فتح جنوب ایتالیا به‌دست نورمن‌ها کیست؟ توضیح بده.
فتح جنوب ایتالیا به‌دست نورمن‌ها (به انگلیسی: Norman conquest of Southern Italy) فرایند گسترش تدریجی قدرت نورمن‌ها در سرزمین‌های ایتالیای جنوبی و سیسیل در فاصلهٔ حدود سال‌های ۹۹۹ تا ۱۱۹۴ میلادی بود. نورمن‌ها که اصالتاً از نورماندی در فرانسهٔ امروزی بودند، ابتدا به‌عنوان زائر و سپس مزدور وارد منطقه شدند. آن‌ها با استفاده از آشفتگی سیاسی جنوب ایتالیا—که میان شاهزاده‌نشین‌های لومباردی، بیزانس، امارت اسلامی سیسیل و جمهوری‌های دریایی ایتالیا تقسیم شده بود—توانستند به‌تدریج جایگاه خود را تثبیت کنند.نخستین پایگاه رسمی نورمن‌ها در آورزا (۱۰۳۰) شکل گرفت و سپس شهر مِلفی به مرکز فرماندهی خاندان اوتویل تبدیل شد. پیروزی‌های نورمن‌ها در نبردهای اُلیونتو، مونته‌ماجوره و نبرد مونته‌پِلیِریو (۱۰۴۱–۱۰۴۲) موجب عقب‌نشینی بیزانس شد. نقطهٔ عطف این روند، شکست ارتش پاپی در نبرد چیویتاته (۱۰۵۳) بود که زمینه‌ساز کنکوردات مِلفی (۱۰۵۹) شد؛ بر اساس این پیمان، پاپ مشروعیت سیاسی نورمن‌ها را به رسمیت شناخت و آنان را متحد خود در برابر امپراتور مقدس روم و بیزانس قرار داد.در نیمهٔ دوم قرن یازدهم، به رهبری روبر گیسکارد، آخرین پایگاه بیزانس در باری (۱۰۷۱) سقوط کرد و نورمن‌ها با فرماندهی روژه یکم سیسیل جزیرهٔ سیسیل را از مسلمانان (۱۰۶۱–۱۰۹۱) تصرف کردند. در قرن دوازدهم، روژه دوم سیسیل همهٔ سرزمین‌های نورمنی را متحد کرد و در سال ۱۱۳۰ به‌عنوان پادشاه سیسیل تاج‌گذاری نمود. این پادشاهی به یکی از ثروتمندترین و چندفرهنگی‌ترین دولت‌های اروپای قرون وسطی بدل شد و الگویی منحصربه‌فرد از همزیستی نسبی میان لاتین‌ها، یونانی‌ها، مسلمانان و یهودیان ارائه داد.حکومت نورمن‌ها در جنوب ایتالیا تا سال ۱۱۹۴ ادامه یافت و با مرگ ویلیام دوم سیسیل و ازدواج کنستانس سیسیل با هاینریش ششم، امپراتور مقدس روم، به پایان رسید. میراث نورمن‌ها در ایتالیا شامل سازمان سیاسی متمرکز، شکوفایی هنری و معماری سبک عربی–نورمنی، و نقش کلیدی در پیوند مدیترانهٔ غربی با دنیای اسلام و بیزانس بود. بسیاری از آثار آن دوره، از جمله کاپلا پالآتینا و کلیسای مونرئاله، امروزه در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارند.زمینهٔ تاریخی.پیش از ورود نورمن‌ها، جنوب ایتالیا در سدهٔ یازدهم میلادی ساختاری سیاسی–اجتماعی چندپاره داشت که زمینه را برای نفوذ بیگانگان فراهم می‌کرد. این منطقه به‌طور کلی میان چهار قدرت تقسیم شده بود:شاهزاده‌نشین‌های لومباردی.