payamvha/North_RAG huggingface dataset:
نژاد قباد ز تخم سیاوش دارد نژاد برو آفرین کرد و بردش نماز برآمد ببالای تند و دراز فرود آمد از اسپ شاه جوان نشست از بر سنگ روشن روان ببهرام گفت ای سرافراز مرد جهاندار و بیدار و شیر نبرد دو چشم من ار زنده دیدی پدر همانا نگشتی ازین شادتر که دیدم ترا شاد و روشن روان هنرمند و بینادل و پهلوان بدان آمدستم بدین تیغ کوه که از نامداران ایران گروه بپرسم ز مردی که سالار کیست برزم اندرون نامبردار کیست یکی سور سازم چنانچون توان ببینم بشادی رخ پهلوان ز اسپ و ز شمشیر و گرز و کمر ببخشم ز هر چیز بسیار مر وزان پس گرایم به
و کمر ببخشم ز هر چیز بسیار مر وزان پس گرایم به پیش سپاه بتوران شوم داغ دل کینه خواه سزاوار این جستن کین منم بجنگ آتش تیز برزین منم سزد گر بگویی تو با پهلوان که آید برین سنگ روشن روان بباشیم یک هفته ایدر بهم سگالیم هرگونه از بیش و کم به هشتم چو برخیزد آوای کوس بزین اندر آید سپهدار طوس میان را ببندم بکین پدر یکی جنگ سازم بدرد جگر که با شیر جنگ آشنایی دهد ز نر پر کرگس گوایی دهد که اندر جهان کینه را زین نشان نبندد میان کس ز گردنکشان بدو گفت بهرام کای شهریار جوان و هنرمند و گرد و سوار بگویم من این هرچ گفتی بطوس
و هنرمند و گرد و سوار بگویم من این هرچ گفتی بطوس بخواهش دهم نیز بر دست بوس ولیکن سپهبد خردمند نیست سر و مغز او از در پند نیست هنر دارد و خواسته هم نژاد نیارد همی بر دل از شاه یاد
کشورهای تازه صنعتی‌شده کشورهای در مرحله گذار از درحال توسعه به جامعه صنعتی‌اند. برای این کشورها اکنون واژه اقتصاد تازه صنعتی‌شده نیز بکار می‌رود. فهرست. در اینجا فهرستی از کشورهای تازه صنعتی‌شده براساس شاخص‌های مختلف ارائه شده است.
جان پلی‌فیر (زادهٔ ۱۰ مارس ۱۷۴۸ م. / ۱۹ اسفند ۱۱۲۶، بنوی، نزدیک داندی، اسکاتلند؛ درگذشت ۲۰ ژوئیه ۱۸۱۹ م. / ۲۹ تیر ۱۱۹۸، ادینبرو، اسکاتلند) زمین‌شناس، فیزیکدان و ریاضیدان اسکاتلندی بود. نام جان پلی‌فیر در دورهٔ روشنگری اسکاتلند در ردیف کسانی که آغازگر آن جنبش بوده‌اند قرار دارد. زندگی. جان پلی‌فیر در سنت اندروز وادینبرا درس خواند و از ۱۸۰۰ استاد دانشگاه ادینبرا بود. او در فیزیک و ریاضی و زمین‌شناسی مطالعه و تحقیق کرد هر چند در هندسه، اصل پلی‌فیر به نام او ثبت شده‌است اما شهرت او بیشتر به دلیل فعالیت‌های
ثبت شده‌است اما شهرت او بیشتر به دلیل فعالیت‌های زمین‌شناسی‌اش است. او در ۱۸۱۹ در ادینبرای اسکاتلند درگذشت. مطالعات. انتشار کتاب اصول هندسه که در بارهٔ هندسه اقلیدسی است نام پلی‌فیر را به خاطر ارائه صورتی از اصل پنجم اقلیدس که امروز کم‌وبیش به همان شکلی که فلی‌فیر طرح کرد و به نام اصل پلی‌فیر شناخته می‌شود در تاریخ تحولات هندسه که در نهایت به ابداع هندسه‌های نااقلیدسی انجامید ماندگار کرد. جان پلی‌فیر پنج سال بعد از درگذشت دوستش جیمز هاتن درک انقلابی هاتن از چرخهٔ زمین شناختی را در کتابی به نام «تصاویر
از چرخهٔ زمین شناختی را در کتابی به نام «تصاویر نظریهٔ هاتنی زمین» ارائه کرد.
