لشکرکشی غزنویان به خراسان کیست؟ توضیح بده.
لشکرکشی غزنویان به خراسان (۹۹۹-۱۰۰۴ میلادی) زنجیره‌ای از لشکرکشی‌ها زیر فرماندهی دودمان غزنویان به رهبری محمود غزنوی برای گرفتن خاک خراسان بود.غزنویان که در آغاز از سوی سامانیان به جایگاه فرماندار غزنی گماشته شده بودند، به رهبری محمود غزنوی، رسماً خواستار فرمانروایی بر خراسان شدند که مایهٔ پیوستن خاک این سرزمین به غزنویان شد.در سال‌های پایانی سدهٔ دهم میلادی همزمان با فرمانزوایی سامانیان سرزمین کهن خراسان از سوی غزنویان گردانده می‌شد. محمود که چیرگی بر این سرزمین را از دست داده بود، سرپرستی خراسان را به امیر منصور دوم سامانی واگذار کرد.پادشاهی سامانی که به دنبال درگیری‌های درونی و فشارهای بیرونی کم‌توان شده بود این درخواست را نپذیرفت. محمود غزنوی که از بازپس‌گیری خراسان از راه آشتی‌جویانه ناامید شده بود، بر آن شد که خراسان را با زور بگیرد.پیش‌زمینه.در سال ۹۹۴ پس از میلاد، امیر نوح دوم سامانی، امیر سبکتگین غزنوی را فراخواند تا در شورش فائق خاصه و ابوعلی سیمجور در خراسان پادرمیانی کند.سبکتگین پس از کامیابی در لشکرکشی خود، به پاداش آن، فرمانروایی بلخ، تخارستان، بامیان، غور و غرجستان را به دست گرفت و محمود به جای ابوعلی سیمجور به فرمانداری خراسان گماشته شد.محمود، نیشابور را کانون فرماندهی خود کرد. اندکی پس از آن، ابوعلی سیمجور و فائق خاصه به محمود غزنوی تاختند که به گریز محمود غزنوی از نیشابور انجامید.محمود ناچار به جنگ شد و شکست خورد. همه فیل‌هایش از سوی ارتش هم‌پیمان به غنیمت گرفته شدند.سبکتگین با ارتشی برای کمک به محمود غزنوی از راه رسید. در ۲۲ ژوئیه ۹۹۵، سبکتگین ارتش هم‌پیمان‌ها را شکست داد و بسیاری از افسران را به زنجیر کرد که با فیل‌ها جابجا شدند.پس از یک سال، در سال ۹۹۶، محمود غزنوی در بخارا لشکرکشی به راه انداخت تا وزیر امیر نوح دوم سامانی، عبدالله بن محمد بن عزیر را برکنار کند.در نبود ابوالقاسم سیمجوری، برادر ابوعلی سیمجور نیشاپور را گرفت. محمود با کمک عمویش بغراجوق، نیشاپور را بی هیچ جنگی بازپس گرفت و اینگونه چیرگی خود را در خراسان استوار کرد.پیش از مرگ سبکتگین در سال ۹۹۷ میلادی، اسماعیل بن سبکتگین به جایگاه جانشین پدرش در استان بلخ و غزنی گماشته شد. پس از مرگ سبکتگین، اسماعیل بن سبکتگین خیلی زود به بلخ رفت و خود را فرمانروای آنجا نامید.محمود که خود را برای داشتن تاج و تخت خود را شایسته‌تر میدید در برابر دریافت غزنی و به رسمیت شناختن توان خود، خراسان و بلخ را پیشنهاد کرد.اسماعیل این پیشنهاد را نپذیرفت و محمود را ناچار ساخت از نیشابور عقب‌نشینی کرده و به سوی غزنی پیشروی کند. این تنش مایه درگیری دو برادر در نبرد غزنی شد که شکست اسماعیل و فرمانروایی محمود را در پی داشت.در زمان نبودن محمود در خراسان، امیر منصور دوم سامانی، توزان بیگ (بکتوزون) را برای فرمانروایی بر این استان فرستاد.درگیری‌ها.جنگ با منصور و عبدالملک.در سال ۹۹۸ میلادی، محمود که خود را فرمانروای استان‌های پدرش کرده بود، فرمان‌بری خود را به امیر سامانی منصور دوم باز نمود و امیر نیز فرمانرانی او بر استان‌های بلخ، بُست، ترمذ، و هرات را پذیرفت به‌جز خراسان. او نامه‌ای به امیر منصور نوشت و خراسان را درخواست کرد، ولی امیر از بازنگری، خودداری ورزید. محمود که نتوانست با گفتگو خراسان را به‌دست آورد، به خراسان لشکر کشید.بکتوزون شهر نیشابور را رها کرد و درخواست نیروی کمکی فرستاد. امیر منصور با لشکری به‌راه افتاد و در نزدیکی سرخس چادر زد. محمود بی‌درگیری، از شهر بیرون شد و به‌سوی مروالرود رفت. بکتوزون که نیشابور را گرفته بود، به‌سوی سرخس رفت تا به سپاه امیر منصور بپیوندد.