پس از فروپاشی پادشاهی لومبارد در شمال ایتالیا (۷۷۴ م)، بازمانده‌های این قوم در جنوب حکومت‌های محلی تأسیس کردند. مهم‌ترین شاهزاده‌نشین‌های لومباردی در سدهٔ یازدهم عبارت بودند از شاهزاده‌نشین کاپوآ، شاهزاده‌نشین بنونتو و شاهزاده‌نشین سالرنو. این حکومت‌ها غالباً با یکدیگر در نزاع بودند و برای تقویت موقعیت خود به‌طور متناوب به بیزانس، پاپ یا مزدوران خارجی متوسل می‌شدند.قلمرو بیزانس.بیزانس از قرن ششم میلادی بر بخش‌هایی از جنوب ایتالیا تسلط داشت. مهم‌ترین مرکز قدرت آن‌ها در این منطقه کاتپانات ایتالیا با پایتختی در باری بود که شامل بخش‌های بزرگی از آپولیا و کالابریا می‌شد. با این حال، نفوذ واقعی بیزانس محدود بود و اغلب با شورش‌های محلی و فشار شاهزادگان لومباردی مواجه می‌شد.قدرت‌های اسلامی.از سدهٔ نهم میلادی، مسلمانان شمال آفریقا و امارت عربی سیسیل نفوذ چشمگیری در دریای مدیترانه پیدا کردند. جزیرهٔ سیسیل از ۸۲۹ م در دست مسلمانان بود و از آنجا حملات و یورش‌هایی به جنوب ایتالیا (به‌ویژه کالابریا و آپولیا) صورت می‌گرفت. حضور اسلامی در سیسیل تا اواخر قرن یازدهم پابرجا بود و بعدها در کانون توجه نورمن‌ها قرار گرفت.شهرهای دریایی.شهرهای بندری مانند ناپل، آمالفی و گائتا عملاً استقلال زیادی داشتند و در بازرگانی مدیترانه نقش کلیدی ایفا می‌کردند. آن‌ها گاهی با بیزانس یا مسلمانان پیمان می‌بستند و گاه به شاهزادگان لومباردی نزدیک می‌شدند. این شهرها به دلیل ناوگان دریایی و توان اقتصادی خود قدرتی مستقل محسوب می‌شدند.جمع‌بندی: نبود یک قدرت مرکزی و رقابت میان لُمباردها، بیزانسی‌ها، مسلمانان و جمهوری‌های دریایی، جنوب ایتالیا را به صحنه‌ای پرآشوب بدل کرده بود. در چنین شرایطی، ورود نورمن‌ها به‌عنوان مزدوران خارجی (از حوالی ۹۹۹ م) با استقبال برخی از طرف‌های محلی روبه‌رو شد و به‌تدریج جایگاه آن‌ها را در معادلات سیاسی منطقه تثبیت کرد.ورود نورمن‌ها (۹۹۹–۱۰۳۰).بر اساس گزارش‌های قرون وسطی، نخستین تماس نورمن‌ها با جنوب ایتالیا حوالی سال ۹۹۹ میلادی رخ داد. گروهی از شوالیه‌های نورمنی که در مسیر زیارت کوه گارگانو (زیارتگاه فرشته میکائیل) بودند، در نبردی میان لُمباردها و مسلمانان سیسیلی حضور یافتند و با رشادت خود توجه محلی‌ها را جلب کردند. هرچند روایت دقیق این واقعه محل تردید است، اما تقریباً همهٔ منابع توافق دارند که نورمن‌ها ابتدا در مقام «ماجراجویان زائر» وارد جنوب ایتالیا شدند.نورمن‌ها به‌عنوان مزدوران نظامی.در دهه‌های آغازین قرن یازدهم، شاهزادگان لومباردی و فرماندهان بیزانسی از نورمن‌ها به‌عنوان سواره‌نظام مزدور بهره گرفتند. توان رزمی بالای نورمن‌ها—به‌ویژه در سوارکاری و حملهٔ سنگین—آنان را به نیرویی پرطرفدار بدل ساخت. نورمن‌ها در ازای دریافت زمین، غنیمت یا مواجب، در نزاع‌های محلی شرکت می‌کردند و گاه حتی طرف خود را تغییر می‌دادند.