آبیاری تحت فشار کیست؟ توضیح بده.
آبیاری تحت فشار: (به انگلیسی:pressurized irrigation systems یا Pressure Irrigation) نوعی آبیاری است که جایگزین آبیاری سنتی است.نیاز به سیستم آبیاری محصولات کشاورزی از دیرباز همزمان با دست یافتن بشر به کشاورزی پدیدار شد.هزاران سال بشر با تکیه بر انتقال آب در کانال‌های خاکی به آبیاری محصولات کشت شده پرداخته است.با رشد جمعیت کره زمین وفشار برای تولید هرچه بیشتر محصولات کشاورزی، پیشرفت سیستم‌های آبیاری درجهت افزایش راندمان و افزایش کارایی نیز وارد مرحله جدیدی شد که سیستم‌های آبیاری تحت فشار محصول نهایی این پیشرفت در سالهای اخیر می‌باشد. بزرگ شدن هر چه بیشتر مزارع، محدودیت منابع آبی، گران شدن نیروی انسانی برای آبیاری محصولات و ارزان شدن فن آوری و مواد لازم و دسترسی آسان به انرژی همگی باعث پیشرفت روزافزون سیستم‌های آبیاری تحت فشار مزارع و باغات شده است.سیستم آبیاری تحت فشار همان شبکه آبیاری است که آب بجای کانال توسط لوله درسطح مزرعه انتقال می‌یابد و برای این کار نیاز به ایجاد فشار درابتدای شبکه آبیاری می‌باشد.مزیت‌های سیستم‌های آبیاری تحت فشار.آبیاری تحت فشار به سیستم‌های نوین آبیاری مزارع و باغات که در سالهای اخیر رواج یافته گفته می‌شود. در این سیستم‌ها توزیع آب در مزرعه توسط لوله و با کمک فشاری که توسط پمپ یا اختلاف ارتفاع تولید می‌شود، صورت می‌گیرد.مزیت‌های این سیستم‌ها شامل این موارد می‌باشد:آبیاری تحت فشار در سالهای اخیر در تمام دنیا و به ویژه کشور ایران توسعه یافته است.در کنار این سیستم‌ها، نوع دیگری از آبیاری در سالهای اخیر درایران به نام آبیاری کم فشار رواج یافته که تلفیقی از آبیاری سطحی (ثقلی) و لوله گذاری داخل مزرعه است و برای کارکردن به فشار کمتری (تا حد نیم اتمسفر) نیاز دارد.آب در سیستم آبیاری کم فشار با لوله به ابتدای قطعات زراعی رسیده و با خروج از شیر فلکه وارد قطعه زراعی می‌شود و در آنجا با روش‌های آبیاری کرتی، نواری یا فارو مصرف می‌شود.این سیستم برای نقاطی که مشکل شوری آب، وزش باد یا خرده مالکی مانع اجرای آبیاری تحت فشار است، مناسب می‌باشد ولی راندمان آبیاری آن حداکثر ۶۰ درصد است.انواع سیستم‌های آبیاری تحت فشار.آبیاری تحت فشار به دو روش آبیاری بارانی(Sprinkler irrigation) و آبیاری موضعی(Trickle irrigation - Micro irrigation) تقسیم می‌شود.راندمان آبیاری در روش آبیاری موضعی تا ۸۰ درصد و در روش آبیاری بارانی تا ۷۰ درصد هم می‌رسد. این راندمان بالا باعث کاهش میزان آبشویی خاک می‌شود؛ بنابراین این نوع آبیاری برای آب‌های شور مناسب نیست و باعث افزایش شوری خاک می‌گردد.فشار موردنیاز این سیستم‌های آبیاری برای آبیاری موضعی حداقل ۲٫۵ اتمسفر و برای آبیاری بارانی حداقل ۳٫۵ اتمسفر می‌باشد.جنس لوله‌ها در این سیستم‌ها معمولاً پلی اتیلن بافشار کار ۴ یا ۶ اتمسفر است.آبیاری موضعی:دراین سیستم آب به وسیلهٔ پمپ از منبع بداخل شبکه لوله ای پمپ شده و در ابتدا با عبور از فیلترها، شن و مواد معلق آن گرفته می‌شود. در نهایت آب با عبور از شبکه اصلی و نیمه اصلی وارد لترالها (لوله‌های پلی اتیلن سایز ۱۶ یا ۲۰ میلی‌متر) شده و به صورت قطرات مجزا یا پیوسته ویا به صورت افشانه ریز با فشار کم و دبی معین از طریق قطره چکان در پای محصول ریخته می‌شود.آبیاری قطره‌ای روش مؤثری درتحویل آب مورد نیاز گیاه درمحدوده توسعه ریشه بداخل خاک است و این امکان را به وجود می‌آورد که عمل آبیاری تاحد رفع نیاز آبی گیاه انجام می‌شود؛ بنابراین در این روش به میزان زیادی از اتلاف آب به صورت نفوذ عمقی، ایجاد روان آب سطحی و تبخیر درمقایسه با روش‌های ثقلی وبارانی کاسته می‌شود.