نقض حقوق یارسانی‌ها در جمهوری اسلامی ایران کیست؟ توضیح بده.
نقض حقوق پیروان آئین یارسان توسط نظام جمهوری اسلامی ایران بخشی از نادیده گرفتن و سرکوب اقلیتهای دینی و مسلکی در نظام جمهوری اسلامی است. نادیده گرفتن پیروان آئین یارسان یا اهل حق، در سالهای اخیر، بخشی از پوشش رسانه‌های خبری و سازمان‌های حقوق بشری بوده‌است. همچنین، در اصل ۱۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی، این اقلیت، به صورت علنی به رسمیت شناخته نشده‌اند.پیروان این آئین نادیده گرفته شده، در بین اقوام کرد، لر، لک، آذری و فارسی‌زبان پراکنده‌اند.پیشینه دین یارسانیان.دین یارسان در کردستان ایران پایه‌گذاری شد و در ادامه از دین‌های ایرانی همچون: مهرپرستی، مزدیسنا، مانوی، مزدکی و (تا اندازه‌ای) از هندو، یهودیت، مسیحیت و اسلام نیز تأثیر پذیرفت.برخی معتقدند آئین یارسان با آئین ایزدی از یک ریشه هستند و این دو در دوران پیش از اسلام (پیش از حمله اعراب به ایران) یک گروه بوده‌اند.نام‌ها.در ایران به یارسانی‌ها اهل حق و در کردستان عراق، «کاکه‌ای» گفته می‌شود.اشتباه دربارهٔ نام و دین یارسان.دین یارسان از آیین علی‌اللهی و حروفیه جداست؛ همچنین به اشتباه یارسانی‌ها را شیطان‌پرست می‌نامند. البته هنری راولینسون در سفرش به پشتکوه از یارسانی‌ها به عنوان علی اللهی یاد کرده. هنری بایندر نیز در سفری که به استان کرمانشاه داشته، ضمن تمجید از پیروان آئین یاری به عنوان مردمی آرام و خوش‌برخورد و باگذشت، اهل حق‌ها را وابسته به طیف علی اللهی می‌داند.هر چند که بسیاری نیز یارسان را یکی از جریان‌های وابسته به مذهب شیعه دوازده امامی جعفری می‌دانند، اما با این وجود، جمهوری اسلامی حتی حقوقی را که برای شیعیان در قانون اساسی خود لحاظ کرده، به نسبت مردم یارسان رعایت نمی‌کند و پیروان آئین یاری حتی به عنوان شیعه نیز به رسمیت شناخته نمی‌شوند و از اینرو، حتی در قالب شیعه نیز از کلیه حقوق سیاسی و اجتماعی خود محروم هستند.باورها.در دین یارسان، جایگاه پیغمبری وجود ندارد؛ بلکه جایگاه «انسان‌خدایی» وجود دارد که اسحاق برزنجی (شناخته‌شده به سلطان سهاک) مظهر خداست.؛ دیدگاهش دربارهٔ معاد با اسلام تفاوت دارد؛ در این دین، عقیده «دون‌نادون» -که شبیه تناسخ است؛ ولی با آن تفاوت دارد-وجود دارد.در دین یاری، کوتاه کردن سبیل، باعث باطل شدن سرسپردگی (به مرشد) و خروج از دین یارسان می‌شود. یارسانی‌ها پس از حمله عرب‌های اسلام‌گرا به ایران، به نشانه نپذیرفتن اسلام و برای تمایز با مسلمانان-که ریش می‌گذاشتند (و سبیل را می‌تراشیدند)-سبیل‌هایشان را بلند می‌کردند.کتاب دینی و زبان.نام کتاب مقدس یارسانیان اهل حق، سرانجام است. این کتاب در سال ۱۳۸۰ خورشیدی توسط پژوهشگر یارسانی طیب طاهری در کتابخانه ملی ایران به ثبت قبل از چاپ می‌رسد، اما علی رقم پیگیریهای مستمر طاهری برای چاپ این کتاب، نه تنها در ایران مجوز چاپ نمیگیرد بلکه طاهری با تهدید مراکز امنیتی نیز مواجهه می‌شود. ایشان در سال ۲۰۰۷ این کتاب را در کردستان عراق به چاپ میرساند که در پی آن مورد اذیت و آزار اطلاعات ایران قرار می‌گیرد. یارسانی‌ها به زبان‌های کردی، لری، لکی، ترکی و فارسی سخن می‌گویند.