بهار پراگ دوره‌ای از گسترش آزادی‌های فردی و اجتماعی در چکسلواکی بود. این دوره از ۵ ژانویه ۱۹۶۸ شروع شده و تا ۲۰ اوت همان سال ادامه داشت. این دوره وقتی به پایان رسید که اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به‌همراه متحدین‌اش در پیمان ورشو (به غیر از رومانی) به چکسلواکی حمله کردند. وضعیت در چکسلواکی. از اواسط دههٔ ۱۹۶۰، اعتراضات مردم چک و اسلواکی به حکومت موجود در چکسلواکی شدت گرفت. این اعتراضات منجر به منصوب شدن الکساندر دوبچک از سوی اصلاح‌طلبان به رهبری حزب کمونیست شد. دوبچک اصلاحاتی را که در وضعیت سیاسی موجود
شد. دوبچک اصلاحاتی را که در وضعیت سیاسی موجود انجام داد سوسیالیسم با سیمای انسانی می‌نامید. اصلاحات دوبچک پشتیبانی و حمایت افراد جامعه از جمله طبقهٔ کارگر را برانگیخت. با این وجود، رهبری شوروی این اصلاحات را تهدیدی به تسلطش بر بلوک شرق و حتی امنیت اتحاد شوروی، می‌دانست. برخلاف دیگر کشورهای اروپای مرکزی و شرقی، روی کار آمدن کمونیست‌های چکسلواکی در سال ۱۹۴۸ حاصل قیامی اصیل و مردمی بود و از این رو خواست اصلاحات به آشوبی مانند انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان نینجامید. با این وجود اقلیت قابل ملاحظه‌ای در حزب حاکم، به‌خصوص
وجود اقلیت قابل ملاحظه‌ای در حزب حاکم، به‌خصوص در رده‌های بالاتر رهبری، با هرگونه کاهش در کنترل حزب بر جامعه مخالف بودند و فعالانه به‌همراه شوروی برای برکناری اصلاح‌طلبان نقشه کشیدند. سیاست اتحاد شوروی. سیاستی که اتحاد شوروی برای تحمیل کردن دولت‌های مشابه شوروی در میان اقمارش در پیش گرفت به نام دکترینِ برژنف یا «اصل حاکمیت محدود»، شناخته می‌شود. دکترین برژنف در واقع عنوانی برای جمله‌ای است که برژنف در جریان کنفرانس براتیسلاوا آن را مطرح ساخت. «هرگاه سوسیالیسم در یک کشور سوسیالیستی در معرض تهدید باشد، حفظ و
در یک کشور سوسیالیستی در معرض تهدید باشد، حفظ و دفاع از ارزش‌های سوسیالیسم در آن کشور به عهده سایر کشورهای سوسیالیست است.» و این سیاستی بود که لئونید برژنف، رهبر شوروی، رسماً ارائه کرد؛ گرچه این سیاست از دوران استالین اعمال می‌شد. این دکترین تا دههٔ ۱۹۸۰ مورد استفاده بود و پس از آن با روی کار آمدن گورباچف، آنچه به شوخی دکترینِ سیناترا نام گرفت، جایگزین آن شد. رهبری اتحاد شوروی ابتدا تلاش کرد که تغییراتی را که در چکسلواکی در شرف وقوع بودند، از راه مذاکره متوقف یا محدود کند. وقتی که این تلاش‌های شوروی
متوقف یا محدود کند. وقتی که این تلاش‌های شوروی بی‌نتیجه ماند، تدارک حملهٔ نظامی آغاز شد. تصرف چکسلواکی. دورهٔ آزادی سیاسی در چکسلواکی در ۱۹۶۸، وقتی‌که ۲۰۰ تا ۶۰۰ هزار سربازان پیمان ورشو و پنج الی هفت هزار تانک کشور را تصرف کردند، به پایان رسید. این اتفاق در شامگاه ۲۰ اوت روی داد. بیشتر ارتش چکسلواکی، یعنی ۱۱ لشکر از ۱۲ لشکر آن، که فرمان‌های پنهانی از پیمان ورشو دریافت می‌کردند، در مرز آلمان غربی به حالت آماده باش قرار گرفته بودند. هجوم شوروی به چکسلواکی در آستانه کنگرهٔ حزب کمونیست چکسلواکی صورت گرفت.
در آستانه کنگرهٔ حزب کمونیست چکسلواکی صورت گرفت. اعضای حزب در نهایت در یک کارخانه کنگره را برگزار کردند و بر برنامهٔ اصلاحات صحه گذاشتند. اما حملهٔ شوروی و پیامدهای ناشی از آن، عملاً ارزش وجودی این کنگره را از بین برد و آن را بیهوده ساخت. پیامدهای تصرف. کشورهای دموکرات غربی، صرفاً به اعتراض لفظی به این رویداد بسنده کردند و در عمل کاری انجام ندادند. با توجه به واقعیت‌های رویارویی اتمی در جریان جنگ سرد، کشورهای غربی نمی‌توانستند در اروپای شرقی به مقابله نظامی با شوروی برخیزند. به‌دنبال تصرف چکسلواکی، سیل
با شوروی برخیزند. به‌دنبال تصرف چکسلواکی، سیل وسیعی از مردم چک (۷۰٬۰۰۰ نفر بلافاصله و ۳۰۰٬۰۰۰ نفر در کل) از این کشور مهاجرت کردند که بیشتر آنان افراد کاردان و تحصیل‌کرده بودند. یک دهه بعد، دوره‌ای مشابه از آزادی سیاسی در چین به قیاس بهار پراگ بهار پکن نام گرفت. منشأ پیدایش اصطلاح. اصطلاح بهار پراگ را در آغاز رسانه‌های غربی ابداع کردند و پس از این‌که این واقعه در سراسر جهان شناخته شد، این اصطلاح به مرور در میان تمامی مردم جهان جا افتاد و در نهایت توسط مردم چکسلواکی هم پذیرفته شد.