در سال ۹۹۹ میلادی، امیر منصور به‌دست فائق خاصه و بکتوزون (که گمان گرایش امیر به محمود را داشتند) کشته شد. پس از آن، برادر کوچک‌ترش عبدالملک دوم سامانی به امیری رسید. محمود به پشتیبانی از امیر برکنار‌شده برخاست و به‌سوی سرخس لشکر کشید تا با فائق خاصه و بکتوزون روبه‌رو شود، ولی آنان با آگاه شدن از نزدیک‌شدن او، به مرو گریختند. او آنان را دنبال کرد و در برابر مرو چادر زد، ولی پیش از درگیری، پیمان آشتی بسته شد. بر پایهٔ این پیمان، محمود به‌جایگاه فرمانروای هرات، بلخ و دیگر استان‌ها پذیرفته شد، درحالی‌که بکتوزون فرماندهی سپاه خراسان را نگهداشت.این صلح دیری نپایید. دارا بن قابوس که از این پیمان خشنود نبود، برخی از هواداران امیر را براگیخت تا به دنبالهٔ سپاه غزنوی که به فرماندهی نصر، برادر محمود، بود تاخته و توشه‌های آن را بدزدند. محمود سپاه خود را برای نبرد در نزدیکی مرو آرایش داد. نصر با ده‌هزار سواره‌نظام و هفتاد فیل در بازوی راست، فرماندهی را بر دوش داشت، دیگر سرداران با دوازده‌هزار سوار و چهل فیل در بازوی چپ، و محمود با ده‌هزار سوار و هفتاد فیل در میانه ایستاد. سپاه غزنوی نیروهای هم‌پیمان عبدالملک، بکتوزون، فائق خاصه و ابوالقاسم سیمجوری را شکست داد. ابوالقاسم به کوهستان گریخت، بکتوزون از نیشابور به‌سوی گرگان رفت. محمود ابوالحارث ارسلان جاذب را به فرماندهی طوس گماشت و به او دستور داد که بکتوزون را از خراسان بیرون براند. سپس محمود خود را فرمانروای خراسان نامید.پس از اندکی، مرگ فائق خاصه و یورش ایلک خان از خانات قراخانی به بخارا، به اسارت عبدالملک و پایان سامانیان انجامید.جنگ با اسماعیل.ابو ابراهیم اسماعیل منتصر، پسر امیر نوح دوم، از بند ایلک‌خان گریخت و کوشید تا دولت سامانی را بازگرداند. او به خوارزم گریخت و در آنجا از سوی بلندپایگان وفادار به سامانیان پشتیبانی یافت. پس از تلاش نافرجام برای گرفتن بخارا، به نیشابور رفت و در ۲۵ فوریهٔ ۱۰۰۱ میلادی نصر را شکست داد و نصر را وادار به عقب‌نشینی به هرات کرد. محمود با نیروی کمکی رسید و اسماعیل را وادار به گریز به گرگان کرد. در سپتامبر ۱۰۰۱، او بار دیگر به نیشابور یورش آورد، نصر شهر را رها کرد و درخواست نیروی کمکی کرد. محمود ابوسعید آلتونتاش را فرستاد. سپاه هم‌پیمان غزنوی اسماعیل را شکست داد و او بار دیگر به گرگان گریخت. ولی در کوتاه‌زمانی بازگشت و سرخس را گرفت.. نصر او را شکست داد و ابوالقاسم سیمجوری را در غل‌وزنجیر کرده، به غزنه فرستاد.در سال ۱۰۰۴، اسماعیل برای بازپس‌گیری فرمانروایی، به ورارود رفت ولی ناکام ماند و به مرو بازگشت. پس از شکست‌های پی‌درپی، از سلطان محمود درخواست یاری کرد. محمود فرماندار هرات را برای کمک به او فرستاد. ولی اسماعیل بی رسیدن نیروی کمکی، به بخارا رفت و در ژوئن در آنجا به‌دست ایلک‌خان شکست خورد و به خراسان بازگشت.کارهای اسماعیل در خراسان مایه بی‌ثباتی شد. سلطان محمود سپاهی به فرماندهی فریغون بن محمد برای رویارویی با او فرستاد. اسماعیل به گرگان گریخت، و از سوی نصر، ارسلان جاذب و تغانجق، فرماندار سرخس، دنبال شد. اسماعیل که در گرگان پشتیبانی نیافت، به نسا عقب‌نشینی کرد. پس از تلاش ناکام برای گرفتن بخارا، به بیابان غُز پناه برد و در اردوگاه ابن بُهَیج، یکی از سران اعراب آن سرزمین پناه گرفت.در دسامبر ۱۰۰۴، ابن‌بهیج به فرمان ابوعبدالله ماه‌روی بندر، امیر بومی، به‌گونه‌ای ناجوانمردانه اسماعیل را کشت.محمود پس از آگاهی دستور داد ابن‌بهیج و ابوعبدالله ماه‌روی بندر به دار آویخته شوند و اردوگاه اعراب غارت و ویران گردد.پیامدها.همه سرزمین خراسان تا رود جیحون به قلمرو غزنویان پیوست. پس از پیروزی، محمود تأیید خلافت عباسی را بر قلمروهای گشوده‌شده دریافت کرد و در نوامبر ۹۹۹ میلادی، فرنام «ولی امیرالمؤمنین» و «یمین‌الدوله و امین‌المله» را از سوی خلیفه القادر بالله دریافت کرد. خطبه خواندن به نام خلیفه القادر بالله در خراسان پی گرفته شد.