خانات کلات کیست؟ توضیح بده.
خانات کلات () یک امارت براهویی تبار که در منطقه کلات واقع در بلوچستان شرقی در سال ۱۵۱۲ میلادی بنیاد گذاشته شده که بعد از مرگ نادرشاه افشار اعلام استقلال نمود و تا سال ۱۹۵۵ میلادی دوام کرد.در سده هفدهم میلادی، و با تشکیل اتحادیه ای از سران بلوچ، حکومتی را در کلات تشکیل داده شد و میر احمد خان را حکم فرمای آزاد آن سامان تلقی کردند. او با گشودن نواحی مستونگ، سیبی کچهی، کویته کنونی حکمرانی خود را گسترش داده بود. جانشین وی میر عبداللّه خان خانات کلات را گسترش بیشتری داد. او حکام کلهره سند را شکست داده و شوروک و مکران را تحت سلطهٔ خود آورد.در سال ۱۸۷۱ به موجب قرارداد گلداسمیت بخش غربی بلوچستان به ایران واگذار شد و بخش باقی مانده زیر نظر انگلیس به حکومت خود ادامه داد.در سال ۱۹۴۷ بعد از این برخی مناطق تابع راج بریتانیا تقسیم شد، خانات کلات هم اعلان استقلال کردند، میر احمد یارخان، آزادی کامل مناطق تابع او را اعلان کرد و تا ۲۷ مارچ سال ۱۹۴۸ مناطق تابع او بشکل یک دولت آزاد بود و در ۲۷ مارس ۱۹۴۸ توسط کشور تازه تأسیس پاکستان اشغال شد. خانات کلات پیش از ۱۶۶۶ جز امپراتوری مغولهای هند به رهبری اکبر باچا بود. زبان رسمی در خانات کلات، فارسی دربار و بلوچی براهویی بوده‌است.شجره نامه. منابع و مآخذ: دودمان میروانی.بنیان گذار حکومت محلی خانات کلات فردی به نام میرو خان فرزند زهرو خان براهوئی بود . با توجه به تاریخ شفاهی مردم براهویی میرو خان در ابتدا یکی از سرداران تابع سلاله سیوا هندو در کلات بود . با قدرت گیری میرو خان در دربار سیوا او برای حکمران وقت بمانند یک رقیب بدل یافت . اندکی بعد تر با یک قیام همگانی وی توانست خاندان سیوا را از پا در آورده و به حکومت این سلسله خاتمه دهد . در اطراف کلات در آن بازه وجود برخی از گروه های بیگانه ترک ها باعث حمله میرو خان به آن ها گردید . او در نبردها توانست این گروه های بیگانه ترک از سرزمین او بیرون براند .میروانی و کمبرانی.آنها نام دو ایل بزرگ در قومیت بلوچ هستندکه به علت زبان مشترکی که از آن استفاده می کنند به نام مشترک براهویی خوانده می شوند.نسب شناسان بلوچ از دیرباز تا حال نسب این دو خاندان همطراز و اشرافی را که حکومت بلوچ ها به آنها مربوط است از یک ریشه دانسته و چنین معرفی می کنند : حماسه براهو ءُ جدگال.پس از اینکه میرو خان توانست حکم خاندان سیوا از بین ببرد و ترک ها را از زمین خود بیرون براند او را لقب براهو خان که منتسب به قوم براهویی بود نامیدند . هم زمان او در ناحیه وادی سوراب خاندانی به نام بلفت حکم محلی داشتند آن ها به دلیل اینکه زبان محاوره ای به نام جدگال مشتهر گشتند . بزرگ این خاندان فردی به نام جلب خان جدگال بود . میرو خان که به دنبال فتح اراضی بیشتر بود با روانه آن دیار گردید که در مردم آن منطقه به حماسه براهو ءُ جدگال مشهور می باشد . از نبرد های چند نسلی خاندان میروانی و بلفت ایجاد گردید . جدگال ها در این نبرد ها با حمایت تاجیک‌ها موجود در سوراب برخوردار بودند ، در حماسه مذکور فردی به نام مومد بن مومکاز فرماندهان لشکر جدگال بود برخی از مؤرخین او را جد اعظم خاندان محمدزھی می دانند و چنین نقل می کنند که میرو خان در نبرد او به قتل رسید . لشکریان میروانی توانستند سوراب را مدتی به تصرف خود در بیاورند . اما با وفات میرو خان در بین افراد این خاندان اختلاف به مسئله حاکم بودن در امد ، سرانجام کمبر خان برادر میرو خان به تخت نشست و نائب السلطنه او برادرزاده اش کمبرخان معرفی شد . در دوران حکومت کمبر خان هیچ گونه نبردی با مدعیان جدگال بر سر تصاحب ، مالکیت بر سوراب رخ نداد و سوراب که با حملات به دست این سلسله افتاد در این عصر نیز تحت حاکمیت این سلسله بود . با وفات زود هنگام کمبر خان در سال ۱۴۶۰ میلادی برادرزاده او عمر خان میروانی به عنوان جانشین وی دستار بندی نمود . وی مدتی بعد به قلعه سوراب منتقل شد و آن را به عنوان پایتخت خود اعلام کرد . همسر او بی بی مهناز خواجه خیل بود ، خاندان خواجه خیل از دودمان های معروف افغان تبار نیز معروف است . از همسرش صاحب فرزندی به نام بجار خان شد . هنگامی که وی همراه برادرش قلندرخان مشغول بود ناگهان با حمله مفاجئ از لشکر جدگال ها شدند که به نحو غافلگیر کننده ای به جانب قلعه در حال حمله بودند دو برادر دیگر او یعنی اسماعیل خان و گرگین خان برای کاری به خارج از قلعه رفته بودند ، سرانجام با فتح قلعه توسط نیروهای قوم جدگال عمر خان به همراه برادرش قلندر خان کشته شدند . تنها بی بی مهناز به همراه فرزند خردسالش از این واقعه در امان ماندند و خودشان به مستونگ رسانیدند ، از سرداران جدگال در این حمله به جلب خان و حُمیر خان نیز میتوان اشاره کرد ، این واقعه در سال ١٤٨٣ اتفاق افتاد و موجب شد تا حماسه براهو ءُ جدگال همچنان ادامه بیابد سرانجام حکم سوراب و کلات مدتی دست این خاندان افتاد .دودمان احمد زهی.احمد خان ثالث.در سال ۱۶۶۶ به حکومت رسید و بلا فاصله نام حکومت از کمبرانی به احمد زهی تغییر داد . او برای وسعت مملکتش به حملات نیز پرداخت . حملات پی در پی او توانست برای خود محل مستقل در مناطق بلوچ نشین ایجاد کند . تا زمان قبل او دولت در قلمرو کوچک شناخته شده بود . اما با روی کار آمدن وی حکومت کمبرانی دچار تغییر نام شد و توانست یک حکومت مستقل برای خود اعلام نماید . که موردپذیرش حکومت های قبیله ای همسایه گشت . در اوایل دوران حکومت احمد خان ثالث او در سرآغاز کار خود توانست تغییرات اساسی در سلسله حکومتی کمبرانی که یک حکومت ضعیف و کوچک و دایم زیر تهدید در حد مناطق کلات و سوراب و منگوچر بود ما بقی سرزمین مردم بلوچ هر کدام زیر نظر گروهی دیگر بود در مستونگ همچنان وارثان آغا جعفر خان مغول بر آن حکومت می کردند ، در باغبانه و خضدار و دره موله به اقوام لاسی و چهتی تعلیق داشت ، در خاران قوم نوشیروانی حکومت می کرد و در مکران کنفدراسیون قبیله ای رند دگارانی ءُ بوسعیدی حکومت داشتند و در شالکوت قبایل افغان روی کار بودند . که احمد خان ثالث توانست بخشی از این زمین ها به قلمرو خود بیفزاید . محراب خان احمد زهی.پس از حکمرانی سی ساله احمد خان ثالث ، بزرگ ترین فرزند او یعنی محراب خان اول بر تخت نشست . با آغاز حکم او در ابتدا به دلیل افزایش قلمرو خود به جنگ با نور محمد خان کلهوره حاکم سنده پرداخت ، به این طریق محراب خان با لشکر گران عازم سرحدات سنده گردید از آن طرف میان نورمحمد خان کلهوره با کمک نیروهای قوم تالپور هوت بلوچ به فرماندهی سخی میر سهراب علی خان تالپور روانه میدان جنگ شدند ، چون به میدان رسیدند نبردی سخت در دشت به اشتغال در آمد ، برق شمشیرهای بلوچی و سندی و براهویی چشمان نابینایی جنگاوران را کور می کرد و میر سهراب خان که قدرت معروفی در نبردها داشت توانست در این جنگ نزدیک خان کلات برود و آن رادر میان نیروهایش به قتل برساند . لشکر محراب خان که دیدند فرمانده و امیرشان به قتل رسید از میدان جنگ عقب کشی کردند و به کلات برگشتند . و پیروزی قسمت نیروهای خان کلهوره و قوم تالپور هوت بلوچ شد . این واقعه در دومین سال حکومت محراب خان یعنی۱۶٩٧ رخ داد . و بعد از محراب خان برادرزاده اش میر سمندر خان بر تخت نشست . سمندر خان احمد زهی.پس از تخت نشینی سمندر خان فرزند ارشد کمبرخان در سال ۱۶۹۷ بلا فاصله او برای ستاندن خون عمویش عمل کرد و به میان نورمحمد خان کلهوره و داوود خان کلهوره حمله نمود و توانست هر دو را اسیر کند و به کلات آورد . مدتی بعد وی به کمک برادرش فراری شد و وی را در وادی جوهان رفت و توانست مدتی نیز نزد دودمان لهری پناهنده شود . اما با تعقیب بیش از حد نیروهای سمندر خان اورا مجددا به اسارت گرفتند و پس از آن به کلات باز آمدند . در دربار کلات میان شرمسار گونه در مقابل خان کلات قرار داشت . مدت ها از اسارت او گذشت تا آنکه شاه سلسله چغته امر نمود تا سمندر خان دو اسیر را آزاد نماید . که در نهایت آن ها را به شرط دفع چهل هزار روپیه