ور جمشید کیست؟ توضیح بده.
وَرِ جمشید افسانه طوفانی است که قهرمان آن جمشید است.چشم‌انداز.در اوستا، چندین اسطوره در ارتباط با ییمَه وجود دارد. او در عصری طلایی بر جهان حکومت کرد؛ او با حفظ نمونه‌هایی از موجودات زنده در وَر (قلعه) خود، آنها را از فاجعه‌ای طبیعی نجات داد؛ او بیشترین «موهبت» (xᵛarənah-، فارسی میانه xwarrah) را در میان فانیان دارا بود اما آن و پادشاهی خود را در نتیجهٔ دروغگویی از دست داد؛ و توسط موجودی شریر به «دو نیم» (نصف؟) شد. در ادبیات فارسی میانه، اسطوره‌های بیشتری باقی مانده‌اند: جم و جشن روزِ سال نو (نوروز)، جم و خواهرش، تکبر جم، جم و Dahāg (فارسی میانه Żaḥḥāk)، و چند اسطورهٔ دیگر؛ ادبیات فارسی زرتشتی و اسلامی شامل داستان‌هایی دربارهٔ جمشید و طهمورث و کشف خاصیت درمانی ادرار گاو نر (gōmēz)، جمشید به عنوان قهرمان فرهنگ، و سایرین هستند.در میان مورخان اولیه مسلمان، داستان‌های مربوط به جم و جمشید همیشه محبوب بوده‌اند: ابوحنیفه دینوری، طبری، ابوعلی بلعمی و ...همواره این موضوع پذیرفته شده است که داستان ییمَه و بسط‌های بعدی آن، هم در اساطیر هندی و هم در اساطیر بین‌النهرین (از جمله کتاب مقدس) مشابهت‌هایی دارند، البته اهمیت این حقیقت بسیار مورد بحث بوده است. این موضوع در مورد سوال ریشه‌های هندو-اروپایی نیز وجود دارد.بررسی.برای لقب ییمَه (xšaēta) توضیح درست و کاملی پیدا نشده است. یَمَه هندی و ییمَه ایرانی هر دو، پسر یک شخصیت خورشیدی هستند. در امپراتوری کوشان، یم-شید به مقام الهی دست یافت.در یسنا (۱۳-۹:۱)، ستایش هوم، هوم به زرتشت می‌گوید که تولد مهمترین چهار انسان در تاریخ در نتیجهٔ فشردن هوم توسط پدرانشان و برای منفعت جهانی به عنوان هدیه صورت گرفت: Vīuuanvhant ییمَه (که جهان را جاودان کرد) را به دنیا آورد. در اوستا، این قهرمانان تنها چهار نفر از فهرست نسبتاً ثابت قهرمانان-قربانی‌کنندگانی هستند که برای خدایان مختلف قربانی می‌کنند تا اجازه یابند وظایف خاصی را در حفظ نظم کیهانی انجام دهند. آخرین نفر از سه شخص نخست، ییمه است. هر سه، به روش خود با شر مبارزه می‌کنند. پس از ییمَه، Aži Dahāka (اژدهای غول‌پیکرِ در آرزوی شرارت) قرار دارد. در سنت متأخر، این فهرست به یک توالی گاه‌شماری از دو سلسله تبدیل شده است. اوستا هیچ‌گونه رابطهٔ خانوادگی بین قهرمانان را نشان می‌دهد اما در سنت حماسی فارسی میانه و جدید، آنها به اعضای سلسله‌های پادشاهی تبدیل می‌شوند: جمشید در بندهش برادر طهمورث است (بندهشن ۳۵.۳). همچنین هیچ پیوند صریحی بین ییمه و Aži Dahāka در اوستا وجود ندارد. در ادبیات فارسی میانه، چندین مثال وجود دارد که جم(شید) با زرتشت در ارتباط است (اولین و آخرین نفر از چهار نفری که در نتیجهٔ پیشکش‌های هومِ پدرانشان زاده شدند).عصر طلایی ییمَه.