مرکز تحقیقات هسته‌ای شیمون پرز نگب کیست؟ توضیح بده.
مرکز تحقیقات هسته‌ای شیمون پرز نگب () یک تأسیسات هسته‌ای اسرائیل است که در صحرای نگب، حدود سیزده کیلومتر (هشت مایل) جنوب شرقی شهر دیمونا قرار دارد.ساخت این مرکز در سال ۱۹۵۸ آغاز شد و رآکتور هسته‌ای آب‌سنگین آن احتمالاً در فاصلهٔ میان سال‌های ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۴ فعال شد.اسرائیل مدعی است که راکتور و مرکز پژوهشی آن برای «اهداف پژوهشی کلی در زمینهٔ علوم اتمی» است، اما این راکتور در تولید مواد هسته‌ای برای استفاده در برنامهٔ سلاح‌های هسته‌ای اسرائیل نقش داشته است. باور بر این است که اسرائیل نخستین سلاح‌های هسته‌ای خود را تا سال ۱۹۶۷ ساخته است و برآورد می‌شود که اکنون بین ۸۰ تا ۴۰۰ سلاح هسته‌ای در اختیار دارد.اطلاعات مربوط به این مرکز به‌شدت طبقه‌بندی‌شده است و این کشور سیاستی به‌نام ابهام راهبردی را دنبال می‌کندیعنی نه مالکیت خود را تأیید می‌کند و نه آن را رد می‌کند. اسرائیل همچنان عضو پیمان عدم اشاعهٔ سلاح‌های هسته‌ای نیست.گزارش شده که اسرائیل در ژانویهٔ ۱۹۶۵ این مرکز را برای بازرسی به ایالات متحده گشود و این بازرسی‌ها تا سال ۱۹۶۹ ادامه یافتند. حریم هوایی بالای تأسیسات دیمونا برای همهٔ هواگردها بسته است و منطقهٔ اطراف آن به‌شدت محافظت‌شده و دارای حصار است. در جریان جنگ شش‌روزه، یک موشک اسرائیلی یک جنگندهٔ اوراگان نیروی هوایی اسرائیل را که به‌اشتباه بر فراز دیمونا پرواز کرده‌بود، سرنگون کرد.در اوت ۲۰۱۸، این مرکز به‌نام رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، شیمون پرز، تغییر نام یافت.تاریخچه.ساخت.ساخت این مرکز در سال ۱۹۵۸ و با همکاری فرانسه و مطابق با توافقات پروتکل سور آغاز شد. این مجموعه به‌طور مخفیانه ساخته شد و تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نبود. برای حفظ محرمانگی، به مقامات گمرکی فرانسه گفته شده‌بود که بزرگ‌ترین قطعات راکتور، از جمله مخزن راکتور، متعلق به یک آب‌شیرین‌کن است که به آمریکای لاتین فرستاده می‌شود. برآوردهای هزینهٔ ساخت متفاوت‌اند؛ تنها رقم قابل اتکا از شیمون پرز است که در خاطراتش در سال ۱۹۹۵ نوشت او و دیوید بن‌گوریون حدود ۴۰ میلیون دلار آمریکا «نیمی از هزینهٔ یک راکتور» را از «دوستان اسرائیل در سراسر جهان» جمع‌آوری کردند. بر این اساس، می‌توان رقم تقریبی هزینهٔ ساخت را حدود ۸۰ میلیون دلار (یا نزدیک به یک میلیارد دلار برحسب نرخ تورم سال ۲۰۲۳) برآورد کرد.راکتور دیمونا در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۴ به مرحلهٔ فعالیت (بحرانی) رسید و با پلوتونیم تولیدشده در آن، نیروهای دفاعی اسرائیل به‌احتمال زیاد نخستین سلاح‌های هسته‌ای خود را پیش از جنگ شش‌روزه آماده کرده‌بودند.در سال ۲۰۲۱ گزارش شد که بر پایهٔ تصاویر ماهواره‌ای، این مجموعه در حال گسترش چشمگیری است. این ساخت‌وسازهای جدید احتمالاً از اواخر ۲۰۱۸ یا اوایل ۲۰۱۹ آغاز شده‌اند و ابعاد آن حدود ۱۴۰ متر در ۵۰ متر در نزدیکی راکتور و کارخانهٔ بازفرآوری است.بازرسی‌ها.هنگامی که جامعهٔ اطلاعاتی ایالات متحده در اوایل دههٔ ۱۹۶۰ به ماهیت این مرکز پی برد، دولت آمریکا از اسرائیل خواست با بازرسی بین‌المللی موافقت کند. اسرائیل پذیرفت، اما با این شرط که بازرسان از خود ایالات متحده باشند نه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و اینکه اسرائیل از پیش از زمان بازرسی‌ها مطلع شود. طبق اسناد محرمانه‌زدایی‌شده از دولت لیندون بی. جانسون، اسرائیل در ژانویهٔ ۱۹۶۵ دیمونا را به روی بازرسان آمریکایی گشود.