payamvha/North_RAG huggingface dataset:
شده‌است. این نسخه فاقد نام کتاب و تاریخ کتابت است و ۱۰۹ صفحه و شش قات را دربردارد و شامل قات های ۱، ۲، ۳، ۴ ،۷ و ۱۲ام از نسخه موزه درسدن است. این احتمال وجود دارد که نسخه واتیکان از نسخه آلمانی قدیمی‌تر باشد که با توجه به درج شدن کامل حرکت‌گذاری الفبای عربی در نسخه کتابخانه واتیکان برای تمام نوشته‌ها و نبودن این امر در نسخه موزه درسدن، این احتمال دور از ذهن نیست. نسخه «ترکمنستان-چوودور» (Turkmenistan-Chovdur variant):. نسخه «ترکمنستان-چوودور» (Turkmenistan-Chovdur variant): محققان دانشگاه آنکارا این نسخه
variant): محققان دانشگاه آنکارا این نسخه را معرفی کرده‌اند. این نسخه ۴ حکایت بیشتر از نسخه درسدن دارد. این نسخه را عطا رحمانوف* از یک خواننده عامیانه (بگشی) به نام قربانگلیچ چاکان اوغلو* گرفته بود. این نسخه شامل ۱۶ حکایت حماسی است و چهار حکایتی که افزون بر نسخه درسدن هستند عبارتند از “Oğuzlarıñ Gäver Hanlıkına Karşı Köreşi”، “Oğuzlarıñ Melallaşmakı”، “İğdir” و “Gorkutıñ Gabrı Kazılgı”. ملک اردم* استاد دانشگاه آنکارا این نسخه را در سال ۱۹۹۴ از عطا رحمانوف گرفته و به ترکیه برده و جنبه‌های آوایی، مورفولوژیک،
و به ترکیه برده و جنبه‌های آوایی، مورفولوژیک، سبکی و بلاغی حماسه‌ها را در پایان نامه خود در سال ۱۹۹۸ بررسی کرد. در نسخه «ترکمنستان-چوودور»، رسمی‌سازی موضوعی (thematic formalization) و تکنیک‌های روایی چشمگیر هستند. جغرافیای داستان حماسه‌ها در این نسخه به سمت غرب گسترش یافته است. در متن تاريخي حماسه‌های این نسخه، برخی از وقايع تاريخی مانند مهاجرت چوودورها به منيشلاق آمده است. بررسی این نسخه در ژورنال مطالعات ترکی مدرن در سال ۲۰۰۵ منتشر شده است. نسخه «ترکمن صحرا». رسانه‌های ترکیه خبر از کشف این نسخه توسط
صحرا». رسانه‌های ترکیه خبر از کشف این نسخه توسط ولی‌محمد خوجه دادند. به گفتهٔ خوجه، این نسخه دو بُوی (داستان) و ۲۴ سُوی (شعر) اضافه بر نسخه‌های درسدن و واتیکان دارد. «ولی محمد خوجه» اهل ترکمن صحرای ایران که نسخه سوم کتاب داستان های حماسی «دده قورقود» را کشف کرده است معتقد است نسخه سوم دده قورقود میراث خاندان قاجاریه است. این نسخه که به تازگی شناسایی شده‌است و شامل شش گات می‌باشد به نام «نسخه ترکمن صحرا» معرفی شده‌است. در این نسخه دو گات و ۲۴ شعر وجود دارد که در دو نسخه پیشین وجود نداشته‌است. در این نسخه
که در دو نسخه پیشین وجود نداشته‌است. در این نسخه همچنین اسامی جغرافیایی جدیدی نیز ذکر شده‌است. این نسخه بر حسب اتفاق به مالکیت «ولی محمد خوجه» از محققین ترکمن صحرای ایران درآمده و پس از تأیید «شهروز آکاتابای» از دانشگاه آنکارا او طی یک تماس تلفنی با ذکر «این کتاب را به هیچ کس نده، اثر بسیار ارزشمندی است» شناسایی شده‌است. اتحادیه نویسندگان اورسیای ترکیه توسط یعقوب عمراوغلو، رئیس اتحادیه طی مراسمی در آنکارا و با حضور گروهی از دانشگاهیان و دوستداران ادبیات برگزار شد، مدال افتخاری به استاد ولی محمد خوجه اهدا
شد، مدال افتخاری به استاد ولی محمد خوجه اهدا کرد. متن کامل اثر، با رسم‌الخط اصلی کتاب (نسخه درسدن) در سال ۱۹۱۶ توسط معلم رفعت در استانبول به چاپ رسید؛ و درسالهای ۱۹۳۸ و ۱۹۳۹ چاپ‌های دیگری توسط اورهان‌شائق گوگ‌یای و حمید آراسلی با حروف لاتین در باکو چاپ شد. مشهورترین چاپی که از این کتاب بعمل آمده به وسیله محرم ارگین در دو جلد که جلد اول شامل مقدمه، متنم انتقادی و نسخه بدل‌هاست در سال ۱۹۵۸ و جلد دوم را که مشتمل بر لغت‌نامه و گرامر زبان کتاب است در سال ۱۹۶۲ انتشار داده‌است. زمان‌های متفاوتی برای قدیم‌ترین