در فصل دوم وندیداد، زرتشت از اهورا مزدا می‌پرسد که نخست با کدام یک از فانیان سخن گفته است و در پاسخ، اهورا مزدا داستان ییمه را بازگو می‌کند. او در ابتدا به ییمه کارِ پیش بردن و به خاطر سپردن daēnā (افکار، گفتار و کردار اهورا مزدا) را واگذار کرد. ییمه نپذیرفت. سپس اهورا مزدا به جایش، وظیفهٔ نگاهبانی و پیش بردنِ موجودات زنده را به او سپرد که ییمه اینبار پذیرفت. او قول داد که تا زمانی که حاکم باشد، جهان بی‌نقص خواهد بود، هیچ‌گونه گرما و یا سرمای مفرط و هیچ‌گونه بیماری و مرگی وجود نخواهد داشت. سپس اهورا مزدا به او دو ابزار داد.اگرچه به صراحت گفته نشده است، اما ممکن است xᵛarənah بوده باشد که ییمه را قادر ساخته جهان را در این وضعیت نگه دارد، و یکی از دلایلی که این وضعیت دوام نیاورد، ممکن است امتناع او از پذیرش ارتقای daēnā اهورا مزدا بوده باشد. اگر او چنین می‌کرد، طبق دینکرد پهلوی، با گرد آمدن موهبت پادشاهی و dēn خوب در او، «روح پلید» نابود می‌شد؛ همانطور که اگر زرتشت نیز دارای موهبت پادشاهی بود، موجب نابودی آن می‌شد (دینکرد ۳.۱۲۹). با این حال در دینکرد (۷.۱.۲۰) گفته شده است که به واسطهٔ قدرت paymān بود که او آفرینش را جاودانه و ... نگه داشت.همانطور که در اوستا (فصل دوم وندیداد؛ یسنا ۹.۴، یشت ۱۰-۹.۹، ۱۵.۱۶) آمده است، جهان تحت حاکمیت ییمه رونق یافت و شمار مردمان، گلهٔ گاوها و آنش‌ها افزایش یافت. در همان حال، daēuuas وضعیت بدی پیدا کردند. بنا بر بندهشن (۱۸.۸–۱۰)، جم به کمک سه آتش اصلی موفق به انجام این کار شد. بنا بر یشت (۹.۱۰)، این وضعیت ۱٬۰۰۰ زمستان ادامه پیدا کرد در حالی که در وندیداد این دوره به صورت سه دورهٔ ۳۰۰ ساله توصیف شده است.دلایلی که چرا بشریت جاودانه بوده است، در ترجمهٔ فارسی میانه یسنا ۹.۱ آمده است که در آن گفته می‌شود مردم در اثر خوردن گوشتی که جم به آنها داد، جاودان شدند (و نیز در روایات پارسی). برخی از متن‌های فارسی میانه تصریح می‌کنند که «جاودانگی» به معنای «همیشگی» نبوده، بلکه به معنای زمان بسیار طولانی بوده است؛ در مینوی خرد (۶۱.۱۸) زمان ۳۰۰ سال و در وندیداد پهلوی (۲.۴۱) ۱۵۰ سال آمده است.بنا بر متن‌های فارسی میانه، اهورا مزدا جم و دو نفر دیگر را جاودانه کرده بود اما جم و فردی دیگر به سبب گناهانشان آن را از دست دادند (وندیداد پهلوی ۲.۵). جاودانگی و جوانی ییمه (۱۵ سالگی) که او از پدرش به ارث برده بود (یسنا ۹.۵) و به مردمان عصر طلایی منتقل کرده بود، بارها در اوستا ذکر شده است. در روایت‌های پارسی گفته شده است که هیچ‌کس نمی‌تواند پدر را از پسر تشخیص دهد.در ادامهٔ وندیداد آمده است که از آنجایی که موجودات زنده همیشه جوان و جاودان بودند، پس از گذشت ۳۰۰ زمستان زمین بیش از حد پر از جمعیت شد و اهورا مزدا به ییمه گفت که از دو ابزاری که دریافت کرده بود برای گسترش زمین به یک-سوم اندازه اولیه‌اش استفاده کند. ییمه این کار را سه بار انجام داد، پس از سه دورهٔ ۳۰۰ زمستانه که در طی آن زمین احتمالا به دو برابر اندازهٔ اولیه‌اش رسیده بود.