اماکن مهم دینی.قبله یارسانی‌ها پردیور است و محل عبادت یارسانیان اهل حق و علویان آناتولی در ترکیه امروزی جمخانه یا جمع خانه نام دارد. به نظر می‌رسد که اهل حق‌های ایران و علویان آناتولی، عبادت فردی ندارند و فقط به صورت جمعی به عبادت می‌پردازند.هنر.مراسم دینی یارسان با برخی از سازها، از جمله تنبور انجام می‌شود.برخورداری از سبک در موسیقی تنبور یکی از ویژگی‌های آیین یارسان است.تنبورنوازان سرشناس.نام‌های برخی از تنبورنوازان برجسته یارسانی:گاه‌شماری.نام گاه‌شماری (تقویم) دین یارسان، «گرمسیری سلطانی» است که به دست سید خلیل عالی‌نژاد پایه‌گذاری شد. طیب طاهری شرحی مبسوط بر اساس داده های گاهشمار و کلامهای یارسان بر این گاهشمار در کتابی به نام زیگ آریایی-کردی در سال ۲۰۱۳ به چاپ میرساند و در سال بعد تقویم روژژمیر آریایی-کردی را بر اساس این گاهشمار تنظیم میکند.آمار یارسانی‌ها.یارسان یکی از بزرگ‌ترین اقلیت‌های دینی ایران هستند و در حدود ۲ میلیون تا ۳ میلیون یارسانی در ایران و در شهرهایی همچون کردستان، کرمانشاه، لرستان، همدان، قزوین، زنجان، تهران، البرز، مازندران، گیلان و آذربایجان شرقی (و آذربایجان غربی) زندگی می‌کنند.یارسان و اسلام.جدا بودن یارسان از اسلام.دین (باستانی و ایرانی) یارسان (کاکه) از دین اسلام جداست و تفاوت‌های بنیادینی با آن دارد. دین یاری بر پایه چهار اصل «راستی»، «پاکی»، «نیستی» و «ردا» است.یارسانیان به مسائل اسلامی‌ای همچون: حجاب اجباری، نماز و نیز روزه گرفتن در ماه رمضان اعتقادی ندارند.ستیز اسلام‌گرایان با یارسانیان.دین یارسان (از قدیم) تحت فشار «اسلامی شدن» بوده‌است.بر اثر فشار حاکمان اسلامی، برخی از آداب مسلمانان، وارد مراسم یارسانی‌ها شد؛ از جمله، مجبور شدند که در مساجد، مراسم سوگواری مردگانشان را برگزار کنند.در مسجدهای نزدیک محل زندگی ایزدیان، برخی از اسلام‌گرایان با صدای بلند می‌گویند که از ایزدیان، دختر بگیرید حتی به زور.آن بخش از متون دینی یارسانی که با اسلام سازگاری ندارد، توسط جمهوری اسلامی سانسور و حذف شده‌است. یارسانی‌ها برای بقای خود و به اجبار، در ظاهر از اسلام تأثیر پذیرفته و برخی از مراسم اسلامی را انجام می‌دهند. اسلامیزه کردن یارسانیان و سایر تبعیض‌ها، منجر به مهاجرت یا تغییر دین برخی از آن‌ها شده‌است.فتوای مراجع تقلید بر ضد پیروان دین یارسان.بر پایه فتوای بسیاری از مراجع تقلید (و نیز فقیهان حکومت جمهوری اسلامی)، پیروان کیش یارسان، نه مسلمان هستند و نه کتابی و به همین دلیل، کافر و نجس هستند و ازدواج با آن‌ها و نیز خوردن غذایشان را حرام اعلام کرده‌اند.یارسانیان در دوره‌های تاریخی.دوره حمله عرب‌های اسلام‌گرا و پس از آن.پس از فروپاشی شاهنشاهی ساسانی (حمله اعراب به ایران) بسیاری از دین‌های باستانی ایرانی؛ از جمله، آیین مانی و مزدک…، در معرض انقراض قرار گرفتند؛ ولی پیروان دین یارسان-که با دین ایزدی، هم‌ریشه است-به دلیل پنهان کردن عقاید خود در قالب «سرّ مگو» توانستند باقی بمانند.دین باستانی و ایرانی یارسان در ۱۴۰۰ سال گذشته، در برابر اسلام و اعراب، مقاومت کرده‌است.در دورهٔ امپراتوری عثمانی.