انتشار داده‌است. زمان‌های متفاوتی برای قدیم‌ترین نسخه خطی موجود در نظر گرفته می‌شود. جفری لوئیس قدمت اوایل قرن ۱۵ میلادی را منصفانه می‌داند با دو وجه از متن: یک لایه یک مجموعه از سنت‌های شفاهی مربوط به درگیری‌ها و نبرهای قوم اوغوز با پچنگ‌ها و قبچاق‌ها و لایه دیگر به لشکرکشی‌های معاهده آق‌قویونلوها در قرن ۱۴ میلادی اشاره دارد. سبک ادبی و شیوهٔ نگارش. این کتاب از بخش‌های متوالی نثر و نظم ترکیب یافته است بنابراین شیوه روایی آن به نحوی است که بخشهای منثور در فاصله‌های معینی با ابیات آهنگین و عبارات موزون و
فاصله‌های معینی با ابیات آهنگین و عبارات موزون و دارای ردیف و قافیه، در قالب «سو‌‌ٔلمه» (Soylama) با منظومه تلفیق می‌یابند. به عبارت دیگر بسامد سجع و جناس و استعمال جملات و عبارات کوتاه و موزون و منسجم و در عین حال عامیانه بودن تشبیهات و تعبیرات از ویژگی‌های ادبی برجسته این اثر مکتوب است. ترکیب کنونی کتاب حاوی حدود ۲،۰۰۰ بیت شعر است که تقریبا ٪۳۵ کل محتوای آن را تشکیل می‌دهد که به احتمال قریب به یقین در گذشته حجم بخش‌های منظوم بیشتر بوده است. احتمالا پیش از آنکه حماسه‌ها به وسیله عاشیق‌ها و راویان متاخر
از آنکه حماسه‌ها به وسیله عاشیق‌ها و راویان متاخر نقل شوند، در نخستین مراحل آفرینش و شکل‌گیری، کلیت اثر نظیر دیگر آثار حماسی در قالب شعر و دارای صورت‌های موزون و منظوم بوده است. چنین به نظر می‌آید که «اوْزان‌ها» (نیاکان عاشیق‌های امروزی) به خاطر این که سخنان، اشارات و پیام‌های شاعرانه خود را با لحن‌های گوناگون و پرده‌های متنوع «قوپوز» خود هماهنگ و همردیف و سازگار کنند، (از این آلت موسیقی در کتاب دده قورقود در موارد متعددی یاد شده است) به موسیقی شعری اهمیت ویژه‌ای قایل شده و آن‌ها را به شیوه مناسب و درخوری
قایل شده و آن‌ها را به شیوه مناسب و درخوری آهنگ‌دار و ملودیک ساخته‌اند بخش‌های منثور آن‌ها توسط عاشیق‌ها به شیوه‌ای مطلوب طبع و ماهرانه بازگویی و روایت می‌شوند و در جریان آن منظومه‌ها نیز با ساز و آواز مخصوص و جاده افتاده‌ٔ این هنرمندان ترنم و اجرا می‌گردند و به سبب اصالت و ریشه‌ٔدار بودن، شنودگان را عمیقا تحت تاثیر قرار داده و شوری در دل‌ها و غوغایی در سرها می‌افکنند. قابل اشاره است که این دو صورت منظوم و منثور به ظاهر ناهمساز به وجهی ارگانیک (اندامواره) با یکدیگر آمیختگی و تلفیق یافته و در واقع مکمل
با یکدیگر آمیختگی و تلفیق یافته و در واقع مکمل همدیگر به شمار می‌روند. برخی از پژوهشگران معتقدند که مقایسه سبک‌های گفتاری مندرجات کتاب با لهجه شناسی تاریخی و توصیفی مردم آذربایجان نشان میدهد که زبان داستان‌ها از لحاظ اسلوب بیان و دستور زبان و تعابیر و تشبیهات حال و هوای گویش ترک‌های قاراپاپاق Qara Papaq را دارد که لازم است روی این موضوع کارهای تطبیقی و تحقیقی جدی‌تر و گسترده‌تری انجام گیرد. در متن کتاب گاهی به شکل‌ها و صورتهای درست کلماتی برمی‌خوریم که در طی زمان تحریف در آنها راه یافته و یا به صورت‌های
طی زمان تحریف در آنها راه یافته و یا به صورت‌های دیگری درآمده‌اند ولی روی هم رفته لغات و جملات اساسی متن کتاب، اکثراً همان‌هایی هستند که امروزه نیز در زبان ترکی آذربایجانی معمول و مصطلح‌اند. این کتاب از لحاظ زیبایی ادبی، جلوه و شکوه صحنه‌ها، اصالت و انعکاس باورهای اسطوره‌ای آذربایجان قابل مقایسه با «ایلیاد و ادیسه هومر» می‌باشد کاربرد صنایع ادبی و بدیعی. در این اثر مکتوب صنایع ادبی گوناگونی از قبیل مبالغه، تشبیه، مجاز، استعاره، کنایه، تضاد، نظیره و تشخیص به منظور شیوایی و ادای مؤثرتر کلام و رساندن پیام به
