payamvha/North_RAG huggingface dataset:
مسجدی که قبلاً در آن محل بوده ساخته شد. مسجد شیخ لطف‌الله به نام یکی از علمای بزرگ عصر صفوی به نام شیخ لطف‌الله جبل‌عاملی، نامیده شده است. شیخ لطف‌الله یکی از علمای بزرگ دوره صفوی بود. وی از اهالی جبل عامل لبنان بود که مانند شیخ بهایی و برخی علمای دیگر توسط شاه عباس از لبنان به ایران مهاجرت نموده و ابتدا در مشهد و قزوین و پس از آن در اصفهان ساکن شد. از آنجا که حکومت صفوی، حکومتی مذهبی بود و به اسلام و به خصوص مذهب تشیع بسیار بها می‌داد، علمای آن را نیز تکریم می‌کرد. از سوی دیگر شیخ لطف‌الله پدر زن شاه عباس
می‌کرد. از سوی دیگر شیخ لطف‌الله پدر زن شاه عباس بود. از این رو در محل زندگی شیخ، مسجد و مدرسه‌ای به نام او ساخته شد که در این محل به تدریس دروس فقهی و جلسات دینی اشتغال داشت. شیخ بنا به استفتای خود که برگزاری نماز جمعه در غیاب امام دوازدهم شیعیان، مجاز می‌شمرد، به اقامه نماز جمعه در این مسجد می‌پرداخت و مقلدانش نیز به او اقتدا می‌نمودند. وجه تسمیه مسجد. نامگذاری این مسجد به مناسبت نام امام جماعت آن یعنی شیخ لطف‌الله بن عبدالکریم بن ابراهیم که در زمان سلطنت شاه عباس به علل مذهبی از میس یکی از قرای جبل عامل
شاه عباس به علل مذهبی از میس یکی از قرای جبل عامل لبنان به ایران کوچ کرده و ابتدا در مشهد اقامت گزید و در آنجا پس از استقاضه از محضر علما از جمله ملّا عبدالله شوشتری، از جانب شاه عبّاس بزرگ به خدمت آستانه رضوی درآمد و تا تاریخ فتنه ازبکان و دست یافتن ایشان بر مشهد در آن شهر مقیم بود، سپس از شرّ ایشان به قزوین پناه برد و در آنجا به کار تدریس مشغول شد؛ شاه عبّاس او را از قزوین به اصفهان آورد و در سال ۱۰۱۱ هجری قمری آیت مسجدی را، که هنوز هم به نام او شهرت دارد، برای محل تدریس و اقامت و امامت وی پی نهاد و
دارد، برای محل تدریس و اقامت و امامت وی پی نهاد و انجام این کار تا ۱۰۲۸ هجری قمری طول کشید و در حین اتمام همین ساختمان بود که شاه عبّاس در قسمت جنوبی میدان نقش جهان، طرح انشاء جامع اعظم پادشاهی یعنی مسجد شیخ لطف‌الله را ریخت. بعد از آن که مسجد شیخ لطف‌الله برای نمازگزاری او مهیا گردید. این مسجد در ادامه دوران صفویه به نام ملا فتح‌الله و بعد از آن به نام مسجد صدر (صدر یا صدرالعلماء به مجتهد اعلم یا مرجع تقلید گفته می‌شده) نام گرفت، ولی امروزه به همان نام اولین شناخته می‌شود. ساختمان این بنا. بنای مسجد بر یک
شناخته می‌شود. ساختمان این بنا. بنای مسجد بر یک چهارضلعی استوار است که در قسمت بالاتر بنا به هشت‌ضلعی تبدیل شده، در نهایت دایره‌وار به ساقه گنبد می‌پیوندد. دیوارهای مسجد برای تجمل سنگینی و فشار گنبد قطور ساخته شده‌اند و به‌طوری که آن را از قسمت پنجره‌ها اندازه گرفته‌اند به یک متر و هفتاد سانتی‌متر و در قسمت‌های اصلی به بیش از دو متر هم می‌رسد. نقوش و رنگهای به کار رفته در کاشیکاری استادانهٔ گنبد مسجد از زیباترین کاشیکاریهای موجود در معماری ایران است. تزئینات کاشی‌کاری مسجد شیخ لطف‌الله در داخل از ازارهها
کاشی‌کاری مسجد شیخ لطف‌الله در داخل از ازارهها به بالا همه از کاشی‌های معرق پوشیده شده است. شماری از کاشیکاری‌های معرق درون و بیرون گنبد و کتیبه‌های خط ثلث آن به خط علی‌رضای تبریزی عباسی است. این مسجد به علت اینکه نه مناره دارد و نه دارای شبستان ورودی (حیاط) است و همچنین ورودی آن پله می‌خورد، مشابه سایر مساجد نیست. عدم وجود شبستان و صحن ورودی، این مسجد را به مقتضیات تقارنی میدان نقش جهان (قرار گرفتن مسجد رو به روی عمارت عالی‌قاپو) که در نهایت منجر به این مسئله شده است که نتوان صحنی یا حیاطی رو به قبله که
