پیشاتاریخ ایالات متحده کیست؟ توضیح بده.
تاریخ زمین‌شناسی آمریکای شمالی شامل تاریخ زمین‌شناختی زمین و پیدایش حیات در آمریکای شمالی در بازه‌ای از زمان، از پیدایش زمین تا ظهور انسان و آغاز پیشاتاریخ است. در آغاز دیرینه‌زیستی، آنچه امروز آمریکای شمالی نامیده می‌شود، در واقع در نیم‌کره جنوبی قرار داشت. زیست دریایی در بسیاری از دریاهای این سرزمین شکوفا شده بود، اگرچه زیست خشکی هنوز تکامل نیافته بود. در اواخر دوران دیرینه‌زیستی، دریاها تا حد زیادی جای خود را به باتلاق‌هایی دادند که محل زندگی دوزیستان و خزندگان اولیه بودند. زمانی که قاره‌ها در پانگه‌آ گرد هم آمدند، شرایط خشک‌تری حاکم شد. هم‌کمانان پستانداران بر سرزمین مسلط شدند، تا آن‌که یک رویداد انقراض دسته‌جمعی به فرمانروایی آن‌ها پایان داد.سپس تریاس، نخستین دورهٔ میانه‌زیستی، آغاز شد. دایناسورها تکامل یافتند و بر زیست‌بوم‌ها چیره شدند و به‌سرعت به ایالات متحده راه یافتند. به‌زودی پانگه‌آ شروع به گسستن کرد و آمریکای شمالی به‌سوی شمال و غرب حرکت کرد. در ژوراسیک پسین، دشت‌های سیلابی ایالت‌های غربی خانهٔ دایناسورهایی چون "آلوسور"، "آپاتوسور" و "استگوسور" بودند. در دوران کرتاسه، خلیج مکزیک گسترش یافت تا آنکه آمریکای شمالی را به دو نیمه تقسیم کرد. پلسیوسورها و موساسوریان در آب‌های آن شنا می‌کردند. در اواخر این دوران، خلیج رو به پس‌رفت گذاشت و دشت‌های ساحلی ایالت‌های غربی خانهٔ دایناسورهایی چون "ادمونتوسور"، "تریسراتوپس" و "تیرانوسوروس" شد. یک انقراض دسته‌جمعی دیگر به فرمانروایی دایناسورها پایان داد.سپس نوزیستی آغاز شد. دریای داخلی کرتاسه به‌تدریج ناپدید شد و پستانداران شروع به سلطه یافتن بر خشکی کردند. در ائوسن، ایالت‌های غربی خانهٔ شترهای ابتدایی و اسب‌های کوچک، و همچنین گوشت‌دندان‌سانان درنده بودند. به‌زودی، پستانداران وارد اقیانوس‌ها شدند و نهنگ آغازین "باسیلوسور" در آب‌های ساحلی جنوب‌شرقی شنا کرد. کرگدن‌مانندهای تندرددان در الیگوسن بر داکوتای جنوبی مسلط بودند. از این نقطه به بعد، اقلیم ایالات متحده رو به خنکی رفت تا آنکه در پلیستوسن، یخچال‌های طبیعی گسترش یافتند. دندان‌خنجری‌ها، ماموت پشمالو، ماستودون و گرگ باستانی غول‌پیکر در سرزمین پرسه می‌زدند. انسان‌ها از طریق پل زمینی برینگ میان سیبری و آلاسکا وارد شدند و شاید در شکار این جانوران تا مرز انقراض، نقش داشته‌اند.پرکامبرین.قدیمی‌ترین یوکاریوت شناخته‌شده حدود ۱٫۴ میلیارد سال پیش در دورهٔ پرکامبرین، نزدیک بک اسپرینگ در کالیفرنیا می‌زیستند. این جانداران فوتوسنتزکننده بودند و در نتیجهٔ فیزیولوژی خود، اکسیژن تولید می‌کردند. یوکاریوت‌های بک اسپرینگ و دیگر فوتوسنتزکنندگان پرکامبرین اکسیژنی آزاد کردند که اکنون جو زمین را قابل تنفس کرده است. بقایای سیانوباکتر پرکامبرین از این دوره، میان کاپر هاربور و ایگل هاربور در کرانهٔ دریاچه سوپریور در شبه‌جزیره علیای میشیگان حفظ شده‌اند. ظاهر شدن نخستین یاخته‌های یوکاریوت در سنگواره‌ها، با شواهدی از حیات پیچیدهٔ چندیاخته‌ای همراه بود. سنگ‌هایی در نوادا با قدمت یک میلیارد ساله، ردپایی را از کرم‌هایی که در رسوبات حفاری کرده‌اند، حفظ کرده‌اند. دیگر گونه‌های پیچیدهٔ زیستی پرکامبرین در کارولینای شمالی و آریزونا نیز حفظ شده‌اند.