داستان فصل دوم وندیداد در دینکرد نیز آمده است. در اینجا گفته شده است که جمشید هر چهار عضو dēn، یعنی طبقات کاهنان، جنگجویان، کشاورزان و صنعتگران را نیز پذیرفته و از این طریق جهان را آباد کرده است. سپس، سهمی از کشاورزان جم به فرِدون و سهمی از جنگجویان او به کریشاسپ رسید (دینکرد ۷.۱.۳۲). گرچه ذکر نشده است اما کاهنان ممکن است به زرتشت رسیده باشند و ییمه ممکن است صنعتگران را برای خودش نگه داشته باشد (ییمه در جایگاه قهرمان فرهنگ).بیشتر منابع اسلامی به تقسیم جامعه توسط او اشاره می‌کنند اما تعداد کمی از داستان گسترش جهان توسط او یاد می‌کنند. با این حال، مقدسی داستانی را گزارش کرده است که طبق آن، خدا به جم گفت تا به بالای کوه البرز برود و از آنجا به زمین فرمان دهد که محیط خود را ۳۰۰٬۰۰۰ فرسخ گسترش دهد. در گزارش ابوریحان بیرونی عمل گسترش زمین به سه برابر میزان اولیه به خدا نسبت داده شده است.بر اساس فروردین‌یشت، فرَوَشی ییمه در برابر بلاهای طبیعی که در تضاد با شرایط ایده‌آل در دوران حکومت ییمه هستند، فراخوانی می‌شود (یشت ۱۳.۱۳۰). طبق دادستان دینیگ اثر مینوشچهر، فرَوَشی جم بود که sēǰ و وحشت را از موجودات دور نگه داشت (دادستان دینیگ.۳۶.۶۷). در کتاب هفتم دینکرد بخشی از سخنان جم خطاب به dēws حفظ شده است که ممکن است از داستان فوق باشد. در اینجا، جم به dēws توضیح می‌دهد که زرتشت بی‌میلی‌ای را که ایجاد کرده بودند به آنها بازمی‌گرداند (یشت ۱۳.۱۳۰).ییمَه در جایگاه قهرمان فرهنگ.در پهلوی و ادبیات بعدی، به همهٔ قهرمانانِ آغازین اختراعاتی نسبت داده می‌شود که موجب پیشرفت تمدن می‌شود. تنها موردی که در اوستا ذکر می‌شود آن است که اهورا مزدا علاوه بر توصیف چگونگی ساختن وَر (وندیداد ۲.۲۵-۲۶)، به ییمه چگونگی ساختن آجر از گِل و استفاده از آن را یاد می‌دهد (وندیداد ۲.۳۱-۳۲). این کاری است که در سنت بعدی فارسی آمده است پادشاه جمشید به دیوها محول کرده و آنها انواع سازه‌ها را آجر می‌ساختند. با این حال، در سنت پسین، بیشتر جنبه‌های تمدن به حکومت جم نسبت داده می‌شوند. برای مثال، ابن ندیم از منبعی نقل می‌کند که دورهٔ جم، زمان متمدن شدن عمومی جهان بود.از جمله مناسک مذهبی که جم(شید) به انسان‌ها آموخت، پوشیدن کُستی بود. این سنت در دادستان دینیگ (۳۸.۲۱، ۲۵-۲۶، ۳۰) و در روایت‌های پارسی آمده است. علاوه بر این، جشن‌های فصلی گاهانبار نیز به او نسبت داده شده است که در ماه فروردین روز خرداد و در روایت‌های پارسی، استودان و دخمه‌ها نیز اضافه می‌شود.مسعودی همچنین به سنتی اشاره می‌کند که بر اساس آن جم آیین آتش را بنیاد گذاشت و آموزش داد که آتش تصویر نور خورشید و ستارگان است. این می‌تواند یک سنت قدیمی باشد، زیرا آتش‌ها به طور برجسته‌ای در میان ساکنان قلمرو ییمه (وندیداد ۲.۸ و...: حیوانات و انسان‌های کوچک و بزرگ، سگ‌ها، و پرندگان، و آتش‌های سرخ سوزان) حضور دارند. در همین حال، ویونگهان نخستین کسی بود که پیشکش هوم را اجرا کرد، این موضوع را هوم به زرتشت هنگامی می‌گوید که او در حال آماده کردن پیشکش آتش است. به گزارش بلعمی، جم به پیروی از توصیه ابلیس، هر کسی که او را ستایش نکرد در آتش انداخت که احتمالاً نسخه‌ای از داستان باشد.