شده است که نتوان صحنی یا حیاطی رو به قبله که برای نمازگزاری استفاده شود، برای آن طراحی کرد. سبک معماری این بنا به شیوه اصفهانی است. جلو خان مسجد با عقب‌نشینی از بدنه شرقی میدان آغاز می‌شود. بعد از عبور از چهار پله به محوطه سردر می‌رسیم. قسمت پایینی دیوارهای این محوطه با سنگ مرمر زرد پوشیده شده است، سکوهای بزرگ کناری هم از همین نوع سنگ هستند. در ورودی مسجد به صورت دو لنگه است که از چوب چنار یک‌پارچه ساخته شده‌اند و پس از گذشت چهارصد سال هنوز پابرجا هستند. در جلوی مسجد حوض ۸ ضلعی زیبایی قرار داشته که در
در جلوی مسجد حوض ۸ ضلعی زیبایی قرار داشته که در سال‌های ۱۳۱۶ تا ۱۳۱۸ خ برداشته شده است. در این زمان پوشش کف گنبدخانه از جنس گچ بوده و پنجره‌های چوبی منصوب در آن روشنایی زیرزمین را تأمین می‌کرده است. مسجد شیخ لطف‌الله فاقد حیاط است سر در معرق آن تا پایان سال ۱۰۱۱ قمری هجری ساخته و پرداخته شده و اتمام ساختمان و تزئینات آن در سال ۱۰۲۸ هجری قمری بوده است. کتیبه سر در آن به خط ثلث علیرضا عباسی و مورخ به سال ۱۰۱۲ هجری است، معمار و بنای مسجد استادمحمدرضا اصفهانی بوده است که نام او در داخل محراب زیبای مسجد در دو
بوده است که نام او در داخل محراب زیبای مسجد در دو لوحه کوچک به این شرح ذکرشده "عمل فقیر حقیر محتاج برحمت خدا محمدرضا بن استاد حسین بنا اصفهانی ۱۰۲۸" خطوط و کتیبه‌های داخل مسجد کار علیرضا عباسی خطاط بسیار مشهور زمان شاه عباس و باقر بنا خوشنویس گمنام آن دوره است که نمونه خط ثلث او با خط علیرضا عباسی برابری می‌کند. داخل و خارج گنبد بی‌مانند این بنا که از زیباترین گنبدهای جهان به‌شمار می‌رود، از کاشی‌های معرّق نفیس پوشیده شده است. باستان‌شناسان خارجی عظمت معماری این مسجد را ستوده‌اند. استفاده از نور طبیعی و
این مسجد را ستوده‌اند. استفاده از نور طبیعی و رنگ‌های زیبا همه و همه از جمله ویژگی‌های چشمگیر این بناست. جهت بنا نسبت به قبله. یکی از ویژگی‌های این مسجد چرخش ۴۵ درجه‌ای است که با محور شمال-جنوب دارد که در اصطلاح، «پاشنه» نامیده می‌شود. علت وجودی این چرخش این است که چون در ورودی مسجد به سمت مشرق میدان است اگر بنا بود مسجد را نیز به همین جهت می‌ساختند کار جهت‌یابی از لحاظ قبله مختل می‌شد. در اینجا با ایجاد یک راهرو که از ابتدای مدخل مسجد به سمت چپ و سپس به سمت راست می‌چرخد بر این مشکل فائق آمده‌اند؛ یعنی اگر
راست می‌چرخد بر این مشکل فائق آمده‌اند؛ یعنی اگر چه ساختمان مسجد در مشرق است و از نمای خارجی آن چنین بر می‌آید که دیوار جبهه آن در جهت شمال به جنوب است لکن در همین محراب دیوار بنا شده که به سوی قبله است. وقتی به عظمت این فکر پی می‌بریم که در بیرون مسجد اثری از کجی و زاویه به چشم نمی‌خورد، اما به مجرد ورود ناچاریم قبول کنیم که صحن نسبت به نمای خارجی پیچشی دارد در صورتی که گنبد کوتاه این مسجد به علت مدور بودن، جهت یا زاویه مخالفی نشان نمی‌دهد. محراب مسجد. یکی از شاهکارهای بی‌نظیر معماری را در محراب این مسجد
از شاهکارهای بی‌نظیر معماری را در محراب این مسجد می‌توان مشاهده کرد. در این محراب کاشی کاری‌های معرّق و مقرنس‌های بسیار ظریفی به چشم می‌خورد و همچنین دو لوح داخل محراب وجود دارد که عبارت «"عمل فقیر حقیر محتاج بر رحمت خدا محمدرضا ابن استاد حسین بنای اصفهان"» روی آن حک شده است. کتیبه‌های دیگری نیز به خط علیرضا عباسی در اطراف محراب دیده می‌شود که روی آن‌ها روایتی از پیامبر اکرم و امام ششم نقل شده است. علاوه بر این روایات، اشعاری نیز روی کتیبه‌ها نوشته شده که بنا به اظهار کارشناسان سراینده آن‌ها «شیخ بهایی»
