کوه پرتگاهی کیست؟ توضیح بده.
کوه پرتگاهی یا کوئستا به نوعی از کوه گفته می‌شد که یک طرف آن سینه‌کشی با شیب نسبتاً ملایم داشته باشد و طرف دیگر آن شیب تندی باشد که از خط‌الراس کوه با یک پرتگاه شروع می‌شود.کوئستاها از اختلاف مقاومت بین لایه‌های سست و مقاوم به وجود آمده‌اند. در مقابل اشکال شبه کوئستایی را نیز داریم که همان لایه‌های مایل تک شیب هستند با این تفاوت که در آنها طبقات از یک جنس هستند و اختلاف مقاومت در آنها دیده نمی‌شود. کلیات.کوئستا یا کت واژه‌ای اسپانیایی است که به مفهوم برجستگی‌های نامتقارن به کار می‌رود که یک طرف آن دارای شیب کاملاً ملایم و طرف دیگر آن دارای شیب تند باشد. این عارضه شامل اختلاف سختی و سستی طبقاتی مانند گچ و نمک است که به صورت موازی قرار گرفته‌اند. در ساختار کوئستا واحدی از سنگ سست بین دو واحد سنگ مقاوم قرار می‌گیرد و در نتیجهٔ فرسایش بریده شده و دچار تغییر می‌شود.در این کوه‌ها طبقه فوقانی مقاوم و با شیب بسیار ملایم و در زیر آن طبقه سست با ضخامت زیاد قرار دارد. کوه پرتگاهی دارای یک قسمت جلویی یا پیشانی در لایه سخت است که پرتگاه کوئستا نامیده می‌شود. در زیر لایه سخت، لایه نرم وجود دارد که گاهی نیمرخ آن به‌صورت مقعر در می‌آید.کوئستا از ناهمواری‌های حوضه‌های رسوبی محسوب می‌شود و به مفهوم ساختمانی است که یک طرف آن دارای شیب ملایم حدود ۱۵ درجه و طرف دیگر دارای شیب تند است.قسمت پای پرتگاه کوئستا به‌صورت یک چاله است که سوبسکانت یا ارتوکلینال نامیده می‌شود. چنان‌چه سنگ پایه و رسوب دگرشیب بالایی هر دو از جنس سخت باشند و پیشانی مشخصی در آن وجود نداشته باشد، در این صورت آن را شبه‌پرتگاهی می‌نامند. حداکثر شیب ساختمانی کوئستا ۱۵ درجه است و اگر شیب طبقه بیش از ۱۵ درجه باشد، جزو ساختمان‌های چین‌خورده محسوب می‌شود. روی‌هم رفته کوئستاها دارای یک شیب بسیار تند و یک شیب ملایم هستند.کوئستا شامل پیشانی کوئستا، چاله سوبسکانت، تپه شاهدها و شبکهٔ هیدروگرافی اطراف کوئستا می‌شود که در این مقاله هر یک را شرح داده‌ایم. این پدیده ساختمانی براساس نوع گسترش طولی خود به دو نوع کوئستای شاتیونه و کوئستای لرن تقسیم می‌شود. مواردی چون فرسایش، ضخامت رسوبات، شیب طبقات و سختی و مقاومت لایه‌های رسوبی عواملی هستند که ریخت و شکل یک کوئستا را تعیین می‌کنند.نحوهٔ تشکیل.در صورتی که طبقات رسوبی سست و مقاوم به صورت متناوب در کنار هم قرار بگیرند، در اثر نیروهای تکتونیکی وارد بر منطقه ممکن است لایه‌ها از حالت افقی خارج شده و به شکل مایل درآیند در این حالت اگر فرسایش صورت گیرد اشکال کوئستایی ایجاد می‌شوند.اشکال کوئستایی می‌توانند مربوط به یک دشتگون گذشته نیز باشند که تمام طبقات در آن از بین رفته و سپس دوباره طبقات جدید به وجود آمده‌است در چنین حالتی فرسایش به‌طور سریع در طبقات باسختی متفاوت اثر گذاشته و چنین اشکالی را به وجود آورده‌است.ویژگی‌ها.نیم‌رخ عرضی کوئستا از بخش‌های مختلفی تشکیل شده که عبارتند از:کوئستا از لحاظ گسترش طولی نیز مورد توجه قرار می‌گیرد خط السیر قوسی کوئستا بر حسب نحوهٔ رخنمون عناصر رسوبی تعیین می‌شود و با توجه به تغییر شکل خط سیر آن به صورت فرورفته یا برآمده دسته‌بندی می‌شود. اگر کوژی پیشانی خط السیر به طرف پایین میل داشته باشد کوئستای نوع شاتیونه و اگر به طرف بالا شیب طبقه میل داشته باشد کوئستای نوع لرن را تشکیل می‌دهد. حوادث فرعی زمین ساختی نیز می‌توانند به صورت محلی نظم و ترتیب ساختمان‌های کوئستا را به هم بریزند به‌طور مثال پیش آمدگی‌ها یا عقب رفتگی‌ها به ترتیب چین‌های ناودیسی و تاقدیسی را تشکیل می‌دهند یا خمیدگی‌ها یا گسل‌هایی با حرکات ضعیف می‌توانند بریدگی‌های مستقیمی را به وجود آورند.عوامل مؤثر در تغییر شکل.پیشانی کوئستا که در نتیجهٔ عوامل فرسایش تخریب شده به تدریج عقب‌نشینی می‌کند البته این پسروی در تمام سطوح به‌طور یکنواخت عمل نمی‌کند بنابراین نسبت به تغییرات عوامل فرسایش، پیشانی کوئستا به صورت کنگره ای و دندانه دار مشاهده می‌گردد با وجود این کوئستاها به‌طور یکنواخت تشکیل نمی‌گردند و عواملی که موجب این اختلاف در شکل بندی کوئستاها می‌گردد عبارتند از:شبه‌پرتگاهی.در سری‌های رسوبی تک‌شیب و بدون اختلاف سنگ‌شناسی، اشکالی را که دارای نیم رخ عرضی نا متقارن می‌باشند نمی‌توان کوئستا نامید. این اشکال مخصوصاً در عرض‌های بالا و پایین جغرافیایی فراوانند که در آنها لایه‌های ماسه سنگی به صورت دگر شیب یا با شیب طبقاتی محسوس دیده می‌شود. از طرفی این اشکال با شیبی ملایم و ساختمانی واحد به پیشانی پرشیبی ختم می‌شوند که مستقیماً به دشت‌های بلورین یا شیستی مسلط است. با توجه به شباهت‌های ظاهری و با در نظر گرفتن اختلافات ساختاری و اساسی این ساختارها با اشکال کوئستایی به این اشکال شبه کوئستا گفته می‌شود.کوئستا در ایران.دکتر امین سبحانی از ساختمان‌های تک شیبی متشکل از آهک‌های کنگلومرایی و لایه‌های مارنی متناوب واقع در مسیر کاشان- نطنز به عنوان کوئستا یاد می‌کند به عقیده وی سرتاسر این منطقه از یک آنتی کلینال به نام آنتی کلینال نواب تشکیل شده‌است. در این آنتی کلینال یک گسل ایجاد شده و در نتیجه نیمی از آن فرو افتاده‌است. قسمت باقی مانده این آنتی کلینال نیز اشکال کوئستایی را پدیدآورده است. دکتر موسوی حرمی و دکتر آدابی ساختمان‌های مایل واقع در جنوب شرق هزار مسجد را به کوئستا نسبت می‌دهند. تئودور اُبرلندر نیز در کتاب «رودخانه‌های زاگرس، از دیدگاه ژئومورفولوژی» بارها از اصطلاح کوئستا در تشریح ناهمواری‌های زاگرس استفاده کرده‌است. دکتر زمردیان نیز در ناحیهٔ طبس از اشکال کوئستایی یاد کرده‌است. در مقابل گروهی از صاحب نظران از جمله دکتر محمودی بر این باورند که در ایران اشکال کوئستایی وجود ندارد و هر آنچه دیده می‌شود اشکال شبه کوئستایی است.