سندرم های رسوپاتی کیست؟ توضیح بده.
سندرم های رسوپاتی (انگلیسی: &lt;bdi&gt;RASopathies&lt;/bdi&gt;) خانواده ای از سندرم های ژنتیکی هستند که به دلیل جهش در ژن های کد کننده مسیر پیام رسانی RAS/MAPK ایجاد می شوند. این مسیر حیاتی در تنظیم رشد، تقسیم، تمایز و بقای سلولی نقش دارد و نقص در تنظیم آن منجر به ویژگی‌های بالینی مشترکی مانند ناهنجاری‌های چهره، نقایص مادرزادی قلب، کوتاهی قد، تأخیرهای رشدی-عصبی، مشکلات لنفاوی و افزایش خطر تومورهای خوش‌خیم و بدخیم می‌شود.اپیدمیولوژی.شیوع کلی سندرم‌های رسوپاتی حدود ۱ در ۱۰۰۰ تا ۲۵۰۰ نفر است. "NF1" با شیوع ۱ در ۲۰۰۰–۳۰۰۰ و "NS" با شیوع ۱ در ۱۰۰۰–۲۵۰۰ گزارش شده است، در حالی که "CS"، "CFCS"، "NSML" و "NS-LAH" نادرترند (۱ در ۱۰۰۰۰ یا کمتر).برآوردهای دقیق برای انواع جدیدتر مانند "CCLA" و "CM-AVM" به دلیل تشخیص ناکافی محدود است.علل.سندرم‌های رسوپاتی به دلیل جهش‌هایی در بیش از ۳۰ ژن مرتبط با مسیر "RAS-MAPK" ایجاد می‌شوند. این جهش‌ها می‌توانند از نوع ژرم‌لاین (ارثی از والدین) یا موزاییکی (محدود به برخی سلول‌ها) باشند و منجر به فعالیت بیش از حد این مسیر می‌گردند. این مسیر معمولاً توسط تنظیم‌کننده‌های مثبت (مانند "PTPN11"، "RAF1") تقویت و توسط تنظیم‌کننده‌های منفی (مانند "NF1"، "SPRED1") کنترل می‌شود.[1][5] جهش‌های سوماتیک نیز می‌توانند به انواع نادر مانند "RALD" (مرتبط با سلول‌های خونی) یا هیستیوسیتوز (در مونوسیت‌ها/هیستیوسیت‌ها) منجر شوند. اخیراً وراثت چندژنی (مانند دی‌ژنیک/الیگوژنیک) نیز در حال بررسی است.ساختار و عملکرد مسیر سیگنال‌دهی RAS/MAPK.مسیر RAS/MAPK یک آبشار سیگنال‌دهی حیاتی است که در تنظیم رشد، تقسیم، تمایز و بقا سلولی نقش دارد. این مسیر توسط فاکتورهای رشد فعال شده و شامل مراحل زیر است:این مسیر توسط مهارکننده‌هایی مانند NF1، SPRED1/2، CBL و LZTR1 تنظیم می‌شود. جهش در هر یک از این اجزا می‌تواند تعادل سیگنال‌دهی را بر هم زده و منجر به RASopathy گردد.از نظر مکانیسمی، جهش‌های مرتبط با RASopathies معمولاً از نوعِ «gain-of-function» (فعال‌کننده) برای پروتئین‌هایی مثل PTPN11، SOS1، RAF1، BRAF و برخی RASها هستند و یا از نوع «loss-of-function» برای تنظیم‌کننده‌های بازدارنده مانند NF1 و SPRED1 که به‌صورت غیرمستقیم باعث افزایش مسیر می‌شوند. هم‌چنین، برخی جهش‌ها اثرات اختصاصیِ بافتی دارند (مثلاً برخی موتاسیون‌های RAF1 بسیار مرتبط با هایپرتروفی قلبی (HCM) هستند).تشخیص.تشخیص با ارزیابی بالینی بر اساس معیارهای خاص هر سندرم و آزمایش ژنتیکی از طریق پنل‌های ژنی هدفمند، توالی‌یابی کامل اگزوم ("WES") یا "MLPA" انجام می‌شود. علائم کلیدی شامل "HCM" در نوزادی، چهره دیسمورفیک و اختلال شناختی است. سونوگرافی دوران جنینی می‌تواند ناهنجاری‌هایی مانند افزایش شفافیت نوکال، هیگرومای کیستیک یا نقایص قلبی را شناسایی کند. تشخیص افتراقی شامل سندرم‌هایی مانند ترنر، ویلیامز و سایر اختلالات کروموزومی است. مشاوره ژنتیکی و غربالگری اعضای خانواده به دلیل نرخ بالای جهش‌های جدید (۵۰٪) و بیان‌پذیری متغیر ضروری است.درمان.درمان قطعی برای سندرم‌های رسوپاتی وجود ندارد، اما می توان علائم را هدف قرار داده تا مدیریت شوند:درمان‌های هدفمندی که در حال توسعه هستند:.رویکرد چندرشته‌ای با همکاری متخصصان گوارش، تغذیه، ژنتیک، گفتاردرمانی، کاردرمانی و روان‌شناسی کودک توصیه می‌شود.غربالگری سرطان در دوران کودکی برای مبتلایان سندرم‌های رسوپاتی.سندرم‌های رسوپاتی مانند نوروفیبروماتوز نوع ۱، سندرم نونان، سندرم CBL، و سندرم کاستلو با ریسک بالای ابتلا به برخی تومورهای خاص در دوران کودکی همراه هستند. برای تشخیص زودهنگام و کاهش عوارض، دستورالعمل‌های غربالگری سرطان بر اساس اجماع متخصصان (AACR 2024) طراحی شده‌اند. این دستورالعمل‌ها شامل سه جدول است که هر یک به‌طور خاص به غربالگری تومورهای مرتبط با یک سندرم یا گروهی از سندرم‌ها می‌پردازد:نوروفیبروماتوز نوع ۱ (NF1): تمرکز بر گلیوم مسیر اپتیک، نوروفیبروم پلکسی‌فرم، و تومورهای بدخیم.سندرم نونان، CBL، CFC، و NSML: تأکید بر لوسمی، نوروبلاستوما، و پایش پوستی.سندرم کاستلو (CS): پایش رابدومیوسارکوما، نوروبلاستوما، و کارسینوم مثانه.این جداول با استفاده از روش‌های غیرتهاجمی مانند سونوگرافی و معاینه فیزیکی، برنامه‌های منظم غربالگری را از بدو تولد یا تشخیص تا بزرگسالی پیشنهاد می‌کنند تا ریسک‌ها را به حداقل رسانده و مداخلات زودهنگام را ممکن سازند. جهت‌گیری‌های پژوهشی.تحقیقات کنونی بر شناسایی ژن‌های جدید (مانند "SPRED2"، "MAPK1")، روشن‌سازی ارتباطات ژنوتیپ-فنوتیپ و توسعه درمان‌های هدفمند متمرکز است. مدل‌های پیش‌بالینی نظیر "iPSC"های "RAF1^S257L" و موش‌های "Ptpn11^D61Y" مکانیسم‌های "HCM" و نقایص شناختی را توضیح می‌دهند. کارآزمایی‌های بالینی، مهارکننده‌های "MEK" را برای نقایص شناختی و ناهنجاری‌های لنفاوی بررسی می‌کنند. وراثت چندژنی و اختلالات سوماتیک مانند "RALD" و هیستیوسیتوز نیز از حوزه‌های در حال مطالعه هستند.