سالانه به خانات کلات آزاد کرد . در این میان برادر سمندر خان که به قلندرخان معروف بود نیز شورش هایی بر علیه برادرش ایجاد نمود که در نتیجه با قتل قلندر خان شورش از بین رفت . در دوران سمندر خان نیروهای حاکم وقت بر ایران برای فتح ممالک بلوچ نشین حمله بردند آن ها پس از جنگ شدیدی با کنفدراسیون قبیله ای رند دگارانی ءُ بوسعیدی در مکران و حاکمان خاران خودشان به مستونگ رساندند. سرانجام با کمک سپه سالار طهماسب خان مغول به کلات حمله کردند ، سمندر خان خواست از طهماسب خان مبارزه فردی داشته باشند که در نتیجه سمندر خان توانست طهمساب را به قتل برساند و نیروھای او را به خود ضمیمه کند و ممالک ژوب ، تل بوره ، چوتاییبه تاراج سمندر خان رسید و وی پس از شانزده سال حکم در سال ۱۷۱۴ وفات یافت .احمد خان الرابع احمد زهی.در سال ۱۷۱۴ احمد خان الرابع در قلعه میری کلات به تخت نشست وی با وفات عمویش صاحب مناصب او شد . در آن وقت وزیر اعظم کلات اخوند محمد صالح در چنین شرایطی صلاح ندید که هر دو برادر یعنی احمد خان الرابع و عبدالله خان در جوار یکدیگر بمانند زیرا هر کدام به دنبال قدرت بودند . بدین ترتیب از خان کلات وقت خواست که منطقه شالکوت را تحت حکم عبدالله خان بگذارد ، و احمد خان قبول کرد و به این منوال سپری شد . عبدالله خان سردار خاندان رئیسانی بلوچ نزد خود فراخوان داد . و عرض او این بود که خان کلات با توجه به اینکه برادر او هم هست اما عیاش است مبادا مملکت از دست او بی تدبیر برود و به دست دشمنان بیفتد فهمیدن امروز بهتر از دست دادن فرداست به فکر تیر باید نمود قبل از آنکه رها شود در جوابش فیروز خان رئیسانی گفت رخصت شود با قوم خود مشاوره کند تا معلوم شود با ما هستند یا نه . و سپس با میر ملا عیسی خان رستم زهی والی بر برخی مناطق کیچهی مشاورت کرد و او را توانست به خود منضم کند . اخبار محاوله شورش عبدالله خان به گوش برادرش رسید که احمد خان با خشمی عظیم عبدالله خان به نبرد صدا کرد . احمد خان در کلات لشکریان خود از جهلاوان و مستونگ و ساراوان جمع نمود و نیروهای او به هفتصد سوار رسیدند . و در طرف مقابل پنجاه سوار در خدمت عبدالله خان رو به رو شد و سپس خودشان به میدان جنگ رساندند . میرداد مینگل از تیره شاهیا زهی از سرداران معروف همراه احمد خان رابع بود وی در حین نبرد با عبدالله خان مواجه شد ، او شمشیر خود بر جبین عبدالله خان فرود آمد و توانست زخم های وافر برداشتند آخر الامر شکست بر ایشان رخ نهاده سپس عبدالله خان پس از شکست دچار به صلح با برادر او شد و توانست به اطاعت احمد خان در بیاید و بین دو برادر صلح در آمد . میر عبدالله در دوران ماندش در قلعه کلات در ارگ شیر نشست این ارگ نشستگاه اجدادی اخوند محمد صالح بود که به خاندان شیرازی تعلق داشت . در چهارمین سال حکومت احمد خان وی بیمار شد و چون رسم براهویی ها این است که در هنگام بیماری در پوستین گوسفند می شوند عبدالله خان نیز از این فرصت استفاده کرد و بر تخت نشست و خود را خان کلات جدید اعلام کرد . و اخوندمحمد صالح به دلیل وفایش به احمد خان را خلع کرد . سپس احمد خان رابع که بیماری اش شدت گرفت با فرمان های برادرش به بند اسارت بردند به گمان برخی مؤرخین احمد خان سپس توسط برادرش به قتل رسید . و به گمان برخی دیگر یکی از فرماندهان تابع عبدالله خان نیز به قصد انتقام از برخی کشته شدگان نور محمد خان کلهوره او را در بند اسارت به قتل رساند . عبدالله خان احمد زهی.