بنا به اظهار کارشناسان سراینده آن‌ها «شیخ بهایی» دانشمند و شاعر دوره صفوی است. خطّاط این کتیبه‌ها نیز باقر بنّا است. محراب به خاطر رنگ تمیز و صافش، همچنین ترکیبات و خطوط هماهنگش بسیار گیراست. محراب از یک طاق دندانه‌دار تشکیل شده که بر فراز آن نقوش ظریف اسلیمی نقش بسته است. این طاق کنگره‌دار از داخل دارای مقرنس‌های صدفی شکل است که در انتهای آن به نقوش گیاهی زیبایی آراسته شده است. گنبد مسجد. تزیینات گنبد مسجد شیخ لطف‌الله، کاشی کارهای معرق، نقوش هندسی اسلیمی، ستاره‌های بزرگ مکرر با طرح درهمی از پیچک‌های به
ستاره‌های بزرگ مکرر با طرح درهمی از پیچک‌های به هم پیچیده، طرح‌های لوزی شکل، نقوش گل و بوته و خوشنویسی به خط ثلث می‌باشد. تزیینات و هنر اسلیمی اسلامی در ادوار مختلف برای تزئین بناهای مختلف به کار رفته است و از جایگاه ویژه ای برخوردار است. یکی از بزرگ‌ترین و زیباترین آثار معماری و کاشی کاری گنبد مسجد شیخ لطف‌الله به واسطه عظمت، ویژگی‌های فرمی و به دلیل تزییناتی که بر سطح آن وجود دارد، خود را از دیگر گنبدها متمایز نموده است. در طول دو سال گذشته مرمت مسجد شیخ لطف حاشیه‌های زیادی به همراه داشته است، از ادعای
لطف حاشیه‌های زیادی به همراه داشته است، از ادعای برخی به اصطلاح کارشناسان مبنی بر عدم نیاز به تعمیر گنبد تا صحبت برخی رسانه‌ها با کارشناسان غیر مرتبط مانند هنرمندان صنایع‌دستی و باستان‌شناسان در ارتباط با امر «مرمت» که یک امر حرفه‌ای است آن هم دربارهٔ مسجدی با عظمت مانند نام شیخ لطف‌الله. متأسفانه در طی مرمت‌های صورت گرفته مشکلات اساسی در ظاهر و تزیینات همچنین فرم کلی گنبد از زوایای مختلف پیش آمده است. نورگیری. نور درون مسجد از پنجره‌های مشبکی که در جوانب گوناگون ساقه گنبد ساخته شده‌اند، تأمین می‌شود.
گوناگون ساقه گنبد ساخته شده‌اند، تأمین می‌شود. پرتوی که از این پنجره‌ها به درون مسجد می‌تابد، علاوه بر ایجاد روشنایی کافی، خود به خود نمایشگر فضای روحانی بناست. کتیبه سردر. کتیبه سردر مسجد و دو کتیبه بزرگ کمربندی داخل گنبد، که در قسمت پایین گنبد به خطّ ثلث سفید بر زمینه کاشی لاجوردی معرّق جلب توجه می‌کند، به خط زیبای علی‌رضا عباسی است که از مشهورترین ثلث نویسان زمان پادشاهی شاه عباس اول به حساب می‌آمد. در انتهای کتیبه کمربندی اول، که شرح آداب ورود به مسجد از قول پیامبر اسلام است، نام علی رضا چنین آمده است:
قول پیامبر اسلام است، نام علی رضا چنین آمده است: «"کتبها علی رضا العبّاسی فی ۱۰۲۵"» در انتهای کتیبه کمربندی دوم نیز، که مشتمل بر تمام آیات سوره جمعه و سوره نصر است، عبارت ذیل نوشته شده است: «"کتبها علی رضا العبّاسی غفر الله ذنوبه"». دیدگاه‌ها. لوئی کان، معمار برجسته جهانی در بازدیدی که از اصفهان داشت در رابطه با شیخ لطف‌الله این چنین عنوان کرده است: پروفسور پوپ که در میانه سال‌های دهه ۱۹۲۰، به توصیه او، رضاشاه دستور به بازسازی و مرمت کلی مسجد شیخ لطف‌الله را داده بود، در کتاب بررسی هنر ایران نوشته است:
را داده بود، در کتاب بررسی هنر ایران نوشته است: همچنین به دلیل عظمت معماری و تاریخی این بنای مذهبی ایران، تمبر مشترکی با نقش این بنا و اثری تاریخی از چین منتشر شده است. طرح طاووس در گنبد. طاووسی در مرکز داخلی گنبد طراحی شده است که پرهای آن به وسیلهٔ نور وارد شده از طاق بالای در ورودی مسجد تکمیل می‌شود.
سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت)، یک حزب سیاسی در ایران و اپوزیسیون جمهوری اسلامی است که علیه این حکومت فعالیت می‌کند. این سازمان آن‌چنان‌که در برنامهٔ آن معرفی شده، یک سازمان سیاسیِ مدافع صلح، آزادی، دموکراسی، حقوق بشر، عدالت اجتماعی، برابری، همبستگی، برابرحقوقی زن و مرد، تنوع سبک زندگی، توسعه، حفظ محیط زیست، توزیع دموکراتیک قدرت، ثروت، فرصت‌ها و اطلاعات است؛ بر تأمین هماهنگی و توازن میان آزادی، برابری، دموکراسی، توسعه و حفظ محیط زیست تأکید دارد؛ برای تأمین شرایط زندگی متناسب با کرامت انسانی برای همه
تأمین شرایط زندگی متناسب با کرامت انسانی برای همه شهروندان ایران و فراهم آمدن شرایط گذر تدریجی از سرمایه‌داری به سوسیالیسم دمکراتیک مبارزه می‌کند؛ مخالف تبعیض طبقاتی، جنسیتی، ملی–قومی، نژادی و مذهبی است و علیه آن‌ها مبارزه می‌کند. سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) در نتیجهٔ وقوع انشعابی بزرگ در سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران در خرداد ۱۳۵۹ تأسیس شد. طی این انشعاب سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران که در فروردین ۱۳۵۰، دو ماه پس از قیام سیاهکل در ۱۹ بهمن ۱۳۴۹ اعلام موجودیت کرده‌بود به دو جناح «اقلیت» و «اکثریت»
موجودیت کرده‌بود به دو جناح «اقلیت» و «اکثریت» تقسیم شد که خود مقدمهٔ وقوع انشعاب‌ها و اتحادهای متعدد دیگر در سال‌های بعد بود. بخش عظیمی از نیروهای هر دو سازمان اقلیت و اکثریت در سال ۶۷ در کشتار جمعی زندانیان سیاسی اعدام و بسیاری از فعالان هم به عنوان پناهندهٔ سیاسی به خارج از ایران مهاجرت کردند. نام سازمان در ابتدا و پس از انشعاب «"سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران (اکثریت)"» بود که از ۱۱ اردیبهشت ۱۳۶۰ به «"سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت)"» تغییر پیدا کرد. تاریخچه. منشأ. سال‌های تکوین و شکل‌گیری ۱۳۳۲ –
تاریخچه. منشأ. سال‌های تکوین و شکل‌گیری ۱۳۳۲ – ۱۳۴۹: پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و سقوط دولت ملی و دموکراتیک به نخست‌وزیری دکتر محمد مصدق، فشار بر نیروهای دگراندیش ایرانی از سوی حکومت پهلوی شدت گرفت. استبداد محمدرضاشاهی با هدف قرار دادن مهم‌ترین سازمان‌های سیاسی آن زمان یعنی حزب توده ایران و جبهه ملی ایران، که پایگاه اصلی مخالفان حکومت بود، و با محدود کردن شدید دامنهٔ عمل اعضای جبهه ملی ایران و سرکوب شدید حزب توده ایران و مجموعهٔ نیروهای وابسته به آن کوشید فضای گورستانی بر کشور حاکم کند. دکتر حسین فاطمی،
فضای گورستانی بر کشور حاکم کند. دکتر حسین فاطمی، وزیر امور خارجهٔ دولت مصدق اعدام شد. افسران حزب تودهٔ ایران به فرماندهی سرهنگ عزت‌الله سیامک در چندین گروه به جوخهٔ اعدام سپرده شدند و تعداد بسیار زیادی از فعالان حزب مورد پی‌گرد قرار گرفتند، زندانی و شکنجه شدند، و بسیاری از فعالان و رهبران حزب وادار به ترک کشور و رفتن به تبعید گردیدند. برخلاف خواستهٔ شاه، سرکوب جنبش ملی شدن نفت منجر به ایجاد سکون و سکوت و خفقان در جامعه نشد. در شرایطی که امکان برای فعالیت قانونی مخالفان سیاسی به‌صفر رسیده بود، مراکز فعالیت
مخالفان سیاسی به‌صفر رسیده بود، مراکز فعالیت سیاسی به‌محافل روشنفکری منتقل شدند. مقابله با رژیم کودتا به ویژه از سوی محافل روشنفکری ادامه یافت و پس از گشایش دانش‌گاه‌ها توسط جنبش دانشجویی پی گرفته شد. با این‌همه محدودیت شدید فعالیت سیاسی کماکان ادامه یافت و زیر فشار این محدودیت بین روشنفکران ایرانی، به‌ویژه دانشجویان و دانش‌آموزان سال‌های بالای دبیرستان، که نسبت به جنبش‌های آزادی‌خواهانه و انقلابی دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ در کشورهای مختلف به‌ویژه در کوبا، ویتنام و فلسطین گرایش داشتند، جنبشی خودجوش و گسترده برای
و فلسطین گرایش داشتند، جنبشی خودجوش و گسترده برای مبارزات سیاسی غیرعلنی و زیرزمینی با آماج‌های استقلال، مردم‌سالاری، عدالت اجتماعی و پیشرفت‌های اجتماعی شکل گرفت. محفل‌ها و گروه‌های کوچک و گاهی نسبتاً بزرگ تشکیل شدند، گاه‌گاهی ارتباطاتی بین برخی از آن‌ها ایجاد شد و فرایند سازمان‌یابی اندک‌اندک گسترش یافت و در ادامهٔ خود به تشکل‌یابی چندین سازمان بزرگ و کوچک چریکی انجامید، بزرگ‌ترین و شناخته‌شده‌ترین آن‌ها سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران بود. «فداییان در فاصلهٔ سال‌های ۵۷–۱۳۵۰ فعال‌ترین سازمان چریکی بودند».
