payamvha/North_RAG huggingface dataset:
که مساحت آن حدود ۷۸۰۰۰ هکتار است و بیشتر درغرب کامیاران و جنوب سنندج واقع شده‌اند. از دیگر جاذبه‌های طبیعی استان: مردم‌شناسی. قومیت. شهروندان اصلی استان کردستان کُرد هستند و استان کردستان یکی از استان‌های کردنشین در غرب ایران است. طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به‌سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان شهروندان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظرسنجی نمونه‌گیری شد در استان کردستان به قرار زیر بوده است: ۹۶/۸٪ کُرد،
استان کردستان به قرار زیر بوده است: ۹۶/۸٪ کُرد، ۰٫۶٪ فارس، ۱/۳٪ آذری، ۱٫۲٪ سایر و ۰٫۱٪ بدون جواب. زبان. اکثریت مردم استان کردستان به زبان کُردی با گویش‌های مختلف صحبت می‌کنند. در استان کردستان گویش‌های سورانی، هورامی و کردی جنوبی تکلم می‌شود. پر تکلم‌ترین گویش کردی در استان کردستان «سورانی» است که لهجه‌های اردلانی، سقزی، جافی، مکریانی و بابانی از این گویش در این استان تکلم می‌شود. همچنین کردی جنوبی با گویش گروسی در شهرستان‌های بیجار و قروه، و هورامی در شهرستان‌های مریوان، سنندج، سروآباد، کامیاران و قروه
مریوان، سنندج، سروآباد، کامیاران و قروه نیز در استان کردستان تکلم می‌شود. علاوه بر زبان کردی، اقلیتی از گویشوران فارسی‌زبان و ترک‌زبان نیز در استان کردستان زندگی می‌کنند. ترک‌زبانان آذری کردستان در شهرستان‌های بیجار و قروه زندگی می‌کنند. جمعیت. جمعیت استان کردستان بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ برابر یا ۱،۶۰۳،۰۱۱ نفر بوده است. از این میزان ۳۵ درصد در روستا و ۶۵ درصد در شهرها زندگی می‌کنند. تراکم نسبی جمعیت معادل ۵۲٫۱ نفر در کیلومتر مربع است. متراکم ترین و پر جمعیت ترین شهرستان نیز، شهرستان
متراکم ترین و پر جمعیت ترین شهرستان نیز، شهرستان سنندج می‌باشد. دین و مذهب. اکثریت مردم این استان، مسلمان اهل تسنن و شافعی مذهب هستند و در انجام آداب و مناسک دینی از فقه شافعی پیروی می‌کنند. همچنین گروهی نیز پیرو مذهب تشیع هستند که اکثریت آن‌ها در شرق استان سکونت دارند. علاوه بر این گروه‌های کوچکی نیز با پیروی از سایر ادیان همچون یهودی، مسیحی، یارسان، بهائی و مذاهب دیگر در این استان زندگی می‌کنند. فرهنگ. کتابخانه‌ها. بر اساس آمار ۱۴۰۳ در استان کردستان ۵۵ کتابخانۀ عمومی وجود دارد. از این تعداد یک باب
۵۵ کتابخانۀ عمومی وجود دارد. از این تعداد یک باب کتابخانۀ مرکزی استان، یک باب کتابخانۀ مرکزی شهرستان قروه، ۱۶ باب کتابخانۀ روستایی، و ۳۷ باب نیز کتابخانه‌های عمومی شهری است. علاوه بر این ۲۶ کتابخانۀ مشارکتی با سایر ارگان‌های همچون ادارۀ کل زندان‌های استان، کمیتۀ امداد و ارتش در استان کردستان مشغل فعالیت هستند. مساحت زیربنای کل کتابخانه‌های عمومی استان کردستان ۲۶ هزار متر و تعداد کل کتاب‌های این کتابخانه‌ها نزدیک به ۹۰۰ هزار جلد است. تعداد اعضای فعال کتابخانه‌های عمومی نزدیک به ۵۰ هزار نفر و تعداد مراجعان
عمومی نزدیک به ۵۰ هزار نفر و تعداد مراجعان آن‌ها حدود ۲۰۰ هزار نفر است. بر اساس آمار ۱۴۰۳ در استان کردستان به ازای هر ۱۰۰ نفر کمتر از ۲ متر فضای کتابخانه‌ای وجود دارد، این درحالی است که میانگین کشوری به ازای هر ۱۰۰ نفر ۸ متر است. همچنین در استان کردستان به ازای هر ۲ نفر یک جلد کتاب در کتابخانه‌های عمومی وجود دارد، در حالی که می‌باید به ازای هر نفر ۴ جلد کتاب در کتابخانه‌ها موجود باشد. علاه بر این ۱۰ شهر شویشه، بلبان‌آباد، مالوجه، چناره، پیرتاج، توپ‌آغاج، زرینه، هزارکانیان و سُنَتَه تا سال ۱۴۰۳ فاقد