ماجرای لومی (۱۰۱۷).در سال ۱۰۱۷، گروهی از حدود ۴۰ شوالیهٔ نورمنی به رهبری ژیلبرت درِنگو به جنوب آمدند و در کنار شاهزادهٔ لُمباردی ملوس آپولیایی علیه بیزانس جنگیدند. این اتحاد هرچند در نهایت با شکست لُمباردها در نبرد کانوای دوم (۱۰۱۸) پایان یافت، اما جایگاه نورمن‌ها به‌عنوان بازیگران نظامی نوظهور تثبیت شد. شکست در کانوای دوم، نورمن‌ها را پراکنده نکرد و آن‌ها در دهه‌های بعد با جذب نیروهای تازه‌وارد از نورماندی، حضور خود را در آپولیا پررنگ‌تر کردند.از مزدوری تا تثبیت حضور.تا دههٔ ۱۰۲۰، نورمن‌ها از گروه‌های کوچک مزدور به دسته‌هایی سازمان‌یافته‌تر بدل شدند. آن‌ها همزمان برای بیزانس، لُمباردها و حتی پاپ‌ها جنگیدند و با بهره‌گیری از آشفتگی سیاسی منطقه، نفوذ خود را گسترش دادند. این روند زمینه‌ساز تشکیل نخستین پایگاه نورمنی در آورزا در سال ۱۰۳۰ شد.تأسیس پایگاه‌ها: آورزا و مِلفی (۱۰۳۰–۱۰۴۰).کُنت‌نشین آورزا.در سال ۱۰۳۰، سرجیو چهارم، دوک ناپل، به پاس کمک نورمن‌ها علیه دشمنان محلی، شهری در نزدیکی کاپوآ به نام آورزا را به رینولف درِنگو واگذار کرد. این واگذاری، نخستین پایگاه رسمی نورمن‌ها در ایتالیا بود و رینولف به‌عنوان کُنت آورزا شناخته شد. در سال ۱۰۳۷، امپراتور کنراد دوم رینولف را رسماً به‌عنوان کنت آورزا تأیید کرد و بدین ترتیب نورمن‌ها مشروعیت حقوقی یافتند. آورزا تبدیل به پایگاه جذب شوالیه‌های نورمنی تازه‌وارد از شمال فرانسه شد و نقش «پل ورود» آنان به جنوب ایتالیا را ایفا کرد.مِلفی و خاندان اوتویل.به موازات آورزا، شهر مِلفی در آپولیا به کانون دیگر قدرت نورمن‌ها بدل شد. حدود ۱۰۴۲، گروهی از نورمن‌ها به رهبری ویلیام بازوی‌آهنین (از خاندان اوتویل) در مِلفی گرد آمدند. آن‌ها ویلیام را به‌عنوان کنت نورمن‌های آپولیا و کالابریا برگزیدند و این انتخاب به‌سرعت مورد پذیرش پاپ بندیکت نهم قرار گرفت. پس از مرگ ویلیام، برادرانش دروگو و سپس همفری جانشین او شدند و خاندان اوتویل به تدریج رهبری نورمن‌های جنوب را به دست گرفت. این روند سرانجام با قدرت‌گیری روبر گیسکارد (۱۰۵۷) به اوج رسید.اهمیت آورزا و مِلفی.این دو پایگاه، بنیان‌گذار گذار نورمن‌ها از «مزدوران اجیرشده» به فرمانروایان سرزمینی بودند و زمینه را برای نبردهای بزرگ دههٔ ۱۰۴۰ فراهم کردند.نبردهای آغازین با بیزانس (۱۰۴۱–۱۰۴۲).پس از تثبیت نورمن‌ها در مِلفی، برخورد مستقیم آن‌ها با نیروهای بیزانس در آپولیا اجتناب‌ناپذیر شد. طی سال‌های ۱۰۴۱ تا ۱۰۴۲، سه نبرد بزرگ رخ داد که هر سه با پیروزی نورمن‌ها به پایان رسید و نفوذ بیزانس را در منطقه به‌طور جدی تضعیف کرد.