payamvha/North_RAG huggingface dataset:
دوران ادبیات نوین آسی در روسیه پایه‌گذاری شد. بنیان‌گذار ادب آسی کستا ختاگوروف می‌باشد. تا پیش از فروپاشی اتحاد شوروی دو نشریه روزانه آسی چاپ می‌شد: ۱- راست زیناد (راستی) در شمال و ۲- خورزرین (به‌معنی: خورشید زرین یا آفتاب طلایی یا رنگین‌کمان) که در کل به داستان‌ها و اشعار معاصر اوستی علاقه نشان می‌دهند. کهن‌ترین اثر مکتوب زبان آسی، سنگ‌نبشته زِلنچوک است که به ۹۴۱ میلادی تعلق دارد. این نوشته که سنگ قبری در ۲۱ سطر و به خط یونانی است، در ۱۸۸۸ میلادی در کرانهٔ راست رودخانهٔ زلنچوک، یعنی در سرزمین باستانی
راست رودخانهٔ زلنچوک، یعنی در سرزمین باستانی آلان‌ها، کشف شده است، اما رسم نگارش این زبان به خط یونانی بر اثر عوامل مختلف تاریخی از جمله هجوم تاتارها از میان رفته است. زبان آسی روزگاری به خط فارسی (عربی) نیز کتاب می‌شده است. خط. خط آسی در سال ۱۷۹۸ میلادی توسط مبلغان مسیحی بر اساس خط کلیسایی اسلاوی ساخته شد. در ۱۸۴۴ میلادی آندره شِگرِن (۱۷۹۴–۱۸۵۵ م) الفبایی بر پایه خط سریلیِ غیر دینی وضع کرد و سپس و. میللر خطی بر مبنای الفبای لاتین برای زبان آسی طرح نمود. از سال ۱۹۲۳ میلادی تا ۱۹۳۸ میلادی برای زبان آسی
از سال ۱۹۲۳ میلادی تا ۱۹۳۸ میلادی برای زبان آسی شمالی و جنوبی از الفبایی که بر اساس خط لاتین طرح‌ریزی شده بود، استفاده می‌شد. در ۱۹۳۸ میلادی خط جدیدی بر اساس الفبای روسی برای زبان آسی وضع شد، که تاکنون معمول و مورد استفاده است. گرچه در سده‌های ۱۸ و ۱۹ کسانی بوده‌اند که به زبان آسی شعر می‌گفتند، اما کُستا ختاگوروف (۱۸۵۹–۱۹۰۶ میلادی) شاعر ملی و بنیان‌گذار ادبیات آسی به‌شمار می‌رود، سروده‌های او در ترقی و تکامل این زبان سهم مهمی داشته است. داستان‌های مربوط به قهرمانان «نَرت» از ادبیات ملی این زبان است که
به قهرمانان «نَرت» از ادبیات ملی این زبان است که اکنون ضبط شده و به صورت مکتوب، موجود است و در ادبیات آسی اهمیت خاصی دارد. گویش‌ها. زبان آسی دارای ۲ گویش است: گویش ایرون در شرق و گویش دیگور در غرب. گویش ایرون در بخش وسیعی گسترش یافته و ۷۵ درصد آس‌ها به آن تکلم می‌کنند و مبنای زبان ادبی آسی است. ایرون یک گویش فرعی نیز دارد که «توالی» خوانده می‌شود. گویش دیگور که در بخش غربی و در امتداد رودخانه‌های اوروخ و اورسدن رواج دارد، یک گویش مهجور است ولی ویژگی‌های مراحل قدیمی این زبان را بیش‌تر در خود حفظ کرده است.
