payamvha/North_RAG huggingface dataset:
این متنفذان دوستعلی خان نظام‌الدوله معیرالممالک (۱۲۳۶-۱۲۹۰ قمری) است که میرزا غلام‌رضا پیش از زندان با او مراوداتی داشته است. نظام‌الدوله از وزرای محبوب ناصرالدین شاه بود. او از خاندان معیرالممالک است و این خاندان از اواسط صفویه منصب خزانه‌داری دولت را عهده‌دار بوده‌اند. دوستعلی خان و فرزندش امیردوستمحمد خان (۱۲۷۳-۱۳۳۱ قمری) هر دو اهل فرهنگ و هنر بودند و از حامیان مهم هنر و هنرمندان در زمان خود محسوب می‌شده‌اند. ارتباط میرزا غلام‌رضا با خاندان معیرالممالک از طریق رستمعلی، پیش‌کارِ نظام‌الدوله، بوده که در
از طریق رستمعلی، پیش‌کارِ نظام‌الدوله، بوده که در طریقت و تصوف هم‌سلوک وی بوده است. میرزا غلام‌رضا نمونه‌هایی از خطوط خود را به‌وسیلهٔ رستمعلی تقدیم نظام‌الدوله که شخصی هنرشناس بوده می‌کند. این خطوط مقبول طبع نظام‌الدوله می‌افتد و زمینه‌ساز شکل‌گیری رابطه‌ای میان میرزا غلام‌رضا و نظام‌الدوله می‌شود. زمانی که میرزا غلام‌رضا به زندان می‌افتد و به مجازات سخت اعدام دچار می‌شود، در پی استفاده از رابطه‌اش با نظام‌الدوله برای رهایی از مخمصه برمی‌آید. او سطری در زندان با متن «در سنگلاخ حیرتم افکنده روزگار»
در زندان با متن «در سنگلاخ حیرتم افکنده روزگار» می‌نویسد و آن را همراه نامه‌ای به نظام‌الدوله می‌فرستد. پس از آن نظام‌الدوله شفاعت او را نزد شاه می‌کند و شاه نیز او را می‌بخشد و مسئولیتش را به او می‌سپارد. مدتی پس از رهایی از زندان، نظام‌الدوله او را نزد خود فراخوانده و به خدمت در دستگاه معیرالممالک در ازای دریافت مقرری و مزایایی دیگر نظیر محل زندگی دعوت می‌کند. از این تاریخ به بعد میرزا غلام‌رضا تا حدوداً پایان عمر خود در دستگاه معیرالممالک‌ها خدمت می‌کرده، به فرزندان نظام‌الدوله، بستگان ایشان و
می‌کرده، به فرزندان نظام‌الدوله، بستگان ایشان و کارگزارانش تعلیم خط می‌داده و از مزایای اقامت در منزل معیرالممالک‌ها نظیر دسترسی به گنجنیهٔ نسخ خطی و نفایس هنری معیرالممالک بهره‌مند می‌شده است. مجلس تعلیم خط. شهرت میرزا غلام‌رضا علاوه بر استادی در خطوط نستعلیق و شکسته نستعلیق، به معلمی خط و همچنین تحریر کتیبه‌های مسجد و مدرسهٔ سپهسالار بوده است. برخی منابع از میرزا غلام‌رضا به عنوان معروف‌ترین استاد خط در اواخر سدهٔ سیزدهم قمری یاد کرده‌اند که در آموزگاری و کتیبه‌نگاری سرآمد اقران بوده است. برخی دیگر
و کتیبه‌نگاری سرآمد اقران بوده است. برخی دیگر نوشته‌اند که اغلب اهالی تهران از او تعلیم خط گرفته‌اند. آنچه که مشخص است، میرزا غلام‌رضا چنانکه خود ذکر می‌کند از نوجوانی مشغول تعلیم خط به بزرگان بوده که این مشغولیت به مدت حدوداً ۴۳ سال تا پایان عمر ایشان ادامه داشته است. چنانچه از شخصیت چندوجهی او برمی‌آید، مجلس تعلیم او محل بحث‌های ادبی، تاریخی و اخلاقی بوده که بزرگان زمان در آن شرکت می‌‌کرده‌اند و از محضر میرزا غلام‌رضا و سایر حاضرین بهره‌مند می‌شده‌اند. پایان عمر. سال‌های پایانی عمر میرزا غلام‌رضا علاوه
عمر. سال‌های پایانی عمر میرزا غلام‌رضا علاوه بر خوشنویسی قطعات به تعلیم خط نیز می‌گذشته است. از جمله مشغولیت‌های مهم او در پایان عمر تحریر کتیبه‌های جلوخان مسجد و مدرسهٔ سپهسالار تهران و بخشی از کتیبه‌های حیاط است که به سفارش یحیی خان معتمدالملک (۱۲۴۳-۱۳۰۹ قمری)، برادر حاج میرزا حسین خان سپهسالار (۱۲۴۱-۱۲۹۸ قمری) و وزیر عدلیهٔ وقت، در بین سال‌های ۱۲۹۹ تا ۱۳۰۴ قمری انجام می‌شود. کتیبهٔ مسجد سپهسالار از مهم‌ترین و ماندگارترین کارهای میرزا غلام‌رضا در زندگی حرفه‌ای‌اش است. دوران خدمت میرزا غلام‌رضا در دستگاه
است. دوران خدمت میرزا غلام‌رضا در دستگاه معیرالممالک اندکی پیش از مرگ ایشان به دلایلی که هنوز مشخص نیست به پایان می‌رسد. لیکن تا پایان عمر همچنان برای تعلیم خط به خانهٔ معیرالممالک‌ها می‌رفته است. او در سال‌های پایانی عمر داغدار مرگ برادرزاده‌اش محمد (۱۲۸۶-۱۲۹۹ قمری) و فرزند خردسالش محمدرضا (۱۳۰۰-۱۳۰۴ قمری) می‌شود و در رثای فرزند نیز قصیده‌ای سوزناک می‌نویسدː سرانجام میرزا غلام‌رضا در زمستان ۱۳۰۴ قمری در پنجاه‌وهشت‌سالگی از دنیا می‌رود و در جوار حاج میرزا صفا در باغ صفائیهٔ شهرری متعلق به حاج میرزا حسین