بنا بر شاهنامه روایت‌های پارسی و فارسنامه، جمشید همچنین به انسان‌ها بافندگی و نحوهٔ ساختن پارچه (پنبه‌ای، ابریشمی، پشمی، کتانی) و نحوهٔ شستن آنان را یاد داد؛ او سلاح و سایر ملزومات جنگ را ساخت، و به مردم کاشت را آموخت؛ و جامعه را به چهار طبقه تقسیم کرد و وظایف مختلف هر یک را تعریف کرد. او همچنین کشتی‌هایی از چوب اختراع کرد و از آنان برای جمع‌آوری مروارید برای جواهرات استفاده کرد. او سنگ‌های قیمتی را از صخره‌ها و طلا و نقره را از زمین استخراج کرد. او استفاده از خز را اختراع کرد و عطرهای مورد علاقه‌اش را برگزید و باغ‌ها و پارک‌هایی با درختان و گل‌ها بنا نهاد. در نهایت، او به انسان‌ها پزشکی را آموخت. به گفتهٔ طبری، جمشید دیوان را تولید موبر، عطر و دارو گماشت.ابوریحان بیرونی داستانی را به نقل از موبد آذرباد بغداد، گزارش می‌کند که در آن جمشید کاشف شکر است، میرخواند کشف شراب را اضافه می‌کند که در سنت یهودی به نوح (معاصر جمشید در سنت اسلامی) نسبت داده شده است. ابن ندیم گزارش می‌دهد که جمشید ابلیس را به بیگاری کشید و به او دستور داد که به او شیوهٔ نوشتن را بیاموزد.بنا بر حمزه اصفهانی، مجمل التواریخ و حمدالله مستوفی، جم همچنین تیسفون را بنا نهاد و پلی بر روی دجله ساخت که توسط اسکندر ویران شد اما ویرانه‌های آن قابل مشاهده است.ابن اسفندیار داستانی را تاریخ محلی طبرستان نقل می‌کند که در آن، در روزگاران باستان، این منطقه، مسکونی و در تصرف دیوها بود تا آنکه جمشید آمد. او بر دیوان غلبه کرد و آنها را واداشت تا کوه‌ها را صاف کنند و دریاچه‌ها را پر کنند، مرداب‌ها را خشک کنند و ...وَرِ ییمَه.پس از گسترش سوم زمین، از آنجایی که گسترش بیشتر امکان‌پذیر نبود؛ اهورا مزدا و ییمه، خدایان و انسان‌ها را به جلسه‌ای فرا خواندند که در آن تصمیم گرفته شد تا جمعیت زمین کاهش یابد. این کار قرار بود با زمستان‌های سخت انجام شود که پس از یکی از آنان در اثر آب شدن برف سیل جاری گردد. برای آنکه موجودات زنده یکسره نابود نشوند، اهورا مزدا به ییمه شیوهٔ ساختن قلعه‌ای (در زبان اوستایی vara-، در فارسی میانه war، war ī ǰamkerd) را یاد داد تا نمونه‌های همهٔ مخلوقات زمستان را در آنجا بگذرانند. او ویژگی‌های معماری ساختمان را مشخص کرد و نحوهٔ استفاده از گِل را توضیح داد. او همچنین در مورد دو نوع نور در وَر توضیح داد. ییمه سپس جفت‌هایی از همهٔ موجودات زنده را به وَر آورد، به جز آنهایی که نقص جسمی داشتند، و هر چهل زمستان، دو فرزند از یک زوج انسانی متولد می‌شد. پرنده کرشیپتا، daēnā اهورا مزدا را به وَر آورد و ahu و ratu آن (اولین موجودات جدید و الگوی موجودات بعدی؟) زرتشت و پسرش بودند.طبق مینوی خرد به فارسی میانه (۶۱.۱۵)، ور در زیر زمین در اران-وز قرار داشت، در حالی که بر اساس بندهش (۲۹.۱۴) در زیر کوه چمگان (؟) در فارس قرار داشت. آن به طور معجزه‌آسایی روشن بود، تحت تاثیر تابستان و زمستان قرار نمی‌گرفت، و همهٔ چیزهای دنیای زندگان را در خود جای می‌داد.وَر برای مقصود دیگری نیز بود که تنها در متون پسا-اوستایی توضیح داده شده است. در اواخر هزارهٔ اوشیدر، اولین پسر از سه پسر آخرالزمانی زرتشت، زمانی که انسان‌ها و جانوران در اثر زمستان یا باران سهمگینی که دیوی به نام ملکوس ایجاد کرده (بندهش ۳۳.۳۰)، نابود شده‌اند؛ جهان به واسطهٔ وَر دوباره پر از جمعیت می‌شود (بندهش ۳۳.۱، دادستان دینیگ ۳۶.۸۰-۸۱؛ دینکرد ۷.۱.۲۴، ۷.۹.۳-۴؛ مینوی خرد ۲۶.۲۴؛ روایات پارسی ۴۸.۱۷؛ زند وهمن یشن ۹.۱۴).ییمَه و موهبت الهی.در زامیاد یشت، یشت ۱۹ اختصاص به اسطوره xᵛarənah دارد که به هیچ وجه قابل فهم نیست.گناه ییمَه و از دست دادن موهبت الهی.ییمَه به عنوان حاکم جهان از بخت الهی برخوردار بود. با این حال، طبق اوستا، به دلیل گناه آن را از دست داد. بنا بر منابع بعدی، او مجبور شد تاج و تخت را رها کند و به تبعید برود. از آنجایی که دیگر جاودانه نبود، از طریق تکه‌تکه شدن، کشته شد.جمشید و پیمان.از ویژگی‌های بارز حکومت ییمه/جمشید، فقدان افراط و تفریط بود. حالت «اندازه درست» (پیمان) از ویژگی‌های اخلاقیات زرتشتی است و در متون فارسی میانه به تفصیل مورد بحث قرار گرفته و به خصوص با جم مرتبط دانسته شده است.«بریدن» ییمَه.در یشت ۱۹.۴۶ داستانی دربارهٔ رقابت بین دو روح (مینو) بر سر «بختِ تسخیرناپذیر (؟)» است که هر دو فرستاده ارسال می‌کنند.جم و جمی.در ریگ‌ودا یَمَه خواهر دوقلویی به نام یَمی دارد؛ در حالی که در ایران، فقط جم پهلوی خواهر دوقلویی به نام جمی (جمگ) دارد.جم در گاه‌شماری قرون وسطی.مورخان عرب، که با پیروی از سنت‌های پیشین، می‌کوشند بین افسانه‌های ایرانی و کتاب مقدس هماهنگی ایجاد کنند؛ آنها جایگاه جم را متفاوت در نظر می‌گیرند.اسطوره ییمَه در گات‌ها.تلاش های زیادی برای تفسیر اشاره به گناه ییمَه در یسنا ۳۲۰۸ انجام شده است. پژوهشگران اولیه صرفا از ترجمهٔ پهلوی پیروی کردند. در تفسیر بر این بند در دینکرد معنا به درستی دریافت شده است (دینکرد ۹.۳۲.۱۲). ترجمهٔ پهلوی بر اساس چندین تفسیر شبه‌ریشه‌شناختی است.محققان اولیه معمولا از این سنت بومی پیروی می‌کردند؛ برای مثال، کریستیان بارتولومه معتقد بود این بخش نشانگر رد کردن ییمه و نهادهای قربانی خونین و جشن‌های اُرجیِ مرتبط با آن توسط زرتشت است.بیشتر ترجمه‌های این بخش در نیمهٔ اول قرن بیستم از این تفسیر پیروی می‌کردند. از دههٔ ۱۹۵۰ به بعد، زمانی که تحلیل دستوری دلخواه بارتولومه (و ترجمه‌های پهلوی) از این عبارت شروع به رد شدن کرد، تلاش‌های جدیدی برای ترجمهٔ آن شد. در سال ۱۹۵۷، هلموت هومباخ به ترجمهٔ تحت‌اللفظی برگشت و در سال ۱۹۶۲، ولفگانگ لنتس به سنت زرتشتی اشاره کرد که جم خود را خدا می‌دانست، در عین حال این تصور را که این بخش بیانگر تایید نکردن زرتشت است، رد کرد؛ او بیشتر معتقد بود زرتشت در اینجا از اسطوره‌ها برای نشان دادن موعظه‌های خود استفاده کرده است. سپس، مری بویس در بررسی منابع مربوط به قربانی‌های خونین در آیین زرتشت، این فرض را زیر سوال برد که زرتشت قربانی خونین (یا هوم) را که تا همین اواخر توسط زرتشتیان انجام می‌شد، رد کرده است.