قدیمی این زبان را بیش‌تر در خود حفظ کرده است. آواشناسی. در آواشناسی این زبان، ۷ مصوت و ۲۸ صامت وجود دارد، و اسم و فعل در آن صرف می‌شوند. اسم‌ها مفرد و جمع و نکره و معرفه دارند و در ۹ حالت صرف می‌شوند. اعداد در زبان آسی دارای ۴ طبقه‌اند: وصفی، ترتیبی، توزیعی و کسری. واژگان. واژگان زبان آسی به دلیل اینکه از گروه زبان‌های ایرانی شمال شرقی می‌باشد بیش از هر زبان دیگری شبیه گویش‌های مختلف پامیری و یغنابی و نیز پشتو می‌باشد. وامواژه‌های زبانی دیگر و تغییرات آوایی به دلیل همجواری با زبان‌های غیر ایرانی در
آوایی به دلیل همجواری با زبان‌های غیر ایرانی در واژه‌شناسی آسی دخیل بوده است اما از نظر واژگان همچنان ویژگی ایرانی خود را حفظ نموده‌اند. زبان آسی مانند زبان فارسی فاقد جنس و تثنیه می‌باشد. ضمائر مالکی مانند گویش‌های کناره دریای کاسپین در ایران پیش از اسم و مضافٌ‌الیه پیش از مضاف می‌ایستد. گاهی جملات با گروه‌های اسمی همراه می‌شود. واژه‌های قرضی آسی در مجارستانی. یکی از ویژگی‌های زبان آسی، تعداد ردیابی‌های واژگانی است که تماس‌های باستانی با بسیاری از گروه‌های قومی، اغلب بسیار متنوع، را نشان می‌دهد. برعکس،
قومی، اغلب بسیار متنوع، را نشان می‌دهد. برعکس، واژه‌های قرضی آسی را می‌توان در زبان‌های آن گروه‌ها نیز مشاهده کرد. یکی از این زبان‌ها مجارستانی است که گویشوران آن زمانی که هنوز در منطقه دون-کوبان (نزدیک قفقاز) ساکن بودند، با گویشوران آسی تماس پیدا کردند. این تماس‌ها احتمالاً به قرون 4 تا 6 پس از میلاد برمی‌گردد، یعنی خیلی قبل از استقرار مجارها در حوضه کارپات در سال 896. پس از آن، گروه‌های کوچکی از آسی‌ها، به اصطلاح یاس‌ها، همراه با کومان‌ها، یک قبیله ترک‌زبان، در مجارستان (قرن سیزدهم) وارد شدند. به نظر
در مجارستان (قرن سیزدهم) وارد شدند. به نظر می‌رسد بیشتر وام‌واژه‌های آسی در مجارستانی از دوره قبل‌تر ناشی می‌شوند، اگرچه یک فهرست واژگان کوچک و برخی نام‌های مربوط به این یاس‌ها در وقایع‌نامه‌های مجارستانی باقی مانده است. تعیین تعداد واژه‌های قرضی احتمالی آسی در مجارستانی مشکل‌ساز است، زیرا شباهت ممکن است صرفاً تصادفی باشد. حتی اگر با وام‌گیری سروکار داشته باشیم، ممکن است از منبع سومی ناشی شود. بنابراین، جای تعجب نیست که اختلافات عمده‌ای در کتاب‌های راهنما وجود داشته باشد. اشکال مجارستانی زیر به عنوان
وجود داشته باشد. اشکال مجارستانی زیر به عنوان وام‌گیری‌های احتمالی از مرحله اولیه زبان آسی در نظر گرفته می‌شوند، به دنبال ل. بِنکو: مجارستانی asszony "بانو، خانم" ~ آسی æxsin/æxsijnæ "بانو، خانم" (&lt; ایرانی *xšaiθnī-); egész "سالم، کامل" ~ ægas/ægas, igas "کامل، سالم، زنده" (&lt; *wi-kāsa-); ezer "هزار؛ هنگ" ~ ærzæ, ærʒæ "هزار؛ تعداد بی‌شمار" (&lt; *hazahrā); gazdag "ثروتمند، متمول" ~ qæznyg, qæzdyg/ǧæzdug "ثروتمند" (&lt; *gazna- + -yg/-ug); legény "مرد جوان، شاگرد" ~ læg "مرد، مذکر، انسان" (&lt;
"مرد جوان، شاگرد" ~ læg "مرد، مذکر، انسان" (&lt; قفقازی؟); méreg "زهر" ~ marg "زهر" (&lt; *marka-); tölgy ~ tulʒ/tolʒæ "بلوط" (به زیر مراجعه کنید); üveg "شیشه" ~ avg/avgæ "شیشه، بطری" (&lt; *āpa-kā-); vért "سپر، زره" ~ wart "سپر" (&lt; *warθra-). اشکال مجارستانی دیگری که در مطالعات قبلی به عنوان وام‌واژه‌های باستانی آسی ذکر شده‌اند، توسط بنکو مورد مناقشه یا رد شده‌اند: éd-es "شیرین" (~ آسی ad "طعم"); esztendő "سال" (~ az "سال"); fizet "پرداخت کردن" (~ fizyn/fezun "پرداخت کردن"); gond "مراقبت" (~ kond "کار،