چکسلواکی (به چکی: Československo؛ به اسلواکی: Česko‑Slovensko) کشوری در اروپای مرکزی بود که بین سال‌های ۱۹۱۸ تا ۱۹۹۲ میلادی وجود داشت و در نهایت به دو کشور جمهوری چک و اسلواکی تقسیم شد. این کشور در پایان جنگ جهانی اول، با فروپاشی امپراتوری اتریش-مجارستان و با الحاق چهار منطقه موراویا، بوهم، اسلواکی و بخشی از روتنیای کارپات تشکیل شد. مساحت این کشور در سال ۱۹۲۱ میلادی یعنی در ابتدای تأسیس ۱۴۰ هزار کیلومتر مربع و جمعیت آن ۱۳٫۶ میلیون نفر بود. پیش از آغاز جنگ جهانی دوم، پس از واگذاری اجباری بخشی از سرزمین‌های
دوم، پس از واگذاری اجباری بخشی از سرزمین‌های خود به کشورهای همسایه از جمله مجارستان، در نهایت تمامی بخش غربی این کشور به‌عنوان تحت‌الحمایه زیر سلطه آلمان قرار گرفت و در بخش شرقی آن جمهوری مستقل اسلواکی ایجاد گردید. پس از پایان جنگ و شکست آلمان در سال ۱۹۴۵ میلادی، این کشور برای مدتی به اِشغال ارتش سرخ درآمد ولی در نهایت با روی کار آمدن حکومتی کمونیستی استقلال خود را بازیافت. بخش‌هایی از اراضی شرقی این کشور به اوکراین شوروی ملحق شد. اکثریت مردم این منطقه را چک‌ها به همراه اقلیت قابل توجه آلمانی‌زبان‌ها تشکیل
به همراه اقلیت قابل توجه آلمانی‌زبان‌ها تشکیل می‌دادند. در حالی‌که نیمه شرقی این کشور که از اسلواکی و روتنیا تشکیل می‌شد منطقه‌ای کوهستانی و کمتر توسعه‌یافته بود. این کشور جامعه‌ای چند قومیتی و چند زبانی داشت. در سال ۱۹۲۱ حدود ۵۰ درصد کشور را چک‌ها، حدود ۱۶ درصد اسلواک‌ها، بیش از ۲۲ درصد آلمانی، بیش از ۵ درصد مجار، حدود ۴ درصد روتنیایی، بیش از ۱ درصد یهودی و کمتر از ۱ درصد لهستانی بودند. تاریخ. تشکیل این کشور حاصل تلاش طولانی چک‌ها علیه حاکمان اتریشی خود بود. تمرکز صنایع امپراتوری اتریش-مجارستان در این
بود. تمرکز صنایع امپراتوری اتریش-مجارستان در این کشور موجب می‌شد تا از نظر اقتصادی بهترین شرایط را در میان کشورهای جانشین حکومت خاندان هابسبورگ داشته باشد. این کشور در سال‌های بین دو جنگ جهانی از نظر سیاست خارجی متحد فرانسه بود و یک پیمان دفاع مشترک با رومانی و یوگسلاوی را به امضا رسانده بود. با این حال وجود قومیت‌های متعدد رقیب و ملی‌گرا که بازتابی از ضعف درونی امپراتوری هابسبورگ اتریش بود این کشور را به سوی بی‌ثباتی سوق داده بود. قانون اساسی ۱۹۲۰ این کشور که یک دولت کاملاً تمرکزگرا را پیش‌بینی کرده بود
که یک دولت کاملاً تمرکزگرا را پیش‌بینی کرده بود در حل مسئله اقلیت‌های قومی این کشور ناتوان بود. آلمانی‌ها، مجارها، اوکراینی‌زبان‌های روسینیا و حتی اسلواک‌ها به حکومت مرکزی اعتراض داشتند. همین مسئله موجب سقوط این کشور در سال ۱۹۳۸ شد. از سویی آلمانی‌ها خواهان الحاق مناطق مرزی آلمانی‌زبان معروف به سودتنلند به آلمان شده بودند، و اسلواک‌ها نیز خواهان خودمختاری بیشتری بودند. با تجزیه امپراتوری اتریش پس از جنگ جهانی اول، دو سرزمین چک و اسلواکی اختلافات مذهبی خود را ظاهراً کنار گذاشتند و با اتحاد باهم جمهوری
خود را ظاهراً کنار گذاشتند و با اتحاد باهم جمهوری چکسلواکی را تشکیل دادند. چکسلواکی در محاصره دو دولت دشمن؛ آلمان نازی که اتریش را هم به خاک خود ضمیمه کرده بود و مجارستان قرار داشت. قدرت‌های غربی تمایلی به درگیری با آلمان نداشتند و لهستان نیز رابطه خوبی با چکسلواکی نداشت. هیتلر با تهدید به جنگ مناطق آلمانی‌نشین را به تصرف خود درآورد و لهستان و مجارستان نیز بخش‌های دارای اقلیت مَجار و لهستانی را به تصرف خود درآوردند. دولت این کشور به چک-اسلواکی به سه واحد خودمختار بوهم و موراویا، اسلواکی و روسنیا تقسیم شد.