زرینه، هزارکانیان و سُنَتَه تا سال ۱۴۰۳ فاقد کتابخانۀ عمومی بوده‌اند. تئاتر. هفت جشنوارۀ تئاتر در استان کردستان برگزار می‌شود که عبارت‌اند از جشنوارۀ تئاتر تک‌نفرۀ کامیاران، جشنوارۀ بین‌المللی تئاتر خیابانی مریوان، جشنوارۀ بین‌المللی تئاتر کردی سقز، جشنوارۀ تئاتر طنز دیواندره، جشنوارۀ تئاتر عروسکی بیجار، جشنوارۀ تئاتر استانی و جشنوارۀ سراسری تئاتر بسیج. موسیقی. استان کردستان یکی از مراکز موسیقی در ایران و کردستان به شمار می‌رود. موسيقى كُردى گونه‌ای دیرینه از موسیقی است که با زندگى روزمرۀ مردم كُرد عجين
از موسیقی است که با زندگى روزمرۀ مردم كُرد عجين شده است. این گونۀ‌موسیقی در طول تاریخ از نظر شكل و مضمون تنوع یافته است. بيشتر نقاط استان كردستان نواها و نغمه‏‌هایی ویژۀ خود دارند که علاوه بر زندگی روزمره، در مراسم خانوادگی، سیاسی، حماسى، سو‌ها، جشن‌ها و آیین‌های مذهبی آنان نواخته می‌شود. در تاریخ ۹ آبان ۱۳۹۸ شهر سنندج مرکز استان کردستان از طرف یونسکو به‌عنوان یکی از شهرهای خلاق موسیقی به عضویت شبکۀ شهرهای خلاق درآمد. معماری. در ۲۴ بهمن ۱۴۰۳ هم‌زمان با برگزاری هجدهمین نمایشگاه گردشگری تهران، انجمن مفاخر
هجدهمین نمایشگاه گردشگری تهران، انجمن مفاخر معماری ایران با همکاری انجمن روابط عمومی ایران طی مراسمی استان کردستان را به عنوان «استان منتخب معماری در سال ۱۴۰۴» معرفی کرد. سینما. نمایش فیلم در سنندج پیش از افتتاح رسمی نخستین سالن، از سال ۱۳۲۰ در مکان «باغ ملی» (سه‌راه طالقانی کنونی) با دستگاه آپارات سیار بر روی زمین و بدون صندلی در کنار حوض باغ ملی آغاز شد. نخستین سینمای رسمی سنندج، «سینما فردوسی» بود که در زمین باشگاه قدیم ارتش (بان باشگاه) با آپارات زغالی، در سالنی با ظرفیت ۲۰۰ نفر، به نمایش فیلم‌های هندی
در سالنی با ظرفیت ۲۰۰ نفر، به نمایش فیلم‌های هندی و مصری به صورت صامت می‌پرداخت. هم‌اکنون در این شهر دو سالن سینما به نام بهمن و سینما شیدا فعالیت می‌کنند. همچنین بزرگ‌ترین سینمای روباز جهان با با پرده‌ای در ابعاد ۱۲×۲۵ متر و گنجایش ۱۰ هزار نفر در پارک جنگلی آبیدر سنندج واقع است. صدای فیلم‌های این سینما از طریق موج اف‌ام رادیو در هر مکان از پارک جنگلی آبیدر قابل دریافت است. در فصل تابستان هر شب ساعت ۲۱ یک فیلم در این سینما اکران می‌شود. صنایع دستی. صنایع دستی استان کردستان شامل نازک‌کاری چوب، قالی‌بافی،
دستی استان کردستان شامل نازک‌کاری چوب، قالی‌بافی، گلیم‌بافی، نساجی سنتی، زیورآلات و سازهای سنتی به‌ویژه دف است. استان کردستان از دیرباز یکی از حوزه‌های اصلی بافت فرش در ایران بود و قالی دستبافت سنندج و بیجار از شهرت بسیاری برخوردار است. در سال ۱۳۰۲ فرش دستبافت سنندج و بیجار به ثبت جهانی رسید. بر اساس آماری که در سال ۱۴۰۳ اعلام شده، ۱۸۵ واحد تولیدی فرش به‌صورت متمرکز و نیمه متمرکز درحال فعالیت هستند که سالانه نزدیک به ۱۶۰ تا ۱۸۰ هزار متر مربع فرش تولید می‌کنند. همچنین تعداد بافندگان فرش در استان کردستان
همچنین تعداد بافندگان فرش در استان کردستان نزدیک به ۹۰ هزار نفر تخمین زده می‌شود؛ با این وجود ۵۰ هزار نفر از آنان که در قالب تعاونی‌های فرش فعالیت می‌کنند شناسایی شده‌اند و از این میزان نیز تنها ۱۲ هزار بافنده تحت پوشش بیمۀ تأمین اجتماعی قرار داشته‌اند. آئین‌ها و مراسم. مراسم پیر شالیار در روستای اورامان‌تخت (هورامان) کردستان، هر سال دو بار در نیمه بهار و نیمه زمستان برگزار شده و عروسی «پیر شالیار» در سه روز جشن گرفته می‌شود. مقبره پیر شالیار که از موبدان عبدالقادر گیلانی بوده است در انتهای جاده آسفالته