دیرینه‌زیستی.پیدازیستی پس از پرکامبرین آغاز شد. نخستین واحد مهم زمانی در آن، دورهٔ کامبرین از دیرینه‌زیستی بود. در آن هنگام، قاره‌های زمین چیدمانی متفاوت داشتند و به‌طور کلی کوچک‌تر از امروز بودند. بخش جنوب‌شرقی ایالات متحده به آمریکای جنوبی و آفریقا متصل بود و در عرض‌های جغرافیایی قطبی نیم‌کره جنوبی قرار داشت. ایالت‌های غربی نزدیک استوا بودند.تمام زیست شناخته‌شده در کامبرین، آبزی بود، بنابراین نواحی بالاتر از سطح دریا در ایالات متحده کنونی، احتمالاً زمین‌های بی‌حاصل بودند. تریلوبیت‌ها رایج‌ترین جانوران در فسیل‌های کامبرین هستند. به‌ویژه، گونهٔ "الراتیا" در ناحیهٔ آنتلوپ اسپرینگ در یوتا برجسته است. کهن‌جامان اسفنج‌مانند در نوادا متداول بودند. بازوپایان، شکم‌پایان و اسفنج‌ها نیز از جانوران مهم دورهٔ کامبرین بودند. در پایان کامبرین، سطح دریا در اطراف آمریکای شمالی کاهش یافت. بوم‌سازگان‌های آب‌های کم‌عمق احتمالاً از میان رفتند. دورهٔ کامبرین با یک رویداد انقراض به پایان رسید. در سطح جهانی، بازوپایان و شکم‌پایان بخش زیادی از تنوع زیستی خود را از دست دادند، اسفنج‌ها حدود نیمی از تیره‌های خود را از دست دادند و نزدیک به سه‌چهارم خانواده‌های تریلوبیت‌های آن دوران نیز ناپدید شدند.میانه‌زیستی.در بیشتر دوران تریاس از میانه‌زیستی، شرق ایالات متحده بخشی از درون‌قاره‌ای پانگه‌آ بود. این منطقه در آن زمان نزدیک استوا قرار داشت و به غرب اروپا و آفریقا متصل بود. اتحاد همهٔ قاره‌های زمین در یک توده‌قارهٔ واحد، نحوهٔ گردش جو و اقیانوس‌ها را تغییر داد. این شرایط، اقلیمی گرم با فصل‌های مشخص را برای شرق ایالات متحده ایجاد کرد. بخش زیادی از کشور در عرض جغرافیایی حدود ۳۰ درجه شمالی قرار داشت، جایی که معمولاً فشار جوی بالا و بارش کم است. در تریاس پسین، بخش غربی ایالات متحده عمدتاً زیر آب دریا قرار داشت. در همان منطقه، فرایند کوه‌زایی و فعالیت آتشفشانی نیز در جریان بود.دوران تریاس، دوره‌ای برای بازسازی زیست‌کرهٔ زمین پس از رویداد انقراض پرمین–تریاس بود. پس از آن انقراض، آمونیت‌ها یکی از نخستین گروه‌های بی‌مهرگان دریایی بودند که دوباره فراوان و متنوع شدند. در تریاس میانی، مرجان‌سنگیان که مرجان‌های متداول در اقیانوس‌های امروزی‌اند، ظاهر شدند. در تریاس، مرجان‌ها در آمریکای شمالی کمیاب بودند، بااین‌حال برخی از آن‌ها در سواحل غربی حضور داشتند، گرچه تشکیل صخره‌های مرجانی نمی‌دادند. در میان خزندگان دریایی، ایکتیوسورها یکی از مهم‌ترین گروه‌ها در دوران تریاس بودند و فسیل‌های مهمی از آن‌ها در نوادا حفظ شده است.در خشکی، پوشش گیاهی آمریکای شمالی شامل گیاهانی چون مخروطیان، نخلی‌سرخس‌سانان، چمازها، کهن‌دار و دم‌اسب بود. پوشش گیاهی تریاس در سواحل شرقی نشان‌دهندهٔ شرایط باتلاقی در دره‌های کششی آن منطقه بود. آریزونا میزبان جنگل عظیمی بود که بعدها چوب سنگ‌شده‌ی آن به شهرت رسید. خزندگان برای نخستین بار در تریاس کنترل زیست‌بوم‌های دریایی، خشکی و هوازی را به‌دست گرفتند و همین آغاز لقب «عصر خزندگان» را برای میانه‌زیستی رقم زد.