با تخت نشینی عبدالله خان او در ابتدا توانست مناطق افراد خاندان لاشاری از جمله گاجان و گنداوک به تصرف خود در آورد . و نیز به قصد تاراج خضدار و آواران پرداخت در محدوده آواران عده ای از ساکنین که بدون حاکم زندگی می کردند از ترس او به کوه ها پناه بردند و گمان داشتند از او در امان می شوند اما او چون نیز به خون خواری اشتیاق داشت توانست در کوه ها به آن ها حمله کند و آن ها را به قتل برساند . و توانست تا محدوده حکم کنفدراسیون قبیله ای رند دگارانی ءُ بوسعیدی ممالک را به تاراج خود ببرد . او به دلیل اینکه از حیلت ومکر و نفوذ افراد این کنفدراسیون در بین لشکریانش با خبر بود و اینکه نیز کمین هایی و عملیات اغتیالی مختلفی برای او آماده کرده بودند بر خلاف جنگ هایش با بقیه اقوام با آن ها به صلح پرداخت و همچنان حکمشان در مکران ماند . سپس او برای ادامه افزودن ممالک به بندرعباس و سپس در مسیر به قندهار حمله نمود . او بر خلاف میل باطنی اش به قندهار حمله نمود . سپس ما بین او و شاه افغانستان شاه حسین خلجی در وادی لیلی ومجنون جنگی عظیم بین دو لشکر قرار گرفت . عبدالله خان بر نیروهای شاه افغان عزیمت یافت و او را شکست داد ، نیروهای عبدالله خان توانستند شاه افغان را اسیر کنند اما نیز او را با وصیت عبدالله خان نکشتند . پس از آن توانستند شهر قندهار را به طور کامل نهب وتاراج کنند و سپس همراه اموال نهب شده به کلات برگردد و در راه به پشنگ و شوراورک را به تصرف و تملک خود در آورد و بر این دو مکان والی انتخاب کرد . شاه حسین خلجی پس از جنگ قندهار تنفر شدیدی از خانات کلات گرفت و همچنان توانست با دشمنان خان کلات از امارت کلهوره در سنده متحد شود او نیز سفیری نزد سلاطین سلطنت تالپور هوت و امرای رند دگارانی (سپه سالار کلگ و کایی) تا درواست جاه در ناحیه مند بلو مکران فرستاد و در جواب میر درواست بن میر دادشاه رند گارانی در مقوله معروف خود جواب داد " حِمیر بجنگه میران بگنده وبهنده "و گویا با سفیر به دلیل فارس زبان بودن به بدی استقبال شد که نوعی تحقیر به هر دو گروه مبارز بود و خود را بلند مرتبه دانستن . و سلطان تالپور نیز از مشارکت امتناع کرد . سپس نیروهای کلهوره از راه دره بولان و نیروهای شاه خلجی افغان از راه دیگر از دو راه جانب به مملکت عبدالله خان هجوم آوردند عبدالله خان در دشت مستونگ آماده جنگ شد . نیروهای افغان در ابتدا به قتل عام والیان عبدالله خان شروع کردند به پشنگ و شوراوک حمله کردند و فیروز خان رئیسانی را همراه خانواده اش کشتند . از این جنگ فردی به نام دلاور خان به شوراوک جهیده و والی آنجا را مطلع کرد . و با هم به مستونگ نزد عبدالله خان پناه گرفتند سپس نیروهای افغان و کلهوره آنجا را به محاصره در آوردند و در شالکوت نبرد ادامه داشت چند سال گذشت نیروهای خان کلات با اتحادیه قوم کلهوره و نیروهای شاه افغان شب و روز در حال جنگ بودند . سرانجام نیروهای افغان و قوم کلهوره به مناطق اولیه خود بازگشتند چون عاجز بودند از دستیابی به هر گونه فتح و پیروزی در مناطق تحت حکم عبدالله خان . سرانجام عبدالله خان به سیاست های داخلی خود ادامه داد او نیز توجه کرده بود مناطق کیچهی و سبی و دهادر که مدتی تحت حکم خاندان رند( شاخه چاکرانی) بود و سپس به تصرف نیروهای پشتون‌ها و هندو راجپوت در آمد . حکمران وقت از دوستان صمیمی او بوده اما در نهایت با دسیسه برخی از اطرافیان هر دو حاکم نبرد امری حتمی شد ، به گفته برخی مؤرخین عبدالله خان احساس مرگ را در این نبرد داشت ووصیت نمود که بعد از او محبت خان به تخت بنشیند که در نتیجه در روز دوم جنگ عبدالله خان در ناحیه خانپور به دست لشکریان کلهوره به قتل رسید .محبت خان دوره اول.در سال ۱۷۳۱ عبدالله خان به مرگ و بنا بر وصیت او محبت خان احمد زهی به تخت نشست . وی از مادری از خاندان مینگل و دو برادر دیگر او ایلتاز خان سوم و محمد نصیر خان از طرف مادری به قوم ایلتاز زهی وصل میشدند . او در اطرافیان خود به سوء خلق و عیاش و بد رفتاری با سرداران نواحی دیگر مشهور بود . در سومین سال بر تخت نشستنش همراهیان او از عدم انجام دادن هیچ فتوحات و اقتصاد بد که بر ساکنین کلات آورد ناراض بودند . که سرانجام در روز عید بدون انجام دادن هیچ شورشی ایلتاز خان سوم همراه فرماندهان تابع محبت خان او را گرفتند و از قلعه اخراج کردند و آن را به عنوان یک مطرود حساب کردند . محبت خان نیز با قهر شدید نزد اقوام مادری خود مدد خواست که حکم را برگرداند اما با دست رد بر سینه او زدند با این موانع او میئوس گشته از وده به دربار خان کلات نزد برادرش ایلتاز خان سوم آمد . ایلتاز خان ثالث.