منظور شیوایی و ادای مؤثرتر کلام و رساندن پیام به نحو احسن مورد استفاده قرار گرفته‌اند. مسلماً اتخاذ چنین شیوه بیان و زبان هنری به منظور آفرینش ایماژهای شعری پر شکوه و زیبا و بیان روایی محکم و رسا برای بازتاب هر چه بهتر مفاهیم و معانی و تجسم صحنه‌ها و رویدادها بوده است. در روایت این داستان‌های حماسی و رزمی و در رابطه با شیوه زندگی و تلاش و کوشش این مردمان برای زندگی سرافرازانه و مقابله آنان با دشمنان و مخالفان و همچنین توصیف طبیعت سرزنده و شاداب منطقه هر از گاهی با عبارات و اظهارات مبالغه‌آمیزی مواجه
هر از گاهی با عبارات و اظهارات مبالغه‌آمیزی مواجه می‌شویم که بر قدرت و نفوذ کلام و تاثیر آن می‌افزایند. قازان خان از چنان نیروی جسمانی قوی برخوردار است که صخره‌ای را از بالای کوه فرو می‌غلتد به آسانی با پای خود کنا زده و از سر راه‌ش به دور می‌افکند. قاراجیق چوبان قادر است که با فلاخن خود سنگ‌هایی به وزن دوازده من را به نقاط دور دست پرتاب کند، قاراگؤنِئی به هنگام خشم و غضب تکه سنگ خارای سیاه را با مشت خود می‌فشارد و خرد میکند و ذرات خاک مبدل میکند و از سبیل اَمَنین در خشم خون می‌چکد تشبیهات بدیع و زیبا
اَمَنین در خشم خون می‌چکد تشبیهات بدیع و زیبا احساسات لطیف و ذوق ادبی و هنری این مردمان و علایق انسانی و عشق و محبت آنان را نسبت به همنوعان و زادگاه خود و دیدگاه‌هایشان را درباره دنیا و زندگی و کینه و نفرتشان را نسبت به دشمنان نمایان می‌سازد. پاره‌ای از تشبیهات هم دربازه جانوارن اهلی، صحنه‌های کارزار، سلاح‌های جنگی، نیرومندی و قدرت بازوان و مهارت‌های جنگی قهرمانان است. خصایل ممتاز و برجسته، نجابت و وقار، صفای معنوی و تناسب اندام، جلوه‌های آراستگی بزرگان و پدر و مادرها نیز در این مورد جای ویژه خود دارند. در
و مادرها نیز در این مورد جای ویژه خود دارند. در این اثر برای پروراندن موضوع و برجسته کردن پدیده‌ها و عینیت بخشیدن آن‌ها از شگرد جاندار پنداری به خوبی بهره گرفته شده است. قهرمان محبوب جوان یکی از داستان‌ها، اوْروز، که توسط دشمنانش به پای درختی برای حلق‌آویز کردن آورده میشود به دشمنان چنین می‌گوید: «"دست کم امان‌ام دهید تا در آخرین لحظات زندگی درد دل خود را با این درخت در میان نهم"» نمونه‌های دیگری از استفاده از صنعت تضاد: نظری اجمالی به متن کتاب نشان می‌دهد که جملات و تعبیرات آن اساساً ساده و کوتاه‌اند و به
جملات و تعبیرات آن اساساً ساده و کوتاه‌اند و به عبارات غامض و مرکب و پیچیده کمتر بر میخوریم. البته این مطلب بدان معنی نیست که تدوین کنندگان داستان‌ها افکار و اندیشه‌های ژرف و پیچیده نداشته‌اند، بلکه واقعیت این است که چنین شیوه بیانی به اقتضای شرایط و اوضاع مناسب‌ترین و مطلوب‌ترین وسیله برای القای آسان و مؤثر و هرچه بهتر مفاهیم و مطالب به مخاطب بوده است. ترجمه‌ها. کتاب دده قورقود به زبان‌ها مختلف ترجمه شده‌است. نخستین ترجمه دده‌قورقود به زبان آلمانی در سال ۱۸۱۵ از روی نسخه کتابخانه درسدن در آلمان بود. غیر
۱۸۱۵ از روی نسخه کتابخانه درسدن در آلمان بود. غیر از ترجمه‌های آلمانی. روسی. ایتالیایی چندین ترجمه دیگر نیز به سایر زبان‌های اروپایی و آسیایی صورت گرفته از جمله آن‌ها دو ترجمه به زبان انگلیسی را می‌توان نام برد که اولی د ر انگلستان و و دومی در آمریکا انجام یافته‌است. از ترجمه کنندگان می‌توان به ترجمه دیگر از یواخیم هاین به زبان آلمانی که در سال ۱۹۵۸ درشهرزوریخ و چاپ به زبان روسی در سال۱۹۶۲به وسیله بارتولد وانتشار توسط ویکتور ژیرمونسکی درمسکو اشاره کرد. متن کامل کتاب هم که با رسم خط اصلی بر اساس نسخه
متن کامل کتاب هم که با رسم خط اصلی بر اساس نسخه کتابخانه برلین در سال۱۹۱۶ از سوی معلم رفعت محقق کشور ترکیه با رسم‌الخط عربی عربی آن را به چاپ رساند و بعد از آن توسط اورخان شایق گوکیای با رسم‌الخط ترکی استانبولی در سال ۱۹۳۸ چاپ گردید. ترجمه‌های متعددی نیز به زبان فارسی از این کتاب انجام شده است مانند برگردان فریبا عزبدفتری، محمد حریری اکبری از نسخه انگلیسی و ترجمه عمار احمدی سال ۹۰ و یا ترجمه به نظم بر پایه‌ی نسخه‌ی خطّی درسدن، برلین و با عنایت به نسخه‌ی واتیکان توسط صالح سجادی زیر نظر جناب استاد حسن
