معاونت خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران کیست؟ توضیح بده.
معاونت خدمات شهری و محیط زیست یکی از معاونت‌های هشت‌گانه شهرداری تهران است. از این نهاد به عنوان قدیمی‌ترین معاونت در تشکیلات شهرداری تهران یاد شده‌است. ارائه خدمات شهری در کنار دیگر ماموریت‌ها تدریجاً، ساختار این معاونت را شکل داده‌است. این معاونت برای پیش‌برد ماموریت‌ها و تحقق خدمات شهری و زیست‌محیطی از اداره‌های کل «برنامه‌ریزی و توسعه امور خدمات شهری»، «امور خدمات شهری»، «محیط زیست و توسعه پایدار» و همچنین شش سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی،بهشت زهرا، بوستان‌ها و فضای سبز،زیباسازی، سازمان مدیریت میدان‌های میوه و تره‌بار و سازمان مدیریت پسماند تشکیل شده‌است. همچنین شرکت‌های صنایع و مشاغل شهر، شهربان و حریم‌بان، خدمات کالای شهروند و نمایشگاه‌های بین‌المللی شهر آفتاب هم زیرنظر این معاونت فعالیت می‌کنند.تاریخچه.مستند به برخی گزارش‌ها و اسناد، قدمت و تاریخچه معاونت خدمات شهری و محیط زیست، به تشکیل شهرداری در ایران بازمی‌گردد. به واقع خدمات شهری جزو اولین و مهمترین وظیفه نهاد شهرداری در تهران بوده‌است؛ به تدریج با تعریف شدن ماموریت‌های دیگر به شکل معاونت خدمات شهری درآمده است. شهرداری در ادوار گذشته مترداف با خدمات شهری بوده‌است؛ تشکیلات امروزی معاونت خدمات شهری و محیط زیست، شهرداری‌ها در گذشته با نام‌هایی مانند: «نایب الحکومه»، «بیگلربیگی»، «کدخدا»، «داروغه»، «گزمه» و «محتسب» معروف بوده‌است. عمده وظایف آن‌ها پرداختن به امور تربیت، نظم و نظافت معابر و گذرگاه‌ها بوده‌است. در ادامه ادوار مختلف خدمات شهری در شهرداری تهران از آغاز تاکنون مرور می‌شود.دوره قاجار.نخستین نظم و نسق بلدیه در ایران معاصر به دوره قاجاریه بازمی‌گردد؛ به‌طور مشخص نخستین تشکیلات مدیریت شهری با نام «احتسابیه» در دوره ناصرالدین‌شاه تأسیس شده‌است. وظیفه آن حفظ و تأمین نظافت شهر بود. بنا به روایتی اعتمادالسلطنه در کتاب خاطراتش دربارهٔ شرح وظایف محتسب آورده‌است؛شاه دستور تأسیس «اداره احتساب» را صادر فرموده و عمده وظیفه آن حفظ نظم و نظافت دارالخلافه است.«احتسابیه» از اداره‌ها و دوایر متعددی با ریاست میرزا عباس‌خان مهندس باشی و معاونت میرزا محمدخان شیبانی به این شرح تشکیل شده بود. «اداره ساختمان مهندسی»، «اداره تنظیف» و «اداره روشنایی» از معاونت تنظیف دوره ناصری در روزگار کنونی به عنوان «خدمات شهری» یاد می‌شود. مراکز فعالیت این نهاد در دوره ناصری با نام‌های «خیام خانه» و «چادر خانه» توصیف می‌شد. پس از تصویب قانون بلدیه و تأسیس اولین اداره رسمی بنام «بلدیه طهران» به ریاست خلیل خان اعلم الدوله، هست که علیرضا خان بهرامی «مهذب السلطنه» به عنوان اولین رئیس اداره تنظیف و نظافت شهری با این شرح وظایف نظافت شهر، نظم و نسق معابر تهران و نظارت بر مشاغل شهر تهران کارش را آغاز کرد.دوره پهلوی.تحولات مدیریت شهری در دوره پهلوی شتاب بیشتری گرفت.دوره کنونی.فرایند نهادسازی مدیریت شهری که از دوره پهلوی آغاز شده بود؛ در دوران پس از انقلاب هم ادامه پیدا کرد.راهبردها و شرح وظایف.فعالیت‌های معاونت خدمات شهری و محیط زیست برای تحقق ماموریت‌هایش در دو بخش راهبردها و وظایف نقشه راه فعالیت‌هایش را ترسیم و طراحی کرده‌است. در ادامه مروری بر راهبردها و وظایف این معاونت خواهیم داشت.راهبردها.عمدتاً دربرگیرنده «محیط زیست شهری»، «خدمات عمومی و ایمنی؛ تأمین ایمنی شهر تهران در برابر سوانح طبیعی و غیرطبیعی»، «فضای سبز و نمای شهری»، «اقتصاد شهری»، «پژوهش و آموزش شهروندی» است. ماموریت‌ها و وظایف.