عبدالقادر گیلانی بوده است در انتهای جاده آسفالته اورامان قرار دارد. این مراسم شامل ذبح دام قربانی، دف‌زنی، نوعی رقص، خوردن آش، شب‌نشینی و خواندن شعر و دعا است. شروع مراسم روز چهارشنبه است که سه روز به طول می‌انجامد. ورزش. پیست اسکی وزنه. پیست اسکی «وزَنه» که در دامنه شمالی کوه وزنه و به طرف روستای خاپوره‌ده قرار گرفته است از قله با ارتفاع ۲۷۰۰ متر شروع و به سمت پایین و با شیب بسیار مناسب تا ارتفاع ۲۰۰۰ متر امتداد می‌یابد طول این مسیر به ۱۵۰۰ متر می‌رسد و اختلاف ارتفاع آن از ابتدا تا انتهای پیست به ۷۰۰ متر
ارتفاع آن از ابتدا تا انتهای پیست به ۷۰۰ متر می‌رسد. از آنجا که ارتفاعات گردنه خان و خصوصاً کوه وزنه با آغاز اولین بارش‌های پاییزی و تقریباً از اواسط آبان ماه سفیدپوش می‌شود می‌توان آذر ماه را شروع فصل اسکی در کوه وزنه به حساب آورد که با ماندگاری برف قابل اسکی تا اواسط اردیبهشت می‌توان حداقل برای ۵ ماه از سال که کاملاً سفیدپوش است در آن اسکی کرد به‌طوری که طی بازدیدهای به‌عمل آمده عمق برف در اواخر فرودین ماه در تمام طول پیست بیش از یک متر بوده است. پیست اسکی وزَنه سقز در سال ۱۳۸۴ از لحاظ دارا بودن شرایط یک
وزَنه سقز در سال ۱۳۸۴ از لحاظ دارا بودن شرایط یک پیست استاندارد به تأیید کارشناسان فنی فدراسیون اسکی کشور رسید. این پیست از لحاظ شرایط آب هوایی و خصوصیت برفگیر بودن جزو مناطق ممتاز ایران به حساب می‌آید اما درحال حاضر هیئت اسکی سقز به علت نبود امکانات اختصاصی اسکی ازجمله تله کابین و تله اسکی در این پیست، فقط قادر به ارائه امکانات تمرینی-آموزشی برای اسکی‌بازان است. آموزش. آموزش عالی. قبل از انقلاب تنها یک مرکز آموزش عالی در استان کردستان وجود داشت که آن هم وابسته به دانشگاه رازی کرمانشاه بود. اما پس از
هم وابسته به دانشگاه رازی کرمانشاه بود. اما پس از پیروزی انقلاب، علاوه بر توسعهٔ این مرکز آموزش عالی و تبدیل آن به دانشگاه کردستان، چندین دانشگاه دیگر در این استان تأسیس شد. درحال حاضر بیشتر شهرهای استان دارای دانشگاه اند و تعداد دانشگاه‌های استان هم‌اکنون به ۴۷ واحد دانشگاهی افزایش یافته است. در سنندج، دانشگاه کردستان، دانشگاه پیام نور مرکز سنندج، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، دانشگاه مذاهب اسلامی واحد سنندج، پردیس شهید مدرس سنندج و پردیس بنت الهدی صدر سنندج دانشگاه فرهنگیان
و پردیس بنت الهدی صدر سنندج دانشگاه فرهنگیان و مراکز آموزش علمی کاربردی و آموزشکده‌های فنی و حرفه ای و… درحال فعالیت اند. در سال ۱۳۵۷، تعداد کل دانشجویان شاغل به تحصیل در استان کردستان ۴۵۹ نفر بوده که اکنون آمار دانشجویان استان به ۵۸۹۹۱ نفر افزایش یافته است. آثار تاریخی. اماکن باستانی و تاریخی استان کردستان. استان کردستان از پیشینه تاریخی کهن برخوردار است و دارای جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و هنری است که در ادامه نمونه‌هایی از آن معرفی می‌شود: وضعیت اقتصادی-اجتماعی. آسیب‌های اجتماعی. اعتیاد. در بهمن ۱۴۰۳ دبیر
آسیب‌های اجتماعی. اعتیاد. در بهمن ۱۴۰۳ دبیر ستاد مبارزه با مواد مخدر استان کردستان با هشدار نسبت به افزایش چشمگیر اعتیاد در این استان اعلام کرد ظرف ۵ سال تعداد معتادان شناسایی‌شده از ۹ هزار نفر به ۴۵ هزار نفر رسیده است. همچنین سن مصرف دخانیات به ۱۲ سال و سن مصرف مواد مخدر به ۱۴ سال کاهش یافته است. صنعت، معدن، کشاورزی و بازرگانی. کشاورزی و باغداری. استان کردستان یکی از قطب‌های کشاورزی ایران محسوب می‌شود. این استان در تولید محصول توت فرنگی در کشور رتبه اول را دارد و تأمین کننده بخش زیادی از این محصول کشور