"پرداخت کردن"); gond "مراقبت" (~ kond "کار، عمل"); keszeg "ماهی سفید" (~ kæsag/kæsalgæ "ماهی"); mély "عمیق، عمق" (~ mal "نقطه عمیق در رودخانه، دریا"); mén "اسب نر" (~ moj/mojnæ "مرد، شوهر"); nép "مردم، ملت، جمعیت" (~ Naf "محافظ الهی یک سکونتگاه"); rég "طولانی" (~ rag "طولانی"); részeg "مست" (~ rasyg/rasug "مست"); zöld "سبز" (~ دیگ. zældæ "(علف جوان)، چمن"). مجارستانی bűz "بو، بوی بد" ممکن است در واقع منشأ ایرانی داشته باشد، شاید پارتی bwd به جای آسی پیشین (مقایسه کنید با bud/bodæ "عطر، بخور"). شکل مورد
(مقایسه کنید با bud/bodæ "عطر، بخور"). شکل مورد مناقشه دیگر مجارستانی mű "کار" است که توسط و. ای. آبایف وام‌گیری از آسی mi، دیگ. miwæ "چیز؛ کار" در نظر گرفته می‌شود. به گفته بنکو، ریشه‌شناسی مجارستانی mű نامشخص است؛ ممکن است ارثی باشد، در حالی که ارتباط شکل آسی mi با سانسکریت mīv "فشار دادن"، ختنی mvīr- "حرکت کردن" و غیره از نظر معنایی قانع‌کننده نیست. تعداد زیادی از اشکال مشابه بدون ریشه‌شناسی خوب (فینو-)اوگری یا ایرانی نیز بین آسی و مجارستانی مشترک است، به عنوان مثال، مجارستانی ezüst "نقره" ~ آسی ævzist
عنوان مثال، مجارستانی ezüst "نقره" ~ آسی ævzist (مقایسه کنید با اودمورت azveś، کومی ezyś)، kőris ~ kærz/kærzæ "درخت زبان گنجشک" (مقایسه کنید با کالموک kǖrsn، نوگای küyriš، چوواش kavărš و غیره؛ بلاسینگ، صص. 8 و بعد)، körte ~ kærdo/kærttu "گلابی" (مقایسه کنید با کومان kärtmä، دارگینی qjart، اینگوش qor). در این موارد، به جز دو شکل، سرنخ‌های قطعی بسیار کمی برای اثبات رابطه مستقیم اهداکننده/وام‌گیرنده بین آسی و مجارستانی وجود دارد. کلمه "بلوط"، tölgy، احتمالاً وام‌واژه‌ای از آسی tulʒ/tolʒæ است، زیرا حاوی پسوند
از آسی tulʒ/tolʒæ است، زیرا حاوی پسوند آسی -ʒ/-ʒæ است. آسی læg، احتمالاً از قفقازی، با توجه به نزدیکی آسی به قفقاز و توافق معنایی بین læg و legény، ممکن است منبع مجارستانی legény "مرد جوان" باشد. پیشینه آسی‌شناسان. تحقیق در زبان آسی را ایرانشناسان روس (آ. شِگرِن، پ. لِرخ، ک. زالمان) مقارن نیمهٔ قرن نوزدهم شروع کردند، اما بزرگ‌ترین افتخار در این زمینه نصیب آکادمیسین و.ف. میلِر شد که یک سلسله تحقیقات بسیار مهم دربارهٔ آسی از خود به جا گذاشته و به‌طور قعطی نشان داده است که این زبان، دنبالهٔ گویش‌های سکایی
نشان داده است که این زبان، دنبالهٔ گویش‌های سکایی ادوار باستان است. وی دستور تاریخی زبان آسی را که در Grundriss چاپ شده و تا این زمان اهمیت خود را حفظ کرده است و نیز یک فرهنگ آسی-روسی-آلمانی تألیف کرده که پس از مرگش به چاپ رسیده است. در دوران شوروی تحقیق در زبان آسی دنبال شد و امروز نیز در لنینگراد و مسکو (الکساندر آرنولدویچ فریمان، واسیلی آبایف)، در تفلیس (گ.س. آخولدریانی) و در اُرجونیکدزه ادامه دارد. در دهه‌های اخیر آثار متعددی منتشر شده‌اند که جنبه‌های آواشناسی، دستور، واژگان و تاریخ زبان آسی را عمق
آواشناسی، دستور، واژگان و تاریخ زبان آسی را عمق می‌بخشد. مهم‌ترین تحقیقات را آبایف انجام داده است.
پَشتو یا پښتو یک زبان ایرانی شرقی است که در کنار زبان فارسی یکی از زبان‌های اصلی افغانستان و دومین زبان پرگویشور در پاکستان محسوب می‌شود. در ادبیات فارسی گاه از این زبان به نام اَفْغانی یاد شده است. پشتون‌ها گویشوران پشتو می‌باشند که در پاکستان، افغانستان، هند و ایران زندگی می‌کنند. زبان پشتو در اصل جزئی از زبان‌های ایران بزرگ است. قواعد آواشناسی نشان می‌دهد که واژه پشتو شکل دیگرگون‌شده‌ای از همان واژهٔ پَرْسَوا (به معنی پارسی) است. بطلمیوس هم آن را پکتین نوشته است؛ بنابراین نام پشتو از همان پکهت – پکتویس –
