پایتخت (مجموعه تلویزیونی) کیست؟ توضیح بده.
پایتخت یک مجموعهٔ تلویزیونی کمدی خانوادگی ایرانی در هفت فصل به کارگردانی سیروس مقدم و تهیه‌کنندگی الهام غفوری است که از شبکه یک صدا و سیما پخش شده است.داستان.پایتخت ۱ (۱۳۹۰).فصل اول مجموعه ماجرای خانوادهٔ «نقی معمولی» را روایت می‌کند که تصمیم می‌گیرند از علی‌آباد به تهران کوچ کنند؛ اما پس از ورود به تهران با مشکلات زیادی مواجه می‌شوند … صاحبخانه می‌میرد و وراث حاضر به تحویل خانه نمی‌شوند، بدین ترتیب در پی مشکلاتی که در تهران برای آنها پیش می‌آید مجبور می‌شوند مدتی را در کامیون ارسطو (احمد مهران‌فر) زندگی کنند…پایتخت ۲ (۱۳۹۲).نقی در گنبد و گلدسته سازی کار می‌کند و با کامیون ارسطو از طرف محل کارش، مسئول می‌شود یک گنبد و گلدسته را به روستایی در جزیره قشم ببرند. او با خانواده‌اش به همراه سرپرست بار راهی تهران می‌شوند تا گنبد و گلدسته را به صاحبش که در خانه سالمندان زندگی می‌کند نشان دهند و بعد به طرف مکان نصب بروند. در این بین اتفاقات جالبی از جمله مسابقه تلفنی، گیر افتادن در رستوران، یدک کشیدن خودرو مسئولان شورا و عاشق شدن ارسطو رخ می‌دهد…پایتخت ۳ (۱۳۹۳).ارسطو برای سومین بار عاشق شده است و قصد برپایی مراسم عروسی دارد. نقی که در حال ساخت خانه خود است، این مراسم را در همان خانه نیمه‌کاره برگزار می‌کند و شام مراسم را هم هما به عهده می‌گیرد. اوس موسی (معمار مشهدی ساختمان) به نقی اصرار می‌کند تا ستونی را برای استحکام بیشتر، وسط خانه تعبیه کند ولی نقی قبول نمی‌کند. مراسم برگزار می‌شود و بعد از شام هنگامی‌که همه مشغول رقص و پایکوبی در طبقه دوم هستند ساختمان فرو می‌ریزد و همه مصدوم می‌شوند. چند هفته از این ماجرا می‌گذرد و نقی در خانه خواهرش فهیمه سکونت دارد و با ارسطو قهر کرده است. بهبود همسر فهیمه (مهران احمدی) که جنگلبان است به گفته خودش در راه نجات جان پلنگ مازندران از دست شکارچی‌ها با برخورد تیر به لگنش جانفشانی کرده است و این قصه را همیشه با آب و تاب فراوان تعریف می‌کند. نقی که چند وقتی است بیکار شده تصمیم می‌گیرد در مسابقات کشتی پیشکسوتان شرکت کند…پایتخت ۴ (۱۳۹۴).هما سعادت در انتخابات شورای شهر رأی می‌آورد و طرفداران او در منزلشان جمع می‌شوند. همسر چینی ارسطو در سانحه هوایی جان خودش را از دست داده و این مسئله موجب شده تا کام ارسطو هر روز تلخ و تلخ‌تر بشود.نقی از همسرش درخواست می‌کند تا برای ساخت خانه فهیمه (خواهر نقی) مجوز بگیرد اما او این کار را خلاف می‌داند و به هیچ وجه زیر بار نمی‌رود. نقی به همراه اقوام و خویشانش و کمک اوس موسی دست به کار می‌شوند و خانه فهیمه را به‌طور پنهانی با آوردن مصالح از راه و بیراه می‌سازند… در این بین، ماجراهایی از جمله ازدواج بابا پنجعلی، دعوای نقی و هما و حضور بهبود در آفریقا اتفاق می‌افتد…پایتخت ۵ (۱۳۹۷).