را دارد و تأمین کننده بخش زیادی از این محصول کشور است. کردستان دارای باغات و مزارع فراوانی است. این استان دارای باغات زیادی از میوه‌های انار، انگور، انجیر، ازگیل، سیب، گلابی، به، شاتوت، توت، تمشک، گردو، بادام، زردآلو، آلو، هلو، آلبالو، گیلاس و… می‌باشد. شهر یاسوکند قطب تولید انگور کشور در شمال شرقی این استان قرار دارد. بخش عمده‌ای از مناطق کشاورزی این استان هم به کشت غلات(گندم، برنج، جو، عدس، نخود و لوبیا) و کشت محصولات صیفی–جالیزی (گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی، کدو، بادمجان، سیر، پیاز، فلفل، خیار، لوبیا سبز،
کدو، بادمجان، سیر، پیاز، فلفل، خیار، لوبیا سبز، باقلا، کرفس و سبزی) و (هندوانه، طالبی، کدو تنبل و خربزه) اختصاص دارد. از دیگر محصولات این استان می‌توان به پنبه، گوشت، دانه‌های روغنی، زعفران، زیتون، ذرت، جارو و گلرنگ اشاره کرد. آبزیان و دام و طیور. استان کردستان یکی از استان‌های فعّال در حوزه دامپروری یکی از قطب‌های اساسی دامداری کشور است. صید ماهی در استان کردستان در رودخانه‌ها و دریاچه‌ها و سدها رواج دارد. در سال ۱۴۰۲ میزان صید ماهی در ۶ منبع آبی موجود در استان کردستان ۱۱ هزار تن ماهی گرمابی و سردابی بوده
کردستان ۱۱ هزار تن ماهی گرمابی و سردابی بوده است. ۴۰۰ ماهیگیر در ۶ تعاونی صیادی استان کردستان مشغول فعالیت هستند. فصل صید ماهی در استان کردستان از اواخر شهریور آغاز و تا اواخر اسفند ماه ادامه دارد. صنایع. فعالیت‌های صنعتی این استان بسیار محدود می‌باشد، ولی به‌طور کلی صنایع این استان به دو گروه ماشینی و دستی تقسیم می‌شوند که صنایع ماشینی آن مشتمل بر صنایع کانی غیرفلزی، شیمیایی، نساجی و چرم، غذایی، برق و الکترونیک می‌باشد. در استان کردستان کارگاه‌ها و کارخانه‌های بزرگ و کوچک متعددی وجود دارد که عمدتاً در دهه
بزرگ و کوچک متعددی وجود دارد که عمدتاً در دهه گذشته ساخته شده‌اند. تعدادی از بزرگ‌ترین کارخانه‌های استان عبارت‌اند از: کارخانهٔ لاستیک بارز کردستان واقع در دهگلان با میزان تولید سالیانه ۵ میلیون حلقه تایر مدرن‌ترین کارخانهٔ تایر کشور است. کارخانهٔ ایستک خورشید زریوار واقع در سنندج کارخانهٔ تولید آبمیوه ژینا نوش روژهلات واقع در مریوان (از زیر مجموعه‌های ایستک) بزرگ‌ترین کارخانهٔ تولید عصارهٔ مالت خاورمیانه تراکتورسازی کردستان در سنندج _تولید ۱۴ درصد تراکتور مورد نیاز کشور مجتمع پتروشیمی کردستان واقع در
مورد نیاز کشور مجتمع پتروشیمی کردستان واقع در سنندج کارخانجات تولید آهن کردستان(در قروه و بیجار)(در حال تکمیل) معادن. استان کردستان یکی از غنی‌ترین مناطق معدنی ایران است و منابع معدنی (فلزی و غیرفلزی) بسیاری در این استان وجود دارد. در معادن کردستان تا سال ۱۳۹۵ حدود ۱۸ نوع مادهٔ معدنی از قبیل آهن، طلا، سیلیس، آهک، گچ، منگنز، باریت، انواع سنگ‌های تزئینی و … در استان کردستان کشف شده بود. به گفتهٔ رئیس صنایع و معادن استان کردستان تا سال ۱۳۸۷ بیش از ۴۵۰۰ میلیون تن کانی از معادن استان استخراج شده بودند. تا
تن کانی از معادن استان استخراج شده بودند. تا شهریور ۱۴۰۳ تعداد ۴۳۷ واحد معدنی در استان کردستان مشغول فعالیت بوده است. بنا به گفتهٔ رئیس سازمان صنعت معدن و تجارت استان کردستان بیش از ۵۸ درصد معادن استان فعال‌اند. در سال ۱۴۰۱ سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور تحت عنوان «"طرح تحول زمین‌شناسی استان کردستان"» به‌صورت مشترک با ایمیدرو و معاونت معادن و فرآوری مواد وزارت صنعت، معدن و تجارت، عملیات اکتشاف ذخایر پنهان معدنی در استان کردستان را در قالب ۷۵ پروژۀ زمین‌شناسی و اکتشافی به وسعت پیمایش ۴۷ هزار