بوهم و موراویا، اسلواکی و روسنیا تقسیم شد. با آغاز جنگ جهانی دوم آلمان بوهم و موراویا را به دولت تحت‌الحمایه خود تبدیل کرد، اسلواکی نیز به عنوان یک دولت متحد آلمان درآمد و روسنیا به مجارستان داده شد. پس از پایان جنگ جهانی حدود ۳ میلیون آلمانی از این کشور اخراج شدند و قراردادی برای انتقال مجارها به مجارستان و انتقال چک‌ها و اسلواک‌ها از آن کشور به چکسلواکی به امضا رسید. جغرافیا. چکسلواکی تا پیش از جنگ جهانی اول حدود ۱۴۰ هزار کیلومتر مربع وسعت و بیش از ۱۳ میلیون نفر جمعیت داشت و با آلمان، لهستان، اتریش،
میلیون نفر جمعیت داشت و با آلمان، لهستان، اتریش، مجارستان، و رومانی همسایه بود. چکسلواکی پس از جنگ جهانی دوم از کشورهای کوهستانی اروپای مرکزی واقع بین آلمان و لهستان و اتریش و مجارستان و شوروی (اوکراین) که دارای ۱۲۷٬۹۰۰ کیلومتر مربع مساحت و ۱۵٬۶۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت بود. این کشور حکومت جمهوری داشت. پایتخت آن پراگ (پراها) بود و شهرهای معتبر و صنعتی این کشور برنو و پیلسن و براتیسلاوا نام داشتند. کشاورزی و صنعت. پایهٔ اقتصاد چکسلواکی بر کشاورزی و صنعت استوار بوده‌است. محصولات گندم، چغندرقند، کتان، شاهدانه و دیگر
محصولات گندم، چغندرقند، کتان، شاهدانه و دیگر فراورده‌های کشاورزی در آن کشور بسیار و به حد وفور بوده‌است. این کشور منابع زغال‌سنگ، لینییت، آهن، مس، نقره و اُورانیوم داشت و در صنعت ذوب فلزات، فلزکاری، اسلحه سازی و نیز در صنایع مکانیکی ازقبیل ساخت اتومبیل و سایر وسایل نقلیهٔ موتوری، ماشین‌های نساجی و چرم‌سازی قوی و نیرومند و پرمایه بود و در ردیف ممالک صنعتی درجهٔ اول اروپا قرار داشت.
دکترین سیناترا نامی است که گنادی گراسیموف، سخنگوی وزارت خارجه شوروی، در سال ۱۹۸۹ به سیاست جدید شوروی در رفتار با کشورهای کمونیست اروپای شرقی داد. این سیاست به این کشورها خودفرمانیِ خود را می‌داد و در مقابلِ دکترین برژنف قرار داشت که در صورت خطر دیدن کشورهای سوسیالیسم به کشورهای سوسیالیسم دیگر اجازهٔ دخالت می‌داد. گراسیموف در مصاحبه با برنامه تلویزیونی آمریکا به نام «صبح به خیر آمریکا» و در توضیح سخنرانی دو روز پیشتر ادوارد شواردنادزه وزیر خارجه شوروی گفت «اکنون دکترین ما دکترین فرانک سیناترا است. او آهنگی
دکترین ما دکترین فرانک سیناترا است. او آهنگی دارد که می‌گوید "من کار را به شیوه خودم کردم". بنابراین هر کشوری به "شیوه خودش" تصمیم می‌گیرد که از چه راهی برود.» استالین در راستای این دکترین می‌گفت: «نگاهِ ما به خودفرمانی باید براساس سود و زیانِ سوسیالیسم باشد. اگر این مولفه به نفع سوسیالیسم (الحاق منطقه و جمهورِ نام‌برده به شوروی) است، آن را به رسمیت بشناسیم و اگر به ضررِ سوسیالیسم (جدایی بخشی از خاکِ شوروی) است، آن را به رسمیت نشناسیم.» او این تغییرِ موضع را «نگاهِ دیالکتیکی» می‌نامید.
تکریت (عربی: تکریت) نام شهری است در کشور عراق واقع در ۱۴۰ کیلومتری شمال غربی بغداد و بر کرانه رود دجله (۳۴٫۶۱° شمالی، ۴۳٫۶۸° شرقی). تکریت مرکز استان صلاح‌الدین عراق است و جمعیت آن در سال ۲۰۰۲ در حدود ۲۶۰٬۰۰۰ نفر برآورد شده‌است. بیشتر جمعیت تكريت اعراب اهل سنت هستند. پیشینه. نام تکریت، به عنوان تیگریس نخستین بار در «گزارش سقوط آشور» و به عنوان پناهگاهی برای نبوپلسر شاه بابِل در جریان حمله‌هایش به شهر آشور در ۶۱۵ پیش از میلاد ذکر شده‌است. مقدسی گوید در این شهر پارچه‌های پشمی خوب به عمل می‌آورند و در حوالی
شهر پارچه‌های پشمی خوب به عمل می‌آورند و در حوالی آنجا کنجد فراوان می‌روید. حمدالله مستوفی نیز می‌گوید 《از تکریت خربزه نیکو باشد، گویند که در یک سال سه نوبت زرع کنند...》 تکریت را زادگاه صلاح‌الدین ایوبی، رهبر بزرگ کرد تبار مسلمانان علیه صلیبیون دانسته‌اند. صدام حسین، رئیس‌جمهور پیشین عراق هم در همین شهر به دنیا آمده‌است. جنگ داخلی. در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۴ در طی حمله به شمال عراق، داعش کنترل این شهر را در دست گرفت. ساعاتی پس از آن ارتش عراق حملاتی برای بازپس‌گیری شهر انجام داد که منجر به درگیری‌های شدیدی در شهر شد.
