توافقنامه صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان کیست؟ توضیح بده.
توافقنامه صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان، توافقی بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان برای پایان دادن به درگیری ۳۷ ساله قره‌باغ کوهستانی است. این توافقنامه در اوت ۲۰۲۵ پس از توافق هر دو طرف بر سر تمام شرایط، با هدف ایجاد صلح و ثبات پایدار در منطقه، امضا شد و شامل مفادی برای تعیین حدود مرزی، همکاری امنیتی و گام‌هایی برای عادی‌سازی روابط بین دو کشور بود.بخشی از توافق‌نامه اخیر شامل اعطای حقوق انحصاری به ایالات متحده برای توسعه کریدور زنگزور برای ۹۹ سال آینده است. دولت آمریکا این کریدور را «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی» (TRIPP) نامیده است. هدف از این پروژه اتصال جمهوری خودمختار نخجوان به بقیه آذربایجان از طریق ارمنستان، بدون نیاز به ایست‌های بازرسی است. در حال حاضر، به دلیل محاصره جاری ترکیه و آذربایجان علیه ارمنستان، عبور و مرور مستقیم از این منطقه با مشکل مواجه است.علاوه بر هدف فوری، تکمیل این کریدور امکان عبور مردم و کالا از اروپا به آذربایجان و کل منطقه آسیای مرکزی را فراهم می‌کند، بدون اینکه نیازی به سفر از طریق روسیه یا ایران باشد. به همین دلیل، با وجود اینکه ایران در ابتدا از این توافق حمایت کرده بود، اکنون تهدید کرده است که جلوی ساخت این کریدور را خواهد گرفت.پیشینه.درگیری قره‌باغ بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان در سال ۱۹۸۸ آغاز شد. جمهوری آذربایجان در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۳، کنترل این منطقه مورد مناقشه و مناطق اطراف آن را دوباره به دست گرفت.در اکتبر ۲۰۲۲، اتحادیه اروپا از اعزام یک هیئت غیرنظامی به ارمنستان برای کمک به تعیین مرزهای بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان خبر داد. هدف این هیئت، حمایت از مذاکرات مسالمت‌آمیز، ارائه کمک فنی در علامت‌گذاری مرزها و ارتقای ثبات در منطقه در بحبوحه تنش‌های جدید بود.در ۱۳ مارس ۲۰۲۵، اعلام شد که هر دو طرف بر سر تمام مفاد توافقنامه صلح به توافق رسیده‌اند. این اعلامیه توسط مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، «تاریخی» توصیف شد، در حالی که کایا کالاس، نماینده عالی اتحادیه اروپا، از آن به عنوان «گامی تعیین‌کننده» یاد کرد.به گفته توماس دی وال، تحلیلگر سیاسی، پیشرفت در جهت دستیابی به توافق تا حد زیادی به نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، نسبت داده می‌شود که در تلاش برای دستیابی به توافق، مجموعه‌ای از امتیازات را داده است. با این حال، دی وال همچنین خاطرنشان کرد که الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، به ندرت بر مزایای صلح تأکید می‌کند و همچنان از درگیری با ارمنستان به عنوان وسیله‌ای برای تثبیت رهبری خود در داخل کشور استفاده می‌کند.توافق صلح با میانجیگری آمریکا.در اوت ۲۰۲۵، ایالات متحده آمریکا، میزبان مراسم امضای توافقنامه کریدور ترانزیت استراتژیک بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان در کاخ سفید بود. در این رویداد، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان و الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، حضور داشتند. این توافقنامه، پیشرفتی کلیدی در روند صلح بود.ارمنستان موافقت کرد که حقوق توسعه ویژه انحصاری در زمین‌های دالان زنگزور را به مدت ۹۹ سال به آمریکا، اعطا کند. آمریکا، این زمین را به کنسرسیومی اجاره می‌دهد که خطوط ریلی، نفت، گاز و فیبر نوری و احتمالاً انتقال برق را در امتداد ۴۳ کیلومتر، توسعه خواهد داد. این کریدور، «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی» (TRIPP) نامیده خواهد شد.متن کامل بیانیه صلح.بیانیه مشترک رئیس جمهوری آذربایجان و نخست‌وزیر جمهوری ارمنستان در مورد نتایج دیدارشان در واشینگتن دی.سی. ایالات متحده آمریکا. ما، رئیس جمهوری آذربایجان و نخست‌وزیر جمهوری ارمنستان، پس از دیدار در واشینگتن دی.سی. ایالات متحده آمریکا، در تاریخ ۸ اوت ۲۰۲۵، موارد زیر را اعلام می‌کنیم:اهمیت ژئوپلیتیکی.یک مقام آمریکایی به "آکسیوس" گفت که هدف اصلی ایالات متحده در این پروژه، توسعه، کاهش نفوذ ایران، روسیه و چین در منطقه قفقاز جنوبی است. این کریدور به مردم و کالاها اجازه می‌دهد تا بدون عبور از ایران یا روسیه، بین ترکیه و جمهوری آذربایجان و فراتر از آن، به آسیای مرکزی، سفر کنند.این کریدور، آذربایجان را به نخجوان، استان برون‌بومی آن، با فاصله ۳۲ کیلومتر، متصل خواهد کرد. این ارتباط با ایجاد یک مسیر مستقیم، روابط جمهوری آذربایجان با ترکیه را تقویت خواهد کرد. برای احترام به حاکمیت ارمنستان، این کریدور تحت قانون ارمنستان، اداره خواهد شد.