است؛ بنابراین نام پشتو از همان پکهت – پکتویس – پکتین ساخته شده و پشتو و پختو تلفظ می‌شود. اغلب پشتوزبانان در افغانستان، به خوبی زبان فارسی را می‌دانند ولی برعکس آن صادق نیست. زبان فارسی زبان نَخُست یا دوم ۳۰ درصد مردم افغانستان است. نخستین دولت مستقل افغانی یعنی امپراتوری درانی در سال ۱۷۴۷ تشکیل گردید، اما زبان (پشتو) فقط درسال ۱۹۳۶ حیثیت زبان رسمی دولتی را کسب کرد. قانون‌های نوشتاری و ادبی زبان پشتو در میانه سده شانزدهم بنیان‌گذاری شد ولی به علل گوناگون روند ایجاد قواعد ادبی زبان پشتو تا هم‌اکنون تکمیل
روند ایجاد قواعد ادبی زبان پشتو تا هم‌اکنون تکمیل نشده هست در سال ۱۹۶۴ وقتی زبان فارسی به زبان دری تغییر نام یافت، زبان پشتو به عنوان زبان رسمی دوباره مورد تأکید قرار گرفت. نخبگان افغان از هر دو زبان فارسی و پشتو استفاده می‌کنند و زبان فارسی را نمادی از پرورش فرهنگی و تکامل می‌دانند. ظاهرشاه (شاه افغانستان طی سال‌های ۱۹۳۳ تا ۱۹۷۳) بعد از پدرش محمد نادر شاه و همانند او تصمیم گرفت که مقامات باید هر دو زبان فارسی و پشتو را مطالعه و مورد استفاده قرار دهند. در سال ۱۹۳۶ یعنی سه سال بعد از آغاز فرمانرویی وِی، طی
۱۹۳۶ یعنی سه سال بعد از آغاز فرمانرویی وِی، طی یک حکم شرعی سلطنتی زبان پشتو را زبان رسمی افغانستان اعلام کرد با وجود این که اغلب خانواده سلطنتی و دیوان‌سالاران که اغلب پشتون بودند، فارسی صحبت می‌کردند. جو ایرانی ستیز و شیعه ستیزی القا شده توسط انگلیس به حاکمان وقت افغانستان، سبب این تصمیم بود. زبان پشتو در نواحی جنوبی و جنوب‌شرقی کشور افغانستان و به‌طور پراکنده در شمال و قسمت شمال‌غربی پاکستان و هم‌چنین در مناطقی از ایران و هندوستان که پشتون‌ها حضور دارند متداول است. گروهی از پشتوزبانان در بلوچستان و
متداول است. گروهی از پشتوزبانان در بلوچستان و معدودی در چیترال و کشمیر زندگی می‌کنند. برخی نیز در کنار مرزهای ایران و افغانستان سکونت دارند. هر چند زبان عربی در این زبان نفوذ یافته، پشتو بسیاری از خصوصیات اصیل زبان‌های ایرانی را درون خود نگه داشته و خود لهجه‌های گوناگون دارد:مانند وزیری، آفریدی، پیشاوری، قندهاری، غلزایی، بنوچی و غیره. در قانون اساسی نو افغانستان، هر دو زبان رایج آن کشور، یعنی فارسی دری و پشتو، به‌عنوان زبان‌های رسمی ملی پذیرفته شده است. بنا به گفته دانشنامه ایرانیکا تعداد گویشوران زبان
بنا به گفته دانشنامه ایرانیکا تعداد گویشوران زبان پشتو در افغانستان ۱۲ میلیون نفر، در پاکستان حدود ۲۳ میلیون نفر و در ایران حدود ۵۰٬۰۰۰ نفر (بدون احتساب مهاجران) برآورد می‌شود. برخی منابع، تعداد گویشوران آن را حتی میان ۴۰ تا ۵۰ میلیون نفر در سراسر جهان تخمین زده‌اند. زبان باستانی ایرانی که نیای پشتو بوده، به احتمال زیاد با زبان گاتاهای زرتشت نزدیکی داشته است. با گذشت زمان، شاخهٔ زبان‌های هندوآریایی تأثیر عمیقی بر روی پشتو گذاشته است، اما زبان پشتو درعین‌حال بسیاری از ویژگی‌های اصلی زبانیش را در خود حفظ
بسیاری از ویژگی‌های اصلی زبانیش را در خود حفظ کرده است. نام. پشتو ظاهراً از واژه پشتون یا پختون آمده است که نام قومی ایرانی است. این زبان در اصل جزو زبان‌های هندوایرانی است. قواعد آواشناختی نشان می‌دهد که واژهٔ پشتو شکل دیگرگون‌شده‌ای از همان واژهٔ پَرْسَوا (به‌معنی پارسی) است. پروفسور مارکوارت آلمانی معتقد است پشتو مشتق از پختو و آن نیز از واژه پرسوا (parsuwā) گرفته شده است. به عقیده یِ مارکوارت پرسوا از ریشه -parsū سانسکریت است که نام قبیله‌ای جنگجو در شمال غربی هند بوده است. او پشتون را بر گرفته از