انجام داد که منجر به درگیری‌های شدیدی در شهر شد. در کشتار اسپایکر ۱۲ ژوئن ۲۰۱۴، حداقل ۱۵۶۶ نفر از افراد نیروی هوایی عراق در تکریت به قتل رسیدند. در ۳۱ مارس ۲۰۱۵ ارتش عراق توانست تکریت را از نیروهای داعش پس بگیرد. در آزادی تکریت نیروهای شبه نظامی شیعه نزدیک به ایران معروف به حشد الشعبی به همراه تعدادی از نیروهای ایرانی سپاه قدس نیز حضور داشتند. مردم. تکریت قبل از اسلام مرکز مسیحیان یعقوبی بود. نخستین بار در سال ۱۳ قمری پای مسلمانان به این شهر باز شد. در قرن هفتم قمری نیز هلاکو مسیحیان شهر را قتل‌عام کرد و
هفتم قمری نیز هلاکو مسیحیان شهر را قتل‌عام کرد و کلیسای آنان را در اختیار مسلمانان گذاشت. ابن حوقل در قرن چهارم نیز می‌گوید اکثریت اهالی تکریت مسیحی می‌باشند و صومعه‌ی بزرگی در آن شهر دارند. امروزه اکثریت مردم شهر تکریت اعراب و اقلیتی نیز از کردها و ترکمان هستند، مردم تکریت مسلمان و از مذهب اهل سنت هستند.
استان صلاح‌الدین (به کردی: پارێزگای سەلاحەددین) یکی از استان‌های کشور عراق است و اکثریت جمعیت آن از اهل سنت هستند. تاریخچه. این استان را به نام صلاح‌الدین ایوبی از رهبران مسلمان کُردتبار مربوط به سده دوازدهم میلادی نامگذاری کرده‌اند. جغرافیا. مرکز این استان شهر تکریت است ولی شهر سامرا که به مراتب از تکریت بزرگ‌تر است، تا قبل از فروپاشی صدام مرکز این استان بود. مساحت و جمعیت. مساحت این استان ۲۴٬۷۵۱ کیلومتر مربع است و جمعیت آن در سال ۲۰۰۳ برابر با ۱٬۱۴۶٬۵۰۰ نفر بود.
عباس بیکس شاعر ، رپر(به کوردی: şêrko Bêkes یاعباس بیکس) (زادهٔ ۱۱ آبان۱۳۸۱) در سلیمانیهکردستان عراق – در چهارم اوت۲۰۱۹ در سوئد) شاعر معاصر کرد بود که در سال ۱۹۸۸ ازسوی انجمن قلم سوئد، برندهٔ جایزه کورت توخولسکی () شد. از وی بالغ بر ۳۸ دیوان شعر چاپ شده‌است. سروده‌های وی به زبان کردی هستند. او فرزند فایق بیکس از شاعران مبارز و شناخته شده کرد بود. زندگی‌نامه. شیرکو بیکس در سال ۱۹۴۰ در شهر سلیمانیه کردستان عراق به دنیا آمد. پدرِ وی شاعر ملی کُرد «فایق بیکس» بود. تحصیلات ابتدایی را در سلیمانیه و هنرستان فنّی را
تحصیلات ابتدایی را در سلیمانیه و هنرستان فنّی را در بغداد به پایان رساند. در هفده سالگی نخستین شعرش را منتشر کرد. سال ۱۹۶۴ به جمع شورشیان پیوست و در ایستگاه رادیویی به فعالیّت پرداخت. سال ۱۹۶۸ نخستین دفتر شعرش را (پرتو شعر) منتشر کرد. سال ۱۹۷۰ به همراه جمعی از نویسندگان و شاعران کُرد بیانهٔ روانگه (دیدگاه) را حول محور ضرورت تحوّل و نوگرایی در شعر کُردی منتشر ساخت. سال ۱۹۷۴ برای دوّمین بار به شورشیان پیوست و پس از شکست قیام در ۱۹۷۵ به شهر رُمادیه تبعید شد. پس از بازگشت به سلیمانیه در اداره آب به کار گرفته
پس از بازگشت به سلیمانیه در اداره آب به کار گرفته شد. اواخر سال ۱۹۸۴ برای سومین بار به شورشیان پیوست. سال ۱۹۸۶ به ایران سفر کرد و از آنجا راهی سوریه شد، سپس به دعوت انجمن حقوق بشر به ایتالیا رفت و برای نخستین بار در شهر فلورانس و در جمع دوستدارانِ شعرش، به شعرخوانی پرداخت. سال ۱۹۸۸ جایزه خانه قلم سوئد کورت توخولسکی به وی اعطا شد و از سوی کشور سوئد به عنوان پناهنده سیاسی پذیرفته شد و در آنجا اقامت گزید. در فاصله سالهای ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۱ ده‌ها مراسم شعرخوانی در کشورهای مختلف برگزار کرد. سال ۱۹۹۱ پس از قیام سراسری