صفا در باغ صفائیهٔ شهرری متعلق به حاج میرزا حسین خان سپهسالار به خاک سپرده می‌شود. چنانچه از مشق‌های تعلیمی و آثار ایشان در روزهای پایانی عمر برمی‌آید، احتمالاً به بیماری زمین‌گیری مبتلا نبوده و در مهارت کامل خط می‌نوشته و تعلیم می‌داده است. چنانکه در همان سال مشغول تحریر کتیبهٔ حیاط مسجد و مدرسهٔ سپهسالار بوده و در این کارِ بزرگ، که مستلزم حضور و استقرار در محل بوده، شاگرد وفادارش میرزا محمد ابراهیم تهرانی (متوفی ۱۳۲۱ قمری) نیز همکار ایشان بوده است. لطفعلی صدرالافاضل (متوفی ۱۳۵۰ قمری) ماده‌تاریخ فوت میرزا
صدرالافاضل (متوفی ۱۳۵۰ قمری) ماده‌تاریخ فوت میرزا غلام‌رضا را چنین برآورده استː شیوهٔ میرزا غلام‌رضا. میرزا غلام‌رضا به تسلط در جلی‌نویسی و خطوط درشت‌دانگ در شهر تهران شهرت داشته است. برخی نیز از سر حسادت یا کنجکاوی بحثی پیش می‌کشیدند که میرزا غلام‌رضا خطوطش را دورگیری می‌کند چراکه این حد از پرداخت در جلی‌نویسی در نظر ایشان طبیعی نمی‌آمده است. میرزا غلام‌رضا نیز به پیشنهاد نظام‌الدوله معیرالممالک مجلسی تدارک می‌بیند و در آن قطعه‌خط بزرگی را در حضور آنها که در مهارت او تشکیک کرده بودند با ابزار غیرمرسوم
که در مهارت او تشکیک کرده بودند با ابزار غیرمرسوم خوشنویسی می‌نویسد که اسباب حیرت حاضرین می‌شود. میرزا غلام‌رضا مانند دیگر شاگردان آقا میر سید علی حکاک به سیاه‌مشق‌های خود نیز مشهور است. سیاه‌مشق‌های شاگردان میر سید علی، به‌خصوص سیاه‌مشق‌های میرزا غلام‌رضا، به‌جهت ترکیب‌بندی‌های سیال و متراکم، که در نمونه‌های پیش از خود متداول نبوده، به قالبی مستقل در خوشنویسی تبدیل می‌گردد. چراکه پیش از این، سیاه‌مشق عمدتاً کارکرد دست‌گرمی و تمرینی داشته و کمتر به‌عنوان قالبی مستقل مورد توجه خوشنویسان قرار می‌گرفته است.
مستقل مورد توجه خوشنویسان قرار می‌گرفته است. توجه به سیاه‌مشق در خط شاگردان آقا میر سید علی نیز شاهد دیگری است که نشان می‌دهد فرم، ترکیب‌بندی و ملاحظات زیباشناختی در آثار ایشان در اولویت بوده است. شیوهٔ منحصربه‌فرد میرزا غلام‌رضا از اواخر دههٔ ۱۲۸۰ قمری شکل می‌گیرد. در قطعات نوشته‌شده در دههٔ ۱۲۹۰ قمری تا سال ۱۳۰۴ قمری که عمدتاً شامل سیاه‌مشق و سطر و قطعه‌نویسی می‌شود، نستعلیق او در نسبت با نمونه‌های دههٔ ۱۲۸۰ قمری که حروف را عموماً راست‌قامت‌تر و با تناسبات نزدیک‌تر به شیوهٔ میرعماد متأخر تحریر می‌کرده،
نزدیک‌تر به شیوهٔ میرعماد متأخر تحریر می‌کرده، رفته‌رفته لهجهٔ شکسته‌نستعلیق پیدا می‌کند. در این دوره که آخرین دورهٔ تکاملی خط اوست، کاسهٔ دوایر تنگ‌تر، شمره‌ها پرتابی‌تر، دمِ میم‌ها و سرکش‌های کاف بلندتر، قامت الف‌ها کوتاه‌تر، چشمِ حروف بازتر و مدّات پرقوس‌تر تحریر می‌شوند. جملگی ویژگی‌های یادشده با درجات بیشتر و مشخص‌تری در شکسته‌نویسی به‌ کار گرفته می‌شوند. امضا. میرزا غلام‌رضا از معدود خوشنویسان در تاریخ نستعلیق‌نویسی است که امضای منحصربه‌فردی علاوه بر نام خود دارد. این امضا عبارت «یا علی مدد است» یا
نام خود دارد. این امضا عبارت «یا علی مدد است» یا در برخی قطعات «یا علی مدد» است، که آن را معمولاً با نیش قلم و به خط شکسته در محلی مناسب در قطعه تحریر می‌کند. در تعداد پر شماری از قطعات تنها همین امضا را نوشته و از تحریر نام خود اجتناب کرده است. آثار. قطعات. از میرزا غلام‌رضا قطعات فراوان در قالب‌های گوناگون در مجموعه‌های و موزه‌های مختلف در سرتاسر جهان نگهداری می‌شود. از مرقع‌های مشهور از قطعات میرزا غلام‌رضا مرقع معیرالممالک و مرقع معتضدالدوله مهران (محفوظ در کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران) است. شاگردان.
در کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران) است. شاگردان. از جمله شاگردانی که نزد میرزا غلام‌رضا تعلیم دیده‌اند و خوشنویس حرفه‌ای بوده‌اند، می‌توان به میرزا محمدابراهیم تهرانی شهیر به میرزا عمو (متوفی ۱۳۲۱ قمری)، میرزا عبدالکریم منشی معتمدالکتاب (متوفی ۱۳۵۰ قمری)، محمدعلی خوشنویس تهرانی، میرزا غلام‌رضا تهرانی (فرزند میرزا محمد کاظم تهرانی خوشنویس)، میرزا زین‌العابدین تهرانی (فرزند سید میر حسین خوشنویس‌باشی)، سید محمدحسین خوشنویس‌باشی زنجانی (فرزند میرزا عبدالجبار خمسه‌ای) و میرزا ابوالقاسم گشتاسپی خوشنویس اشاره کرد.
و میرزا ابوالقاسم گشتاسپی خوشنویس اشاره کرد. از جمله بزرگ‌زادگان و اشراف که نزد میرزا غلام‌رضا تعلیم خط دیده‌اند نیز می‌توان به امیردوستمحمد خان معیرالممالک (۱۲۷۳-۱۳۳۱ قمری)، میرزا محمد خان حشمت‌الممالک (۱۲۷۵ قمری-۱۳۱۵ شمسی)، دوستعلی خان معیرالممالک (۱۲۹۳ قمری-۱۳۴۵ شمسی) و حاج میرزا یحیی دولت‌آبادی (۱۲۷۹ قمری-۱۳۱۸ شمسی) اشاره کرد.
معانی تعریف شده برای کلمه ارگانیک بر اساس کاربرد آن به عنوان صفت یا اسم بیان می‌شود و برای هر یک، مثال ارائه می‌شود. ریشه کلمه ارگانیک و تاریخچه آن. ریشه این کلمه به زبان انگلیسی میانه بازمی‌گردد. کلمه یونانی در دهه ۱۵۱۰ میلادی به معنای عضو یا ابزار بکاررفته است. معنای آن به عنوان "موجوات زنده ارگانیزه" نخستین بار در سال ۱۷۷۸ میلادی ثبت شده است. معنای آن به عنوان "بدور از کود و آفت کش شیمیایی در سال ۱۸۳۱ میلادی به ثبت رسیده است. ارگانیک به عنوان صفت. ماده ارگانیک در خاک توسط کرم‌های خاکی شکسته می‌شود. خاکی
در خاک توسط کرم‌های خاکی شکسته می‌شود. خاکی که به لحاظ ماده ارگانیک قوی باشد، مواد مغذی بیشتری تولید می‌کند. محصول ارگانیک به محصولی گفته می‌شود که اولاً منشأ آن کاملاً طبیعی باشد. ثانیاً در فرایند تولید آن از هیچ گونه ماده شیمیایی یا فرآیندی که باعث تغییر در ماهیت طبیعی مواد تشکیل دهنده می‌شود، استفاده نشده باشد. به عنوان مثال یک کرم مرطوب‌کننده صد در صد ارگانیک، محصولی است که اولاً تمام مواد تشکیل دهنده آن طبیعی باشند، ثانیاً در مراحل تولید محصول از کشت مواد اولیه تا بسته‌بندی نهایی، هیچ نوع ماده شیمیایی
اولیه تا بسته‌بندی نهایی، هیچ نوع ماده شیمیایی به آن اضافه نشده باشد. از جمله کودها و آفت کش‌های شیمیایی، نگهدارنده‌های شیمیایی و غیره. مربوط یااشاره به ترکیب‌های شیمیایی کربن دار که نهایتاً منشأ زیستی دارند که در شیمی آلی بررسی می‌شود. شیمی آلی در مقابل شیمی معدنی است که شامل مشتقات ماده زنده نمی‌شود. کربوهیدرات‌ها از فراوان‌ترین انواع مواد ارگانیک هستند. میوه‌ها، سبزیجات و سایر محصولات کشاورزی، در صورتی ارگانیک محسوب می‌شوند که از سه سال قبل، برای برداشت محصولات در آن زمین، از هیچ‌گونه کود، آفت‌کش
محصولات در آن زمین، از هیچ‌گونه کود، آفت‌کش شیمیایی یا مواد محرکه رشد گیاه استفاده نشده باشد. به دلیل سخت بودن استانداردهای ارگانیک در ایران و جهان، محصولات کمی هستند که واقعا ارگانیک باشند. محصولات دامی و لبنی، در صورتی ارگانیک هستند که حیواناتی که این محصولات از آن‌ها به دست می‌آید، زندگی و رفتار طبیعی خود را داشته، بتوانند آزادانه حرکت کنند و محل زندگی آن‌ها کوچک و محدود نباشد، برای رشد این حیوانات، نباید هیچ آنتی‌بیوتیک یا هورمونی به آن‌ها تزریق شده باشد و هم‌چنین باید از علوفه‌ای تغذیه کنند که کاملا