هلموت هومباخ به بررسی تطبیقی واژگان این بخش با زبان‌های سغدی و خوارزمی و نیز آلمانی و فارسی جدید پرداخت.در سال ۱۹۸۷، ایلیا گرشویچ با تکیه بر پیشنهادهای هومباخ و اینسلر، اظهار داشت که این بخش شامل «سخنان مستقیم ییمَه در محاکمه‌اش» است و واژه «بَگَ» به طور پیش فرض توسط «ییمه پاگان بیچاره» «برای خطاب قرار دادن قاضی الهی خود» استفاده شده است.زمان ییمَه.در گاه‌شماری جهان پهلوی، نخستین قهرمانان از جمله جم، به اولین هزارهٔ پس از حملهٔ اهریمن به جهانِ تازه متولد شدهٔ زندگان و آغاز مرگ با کشتن گیومرد و نخستین گاو نر، متعلق هستند (بندهش ۱.۵۹ و فصل ۴). با این حال، به نظر می‌رسد داستان در وندیداد دوم، قبل از جمله اتفاق می‌افتد؛ زیرا در زمان سلطنت ییمه، پیری، بیماری، یا مرگ یا هیچ یک از شرارت‌های دیگر که توسط اهریمن ایجاد شده بود، وجود ندارد. هنگامی که ییمه زمین را می‌گستراند، «در نیم‌روز بر جادهٔ خورشید» پیش می‌رود، که این نیز به زمانی قبل از حمله اشاره دارد، زمانی که خورشید هنوز شروع به حرکت نکرده است (بندهش ۲.۱۷). این زمان، در طرح کلی پهلوی هنگامی است که هنوز جهان زندگان (گیتی) در جهان اندیشه (مینو) یا در رحم اورمزد قرار دارد (بندهش ۱.۵۹).علاوه بر این، در اوستا، معمولا گفته می‌شود که سه قهرمانِ اول «بر انسان‌ها و دیوها در زمین هفت‌گانه فرمانروایی داشته‌اند» (یشت ۱۹.۲۶-۳۱) یا درخواست «فرمانروایی بر انسان‌ها و دیوها در تمام سرزمین‌ها» را داشته‌اند» (یشت ۵.۲۱-۲۵)، که به نظر می‌رسد زمانی را توصیف می‌کند که در گاهشماری جهان پهلوی نیامده است، زمانی که دیوها در میان انسان‌ها بر روی زمین قدم می‌زدند (یسنا ۹.۱۵، یشت ۱۹.۸۰، رجوع به عصر طلایی ییمَه). همزیستی انسان‌ها و دیوها در گات‌ها نیز آشکار است، و حضور واقعی دیوها بر روی زمین در یسنا ۳۲.۳ («شما، دیوها در یک هفتم زمین مشهور شده‌اید») مطرح شده است؛ و موقعیتی که قبلا متفاوت بوده در یسنا ۴۴.۲۰ مطرح شده است، جایی که شاعر می‌پرسد آیا دیوها واقعا زمانی حکومت خوبی داشته‌اند یا خیر.از آنجایی که زرتشت کسی بود که دیوها به زیر زمین راند و بنابراین به زمان اختلاط انسان-دیو پایان داد و از آنجایی که او نیز در وَر حضور دارد، اسطوره زرتشت نیز به این مرحله اولیه جهان تعلق دارد، اما او همچنین اولین کسی بود که برای اهورا مزدا قربانی کرد و اولین نمایندهٔ سه طبقه در جهان زندگان بود (یشت ۱۳.۸۸-۹۰). بنابراین، اسطوره قهرمانان آغازین ممکن است منعکس‌کنندهٔ مرحله‌ای از پیش از تاریخ اسطوره‌ای باشد، پیش از آنکه دیوها با تشدید دوآلیسم کیهانی تنزل مقام یابند (پس از این، آنها، مانند هر کس دیگری، مجبور به انتخاب شدند، اما انتخاب اشتباهی کردند یسنا ۳۰.۶).