پروژۀ زمین‌شناسی و اکتشافی به وسعت پیمایش ۴۷ هزار کیلومترمربع و همچنین ۲۲ هزار کیلومترخطی برداشت‌های ژئوفیزیک هوایی به انجام رساند. در این برنامه با انجام ۵۰ متر پرواز ژئوفیزیک هوایی پهنه‌های سقز، قروه، بیجار و دیواندره معادل نزدیک به ۵۸ درصد خاک استان کردستان مورد مطالعه قرار گرفت. متعاقباً در حوزه اکتشافات ژئوشیمیایی ۱۷۴ حوزۀ امیدبخش درجه اول و در حوزۀ اکتشاف ذخایر پنهان معدنی به روش ژئوفیزیک هوایی ۱۶ منطقۀ امیدبخش معدنی شناسایی شد که به تکمیل عملیات اکتشاف نیازمند است. از این میان ۷ محدودۀ طلا و سنگ آهن
نیازمند است. از این میان ۷ محدودۀ طلا و سنگ آهن در پهنۀ سقز، ۶ محدودۀ امیدبخش طلا و سنگ آهن در پهنۀ بیجار، ۱۴ محدوده امیدبخش طلا و سنگ آهن در پهنۀ قروه شناسایی شد. نتایج این مطالعات به وزارت صمت داده شده تا با هماهنگی ایمیدرو آن‌ها را در قالب بسته‌های سرمایه‌گذاری برای بهره‌برداری به سرمایه‌داران واگذار کند. استان کردستان در زمینۀ تولید طلا رتبۀ اول و در زمینۀ ذخایر طلا در رتبۀ دوم میان استان‌های ایران قرار دارد. معدن طلای ساریگونی (زرکوه) که در حد فاصل سه روستای داشکسن، بهارلو و نیبند در کوهی به نام
سه روستای داشکسن، بهارلو و نیبند در کوهی به نام ساریگونی قرار دارد، با ذخیره قطعی ۴۱ میلیون تن و با عیار ۲۴/۱ گرم در تن و تولید سالانۀ ۵ تن شمش طلای خالص بزرگترین تولیدکنندۀ طلای ایران است. استخراج طلا از این معدن به‌طور مشترک به شرکت ریوتینتو و «شرکت خدمات اکتشافی کشور» واگذار شده بود. ریوتینتو همچنین ۷۵ درصد از سهام این معدن را در اختیار داشت و ۲۵ درصد ديگر نیز متعلق به ستاد اجرایی فرمان امام بود. با این وجود در اردیبهشت ۱۳۹۰ سهام ریوتینتو در معدن طلای ساریگونی به شرکت ایرانی-قزاقستانی «پارسیان اوراسیا»
به شرکت ایرانی-قزاقستانی «پارسیان اوراسیا» منتقل شد و ریوتینتو به‌طور رسمی از فعالیت در ساریگونی کناره‌گیری کرد. سرمایه‌داران قزاقستانی ۱۰۳ میلیون دلار در این معدن سرمایه‌گذاری کرده‌اند. تا سال ۱۳۹۸ تولید سالانۀ معدن ساریگونی ۲ تن بود، اما از آن زمان و با اجرای فاز توسعۀ معدن با هزینه‌کرد حدود ۳۰ میلیون یورو این رقم به ۵ تن افزایش یافته است. بیش از ۱,۸۰۰ نفر به‌طور مستقیم در این معدن کار می‌کنند. یکی از بخش‌های مجتمع معادن طلای ساریگونی معدن روستای داشکسن است. در اردیبهشت ۱۴۰۳ محمدرسول شیخی‌زاده نمایندۀ
است. در اردیبهشت ۱۴۰۳ محمدرسول شیخی‌زاده نمایندۀ مردم شهرستان‌های قروه و دهگلان در مجلس دوازدهم و فرماندار سابق قروه با انتقاد از تقدیر از بهره‌بردار این معدن در استان زنجان به‌عنوان «کارآفرین نمونه»، از خام‌فروشی مواد معدنی، غیربومی بودن نیروی کار و حتی رانندگان این معدن، عدم انتقال حساب‌های مالی معادن به بانک‌های استان کردستان، تخریب جاده‌ها به‌خاطر اضافه‌بار و شیوع سرطان به خاطر آلوده‌سازی آب‌ها به پساب‌های معدنی خبر داد و گفت معدن داشکسن «جز رنج، ضرر و بیماری برای مردم منطقه و شهرستان عایدی نداشته
و بیماری برای مردم منطقه و شهرستان عایدی نداشته است.» به گفتۀ وی ذینفعان این معدن با ماشین‌های سنگین معدن به تهدید مردم پرداخته‌اند و از آن‌ها خواسته‌اند تا زمین‌هایشان را به زور به معدن طلای ساریگونی واگذار کنند. شرکت معدن زرکوه در دی ۱۴۰۳ اظهارات نمایندۀ قروه را تکذیب کرد که با واکنش و اعتراض وی همراه شد برای معدن طلای قلقله سقز نیز طرح بهره‌برداری تعریف شده و قرار است در آینده با تولید ۳۵۰ کیلوگرم طلا در سال و اشتغالزایی ۳۵۰ نفر تحت استخراج قرار بگیرد. اکتشاف و استخراج و فرآوری طلا از این معدن و دیگر
