فتوای سید علی خامنه‌ای درباره منع ساخت سلاح هسته‌ای کیست؟ توضیح بده.
فتوای سیدعلی خامنه‌ای دربارهٔ منع ساخت سلاح هسته‌ای به فتوایی صادره از سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران گفته می‌شود که در آن، رهبر ایران کاربرد سلاح هسته‌ای و انواع دیگرِ سلاح‌های کشتار جمعی همانند سلاح‌های شیمیایی و میکروبی را حرام می‌داند. این فتوا در تاریخ ۲۱ آذر ۱۳۸۹ صادر شده‌است. وی تاکنون چند مرتبه در سال‌های پیش و طی سخنرانی‌های رسمی و عمومیِ خود پیرامون حرام بودنِ تولید و به‌کارگیری از این نوع سلاح‌های اتمی اشاره کرده‌است.به گزارش بی‌بی‌سی: «رهبر جمهوری اسلامی با اشاره به دیدگاه کسانی که می‌گویند سلاح هسته‌ای بسازیم اما استفاده نکنیم، گفته که چنین کاری اشتباه است، چرا که هزینه دارد و طرفهای ایران هم می‌دانند که از این سلاحها استفاده نخواهد شد.» وی گفت: پس هیچ دلیلی وجود ندارد که برای ساخت و نگهداری سلاحی که به‌کارگیری از آن مطلقاً حرام است، هزینه کنیم.پیشینه.به گفته گرت پورتر سابقه عدم تلافی از حملات شیمیایی عراق علیه ایران قویاً نشان می‌دهد که بیزاری رهبر ایران از تولید سلاح‌های شیمیایی و هسته‌ای ریشه‌ای عمیق و صادقانه دارد. به گفته او به نقل از محسن رفیق‌دوست خمینی در زمان جنگ ایران و عراق با وجود تلاش‌هایی که برای ساخت سلاح‌های شیمیایی و هسته‌ای استفاده از این سلاح‌ها را حرام اعلام کرد.پیشینه صدور فتوای «منعِ ساخت و استفاده از سلاح‌های هسته‌ای» توسط رهبر جمهوری اسلامی ایران، سیدعلی خامنه‌ای به آبانِ سال ۱۳۸۲ برمی‌گردد که در آن زمان، رهبر ایران به‌کارگیری از سلاح‌های کشتار جمعی را حرام دانسته بود. وی تاکنون چندین بار به حُرمتِ به‌کارگیری تسلیحات هسته‌ای و سلاح‌های کشتار جمعی اشاره کرده‌است. وی در بهمنِ سال ۱۳۸۸ نیز بیان داشت: «ما اعتقاد به بمب اتم نداریم، به سلاح اتمی نداریم؛ دنبالش هم نخواهیم رفت. بر طبق مبانی اعتقادی ما، مبانی دینی ما، به کار بردن اینگونه وسائل کشتار جمعی اصلاً ممنوع است، حرام است؛ این، ضایع کردن حرث و نسل است که قرآن آن را ممنوع کرده؛ ما دنبال این نمی‌رویم…»متن فتوا.متن فتوای رهبر جمهوری اسلامی ایران دربارهٔ «حرمت ساخت و استفاده از سلاح کشتار جمعی» که به شکل سند رسمی سازمان ملل درآمده است، به شش زبان رسمی این سازمان شامل عربی، انگلیسی، روسی، فرانسوی، اسپانیولی و چینی) ترجمه و در دسترس ۱۹۲ کشور عضو سازمان ملل قرار خواهد گرفت. متن کاملِ این فتوا که در تاریخ ۲۸ فروردین ۱۳۸۹ در «نخستین کنفرانس بین‌المللی خلع سلاح هسته‌ای و عدم اشاعه» ارائه شده‌است، به شرح زیر می‌باشد:«به اعتقاد ما افزون بر سلاح هسته‌ای، دیگر انواع سلاح‌های کشتار جمعی، نظیر سلاح شیمیایی و سلاح میکروبی نیز تهدیدی جدی علیه بشریت تلقی می‌شوند. ملت ایران که خود قربانی کاربرد سلاح شیمیایی است، بیش از دیگر ملت‌ها خطر تولید و انباشت این گونه سلاح‌ها را حس می‌کند و آماده است همهٔ امکانات خود را در مسیر مقابله با آن قرار دهد. ما کاربرد این سلاح‌ها را حرام، و تلاش برای مصونیت بخشیدن ابناء بشر از این بلای بزرگ را وظیفهٔ همگان می‌دانیم.»واکنش‌ها.صدور فتوای «منع (حرمت) تولید و استفاده از سلاح کشتار جمعی» از سوی سیدعلی خامنه‌ای با واکنش‌های داخلی و خارجی زیادی همراه بود، که از جمله آن:اتهام نقض فتوا.با اینکه فتوایی از خامنه‌ای در سال ۱۳۸۹ منتشر شد که او کاربرد سلاح هسته‌ای و انواع دیگر سلاح‌های کشتار جمعی همانند سلاح‌های شیمیایی و میکروبی را حرام می‌داند، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، در سال ۱۳۹۷ با نمایش سندهایی-که از انباری در تهران کشف شده بود-مدعی شد که حکومت جمهوری اسلامی در پی دستیابی به سلاح هسته‌ای است. همچنین سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا گفت که فتوای خامنه‌ای، هرگز مبنای تصمیم‌گیری آمریکا برای جلوگیری از دسترسی ایران به سلاح هسته‌ای نبوده‌است.