اساطیر ییمه/جم حتی نشان می‌دهند که این تنزل رتبه با ییمه مرتبط بوده است. بر این اساس، داستان وندیداد ممکن است جهان را پس از ناپدید شدن دیوها توصیف کند. طرح کلی «گاه‌شماری» در اوستای نو، اگرچه با طرح سنت متاخر متفاوت است، اما چنین احتمالی را رد نمی‌کند، زیرا به طرز آشکاری دگرگونی چندین اسطوره قدیمی‌تر است. با این حال، اینکه اشاره‌های گاهشماری در اوستا، کاهنان ساسانی را گیج کرده بود، از تفسیر پهلوی بر وندیداد ۲.۱۹ آشکار است، جایی که برخی مفسران لازم دانستند که آموزه استاندارد دوازده هزار سال را با استناد به یک متن اوستایی گمشده در مورد مدت زمان جهان اندیشه و جهان موجودات زنده شرح دهند.می‌توان تفسیر متفاوتی از یسنای ۳۲ ارائه داد اگر توالی اعصار در سنت اسطوره‌ای-حماسی ایرانی با اسطورهٔ یونانی اعصار جهان مقایسه شود که هزیود در کارها و روزها توصیف کرده است. عصر طلایی هزیود، مانند عصر ییمه، عاری از انواع نگرانی‌ها، از جمله پیری بود. زمین میوه‌های فراوان و پایان‌ناپذیر داشت (یسنا ۹.۴ = یشت ۱۵.۱۶، ۱۹.۳۲) و مردم با گله‌های فراوان در صلح و آرامش زندگی می‌کردند (لقب ییمه «دارای گله‌های خوب»). شباهت آن با عصر طلایی ییمه آشکار است، از جمله آب‌ها و گیاهانی که خشک نمی‌شوند، همراه با غذاهای خوش‌طعمِ پایان‌ناپذیر.پس از پایان این عصر، ساکنان آن به ارواحی تبدیل شدند که در سراسر زمین پرسه می‌زدند. انسان‌های عصر نقره، عمر کوتاهی داشتند و مشخصهٔ آنها تکبر بود که آنها را با امتناع از قربانی کردن و احترام به خدایان به گناه سوق می‌داد. با پایان یافتن این عصر، ساکنان آن به ارواحی تبدیل شدند که در زیر زمین ساکن بودند.عصر سوم، عصر برنز، شاهد تکبر و خشونت بود. انسان‌ها از جنگ لذت می‌بردند و با کشتن یکدیگر، مجبور بودند به نزد هادس بروند و نور درخشان خورشید را رها کنند. در یسنای ۳۲.۶-۷، بخش‌های پیش از یسنای ۳۲.۸، شاعر ابتدا «گناهان فراوانی را که به خاطر آنها در فقدان صلح (؟) به دنبال شهرت است» ذکر می‌کند و سپس نیز عبارتی را دربارهٔ خشونت و فلز درخشان (سلاح) می‌آورد. با توجه به توصیف هزیود، ممکن است به قهرمانان سلاح به دست و بسیار قدرتمندی اشاره داشته باشد که خوی خشونت‌آمیزشان آنها را به گناه تکبر کشاند. «فلز درخشان» همچنین همان چیزی است که آسمان از آن ساخته شده است (یشت ۱۳.۲؛ بندهش ۳۴.۵) و ممکن است به سلاح‌های (مفرغی) اشاره داشته باشد.هیچ مدرکی وجود ندارد که این اصلاح به محاکمه با آتش اشاره داشته باشد، همانطور که بارتولومه تا اینسلر و هومباخ فرض کرده‌اند. با این حال، کلنز و پیرارت پیشنهادی کردند که برای مثال، با آینه‌های ساخته‌شده از برنز براق مطابقت دارد.ییمَه به عنوان اولین انسان و قربانی کیهانی.از قرن نوزدهم، اسطوره ییمه در وندیداد به عنوان اسطورهٔ «نخستین انسان» و «نخستین پادشاه» در نظر گرفته شده است.اسطوره ییمَه در پژوهش‌های علمی.بیشتر بحث‌های اواخر قرن نوزدهم و بیستم در مورد اساطیر ایران باستان بر اساس اصل اصلاحات زرتشت پیامبر بود که در آن مفاهیم «پاگانیسم» پیشین در ازای یک دین «اخلاقی» مدرن کنار گذاشته شدند.