نبرد اُلیوِنتو (Olivento) – ۱۷ مارس ۱۰۴۱.در مارس ۱۰۴۱، ارتش نورمن–لومباردی به فرماندهی ویلیام بازوی‌آهنین در کنار رود اُلیوِنتو با سپاه بیزانس به رهبری کاتپان میکائیل دوکاس روبه‌رو شد. سواره‌نظام نورمنی با حملهٔ مستقیم خطوط بیزانس را درهم شکست و میدان نبرد را به‌تصرف درآورد. این نخستین پیروزی بزرگ نورمن‌ها علیه بیزانس در جنوب ایتالیا بود.نبرد مونته‌ماجوره (Montemaggiore) – ۴ مه ۱۰۴۱.دو ماه بعد، بیزانس بار دیگر ارتش بزرگی به فرماندهی میکائیل دوکاس گرد آورد و در مونته‌ماجوره (نزدیکی فوگیا) با نورمن‌ها رویاروی شد. این بار نیز تاکتیک سواره‌نظام سنگین نورمنی نقش تعیین‌کننده داشت. سپاه بیزانس متحمل تلفات سنگین شد و بسیاری از سربازان اسیر شدند. پیروزی در مونته‌ماجوره موقعیت نورمن‌ها را در آپولیا تثبیت کرد.نبرد مونته‌پِلیِریو (Montepeloso) – ۳ سپتامبر ۱۰۴۱.در سپتامبر ۱۰۴۱، سومین نبرد در مونته‌پِلیِریو رخ داد. این بار فرماندهی نورمن‌ها با آرلوچ درنگو و اوتویل‌ها بود. بار دیگر بیزانس شکست خورد و ناچار شد بسیاری از پایگاه‌های خود در آپولیا را رها کند. این شکست پیاپی سه‌گانه (۱۰۴۱) باعث شد بیزانس برای چند دهه دیگر نتواند اقتدار گذشتهٔ خود را در این منطقه بازگرداند.پیامدها.این پیروزی‌ها مقدمهٔ ظهور روبر گیسکارد و اوج‌گیری قدرت نورمن‌ها در دهه‌های بعد بود.ظهور خاندان اوتویل و روبر گیسکارد (۱۰۴۰–۱۰۵۷).پس از پیروزی‌های نورمن‌ها در دههٔ ۱۰۴۰، رهبری آن‌ها به‌تدریج در دست خاندان اوتویل (Hauteville) متمرکز شد؛ خانواده‌ای نورمنی که از کوتانس در نورماندی به جنوب ایتالیا مهاجرت کرده بودند.ویلیام بازوی‌آهنین (William Iron Arm).نخستین عضو اوتویل‌ها که در ایتالیا به قدرت رسید، ویلیام بازوی‌آهنین بود. او پس از نبردهای ۱۰۴۱–۱۰۴۲ به‌عنوان رهبر نورمن‌های مِلفی شناخته شد و عنوان کنت آپولیا و کالابریا گرفت. مرگ ویلیام در ۱۰۴۶ قدرت را به برادرش دروگو منتقل کرد.روبر گیسکارد (Robert Guiscard).برجسته‌ترین عضو خاندان اوتویل روبر گیسکارد (Robert Guiscard) بود. لقب «Guiscard» به معنای «مکار/زیرک» نشان‌دهندهٔ شخصیت سیاسی و نظامی اوست. او ابتدا به‌عنوان ماجراجو و سپس فرماندهٔ نظامی در کالابریا ظاهر شد. پس از مرگ همفری (۱۰۵۷)، روبر با حمایت بخش بزرگی از نورمن‌ها و تأیید پاپی، به‌عنوان دوک آپولیا و کالابریا انتخاب شد.نبرد چیویتاته (۱۰۵۳) و پیامدها.در میانهٔ قرن یازدهم، قدرت‌گیری نورمن‌ها موجب نگرانی پاپ لئون نهم شد. او با هدف مهار گسترش نورمن‌ها، اتحادی نظامی تشکیل داد.