مأموریت‌ها و وظایف معاونت خدمات شهری را به‌طور کلی می‌توان به دو دسته عمده تقسیم کرد؛ «دسته اول، شامل مأموریت‌هایی است که اجرای آنها در نهایت به ساماندهی و حفظ و بهینه‌سازی محیط زیست شهر تهران کمک می‌کند.» و «دسته دوم هم فعالیت‌هایی را در بر می‌گیرد که منتج به ارائه خدمات عمومی به شهروندان، ایجاد حس تعلق به شهر در آنها می‌شود.» در ادامه به آنها پرداخته می‌شود.ادارات کل.معاونت خدمات شهری و محیط زیست برای پیش‌برد ماموریت‌ها و تحقق خدمات شهری و زیست‌محیطی از سه ادارهٔ کل «برنامه‌ریزی و توسعه امور خدمات شهری»، «امور خدمات شهری»، «محیط زیست و توسعه پایدار» تشکیل شده‌است.اداره کل محیط زیست و توسعه پایدار فعالیتش را از سال ۱۳۸۲ با نام «ستاد محیط زیست و انرژی» زیر نظر اداره کل دفتر شهردار تهران آغاز کرد. نهاد یاد شده سال ۱۳۸۵ با تغییر نام به «ستاد محیط زیست و توسعه پایدار» فعالیتش را دنبال کرد. سال ۱۳۸۸ به معاونت خدمات شهری انتقال یافت؛ در نهایت سال ۱۳۸۹ به صورت رسمی وارد چارت سازمانی شهرداری شد. سرانجام سال ۱۳۹۵ این اداره ضمن ارتقاء ساختار سازمانی، به مرکز مدیریت محیط زیست و توسعه پایدار تغییر پیدا کرد. از سال ۱۳۹۷ به «اداره کل» ارتقاء یافت. این اداره کل در شهرداری‌های مناطق بیست و دوگانه تهران گسترش یافت. وظایف متعددی بر عهده این اداره کل در حفظ و صیانت محیط زیست گذاشته شده‌است و این نهاد مسئولیت ارتقاء شاخص‌های زیست‌محیطی در شهرداری تهران را برعهده دارد. در ادامه به بخشی از وظایف این نهاد پرداخته می‌شود.اداره کل برنامه‌ریزی و توسعه شهری از دو معاونت، «برنامه‌ریزی و کنترل عملکرد» و «فنی و سیستم‌ها» و همچنین شش اداره تشکیل شده‌است. همان‌طور که از عنوان‌ها هر یک از معاونت‌ها بر می‌آید عمده حوزه مأموریت آن‌ها در حوزه توسعه شهری و برنامه‌ریزی برای آن است. در ادامه به برخی از وظایف این اداره کل پرداخته می‌شود.پیش‌تر دربارهٔ تاریخچه و تکوین خدمات شهری در ساختاری شهرداری تهران توضیح ایراد شده‌است؛ از تکرار و دوباره گویی روند تکوین این نهاد مدیریت شهری پرهیز می‌شود. عمده وظایف این اداره کل عبارت است از نظافت و پاکیزه سازی شهری، مبارزه با جانوران موذی و…سازمان‌ها.معاونت خدمات شهری و محیط زیست دارای شش سازمان «آتش‌نشانی و خدمات ایمنی»، «بهشت زهرا»، «سازمان بوستان‌ها و فضای سبز»، «سازمان مدیریت پسماند»، «سازمان زیباسازی»، «سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار» است. در ادامه معرفی می‌شوند.بوستان‌ها و فضای سبز.سازمان بوستان‌ها و فضای سبز شهر تهران از مسئولیت مدیریت و نگهداری فضای سبز پایتخت ایران را بر عهده دارد. در ادامه مروری بر تاریخچه شکل‌گیری این سازمان و عمده وظایف آن خواهیم داشت.تاریخچهقدمت نهاد کنونی سازمان بوستان‌ها و فضای سبز شهر تهران به دهه چهل خورشیدی بار می‌گردد. نخستین تشکیلات ذیل مدیریت شهری فعال در زمینه فضای سبز «اداره باغات» نام داشت که سال ۱۳۳۹ بنیاد نهاده شده‌است. گسترش شهرنشینی و تراکم جمعیت در دهه چهل خورشیدی مدیران وقت شهرداری تهران را بر آن داشت فکری به حال فضای سبز شهری کنند. سال ۱۳۴۰ با گسترش حیطه فعالیت اداره باغات، این نهاد متولی فضای سبز به اداره امور پارک‌ها و میادین تغییر نام یافت. سال ۱۳۴۲ با گسترش تعداد پارک‌های شهری و توسعه وظایف اداره یادشده، ساختار آن به سازمان، تغییر کرد؛ به عنوان سازمان پارک‌ها فعالیت‌ها و ماموریت‌هایش را دنبال کرد. در روند تطور نهاد مدیریت فضای سبز تهران؛ سال ۱۳۷۰ نام «سازمان پارک‌ها و فضای سبز» را برمی‌گزیند. سرانجام سال ۱۳۹۳ بر اساس مصوبه شورای اسلامی شهر تهران و ابلاغ اساسنامه جدید ماموریت‌ها و نام سازمان مورد تجدید نظر اساسی قرار گرفت و به نام کنونی فعالیت می‌کند.