو متشنج سیاسی دههٔ شصت، مانند بسیاری از همنسلانش از شرایط لازم برای تداوم فعالیت ادبی و انتشار
از شرایط لازم برای تداوم فعالیت ادبی و انتشار اشعار خویش محروم گردید. در اواخر دههٔ شصت پس از انتشار چند نشریهٔ مستقل ادبی مانند آدینه، دنیای سخن، گردون، تکاپو و … به همکاری با آن‌ها پرداخت و تعدادی از اشعار و مقالات خود را منتشر کرد. در اوایل دههٔ هفتاد با جمعی از دوستان شاعر خود یک گروه شعری تشکیل داد. این گروه که بعدها به نام شاعران دههٔ هفتاد معروف شد، در شکل‌گیری و رشد جریان شعر دههٔ هفتاد نقش قابل ملاحظه ای داشت. نخستین مجموعه شعر او (دستی به شیشه‌های مه گرفتهٔ دنیا) در سال ۱۳۷۳ منتشر و برندهٔ قلم
مه گرفتهٔ دنیا) در سال ۱۳۷۳ منتشر و برندهٔ قلم زرین مجلهٔ گردون شد. دومین مجموعه شعر او (سطرهای پنهانی) پس از سه سال توقف در وزارت ارشاد در سال ۱۳۷۸ منتشر شد. این کتاب از سوی هیئت داوران جایزهٔ مستقل ادبی فراپویان به عنوان یکی از شش کتاب برگزیدهٔ شعر دههٔ هفتاد معرفی شد. مجموعه شعر «عکس‌های فوری» ششمین مجموعه شعری است که از حافظ موسوی منتشر شده است. این کتاب به دلیل رویکردش به حوادث پس از انتخابات ۸۸ مجوز انتشار نگرفت تا این‌ که سرانجام در سال 1389 توسط نشر پن پاب(سوئد)با عنوان «عکس‌های فوری» در ۹۰ صفحه
پن پاب(سوئد)با عنوان «عکس‌های فوری» در ۹۰ صفحه منتشر شد. فرزندان. بيژن - در زمینۀ موسیقی و هنر معاصر کار می کند و چند نمایشگاه در ایران و اروپا برگزار کرده است. بهروز - موزیسین است و در زمینه ی موسیقی راک کار می کند. فیلم مستند گردو بر درخت مانده است. در سال 1397 فیلم مستندی از حافط موسوی با نام «گردو بر درخت مانده است» به کارگردانی حسین نجاری و ناصر قهرمانی و به نویسندگی و تهیه کنندگی فاطیما سیاحتی ساخته شد. نمونه شعر. اینجا خاورمیانه است و این لکنته که از میان خون ما می‌گذرد تاریخ است.