در سال ۱۷۳۳ پس از خلع محبت خان برادر او ایلتاز خان ثالث بر تخت نشست . در دوران او نادرشاه در هرات به نیت کشور گشایی اشتغال داشت والی هرات فردی به نام مشکی خان مغول بود . محاصره طویل المدت افشاریان بر هرات سبب شد مشکی خان مغول از ادامه نبرد عاجز شود . او در نهایت با نادرشاه رو به رو شد و به قتل رسیده شد و نادرشاه توانست هرات را به تصرف خود در آورد . او با این فتح نامه به جانب خان کلات نوشته روانه کرد تا نزد وی بیایند " اگر آمدید سلام کردید بهتر امر نیامده باشند خلعت سرافرازی صادر شده روانه دارالملک ایشان می شود و هم خان کلات را به خدمت شاه می رسانند " پس از ایلتاز خان ثالث و محبت خان تمام سرداران تابع خانیت کلات به اتفاق هم روانه شدند این واقعه در سال ۱۷۳۶ صورت گرفت . در زمان آماده شدن به رحلت یکی سرداران تابع مناطق خان کلات به نام میر لشکری به عرض والای ایلتاز خان رساند به محض وصلتان به هرات یا قندهار نادرشاه شمارا اسیر خواهد کرد و برادرتان که تابع اوست را به عنوان خان کلات سرفراز می کنند . به طور دقیق و درست نمیتوان نظریه ارائه کرد که در مسیر رفتن به نادرشاه با چه مواجه شدند . اما به گفته برخی از تاریخ دانان خاناتکلات ایلتاز خان و محبت خان به مدت چند سال در بند اسارت نادرشاه بودند که سپس بعد از چند سال به حکومت روانه شدند و گویاایلتاز خان توسط برادرش محمد نصیر خان به قتل رسید . محبت خان دوره دوم.مدتی بعد از وفات ایلتاز خان سوم کلات بدون حاکم ماند . در آن وقت زن عبدالله خان کلات به خون خواهی شوهرش نزد نادرشاه افشار رفت و از او تقاضی قصاص کردن نورمحمد خان کلهوره خواست . چون نادرشاه در میان فتح هند به سنده رسیده بود ، به قلعه خان کلهوره حمله کرد و او را اسیر کرد و توانست حکومت محلی او را از بین ببرد . نادرشاه محبت خان را به عنوان وارث عبدالله فراخواند در چادر خود و به او عرض نمود که او میتواند نورمحمد خان را به دار آویزان کند محبت خان از قتل نورمحمد خان بنا بر دلایل سیاسی پرهیز کرد . اما از او ممالک کیچهی و سبی و دهادر خواست که به قلمرو او اضافه شود . نادرشاه سرانجام محبت خان را والی تعیین شده از جانب او انتخاب کرد بر خانیت کلات . سرانجام محمد نصیر خان که در آن وقت در خراسان حضور داشت به دیدار همسرش به قندهار روانهشد . او در مسیر به دیدار حاکمان محلی از اقوام بلوچ شد تا هر چه بیشتر آشنایت خود را بیشتر کند . مدتی نیز در زرآباد سکونت کرد در آن وقت با افرادی از گروه های مهدویت و اسماعیلیون ملاقات می کرد که از نژاد پرستی و تحقیر کنفدراسیون قبیله ای أزد مکران معروف به رند دگارانی ءُ بوسعیدی مواجه بودند . او نیز از دهاء و مکر افراد این گروه با خبر بود سپس توانست با شیخ عبدالله بوسعیدی ( بلیدئی ) ملاقات کند و شکایت این افراد را به او برساند ، به گمان برخی مؤرخین جد اعظم خاندان بوسعیدی معروف محمد بن عبدالله الأزدیمعروف به ابو سعید برای مقبولیت و دسترسی هر چه بیشتر به مردم ناحیه پنجگور طریقه جدیدی برایشان ایجاد نمود به نام بوسعیدیه که از سلسله های منقرض در مذهب ذگری می باشد . گویا فرزند ارشد شیخ ابو سعید اول معروف به شیخ ابوبکر از مذهب اباضی به سنی تغییر کرد اما او همچنان برای ادامه دادن مقبولیت پدر او و بناء بر اهداف سیاسی اش شیوخ قومش را تعیین می کرد و به آن ها انطباع خلیفه بودن در نزد افراد مذهب ذگری را می داد . و از سوی دیگر افراد خاندان رند دگارانی را برای قتل ذگری ها میفرستاد و این حال تا زمان محمد نصیر خان ادامه داشت . شیخ عبدالله رفض قاطع در خصوص تداخلات خانات کلات بر مکران را داشت و محمد نصیر را به نتیجه تداخلات عبدالله خان بر مکران را یادآوری کرد . محمد نصیر خان نیز از جواب دادن منصرف و خشم خود را بروز نکرد . سپس در وادی جت نزد فردی به نام بوت از قوم چهته رفت و از او استقبال کرد با رسیدنش به قندهار