واتیکان توسط صالح سجادی زیر نظر جناب استاد حسن عبدالّهی جهانی (اوموداوغلو) انجام پذیرفته است. در ایران. نخستین ترجمه‌های کتاب دَدَه قورقود به زبان فارسی در سال ۱۳۵۵ در تهران و تبریز صورت گرفت. در تبریز توسط فریبا عزب‌دفتری و محمد حریری اکبری از روی ترجمه انگلیسی جفری لوئیس و به واسطه نشر ابن سینا و در تهران توسط نشر نوپا و با ترجمه ابراهیم دارابی به چاپ رسید. این ترجمه از متن انگلیسی آقای جفری لوئیس انجام گرفته‌است. بهزاد بهزادی پژوهشگر زبان ترکی آذربایجانی نیز دده قورقود را به زبان فارسی ترجمه کرده‌است.
نیز دده قورقود را به زبان فارسی ترجمه کرده‌است. داستان دلی دومرول آن با عنوان سرگذشت دومرول دیوانه سر توسط صمد بهرنگی به فارسی ترجمه شده‌است. در دولت حسن روحانی در دانشگاه تبریز طرحی برای تدریس دده قورقود در ایران و به دنبال اجرای دوره کارشناسی زبان ترکی به اجرا گذاشته شد. جواد طباطبایی، پژوهشگر فلسفه، تاریخ و سیاست، در این‌باره نوشته‌است: «دولت تدبیر و امید با چه رویی می‌خواهد به مردم آذربایجان، که سده‌ها در قهوه‌خانه‌های شهرهای خود گوش به نقالی داستان‌های شاهنامه سپرده‌اند، اعلام کند که از این پس
شاهنامه سپرده‌اند، اعلام کند که از این پس افسانه‌های «دده قورقود» جای داستان‌های رستم و سهراب را گرفته‌است. اگر چنین تدبیرها در راستای «بازگشت به خویشتن» ها و «آنچه خود داشت» هاست، متولیان باید بدانند که این اجبار به تغییر هویت مردم آذربایجان عین از خود بیگانه ساختن آنان است، زیرا مردمی که هزار سال شاهنامه، دیوان حافظ و گلستان سعدی خوانده‌اند به آسانی به این جعل هویت برای خود تن در نخواهند داد و از این «تدبیرِ» داهیانهٔ دولت جز «ناامیدی» از تدبیرهای او حاصل نخواهد شد!» وی افزوده‌است: «به رغم تبلیغاتی مسموم
نخواهد شد!» وی افزوده‌است: «به رغم تبلیغاتی مسموم و یکسره نادرستی که گوش‌ها را کر می‌کند، هرگز، چاپ کتاب دده قورقود در آذربایجان ممنوع نبوده و خود من از نیمهٔ دوم دههٔ سی شمسی نسخه‌هایی از آن را در کتابفروشی‌های تبریز دیده بودم. فروش آزاد چند صد نسخه‌ای که از این «حماسهٔ ملّی ترکان» در تبریز چاپ می‌شد سال‌ها طول می‌کشید و البته جز مردمان کنجکاو نسخه‌ای از آن را نمی‌خریدند و اگر می‌خریدند اغلب نمی‌خواندند! ادعای «تحمیل» زبان فارسی به مردم آذربایجان توجیهی برای «تحمیل» تدریجی زبان «ترکی» دده قورقود به مردمی
«تحمیل» تدریجی زبان «ترکی» دده قورقود به مردمی است که در سال‌های اخیر هویت جدید «ترکی در حال رنسانس» خود را کشف کرده‌اند. وزارت علوم باید بداند که نویسنده - یا نویسندگان- برنامه‌ای که اینک به دانشگاه‌های استان‌های آذربایجان ابلاغ شده‌است هدف‌هایی جز آموزش زبان داشته‌اند!» ثبت در یونسکو. فرهنگ حماسی، داستان‌های عامیانه و موسیقی دده قورقود بر پایه دوازده افسانه قهرمانانه و سیزده دستگاه موسیقی سنتی است که در طول نسل‌ها از طریق انتقال سینه‌به‌سینه، هنرهای نمایشی، نشانه‌های فرهنگی و آهنگ‌های موسیقی به اشتراک
نشانه‌های فرهنگی و آهنگ‌های موسیقی به اشتراک گذاشته شده‌است در نوامبر ۲۰۱۸ به پیشنهاد کشورهای جمهوری آذربایجان، ترکیه و قزاقستان در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو ثبت شده‌است. در سال ۱۹۹۸ کتاب دده قورقود از طرف جمهوری آذربایجان و سازمان یونسکو نامزد و در سال ۲۰۰۰ «هزارو سیصدمین سالگرد نوشته شدن دده قورقود» جشن گرفته شد. از سال ۱۹۵۶ یونسکو برای بزرگ‌داشت و شناساندن وقایع تاریخی و شخصیت‌های برجسته کشورهای عضو برای جهانیان جشن‌هایی را ترتیب می‌دهد، که بر اساس درخواست کشورهای عضو است، در مورد کتاب دده
بر اساس درخواست کشورهای عضو است، در مورد کتاب دده قورقود هم دولت جمهوری آذربایجان، این مناسبت را برای برگزاری سالگرد به یونسکو اعلام نمود و یونسکو آن را جشن گرفت؛ حیدر علی‌اف رئیس‌جمهور پیشین جمهوری آذربایجان در بزرگداشت هزار و سیصدمین سالگرد کتاب «دده قورقود» اعلام کرد که: «اگر چه ما امروز در وضعیت جنگ به سر می‌بریم ولی دده قورقود مردم را به صلح و دوستی دعوت می‌کند. ما سعی می‌کنیم مناقشات را مطابق با توصیه‌های دده قورقود حل کنیم.» در همین مراسم نیز جواد هیئت اعلام کرد که «کتاب حماسه دده قورقود حماسهٔ
هیئت اعلام کرد که «کتاب حماسه دده قورقود حماسهٔ مشترک ترک‌ها و آذری‌هاست. در این حماسه مراحل مختلف اولاد ترک از بدو تولد و نامگذاری گرفته تا دوران جوانی، شهامت، نامزدی، زناشویی، دوران پیری و آخرین لحظات عمرشان با سوژه‌های جالب منعکس شده‌اند. حماسه گرچه ۱۳۰۰ سال قدمت دارد ولی در قرن ۱۵ به رشته تحریر درآمده است» در سال ۱۹۹۹ بانک ملی جمهوری آذربایجان، سکه‌های یادبود طلا و نقره به مناسبت سال دده قورقود ضرب کرد. در سال ۲۰۱۳ میلادی در جریان ثبت بازی چوگان در فهرست سازمان علمی فرهنگی ملل متحد (یونسکو) به عنوان
سازمان علمی فرهنگی ملل متحد (یونسکو) به عنوان "میراث ناملموس در معرض خطر" جمهوری آذربایجان، جمهوری آذربایجان جهت اثبات تعلق تاریخی بازی چوگان به خود که بر این قرائن استوار بود در خواست ثبت جهانی بازی چوگان به نام خود را داشت نقوشی از بازی چوگان که در ویرانه‌های برجای مانده از شهر باستانی بیلقان یافته شده، مینیاتورهای عصر صفوی که بازی چوگان در آنها به تصویر کشیده شده و اشاراتی در کتاب دده قورقود و اشعار نظامی گنجوی و خاقانی شروانی. شهر باستانی بیلقان که ویرانه هایش در مکانی به نام اورن قلعه، فاصله چندانی از
هایش در مکانی به نام اورن قلعه، فاصله چندانی از دشت مغان و مرز ایران ندارد و نقوشی از بازی چوگان که در آن یافته شده، متعلق به قرن نهم میلادی (سوم هجری) است. در کتاب دده قورقود، به دو تن از قهرمانان افسانه‌ای این کتاب به نامهای «بامسی بیرک» و «بانی چیچک» (که زن است) مربوط می‌شود در کتاب بی‌آنکه اشاره مستقیمی به بازی چوگان شود آمده که این دو، در ورزشهایی که سوار بر اسب انجام می‌گیرد مهارت داشته‌اند. اقتباس‌ها. جشنواره. جشنوارهٔ بین‌المللی «فیلم جهان ترک دده قورقود (قورقود آتا)» با اقتباس از نام این کتاب
قورقود (قورقود آتا)» با اقتباس از نام این کتاب برگزار می‌گردد. محمد علی‌مرادی، مستند ساز جوان ایرانی که بیشتر در خصوص مسائل مختلف محیط زیستی در منطقه آذربایجان فعالیت می‌کند، جایزه بهترین مستند این جشنواره را برای مستند «ایکیزلر» دریافت کرد. تئاتر. در تیرماه سال‌های ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ گروهی از بازیگران تئاتر از اردبیل داستان «تپه گؤز»، یکی از داستان‌های حماسی «کتاب دده قورقود»، را به‌شکل تئاتر میدانی در قلعه بابک اجرا کردند. و در مراسم گرامی‌داشت نوروز نیز به آن اشاره شده است. آثار مکتوب. حداقل یکی از داستان‌ها
اشاره شده است. آثار مکتوب. حداقل یکی از داستان‌ها (داستان هشتم: بوسات اؤلدۆردۆگی تَپه گؤزۆن بۏیۇ (داستان تپه گوز کشته شده به‌دست بوسات) در نسخهٔ مکتوب در ابتدای قرن ۱۴ مشابهتی با داستان منتشرنشده‌ای به زبان عربی با نام دُرَرُ التیجان، کتابت شده در مصر به تاریخ ۱۳۰۹ تا ۱۳۴۰ میلادی دارد. هنرهای تجسمی. الهام بخش برخی از هنرمندان در آثار ایجاد آثار خود بوده است. آثار صوتی. کتاب‌ صوتی داستان‌های «ده‌ده قورقود» به زبان ترکی آذری با مدت شش ساعت و چهار دقیقه تولید شده است.