یارسانی‌ها و ایزدی‌ها در دورهٔ امپراتوری عثمانی ۷۴ بار توسط این دولت قتل‌عام شدند. پیروان هر دو آیین به بزرگان خود، پیر می‌گفتند؛ ولی یارسانی‌ها بعدها به بزرگانش سید گفتند؛ همان‌طور که ایزدیان بر اثر فشار حکومت اسلامی عثمانی، به بزرگانشان شیخ گفتند. همچنین در حکومت جمهوری اسلامی به دلیل ممنوع بودن واژه «پیر» در آغاز نام بزرگان یارسان، واژه سید به کار می‌رود که البته هیچ ربطی به مفهوم اسلامی‌اش ندارد.دوره پهلوی.در دورۀ پهلوی بر اساس قانون اساسی مشروطه، دین اسلام و مذهب تشیع دین رسمی کشور محسوب می‌شد و به جز آن، از میان همۀ ادیان و مذاهب رایج در ایران تنها پیروان ۳ دین زرتشت، مسیحیت و یهودیت مجاز بودند در مجلس شورای ملی نماینده داشته باشند. در دورۀ پهلوی دین یاری هم در قانون اساسی و هم در مجلس مورد بی‌اعتنایی قرار گرفته بود. با این وجود از نظر اجتماعی یارسانی‌ها در دوره پهلوی مورد تفتیش عقاید قرار نمی‌گرفتند و در برگزاری مراسم دینی‌شان آزاد بوده و حقوق انسانی‌شان نقض نمی‌شد. این در حالی بود که مناطق یارسان‌نشین از نظر اقتصادی به‌شدت در دست‌یابی و بهره‌مندی از امکانات و منابع ثروت ملی محروم بودند. در این مناطق به جز کشاورزی، باغداری و دامپروری منبع درآمد دیگری وجود نداشت و دولت صنایع تولیدی در آن راه‌اندازی نمی‌کرد و صنایع دستی و کارگاه‌های خرده‌پا نیز مورد حمایت قرار نمی‌گرفتند. دولت مرکزی محل سکونت مردم یارسان را که عمدتاً در مناطق مرزی بود میلیتاریزه و امنیتی می‌کرد و به مسئولیت خود در اختصاص منابع وامکانات دولتی برای رشد و پیشرفت و توسعۀ آن عمل نمی‌کرد.دوره جمهوری اسلامی.دین یارسان از سوی جمهوری اسلامی به رسمیت شناخته نمی‌شود و حقوق انسانی یارسانی‌ها (با اینکه بزرگ‌ترین اقلیت دینی ایران هستند) نیز به دلیل اهل کتاب نبودن پایمال می‌شود. به گونه‌ای که برخی‌شان به نشانه اعتراض به نقض حقوقشان خود را آتش زده و جان می‌بازند.نقض حقوق یارسانی‌ها.اعدام، ترور، کشتار خیابانی و نیز مرگ بر اثر شکنجه.جمهوری اسلامی مخالف با هر گونه فعالیت فرهنگی یارسان از نوع چاپ و نشر است، خاصه نوشته هایی که توسط نویسندگان غیر مصلحتی و صریح سخن انعکاس داده شود. طیب طاهری نویسنده، پژوهشگر و روزنامه نگار یارسانی یکی از این فعالین است که تمام کتاب‌هایش را در خارج از ایران به چاپ میرساند، زیرا در ایران به کتابهای ایشان اجازه چاپ و نشر داده نمی‌شد. او را به بدترین شیوه های ممکن و به واسطهٔ مزدوران محلی مورد اذیت و آزار قرار میدادند و در نهایت او را مجبور به ترک ایران کردند.برخی از کنشگران دین یارسان توسط حکومت جمهوری اسلامی کشته شده‌اند؛ کسانی همچون:مزاحمت و ممنوعیت فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی.اجبار به تغییر دین.از سوی حکومت جمهوری اسلامی، یارسانی‌ها را مجبور می‌کنند به تغییر دین از یارسان به اسلام.ویران کردن برخی از اماکن دینی یارسان.به دستور برخی از مسئولان حکومتی، برخی از مکان‌های زیارتی یارسانی‌ها ویران شد که برخی از آن موارد، چنین است:دوره جنگ.آمار کشتگان جنگ.۷۸۸ تن از یارسانی در جنگ ۸ ساله ایران و عراق کشته شدند.