او نیز که به دنبال افزودن علم به ساکنین مناطق بلوچ نشین بود توانست عده ای از مبلغین علم از خاندان شیرازی مانند ملا احمد شیرازی حاجی میا صاحب را به مناطق مختلف بفرستند که نهایتاً در دزک (سراوان) مستقر شدند و در حال حاضر نوادگانشان به فامیل ساداتی مشهور اند . میر محبت خان با مرگ نادرشاه نتوانست مقام خود را محافظت کند و با اتحادی که ما بین برادرش میر محمد نصیر خان و احمدشاه درانی بود موجب شد تا از مقام حکومتی خود عزل گردد به این ترتیب دور دوم او مانند دور اولش عزل وی دست برادرش صورت گرفت که در این راستا حمایت شاه افغان از وی بی تاثیر نبود .نوری محمد نصیر خان.در سال ۱۷۴۹ میلادی محبت خان احمد زهی به حکم احمدشاه درانی از حکومت خان کلات منعزل گشت و به جای او برادرش محمدنصیر خان از متحدین و حاکمان تحت اطاعت احمدشاه به حکومت مقرر شد . در آن بازه زمانی تسلط قوم افغان بر قلمرو خان کلات بیشتر شد به طوری که هر افغانی که در آن زمین کشته شود بر خان کلات لزوم است دیه آن را پرداخت نماید . سپس محبت خان در بند اسارت احمدشاه در افغانستان قرار گرفته بود و در ختام به او حکم قصاص داده شد و جسد او به برادرش دادند که او را در مقبره شاهی کلات دفن کردند . مدتی بعد با شدت گرفتن نفوذ حکم افغانان بر کلات ، محمد نصیر خان از احمدشاه رو گردان و میئوس شده بود که به دین ترتیب نصیر خان سفیر احمد شاه را اخراج نمود و آن را روانه افغانستان کرد . در آن ایام تیره حاصل زهی از خاندان شهوانی بلوچ در ناحیه اسکگو علم بغاوت را افراشتند ، محمد نصیر خان فورا برای سرکوب ایشان عازم آن منطقه گشت و مدتی به محاصره شهر بسنده کرد ، چون مردم شهر تحمل نکردند قائم خان شهوانی به طور مخفیانه عازم دربار احمدشاه درانی شد تا استغاثه نزد او ببرند که سرانجام احمدشاه همراه ارتش کثیر عازم دیار کلات شد . سرانجام به مدت دوازده روز کلات تحت تصرف احمدشاه در آمد ، مردم کلات از تجبر و ظلم نیروهای افغان ناراضی بودند به صورت دسته جمعی در طوال شب و روز با صدای بزرگ بر احمدشاه ابدالی تحسب ( حسبنا الله ونعم الوکیل ) که سرانجام دستور بر عدم ادامه احتلال صادر نمود . گویا یکی از همراهان نیروهای احمدشاه ابدالی فردی به نام خان اچکزئی که از دستورات و قوانین شاهانه سرپیچی ها داشت به کوه مردان حمله کرد و دو تن از سران قوم محمد حسنی لر را به قتل رسانید . پس از وقایع مذکور شده به جهت اتحاد وایجاد صلح بین دو حکومت مذکور سفیری از جانب حکومت ابدالی به دربار کلات روانه داشت . که در استقبال او وزیر خان کلات آخوندملا محمد حیات آمد . سفیر افغان از عدم حضور محمد نصیر خان نیز خشمگین شد اما با التماس اخوند ملا محمد ایشان مجلس بالاخیر منعقد کرد . با صلح در حکومت مذکور محمد نصیر خان به فکر تأدیب خاندان شهوانی شد زیرا تا کنون همچنان در نفاق وبغاوت بودند . ریشه عمیق بغاوت خاندان شهوانی در آن ناحیه در اصل از منطقه کولواه مند و بلو که زیر حکم کنفدراسیون قبیله ای رند دگارانی ءُ بوسعیدی صورت گرفته بود زیرا خاندان شهوانی ساکن کولواه با توجیهات و تعلیمات میر درواست بن میر دادشاه رند دگارانی و شیخ عبدالله بوسعیدی ( بلیدئی ) گرفته بود که نوعی اعلام جنگ بر علیه خان کلات بوده است . که در نتیجه محمد نصیر خان خاندان شهوانی را مورد عفو قرار گرفت اما به فکر از بین بودن نظام حکومتی در مکران در آن وقت شد . این کنفدراسیون توسط میر عبدالله بن میر آدینگ بن میر عالی بن میر دگار رند و أبا سعید محمد بن عبدالله أزدی صورت گرفته بود . که پس از بین بردن حکومت ملوک در مکران ایجاد شد . کنفدراسیون رند دگارانی ءُ بوسعیدی در برخی اسناد و سیر و تواریخ به نامهای أزد مکران ، الموحدین لدین الحق ، اصحاب الموحدین ،شیوخ و امراء مکران ، دگارانیا و بلیدیا ، عمریون جز آنها خوانده شده اند . بیشتر این نامها ، نامهایی که دیگران اعم از مخالفان ودشمنان بر آنها نهاده اند . ابو سعید وی با رحلت از عمان به مکران توانست با میر عبدالله