انواع مختلف سیستم‌های آبیاری موضعی:آبیاری بارانی: درآبیاری بارانی آب توسط آبپاش‌ها در سطح مزرعه توزیع می‌شود. این سیستم بیشتر برای محصولات زراعی بکار می‌رود.انواع مختلف سیستم‌های آبیاری بارانی:بخش‌های یک سیستم آبیاری تحت فشار موضعی.یک سیستم آبیاری تحت فشار موضعی شامل اجزاء ذیل می‌باشد:بخش‌های یک سیستم آبیاری تحت فشار بارانی.یک سیستم آبیاری تحت فشار بارانی شامل اجزاء ذیل می‌باشد:معیارهای انتخاب روش‌های مناسب آبیاری.در یک پروژهٔ آبیاری انتخاب روش آبیاری مناسب نقش بسیار با اهمیتی در موفقیت آن پروژه ایفا می‌کند. اساسی‌ترین عوامل مؤثر در انتخاب روش‌های آبیاری به شرح زیرند:محدودیت‌های آبیاری تحت فشار.سیستم‌های آبیاری تحت فشار قابل اجرا در هر مزرعه ای نیست. بیشترین موانع برای اجرای یک سیستم آبیاری تحت فشار موفق به شرح ذیل می‌باشد:عوامل مؤثر بر هزینهٔ آبیاری تحت فشار.هزینهٔ سیستم آبیاری به پارامترهای گوناگونی بستگی دارد. این پارامترها عبارتند از:در آبیاری موضعی بیشترین هزینه مربوط به سیستم آبیاری بابلر می‌باشد.در آبیاری بارانی، سیستم‌های سنتر پیوت (عقربه ای) بالاترین هزینه‌ها را دارند و پس از آن سیستم آبیاری ثابت و نیمه ثابت هزینه بالایی را به خود اختصاص می‌دهد.در هر صورت چنانچه شرایط و استانداردهای لازم در طراحی و اجرای سیستم‌های آبیاری تحت فشار رعایت شود و بهره‌بردار بتواند از این سیستم‌ها بخوبی استفاده کند، هزینه مصرف شده در طی کمتر از ۵ سال بازگشت خواهد کرد.آبیاری تحت فشار درایران.از دهه ۷۰ شمسی (ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی) توجه به توسعه سیستم‌های آبیاری تحت فشار در ایران به یک سیاست اصلی در وزارت کشاورزی تبدیل شده است.جلوگیری از هدر رفت آب در مسیرهای انتقال تا مزارع و باغات و نیز افزایش راندمان آبیاری در داخل قطعات زراعی مزارع یکی از اهداف اصلی در جلوگیری از هدر رفت منابع آبی کشور در راستای افزایش تولید بوده است.به منظور کمک به توسعه این سیستم‌ها، وزارت کشاورزی برای اجرای سیستم‌های آبیاری تحت فشار، وام‌هایی تا سقف ۸۵ درصد بلا عوض در اختیار کشاورزان متقاضی قرار می‌دهد و فرایندهای طراحی و اجرای آن را راهبری می‌کند.توسعه زیر ساخت‌های صنعت آبیاری تحت فشار در ایران:در راستای توسعه سیستم‌های آبیاری تحت فشار در سطح کشور، زیر ساخت‌های ذیل توسعه فراوانی در کشور یافته است:آموزش و بازار کار آبیاری تحت فشار درایران :در سالهای اخیر دانشگاه‌های کشور به آموزش مهندسین این رشته اهتمام ورزیده‌اند که در قالب دوره‌های کارشناسی رشته مهندسی آبیاری و نیز مهندسی آب هزاران نفر از دانش آموختگان روانه فعالیت در بازارهای کار مرتبط با این سیستم‌ها شده‌اند.بازار کار مرتبط با این سیستم‌ها عبارتند از:برای ضابطه مند کردن فعالیت‌های طراحی و اجرای این سیستم‌ها، وزارت کشاورزی اقدام به برپایی کلاس‌های آموزشی و ارائه مدرک در زمینه طراحی و اجرا کرده است. همچنین در هر استان یک انجمن صنفی مجریان سامانه‌های نوین آبیاری تشکیل شده است.در دهه ۸۰ شمسی سازمان برنامه و بودجه اقدام به انتشار نشریاتی در مورد ضوابط طراحی و اجرای این سیستم‌ها کرده و فهرست بهای واحد پایه آبیاری تحت فشار برای متره و برآورد عملیات اجرایی آن را برای اولین بار در سال ۱۳۸۳ شمسی ارائه نموده است.آمار سطح آبیاری تحت فشار درایران :مطابق با آخرین آمار از مجموع ۸٫۵ میلیون هکتار اراضی کشاورزی و باغات کشور، تا سال ۱۳۹۹، ۱٫۷ میلیون هکتار به این سیستم‌های آبیاری مجهز شده‌اند.