ارسطو خودرویی گران‌قیمت می‌خرد و خانواده را برای سور دادن به گردش می‌برد امّا در میانهٔ راه، ماشین چپ می‌کند و در رودخانه می‌افتد. خانواده نقی معمولی بر اثر این حادثه، صدمات شدیدی دیده‌اند و همین موضوع منجر به کدورت و قطع ارتباط نقی با ارسطو شده است. پس از مدتی، نقی به‌خیال گرفتن مجوز داوری کشتی و عوض شدن روحیه، با خانواده اش عازم ترکیه می‌شود. اما هنوز پایش به ترکیه نرسیده درمیابد که این سفر نقشه ارسطو به منظور برای استفاده کردن از گذرنامه‌های آنها به قصد آوردن لباس از ترکیه بوده است. این موضوع باعث تنش مجدد میان نقی و ارسطو می‌شود. این تنش‌ها با موضوع خواستگاری رحمت در بالنی که آنها در ترکیه سوار می‌شوند به اوج خود می‌رسد. در این میان مسئول هدایت بالن بر اثر مصرف مشروبات الکلی سکته کرده و بالن از مدیریت خارج شده و به سمت سوریه و جبههٔ داعش می‌رود…پایتخت ۶ (۱۳۹۹).قصهٔ مجموعه «پایتخت ۶» با فوت باباپنجعلی و اهدای اعضای بدن او آغاز می‌شود. بهبود فریبا پس از سال‌ها به ایران بازمی‌گردد اما ماجراهایی برایش پیش می‌آید که فهیمه را از شوهرش دلسرد می‌کند. بهبود در این فصل به بیماری سندرم دست بی‌قرار مبتلا است. بهتاش که در فصل ۵ بیکار و آس و پاس بود، حالا دروازه‌بان باشگاه فوتبال نساجی مازندران شده است و به بازیکن فوتبال پیتر چک علاقه دارد و نقی معمولی هم سیاسی شده و راننده و محافظ شخصی نمایندهٔ مجلس است. هما همسر نقی هم گویندهٔ اخبار شده است. ارسطو با فردی به اسم کاووس ناخواسته وارد فروش مواد مخدر می‌شود و از خودرو نقی که رانندهٔ نمایندهٔ مجلس است، برای جابه‌جایی مواد استفاده می‌کند و در این بین…پایتخت ۷ (۱۴۰۴).در این فصل، سارا و نیکا در آستانه ازدواج هستند و نقی برای ازدواجشان شرایط سختی در نظر گرفته است. از سوی دیگر، ارسطو یک کمپر خریده و با شهربانو تقی‌پور (شری) ازدواج کرده است و او در کمپر برای معرفی همسرش میهمانی می‌گیرد. همزمان یک شهاب سنگ نیز جلوی چشم رحمت، در خانه فهیمه سقوط می‌کند. ارسطو، همسرش و رحمت با پنهان کردن این موضوع از نقی، قصد فروش سنگ سقوط کرده را دارند و در این میان، ماجراهای دیگری از قبیل ابتلای بهتاش به بیماری میمونی، زمین‌دار شدن نقی، علاقه مجدد رحمت به فهیمه و جنجال‌های کمونیسم بودن پدر شوهر نیکا برای خانواده معمولی و اطرافیانشان رخ می‌دهد. یکی از مهم‌ترین حواشی سریال پایتخت ۷، حذف بازیگران شخصیت های سارا و نیکا فرقانی اصل (دوقلوهای خانواده معمولی) و بازی دو بازیگر جدید به جای آن هاست.تولید.نامگذاری.مقدم با اشاره به علت نامگذاری این مجموعه به نام «پایتخت» و نحوهٔ دنباله‌دار کردن داستان گفت: «به‌دلیل این‌که خانوادهٔ ما از یک شهر دیگری وارد تهران، پایتخت ایران می‌شوند و دچار یک‌سری معضلات می‌شوند پایتخت نام گرفت و این اسم هم روی آن ماند، حتی در سری چهارم که ممکنه قصه‌اش به تهران هم کشیده نشود، ولی به هرحال مردم این مجموعه را به نام پایتخت می‌شناسند.»نویسندگان.