اکتشاف و استخراج و فرآوری طلا از این معدن و دیگر معادن طلای محور سقز–بانه به «شرکت توسعه معادن طلای کردستان» واگذار شده که در سال ۱۳۹۲ تأسیس شده و یکی از زیرمجموعه‌های شرکت سرمایه‌گذاری صدر تأمین (تاصیکو) وابسته به شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی (شستا) متعلق به سازمان تأمین اجتماعی است. علاوه بر این‌ها، معدن طلای زرزیما در کامیاران درحال آماده‌سازی برای استخراج است؛ معدن طلای مرگنه شهرستان سقز در مرحلۀ مطالعات اکتشافی تکمیلی و مطالعات احداث کارخانه قرار دارد و بهره‌ّرداری از آن به «شرکت بین‌الملل نصر
دارد و بهره‌ّرداری از آن به «شرکت بین‌الملل نصر کردستان» واگذار شدە؛ و یکی از محدودەهای پهنۀ بیجار نیز که طلا در آن کشف شده، در مرحلۀ صدور پروانۀ بهرەبرداری قرار دارد و به «شرکت توسعه معادن و صنایع معدنی کردستان» (کمیدکو) واگذار شدە است. در قوانین جمهوری اسلامی ایران معدن جزو انفال است و علیرغم صدور پروانۀ بهره‌برداری آن به شرکت‌های مختلف، مطابق با تبصرۀ ۶ مادۀ ۱۴ قانون معادن ۱۵ درصد از درآمد معادن می‌باید به اعتبارات دولتی استان برگردانده شود و با اولویت مناطقی که معدن در آنجا واقع شدە هزینه شود. در آبان
که معدن در آنجا واقع شدە هزینه شود. در آبان ۱۴۰۰ عابدین رستمی امام جمعه قروه و در شهریور ۱۴۰۳ معاون معادن صنعت، معدن و تجارت استان کردستان اعلام کرده‌اند که بهره‌برداران معادن و مشخصاً معدن طلای ساریگونی این مبالغ را با درصد پیش‌بینی‌شدە بازنگردانده‌اند. مهم‌ترین معادن سنگ آهن استان در شهرستان‌های سقز، بیجار، دهگلان، قروه و دیواندره واقع شده است. بزرگترین واحد معدنی سنگ آهن استان کردستان معدن شهرک در شهرستان بیجار است که ۴۴ میلیون تن ذخیرۀ قطعی با عیار ۴۷ درصد دارد و ۲ میلیون تن استخراج آن به کنستانتره
درصد دارد و ۲ میلیون تن استخراج آن به کنستانتره تبدیل می‌شود. به گفتهٔ معاون امور صنعت معدن تجارت استان ۵۳۱ فقره پروانهٔ بهره‌برداری معادن در کردستان موجود است. معدن سنگ مرمر باباشورآب قروه مهمترین معدن سنگ مرمر ایران است که سالانه ۹۰۰۰ تُن سنگ از آن استخراج می‌شود. اگرچه فعالیت این معدن به قبل از انقلاب بازمی‌گردد، اما از سال ۱۳۸۷ گسترش یافته و به‌صورت جدی‌تری تحت استخراج قرار گرفته است. شش پیمانکار بر روی این معدن فعالیت می‌کنند و ۱۰۰ نفر در آن به صورت مستقیم کار می‌کنند. محصول سنگ این معدن به کشور چین
کار می‌کنند. محصول سنگ این معدن به کشور چین صادر می‌شود. معدن باریت عبدالصمدی پریوان با ذخیره ۶۰۰ هزار تن و ذخیره ۴۰ هزار تن یکی از بزرگ‌ترین معادن باریت ایران است. قاچاق کالا. همچنین قاچاق کالا از عمده‌ترین شغل‌های تأمین‌کننده اقتصاد مردم مناطق مرزی استان کردستان است. انرژی. گاز. گازرسانی به استان کردستان از سال ۱۳۷۰ با ساخت خط لولۀ فلزی ۲۰ اینچی از همدان آغاز شد که باعث شد نخستین بار در سال ۱۳۷۲ گاز به شهرهای قروه، دهگلان و سنندج برسد. از سال ۱۳۷۷ «شركت گاز استان كردستان» به عنوان شركتی مستقل (سهامی خاص)
استان كردستان» به عنوان شركتی مستقل (سهامی خاص) تأسیس شد. طی سال‌های ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۸، گاز وارد همۀ شهرستان‌های استان كردستان شد و گازرسانی به ۳۰۰ روستا نیز در دستور کار قرار گرفت که از سال ۱۳۸۸ تعداد ۴۰۰ روستای دیگر نیز به این برنامه افزوده شد. در اردیبهشت ۱۴۰۰ مدیرعامل شرکت گاز استان کردستان جمع شبکه‌های اجراشدۀ گاز در بخش شهری و روستایی استان کردستان را ۱۱۴۴۲ كيلومتر اعلام کرد که از این میزان، ۳۵۰۹ كيلومتر در شهرها و ۷۹۳۳ كيلومتر در روستاها اجرا شده است. به گفتۀ او ۳۱ شهر و ۱۴۰۲ روستای استان گازرسانی شده و