تریاس پسین، همچنین شاهد پیدایش دایناسورها بود. دایناسورها فسیل‌های فراوانی در منطقهٔ چهارگوشه به‌جا گذاشتند و این منطقه اکنون یکی از بهترین منابع فسیل دایناسورهای تریاس پسین در ایالات متحده است. تگزاس نیز از منابع خوب بقایای دایناسورهای این دوره به‌شمار می‌آید. کهن‌ترین بقایای دایناسورها در شرق ایالات متحده حدود ۲۲۵ میلیون سال قدمت دارند. بنابراین، دایناسورها مدت زیادی پس از آغاز تکامل خود، به سواحل شرقی ایالات متحده رسیدند. ردپای فسیلی رایج‌ترین نوع فسیل دایناسورهای آغازین در شرق آمریکا هستند.با پایان تریاس، پانگه‌آ بار دیگر شروع به تجزیه به قاره‌های جداگانه کرد. دره کششی‌ای در امتداد ساحل شرقی شکل گرفت، جایی که صفحه آمریکای شمالی از اروپا و آفریقا جدا شد. این روند، شکاف‌هایی را تا فلوریدا امتداد داد. یکی از این دره‌های کششی با آب اقیانوس پر شد و اقیانوس اطلس را پدیدآورد. آتشفشان‌هایی که به‌دلیل این فرایند زمین‌ساختی فعال شدند، رسوبات آذرین در شرق ایالات متحده بر جای گذاشتند. در پایان تریاس، یک رویداد انقراض دیگر رخ داد. این انقراض، حدود یک‌چهارم از خانواده‌های زیستی را از میان برد. قیف‌دندانان کاملاً منقرض شدند، آمونیت‌ها به‌سختی جان سالم به در بردند و بازوپایان بخش بزرگی از تنوع پیشین خود را از دست دادند. در خشکی نیز بیشتر خانواده‌های دوزیستان و خزندگان منقرض شدند.در ژوراسیک پیشین، ساحل شرقی ایالات متحده گرم‌تر و مرطوب‌تر شد، زیرا اقیانوس اطلس تازه‌پدید، این ناحیه را در معرض توده‌های هوای مرطوب قرار داد. فسیل‌هایی از تریاس پسین تا ژوراسیک پیشین در سازند معروف ابرگروه نیوآرک در بازه‌ای از نوا اسکوشیای کانادا تا کارولینای جنوبی حفظ شده‌اند. شکافتگی زمین در شرق آمریکا در ژوراسیک پیشین نیز ادامه یافت، همزمان با دور شدن شرق ایالات متحده از گرینلند و اروپا. در سواحل غربی نیز با فرورانش صفحه آرام‌اقیانوسی به زیر صفحه آمریکای شمالی، زمین‌لرزه و آتشفشان‌هایی رخ داد. در ژوراسیک آغازین، ایکتیوسورها همچنان خزندگان غالب دریایی بودند، اما با پیشرفت ژوراسیک، این نقش به‌تدریج به پلسیوسورها واگذار شد.سازند موریسون در ژوراسیک پسین رسوب‌گذاری شد. امروزه این رسوبات در ایالت‌های آریزونا، نیومکزیکو، اوکلاهاما، یوتا، کلرادو، وایومینگ، داکوتای جنوبی و مونتانا نمایان‌اند. این منطقه در آن زمان پوشیده از جنگل‌هایی از مخروطیان، کهن‌دارها و سرخس‌درختی‌ها بود که بعدها منبع تشکیل زغال‌سنگ شدند. پستانداران محلی در ژوراسیک به‌طور چشمگیری تنوع یافتند و سازند موریسون بهترین منبع فسیل پستانداران ژوراسیک در آمریکای شمالی است. دایناسورهای محلی شامل پرنده‌پایانی چون "کامپتوسور"، خزنده‌پایانی چون "آپاتوسور" و "دوتیرکی" و ددپایانی چون "آلوسور" بودند. برخلاف بسیاری از دوره‌های زمین‌شناسی، ژوراسیک با یک انقراض دسته‌جمعی به پایان نرسید. با این حال، انقراض‌های کوچکی در آن زمان روی دادند، به‌ویژه در میان آمونیت‌ها و دایناسورها.