مختلف برگزار کرد. سال ۱۹۹۱ پس از قیام سراسری مردم عراق در کنگره گروهه‌های اپوزیسیون عراقی در بیروت شرکت کرد و ماه اکتبر همان سال به کُردستان برگشت. سال ۱۹۹۲ به عنوان نماینده به پارلمانِ تازه تأسیس کردستان عراق راه یافت. بعدها به عنوان وزیر فرهنگ کردستان منصوب شد. در نوامبر ۱۹۹۳ در اعتراض به پایمال شدن دموکراسی و حقوق مردم، از مقام وزارت کناره‌گیری کرد. سال ۱۹۹۸ به همراه تنی چند از ادیبان و روشنفکران کُرد، مؤسسه انتشاراتیِ سه‌رده‌م (عصر) را بنیاد نهاد و تا پایان عمر سرپرستی آن را به عهده داشت. اشعار شیرکو
پایان عمر سرپرستی آن را به عهده داشت. اشعار شیرکو از سال ۱۹۸۸ تحت عنوان شعر معاصر کُرد در کتاب‌های درسیِ دبیرستانهای ایالات متحده و کانادا گنجانده شده‌است. وی عضو کانون نویسندگان کُردستان و سوئد بود. گزیدهٔ اشعارِ شیرکو بیکس به بسیاری از زبان‌های دنیا، از جمله انگلیسی، فرانسوی، ایتالیایی، سوئدی، دانمارکی، مجاری، آلمانی، عربی، ترکی و فارسی ترجمه شده‌است. سال ۲۰۰۱ جایزهٔ شعر پیره‌مێرد (پیرمرد)، شاعر بزرگ کُرد به وی اعطا شد. شیرکو روز چهارم اوت ۲۰۱۳ (مصادف با ۱۳ مرداد ماه ۱۳۹۲) در استکهلم درگذشت، پیکر او به
۱۳ مرداد ماه ۱۳۹۲) در استکهلم درگذشت، پیکر او به عنوان اولین وزیر فرهنگ کردستان عراق با تشریفات رسمی به کردستان برگردانده و بنا به وصیّتش در پارک آزادی شهر سلیمانیه به خاک سپرده شد. زندگی شیرکو تقریباً هم‌زمان با سرآغاز شعر نو در ادبیات کُرد بوده، او و هم‌قطارانش توانستند در این مدت کوتاه شعر کُردی را به مرزهای تازه‌ای از ادبیات جهانی برسانند. سید علی صالحی از شاعران مطرح معاصر و دبیر کانون نویسندگان ایران در مورد وی چنین می‌گوید: «شیرکو بی‌کس بلندآوازه‌ترین نام و شاعر جهانی کُرد تبار است که او را در ردیف
نام و شاعر جهانی کُرد تبار است که او را در ردیف شاعرانی چون فدریکو گارسیا لورکا، ناظم حکمت، یانیس ریتسوس، پابلو نرودا، آدونیس (شاعر) و محمود درویش می‌دانند اما برای من سفیر ستارگان شهید و اندوه‌سرای زندگان عذاب‌دیدهٔ کردستان است.» از جمله دفترهای شعر این شاعر می‌توان از "دو سرود کوهی"، "عقاب"، "رودبار"، "گرگ و میش"، "آفات"، "عطشم را شعله فرومی‌نشاند"، "دره پروانه‌ها"، "صلیب، مار و روز شمار یک شاعر" و "سایه" نام برد که به زبان‌های فرانسوی، ایتالیایی، سوئدی، عربی ترجمه و چاپ شده‌اند. در ایران نیز در
سوئدی، عربی ترجمه و چاپ شده‌اند. در ایران نیز در مجموعه‌هایی از او همچون منظومه بلند دره پروانه (ده‌ربه‌ندی په‌پووله)" و آزادی، این واژه بی‌آبرو" با همت محمد رئوف مرادی ترجمه و به چاپ رسیده‌است. شیرکو بیکس چندین بار از طرف ملا کریکار از روحانیان دینی کردستان عراق، که در سال ۱۹۸۶ گروه «انصار الاسلام» را تشکیل داد، به خاطر شعرهای هنجارشکن ضد اسلامیش مورد تهدید قرار گرفت. از وصیت‌نامه شیرکو بیکس: "نمی‌خواهم در هیچکدام از تپه‌ها و گورستان‌های مشهور شهر به خاک سپرده شوم. اول به خاطر اینکه جای خالی ندارند و دوم
شوم. اول به خاطر اینکه جای خالی ندارند و دوم اینکه من جاهای شلوغ را دوست ندارم. من می‌خواهم اگر شهرداری شهرمان اجازه دهد پیکر مرا در جوار تندیس شهدای ۱۹۶۳ سلیمانی به خاک بسپارند زیرا فضای آنجا لذت بخش تر است و نفسم نمی‌گیرد." این شاعر بزرگ کرد در وصیت‌نامه‌اش افزوده‌است: "من دوست دارم پس از مرگم نیز همدم همشهریان و صدای موسیقی و رقص و زیبایی‌های این پارک باشم. کتابخانه و دیوانهای اشعار و عکس‌هایم را نیز به کنار مزارم ببرید. یک کافی شاپ و باغچه‌ای کوچک هم در نزدیکی مزارم درست شود تا شاعران، نویسندگان و