و هم‌چنین باید از علوفه‌ای تغذیه کنند که کاملا ارگانیک باشد. مربوط به بدن زنده یا عضوهای آن معمولاً همیشه برای بیمارهای دارای سوزش معده، یک توضیح ارگانیک وجود دارد. داروی (یک بیماری) که بر ساختار یک عضو بدن تأثیرگذار است. احساس خستگی می‌تواند گذرا باشد یا مربوط به بیماری ارگانیک قابل تعریفی باشد. وحدت ارگانیک اجزای یک اثر هنری بقاء انسان وابسته به کارکرد اجزای یک تمامیت ارگانیک است. رشد ارگانیک پروژه‌های اجتماعی توسعه یک روند ارگانیک است. فرواند تولیدی. آرمانیاک به‌طور سنتی یک بار تقطیر می‌شود که در نهایت
به‌طور سنتی یک بار تقطیر می‌شود که در نهایت به محتوای الکلی بین ۵۲٪ تا ۶۰٪ می‌گردد. نتیجه، عطر معطرتر و خوش‌مذه تر از کنیاک است که در تولیدش، دو تقطیر می‌شود. سالگذارزی طولانی در بشکه‌های بلوط، طعم را ملایم‌تر کرده و باعث ایجاد طعم‌های پیچیده‌تر و رنگ قهوه‌ای می‌شود. سالگذارزی در بشکه بخشی از الکل و آب را از طریق تبخیر حذف می‌کند و اجازه می‌دهد ترکیبات معطر پیچیده‌تری از طریق اکسیداسیون ظاهر شوند، که طعم را بیشتر تغییر می‌دهد. چون کهالکل سریع‌تر از آب تبخیر می‌شود، درجه الکل به‌طور طبیعی به‌طور متوسط ۰٫۴٪
می‌شود، درجه الکل به‌طور طبیعی به‌طور متوسط ۰٫۴٪ در سال کاهش می‌یابد که به ویژگی‌های انبارها (دمای متوسط و رطوبت) بستگی دارد. وقتی آرمانیاک به عنوان رسیده در نظر گرفته می‌شود، به بطری‌های بزرگ شیشه‌ای (به نام "دام ژان") برای نگهداری منتقل می‌شود. تفاوت اصلی بین آرمانیاک و سایر مشروبات الکلی این است که به دلیل محتوای الکلی نسبتاً پایین آن، معمولاً با آب رقیق نمی‌شود. طریقه شناسایی محصولات ارگانیک. امروزه در بازار، تولیدکنندگان بسیاری ادعا می‌کنند که محصولات آن‌ها ارگانیک است؛ اما چگونه می‌توان فهمید که
آن‌ها ارگانیک است؛ اما چگونه می‌توان فهمید که ادعای آن‌ها حقیقت دارد یا خیر؟ این کار چندان سخت نیست. تنها محصولاتی ارگانیک هستند که دارای گواهی ارگانیک باشند. این گواهی زمانی به یک محصول اختصاص می‌یابد که ارگانیک بودن آن توسط نهادهای معتبر هر کشور تأیید شود. این نهادها بعد از کنترل ارگانیک بودن محصولات بر اساس استانداردها، به آن گواهی ارگانیک می‌دهند. بازرسی محصولات ارگانیک، به‌طور مداوم و هر چند وقت یک‌بار صورت می‌گیرد و چنانچه در هر مرحله مشخص شود که تولیدکنندگان یا کشاورزان، برخلاف استانداردها عمل
تولیدکنندگان یا کشاورزان، برخلاف استانداردها عمل می‌کنند، برچسب ارگانیک به محصولات آن‌ها داده نمی‌شود. البته باید بدانید که همیشه بودن برچسب ارگانیک روی یک محصول، به معنای واقعا ارگانیک بودن آن نیست و ممکن است که فروشنده، از برچسب ارگانیک تقلبی روی محصولات خود استفاده کرده باشد که این کار پیگرد قانونی دارد. اگر قصد خرید محصولات ارگانیک دارید باید از مکان‌هایی خرید کنید، که مطمئن باشید ارگانیک بودن محصولات، توسط نهادهای نظارتی کنترل می‌شود. فواید مصرف مواد غذایی ارگانیک. برای تولید محصول ارگانیک از مواد
غذایی ارگانیک. برای تولید محصول ارگانیک از مواد غیرطبیعی استفاده نمی‌شود. همچنین اصلاح ژنتیکی که در هنگام پرورش این محصولات استفاده نمی‌شود، باعث می‌شود که این میوه‌ها در سایز طبیعی، رنگ و طعم بهتری ارائه شوند. گیاهان مثل انسان‌ها زنده هستند و به همین دلیل امکان بیمار شدن آنها نیز وجود دارد. برخی از کشاورزان برای سالم نگه داشتن محصولات خود در مقابل انواع بیماری‌ها از آنتی‌بیتویک‌هایی استفاده می‌کنند که به نهایت در بافت اصلی گیاه نیز وارد می‌شوند. همین مسئله می‌تواند خطری برای سلامتی بدن انسان باشد.