ائتلاف پاپی.لئون نهم توانست پشتیبانی نیروهایی از امپراتوری مقدس روم، سوابیا و برخی شاهزادگان لومباردی را جلب کند. سپاه پاپی حدود ۶ هزار نفر تخمین زده می‌شود.ترکیب ارتش نورمن‌ها.نورمن‌ها به فرماندهی روبر گیسکارد و ریشارد یکم کاپوآ حدود ۳ هزار سواره‌نظام سنگین در اختیار داشتند. اگرچه شمار آن‌ها کمتر بود، اما انسجام و تجربهٔ جنگی بالایی داشتند.اهمیت نبرد.نبرد چیویتاته از نظر تاریخی نقطه‌ای کلیدی است: کنکوردات مِلفی (۱۰۵۹) و مشروعیت پاپی.پس از شکست پاپ در نبرد چیویتاته (۱۰۵۳) و مرگ لئون نهم، دستگاه پاپی تحت نفوذ جریان اصلاحات کلیسا به رهبری هیلدبراند توسکولانی (بعدها پاپ گریگوری هفتم) تصمیم گرفت به‌جای دشمنی با نورمن‌ها، آن‌ها را به متحد خود بدل کند.زمینهٔ سیاسی.در دههٔ ۱۰۵۰، ایتالیا دستخوش رقابت میان امپراتور مقدس روم و پاپ بر سر نفوذ بود. نورمن‌ها در این میان به‌عنوان قدرتی تازه‌نفس ظاهر شدند. پاپ نیکولاوس دوم برای تحکیم جایگاه خود نیازمند متحدی نظامی بود و نورمن‌ها بهترین گزینه بودند.پیمان ملْفی.در اوت ۱۰۵۹، در شهر مِلفی (آپولیا)، مذاکراتی میان نمایندگان پاپ و رهبران نورمن برگزار شد که به انعقاد «کنکوردات ملْفی» انجامید:پیامدهای بعدی.پیمان ملْفی جایگاه روبر گیسکارد را به‌عنوان قدرت نخست جنوب ایتالیا تثبیت کرد و مسیر او را برای حذف کامل بیزانس از منطقه (با سقوط باری در ۱۰۷۱) و سپس فتح سیسیل هموار ساخت.پایان حضور بیزانس در ایتالیا: محاصرهٔ باری (۱۰۶۸–۱۰۷۱).باری، پایتخت کاتپانات ایتالیا و آخرین سنگر اصلی بیزانس در جنوب ایتالیا، در دههٔ ۱۰۶۰ هدف اصلی نورمن‌ها به رهبری روبر گیسکارد قرار گرفت. محاصرهٔ این شهر سرانجام به پایان اقتدار بیزانس در شبه‌جزیره انجامید.آغاز محاصره.در اوت ۱۰۶۸، روبر گیسکارد ارتش نورمن‌ها را گرد آورد و باری را از خشکی محاصره کرد. دیوارهای مستحکم و دسترسی شهر به دریا، امکان مقاومت طولانی را برای مدافعان فراهم می‌کرد.کمک‌های بیزانس.امپراتور رومانوس چهارم دیوژن ناوگان‌هایی را برای رساندن آذوقه و نیرو اعزام کرد. در چند نوبت، کشتی‌های بیزانسی موفق شدند محاصرهٔ دریایی نورمن‌ها را بشکنند و به شهر کمک برسانند. با این حال، توان مالی و نظامی بیزانس درگیر جنگ‌های دیگر (به‌ویژه در شرق) بود و نمی‌توانست یاری گسترده‌ای بفرستد.طولانی شدن محاصره.محاصره نزدیک به سه سال ادامه یافت. قحطی، بیماری و فرسایش توان دفاعی شهر به تدریج ساکنان را به تسلیم نزدیک کرد. منابع معاصر از تنش شدید میان مردم باری و فرماندهان بیزانسی خبر می‌دهند.سقوط باری.