تحلیل‌ها.برخی اندیشکده‌های وابسته به ایالات متحده و اسرائیل دربارهٔ وجود، اصالت و اثرگذاری این فتوا پرسش‌هایی مطرح کرده‌اند و تردید داشته‌اند که آیا این فتوا صرفاً یک بیانیهٔ سیاسی بوده و از اعتبار شرعی یک فتوا برخوردار است یا خیر. جیمز رایزن، روزنامه‌نگار نیویورک تایمز، اشاره کرده است که خامنه‌ای گفته بود «این اشتباه قذافی، رهبر لیبی، بود که برنامهٔ تسلیحات هسته‌ای خود را کنار گذاشت.» برخی تحلیلگران احتمال داده‌اند که خامنه‌ای با استفاده از «تقیه» حقیقت را پنهان کرده باشد. در سال ۲۰۱۵ نامه‌ای سرگشاده خطاب به باراک اوباما در وبگاه Iranian.com منتشر شد که به یکی از بستگان خامنه‌ای نسبت داده شد و در آن ادعا گردید که وی در موضوع فتوا از تقیه بهره گرفته است. غلام‌حسین الهام، سیاستمدار ایرانی، استدلال کرده است که تقیه در این زمینه کاربردی ندارد، زیرا فتوای خامنه‌ای «حکم اولیه» است نه «ثانویه». او معتقد است که این فتوا کشتار بی‌گناهان را ممنوع می‌داند و چنین حکمی در هر شرایطی ثابت خواهد بود. همچنین وی تأکید کرده است که فقیهان اسلامی فریب‌کاری در جهاد و جنگ را منع کرده‌اند.روزنامهٔ جروزالم پست در ۱ نوامبر ۲۰۱۵ گزارش داد که صدور این فتوا پس از آن بوده که اکبر هاشمی رفسنجانی اعتراف کرده بود ایران گزینهٔ هسته‌ای را بررسی کرده است. با این حال، به گفتهٔ پایگاه «Iranian Nuclear Hope»، مصاحبهٔ رفسنجانی در زمان انتشار اولیه از سوی رسانه‌های صهیونیستی تحریف شده بود و او تصریح کرده بود که «هیچ دلیلی برای حرکت به سوی بُعد نظامی مسائل هسته‌ای وجود نداشت و ما قصد ساخت سلاح هسته‌ای نداشتیم.»عباس میلانی بیان کرده است که وجود فتوا، صلاحیت خامنه‌ای در صدور فتوا و میزان تغییرپذیری فتواها همگی مسائل مورد مناقشه هستند. در مقابل، سید حسین موسویان، رئیس کمیتهٔ روابط خارجی ایران از ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۵ و پژوهشگر دانشگاه پرینستون، یادآوری کرده که نامهٔ حاوی فتوای ضد هسته‌ای را در اواسط دههٔ ۱۹۹۰ در دفتر شورای عالی امنیت ملی ایران دیده است. کریم سجادپور نیز استدلال کرده است که دولت آمریکا با ارجاع به این فتوا، راهی مذهبی برای سازش با ایران ارائه داده تا به‌جای فشار ناشی از تحریم‌ها، بر مبنای باورهای دینی مصالحه صورت گیرد.مهدی خلجی، پژوهشگر مؤسسه واشینگتن، اظهار کرده است که فتواها بر اساس شرایط خاص صادر می‌شوند و می‌توانند با تغییر اوضاع دگرگون گردند. او یادآوری کرده است که خمینی نیز دیدگاه‌های پیشین خود در موضوعاتی مانند مالیات، خدمت وظیفه، حق رأی زنان و نظام سلطنتی را تغییر داده بود و بنابراین ممکن است خامنه‌ای نیز فتوای هسته‌ای خود را در شرایط بحرانی تغییر دهد. به همین صورت، مایکل آیزنستات نیز بر این باور است که خامنه‌ای احتمالاً این فتوا را برای کاهش فشارهای بین‌المللی صادر کرده و هیچ مانع دینی وجود ندارد که در صورت تغییر شرایط، وی آن را تغییر یا لغو کند؛ به‌ویژه اگر «مصلحت نظام» اقتضا کند.گرت پورتر استدلال کرده است که تحلیل‌ها دربارهٔ فتوای خامنه‌ای ناقص بوده است، زیرا هم نقش «ولی فقیه» در نظام حقوقی-سیاسی ایران به‌درستی درک نشده و هم تاریخچهٔ فتوا نادیده گرفته شده است. او باور دارد که برای فهم سیاست ایران در قبال سلاح‌های هسته‌ای باید به «تجربهٔ تاریخی جنگ هشت‌ساله با عراق» رجوع کرد، زمانی که ایران با وجود حملات شیمیایی عراق که موجب کشته شدن حدود ۲۰ هزار و مجروح شدن ۱۰۰ هزار ایرانی شد، از سلاح‌های شیمیایی برای انتقام استفاده نکرد. پورتر این امر را نشانهٔ جدی بودن ممنوعیت ایران در توسعهٔ سلاح‌های شیمیایی و هسته‌ای می‌داند. در گفت‌وگویی با پورتر، محسن رفیق‌دوست، وزیر سپاه در دوران جنگ، فاش کرده است که خمینی با فتوایی با پیشنهاد آغاز کار روی تسلیحات هسته‌ای و شیمیایی مخالفت کرده بود؛ جزئیات زمان و چگونگی صدور این فتوا هرگز به‌طور عمومی اعلام نشده است.