مسئله می‌تواند خطری برای سلامتی بدن انسان باشد. شیوه‌های کشاورزی آلی باعث کاهش آلودگی، حفظ آب، کاهش فرسایش خاک، افزایش باروری خاک، و استفاده از انرژی کمتر می‌شود. کشاورزی بدون آفت‌کش‌ها نیز برای پرندگان و حیوانات و همچنین افرادی که در نزدیکی مزارع زندگی می‌کنند بهتر است. حیوانات که به وسیلهٔ مواد ارگانیک تغذیه می‌شوند، آنتی‌بیوتیک‌ها، هورمون‌های رشدی یا خوراکی‌های جانبی به آنها داده نمی‌شود. مواد خوراکی جانبی خطر ابتلا به بیماری جنون گاوی را افزایش می‌دهد و استفاده از آنتی‌بیوتیک می‌تواند گونه‌های باکتری
و استفاده از آنتی‌بیوتیک می‌تواند گونه‌های باکتری مقاوم در برابر آنتی‌بیوتیک را ایجاد کند. گوشت و شیر ارگانیک در بعضی از مواد مغذی خاص غنی هستند. منابع. 3.۳
بیشاپور (به پارسی میانه: "vēhšābuhr" یا "bēšābūr", به پارسی میانهٔ سنگ‌نبشته‌ای: 𐭡𐭩𐭱𐭧𐭯𐭥𐭧𐭥𐭩 "byšḥpwḥry" یا 𐭡𐭩𐭱𐭧𐭯𐭥𐭧𐭫𐭩 "byšḥpwḥly"، به زبان پارتی: 𐭅𐭉𐭇𐭔𐭇𐭐𐭅𐭇𐭓 wyhšhypwhr، به سغدی: "ܘܝݎܫܦܘܪ" "wyxšpwr", به سریانی: "ܒܝܫܗܒܘܪ"، به عربی: "بیشابور") شهری باستانی در ایران و از پایتخت‌های شاهنشاهی ساسانی بوده که در بخش مرکزی کازرون واقع شده است. این شهر که جزو آثار تاریخی ایران در فهرست میراث جهانیست، مجموعه‌ای از آثار و بناهای شاخص را در خود جای داده و ۲۰۰ هکتار مساحت دارد. بیشاپور در سال ۲۶۶ میلادی به شکرانه پیروزی
دارد. بیشاپور در سال ۲۶۶ میلادی به شکرانه پیروزی شاهنشاهی ساسانی بر امپراتوری روم، به دستور شاپور یکم احداث شد و تا پیش از حمله اعراب به ایران از مهم‌ترین شهرهای قلمرو پادشاهی ساسانی به‌شمار می‌رفت. با این حال پس از دوران اسلامی، شهر بیشاپور رو به افول نهاد و بیشتر مردم آن به علت ویرانی شهر به کازرون کوچ کردند. بیشاپور از معدود شهرهای تاریخی ایران است که به سبک شهرسازی یونانی احداث شده است. این شهر در دورهٔ ساسانی با شهرهای زیبا و ثروتمند روم شرقی همچون انطاکیه و بیزانتیوم رقابت داشته است. در نوشته‌های
انطاکیه و بیزانتیوم رقابت داشته است. در نوشته‌های مورخین، بیشاپور شهری حاصل‌خیز و سرسبز با برج و باروهای بلند و چهار دروازه به‌نام‌های هرمز، مهر، بهرام و شهر و دو آتشکده به‌نام‌های ساسان و گنبد گلوشن توصیف شده است. این شهر با حدود دو کیلومتر طول و یک کیلومتر عرض در زمینی مستطیلی‌شکل با دو خیابان شمالی-جنوبی و شرقی-غربی احداث شده که در مرکز شهر یکدیگر را قطع می‌کرده‌اند و در زوایای قائم خیابان‌ها و کوچه‌های منشعب آن، کاخ‌های سلطنتی با تزئینات و گچ‌بری‌های فاخر، ایوان‌های مزیّن به موزائیک، معابد و تالارهای
ایوان‌های مزیّن به موزائیک، معابد و تالارهای وسیع پذیرایی، بناهای فاخر با سرستون‌های بزرگ و حجاری‌شده و تأسیسات دیگر قرار گرفته بوده است. وجه تسمیه. واژه بیشاپور از دو جزء "بَی" و "شاپور" تشکیل شده که جزء اول در زبان پهلوی به معنای بزرگ، خداوندگار و شاه است و جزء دوم نام بنیان‌گذار شهر، شاپور یکم ساسانی است و می‌توان بیشاپور را "شاپور بزرگ" یا "خداوندگار شاپور" معنا کرد. در برخی منابع بیشاپور به "سرای شاپور" نیز معنی شده است. برخی منابع تاریخی نیز بیشاپور را تغییر شکل‌یافته واژه "بنای شاپور" دانسته‌اند. با
تغییر شکل‌یافته واژه "بنای شاپور" دانسته‌اند. با این حال نظر برخی این است که با توجه به الگوبرداری سازندگان بیشاپور از شهر انطاکیه و فرمان شاپور ساسانی مبنی بر احداث شهری بهتر از انطاکیه، نام آن از "به‌از‌انطاکیه‌شاپور" یا "به‌از‌اندیو‌شاپور" به بیشاپور تبدیل گشته است. نام بیشاپور به شکل "بیش" (اختصاری) و "وشاپور" نیز بر روی سکه‌های ساسانی ضرب شده است. این نام در دورهٔ ساسانی به خط پهلوی و در دوران اسلامی به خط کوفی بر روی سکه‌ها ضرب می‌شد. با این حال نام رایج این شهر همواره بیشاپور بوده است. موقعیت
نام رایج این شهر همواره بیشاپور بوده است. موقعیت جغرافیایی. شهر باستانی بیشاپور در کنار دره چوگان و رودخانه شاپور در ۱۵ کیلومتری غرب کازرون و در جنوب غربی ایران واقع شده است. ثبت ملی و جهانی. شهر باستانی بیشاپور در ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ با شماره ۲۴ به‌عنوان یکی از نخستین آثار ملی ایران به ثبت رسید. این شهر همچنین در چهل و دومین اجلاس میراث جهانی که در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۸ در بحرین برگزار شد، رسماً در فهرست میراث جهانی ثبت شد. پیشینه و تاریخ. پیش از اسلام. بنا به کتب تاریخی، پیش از احداث شهر بیشاپور در همین محل، شهری
پیش از احداث شهر بیشاپور در همین محل، شهری باستانی به‌نام "دین‌دلّا" وجود داشته که همزمان با کازرون توسط طهمورث پیشدادی بنیان‌گذاری شده بوده و در زمان شاهنشاهی هخامنشی رو به آبادی نهاده، اما طی حمله اسکندر مقدونی به ایران، ویران گشت. در سال ۲۶۶ میلادی و پس از پیروزی ارتش ساسانی بر رومیان و اسارت والرین، امپراتور روم طی نبرد ادسا، شاپور یکم، پادشاه ایران دستور احداث شهر بیشاپور را بر روی ویرانه‌های دین‌دلّا صادر کرد. شاپور نام خود را بر این شهر نهاد و معماری به نام اپسای حرانی را برای احداث این شهر انتخاب
به نام اپسای حرانی را برای احداث این شهر انتخاب کرد. بیشاپور به‌روش شهرسازی یونانی (هیپوداموسی) و توسط اسیران رومی احداث شد. بیشتر بناهای آن نیز توسط مهندسین و معماران رومی ساخته شد. بیشاپور یکی از پایتخت‌های شاهنشاهی ساسانی و مرکز کوره و ایالت شاپورخوره به‌شمار می‌رفت. این شهر زادگاه هرمز یکم و بهرام یکم، دو پادشاه ساسانی بوده است. والرین، امپراتور به اسارت‌گرفته‌شدهٔ روم به‌دستور شاپور ساسانی در کاخی که برای او در شهر بیشاپور احداث کرده‌بود، زندگی می‌کرد. او همچنین بنا به برخی روایت‌ها در همین شهر
او همچنین بنا به برخی روایت‌ها در همین شهر درگذشت. شاپور اول، پادشاه ساسانی نیز در سال ۲۷۰ میلادی در شهر بیشاپور درگذشت. بیشاپور تا زمان حمله اعراب به ایران، شهری آباد با جمعیتی بین ۵۰ تا ۸۰ هزار نفر بود. دوران اسلامی. فتح توسط اعراب. در جریان حمله اعراب به ایران در سال ۱۷ هجری، عمر بن خطاب یکی از فرماندهانش به‌نام مجاشع بن مسعود را مأمور فتح شاپورخوره کرد. با وجود مقاومت‌های بسیار زیاد مردم شاپورخوره، اعراب بیشاپور را فتح کردند. پس از آن دوران شورش‌های متعدد مردم بیشاپور علیه اعراب آغاز شد. اعلام استقلال.
مردم بیشاپور علیه اعراب آغاز شد. اعلام استقلال. ‎در سال ۲۳ هجری و پس از به خلافت رسیدن عثمان، مردم شاپورخوره به فرماندهی برادر شهرگ، از نجیب‌زادگان ساسانی، استقلال خود را از خلافت راشدین اعلام کردند. اما درنهایت عثمان بن ابی‌العاص، پس از نبرد بزرگ بیشاپور و محاصرهٔ این شهر، با صلح و دریافت مال‌المسالمه و جزیه، بیشاپور، نوبندجان و جره را مجدداً فتح کرد. شورش‌های بعدی. اهالی شاپور مجدداً در سال ۲۶ هجری پیمان خود را شکستند و عثمان با ابوموسی اشعری شهر را دوباره با جنگ فتح کرد. مقاومت مردم شاپورخوره در برابر
با جنگ فتح کرد. مقاومت مردم شاپورخوره در برابر اعراب به‌حدی بود که عبیدا، سردار عرب به‌سختی مجروح شد و در هنگام مرگ از سپاهیان عرب درخواست کرد تا به خونخواهی قتل او، مردم این منطقه را قتل عام کنند که همین اتفاق نیز افتاد. در سال ۶۸ هجری مردم شاپورخوره یک بار دیگر علیه اعراب شورش کردند و این بار توسط عمر بن عبیدالله بن معمر سرکوب شدند. در سال ۸۳ هجری و در زمان حکومت حجاج بن یوسف، مردم آواره در شاپورخوره که منتظر انتقام بودند، به عبدالرحمن بن محمد بن أشعث در شورش علیه حجاج بن یوسف شتافتند و با شکست لشکر
در شورش علیه حجاج بن یوسف شتافتند و با شکست لشکر حجاج، شهر کوفه را تصرف نمودند. هرچند نهایتاً با رسیدن نیروی کمکی، شورشیان شکست خورده و شاپورخوره مجدداً تحت کنترل امویان قرار گرفت. مهاجرت شهروندان بیشاپور به کازرون. بیشاپور در سدهٔ دوم و سوم هجری به‌تدریج رونق خود را از دست داد و با مهاجرت ساکنانش به کازرون و اطراف آن، رونق خود را به این شهر منتقل کرد. دوران آل بویه. ‎در سال ۳۲۱ هجری، عمادالدوله دیلمی، بنیان‌گذار شاهنشاهی آل بویه، برادر خود رکن‌الدوله دیلمی را برای تصرف کازرون و شاپور به این منطقه فرستاد.
را برای تصرف کازرون و شاپور به این منطقه فرستاد. رکن‌الدوله با شکست دادن یاقوت، والی کازرون، این منطقه را تصرف کرد. حاکمان آل بویه، به‌ویژه عضدالدوله دیلمی کوشیدند تا همزمان با رونق کازرون، شهر باستانی بیشاپور را نیز احیا کنند و توانستند رونق را پس از چند سده تا حدودی به این شهر بازگردانند. سکه‌های ضرب بیشاپور در این دوره نیز این مطلب را تأیید می‌کند. ابن حوقل در مورد رونق بیشاپور در نیمه اول سده چهارم هجری این دوره می‌گوید: نابودی در زمان سلجوقیان. بیشاپور در نیمه دوم سده چهارم هجری رو به خرابی رفت. در
در نیمه دوم سده چهارم هجری رو به خرابی رفت. در زمان امپراتوری سلجوقی، اداره نواحی پارس به ملوک ایل شبانکاره سپرده شد. افراد این ایل دائما دست به کشتار و غارت در این منطقه می‌زدند تا اینکه نهایتاً ابوسعید شبانکاره در سال ۴۹۵ هجری، شهر بیشاپور را به آتش کشید و با خاک یکسان کرد و پس از آن نیز زلزله‌ای مهیب تیر آخر را به پیکره این شهر وارد کرد. پیشینهٔ کاوش‌های علمی. بین سال‌های ۱۳۱۴ تا ۱۳۱۹ خورشیدی، برای نخستین بار ژرژ سال و رومن گیرشمن، نمایندگان اعزامی از موزهٔ لوور پاریس، اقدام به کاوش‌های باستان‌شناسی در
لوور پاریس، اقدام به کاوش‌های باستان‌شناسی در بیشاپور کردند که نتیجه این کاوش‌ها کتابی به زبان فرانسوی در مورد این شهر بود. اما با شروع جنگ جهانی دوم کاوشگران بلافاصله ایران را ترک کردند. بسیاری از آثار کشف‌شده در بیشاپور به موزه لوور منتقل شده و تعدادی نیز در موزه ایران باستان نگهداری می‌شوند. ۲۸ سال بعد مرکز باستان‌شناسی وزارت فرهنگ و هنر تصمیم به حفاری، تعمیر و مرمت بناهای کشف‌شده گرفت. یک هیئت باستان‌شناسی ایرانی به ریاست علی‌اکبر سرافراز کار خود را در بیشاپور آغاز کرده و موفق شد علاوه بر آزاد کردن برج
آغاز کرده و موفق شد علاوه بر آزاد کردن برج و باروی شهر، بناهای مهمی همچون معبد آناهیتا، تالار تشریفات، ایوان موزائیک، کاخ والرین، جایگاه نیاز و مناسک و بناهای اسلامی را کشف کند. پس از وقفه‌ای طولانی، سومین مرحله کاوش در این شهر در سال ۱۳۷۴ انجام شد. با این وجود تاکنون تنها ۳ درصد از شهر بیشاپور کشف شده و ۹۷ درصد آن همچنان زیر خاک مدفون است. فصل جدید کاوش‌ها. در اسفندماه ۱۴۰۳ مسئولین میراث فرهنگی از شروع فصل جدید کاوش‌ها در بیشاپور با تمرکز بر کاخ والرین خبر دادند. شهرسازی. شهر بیشاپور به روش شهرسازی یونانی
دادند. شهرسازی. شهر بیشاپور به روش شهرسازی یونانی (هیپوداموس) در زمینی مستطیلی به گونه‌ای طراحی شد که چهار دروازه و دو خیابان آن، یکدیگر را قطع می‌کردند. یکی از خیابان‌ها در جهت شمال به جنوب و دیگری در جهت شرق به غرب است و هر کدام در انتها به یکی از دروازه‌های شهر منتهی می‌شده‌اند. دروازه غربی، ورودی اصلی شهر بوده‌است. این شهر از دو بخش ارگ سلطنتی و عامه‌نشین تشکیل می‌شده است. در مجموعه ارگ سلطنتی آثار شاخصی همچون معبد آناهیتا، تالار تشریفات، کاخ شاپور، کاخ والرین و ایوان موزائیک قرار دارد. بخش عامه‌نشین
والرین و ایوان موزائیک قرار دارد. بخش عامه‌نشین نیز شامل خانه‌های مسکونی، گرمابه، کاروانسرا و بازار بوده است. بیشاپور توسط کوه، رودخانه، دیواره‌های قلعه و خندق محافظت می‌شده‌است. آثار و بناهای شاخص. معبد آناهیتا. معبد یا پرستشگاه آناهیتا به صورت مکعبی‌است که هر یک از اضلاع آن حدود ۱۴ متر طول دارد و از سنگ‌های حفاری‌شده به ابعاد مختلف و بدون ملاط، به صورت دوجداره و با الهام از معماری هخامنشیان به وسیله بست‌های آهنی به یکدیگر قفل و بند شده‌ و به صورت یکپارچه درآمده است. این معبد شباهت بسیاری به معبد شهر هترا
است. این معبد شباهت بسیاری به معبد شهر هترا در میان‌رودان دارد. چهار دهلیز در سطوح جانبی معبد به بلندی ۳۵۷ سانتی‌متر و پهنای ۱۶۰ سانتی‌متر در چهار جانب معبد قرار گرفته و بالای هر بدنه معبد، چهار مجسمه گاو به صورت دوپشته قرار داشته که هم‌اکنون نیز در بدنهٔ شمالی، دو مجسمه گاو به خوبی پیداست که علاوه بر جنبه تزئینی، سمبل و نشانه معبد نیز بوده است. معبد آناهیتا فاقد سقف و هرگونه گنبد بوده است. برای احداث این معبد بزرگ، محوطه‌ای با ابعاد ۲۷ در ۲۳ در ۷ متر خاک‌برداری شده و چنان پیش‌بینی شده که در عمق ۶ متری از
شده و چنان پیش‌بینی شده که در عمق ۶ متری از سطح زمین‌های اطراف خود ساخته شود تا آب رودخانه شاپور که در فاصله ۲۵۰ متری آن جاری‌ست، به درون آن سرازیر شود. برای این منظور سنگ آب‌پخش‌کن را با سه مجرا در انتهای دالان شرقی و غربی و در مکان مظهر آب، طوری نصب کرده‌اند که مجرای سمت چپ، آب را از جوی باریکی به عمق ۶ سانتی‌متر در طول دالان شرقی جاری می‌سازد، در حالی که انشعابی از مرکز دالان شرقی وارد صحن مرکزی معبد شده است. بقیهٔ آب پس از عبور از کانال حاشیه این دالان وارد محوطه آبگیری شده و مازاد آب، در انتهای دالان
وارد محوطه آبگیری شده و مازاد آب، در انتهای دالان با نصب سنگ آب‌پخش‌کن دیگری که در این محل نصب شده، وارد دالان غربی معبد شده و در آن‌جا به دو رشتهٔ دیگر تقسیم و به همان شکلی که در دالان شمال شرقی جریان داشت، سراسر دالان غربی را نیز پر می‌کرده است. این شرایط بر مجرای ورودی سمت راست نیز حکمفرماست و کار مجرای وسطی، تنظیم آب یعنی کاهش و افزایش جریان آب به دو مجرای دیگر بوده‌است. مکان بازی با آب و نیایش آن بیش از هر چیزی مورد توجه بوده و توجه به نیایش الههٔ آب را در آن زمان مشخص می‌کند. تقسیم و کنترل جریان آب
را در آن زمان مشخص می‌کند. تقسیم و کنترل جریان آب نیز از دیگر موارد مورد توجه بوده و می‌توان آن را با معبد آناهیتا در شهر تاریخی اصطخر مقایسه کرد. معبد آناهیتا سمبل پرستشگاه آب، یعنی تنها عنصر از عناصر چهارگانه که به آناهیتا، الهه آب منصوب است، می‌باشد و نماد حیوانی این ایزدبانوی آریایی که به شکل گاو می‌باشد، دور تا دور معبد را تزئین کرده است. آناهیتا ایزد دودمان ساسانی محسوب می‌شده و در آغاز شاهنشاهی ساسانی، اردشیر بابکان و شاپور یکم سرپرستی معبد آناهیتا را بر عهده داشته‌اند و در تمام طول تاریخ، این الهه