ادعا شده است که چون اسرائیل از زمان‌بندی بازدیدها آگاه بود، توانست با نصب دیوارهای موقت و تمهیدات دیگر، تولید پنهانی سلاح‌های هسته‌ای را مخفی کرده و بازرسان را فریب دهد. بازرسان در نهایت به دولت ایالات متحده اطلاع دادند که با توجه به محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی اسرائیل، بازرسی‌های آنان بی‌نتیجه بوده است. تا سال ۱۹۶۹، ایالات متحده باور داشت که اسرائیل ممکن است دارای سلاح هسته‌ای باشد و در همان سال بازرسی‌ها متوقف شدند.ورودهای گزارش‌شده به حریم هوایی تأسیسات.پیش از جنگ شش‌روزه در سال ۱۹۶۷، هواگردهایی ناشناس بر فراز مجتمع راکتور پرواز کردند. در آن زمان تصور می‌شد که این هواگردها میگ-۲۱های نیروی هوایی مصر باشند، هرچند یک کتاب جنجالی در سال ۲۰۰۷ مدعی شد که آن‌ها میگ-۲۵های شناسایی اتحاد جماهیر شوروی بوده‌اند. در همان جنگ، یک جنگندهٔ اسرائیلی که در عملیات بمباران اردن آسیب دیده‌بود، پس از ورود به حریم دیمونا هدف سامانه‌های پدافندی مرکز قرار گرفت و سرنگون شد و خلبان آن، کاپیتان یورام هارپاز، کشته شد.تولید سلاح‌های هسته‌ای.تولید کامل کلاهک‌های هسته‌ای احتمالاً از سال ۱۹۶۶ آغاز شده است و باور بر این است که نیروهای دفاعی اسرائیل تا سال ۱۹۶۷ تا ۱۳ کلاهک عملیاتی در اختیار داشته‌اند.افشاگری‌های موردخای وانونو.در سال ۱۹۸۶، موردخای وانونو، تکنسین پیشین تأسیسات دیمونا، به بریتانیا گریخت و جزئیاتی از برنامهٔ سلاح هسته‌ای اسرائیل را فاش کرد. او هدف از ساخت هر ساختمان را شرح داد و همچنین از وجود یک تأسیسات فوق‌محرمانه در زیر مجموعهٔ اصلی پرده برداشت. موساد، مأموری به‌نام شرل بنتو (با نام خانوادگی پیشین هَنین) را برای فریب او فرستاد. او وانونو را به ایتالیا کشاند، جایی که مأموران موساد او را بازداشت کرده و با یک کشتی باری به اسرائیل قاچاق کردند. یک دادگاه اسرائیلی او را به‌اتهام خیانت و جاسوسی در دادگاهی محرمانه محاکمه کرد و به هجده سال زندان محکوم ساخت. در زمان دستگیری وانونو، روزنامهٔ "تایمز" گزارش داد که اسرائیل تا سال ۱۹۸۶ به‌اندازهٔ ساخت حدود ۲۰ بمب هیدروژنی و ۲۰۰ بمب اتمی مواد لازم در اختیار داشته است. در اوایل سال ۲۰۰۴، وانونو از زندان آزاد شد، اما با محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌ای همچون عدم دریافت گذرنامه، محدودیت در جابجایی و ممنوعیت ارتباط با رسانه‌ها روبه‌رو شد. از آن زمان تاکنون، او چندین بار به‌دلیل نقض شرایط آزادی‌اش بازداشت و تفهیم اتهام شده است.نگرانی‌های ایمنی.نگرانی‌هایی دربارهٔ ایمنی راکتور ۵۵ سالهٔ این مرکز مطرح شده است. در سال ۲۰۰۴، مقام‌های اسرائیلی برای پیشگیری، یدید پتاسیم را میان هزاران نفر از ساکنان اطراف مجموعه توزیع کردند تا در صورت آزاد شدن ید-۱۳۱ رادیواکتیو، مورد استفاده قرار گیرد.حملات گزارش‌شده.در ژانویهٔ ۲۰۱۲، گزارش‌هایی منتشر شد که نشان می‌داد کمیسیون انرژی اتمی اسرائیل تصمیم گرفته است راکتور را موقتاً تعطیل کند. این تصمیم به‌دلیل آسیب‌پذیری سایت در برابر حمله از سوی ایران گرفته شده‌بود. در اکتبر و نوامبر ۲۰۱۲ گزارش شد که حماس چند موشک به سوی دیمونا یا مرکز پژوهش‌های هسته‌ای نگو شلیک کرده است. در ژوئیهٔ ۲۰۱۴ نیز حماس دوباره به منطقهٔ اطراف راکتور موشک شلیک کرد. هیچ‌یک از این حملات آسیبی به تأسیسات وارد نکردند. در آوریل ۲۰۲۱، یک موشک زمین‌به‌هوای سوری در نزدیکی این مکان فرود آمد.اسناد از طبقه‌بندی خارج‌شده.در آوریل ۲۰۱۶، آرشیو امنیت ملی ایالات متحده آمریکا اسناد فراوانی از دههٔ ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۰ را از طبقه‌بندی خارج کرد که حاوی ارزیابی‌های جامعهٔ اطلاعاتی آمریکا دربارهٔ تلاش‌های اسرائیل برای پنهان‌کردن هدف و جزئیات برنامهٔ هسته‌ای‌اش بود. مقام‌های آمریکایی که با دیوید بن‌گوریون و دیگر مقام‌های اسرائیلی گفت‌وگو کرده‌بودند، باور داشتند که اسرائیل دربارهٔ نیت خود برای ساخت سلاح هسته‌ای، اطلاعات نادرست ارائه داده است.منابع.کتاب‌ها."Books""Journals""News""Online sources"