رند که هم زبان و هم فکر و نسب او بوده این کنفدراسیون را تشکیل بدهد و او اندیشه های آزادی خواهانه بین ساکنین مکران را رواج داد . او هر چند که از مذهب اباضیه بود اما به دلایل نسبی همیشه مورد ترحیب افراد این دودمان قرار گرفته بود . و برای افزودن اطلاعات خود به نقاط مختلف از جمله مند و بلو ، تربت ، پنجگور ، خضدار رفت از مهمترین نقاط قابل اهتمام در عصر ابو سعید این است که به عنوان یک اباضی توانست جنگ های مذهبی که در منطقه مکران صورت میگرفت را کنترل کند و خاندان گیچکی و فرقه ذگری را با خطاباتش مورد جلب توجه قرار بدهد و روابط کاری و سیاسی با آن ها گذاشته شود . با از بین بردن حکومت ملوک مکران میر عبدالله و خاندانش مسئولین امور دینی و نظامی و ابو سعید و خاندانش مسئولین امور سیاسی شدند . این کنفدراسیون به در ابتدا ابو سعید و خاندانش خودشان را خلیفه قبایل ذگری و بر مذهب اباضی بودند اما ظاهرا هرگز در زمره آنها نبودند . با وفات ابو سعید فرزند ارشدش شیخ ابوبکر برادر خود را شیخ نظام الدین اول را حاکم پنجگور دانست . او هر چند که در علن به عنوان حاکم شناخته میشد اما دستورات و فرمانهای او توسط ابوبکر صادر میشد و این حال تا زمان شیخ بلار ادامه یافت . شیخ ابوبکر با دعوت های دینی از جانب میر ابراهیم بن میرعبدالله که مبنا بر نهج توحید و پیروی دقیق از قوانین سنتی اسلامی و استناد مستقیم از قرآن و احادیث اهل سنت بود خودش را تابع مذهب آن ها دانست . آن ها با ایجاد اتحاد دینی - سیاسی مکران را مدت زمانی حکومت کردند . شیخ ابوبکر و میر ابراهیم بن میر عبدالله که دولت مردانی بسیار توانا و با استعداد بودند ولی ستمگر و بسیار سختگیر در دل هم عصران خود شناخته میشدند . آزار و اذیت و کشتار های دسته جمعی به فرقه های مهدوی و اسماعیلیون به این دو فرد نسبت داده میشود . میر ابراهیم بین کولواه و بولیده و مند بلو شهر کلگ و کایی پایه گذاری کرد تا طلاب دینی اش و نیروهای وفا دارش و برای افزایش تسلط و کنترل خود بر منطقه در یک منطقه صعب العبور بمانند . آن ها با ایجاد اتحاد دینی - سیاسی مردم مکران را برای رهایی از بدعت ها و خرافات دعوت می کردند . با مرور ایام طرفداران وپیروانان آن ها زیاد شدند سرانجام میر ابراهیم بن میر عبدالله با تاکتیک بِجن و بچار دگارانی و بدون تداخل از جانب خود فرقه های مهدوی واسماعیلی را با فرقه ذگری در پنجگور و تربت و کوه مراد را به جان خود انداخت و این حال تا زمان میر محمد نصیر خان ادامه یافت . محمد نصیر خان نیز همان گونه برخی عقاید مشترک با این اعضای این کنفدراسیون داشت از جمله عداوت با ذگریان اما دخالت های آن ها را مسبب اصلی حمله احمدشاه درانی را به کلات دانست و همچنین فرصا مناسب برای افزایش مکران به قلمرو خود بود . در آن وقت همیشه مورد طعن و مذمت در اشعار خاندان رند دگارانی قرار می گرفت زیرا خانات کلات همیشه مورد «استهزا و استخفاف » قوم رند دگارانی بودند و بارها در اشعارشان مورد طنز یا مذمت قرار می گرفتند و همیشه مورد هجا شعری بودند که معروف هجا میر درواست بن میر دادشاه رند دگارانی آمده : سرانجام محمد نصیر خان با تدبیر درست عمر خان گیچکی و ابراهیم خان شمبی زهی و شیخ مراد بلیدئی و ملا آدم رند دگارانی که مورد تبعیض افراد کنفدراسیون قرار گرفته بودند با دعوت از خان کلات به کلات روانه شدند . محمد نصیر خان وجود سیاسی این کنفدراسیون را مهلک و وخیم برای آینده قبایل بلوچ مکران دانست ، زیرا اغلب اقوام از تبعیض طبقاتی رایج در آن وقت شکایت می کردند و به فکر نظام حکومتی جدید در مکران شد که به ریاست خان کلات و نیابت خاندان گیچکی و دخالت تبعیض شدگان از قوم بلیدئی و فرماندهی خاندان شمبی زھی باید صورت بگیرد . خان کلات به عمر خان وعده های غنیم داد اما در عین حال او را مجبور به تبدیل مذهب از ذگری به اهل سنت کرد . سرانجام محمد نصیر خان بدین ترتیب برای ازالت این کنفدراسیون جنگ داخلی در مکران شروع کرد . مقاومت افراد کنفدراسیون