شمال غربی هند بوده است. او پشتون را بر گرفته از پرسوانا (منسوب به پَرسوا) می‌داند. بطلمیوس هم آن را پکتین نوشته است؛ بنابراین نام پشتو از همان پکهت – پکتویس – پکتین ساخته شده و پشتو و پختو تلفظ می‌شود. تاریخ. برخی از زبان‌شناسان استدلال کرده‌اند که پشتو از تبار اوستایی یا گونه‌های بسیار نزدیک به آن است. با این حال، این موضع که پشتو نواده مستقیم اوستایی است، هنوز مورد اختلاف است. آنچه دانشمندان بر آن اتفاق نظر دارند این واقعیت است که زبان پشتو یک زبان ایرانی شرقی است که دارای ویژگی‌های مشترک با زبان‌های
شرقی است که دارای ویژگی‌های مشترک با زبان‌های ایرانی میانه شرقی مانند باختری، خوارزمی و سغدی است. استرابون که در سال‌های ۶۴ پیش از میلاد تا ۲۴ میلادی زندگی می‌کرد، توضیح می‌دهد که قبایل ساکن در سرزمین‌های غرب رود سند بخشی از آریانا بودند. این در حدود زمانی بود که یونانیان بلخ منطقه پشتون‌ها را اداره می‌کردند. از سده ۳ میلادی به بعد، بیشتر پشتون‌ها را با نام "افغان" ("آبگان") می‌خوانند. دانشمندانی همچون عبدالحی حبیبی با استفاده از نوشته‌های پته خزانه بر این باورند که نخستین آثار پشتو توسط امیر کرور سوری در
باورند که نخستین آثار پشتو توسط امیر کرور سوری در اوایل دوره غوریان در سده هشتم میلادی نوشته شد. پته خزانه یک نسخه خطی پشتو است که ادعا می‌شود توسط محمد هوتکی با پشتیبانی شاه حسین هوتکی در قندهار نوشته شده و حاوی گلچین شاعران پشتو است. با این حال، اصالت این کتاب توسط دانشمندانی مانند دیوید نیل مکنزی و لوسیا سرنا لوئی مورد اختلاف است. از سده شانزدهم، شعر پشتو در میان پشتون‌ها بسیار محبوب شد. از کسانی که به زبان پشتو شعر نوشتند می‌توان به بایزید پیر روشن (مخترع بزرگ الفبای پشتو)، خوشحال‌خان ختک، رحمان بابا،
بزرگ الفبای پشتو)، خوشحال‌خان ختک، رحمان بابا، نازو توخی و احمد شاه درانی، بنیانگذار امپراتوری دورانی اشاره کرد. امروزه با مشاهده ازدیاد واژگان فارسی و عربی در پشتو، تمایل زیادی به «پاک‌سازی» پشتو با بازیابی واژگان کهن آن وجود دارد. پراکندگی جغرافیایی. پشتو به عنوان زبان رسمی در افغانستان بیشتر در شرق، جنوب و جنوب غربی رایج است اما در برخی از مناطق شمالی و غربی کشور نیز صحبت می‌شود. شمار دقیق گویشوران آن در دسترس نیست، اما برآوردهای مختلف نشان می‌دهد که پشتو زبان مادری ۳۵–۵۰٪ از کل جمعیت افغانستان است.
پشتو زبان مادری ۳۵–۵۰٪ از کل جمعیت افغانستان است. پشتو در پاکستان زبان ٪ از جمعیت است، که عمدتاً در شمال غربی کشور در ایالت خیبر پختونخوا و مناطق شمالی ایالت بلوچستان گفتگو می‌شود. زبان پشتو در دیگر شهرهای بزرگ پاکستان، به ویژه در کراچی، نیز یافت می‌شود. جوامع دیگر پشتوزبان در هند، تاجیکستان، و شمال شرقی ایران (بیشتر در استان خراسان جنوبی در شرق قاین، نزدیک مرز افغانستان) یافت می‌شوند. در هند بیشتر مردم پشتون به جای پشتو به زبان هندی صحبت می‌کنند. شمار کمی پشتوزبان در هند وجود دارد و آن‌ها در راجستان ملقب
پشتوزبان در هند وجود دارد و آن‌ها در راجستان ملقب به شین کهلای و در کلکته ملقب به "کابولیوالا" («مردم کابل») هستند. جوامع بزرگ پشتون‌های دور از وطن در غرب آسیا، به ویژه در امارات متحده عربی و عربستان سعودی نیز وجود دارد. مهاجران پشتون در دیگر کشورها همچون ایالات متحده، بریتانیا، کانادا، آلمان، هلند، سوئد، قطر، استرالیا، ژاپن، روسیه، نیوزیلند و غیره نیز پراکنده هستند. افغانستان. پشتو، همراه با فارسی یکی از دو زبان رسمی افغانستان است. از اوایل قرن هجدهم همه پادشاهان افغانستان پشتون بودند (به استثنای
همه پادشاهان افغانستان پشتون بودند (به استثنای حبیب‌الله کلکانی در سال ۱۹۲۹). فارسی، زبان ادبی دربار افغانستان بود و بیشتر در نهادهای دولتی مورد استفاده قرار می‌گرفت در حالی که قبایل پشتون به زبان پشتو به عنوان زبان مادری خود صحبت می‌کردند. شاه امان‌الله خان در دوران سلطنت خود (۱۹۲۹–۱۹۲۶) سیاست ترویج پشتو را به عنوان نشانه هویت قومی و به عنوان نمادی از «ملی‌گرایی رسمی» آغاز کرد تا افغانستان را پس از شکست امپراتوری بریتانیا در جنگ سوم انگلیس و افغانستان در سال ۱۹۱۹ به سوی استقلال سوق دهد. در دهه ۱۹۳۰ جنبشی