در کرتاسه پیشین، خلیج مکزیک به‌تدریج به سوی شمال گسترش یافت. در خشکی، شرق ایالات متحده به دلتا میسیسیپی امروزی شباهت داشت، دشتی کم‌ارتفاع و رودخانه‌خیز که با پوششی انبوه از گیاهانی مانند پنجه‌گرگ‌ویسان، مخروطیان، نخلی‌سرخس‌سانان، چمازها، کهن‌دار، دم‌اسب و گل‌دارنخستین پوشیده بود.در کرتاسه پسین، خلیج مکزیک چنان گسترش یافت که به آلاسکا رسید. در این زمان، نیمی از سطح امروزی قارهٔ آمریکا زیر آب بود. این دریا با نام دریای داخلی غربی شناخته می‌شود. ایالت‌هایی مانند تگزاس، نیومکزیکو، اوکلاهاما، کلرادو، کانزاس، نبراسکا، داکوتاها و وایومینگ زیر آب این دریا بودند. بستر دریا صاف بود و احتمالاً ژرفایش از ۱۸۰ متر فراتر نمی‌رفت. تنوع فراوانی از بی‌مهرگان دریایی هم در کف و هم در ستون آب شکوفا شدند؛ از جمله شاخ‌قوچی‌ها، صدف دوکفه‌ای غول‌پیکر، زنبق دریایی، صدف‌های حلقه‌ای و ماهی مرکب. مهره‌داران دریایی شامل ماهیان استخوانی، موساسوریان، پلسیوسورها، کوسه‌ها و لاک‌پشتها بودند. مناطق شرق آمریکا از نیوجرسی به پایین و همچنین سواحل خلیج در دوران کرتاسه در زیر آب قرار داشتند. سطح دریاها در کرتاسه به بالاترین میزان در کل تاریخ زمین رسید، گرچه پیش از پایان این دوران کاهش یافت. مرجان‌سنگیان در کرتاسه تنوع بیشتری نسبت به امروز داشتند و صخره‌های مرجانی در امتداد سواحل خلیج تشکیل می‌دادند. صدف‌های رودیست نیز در این ناحیه آبسنگ می‌ساختند. گونه‌ای دیگر از دوکفه‌ایان یعنی صدف‌های چپ‌پیاله چنان فراوان بودند که فسیل آن‌ها در تقریباً همهٔ نهشته‌های دریایی کرتاسه یافت می‌شود. در همین دوران، پیوسته‌استخوانان که گروه غالب ماهیان زنده‌اند، بر درست‌استخوانان برتری یافتند. پرندهٔ آبزی دندان‌دار باخترمرغ تنها پرنده کرتاسه‌ای است که فسیل‌های آن به‌طور مکرر در آمریکای شمالی یافت شده‌اند.در اواخر دورهٔ کرتاسه، دریای داخلی غربی آغاز به پس‌روی کرد. این پس‌روی در نهایت به اتحاد دوبارهٔ دو بخش آمریکای شمالی انجامید. با عقب‌نشینی این دریا، یک دشت ساحلی به‌سمت جنوب گسترش یافت و وارد بخش شمالیِ ناحیهٔ غربی داخلی شد. نیروهای نیرومند زمین‌ساختی، سنگ‌های آیداهو، یوتا و وایومینگ را تا زده و دگرشکل کردند، که این فرایندها سرآغاز شکل‌گیری رشته‌کوه راکی بودند. رودهایی که از بخش شرقیِ ناحیه‌ای که اکنون مونتانا نام دارد می‌گذشتند، رسوباتی را نهشت کردند که امروزه با عنوان سازند هل کریک شناخته می‌شوند. در آن زمان، مونتانا زیستگاه برخی از مشهورترین دایناسورها بود؛ جاندارانی چون "ادمونتوسور"، "پاکی‌سفالوسور"، "تریسراتوپس" و "تیرانوسوروس".با وجود ناآرامی‌های زمین‌ساختی در غرب، شرق ایالات متحده در دورهٔ کرتاسه پسین به پایداری زمین‌شناختی دست یافته بود. آب‌وهوا در سراسر سال گرم و بارانی بود. گیاهان گل‌دار در این زمان رایج شده بودند و فسیل‌های پهن‌برگان و درختچهها در سنگ‌های کرتاسهٔ پسین حفظ شده‌اند.