در نزدیکی مزارم درست شود تا شاعران، نویسندگان و دختران و پسران عاشق به بهانه آن مهمان من باشند. دوست دارم از حالا این صحنه‌ها را مانند یک رؤیا ببینم." بیکه س همچنین عنوان کرده‌است: "می‌خواهم هم‌زمان با صدای دلنواز آواز الاویسی ماموستا علی مردان و سرود ”خدایا وطن را آباد کن” و درحالیکه پیکرم در پرچم کردستان پیچیده شده به خاک سپرده شوم. می‌خواهم در مراسم خاکسپاری موسیقی نواخته شود و تابلوی هنرمندان شهرم در داخل بنای مزارم نصب شود. می‌خواهم پس از مرگم جایزه‌ای ادبی سالانه‌ای به نام «بیکه س» به زیباترین دیوان
ادبی سالانه‌ای به نام «بیکه س» به زیباترین دیوان شعر منتخب آن سال اهداء شود و هزینه آن نیز از آنچه به ارث می‌گذارم پرداخت شود. سبک و تأثیرگذاری. سید علی صالحی در گفتگویی که به مناسبت درگذشت شیرکو انجام گرفت و در روزنامه آرمان ایران چاپ شد گفت: جنس وجودی بیکس، کرانه ناپذیری بود. انگار بعضی‌ها (انگشت‌شمار) هم از نخست «اقیانوس» به دنیا می‌آیند. شیرکو از این سلسله منحصر به فرد بود. هزار و یک دست برای نوشتن داشت، درست مثل ناظم حکمت، مثل یانیس ریتسوس. این سلسله یعنی «جوهرکار»! شیرکو می‌گفت: «در ایام تبعید به
یعنی «جوهرکار»! شیرکو می‌گفت: «در ایام تبعید به جنوب عراق پی دمپایی بودم بروم دنبال کاری، نفهمدیم کی با زغال دیوار خانه را غرق شعر کردم، کارم یادم رفت». فوران بی‌وقفه واژه‌ها.. ! این عطیه عظیمی است که قسمت هر کسی نمی‌شود. شیرکو بیکس از ۱۷ سالگی (چاپ اولین دفتر- مهتاب شعر) تا ۷۲ سالگی-موسم الوداع- یعنی طی ۵۵ سال کار نوشتن، در هیچ شرایطی تن به نومیدی، خنثی زدگی، رکود، تکرار و خستگی نداد. پایان‌ناپذیر می‌نمود، ذهن جوشان مهار ناپذیر همین است. ستاره بی‌افول که ظلمت هیچ شبی چشم‌هایش را نبوسید. می‌دانید چه میراثی
هیچ شبی چشم‌هایش را نبوسید. می‌دانید چه میراثی در پی گذاشته‌است؟! هفت هزار صفحه شعر، نمایشنامه، ترجمه و…(سوای مصاحبه‌های همه سویه او). چه درکمیت و چه در کیفیت، شیرکو یک پدیده بود، در بعضی مسائل ما هرگز نمی‌توانستیم کنار یکدیگر بایستیم، اما با این وصف برادر بودیم. آدمیزادی اقیانوس‌وار که به شدت عاشق زحمتکشان بود، برادر مبارزان بود، همدل اهل تعهد و چنان عاطفی که تو گویی همان کودک هفت ساله در سلیمانیه فقیر است که پی نان برای مادر و خواهران خویش است. یکبار در دفتر خودش در سلیمانیه هم اشک در چشم داشت هم لبخندش
خودش در سلیمانیه هم اشک در چشم داشت هم لبخندش محو نمی‌شد. تند تند زد روی میز: «مادرم هشتاد سال دارد، مثل شیر سوار هواپیما شد، تو آسمان است، می‌رود آمریکا پیش خواهرم. چقدر رنج کشید این زن… !» شیرکو می‌گفت: «هر وقت مادرم خواب می‌دید، می‌دانستم دارد از دلتنگی دق می‌کند!» و یک جمله، یک عبارت محشر داشت؛ اولین بار، در همین «دربند» تهران، سایه کوه گفت: «ماشاعران… سراسر این سیاره و سراسر تاریخ، از یک خانواده خاص هستیم. همه مثل هم!» کودکی و معصومیت خاصی داشت. از هر نوع خشونت بیزار بود، شاعر صلح بود؛ شاعر آزادی که
نوع خشونت بیزار بود، شاعر صلح بود؛ شاعر آزادی که عجیب… تو گویی به هر چیزی که نگاه می‌کرد، شعری در آن می‌یافت و هزار شکار و هزار کشف. مثل نرودا که از سنگ‌های لب دریا هم نمی‌گذشت. شاعران خلاق این جهانی که «سوبژه» را برای اهل آه و ناله باز گذاشتند. واقعیت در شعر این شاعر بزرگ خود «شعر» بود و شعر؛ عین «واقعیت». با آن که شعر شیرکو، اساساً شعر «شهری» و «تکنو» نیست اما در همین جهان پاستورال و شبانی وبی‌حصر و بی‌استثنا «ابژه» نقش اصلی را به عهده دارد. در یک‌کلام او یکی از بزرگ‌ترین راوی‌های رؤیای انسان معاصر است.