دبیرستان رازی یکی از دبیرستانهای بزرگ شهر تهران است. دبیرستان رازی در خیابان ولی‌عصر، بالاتر از چهارراه میرداماد واقع شده‌است. این دبیرستان در آغاز کار خود را با نام دبیرستان فرانسوی-ایرانی رازی (Lycée franco-iranien Razi) آغاز کرد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ مدتی نام این دبیرستان به «شهدا» تغییر یافت ولی پس از چند سال نام اصلی آن به زکریای رازی به آن برگردانده شد. محل این دبیرستان در چند سال اخیر بارها تغییر یافته‌است و در آخرین جابجایی علاوه بر تغییر محل نام آن نیز تغییر یافت. در حال حاضر این دبیرستان واقع در
نیز تغییر یافت. در حال حاضر این دبیرستان واقع در تهران، خیابان ولی عصر بالاتر از چهارراه میرداماد است و بخشی از مدرسه راهنمایی به آن اختصاص یافته‌است و محل دبیرستان هم‌اکنون به اداره آموزش و پرورش منطقه ۳ تهران تبدیل شده‌است. این دبیرستان اکنون نمونه دولتی است.
خیابان ولی عصر، بلندترین خیابانِ (درخت کاری شده) در تهران و خاورمیانه با درازای ۱۸ کیلومتر و همچنین جزو ده خیابان بلند در جهان است که از میدان راه‌آهن در میانهٔ جنوبی تهران آغاز شده و به میدان تجریش در منطقهٔ شمیران در شمال تهران می‌رسد. نام اولیهٔ آن «جادهٔ مخصوص پهلوی» بود و تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ نیز «خیابان پهلوی» نامیده می‌شد. پس از انقلاب ۱۳۵۷، این خیابان به «خیابان مصدق» تغییر نام یافت، اما پس از گذشت حدود دو سال و نیم، این خیابان به صورت رسمی به «خیابان ولی‌عصر» تغییر نام یافت. در سال ۱۳۱۸، سرتاسر
ولی‌عصر» تغییر نام یافت. در سال ۱۳۱۸، سرتاسر خیابان از دو طرف با ۱۸ هزار درخت چنار پوشیده شده‌ بود اما در سال ۱۳۹۷، پیروز حناچی، شهردار وقت تهران، چنارهای باقیمانده را ۱۵ هزار و در شهریور ماه ۱۳۹۸، زهرا صدراعظم نوری، عضو کمیسیون محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران، این تعداد را ۸هزار چنار اعلام کردند. بسیاری از مراکز خرید بزرگ، پارک‌های عمومی، رستوران‌ها، موزه‌ها، مراکز فرهنگی و دفاتر ملی و بین‌المللی در این خیابان قرار دارند. این خیابان همچنین از کانون‌های سنتی خرید تهران است و بوستان‌های بزرگ ملت و ساعی در
خرید تهران است و بوستان‌های بزرگ ملت و ساعی در کنارهٔ این خیابان جای دارند. بخش بزرگی از خط سه متروی تهران نیز از زیر خیابان ولیعصر می‌گذرد. خیابان ولیعصر در ۷ دی ۱۳۹۰، ثبت ملی شد. تاریخچه. قدیمی‌ترین بخش این خیابان در محدودهٔ حصار ناصری قرار داشته‌است که مابین تقاطع با خیابان قزوین تا تقاطع با خیابان انقلاب کنونی می‌باشد. از تقاطع خیابان قزوین تا میدان منیریهٔ کنونی خیابان باغ جنت، از میدان منیریه تا تقاطع خیابان امام خمینی کنونی خیابان امیریه، از تقاطع خیابان امام خمینی تا تقاطع خیابان پاستور کنونی
خیابان امام خمینی تا تقاطع خیابان پاستور کنونی خیابان باغ انگوری و از تقاطع خیابان پاستور تا خیابان انقلاب کنونی خیابان جناب وزیر نامیده می‌شده‌است. باید توجه داشته محدودهٔ مابین خیابان قزوین و میدان راه‌آهن در دورهٔ ناصرالدین شاه خیابان نبوده‌است. احداث جادهٔ مخصوص پهلوی یا همان خیابان پهلوی از سال ۱۳۰۰ ه‍.خ آغاز شد. در آن زمان رضاخان سردارسپه (رضا شاه بعدی) که وزیر جنگ بود تصمیم به احداث این جاده گرفت. همچنین درخت‌کاری اطراف این خیابان و کشیدن نهر برای آبیاری درختان آن نیز از سال ۱۳۰۰ آغاز شد. در سال