سال‌های ۵۷–۱۳۵۰ فعال‌ترین سازمان چریکی بودند». (مازیار بهروز – شورشیان آرمان‌خواه – چاپ ۱۳۸۰ – ص ۱۲۰). از درون این محفل‌ها و گروه‌ها دو گروه نقش برجسته و منحصربه‌فردی در شکل‌دادن به شیوهٔ مبارزهٔ ده‌سالهٔ بعدی یافتند و یکی از آن دو سازمان را به‌نام چریک‌های فدایی خلق ایران بنیان گذاشتند. در جستجوی راه دو گروه پیشاهنگ و پیشتاز با سوابق مبارزاتی متفاوت و گونه‌گون و مستقل از هم به بررسی یافتن بُرّاترین و مؤترترین راه مبارزه با رژیم شاه برآمده بودند. هر دو گروه مستقل از هم با سفر به اقصی نقاط کشور به ارزیابی
مستقل از هم با سفر به اقصی نقاط کشور به ارزیابی از جامعهٔ ایران و به تحقیق پیگیر در بارهٔ ساختار اجتماعی – اقتصادی آن پرداختند تا بتوانند با تطبیق اندیشه‌های مارکسیستی – لنینیستی خود با شرایط مشخص، زمینهٔ تعیین و تشخیص مؤثرترین راه مبارزاتی را دریابند. بنیان‌گذاران سازمان در مخالفت سرسخت و آشتی‌ناپذیر با استثمار کارگران و برزگران و دیگر زحمتکشان توسط سرمایه‌دارها، فئودال‌ها و نظام حاکم سرمایه‌داری و هم‌چنین در مخالفت پیگیر با استعمار کشورها توسط کشورهای امپریالیستی به سرکردگی امپریالیسم آمریکا و لزوم شکستن
به سرکردگی امپریالیسم آمریکا و لزوم شکستن سد استبداد سلطنتی، که راه بر هرگونه فعالیت سیاسی برای تغییر در جامعه را بسته بود، اشتراک نظر کامل داشتند. برپایهٔ باور مشترک به مبارزه با سلطه‌گری امپریالیستی و استبداد داخلی، هر دو گروه احساس نزدیکی و هم‌پیوندی ژرفی با مبارزات ضداستعماری و ضداستبدادی مردمان سه قارهٔ آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین بر علیه امپریالیسم و حکومت‌های استبدادی مباشر آن داشتند که به‌ویژه در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی در اوج بود. این حس هم‌پیوندی و تلاش برای تشخیص راه‌های یک‌سان و هم‌تراز مبارزهٔ
تلاش برای تشخیص راه‌های یک‌سان و هم‌تراز مبارزهٔ جهانی با استبداد، استثمار و استعمار در شرایط اوج‌گیری جنبش‌های رهایی‌بخش ملی درکشیده شدن این دو کروه و اکثریت قریب‌به‌اتفاق جنبش به راه مبارزهٔ مسلحانه تأثیر تعیین‌کننده‌ای داشت. گروهی که به گروه یک یا گروه جزنی – ظریفی معروف شد، از خانواده‌های توده‌ای سربرآورد. شماری از اعضای گروه پیش از وقوع کودتا عضو سازمان جوانان حزب تودهٔ ایران بودند. بیژن جزنی شناخته‌شده‌ترین و برجسته‌ترین آنان بود. اعضای این گروه نخست در چارچوب جنبش صنفی – سیاسی دانشجویی فعالیت
نخست در چارچوب جنبش صنفی – سیاسی دانشجویی فعالیت می‌کردند و برخی از آنان با جبههٔ ملی ایران ارتباط داشتند. بعدها با سرخوردگی از جبههٔ ملی ایران و با برخورد انتقادی نسبت به حزب تودهٔ ایران و حفظ فاصله از آن، در پی سازمان‌دهی مستقل مبارزه و گروه خود برآمدند. گروه رفته‌رفته سازمان‌دهی منسجم‌تری یافت و هر چه بیشتر به سوی مبارزهٔ مسلحانه گرایش یافت و در عین‌حال در سازمان‌دهی اعتراضات عمومی، از جمله در سازمان‌دهی اعتتراضات به افزایش قیمت بلیت اتوبوس‌های واحد و سازمان‌دهی مراسم بزرگ‌داشت زنده‌یاد جهان پهلوان
و سازمان‌دهی مراسم بزرگ‌داشت زنده‌یاد جهان پهلوان غلام‌رضا تختی، مشارکت فعال داشت. گروه سال ۱۳۴۶ ضربه خورد و بسیاری از اعضای آن تحت پیگرد قرار گرفته و بخش بزرگی از آنان دستگیر شدند و پس از تحمل شکنجه‌های شدید به زندان‌های طولانی‌مدت محکوم شدند. برخی از اعضای گروه که شناخته‌شده‌ترین آنان علی اکبر صفایی فراهانی و محمد صفاری آشتیانی بودند از ایران خارج شدند. و برخی اعضای کمتر شناخته شدهٔ گروه مانند حمید اشرف از دستگیری‌ها مصون ماندند. همهٔ بنیان‌گذاران گروه یک احمد جلیلی افشار، بیژن جزنی، حسن ضیاءظریفی، سعید