گفتۀ او ۳۱ شهر و ۱۴۰۲ روستای استان گازرسانی شده و ضريب نفوذ گاز طبیعی در جمعیت کل استان كردستان به مرز ۹۸ درصد رسيده است. در سال ۱۳۹۹ مصرف گاز استان کردستان ۳ میلیارد و ۲۱۰ میلیون مترمکعب بوده است. از این میزان بیش از ۹۱۸ میلیون و ۳۹۸ هزار متر مکعب به مصرف نیروگاه تولید برق سیکل ترکیبی شهرستان سنندج رسیده که این میزان نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۸ حدود ۱۱ درصد افزایش داشته است. به‌طور میانگین ۳۰ درصد از مجموع گاز استان کردستان به نیروگاه برق سنندج اختصاص داده می‌شود. انرژی خورشیدی. نیروگاه خورشیدی قروه با
می‌شود. انرژی خورشیدی. نیروگاه خورشیدی قروه با ظرفیت ۱۳ مگاوات اولین نیروگاه خورشیدی استان کردستان و بزرگترین نیروگاه خورشیدی منطقه غرب ایران است که در ۱۸ دی ۱۴۰۳ در شهرستان قروه به بهره‌برداری رسید. بهداشت و درمان. وضعیت سلامت مردم. ۶٫۵٪ درصد از جمعیت بالای ۲۵ سال مردم استان کردستان به بیماری دیابت مبتلا هستند که حدود ۳۵ هزار نفر از جمعیت استان را شامل می‌شود. حدود ۲۰۰۰ تن از شهروندان استان کردستان به بیماری سرطان مبتلا هستند و میانگین سن ابتلا به سرطان در این استان ۶۵ سال است. نزدیک به ۴۲٪ از مرگ و میر
این استان ۶۵ سال است. نزدیک به ۴۲٪ از مرگ و میر سالانهٔ شهروندان این استان مربوط به بیماری‌های قلبی-عروقی است. مراکز درمانی. مرکز پزشکی، آموزشی و درمانی کوثر سنندج یکی از مدرن‌ترین مراکز تشخیص سرطان در سطح کشور می‌باشد. در سال‌های اخیر به‌دلیل حضور بیماران خارجی قابل توجه در استان که عمدتاً اهل کشور عراق هستند، زیرساخت‌های لازم جهت توسعه گردشگری سلامت درحال ارتقاست تا استان کردستان را به قطب گردشگری سلامت غرب کشور بدل کند. راه‌ها، حمل و نقل و ترانزیت. استان کردستان از موقعیت بسیار مناسب جغرافیایی و همسایگی
کردستان از موقعیت بسیار مناسب جغرافیایی و همسایگی با کشور عراق به عنوان یکی از بازارهای هدف و همچنین مسیر مناسب ترانزیتی در اتصال بندرهای جنوب به شمال غرب کشور از سوی دیگر، این استان را از نظر اقتصادی در جایگاه ممتازی قرار داده است. جاده‌ها. استان کردستان از طریق جادۀ ۴۶ که همدان، سنندج و مریوان را به یکدیگر پیوند می‌دهد از یک سو با تهران و از سوی دیگر با کشور عراق ارتباط می‌یابد. جادۀ ۲۱ نیز که مراکز استان‌های غرب ایران را به هم پیوند می‌دهد، از شهرهای سقز، دیواندره، سنندج و کامیاران در استان کردستان عبور
دیواندره، سنندج و کامیاران در استان کردستان عبور می‌کند. همچنین بخشی از جادۀ ۳۵ که زنجان را به خرم‌آباد پیوند می‌دهد، از شهرستان‌های بیجار و قروه در شرق استان کردستان عبور می‌کند. جادۀ ۲۳ نیز که میاندوآب را به همدان پیوند می‌دهد، از بیجار عبور می‌کند. جادۀ ۱۵ که کرمانشاه را به پاوه، مریوان و سقز پیوند می‌دهد و به جادۀ ۱۱ متصل می‌شود که سقز و بانه را به سردشت، مهاباد، ارومیه و جلفا وصل می‌کند نیز از غرب استان کردستان عبور می‌کند. علاوه بر این کریدور در دست ساختِ شمال غرب-جنوب شرق (کریدور ۱۰) به طول ۱۴۸۵
ساختِ شمال غرب-جنوب شرق (کریدور ۱۰) به طول ۱۴۸۵ کیلومتر که بخشی از مسیر ترانزیتی اوراسیا به‌شمار می‌آید از استان کردستان عبور می‌کند و این استان از طریق این کریدور در شمال به دو مرز بین‌المللی جلفا (مرز با جمهوری آذربایجان) و بازرگان (مرز با ترکیه) و در جنوب به بندر امام خمینی در استان خوزستان متصل می‌شود. فرودگاه‌ها. استان کردستان دارای دو فرودگاه است: فرودگاه بین‌المللی سنندج فرودگاه سقز راه‌آهن. راه‌آهن سنندج_همدان به طول ۱۵۱ کیلومتر به بهره‌برداری رسیده است. بررسی‌های فنی برای اتصال شهر مریوان به شبکه
است. بررسی‌های فنی برای اتصال شهر مریوان به شبکه ریلی کشور درحال انجام است و درصورت فراهم بودن شرایط، مرز بین‌المللی باشماق مریوان نیز در سال‌های آینده به شبکهٔ ریلی کشور متصل خواهد شد.