وظایف و ماموریت‌هابیش از شصت مأموریت و وظیفه در حوزه‌های «برنامه‌ریزی»، «احداث و مناسب‌سازی»، «احیاء و ساماندهی»، «مطالعاتی و پژوهشی» و… برای سازمان یاد شده در حوزه فضای سبز و بوستان‌های تهران طراحی و تصویب شده‌است؛ در ادامه به برخی از مهمترین این برنامه‌ها در تهران اشاره می‌شود.آتش‌نشانی و خدمات ایمنی.آتش‌نشانی و خدمات ایمنی تهران یکی از نهادهای زیر مجموعه شهرداری تهران است که به مناطق بیست و دوگانه کلان‌شهر تهران خدمات می‌دهد. در اینجا مروری بر فعالیت‌های این سازمان خواهیم داشت.برای درک صحیح از تحول‌های سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهر تهران ضرورت دارد اطلاعی از تاریخچه سازمان آتش‌نشانی در ایران داشت؛ بر اساس گزارش‌های تاریخی نخستین نهاد آتش‌نشانی به نام «اطفائیه» به سال ۱۲۹۶ همت قاسم‌خان والی در بلدیه تبریز تأسیس شد. احداث برج یانقین که در حال حاضر ایستگاه شماره یک و ساختمان مرکزی سازمان آتش‌نشانی و خدمات‌ایمنی تبریز است یکی از شاخص‌ترین ویژگی‌های اداره اطفائیه تبریز بود. فارغ از تحولات نهاد آتش‌نشانی در ایران، که اینجا اجمالاً مروری شد؛ فرایند ایجاد و تطور نهاد آتش‌نشانی در تهران را می‌توان طی دو دورده عمده پهلوی و جمهوری اسلامی پی گرفت. آنچه در دوره قاجاریه در زمینه آتش‌نشانی رقم خورده‌است؛ چندان اقدام‌های قابل توجهی نبوده‌است؛ بی‌اعتنایی ناصرالدین شاه فرنگ دیده به اهمیت نهاد آتش‌نشانی و ترور امیرکبیر از جمله دلائل مهم در عدم تأسیس نهاد آتش‌نشانی در دوره قاجاریه ذکر شده‌است.دوره پهلوینخستین تأسیسات و تجهیزات اطفاء حریق در تهران به سال ۱۳۰۳ (خورشیدی) بازمی‌گردد. در همین سال است که یک دستگاه آب پاش برای آب پاشی خیابان‌های خاکی شهر خریداری شد، سال بعد با اضافه کردن یک سر لوله و چند شیر به ماشین آب‌پاش یاد شده برای اطفاء حریق احتمالی کاربری جدیدی برای ماشین تعریف شد. این اقدام مقدمه‌ای برای شکل‌گیری نهادی برای مقابله با آتش‌سوزی در تهران شد. چهار سال بعد از تأسیس اداره اطفاء حریق، در آذر ماه ۱۳۰۷ با نیت تقویت توان فنی اداره اطفائیه، یک دستگاه آب‌پاش بزرگ و چهار دستگاه آب‌پاش کوچک از کشور آلمان خریداری شد؛ در اختیار اداره اطفائیه قرارگرفت. بر اساس گزارش‌های آماری تا سال ۱۳۰۷ شمسی مجموع تجهیزات آتش‌نشانی تهران عبارت بود از ۱۵ دستگاه ماشین آتش خاموش کن نو و آماده کار، ۳ دستگاه بنز مرسدس، ۴ دستگاه اشکودا، ۲ دستگاه پورسک و ۴ دستگاه موتور پمپ، به علاوه ۸۴ کامیون اسقاط در اختیار آتش‌نشانی قرارگرفته بود. از اطلاعات موجود می‌توان پی‌برد که وضعیت تجهیزات آتش‌نشانی تهران پهلوی ده دهه اول ۱۳۰۰ اصلاً خوب نیست؛ در نهایت متأثر از وقوع حادثه آتش‌سوزی گسترده روز ۸ مهرماه ۱۳۰۷ در سالن سینمای صنعتی خیابان لاله‌زار مسئولان وقت مدیریت شهری متوجه ناکافی بودن تجهیزات آتش‌نشانی شدند. بازتاب عدم رضایت وضعیت تجهیزات آتش‌نشانی در روزنامه اطلاعات روز نهم مهرماه همان سال به این شرح بوده‌است.وقتی واقعاً فکر کنیم متوجه می‌شویم ما هیچ وسیله اطفائیه‌ای نداریم، ما یک اداره مخصوص اطفائیه می‌خواهیم، برای‌این که به مجرد وقوع حریق و صدا کردن زنگ تلفن آن اداره، سوت اتومبیل‌های اطفائیه هم از طرفی بلند شود. متأسفانه تاکنون به‌این امر توجهی نشده‌است و مأمورین نظمیه و بلدیه، باید با نبودن وسایل کافی خود را درخطر حریق بیندازند. «کریم آقا بوذر جمهری» شهردار وقت تهران و مدیر ارشد، عملاً اداره اطفائیه را سال ۱۳۱۱ به میدان حسن‌آباد منتقل کرد. این ایستگاه همچنان با عنوان ایستگاه شماره یک سازمان آتش‌نشانی و خدمات‌ایمنی در تهران فعالیت دارد. با انتقال اداره اطفائیه از خیابان چراغ برق به محل کنونی تدریجاً تکمیل و تجهیز شد. سال ۱۳۱۳ «حسن خان معتضدی» به ریاست اداره آتش‌نشانی منصوب شد. در همین دوره است تدریجاً وضعیت تجهیزات آتش‌نشانی پایتخت رو به بهبود و توسعه گذاشت و سرمشق دیگر شهرهای ایران شد تا نهاد آتش‌نشانی را ناسیس کنند از جمله به همت او اداره اطفائیه‌ای در بندر انزلی تشکیل شد. از دیگر اقدام‌های صورت گرفته برای بسط و گسترش و تجهیز و توسعه نهاد آتش‌نشانی در تهران در فاصله سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.به‌رغم اقدام‌های صورت گرفته و بسط و گسترش خدمات ایمنی و آتش‌نشانی در تهران و گسترده‌تر شدن حوزه ماموریت‌های این نهاد؛ تا حدود ۳۰ سال بعد از تأسیس آتش‌نشانی، همچنان آتش‌نشانی با محدودیت‌های امکاناتی مواجه بودند و کارکنان آن اداره از وسایل و تجهیزات حفاظت فردی بهره‌ای نداشتند و هنگام مأموریت‌هایشان ناچار بودند با کفش و لباس معمولی در عملیات شرکت کنند. بعدها، لباس کار متحدالشکلی برای افراد آتش‌نشان در نظر گرفته شد و تعداد محدودی کلاه‌ایمنی نیز دراختیار آن‌ها قرار گرفت، اما در سال‌های بعدی، به موازات توسعه تهران اداره آتش‌نشانی رشد کرد و چون روز به روز بر حسب ضرورت در برابر مسئولیت‌های سنگین‌تری قرار می‌گرفت، تا حدی این مهم مورد توجه قرار گرفت. هنگام خرید وسایل اطفایی، اقلامی از وسایل حفاظت فردی نیز خریداری می‌کردند. در سال‌های دهه سی علاوه بر تهیه تجهیزاتی انفرادی و حفاظتی سومین نردبان جهان از حیث بلندی با شصت و چهار متر ارتفاع در اختیار آتش‌نشانی تهران قرار گرفت. عمده مشکل آتش‌نشانی تا سال ۱۳۵۰ عدم رشد سریع و متناسب ایستگاه‌های آتش‌نشانی بود به نحوی که از سال ۱۳۰۷ بدو تأسیس اطفائیه در تهران تا سال ۱۳۵۰، وسعت کلانشهر تهران، چند برابر شده بود؛ اما تعداد ایستگاه‌های آتش‌نشانی به کندی افزایش یافت. سال ۱۳۵۰ تعداد ایستگاه‌های آتش‌نشانی به هفت واحد رسیده بود. سال ۱۳۵۶ مجموعاً ۱۶ایستگاه، در تهران فعالیت داشت. از این تعداد فقط سه ایستگاه آتش‌نشانی دارای امکانات نجات نیز بود. مستند به گزارش‌های تاریخی، ششم آبان ماه ۱۳۵۳، در انجمن شهر تهران اساسنامه سازمان آتش‌نشانی و خدمات‌ایمنی در چهار فصل، ۲۸ ماده و ۱۴ تبصره تصویب شد و تا سال ۱۳۵۷ امور مختلف آتش‌نشانی بر مبنای اساسنامه مزبور انجام می‌شد.دوره جمهوری اسلامیاز سال ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۰ نهاد آتش‌نشانی تطوری به این شرح داشت؛ سازوکار حقوقی این نهاد مستند به بندهای ۱۴ و ۲۰ ماده ۵۵ قانون شهرداری باز تعریف شد. در فاصله سال‌های ۱۳۵۷ تا پایان سال ۱۳۶۸ مجموع ایستگاه‌ها این نهاد در تهران به ۲۶ ایستگاه اطفاء حریق و ۷ ایستگاه امداد و نجات افزایش یافت. همچنین با گسترش فعالیت شهرداری تهران و لزوم گسترش فضاهای ایمن و تعمیق و تعمیم فرهنگ‌ایمنی، در سطح شهر تهران، برنامه‌هایی اصولی همچون آموزش شهروندان و ایجاد ساخت و سازهای مناسب و مقاوم در برابر زلزله و مطابق با استانداردهای جهانی در دستور کار قرار گرفته‌است. هرچند بر اساس گزارش‌های موجود تعداد ایستگاه‌های موجود نیازهای کلانشهر تهران را برطرف نمی‌کند؛ بر این اساس، گسترش شبکه ایستگاه‌ها و آموزش شهروندان از ضرورت‌های مدیریت شهری در این حوزه است. بر اساس گزارش‌هایی برای مقابله با حریق و حوادث غیرمترقبه از ۱۳۵۷ تا ۱۳۷۹ بالغ بر ۸۰۰ هزار نفر از شهروندان تهرانی آموزش دیدند. این فرایند طی دو دهه اخیر نیز ادامه داشته‌است. . بر اساس گزارش‌های موجود تا سال ۱۴۰۰ بالغ بر ۱۲۰ ایستگاه آتش‌نشانی با ماموریت‌های اطفاء حریق و امداد ونجات در تهران فعالیت دارد. همچنین تجهیز آتش‌نشانی به سیستم «GIS» از دیگر اقدام‌های صورت گرفته در این نهاد است. عملکرد سیستم «GIS» چنین است که به محض تماس حادثه دیده با تلفن ۱۲۵، نشانی محل تماس گیرنده، بر روی نقشه GIS مشخص و همزمان زنگ خطر نزدیک‌ترین ایستگاه آتش‌نشانی به محل حادثه، به صدا در می‌آید.وظایف و ماموریت‌های نهاد آتش‌نشانی بر اساس، استاندارهای جهانی، ساز و کارهای حقوقی و شرایط طبیعی و اجتماعی تدوین می‌شود. ناظر بر قانون شهرداری‌ها مصوب سال‌های بعد انقلاب اسلامی در ایران آتش‌نشانی‌ها به این موارد موظف شدند؛ «ارتباط، همکاری، هماهنگی و مشورت با مراکز علمی، نظامی، پزشکی و سایر سازمان‌ها و اشخاص مربوط.»، «تعیین صلاحیت فنی و امکانات شرکت‌های خصوصی و دولتی با عنوان‌های مختلف، اعم از طرح‌ایمنی یا شارژ کننده و فروشنده و سازنده ماشین‌ها، قطعات، ادوات و تجهیزات مختلف مربوط به امور ایمنی و نجات و آتش‌نشانی در سطح جامعه.» و «اشاعه و به‌کارگیری رشته‌های ورزشی بین کارکنان سازمان، مخصوصاً نیروهای عملیاتی، به منظور تقویت و آمادگی جسمانی و بالابردن روحیه افراد که لازمه‌این حرفه است.» از ایران به عنوان کشوری حادثه‌خیز یاد می‌شود؛ احتمال وقوع ۳۰ تا ۴۰ نوع حادثه طبیعی رصد شده‌است. بر این اساس توجه به بحث‌ایمنی و تهیه و تدوین ضوابط و مقررات‌ایمنی امری ضروری تشخیص داده شده‌است. شهرداری تهران نیز مستند به اسناد حقوقی و بررسی‌های صورت گرفته دربارهٔ ضریب آسیب‌پذیری تهران و نیز مستند به پرتکل‌های جهانی به انجام ماموریت‌های زیر موظف است.علاوه بر این، آتش‌نشانی وظایف جنبی دیگری نیز دارد که تعیین صلاحیت و ایمنی برخی شرکت‌ها، افراد و ساختمان‌ها از آن جمله‌است.مدیریت پسماند.در این بخش مروری اجمالی بر تاریخچه و ماموریت‌های سازمان مدیریت پسماند خواهیم داشت. همان‌طور که از نام سازمان بر می‌آید؛ این نهاد مسئولیت جمع‌آوری زباله‌ها و بازیافت و امحاء آن را بر عهده دارد.از تأسیس نهاد مدیریت شهری با نام «احتسابیه» در دوره ناصرالدین‌شاه تا پایان سده چهاردهم خورشیدی مسئله «رعایت نظافت شهری» و «جمع‌آوری زباله» و «مدیریت و بازیافت پسماند» از ماموریت‌های شهرداری (بلدیه) تبیین شده‌است. به‌طور جدی مسئله بازیافت زباله از دهه چهل خورشیدی در مدیریت شهری تهران پیش کشیده شده‌است. در دهه ۱۳۴۰ برای پیشنهاد دفن بهداشتی و تولید کمپوست از زباله‌ها طرح شد. در راستای همین هدف اداره کل کود گیاهی زیرمجموعه شهرداری تهران در دهه ۱۳۵۰ تأسیس شد و این اداره تا سال ۱۳۶۸ فعال بود. نهاد «سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری» در همین سال عهده‌دار مسئولیت مدیریت پسماند شد. بر اساس گزارش‌های موجود مدیریت پسماند تا سال ۱۳۸۹ بر عهده «سازمان بازیافت» و «سازمان خدمات موتوری» بود. این دو سازمان سال ۱۳۸۹ در یکدیگر ادغام شدند.برخی از ماموریت‌ها و وظایف سازمان مدیریت پسماند به شرح زیر است.بهشت زهرا.گورستان کنونی تهران که به نام «بهشت‌زهرا تهران» شناخته می‌شود؛ بیش از نیم قرن عمر دارد. در این بخش نگاهی به تاریخچه و ماموریت‌های این نهاد انداخته می‌شود.تعدد گورستان‌های تهران دهه چهل به چالشی در مدیریت وقت شهری تهران بدل شده بود؛ سال ۱۳۴۵ برای پایان دادن به چالش تعدد گورستان‌های پراکنده در شهر تهران اولین تلاش‌های احداث گورستانی به نام بهشت زهرا انجام گرفت. قطعه زمین در مسیر تهران – قم با مساحت ۳۱۴ هکتار به این امر اختصاص یافت. فعالیت‌های عمرانی و فضای سبز نیز آغاز شد. در نهایت بعد ۴ سال بهشت زهرا، سال ۱۳۴۹ آماده شد. محمدتقی خیال به عنوان نخستین متوفی در قطعه ۱ ردیف ۱ شماره ۱ به خاک سپرده شد. با رشد روزافزون جمعیت و توسعه بی‌رویه شهر تهران و به تبع آن افزایش روند مرگ و میر، ظرفیت این گورستان در بهمن ماه ۱۳۷۶ پر شد و مدیران وقت شهرداری تهران ۱۱۰ هکتار زمین‌های قسمت شمال و شمال شرقی را خریدند ضمیمه بهشت‌زهرا کردند. همچنین برای توسعه بهشت زهرا تهران بار دیگر سال ۱۳۸۷ اقدام شد و ۱۶۰ هکتار دیگر هم در قسمت شرقی بهشت زهرا ضمیمه این گورستان شد.میدان‌های میوه و تره بار.سازمان میادین میوه و تره‌بار از نهادی مدیریت شهری بنیاد نهاد شده پس از ۱۳۵۷ است. بنا به روایتی تأسیس این نهاد زیر نظر شهرداری تهران از مصوبات شورای انقلاب در بهمن ماه ۱۳۵۸ است.هدف از تشکیل این سازمان تهیه و توزیع میوه و تره بار و فرآورده‌های کشاورزی مورد استفاده مردم و همچنین کوتاه کردن دست واسطه‌ها از طریق ایجاد ارتباط مستقیم بین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان بود. اولین میدان پس از تشکیل این سازمان، میدان جلال آل‌احمد سال ۱۳۵۸ احداث شد و به بهره‌برداری رسید. میدان‌های میوه و تره‌بار آزادی و صادقیه تا سال ۱۳۶۰ ایجاد شد. با وفقه‌ای هفت سال در اواخر دهه شصت میدان‌های میوه و تره‌بار مجیدیه، پونک، تهرانسر تأسیس شدند. استقبال شهروندان از این میدان‌ها و بازارها ضرورت احداث میدان‌های بیشتر را در سطح شهر تهران بیش از پیش نمایان کرد تا آنجا که مقرر شد سازمان میادین میوه و تره بار و فرآورده‌های کشاورزی بر اساس یک لایحه قانونی دایر گردد. در آن لایحه، نحوه واگذاری اماکن و میدان‌ها و غرفه‌ها تعیین شد. در واقع توسعه کمی و کیفی بازارهای محلی در راستای سیاست‌های مبارزه با گران‌فروشی در برنامه‌های شهرداری تهران قرار گرفت. تا سال ۱۴۰۰ تعداد ۲۲ میدان و ۲۴۱ بازار و بازار محله‌ای مجموعاً ۲۶۳ واحد) فعال است.سازمان مدیریت میادین میوه و تره بار بر اساس سیاست‌ها و اولویت‌های راهبردی مانند «نظارت بر فعالیت میادین و بازارها»، «افزایش بازارهای روز و سیار متناسب با توسعه شهر»، «ایفای نقش اساسی در تنظیم بازار محصولات کشاورزی، دامی و پروتئینی» و … ماموریت‌هایش را طراحی می‌کند. مستند به سیاست‌های یاد شده، ماموریت‌های این سازمان بر محورهای توسعه «کمی و کیفی»، «نظارت» و «توسعه بهداشتی» متمرکز شده‌است.مأموریت مبتنی توسعه کمیمأموریت مبتنی توسعه کیفی و نظارتیمأموریت مبتنی توسعه بهداشتهمچنین از موارد زیر می‌توان به عنوان دیگر وظایف و ماموریت‌های این سازمان یاد کرد.زیباسازی.گزارش‌هایی تصریح دارد؛ براساس مصوبه مورخ بیست و پنجم، اسفندماه ۱۳۵۴ سال انجمن شهر، شهرداری وقت تهران مکلف به تأسیس نهادی در حوزه ایمنی و ترافیک شهری شد. همین گزارش مدعی‌ست در بازنگری مرتبط با اساسنامه این نهاد در سال ۱۳۶۴ نهاد مرتبط به ایمین و ترافیک شهری ماهیتا تغییر مأموریت و رویکرد داده و به عنوان سازمان زیباسازی شهر تهران معرفی شده‌است. اما توضیح روشنی دربارهٔ این تطور و فرایند ارائه نشده‌است. این نهاد چند بار در شرح وظایف و جایگاه حقوقی و سازمانی آن بازنگری شده‌است از جمله در سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۳ و در نهایت ۱۳۹۷. موضوع‌هایی نظیر هنرهای تجسمی، مجسمه و آثار حجمی، نقاشی دیواری، گرافیک، تبلیغات محیطی، مبلمان و تجهیزات شهری از جمله موضوع‌های حوزه توجه سازمان زیباسازی شهر تهران است.وظایفی متعددی می‌توان برای این نهاد برشمرد که در اینجا به برخی از آن‌ها پرداخته می‌شود.شرکت‌ها.معاونت خدمات شهری و محیط زیست بر فعالیت چهار «شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل»، «شرکت شهربان و حریم بان»، «شرکت خدمات کالای شهروندان»، «شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی شهر آفتاب» نظارت می‌کند.خدمات کالای شهروندان.فروشگاه‌های شهروند در کنار سازمان میادین میوه و تره‌بار در شمار اقدام‌های مدیریت شهری برای دسترسی شهروندان به مایحتاج روزانه است در این بخش به فروشگاه شهرونده پرداخته می‌شود.از مجموعه فروشگاه‌های زنجیرهای رفاه به عنوان اقدامی برای ایجاد و توسعه نظام‌های توزیع مدرن و متمرکز یاد شده‌است. برای چنین فروشگاه‌هایی فوایدی ذکر شده‌است از جمله می‌توان اشاره کرد به «کاهش هزینه‌های توزیع»، «ارائه کالا با قیمت مناسب»، «کاهش هزینه‌های تردد درون‌شهری»، «کاهش حجم ترافیک و آلودگی‌های محیط زیست» و… بر این اساس، اندیشه و ضرورت ایجاد فروشگاه‌های زنجیره‌ای شهروند میان تصمیم‌گیران و تصمیم‌سازان شهرداری تهران به عنوان متولی ارائه و اشاعه خدمات مطلوب شهری شکل گرفت. این نهاد در سال ۱۳۷۳ شرکت خدماتی کالای شهروند و به تبع آن اولین فروشگاه یعنی فروشگاه بیهقی در میدان آرژانتین تأسیس و راه‌اندازی شد. سال تأسیس شرکت خدماتی کالای شهروند به سال ۱۳۷۳ برمی‌گردد شهروند بیهقی واقع در میدان آرژانتین اولین فروشگاه شهروند است. موضوع فعالیت این شرکت ارائه و تأمین خدمات کالا و مایحتاج شهروندان است.ماموریت‌های برای این نهاد و شرکت وابسته به شهرداری تهران تعریف شده‌است از جمله می‌توان اشاره کرد به «عرضه کالا و خدمات مورد نیاز شهروندان با قیمت مناسب و کیفیت بالا»، «ایجاد امکان دسترسی شهروندان به انواع کالا و خدمات مورد نیاز، در مکان و زمان مطلوب مشتریان»، «به‌کارگیری روش‌های پیشرفته فروشگاهی از جمله کارت‌های اعتباری، فروش‌الکترونیکی» و … همچنین از اقدام‌هایی نظیر «کمک به تثبیت قیمت کالاهای عمومی»، «کاهش سفرهای درون‌شهری»، «حذف واسطه‌های متعدد میان تولیدکننده و مصرف‌کننده کاهش هزینه مبادلات» به عنوان اهداف این شرکت عنوان شده‌است.ساماندهی صنایع و مشاغل.ساماندهی مشاغل از نهادهای متاخر شهرداری تهران است. بر اساس گزارش‌هایی چالش‌های ناشی از توسعه شهری، توسعه صنایع و مشاغل شهری در دهه شصت مدیریت شهری را به فکر تأسیس تشکیلاتی برای این مسئله انداخت.مستند به مصوبه هیئت وزیران در سال ۱۳۶۹، سی و یک رسته شغلی مکلف شدند شهر را ترک کنند به شهرک‌های صنعتی واقع در حریم شهر کوچ کنند. مدیریت انتقال این فرایند و نظارت بر عدم فعالیت رسته‌های شغلی در سطح شهر بر عهده مدیریت شهری گذاشته شده‌است. در آغاز کار این نهاد با عنوان «سازمان ساماندهی و انتقال صنایع مزاحم» معرفی و تبیین شد اما از سال ۱۳۷۲ تاکنون با نام «شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر» فعالیت‌هایش را دنبال می‌کند.شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل برای اجرای ماموریت‌هایش از پنج معاونت «هماهنگی امور مناطق»، «پژوهش و برنامه‌ریزی»، «توسعه و اقتصاد»، «فنی عمران» و «مالی و اداری» تشکیل شده‌است همچنین «مشاور اجرایی»، «مدیریت بازرسی»، «ادارات ساماندهی مناطق»، «مراکز خرید و فروش خودرو»، «بازارهای موقت و روز بازارها»، «مراکز عرضه پرندگان زینتی»، «کیوسک‌های گل و مطبوعات» از دیگر واحدهای تابعه این شرکت برای انجام وظایف و ماموریت‌هایش است.با گسترش روزافزون فضای کالبدی و جمعیتی تهران، چالش‌های متعددی در حوزه صنایع و مشاغل رقم خورد از آن جمله می‌توان به فعالیت غیراصولی صنایع و مشاغل، مکان‌یابی و توسعه نامناسب آن‌ها ضرورت ساماندهی صنایع و مشاغل مبتنی بر تحقیق و پژوهش بیش از پیش کرد و این هاد در ادامه موظف شد نظارت بر ساخت مجتمع‌های صنفی و خدماتی را هم بر عهده بگیرد. همچنین از دیگر ماموریت‌هایی که پس از تأسیس بر عهده این شرکت گذاشته شد می‌توان اشاره کرد به مدیریت و نظارت بر عرضه کیوسک‌های گل و مطبوعات، جمع‌آوری دکه‌های قدیمی، کنترل حیوانات شهری، مدیریت مراکز خرید و فروش خودرو و…این شرکت نقشه راه فعالیت‌هایش را مبتنی بر اهداف و راهبردهای زیر طراحی کرده‌است.اهداف و راهبردهاشهربان و حریم‌بان.برخورد با تخلفات ساخت و ساز در تهران هم از جمله موضوع‌هایی است که شهرداری و نهاد مدیریت شهری را به تأسیس نهادی مستقل در این‌باره واداشته است. شرکت شهربان و حریم‌بان نهاد متولی این مأموریت است.سابقه این نهاد با عنوان‌ها و ماموریت‌های متعدد به سال ۱۳۷۵ بازمی‌گردد؛ نهادی که با فعالیت‌های عمرانی و زیرساختی و مأموریت احداث پروژه بزرگراه بین شهر قم و مسجد جمکران متولد شد؛ با تغییراتی متعدد در نهایت سال ۱۳۸۷ فعالیتش به در راستای ساماندهی وضعیت فعالیت‌های کمیسیون‌های ماده صد قانون شهرداری‌ها محدود شد. یکی از مفاد کمسیون یاد شده الزام شهرداری به جلوگیری از تخلفات ساخت و ساز در شهر تهران است. مستند به این تکلیف شورای اسلامی شهر تهران به شهرداری مسئولیت برخورد با تخلفات ساخت و ساز بر عهده این نهاد گذاشته شده‌است. از شرکت شهربان و حریم‌بان شهرداری تهران به عنوان تنها شرکت متعلق به شهرداری تهران یاد شده‌است که اساسنامه آن در شورای اسلامی شهر تهران به تصویب رسیده‌است.از جمله وظایف این نهاد می‌توان به موار زیر اشاره کرد.نمایشگاه شهر آفتاب.معضل ترافیک سنگین ایجاد شده در معابر اطراف نمایشگاه‌های سطح شهر تهران مدیران شهری را به صرافت چاره‌جویی انداخت؛ این معضل عمده علاوه بر آن به هدف تجمیع خدمات نمایشگاهی در محیطی کاملاً تخصصی و روزآمد بود که ایده تأسیس مجموعه نمایشگاه‌های بین‌المللی شهر آفتاب، را رقم زد.بر اساس گزارش‌های موجود، سال ۱۳۸۴ شورای اسلامی تهران، شهرداری پایتخت را مأمور و مکلف به تهیه طرح احداث مجموعه نمایشگاه‌های بین‌المللی شهر آفتاب کرد. پس از مطالعات اولیه، زمین پروژه با مساحت ۱۳۸ هکتار در حاشیه بزرگراه خلیج فارس تدارک دیده شد تا دسترسی مناسبی به تاکسی، اتوبوس، ون و مترو داشته باشد. طراحی سازه‌های نمایشگاه یاد شده در فاصله سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۷ به انجام رسید. این نمایشگاه ظرفیت پذیرش ۴۰۰ هزار بازدیدکننده را دارد. بر اساس گزارش‌هایی فضای سبز نمایشگاه ۴۰ هکتار برآورد می‌شود. عملیات احداث نمایشگاه از سال ۱۳۹۰ آغاز شد، فاز نخست آن سال ۱۳۹۵ همزمان با افتتاح بیست و نهمین نمایشگاه کتاب تهران به بهره‌برداری رسید. هم‌اکنون خدمات بانکی، بانک شهر با وجود یک شعبه فعال، هشت دفتر اتوماتیک خدمات بانکی شهر نت، و چهل دستگاه خودپرداز و تعدادی دستگاه‌های خدمات غیر نقدی در این نمایشگاه دسترس است. همچنین پارکینگ‌های متعدد نمایشگاه به همراه پارکینگ‌های کمکی مجموعه آرامگاه سید روح‌الله خمینی در مجموع گنجایش ۱۱۰۰۰ خودرو شخصی، ۳۰۰ دستگاه ون و تاکسی و ۱۵۰ دستگاه اتوبوس را به صورت همزمان دارا هستند. از دیگر امکان‌های محقق شده در فاز نخست نمایشگاه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.انتظار می‌رود با بهره‌برداری فازهای بعدی نمایشگاه امکان‌هایی به شرح زیر محقق شود.جستارهای وابسته.شهرداری تهران