احمد جلیلی افشار، بیژن جزنی، حسن ضیاءظریفی، سعید (مشعوف) کلانتری، عباس سورکی، عزیز سرمدی و محمد چوپان‌زاده جزو دستگیرشدگان بودند و همهٔ آن‌ها روز ۲۹ فروردین ۱۳۵۴ در یک صحنه‌سازی حکومتی رژیم شاه در تپه‌های اوین کشتار شدند. علی اکبر صفایی فراهانی و محمد صفاری آشتیانی پس از بازگشت به ایران فرماندهان اصلی رویداد حماسی سیاهکل در ۱۹ بهمن ۱۳۴۹ بودند. صفایی در جریان درگیری دست‌گیر و تنها چند هفته پس از آن در روز ۲۶ اسفند ۱۳۴۹ هم‌راه با دیگر دست‌گیر شدگان به جوخهٔ اعدام سپرده شد. صفاری آشتیانی از جملهٔ معدود
اعدام سپرده شد. صفاری آشتیانی از جملهٔ معدود مبارزانی بود که در جریان عملیات سیاهکل دستگیر نشدند. او در یک درگیری مسلحانهٔ خیابانی روز ۲ مرداد ۱۳۵۱ جان باخت. حمید اشرف هرگز دستگیر نشد و در گذر سال‌ها به فرماندهٔ تاریخی جنبش فداییان خلق و به سرشناس‌ترین چریک شهری تاریخ ایران بدل شد. وی در تاریخ ۸ تیر ۱۳۵۵ در یک درگیری مسلحانه و طی نبرد چندین‌ساعته در خانهٔ تیمی واقع در مهرآباد جنوبی به همراه همهٔ اعضای مرکزیت وقت سازمان جان باخت. گروه دو، یا گروه احمدزاده – پویان – مفتاحی، از به‌هم پیوستن محافل و گروه‌های
پویان – مفتاحی، از به‌هم پیوستن محافل و گروه‌های کوچکی که از اواسط سال‌های ۴۰ خورشیدی در آذربایجان (با محوریت تبریز)، در مشهد و در مازندران ایجاد شده بودند، تشکیل شد. یکی از مهم‌ترین این محفل‌ها، آن محفل فرهنگی – سیاسی بود که صمد بهرنگی و بهروز دهقانی به آن تعلق داشتند. صمد بهرنگی، معلم مدارس روستایی آذربایجان، با کارهای تحقیقی و نوشته‌های قابل توجه در زمینهٔ نقش زبان خلق‌های ایران، از جمله گردآوری افسانه‌های آذربایجان به هم‌راه بهروز دهقانی، نام خود را نه تنها در محافل فرهنگی آذربایجان و آذری‌زبان بلکه در
در محافل فرهنگی آذربایجان و آذری‌زبان بلکه در محافل فرهنگی سراسر کشوری مطرح کرده بود. علاوه بر آن، صمد بهرنگی با داستان‌های بدیع خود که مخاطب و قهرمان آن‌ها کودکان بودند، بنیان‌گذار داستان کودک در میهن ما بود. معروف‌ترین اثر به جای مانده از او، داستان «ماهی سیاه کوچولو» است که خصلت‌نمای مشخصات و روحیات مبارزان دههٔ چهل به بعد بود. از سوی دیگر و در بخش‌های شرقی‌تر جغرافیایی گروه دو، یعنی در خراسان و مازندران بنیان‌گذاران سازمان از فضای دیگری سرچشمه می‌گرفتند. مسعود احمدزاده، امیرپرویز پویان و عباس مفتاحی از
مسعود احمدزاده، امیرپرویز پویان و عباس مفتاحی از محافل مذهبی جبههٔ ملی می‌آمدند و در سال‌های نوجوانی خود در محافل مذهبی شرکت داشتند و به تدریج به اندیشه‌های سوسیالیستی و به مارکسیسم – لنینیسم روی آورده بودند. از رهبران گروه دو امیر پرویز پویان روز ۳ خرداد ۱۳۵۰، به فاصلهٔ بسیار کوتاهی پس از وحدت رسمی دو گروه، به همراه رحمت پیرونذیری و در جریان یک درگیری در خانهٔ تیمی جان باخت. مسعود احمدزاده و عباس مفتاحی پس از دستگیری و تحمل شدیدترین شکنجه‌ها در روز ۱۱ اسفند ۱۳۵۰ در کنار هم و به همراه برادران خود مجید
اسفند ۱۳۵۰ در کنار هم و به همراه برادران خود مجید احمدزاده و اسدالله مفتاحی و دو مبارز دیگر، حمید توکلی و غلام‌رضا گلوی در برابر جوخهٔ اعدام قرار گرفتند. بهروز دهقانی روز ۹ خرداد ۱۳۵۰ و در نتیجهٔ عواقب شکنجه‌های وحشیانهٔ عوامل رژیم پهلوی جان باخت. این چنین بود که در سپیده‌دمان برنامه‌ریزی آغاز مبارزهٔ مسلحانه از سوی گروه یک در جنگل‌های سیاهکل، دو گروه بنیان‌گذار سازمان که از طرقی محدود، اما مهم و تأثیرگذار با یک‌دیگر در ارتباط بودند، هر دو مستقل از یک‌دیگر به جمع‌بندی‌هایی در شیوه‌های مبارزاتی رسیده بودند