پایان دورهٔ کرتاسه با وقوع یک رویداد انقراض بزرگ دیگر همراه شد. این انقراض، دومین انقراض سهمگین در تاریخ زمین‌شناسی به‌شمار می‌آید. حدود نیمی از خانواده‌های جانوری منقرض شدند. آمونیت‌ها و بلمنیت‌ها از جمله بی‌مهرگان دریایی بودند که نابود شدند. فرامینیفرهای شناور به‌سختی جان به در بردند. دوسوم گونه‌های مرجان منقرض شدند و حدود نیمی از خانواده‌های اسفنج‌ها نیز نابود شدند. دوکفه‌ای‌ها، بریوزوآها و حلزون‌ها نیز تلفات سنگینی متحمل شدند. گروه‌های اصلی خزندگان دریایی دوران مزوزوئیک به‌کلی منقرض شدند. در خشکی، دایناسورهای پرنده‌نشده و پتروسورها نابود شدند.رایج‌ترین توضیح برای این انقراض، برخورد یک شهاب‌سنگ دانسته می‌شود. این برخورد می‌تواند حضور سطح بالای عنصر سنگین ایریدیوم در رسوبات آن زمان را توضیح دهد. ایریدیوم در پوستهٔ زمین بسیار نادر است، اما در شهاب‌سنگ‌ها فراوان‌تر است.دایناسورها در نواحی‌ای که امروزه ایالات متحده را تشکیل می‌دهند گسترده بودند. فسیل‌های دایناسور در ایالت‌های زیر یافت شده‌اند: آلاباما، آلاسکا، آریزونا، آرکانزاس، کالیفرنیا، کلرادو، کنتیکت، دلاویر، جورجیا، آیداهو، آیوا، کانزاس، لوئیزیانا، مریلند، ماساچوست، مینه‌سوتا، می‌سی‌سی‌پی، میزوری، مونتانا، نبراسکا، نوادا، نیوجرسی، نیو مکزیکو، نیویورک، کارولینای شمالی، داکوتای شمالی، اوکلاهما، پنسیلوانیا، کارولینای جنوبی، داکوتای جنوبی، تنسی، تگزاس، یوتا، ویرجینیا، واشینگتن، دی‌سی، و وایومینگ،اما فسیل‌های دایناسور در ایالت‌های فلوریدا، هاوایی، ایلینوی، ایندیانا، کنتاکی، مین، میشیگان، نیوهمپشایر، اوهایو، اورگن، رود آیلند، ورمانت، واشینگتن، ویرجینیای غربی، یا ویسکانسین گزارش نشده‌اند.نوزیستی.با آغاز دورهٔ نوزیستی، دمای زمین به‌تدریج کاهش یافت و با این کاهش، پوشش گیاهی مناطق گرم‌سیری نیز به عرض‌های جغرافیایی پایین‌تر رانده شد. تا دورهٔ میوسن، برخی کوسه‌ها که از زمان ائوسن به‌تدریج بزرگ‌تر شده بودند، به طولی بیش از ۶۰ پا رسیدند. ماستودونها نیز در دورهٔ میوسن از طریق برینگیا از دنیای قدیم وارد آمریکای شمالی شدند. اورئودونتها در دورهٔ پلیوسن منقرض شدند. تا پایان پلیوسن، گونه‌های امروزی‌تر از گوشت‌خوارسانان مانند گرگ و اعضای خانوادهٔ گربه‌ایان پدیدار شدند. از میان گربه‌ایان، گونه‌های دندان‌خنجری جایگاه برجسته‌ای داشتند. ماموت پشمالو در اواخر نوزیستی در سراسر ایالات متحده رواج یافت.در اواخر پلیستوسن، حجم زیادی از آب در قالب یخچال‌های طبیعی منجمد شد، که باعث کاهش سطح دریا گردید. این کاهش سطح، یک خشکی‌راه میان آسیا و آلاسکا را نمایان کرد. انسان‌ها از طریق این خشکی‌راه عبور کردند و حدود ۱۱٬۰۰۰ تا ۱۲٬۰۰۰ سال پیش در آمریکای شمالی ساکن شدند. با وجود مقاومت در برابر تغییرات اقلیمی و پیشروی و عقب‌نشینی متناوب یخچال‌ها، حدود ۱۰٬۰۰۰ سال پیش، نزدیک به ۳۲ سرده از پستانداران بزرگ‌جثه ناگهان منقرض شدند. اسب‌ها نیز در جریان این انقراض‌های پایان پلیستوسن، در سطح محلی نابود شدند. برخی دیرین‌شناسان این انقراض‌ها را به ورود انسان‌های نخستین و شکار بی‌رویهٔ جانوران بزرگ نسبت می‌دهند. در این مدل، ناپدید شدن گربه‌دندان‌خنجری‌ها و دیگر شکارچیان هم‌دوره با آن‌ها، به‌دلیل از دست رفتن منبع اصلی تغذیه‌شان تبیین می‌شود. با این‌حال، این نظریه هنوز بحث‌برانگیز است.