محسن تنابنده طراح و سرپرست نویسندگان مجموعه پایتخت بوده و فیلم‌نامه هر فصل از این مجموعه را با همکاری یک یا چند نویسنده نوشته است.مکان‌های فیلمبرداری.این مجموعه اکثراً در شیرگاه فیلم‌برداری شده است. تهران، ساری و قائم‌شهر از دیگر نقاطی‌است که این مجموعه در آن فیلم‌برداری شده. همچنین قسمت‌هایی از فصل دوم در جزیره قشم و پنجم در آنتالیا (ترکیه) فیلم‌برداری شده و قسمت‌های سوریه در فصل پنجم نیز در شهرک دفاع مقدس فیلم‌برداری شده‌اند. قسمت‌هایی از فصل هفتم نیز در مشهد فیلم‌برداری شده است.پخش.فصل اول پایتخت در نوروز ۱۳۹۰ از شبکه ۱ سیما پخش شده است. در نوروز سال ۱۳۹۲ فصل دوم این مجموعه پخش شد. پایتخت ۳ در نوروز ۱۳۹۳ و پایتخت ۴ در رمضان ۱۳۹۴، پایتخت ۵ در نوروز سال ۱۳۹۷ و پایتخت ۶ در نوروز سال ۱۳۹۹ پخش شد. پخش قسمت‌های پایانی پایتخت ۶ به دلیل همه‌گیری کووید-۱۹ در ایران به تعویق افتاد و در روزهای پایانی اسفند ۱۳۹۹ پخش شد. پایتخت ۷ در نوروز ۱۴۰۴ مصادف با ماه رمضان پخش شد. همچنین این سریال بارها در شبکه‌ای مختلف صدا و سیما از جمله شبکه آی فیلم و تماشا بازپخش شده است.حذف شدن شخصیت‌ها.پنجعلی معمولی.به گفتهٔ عوامل سریال و علیرضا خمسه دلیل حذف بابا پنجعلی از سریال، آلزایمر زیاد و بیش از حد شخصیت بوده است زیرا استفاده از این شخصیت بسیار محدود می‌شد. همچنین کارگردان سریال در این باره گفته است که به این شخصیت در پنج فصل به اندازه کافی پرداخته شده است و دلیلی برای ادامه دادن شخصیت نیست. گرچه در ابتدا خشایار الوند می‌خواست از روح بابا پنجعلی در فصل ششم استفاده کند اما محسن تنابنده نظرش این بود که این شخصیت در فصل ششم حضور نداشته باشد. سرانجام با از دنیا رفتن خشایار الوند و گفتگو بین علیرضا خمسه و عوامل مجموعه، تصمیم گرفتند که این شخصیت را حذف کنند و از مرگ او موقعیت‌های خنده‌دار خلق کنند.سارا و نیکا.در آذر ۱۳۹۹، اخباری تأیید نشده از ممنوعیت حضور «سارا و نیکا» در برخی رسانه‌ها، از جمله ایسنا و همشهری‌آنلاین منتشر شد که آنان در فصل جدید حذف شده‌اند. ایسنا نوشت «حذف نقش سارا و نیکا و بازگشت نقش بابا پنجعلی با بازی علیرضا خمسه، مهم‌ترین تغییراتی است که در همین گمانه‌زنی‌ها برای فصل هفتم از سریال پایتخت برشمرده می‌شود.». مهران احمدی و بهرام افشاری به این موضوع واکنش نشان دادند. برخی معتقدند که علت حذف این بازیگران، لو رفتن فیلم‌های خصوصی آنان در استخر است.سانسورها.سانسورهایی در این سریال وجود داشت که مورد اعتراض عوامل سریال قرار گرفت. اوج سانسورها در فصل پنجم و به خصوص فصل ششم بود.نقدها.مجموعه پایتخت از جهت مختلفی مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. این بخش از مقاله به انتقادات وارده به مجموعهٔ تلویزیونی پایتخت می‌پردازد؛ انتقاداتی که حتی به احتمال وجود ستون پنجم فرهنگی دشمن در میان سازندگان این سریال نیز دامن زده است.انتقادات اقتصادی.