به جمع‌بندی‌هایی در شیوه‌های مبارزاتی رسیده بودند که شامل و حاکی از نقاط اشتراک مبارزاتی مهمی میان این دو بود؛ باور به آزادی‌های سیاسی، باور به مارکسیسم – لنینیسم به عنوان ایدئولوژی رهنمون در رهایی از استثمار، استعمار و استبداد، باور به عدم وابستگی ایران و از این منظر استقلال آن، باور به استقلال عمل خود، باور به مبارزهٔ بی‌امان با استبداد سلطنتی و باور به مشی مبارزهٔ مسلحانه. تفاوت و اختلاف عمده یا مهم میان دو گروه تنها در زمینهٔ نقش و جایگاه مبارزهٔ مسلحانه بود. در یک سوی طیف نیروهای این دو گروه نظریهٔ
بود. در یک سوی طیف نیروهای این دو گروه نظریهٔ مسعود احمدزاده بود مبنی بر «هم استراتژی و هم تاکتیک» بودن مبارزهٔ مسلحانه و در سوی دیگر نظریهٔ رفیق بیژن جزنی مبنی بر استفاده از مبارزهٔ مسلحانه به عنوان یکی از شیوه‌های شکستن وضعیت موجود که با نظریهٔ دو مطلق تبیین می‌شد: استبداد مطلق حکومت و سکوت مطلق مردم. در باور عملی دو گروه این اختلاف نظر، عنصری نبود که بتواند سد راه وحدت آن دو قرار گیرد. به این ترتیب بود که نزدیکی فزایندهٔ دو گروه آغاز شد و هر چند هنگامی که روی‌داد حماسی سیاهکل در ۱۹ بهمن ۱۳۴۹ واقع شد، دو
روی‌داد حماسی سیاهکل در ۱۹ بهمن ۱۳۴۹ واقع شد، دو گروه هنوز وحدت نکرده بودند، اما شرایط عملی و عینی وحدت آن دو به گونه‌ای فراهم شده بود که رهبران برنامه‌ریز گروه یک، اعتماد کنند و گروه دو را در جریان تدارک عملیات تاریخی خود قرار دهند و رهبران گروه دو اعتماد کنند و احمد فرهودی را برای مشارکت در این عملیات به گروه یک بسپارند. شرایط عملی و عینی وحدت آن دو به‌گونه‌ای فراهم شده بود که، با این که طراحی عملیاتی که در تاریخ به عنوان عملیات سیاهکل نام گرفت، از سوی گروه یک صورت گرفته بود، و وحدت رسمی و همه‌جانبهٔ دو
یک صورت گرفته بود، و وحدت رسمی و همه‌جانبهٔ دو گروه تازه در فروردین ۱۳۵۰ و حدود دو ماه پس از روی‌داد سیاهکل به بار نشست، اما روی‌داد سیاهکل به عنوان عملیات مجموعهٔ سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران پای به تاریخ میهن ما گشود. از تأسیس سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران تا انقلاب ۱۳۵۷. نخستین اجلاس جنبش فداییان خلق در سال ۱۹۶۳ توسط بیژن جزنی و یارانش برگزار شد. آن‌ها به این نتیجه رسیده بودند که نفوذ قدرتمند آمریکا در ایران و سرکوب مخالفان حکومت، فعالیت‌های سیاسی و مسالمت‌آمیز احزاب و سازمانهای مخالف حکومت را به
و مسالمت‌آمیز احزاب و سازمانهای مخالف حکومت را به کلی غیرممکن ساخته است. در این تنگنای سیاسی و تاریخی بود که مبارزهٔ مسلحانه تنها راه مؤثر برای دستیابی به هدف شناخته شد. «"سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران" در اواخر فروردین ۵۰ از ادغام کامل دو گروه تشکیل شد» [حمید اشرف – جمع‌بندی سه‌ساله – ص ۳]. با این‌همه حافظهٔ تاریخی ایرانیان تاریخ تولد آن را ۱۹ بهمن ۱۳۴۹ و محل تولد آن را سیاهکل ثبت کرده است. یرواند آبراهامیان می‌نویسد: «در شامگاه سرد نوزدهم بهمن ۱۳۴۹، سیزده مرد مجهز به تفنگ، مسلسل و نارنجکِ دستی به