سِپَهبَد (تلفظ معمول: سپهبُد؛ نام یکی از درجه‌های ارتش است که بالاتر از سرلشکر و پایین‌تر از ارتشبد است. سپهبد فرمانده یک سپاه از ارتش است که آن یگانی راه کنشی است که دارای تجهیزات و تسلیحات لازم برای اجرای عملیات رزمی بوده و از دو یا سه لشکر تشکیل می‌شود. واژه‌شناسی. سپهبد یکی از کهن‌ترین اصطلاحات نظامی فارسی است که در پارسی میانه «spāhpat» و در پارسی باستان «-spāda-pati*» بوده که آن همکردی از دو واژه: «-spāda*» «"سپاه"» و «-pati*» «"سردار"، "سالار"، "رهبر"» لفظاً به معنای «"فرمانده سپاه"» است. پیشینه.
لفظاً به معنای «"فرمانده سپاه"» است. پیشینه. سپهبد همچون مقام نظامی (فرمانده سپاه) نخستین بار در سپاه هخامنشیان (۵۵۰ – ۳۳۰ پیش از میلاد) پدید آمده و به زبان پارسی باستان -spāda-pati* نامیده می‌شد. فرمانده سپاه اشکانیان (۲۵۰ تا میلادی — ۲۲۴) که سازمان رده‌بندی ده‌دهی سپاه هخامنشیان را به ارث برده بود، spāδpat (به ) نامیده می‌شد. فرمانده سپاه ساسانیان (۲۲۴ — ۶۵۱) که نیز رده‌بندی و نامگذاری سپاه اشکانیان را به ارث برده بود، اسپهبد spāhbed (به زبان ) نامیده می‌شد. اصطلاح «سپهبد» را سال ۱۳۱۴ فرهنگستان زبان
می‌شد. اصطلاح «سپهبد» را سال ۱۳۱۴ فرهنگستان زبان ایران با پیشنهاد انجمن واژه‌گزینی ارتش شاهنشاهی ایران برابر با درجهٔ Lieutenant General (ژنرال سه‌ستاره) در نیروهای نظامی آمریکا و معادل دریاسالار در نیروی دریایی نهاده است. در ایران. در ۱۹ فروردین ۱۳۰۹، احمد امیراحمدی در نتیجهٔ نبرد کردستان در برابر اسمعیل سیمیتقو به درجهٔ سپهبدی رسید و برای نخستین بار، این درجه در ارتش ایران معمول شد. پس از او، به‌ترتیب این افراد به درجهٔ سپهبدی رسیدند: فرانسوا ژرژ ژاندر، محمد شاه‌بختی، مرتضی یزدان‌پناه، محمد نخجوان،
محمد شاه‌بختی، مرتضی یزدان‌پناه، محمد نخجوان، امان‌الله جهانبانی، حاج‌علی رزم‌آرا، علی‌اصغر نقدی، فرج‌الله آق‌اولی، فضل‌الله زاهدی و عبدالله هدایت. تا سال ۱۳۳۶ این درجه، که معادل دریاسالار در نیروی دریایی و امیرنویان (نویان) در رتبه‌های نظامیِ دورهٔ قاجار بود، بالاترین درجهٔ ارتش ایران به‌شمار می‌رفت، ولی در این سال درجهٔ ارتشبد و معادل آن «دریابد» در نیروی دریایی ابداع شد. در دوره پهلوی بیش از ۲۰۰ تیمسار به درجه سپهبدی نائل شدند که در زمان انقلاب برخی از این امرا بازنشسته و برخی مشغول به کار بودند. همچنین
امرا بازنشسته و برخی مشغول به کار بودند. همچنین این امرا پس از انقلاب با رتبه سپبهدی بازنشسته شدند: سپهبد هوشنگ حاتم، سپهبد خلیل بخشی‌آذر، سپهبد شاپور آذربرزین، دریاسالار ابوالفتح اردلان، سپهبد عبدالعلی نجیمی نائینی پس از انقلاب ۱۳۵۷. بعد از انقلاب ۱۳۵۷، این درجه به هیچ فرد زنده‌ای اعطا نشد، اما برخی از سپهبدهای ارتش فعالیت خود را برای مدت کوتاهی ادامه دادند. امرای دریافت کننده درجه سپبهدی به صورت ترفیع افتخاری پس از کشته شدن در جمهوری اسلامی ایران. هفت سرلشکر جمهوری اسلامی ایران که پس از کشته شدن به درجهٔ
جمهوری اسلامی ایران که پس از کشته شدن به درجهٔ سپبهدی ترفیع افتخاری () یافتند عبارتند از: