قیام‌های مردم هزاره ۱۸۸۸–۱۸۹۳ کیست؟ توضیح بده.
جنگ احیای استقلال هزارستان ۱۸۸۸–۱۸۹۳ یا نسل‌کشی مردم هزاره توسط عبدالرحمن، به قیام‌های مردم هزاره گفته می‌شود که بین سال‌های ۱۸۸۸ تا ۱۸۹۳ میلادی، در برابر اشغال هزارستان و ظلم حاکمان افغان (پشتون) در هزارستان به وقوع پیوست و در جریان آن بیش از ۶۰ درصد هزاره‌ها قتل‌عام شد و ۲۰ درصد دیگر فرار ممالک خارجه گردید طوریکه هزاره‌های امروزی افغانستان، بازماندگان همان ۲۰ درصد باقی‌مانده است. این جنگ پس از جنگ دوم افغان و انگلیس، هنگامی رخ داد که عبدالرحمن خان با امضای معاهده دیورند، نصف جغرافیای افغانستان کنونی را به قلمرو هند بریتانیا واگذار کرد و با حمایت انگلیس تلاش کرد تا ترکستان، هزارستان و کافرستان را اشغال و تحت کنترل خود درآورد. پس از حاکمیت کامل عبدالرحمان بر تمامیت ارضی افغانستان کنونی، او ظلم و سرکوب هزاره‌ها را آغاز کرد و به دلیل مقاومت هزاره‌ها پس از چندین نبرد سرنوشت‌ساز، نسل‌کشی را بر روی جمعیت هزارستان انجام داد، سرزمین‌های‌شان را غصب و بین پشتون‌ها توزیع کرد، زنان و مردان هزاره به‌عنوان برده فروخته شدند. از این واقعه به‌عنوان فاجعه‌بارترین رویداد تاریخ مدرن جغرافیای افغانستان کنونی یاد می‌شود.پیش‌زمینه تاریخی.پس از پایان جنگ دوم افغان و انگلیس و امضای معاهده گندمک در سال ۱۸۷۹، عبدالرحمان خان با حمایت بریتانیا به قدرت رسید. او در راستای تمرکز قدرت، سیاست‌های سخت‌گیرانه‌ای را علیه اقوام مختلف، به‌ویژه هزاره‌ها، اعمال کرد. این سیاست‌ها شامل خلع سلاح، تبعید رهبران مذهبی، تحمیل مذهب سنی و اسکان قبایل پشتون در مناطق هزاره‌نشین بود.قیام اول هزاره‌ها (۱۸۸۸–۱۸۹۰) نخستین مرحله از سلسله شورش‌های مردم هزاره علیه حکومت امیر عبدالرحمان خان بود که در پی تحولات سیاسی، فشارهای مالی و مذهبی، و تغییرات ساختاری در قدرت مرکزی افغانستان شکل گرفت.زمینه‌های تاریخی:.پس از قدرت‌گیری عبدالرحمان خان در سال ۱۸۸۰، او سیاست تمرکزگرایی سختگیرانه‌ای را آغاز کرد. در سال ۱۸۸۸، شاهزاده محمد اسحاق (پسرعموی امیر) در شمال افغانستان علیه عبدالرحمان شورش کرد و شماری از رهبران و طوایف هزاره از جمله مردم شیخ‌علی، کهمرد و سایر بخش‌های بامیان، از او حمایت کردند.روند قیام:.در ابتدا حمایت از شورش محمد اسحاق، به‌عنوان آلترناتیوی برای نجات از استبداد عبدالرحمان، بهانه آغاز شورش بود. با شکست محمد اسحاق، نیروهای دولتی به بهانه "خیانت" مناطق هزاره‌نشین را مورد حمله قرار دادند. مقاومت مسلحانه در مناطق شیخ‌علی، سرپل، کهمرد، و بلخاب آغاز شد.پاسخ دولت:.امیر عبدالرحمان خان لشکرکشی سختی را به مناطق شورشی ترتیب داد. او رهبران مذهبی و قومی هزاره را دستگیر یا تبعید کرد و مردم را مجبور به تحویل سلاح کرد. همچنین مجازات‌های جمعی شامل جریمه‌های سنگین و مصادره زمین‌ها آغاز شد.، روستاهای غارت شدند و زمین‌های شان مصادره و به کوچی‌ها داده‌شد.قیام دوم هزاره‌ها (۱۸۹۲) یکی از مهم‌ترین مراحل مقاومت مردم هزاره علیه حکومت عبدالرحمان خان بود که در واکنش به ظلم‌های گسترده، تبعیض مذهبی، فشارهای مالیاتی و خلع مالکیت زمین‌ها شکل گرفت.روند قیام:.در سال ۱۸۹۲، با افزایش فشارها، مردم هزاره در مناطق مختلف (از جمله بهسود، جاغوری، قره‌باغ، مالستان، ارزگان و بامیان) به‌طور هماهنگ دست به مقاومت نظامی زدند. این شورش به شکل گسترده‌تری نسبت به قیام اول صورت گرفت و دولت مرکزی را برای مدتی از کنترل کامل هزارستان ناتوان ساخت.هزاره‌ها در این دوره با استفاده از ساختارهای قبیله‌ای و مذهبی، شورایی به نام «اوقول» یا «جرگه ملی» تشکیل دادند که هدف آن هماهنگی اقدامات دفاعی و مدیریت مقاومت بود.پاسخ دولت:.عبدالرحمان خان، قیام را تهدیدی جدی تلقی کرد و با بسیج ده‌ها هزار سرباز از کابل، قندهار و نواحی شمالی، حملات سختی را به هزارستان ترتیب داد. وی در خاطراتش می‌نویسد:نتایج و پیامدها:.قیام سوم هزاره‌ها (۱۸۹۳) واپسین و گسترده‌ترین مرحله از شورش‌های هزاره‌ها علیه حکومت امیر عبدالرحمان خان بود که پس از سرکوب دو قیام قبلی و تشدید ظلم‌ها، به‌ویژه در منطقه ارزگان ، بامیان و دایکندی شکل گرفت.زمینه‌های قیام سوم:.پس از شکست قیام دوم در ۱۸۹۲، عبدالرحمان خان با خشونت بیشتری به سرکوب پرداخت:آغاز قیام سوم:.در اوایل ۱۸۹۳، مردم ارزگان به‌ویژه طوایف محلی در واکنش به حملات پی‌درپی نیروهای امیر، به پا خاستند. آن‌ها به‌صورت سازمان‌یافته، قلعه‌ها و مراکز دولتی را تصرف کرده و ارتش عبدالرحمان را برای چند هفته از منطقه بیرون راندند. این قیام به سرعت به مناطق دیگر نیز گسترش یافت.نبرد ارزگان:.یکی از مهم‌ترین وقایع قیام سوم، نبرد ارزگان بود. هزاره‌ها موفق شدند در چندین مرحله ارتش دولتی را شکست دهند. اما در نهایت، عبدالرحمان با اعزام ده‌ها هزار نیرو از قندهار، کابل و شمال، مقاومت را سرکوب کرد. در جریان این نبردها، صدها روستا نابود و هزاران نفر کشته و اسیر شدند.میراث.عزای بین‌المللی هزاره در ۲۵ سپتامبر یک روز به نام روز سیاه هزاره برای قربانیان قیام هزاره‌ها در دهه ۱۸۹۰ است و هدف شان به رسمیت رساندن این فاجعه ننگین به‌عنوان یک نسل‌کشی است.یادداشت‌ها.قیام‌های مردم هزاره در سال‌های ۱۸۸۸ تا ۱۸۹۳ مجموعه‌ای از شورش‌های پراکنده و سازمان‌یافته در واکنش به سرکوب، تبعیض مذهبی (شیعه‌ستیزی)، خلع سلاح و سیاست‌های تمرکزگرایانه امیر عبدالرحمان خان بود.این قیام‌ها به سه مرحله اصلی تقسیم می‌شوند: