ماز بارنز کیست؟ توضیح بده.
ماز بارنز ابزاری است که در آزمایش‌های روان‌شناسی برای سنجش یادگیری فضایی و حافظه به‌کار می‌رود. این آزمون نخستین‌بار در سال ۱۹۷۹ توسط کارول ای. بارنز طراحی شد. موضوع آزمایش معمولاً جوندگانی مانند موش یا موش صحرایی هستند. این جوندگان یا به‌عنوان گروه کنترل به‌کار می‌روند یا دارای متغیرها و کمبودهای ژنتیکی‌اند که سبب واکنش متفاوت آن‌ها در ماز می‌شود. کارکرد اصلی ماز بارنز سنجش توانایی یک موش در یادگیری و به‌خاطر سپردن محل یک ناحیهٔ هدف است که با استفاده از نشانه‌های دیداری دوردست در اطراف محل آزمایش تعیین می‌شود. این آزمون غیرتهاجمی برای ارزیابی تأثیر مواد شیمیایی جدید بر شناخت و همچنین شناسایی نارسایی‌های شناختی در "سویه‌های تراریخت جوندگان" که مدل بیماری‌هایی چون بیماری آلزایمر هستند، سودمند است. همچنین عصب‌شناسان از آن برای بررسی اثر احتمالی آسیب خفیف مغزی بر نارسایی‌های یادگیری (مرحلهٔ اکتساب) و حفظ حافظهٔ فضایی (مرحلهٔ آزمون) در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت و بلندمدت بهره می‌برند. موفقیت در این آزمون وابسته به گرایش ذاتی جوندگان برای فرار از محیط ناخوشایند و نیز به حافظهٔ مرجع فضایی وابسته به هیپوکامپ است.راه‌اندازی.ماز بارنز از یک سطح دایره‌ای تشکیل شده است که تا ۲۰ سوراخ دایره‌ای در پیرامون آن قرار دارد. نشانه‌های دیداری مانند شکل‌ها یا الگوهای رنگی در اطراف میز و در معرض دید جانور قرار داده می‌شوند. سطح میز با نور شدید از بالا روشن می‌شود. در زیر یکی از سوراخ‌ها یک «جعبهٔ فرار» قرار دارد که جونده می‌تواند از طریق سوراخ بالایی به آن دسترسی پیدا کند. این مدل بر پایهٔ گرایش طبیعی جوندگان به پرهیز از فضاهای باز طراحی شده است؛ گرایشی که آن‌ها را وادار می‌کند به دنبال پناهگاهی در جعبهٔ فرار باشند. یک جوندهٔ سالم معمولاً در چهار تا پنج تلاش می‌آموزد که جعبهٔ فرار را پیدا کند و سپس مستقیماً به‌سوی آن می‌رود، بدون آن‌که از سوراخ‌های نادرست عبور کند. پارامترهای گوناگونی در این آزمون اندازه‌گیری می‌شوند، از جمله زمان لازم برای فرار، طول مسیر طی‌شده، تعداد خطاها و سرعت حرکت. انتخاب سویهٔ زمینه و نوع وظایف رفتاری نقش مهمی در تعیین نتیجهٔ آزمایش دارد. این متغیرها نشان می‌دهند که میزان اضطراب ذاتی و توانایی شناختی میان سویه‌های مختلف موش تفاوت قابل‌توجهی دارد.کارکرد.کارکرد معمولاً با شمار خطاهایی که جونده مرتکب می‌شود سنجیده می‌شود؛ یعنی تعداد دفعاتی که پوزهٔ خود را درون سوراخی می‌برد که جعبهٔ فرار در آن وجود ندارد. کاهش تعداد خطاها در هر تلاش به‌عنوان منحنی یادگیری محاسبه می‌شود. همچنین شاخص‌های دیگری نیز بررسی می‌شوند، مانند طول مسیر تا جعبهٔ فرار که کوتاه‌تر بودن آن نشانهٔ خطاهای کمتر است. افزون بر این، راهبردی که هر جونده به‌کار می‌برد نیز ثبت می‌شود: تصادفی (بررسی سوراخ‌ها به‌طور پراکنده)، نظام‌مند (بررسی سوراخ‌ها با یک الگو) یا فضایی (حرکت مستقیم به‌سوی سوراخ دارای جعبهٔ فرار).به‌دلیل ماهیت فضایی ماز بارنز، آسیب به هیپوکامپ موجب نارسایی در اجرای این تکلیف می‌شود. آزمایشی روی دگو نشان داد که می‌تواند تفاوت‌های جنسی در اجرای ماز بارنز وجود داشته باشد. در مرحلهٔ آموزش که مرحلهٔ رمزگذاری است، ماده‌ها بیشتر از راهبرد فضایی استفاده کردند، در حالی‌که نرها بیشتر به راهبردهای متوالی، تصادفی یا متضاد گرایش داشتند. همچنین مشاهده شد که توانایی حفظ حافظهٔ فضایی در موش‌های ماده به‌طور چشمگیری به مرحلهٔ چرخهٔ فحلی آن‌ها وابسته است. این تفاوت‌ها میان نر و ماده در مرحلهٔ رمزگذاری دیده می‌شوند، اما در مرحلهٔ اندوزش مشاهده نمی‌شوند. این امر نشان می‌دهد که فرایندهای اکتساب و تحکیم حافظه در دگوها به‌طور متفاوتی تحت‌تأثیر جنسیت قرار می‌گیرند.مقایسه با مازهای دیگر.ماز بارنز از نظر کارکرد شبیه ماز آبی موریس و ماز بازویی شعاعی است، اما برخلاف آن‌ها از محرک‌های ناخوشایند شدید (مانند استرس ناشی از شنا در ماز آبی موریس) یا محرومیت (مانند محرومیت از غذا یا آب در ماز بازویی شعاعی) به‌عنوان تقویت‌کننده استفاده نمی‌کند. تکالیف رفتاری که با سطح بالایی از استرس همراه‌اند می‌توانند بر کارکرد جانور در آزمون تأثیر بگذارند، ازاین‌رو ماز بارنز برای حذف عوامل مخدوش‌کنندهٔ ناشی از استرس مناسب است. بااین‌حال، به دلیل نبود محرک‌های ناخوشایند شدید، برخی جوندگان ممکن است انگیزهٔ کافی برای کامل‌کردن تکلیف نداشته باشند. پس از خو گرفتن به ماز، احتمال دارد آزمودنی‌ها ترجیح دهند به کاوش بپردازند تا انجام تکلیف. برای پرهیز از این مشکل، تحلیل داده‌ها بر پایهٔ شاخص‌های گوناگون اهمیت دارد. در پژوهش‌ها شاخص‌هایی مانند زمان تا رسیدن به جعبهٔ فرار، طول مسیر تا جعبه و تعداد خطاها تا نخستین تلاش برای ورود به سوراخ درست به‌کار رفته‌اند. یکی دیگر از کاستی‌های ماز بارنز آن است که هنگام آزمودن چندین جانور، نشانه‌های بویایی بر جای‌مانده از جانور قبلی می‌تواند بر کارکرد جانوران بعدی اثر بگذارد. این مشکل به‌سادگی با پاک‌کردن ماز پس از هر تلاش برطرف می‌شود.