فصل سوم سریال پایتخت که در نوروز سال ۱۳۹۳ از تلویزیون ایران پخش شد، نمونه آشکار و بی‌سابقه‌ای از تبلیغات در سریال‌های ایرانی بود، به‌طوری‌که به بهانه‌های مختلف پروژه اطلس مال که حامی مالی سریال پایتخت بود در سکانس‌های مختلف تبلیغ می‌شد؛ با همه این‌ها این تبلیغات در هیچ‌یک از فصل‌های دیگر این سریال دیده نشد.سیاسی.در فصل پنجم سریال شخصیت‌های اصلی داستان کاملاً اتفاقی در نبرد با گروهی از سربازان داعش در سوریه روبرو می‌شوند و بعد از درگیری با داعشی‌ها به دست نیروهای مدافع حرم نجات پیدا می‌کنند. قصه‌ای که هرچند همچون دیگر فصل‌های این سریال در قالب طنز پیش می‌رفت، اما در عین‌حال آشکارا به تبلیغ سپاه و مشروعیت بخشیدن به موضع حاکمیت دربارهٔ جنگ داخلی سوریه می‌پرداخت.در قسمت اول فصل ششم که نوروز سال ۱۳۹۹ یعنی چندماه پس از گران شدن ناگهانی بنزین در آبان ۹۸ و به تبع آن اعتراضات گسترده مردمی، پخش شد، شخصیت اصلی سریال، نقی معمولی، با شنیدن قیمت بنزین جا می‌خورد و پس از آنکه مأمور پمپ بنزین به او یادآور می‌شود که بنزین گران شده است، می‌گوید: 《من هم صبح جمعه متوجه شدم》 پاسخی که در نگاه اول طعنه‌ای به حسن روحانی (رئیس‌جمهور) به نظر می‌رسد؛ ولی به عقیده برخی هدفش درواقع تقلیل و کوچک جلوه دادن گرانی بنزین در ذهن مردم است.سبک زندگی و فرهنگی.سازندگان سریال پایتخت حتی در دو قسمت پایانی فصل ششم پخش شده در نوروز ۱۴۰۰ هم، تبلیغ و تشویق به فرزندآوری و ازدواج را مدنظر داشتند. برای مثال یکی از رحمت (بازی هومن حاج‌عبداللهی) که در قسمت قبلی ازدواج کرده بود، پدر سه فرزند شد.حاشیه‌سازترین مورد دربارهٔ ترویج ازدواج اما مربوط به فصل پنجم سریال است. زمانی‌که رحمت دختران دوقلوی یکی از شخصیت‌های سریال (نقی معمولی) یعنی سارا و نیکای حدوداً ۱۲، ۱۳ ساله را برای ازدواج با برادران دوقلوی خود در نظر گرفته است و نگران است که چطور آنها را از پدر غیرتی سارا و نیکا، خواستگاری کند. مسئله‌ای که در چند قسمت ابتدایی سریال ذهن «رحمت» را درگیر کرده و درنهایت با واکنش تند نقی و هما (پدر و مادر دو دختر) روبرو می‌شود.مادر دوقلوها با گفتن این‌که این دخترها هنوز بچه هستند و در خلوت خودشان عروسک‌بازی می‌کنند، به‌صورت غیرمستقیم می‌خواهد به رحمت بفهماند که تفکر او مصداق مشروعیت بخشیدن به «کودک‌همسری» است. اما مطرح شدن چنین مسئله‌ای در داستان، واکنش زیادی از کاربران در شبکه‌های اجتماعی را در پی داشت و حتی سازندگان سریال را به واکنش واداشت و محسن تنابنده، نویسنده و بازیگر اصلی سریال گفت که موضوع کودک‌همسری را مطرح کرده است تا در قسمت‌های بعدی به مخالفت با آن بپردازد.اجتماعی.برخی معتقدند اغلب دیالوگ‌ها و موقعیت‌های شکل گرفته سریال پایتخت پنج، نوعی توهین مستقیم و آشکار به فرهنگ مردم مازندران است. کارشناسان معتقدند توهین و تمسخر لهجه‌ها در فیلم‌های سینمائی، سریال‌ها و همچنین پخش و انعکاس آن در رسانهٔ ملی کشور می‌تواند نفرت را میان مخاطبان این زبان‌ها به وجود بیاورد و در عین حال، بخشی از سیاست رسمی و رسانه‌ای کشور علیه قومیت‌ها تلقی گردد.