۱۹۱۹ به سوی استقلال سوق دهد. در دهه ۱۹۳۰ جنبشی برای ترویج زبان پشتو به عنوان زبان دولت، اداره و هنر با تأسیس "انجمن پشتو" در سال ۱۹۳۱، دانشگاه کابل در سال ۱۹۳۲ و همچنین فرهنگستان "پشتو تولانا" در سال ۱۹۳۷ آغاز شد. در آن زمان گرچه نخبگان افغان رسماً از استفاده از زبان پشتو حمایت می‌کردند، زبان فارسی را «زبانی پیشرفته و نمادی از تربیت فرهنگی» می‌دانستند. شاه ظاهرشاه (سلطنت ۱۹۳۳–۱۹۷۳) پس از آنکه پدرش نادرخان در سال ۱۹۳۳ دستور داد که مقامات باید دو زبان فارسی و پشتو را بخوانند و از آن‌ها استفاده کنند، به این
و پشتو را بخوانند و از آن‌ها استفاده کنند، به این ترتیب عمل کرد. در سال ۱۹۳۶ یک فرمان سلطنتی از ظاهر شاه رسماً به زبان پشتو جایگاه زبان رسمی را اعطا کرد و استفاده از آن را در تمام امور دولتی و آموزشی مجاز شمرد؛ علی‌رغم این واقعیت که خانواده سلطنتی و دیوان‌سالاران بیشتر به فارسی صحبت می‌کردند. بنابراین پشتو به یک زبان ملی و نمادی برای ملی‌گرایی پشتون تبدیل شد. مجلس قانون اساسی در سال ۱۹۶۴ هنگامی که نام زبان فارسی در قانون اساسی به‌طور رسمی به دری تغییر یافت، وضعیت زبان پشتو را به عنوان یک زبان رسمی را تأیید
وضعیت زبان پشتو را به عنوان یک زبان رسمی را تأیید کرد. سرود ملی افغانستان به زبان پشتو است. پاکستان. در پاکستان، پشتو زبان اول ٪ از جمعیت است (در سال ۱۹۹۸)، پشتون‌ها بیشتر در شمال غربی در ایالت خیبر پختونخوا و مناطق شمالی ایالت بلوچستان ساکنند. پشتو همچنین در بخش‌هایی از نواحی میانوالی و اتک در ایالت پنجاب، مناطقی از گلگت-بلتستان، در اسلام‌آباد و همچنین توسط جوامع پشتوزبان در شهرهای مختلف سراسر کشور به ویژه کراچی و حیدرآباد در سند، صحبت می‌شود. اردو و انگلیسی دو زبان رسمی پاکستان هستند. پشتو وضعیت رسمی در
دو زبان رسمی پاکستان هستند. پشتو وضعیت رسمی در سطح فدرال ندارد. در سطح ایالتی، زبان پشتو زبان منطقه‌ای خیبر پختونخوا و شمال بلوچستان است. زبان اصلی آموزش در مدارس دولتی در پاکستان اردو است اما از سال ۲۰۱۴ به بعد، دولت خیبر پختونخوا تأکید بیشتری بر استفاده از انگلیسی به عنوان زبان آموزشی کرده است. این امر باعث نارضایتی روزافزون در میان پشتون‌ها شده است، آن‌ها همچنین شکایت دارند که پشتو غالباً به‌طور رسمی مورد غفلت قرار می‌گیرد. پروفسور طارق رحمان در این باره می‌گوید: واج‌شناسی. زبان پشتو، چه از نظر
این باره می‌گوید: واج‌شناسی. زبان پشتو، چه از نظر واج‌شناسی و چه ازنظر ساختمان دستوری، با دیگر زبان‌های ایرانی تفاوت‌هایی دارد. خیشومی‌شدگی و کامی‌شدگی در آواشناسی تاریخی پشتو نقش مهمی ایفا کرده است. این زبان را به دو گروه غربی (یا جنوب‌غربی) و شرقی (یا شمال‌شرقی) تقسیم می‌کنند. گویش مهم گروه غربی، گویش قندهاری است و در گروه شرقی گویش پیشاوری اهمیت دارد. اختلاف میان این دو گروه، هم در چگونگی ادای واکه‌ها و هم در برخی نکته‌های دستوری است. ازجمله نام یا عنوان زبان که در قندهاری «پشتو» و در پیشاوری «پختو»
زبان که در قندهاری «پشتو» و در پیشاوری «پختو» تلفظ می‌شود. خوشه‌های همخوانی پایانی. در برخی از خوشه‌های همخوانی پایانی در واژه‌های اصیل پشتو یعنی خوشه‌هایی مانند /st/, /xt/ و /nd/، امکان حذف همخوان پایانی در گفتار سریع وجود دارد (مانند حذف /d/ در "sind" به "sin")، اما در برخی دیگر این امکان وجود ندارد (مانند /sk/ در "sosk"). این پدیده با مفهوم "تمایل به شباهت‌گریزی" در خوشه‌های همخوانی توضیح داده می‌شود؛ یعنی در خوشه‌هایی که دو همخوان از نظر ویژگی‌های آوایی به هم شبیه هستند (مانند /nd/)، تمایل به حذف یکی