آبیاری درختان آن نیز از سال ۱۳۰۰ آغاز شد. در سال ۱۳۰۷ خیابان پهلویِ بالا به‌دست «بلدیه تهران» سنگفرش شد و سپس با راهیابی آسفالت به پهنهٔ خیابان‌سازی شهرها، در سال ۱۳۰۹ مجلس شورای ملی قانونی برای ساخت و گسترش خیابان‌های تهران تصویب کرد و پس از آن گام‌های ساخت «جادهٔ مخصوص پهلوی» آغاز شد و برای نخستین بار این خیابان قیرریزی گردید. در سال ۱۳۱۰ خورشیدی، پیش از آمدن ملک فیصل، پادشاه عربستان به تهران، خیابان الماسیه (باب همایون) و میدان توپخانه و آغاز خیابان لاله‌زار برای نخستین بار آسفالت شد و یک سال پس از آن
برای نخستین بار آسفالت شد و یک سال پس از آن در سال ۱۳۱۱ خورشیدی، خیابان پهلوی نیز آسفالت شد. از آنجایی‌که چنار با آب و هوای تهران بسیار سازگار است، در ابتدا دو طرف خیابان پهلوی را چنار کاشتند. همان زمان برای آبیاری آن‌ها در سه‌راه زعفرانیه دو حلقه چاه حفر کردند. عبدالله مستوفی انگیزهٔ ساخت این خیابان را تصمیم رضا شاه برای پیوند دادن کاخ سعدآباد به کاخ مرمر می‌داند. بر اساس کتاب «شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دورهٔ قاجاریه» نوشتهٔ عبدالله مستوفی، در زمان رضاشاه در خیابان پهلوی به فاصلهٔ هر دو متر،
زمان رضاشاه در خیابان پهلوی به فاصلهٔ هر دو متر، یک چنار و بین هر دو چنار یک بوته گل سرخ کاشتند؛ بنابراین در دو سوی مسیر ۱۸ کیلومتری خیابان مجموعاً ۱۸ هزار چنار کاشته شد. البته برخی این تعداد را تا ۲۴ هزار اصله نیز برآورد کرده‌اند. در زمستان ۱۳۱۹ برای نگهداری از درختان پای چنارها را به عمق یک متر و نیم گودبرداری کردند و به جایش کود ریختند. همچنین یک استخر بزرگ هم بین محمودیه و تجریش پی‌کنی کرده بودند که ذخیرهٔ آب برای چنارها فراهم باشد، اما قضایای شهریور ۱۳۲۰ این اقدام را ناتمام گذاشت. همچنین مستوفی در
۱۳۲۰ این اقدام را ناتمام گذاشت. همچنین مستوفی در کتاب «شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دورهٔ قاجاریه» دربارهٔ چگونگی ساخت خیابان ولی‌عصر و کاشت درختان آن چنین نوشته‌است: «دیگر از کارهای خوب شهرداریهای دورهٔ رضاشاه درختکاری خیابانها است. خیابانهای قدیم عرض و طول و پیاده و سواره‌رو نداشت که در آنها درختی کاشته شود. بر فرض اگر خیابانی مثل خیابان دروازهٔ دوشان‌تپه و امیریه نسبتاً عریض هم بود، آبی نبود که منظما به درختی بدهند. بر فرض آنکه پاره‌ای از صاحبخانه‌ها عنایتی مبذول می‌داشتند و درختی می‌کاشتند،
عنایتی مبذول می‌داشتند و درختی می‌کاشتند، شاگرد خرکدارها که برای راندن خرهای خود حاجت به چوبدستی داشتند یا بچه‌های ولگرد که می‌خواستند اسب چوبی سوار شوند نهالهای کاشتهٔ صاحبخانه را نمی‌گذاشتند بزرگ شود. بر فرض اینکه از صدتا صاحبخانه یکی به درختکاری در حریم خانهٔ خود اقدام می‌کرد و از صدتا درخت کاشتهٔ او یکی سایه‌افکن می‌شد، تازه گرفتار تطاول و تعدی سپورهای دورهٔ مشروطه می‌گردید که تسمه از گردهٔ آنها کشیده، درختهای سایه‌افکن را به هیزم تبدیل می‌کردند. رضاشاه پهلوی عنایتِ خاصی به درختکاری داشت. هر سال در فصل