پخش سریال نوروزی پایتخت باعث اعتراضاتی از سوی مردم مازندران نیز شد. به باور معترضان دراین مجموعهٔ نوروزی لهجهٔ مازندرانی‌ها مورد تمسخر قرار گرفته است. معترضان خواستار عذرخواهی و قطع این سریال شدند. اوج گرفتن اعتراض‌ها علیه سریال پایتخت به باور برخی از جامعه شناسان و زبان‌شناسان ایرانی بیشتر ریشه در مشکلات اجتماعی و فرهنگی دارد.پخش این سریال اعتراض مقام‌های استانداری، امامان جمعه و تشکل‌های دانشجویی استان مازندران را هم برانگیخت. هادی ابراهیمی، معاون امنیتی- سیاسی استاندار مازندران در گفتگو با رسانه‌ها اعلام کرد که در ایام نوروزی مردم با تماس با استانداری به این فیلم اعتراض کرده‌اند.معاون استانداری مازندران دربارهٔ دلایل تحقیر لهجه مازندرانی گفته است: «این تفکر تا دیروز جهت ضد آذری و ضد گیلانی و تا حدودی هم ضد لری داشته، اما این روزها به خاطر دریافت جواب‌های دندان شکن از سوی اقوام غیور یادشده، تغییر مسیر داده و مازنی‌ها و لرها را به‌طور مستقیم هدف گرفته است».دیگر معاون استانداری مازندران، گفته است: «تلاش کارگردان برای القاء برتری فرهنگی و اجتماعی پایتخت‌نشین‌ها بر قومیت‌های مقیم استان‌ها و این‌بار مازندرانی‌هاست که این نگرش‌ها ریشهٔ استعماری دارد».یک حقوق‌دان اهل استان مازندران که از قید نامش خودداری کرد، در گفتگو با دویچه وله گفت: «افراد، چون این قضیه را توهین تلقی کردند، می‌توانند به استناد صحبت اخیر رهبری به‌عنوان «جرم توهین» شکایت کنند و این توهین از طرف هر کسی به هر شکلی انجام بگیرد، تحت پیگرد قرار می‌گیرد تا به‌حال در ایران کسی به جرم توهین به لهجه محکوم نشده است.»همچنین حجت‌الاسلام لائینی، مسئول وقت شورای نگهبان مازندران، گفته است: «صداوسیما نباید با پخش چنین برنامه‌هایی خود را به نمایشخانه‌ای بی‌محتوا تبدیل کند. سازندگان این سریال حرمت مازندرانی‌های غیور را خدشه‌دار کرده‌اند و این موضوع موجب اعتراضات گسترده مردم و مسئولان استان شده است. نباید به بهانهٔ شادی و خنداندن مردم، قوم و فرهنگ خاصی را هتک حرمت کرد.»قومیتی.برخی از صحنه‌های سریال پایتخت، نظیر خورشت قیمه در ولیمه نقی، هیچ نسبتی با فرهنگ غذایی مازندران ندارند؛ همچنین در برخی صحنه‌ها نظیر استقبال از زائران، می‌شد از سنت‌های مازندرانی استفاده کرد ولی این اتفاق رخ نداد که نشان‌دهندهٔ عدم مشاوره و ضعف در فیلم‌نامه است.سکانس‌های جنجالی.یکی از سکانس‌های جنجالی در فصل ششم پایتخت نمایش داده شد. این صحنه بازخورد گسترده‌ای در میان کاربران شبکه‌های اجتماعی داشت و به‌طور گسترده به اشتراک گذاشته و هم‌رسانی شد. در این صحنه که بهبود فریبا بر کتاره یا نرده صفه خانه نشسته و نیم‌رخ او به دوربین است؛ دست بی‌قرارش در حال لرزش و تکان خوردن است. نحوهٔ تکان خوردن دست، به باور بسیاری از بینندگان یادآور و تداعی‌کنندهٔ خودارضایی است.