به هم شبیه هستند (مانند /nd/)، تمایل به حذف یکی از همخوان‌ها برای ایجاد تمایز بیشتر وجود دارد. در خوشه‌هایی که در وام‌واژه‌های زبان پشتو دیده می‌شوند (مانند /rm/ در "garm")، در برخی موارد این خوشه‌ها با افزودن یک واکه (مانند /ə/ در "garəm") شکسته می‌شوند تا با محدودیت‌های واج‌آرایی زبان پشتو سازگار شوند. این پدیده با اصل توالی رسایی توضیح داده می‌شود. این اصل بیان می‌کند که در یک هجا، همخوان‌ها باید به ترتیب خاصی از نظر رسایی قرار بگیرند. در برخی موارد، خوشه‌های همخوانی در وام‌واژه‌ها این اصل را نقض
خوشه‌های همخوانی در وام‌واژه‌ها این اصل را نقض می‌کنند و برای رفع این مشکل، یک واکه بین آن‌ها درج می‌شود. دستور زبان. پشتو یک زبان نهاد-مفعول-فعل است. صفتها پیش از اسم می‌آیند. اسم و صفت‌ها در دو جنس (نر/ماده)، دو شمار (جمع/مفرد)، و چهار حالت (مستقیم، غیرفعلی، ازسویی و ندایی) صرف می‌شوند. یک صرف برای وجه التزامی نیز وجود دارد. سامانه فعلی با وجود زمان‌های حال، گذشته ساده، گذشته مستمر، حال نقلی و گذشته نقلی بسیار پیچیده است. فعل به‌طور کلی هم در جمله‌های گذرا و هم در ناگذر با نهاد مطابقت دارد. یک استثنا
گذرا و هم در ناگذر با نهاد مطابقت دارد. یک استثنا وقتی اتفاق می‌افتد که یک کار تمام شده در هر یک از زمان‌های گذشته (گذشته ساده، گذشته مستمر، حال نقلی یا گذشته نقلی) گزارش شود. در چنین مواردی، فعل در صورتی که ناگذر باشد با نهاد مطابق است ولی اگر گذرا باشد، با مفعول مطابق است. بر خلاف بسیاری از زبان‌های دیگر هندوایرانی، پشتو از هر سه گروه حرف اضافه‌ای - پیشوند، پسوند و مرکب، استفاده می‌کند. واژگان. بیشتر واژگان پشتو از ریشه ایرانی شرقی است. با این حال، شمار قابل توجهی از آن‌ها منحصر به زبان پشتو است. پس از
قابل توجهی از آن‌ها منحصر به زبان پشتو است. پس از قرن هفتم وام‌واژه‌هایی عمدتاً از فارسی و هندی و عربی (بیشتر از راه فارسی) وارد پشتو شده‌اند پشتوی امروزی از انگلیسی، فرانسوی و آلمانی نیز وام‌واژه دریافت کرده است. در اینجا یک فهرست نمونه از واژگان سره پشتو و وام‌واژه‌ها آورده شده است: سامانه نوشتاری. پشتو الفبای پشتو را به کار می‌گیرد که گونه اصلاح‌شده الفبای فارسی است. در قرن شانزدهم، بایزید پیر روشن ۱۳ حرف جدید را به الفبای پشتو وارد کرد. در طی سال‌ها این الفبا بیشتر اصلاح شد. الفبای پشتو از ۴۵ حرف و ۴
الفبا بیشتر اصلاح شد. الفبای پشتو از ۴۵ حرف و ۴ حرکت تشکیل شده است. در نویسه‌گردانی لاتین، تنش با نشانگرهای ә́، á، ā́، ú، ó، í و é بر روی واکه‌ها نشان داده می‌شود. در جدول زیر الفبای پشتو آورده شده است: گویش‌ها. گویش‌های پشتو به دو گونه تقسیم می‌شوند: گونه نرم جنوبی «پشتو» و گونه سخت شمالی «پختو». هر گونه به‌شماری گویش تقسیم می‌شود. گویش جنوبی ونتسی متمایزترین گویش پشتو است. ۱ گونه جنوبی ۲ گونه شمالی پشتوی معیار. پشتوی معیار گونه معیار است که به عنوان گویش ارجمند پشتو عمل می‌کند و بر پایه گویش شمال غربی
ارجمند پشتو عمل می‌کند و بر پایه گویش شمال غربی بنا شده است که در منطقه مرکزی غل‌زابی، شامل کابل و برخی از مناطق اطراف آن صحبت می‌شود. با این حال واژگان پشتوی معیار از پشتوی جنوبی نیز گرفته شده‌اند. این گویش از پشتو به عنوان معیار انتخاب شده است زیرا برای همه قابل درک است. پشتو معیار گونه ادبی پشتو است که در رسانه‌های افغانستان استفاده می‌شود. پشتوی معیار توسط رادیو تلویزیون ملی و آکادمی علوم افغانستان در کابل توسعه یافته است. این سازمان از واژگان یا عبارات موجود، نوواژه‌ها را برای اصطلاحات جدید ایجاد و