در آوریل ۱۰۷۱، رهبران شهر با روبر گیسکارد وارد مذاکره شدند. نورمن‌ها با وعدهٔ امنیت جان و مال شهروندان، باری را بدون کشتار گسترده به تصرف درآوردند. بدین ترتیب، حضور نظامی و سیاسی بیزانس در ایتالیا پس از پنج سده پایان یافت.فتح سیسیل (۱۰۶۱–۱۰۹۱).جزیرهٔ سیسیل از سال ۸۲۹ میلادی تحت حاکمیت امارت سیسیل بود و به یکی از پایگاه‌های مهم اسلامی در مدیترانه تبدیل شده بود. پس از سقوط باری (۱۰۷۱) و خروج بیزانس از ایتالیا، نورمن‌ها به رهبری روبر گیسکارد و برادرش روژه یکم توجه خود را به سیسیل معطوف کردند. روند فتح سیسیل سه دهه به طول انجامید.نقش روژه یکم.در حالی که روبر گیسکارد عمدتاً در سرزمین اصلی ایتالیا متمرکز بود، هدایت عملیات در سیسیل بیشتر بر عهدهٔ برادرش روژه یکم بود. او توانست با بهره‌گیری از اختلافات داخلی مسلمانان و حمایت جوامع مسیحی بومی (یونانی‌زبان)، پیروزی‌های پایداری به دست آورد. پس از پایان فتح، او به‌عنوان کنت سیسیل شناخته شد و پایه‌گذار دولت نورمنی در جزیره گردید.اهمیت تاریخی.فتح سیسیل توسط نورمن‌ها اهمیت جهانی داشت: از دوک‌نشین تا پادشاهی (۱۰۷۱–۱۱۳۰).پس از سقوط باری (۱۰۷۱) و فتح سیسیل (۱۰۶۱–۱۰۹۱)، نورمن‌ها کنترل کامل جنوب ایتالیا و جزیرهٔ سیسیل را به دست گرفتند. این دوره با تثبیت قدرت خاندان اوتویل و انتقال تدریجی ساختار حکومتی از کنت‌نشین‌ها و دوک‌نشین‌ها به یک پادشاهی واحد همراه بود.اعلام پادشاهی سیسیل (۱۱۳۰).در روز کریسمس ۱۱۳۰، روژه دوم سیسیل در پالرم تاج‌گذاری کرد و عنوان پادشاه سیسیل را پذیرفت. این رویداد نشان‌دهندهٔ اوج قدرت نورمن‌ها در ایتالیا بود.پادشاهی سیسیل نورمنی (۱۱۳۰–۱۱۹۴).با تاج‌گذاری روژه دوم سیسیل در کریسمس ۱۱۳۰ در پالرم، همهٔ سرزمین‌های نورمنی جنوب ایتالیا (آپولیا، کالابریا، کامپانیا و سیسیل) به یک پادشاهی واحد تبدیل شد. این دولت جدید یکی از قدرت‌های مهم مدیترانهٔ قرن دوازدهم به‌شمار می‌رفت.جامعه و فرهنگ.پادشاهی سیسیل نورمنی یکی از چندفرهنگی‌ترین جوامع اروپای قرون وسطی بود:سقوط خاندان اوتویل.در ۱۱۸۹، با مرگ ویلیام دوم بی‌وارث، بحران جانشینی آغاز شد. پس از چند سال آشوب، در ۱۱۹۴ هاینریش ششم امپراتور مقدس روم، از طریق ازدواج با کنستانس، وارث اوتویل، سیسیل را تصرف کرد. بدین ترتیب، حکومت نورمن‌ها در سیسیل پایان یافت و این سرزمین به بخشی از قلمرو خاندان هوهن‌اشتaufen تبدیل شد.پیامدها و میراث تاریخی.فتح نورمن‌ها در ایتالیای جنوبی و سیسیل نه تنها سرنوشت منطقه، بلکه توازن قدرت در مدیترانه و اروپا را تغییر داد. آثار این رویداد در سه حوزهٔ اصلی سیاسی، فرهنگی و بین‌المللی قابل مشاهده است.