سیزده مرد مجهز به تفنگ، مسلسل و نارنجکِ دستی به پاسگاه ژاندارمری سیاهکل، در جنگل‌های حاشیهٔ خزر، حمله کردند. آن‌ها با این حمله، که بعدها به «حماسهٔ سیاهکل» معروف شد، هشت سال فعالیت شدید چریکی را آغاز کردند و الهام بخش مبارزهٔ مسلحانهٔ بیشتر گروه‌های تندرو اسلامی و مارکسیست با رژیم شدند». [یرواند آبراهامیان – «ایران بین دو انقلاب» – چاپ دوم ۱۳۷۷ تهران صفحۀ ۵۹۱ و ۵۹۲]. «سازمان مجاهدین خلق ایران (گروه اصلی چریکی مسلمان) تأثیر فداییان را بر جامعه چنین تعریف می‌کند: «... تا اینکه در سال ۱۳۴۹ چریک‌های سیاهکل
می‌کند: «... تا اینکه در سال ۱۳۴۹ چریک‌های سیاهکل وارد عمل شدند و این کار، سازمان مجاهدین را برخلاف میل و آمادگی‌شان در اوایل ۵۰ وادار کرد که ایشان نیز وارد عمل شوند و موجودیت خود را به جامعه‌مان معرفی نمایند چون اگر این کار را انجام نمی‌دادند چریک‌های فدایی میدان عمل را از ایشان گرفته به‌عنوان پیشگام نیروهای مبارز در اذهان نقش می‌بست» [تاریخ جریان کودتا و نظراتی در بارۀ خط‌مشی کنونی سازمان مجاهدین خلق ایران – انتشارات ابوذر تهران ۱۳۵۸ صفحۀ ۱۴]. [به نقل از مازیار بهروز – «شورشیان آرمان‌خواه» – ۱۳۸۰ تهران –
بهروز – «شورشیان آرمان‌خواه» – ۱۳۸۰ تهران – صفحۀ ۱۲۰]. در دورهٔ هشت سالهٔ از ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۹ فداییان توسط حکومت زیر شدیدترین حملات قرار داشتند. در این سال‌ها در چهار دوره ضربه، بیشتر رهبران سازمان دستگیر یا کشته شدند. اما سازمان پابرجا ماند. بزرگ‌ترین ضربه زمانی بود که بیژن جزنی و ۶ نفر دیگر از مؤسسان سازمان در زندان اوین کشته شدند. این واقعه در ۲۹ فروردین ۱۳۵۴ در زمانی رخ داد که ۸ سال از دستگیری و محکومیت آن‌ها در زندان گذشته و محاکمهٔ دومی هم انجام نشده بود. همچنین به دنبال یک رشته ضربه‌های پی در پی، در ۸
همچنین به دنبال یک رشته ضربه‌های پی در پی، در ۸ تیر ۱۳۵۵ حمید اشرف و نه تن دیگر از رهبران و اعضای فداییان در نبردی طولانی با پلیس در تهران کشته شدند. «در سال‌های میان حماسهٔ سیاهکل و مهرماه ۱۳۵۶ … ۳۴۱ چریک و اعضای مسلح گروه‌های سیاسی جان خود را از دست دادند … در بین ۳۴۱ چریک کشته شدده ۱۷۲ نفر (۵۰درصد) از فداییان … بودند.» [یرواند آبراهامیان – «ایران بین دو انقلاب» – چاپ دوم ۱۳۷۷ تهران صفحۀ ۵۹۵]. از مهرماه ۱۳۵۶ تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ دست‌کم ۴ فدایی دیگر در مبارزه با حکومت محمدرضاشاه جان باخته‌اند، یعنی تا پیروزی
با حکومت محمدرضاشاه جان باخته‌اند، یعنی تا پیروزی انقلاب بهمن جمعاً ۱۷۶ فدایی. از ۱۷۲ فدایی جان‌باخته تا مهرماه ۱۳۵۶، ۱۰۶ نفر در درگیری‌ها، ۳۸ نفر اعدام شده، ۱۰ نفر زیر شکنجه کشته شده، ۶ نفر ناپدید شده، ۵ نفر خودکشی کرده، و ۷ نفر در تپه‌های اوین به‌قتل رسیده‌اند [یرواند آبراهامیان – «ایران بین دو انقلاب» – چاپ دوم ۱۳۷۷ تهران جدول ۱۰ صفحۀ ۵۹۳]. از ۱۷۲ فدایی جان‌باخته، که ۲۲ نفر از آن‌ها زن بوده‌اند، ۷۳ نفر دانشجو، ۱ نفر دانش‌آموز، ۱۷ نفر آموزگار، ۱۹ نفر مهندس، ۷ نفر کارمند، ۳ نفر پزشک، ۴ نفر روشنفکر، ۸ نفر
۷ نفر کارمند، ۳ نفر پزشک، ۴ نفر روشنفکر، ۸ نفر خانه‌دار، ۵ نفر سرباز، ۱۲ نفر کارگر، ۱۱ نفر دارای مشاغل دیگر و ۱۲ نفر ناشناخته بوده‌اند [یرواند آبراهامیان – «ایران بین دو انقلاب» – چاپ دوم ۱۳۷۷ تهران جدول ۱۱ صفحۀ ۵۹۴]. ساواک طی نه‌ماه پس از حماسهٔ سیاهکل، در یک رشته درگیری‌های مسلحانه تقریباً همهٔ اعضای مؤسس سازمان فدایی را دستگیر کرد یا کشت. با وجود این، اعضای باقی‌مانده، از جمله حمید اشرف، هم‌چنان به جنگ و مبارزه ادامه دادند. آن‌ها با جذب افراد علاقه‌مند، هسته‌های جدیدی به‌ویژه در تهران، تبریز، رشت،