موجود، نوواژه‌ها را برای اصطلاحات جدید ایجاد و آن‌ها را به دایره واژگان پشتو معرفی کند. پشتوی معیار همچنین در مدارس ابتدایی کشور آموزش داده می‌شود. از این زبان برای نوشتار و گفتار رسمی و در حوزه رسانه‌ها و دولت استفاده می‌شود. همچنین تلاش شده است که یک گونه نوشتاری پشتو بر اساس خط لاتین ایجاد شود، اما این تلاش‌ها برای به‌کارگیری الفبای لاتین مورد حمایت رسمی قرار نگرفته است. ادبیات. آثار ادبی پیش از اسلام به این زبان به‌دست نیامده است. در کتاب "پته خزانه" (گنجینهٔ پنهان) ادعا می‌شود که برخی از منظومات و
(گنجینهٔ پنهان) ادعا می‌شود که برخی از منظومات و اشعار پشتو به سدهٔ دوم هجری تعلق دارد. قدیمی‌ترین ادعای این کتاب مربوط می‌شود به شاعر پشتو امیر کرور و دارای یک منظومهٔ حماسی، پسر امیر پولاد سوری که به سال ۱۳۹ ه‍.ق/ ۷۵۶م. در مندشِ غور امیر بود. البته اصالت این کتاب از سوی پژوهشگران و زبان‌شناسان رد شده است. عبدالحی حبیبی، پژوهشگر اهل افغانستان، مدعی می‌شود که آن کتاب در ۱۳۲۲ ه‍.ش به دستش افتاده است، اما به‌طور عالم پژوهشگران، پشتوشناسان و مورخان نظریهٔ وی را رد کرده‌اند و آن جعلی می‌دانند که در دههٔ چهل
را رد کرده‌اند و آن جعلی می‌دانند که در دههٔ چهل میلادی، یعنی کمی پیش از ادعای کشف، جعل شده است. اما آنچه که مورخان و زبان‌شناسان به شکل جدی تأیید کرد، این است که نخستین اثر به این زبان در سدهٔ شانزدهم میلادی نوشته شده است. از نویسندگان دیگرِ پشتو می‌توان به خوشحال‌خان ختک (۱۶۱۳–۱۶۹۴ م)، عبدالرحمن بابا (زادهٔ ۱۰۴۲ ه‍.ق/ ۱۶۳۲ م)، حمید مهمند (درگذشتهٔ حدود ۱۶۹۰ م) و پیرمحمد کاکر (درگذشتهٔ حدود ۱۷۷۰ م) اشاره کرد. در طی سده‌های پیاپی، پشتو تنها در گفتار به‌کار می‌رفته و آثار ادبی به این زبان بسیار اندک بوده
می‌رفته و آثار ادبی به این زبان بسیار اندک بوده است. تنها از سال ۱۹۳۶ بود که دولت افغانستان پشتو را زبان رسمی کشور قرار داد و ازآن‌پس روزنامه، کتاب و آثار ادبی به این زبان پدید آمد و تدریس آن در آموزشگاه‌ها معمول شد. در مورد کتاب پته خزانه، مگر از سوی دیگر اگر به یک نسخهٔ خطی دستی کتاب «پته خزانه» که در نزد اینترنت نشر شده بود ، اگر به همان نسخهٔ خطی دستی از کتاب «پته خزانه» اگر دیده شود، در آنجا در نزد صفحهٔ رقم ۴ از آن نسخه، این چنین کلمه‌ها خوانده شده می‌توانستند: «ورځ و د جمعه ۶ ا و جمادی‌الثانی سنه و
«ورځ و د جمعه ۶ ا و جمادی‌الثانی سنه و ۱۱۴۱ هجری»، که به راستی هم که روز ۱۶ یا شانزدهم ماه جمادی‌الثانی سال ۱۱۴۱ هجری قمری، کدام روز جمعه نه بود، مگر در زبان پشتو، کلمهٔ «او» یعنی «و» یا با معنی «واو ربط» یا با معنیٰ «واو عطف» را می‌فرمودند، و ظاهراً اگر آن نسخهٔ خطی دستی یافت شده اگر یک نسخهٔ دوباره رونوشت شده اگر بود، شاید که رونوشتگر دوباره، شاید که نوشته‌های «۶ او جمادی‌الثانی سنه و (یا «د») ۱۱۴۱ هجری» را شاید که اشتباهاً انگار رقم‌های اشتباهی «۱۶» یا به سان غلط انگار «شانزده» شاید که انگاشته بود، که
به سان غلط انگار «شانزده» شاید که انگاشته بود، که مگر تقویم‌ها و جنتری‌های معاصر الکترونیکی و اینترنتی، به راستی هم که «روز ۶، یا روز ششم، از ماه جمادی‌الثانی از سال ۱۱۴۱ هجری قمری» را یک روز «جمعه» نشان می‌داده‌اند؛ و شاید که آقای پروفیسور عبد الحی حبیبی، شاید که بدون کمترین اندیشه به انگار جعل کاری، مگر همان اشتباه کدام شخص رونوشتگر دوباره کتاب «پته خزانه» را ظاهراً شاید که با امانتکاری نقل و هم آنچنان به چاپ سپرده بود؛ و بناءاً یک امکانِ دفاع از ادعاء صحیح بودن و درست بودن و راستی و حقیقی بودن کتاب «پته