نیز نقش به سزایی برای استمرار حکومت آن ها شد اما به دلیل نفاذ ذخایر و انقلاب اغلب مردم بر حکومت وقت شیخ بلار و شیخ قاسم خان بوسعیدی (بلیدئی) مجبور به مذاکره شدند. در این مذاکره شیخ قاسم از حکومت خود در بولیده و پنجگور و برخی اراضی ممتد تا قلعه سیب سوران را برای دودمان گیچکی تنازل کرد . شیخ قاسم خان ثانی همراه خاندان رند دگارانی و میر زنگی بن میر ملوک بوسعیدی و ملک نصر الدین که نیز از این مذاکره نا راض بودند به تربت و پنجگور لشکر کشیدند و آنجا را به طور موقت از دست دودمان گیچکی در آوردند . سپس به طور فجیعانه دست به انتقام زدند و اغلب خائنین و افراد خاندان گیچکی از جمله عمر خان را قتل عام نمودند . محمد نصیر خان همراه اخوند محمد صاحب نیز روانه مکران شد و توانست طی چند هفته نبردهای پشت سر هم قلعه میری تربت را به تصرف خود در آورد ، شیخ قاسم نیز به گوادر عقب نشینی کرد و از آنجا به عمان و پناهنده سلطان بن احمد البوسعیدی شد . که در نتیجه میان او و محمد نصیر خان با واسطه سلطان عمان صلح ایجاد شد . سرانجام با تصرف شیخ بهائی بر تربت هنوز محدوده مکران تحت تصرف کامل او نبوده زیرا هنوز مناطق تحت حکم خاندان رند دگارانی در مند و بلو تا ناحیه درواست جاه موجود بود ، با گذر از سلسله جنگ های طولانی برای استقلال مکران و جنگ های داخلی در بین رندان دگارانی فرزند آخرین حاکم منطقه کلگ موسوم به میر پردل هان بن میر رحمت که مرگ را بهتر از حکم غریبه بر سر خاندانش دانست منطقه کلگ و کایی ، هوشاپ کولواه ، را به طور جمعی ویران کرد وبا آتش سوزاند تا مبادا اقوام دیگری در این مکان سکونت کنند و سپس همراه مجموعه ای از ساکنین منطقه که از دو خاندان کنفدراسیون تشکیل داده بودند به آبادی جدش درواست جاه که امروزه متشکل از دو مکان هیدوچ و زیارت (هیدوچ) رحلت کرد و آخرین مقر حکم خاندان رند دگارانی از شاخه های ملازهی هیدوچ ، اسکآنی هیدوچ و زیارت ، بلوچ زهی را در آنجا تشکیل کرد و میر بدر الدین. نیز آخرین مقر حکومت بوسعیدی ها را در قصرقند و راسک ایجاد نمود . گیچکی ها مدتی تحت حکم خان کلات بودند و در مستقبل بر آن ها شورش اعلام نمودند . و درعقیده خانات کلات مکران همیشه برایشان مکانی مشؤوم بود . اواخر دوران نوری محمد نصیر خان.مدتی بعد سیک های ھندی ارتشی تشکیل داده بودند که به مناطق غربی مسلمان نشین حکومت گورکانیان حمله کردند و توانستند لاهور را به تصرف خود در آوردند و ظلم و ستم زیادی به مسلمانان منطقه روا داشتند . احمد شاه درانی نیز برای یاری مسلمانان آن منطقه اعلام جهاد کرد و از خان کلات خواست تا به او ملحق شود . محمد نصیر خان با بیش از پنج هزار نیرو از قبایل بلوچ زبان تابع او ولشکریان افغان راهی جنگ با سیک ها شدند . محمد نصیر خان در جنگ که نیز از شیوه مبارزه سیک ها در نبرد ها نمیدانست در اولین روز به شدت مورد جراحت قرار گرفت . احمد شاه ابدالی نیز در همان شب سرداران سپاه را جمع نمود و از شیوه جنگ سیک ها اگاه ساخت سرانجام با نبردهای متوالی محمد نصیر خان که نیز به شدت خسته شده بود دو نفر از فرماندهانش به نام منگو خان و محمدحسن خان با تفنگ های سر پر به جان سیک ها افتادند و موجب دمار شدیدی بهشان هم شدند . که شاعر در وصفشان می گوید در این جنگ نیز فرزندان او محمد رحیم خان و محمد مصطفی خان مقتول گشتند سرانجام نیروهای سیک توانستند عقب نشینی کنند واحمدشاه توانست بر آنها غلبه کند . محمد نصیر خان نیز دومین حاکم پس از حاکمان مکران شروع به جمع کردن اموال زکات شد وقوانین و مقررات جدید در مناطق تحت حکم او مقرر ساخت . او نیز برای یک مسمی داشتن مناطق تحت حکم او اعم از کلات ، خضدار وآواران و خاران و … از مسمی جدید به نام بلوچستان که از زمان نادریه رواج گرفت استفاده کرد . و نهایتاً در سال ۱۷۹۴ وفات نمود .حاکمان کلات.امیربهرام خان احمد زهی (فرزند میرحاجی ولد امیرمحبت خان احمد زهی بیگلربیگی)منبع.۴. تاریخ بلوچستان نوشته رائی بهادر لاله هتورام چاپ کویٹه