پهلوی عنایتِ خاصی به درختکاری داشت. هر سال در فصل بهار بلدیه مکلف بود آنچه از درختهای کاشتهٔ سال قبل، به واسطهٔ بی‌توجهی رفتگرها خشک شده بود، واکاوند و سالی نبود که در دو سه تا از خیابانهای عقب‌مانده، یا جدیدالاحداث، درختکاریِ اولیه صورت نگیرد. این درختکاری به خیابانهای خارج شهر هم رسید. دو خیابان از تهران به شمیران که یکی به سعدآباد و دیگری به تجریش می‌رود و در سر پل به هم می‌پیوندد در طرفینِ دو نهر، تنک‌درز درختکاری شد. مخصوصا خیابان پهلوی که به فاصلهٔ هر دو متر یک درخت چنار و به علاوه در بینِ هر دو چنار
دو متر یک درخت چنار و به علاوه در بینِ هر دو چنار یک بوته گل سرخ هم کاشتند. مواظبت این پادشاه، در این امر به قدری بود که، در زمستان ۱۳۱۹، امر داد بلدیه پای درختهای خیابان پهلوی را از سمتِ بیرونِ نهر به عمقِ یک متر و نیم گودبرداری و با کامیون از تهران کود حمل و کنده‌ها را پر کردند» مستوفی سپس دربارهٔ نگهداری چنارها نوشته‌است: «درختهای خیابان پهلوی و شمیران دارد خشک می‌شود. به عقیدهٔ من قسمت مهم این از عدم مواظبت شهرداری و بالاختصاص تسمه‌کشی رفتگرها از گردهٔ درختها است، و الا چنار همین که ریشه بند کرد آب
درختها است، و الا چنار همین که ریشه بند کرد آب زیادی نمی‌خواهد و با سالی دو سه آب که در تابستان گیرش بیاید زنده و برومند می‌ماند. رضا شاه استخر بزرگی که در اراضی بایر شرقِ خیابانِ پهلوی، بین محمودیهٔ تجریش، پی‌کنی کرد، و از ۲۰ شهریور ۱۳۲۰ کار نیمه‌تمام مانده‌است برای آبیاری همین خیابان بوده‌است. شهرداری باید آن استخر را تمام کند تا بهانهٔ رفتگرها برای هیزم کردن چنارهای این خیابان زیبا از بین برود؛ زیرا هر یک از این درختها خشک شود عمل آوردن عوض آن شاه دقیق فعالی مثل رضا شاه لازم دارد که جایش خالی است.»
فعالی مثل رضا شاه لازم دارد که جایش خالی است.» جادهٔ مخصوص یا جادهٔ پهلوی تا سال ۱۳۲۰ اختصاصی بود و مردم از جادهٔ قدیم شمیران به تجریش می‌رفتند. خاصان، درباریان، وزیران، سفرا و نظامیان که دستور شرفیابی به آنان ابلاغ می‌شد از جادهٔ مخصوص تردد می‌کردند. پس از شهریور ۱۳۲۰، این سد شکست و این جاده عمومی شد. خودروهای متفقین و سپس مردم از این جاده عبور کردند اما سال‌ها گذشت تا جاده پهلوی به صورت خیابان پهلوی درآمد. چون در آن دوره منطقهٔ شمیرانات بیشتر چهره‌ای ییلاقی داشت این گذرگاه نیز به گونهٔ جاده‌ای بود که از
داشت این گذرگاه نیز به گونهٔ جاده‌ای بود که از میان تپه‌ها می‌گذشت و چندان همسانی با خیابان‌هایی چون سپه (امام خمینی) و شاه‌رضا (انقلاب) که در پیرامون آن‌ها ساختمان‌های نوین ساخته شده بود، نداشت. این جاده با ردیف‌های چنار منظم در دو سوی آن شناخته می‌شد. وجود چنارهای خیابان ولیعصر چنان زیبایی دلپذیری به این خیابان داده، که آن را جزو زیباترین خیابان‌های جهان درآورده است. پیترو دلاواله، جهانگرد ایتالیایی سدهٔ ۱۷، نوشته‌است: «اگر استانبول شهر سروهاست، تهران را باید شهر چنارها خواند.» در سمت راست این خیابان کمی
شهر چنارها خواند.» در سمت راست این خیابان کمی بالاتر از چهارراه انقلاب امروز، بوت کلاب یا باشگاه قایقرانی در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۰ راه‌اندازی شد که تفرجگاه کودکان و مورد توجه آنان بود. در سمت چپ این خیابان جایی که امروز بلوار کشاورز قرار دارد، آب نهر کرج قرار داشت که سال‌ها دانش آموزان و دانشجویان در سایه درختان پر شاخ و برگ آن کتابهای درسی خود را برای امتحانات خردادماه مرور می‌کردند. این خیابان در طول سال‌های ۱۳۳۲ تا ۱۳۵۵ شکل امروز را یافت و از حالت بیابانی خارج شد و به طولانی‌ترین خیابان پایتخت بدل