یکی از بزرگ‌ترین راوی‌های رؤیای انسان معاصر است. انسانی که زبان‌اش در شهر به بند درآمده اما ذهن‌اش همچنان درگیر دنیای روستا و شرایط شبانی است. نمونه اشعار شیرکو بیکس. با من بیامیز ای دختر خاکستر و ای سرزمینِ آفات که از شرقِ سرت شمع و بخورِ مرگم را می‌سوزانند، که از شرق تنت شعر و شراره و سرودم را شکنجه می‌دهند. من صلیبی مار به تن تنیده‌ام من نفرینی ایزدی ام من سه میخِ روییده‌ام من از الفبای سنگ از الفبای برف از الفبای شبنم از الفبای شعله… من از تخمِ افسانه سر برآورده‌ام… روییدن از خاکستر. از آن صبحدم که
سر برآورده‌ام… روییدن از خاکستر. از آن صبحدم که مغرب زاده شد شبی سیاه بود از آفتاب آن روز طالعی سنگین سر برآورد از مصیبت تنهایی زاده شد و از بیست و چهارِ نیسان پاییزی گوژ پشت سر برآورد زمانه‌ای پیر و پکیده ورد زبانش سرزمینی دارم از همان کودکی هلهله‌ها از آن چوبه‌های دار بود کوچ شناسنامه اش بود و ظلم پارویش ودرخت‌هایش زخم شمشال داشتند جغرافیای زنان شوهر مرده شهر زنان شوهر مرده خیابان زنان شوهر مرده حدود آنجا بود پروانهٔ کشتهٔ باران آیینهٔ شکستهٔ چهره ها نوازشگر پیچک ! سرزمینی دارم که از دود به هم پیوسته‌است
پیچک ! سرزمینی دارم که از دود به هم پیوسته‌است دود چهارپاره شدن دود توتون سیگارهای پیچ دود بیغوله دود دستبند ها! از دریچهٔ سیاه هر کدامشان که نگاه کنی جنگلِ جیغش شاخه‌ای از مصیبت و ییلاقِ اشکی ست که گرداب شیونش از دور پیداست سرزمینی دارم شبیه هیچ‌کجا نیست شبیه هیچ گریهٔ دیگری و مانند هیچ سوختن دیگری نیست آسیابش می‌کنند خس و خاشاک دردهایش را به باد شمشیر به باد زره پوش و هواپیما می‌دهند تا هر آنچه که آنجا افسانه است بازگردد تا این هیزم خشک صنوبری شود و بازگردد تا دوباره استخوان و جنازهٔ میان این آتش به هم
تا دوباره استخوان و جنازهٔ میان این آتش به هم آمیزد و تکه‌تکه این جسد هم سر پا بایستد رو به تمام جهان می‌گوید من کوردستانم! من سرزمینی دارم طلسم شده در قلادیز کشته می‌شود اما درآمد دوباره زنده می‌شود در حلبچه سرش را می‌زنند اما در کرکوک زندگی می‌کند در اربیل که بر دارش می‌کشند در ارومیه برمی‌خیزد سرزمینی دارم هفت بند دارد که از تمام سرزمین‌ها بیشتر است. آثار ترجمه شده به فارسی. ترجمه آثار شیرکو بیکس به زبان فارسی، به ترتیب چاپ اول:
سرگئی میخائیلویچ آیزنشتاین (۲۳ ژانویه ۱۸۹۸ – ۱۱ فوریه ۱۹۴۸) کارگردان، تئوریسین سینما و تدوین‌گر، از "پایه‌گذاران مکتب مونتاژ" اهل اتحاد جماهیر شوروی بود. زندگی‌نامه. او در ریگا پایتخت لتونی (در آن زمان بخشی از امپراتوری روسیه در استان لیوونی) به دنیا آمد. پدرش - میخائیل اسیپوویچ آیزنشتاین - پدری آلمانی‌تبار (پدر او اسیپ آیزنشتاین، یک یهودی آلمانیِ به مسیحیت گرویده بود) و مادری سوئدی‌تبار داشت. مادرش - یولیا ایوانوا کنتسکایا - از یک خانوادهٔ مسیحی ارتدکس روس بود. پدرش سرمعمار شهر ریگا بود. او در ۷ سالگی به
بود. پدرش سرمعمار شهر ریگا بود. او در ۷ سالگی به همراه مادرش به پترزبورگ آمد. تنها فرزند خانواده بود و تنها همدمش در دوران کودکی زنی بود که از او پرستاری می‌کرد. در ۶ سالگی و در سفری که با پدر و مادرش به پاریس داشت برای اولین بار با سینما آشنا شد. از همان کودکی به نقاشی علاقه زیاد داشت و تا پایان عمر هم این علاقه از بین نرفت. در ۱۱ سالگی پدر و مادرش از هم جدا شدند، مادرش پترزبورگ را ترک کرد و او توسط بستگان پدرش بزرگ شد. در ۱۹۱۵ (۱۷ سالگی) به خواست پدرش به انستیتو مهندسی عمران شهر پتروگراد وارد شد تا شغل