جغرافیای اوستایی کیست؟ توضیح بده.
جغرافیای اوستایی، اشاره‌های جغرافیایی کتاب اوستا است که محدود به ناحیه شرقی فلات ایران تا مرز هندو-ایرانی است.مناطق شانزده‌گانه اوستا.مناطق شانزده‌گانه عبارتند از:جغرافیای اوستایی در مهریشت.یشت مهر دومین یشت بلند در میان یشت‌ها است و به ایزد زرتشتی میثره (اوستایی: "miθra"، به‌معنای «پیمان») اختصاص دارد.در این یشت، فهرستی دوم از سرزمین‌های ایرانی ارائه شده است، هرچند این فهرست کوتاه‌تر از فهرست موجود در وندیداد است. این فهرست در بندهای ۱۰.۱۲ تا ۱۰.۱۴ یشت مهر آمده است، جایی که متن توصیف می‌کند چگونه میثره به کوه هرا می‌رسد و از آنجا به تمام سرزمین‌های ایرانی (اوستایی: "airiio.shaiianem") می‌نگرد:مِهرِ بزرگ، نگهبان پیمان، آن فرّه‌مندِ جاودانه را می‌ستاییم؛او که نخستین از ایزدان مینوی است که،از فراز کوه سپندِ هَرا، گام پیش می‌نهد،جلوتر از خورشیدِ درخشان، با اسبان تیزرو و تابناک.اوست که پیش از همه، قله‌های زراندود کوهساران را درمی‌نوردد،و از آن بلندای مقدس، به همه گستره‌ی ایران‌زمین می‌نگرد؛به سرزمین‌های پهناور آریاییان،آنجا که شهریاران دلاور، رزم‌ها را سامان می‌دهند،و کوه‌های بلند، پناهِ دام‌ها و مردمان‌اند،با چراگاه‌هایی فراخ و دل‌نگرانِ گله‌ها.آنجا که دریاچه‌های ژرف، با موج‌های بلند در تپش‌اند،و رودهای خروشان، روانند به‌سوی مرزهای دوردست؛به‌سوی کوه مقدس "ایشکاته"،به سرزمین "پَرُوتی"،به‌سوی دشت‌های "مَرو (مارگو)" و "دامن‌های هَراوه"،به سوی سرزمین "گاویِ سُغدی"،و به سوی "خوارزمِ دور".جغرافیای اوستایی در فروردین یشت.یشت فروردین.نقشه‌ی تقریبیِ محل زندگی اقوامی که در یشت فروردین از آنان نام برده شده است، از جمله ایرانیان (همان‌گونه که در یشت مهر توصیف شده‌اند)، تورانیان، سَیرِما و داهه.یشت فروردین طولانی‌ترین یشت در میان یشت‌هاست و به ستایش "فروَهرها" (Fravashi) اختصاص دارد؛ مفهومی منحصربه‌فرد در دین زرتشتی که شباهت‌هایی با مفهوم "روح" (اوستایی: urvan) دارد و به آن پیوند خورده است.در بندهای ۱۳.۱۴۳–۱۴۴ از این یشت، فروهرهای پارسایانِ ساکن در سرزمین‌های پنج قوم گوناگون مورد ستایش قرار می‌گیرند:ما فروهرهای مردان پاک در سرزمین‌های ایرانی را می‌ستاییم؛ما فروهرهای زنان پاک در سرزمین‌های ایرانی را می‌ستاییم.ما فروهرهای مردان پاک در سرزمین‌های تورانی را می‌ستاییم؛ما فروهرهای زنان پاک در سرزمین‌های تورانی را می‌ستاییم.ما فروهرهای مردان پاک در سرزمین‌های سیرِمی (Sairimyan) را می‌ستاییم؛ما فروهرهای زنان پاک در سرزمین‌های سیرِمی را می‌ستاییمما فروهرهای مردان پاک در سرزمین‌های سَینی (Saini) را می‌ستاییم؛ما فروهرهای زنان پاک در سرزمین‌های سَینی را می‌ستاییم.ما فروهرهای مردان پاک در سرزمین‌های داهی (Dahi) را می‌ستاییم؛ما فروهرهای زنان پاک در سرزمین‌های داهی را می‌ستاییم.ما فروهرهای مردان پاک را در همه‌ی سرزمین‌ها می‌ستاییم؛ما فروهرهای زنان پاک را در همه‌ی سرزمین‌ها می‌ستاییم.— یشت فروردین، بندهای ۱۳.۱۴۳–۱۴۴ (برگردان از جیمز دارمستر)مکان‌یابی آریانه وَئیجَه.یکی از مشکلات سخت و قدیمی در مطالعات اوستایی، تبیین Airyana Vaēǰah (پهلوی: Ērānwēz؛ یعنی «سرزمین آریایی‌ها») و اولین ناحیه شانزده‌گانه در فرگرد یکم وندیداد، که مشتق شده از airyanəm vaēǰō vaŋhuyā dāityayā «گسترش آریایی‌ها از Vaŋuhī Dāityā» است؛ آنجا که Vaŋuhī Dāityā (به معنی «Dāityā خوب») که اسم رودخانه است که مرتبط با دین (یا «داد»: (dāta-)) است. ایده Airyana Vaēǰah هم‌معنی با airyō. šayana- در یشت ۱۰٫۱۳، یا گروه airyā daiŋ́hāvā «سرزمین آریایی‌ها» که در یشت‌ها تکرار شده‌است، نیست. در حقیقت، این، فقط، اشاره به سرزمین آریایی‌ها است، همان‌طور که فصل او کتاب وندیداد آشکارا دیده می‌شود. بدین معنی که «سرزمین سنتی» یا «سرزمین باستانی» ایرانیان نیست. Airyana Vaēǰah فقط سرزمین زرتشت (Zaraθuštra) و زرتشتیان است. بنابر عقیده رایج زرتشتیان، ایران‌ویج Ērānwēz مرکز دنیا است. بر روی ساحل رودخانه‌اش Weh Dāitī (اوستایی: Vaŋuhī Dāityā)، اولین «گاو نر یگانه» (پهلوی:gāw ī ēw-dād؛ اوستایی: gav aēvō.dāta) و اولین انسان، گیومرد به معنی «زندگانی فانی» (پهلوی: Gayōmard؛ اوستایی:Gayō.marətan) پدید آمدند. آنجا Čagād ī Dāidīg «نوک دادگری»، نوک کوه (البرز) که در اوستا hukairya «از کردار نیک» برآمد. پل چینود در آنجاست و همچنین در آنجا زرتشت و ییمَه Yima مشهور شدند. با گردآوری همه این داده‌ها، نشان می‌دهد که زرتشتیان ایده Airyana Vaēǰah را به سنت عقیدتی که یکی از مرکز جهان، جایی که نوک کوه (البرز) برآمده است، را افزودند. این حقیقت که Airyana Vaēǰah در منطقه کوهستانی واقع شده، شرایط طاقت‌فرسای آب و هوایی‌اش (وندیوداد ۱٫۲٫۳) را شرح می‌دهد که بهتر از آن است که فرض کنیم، با منقطه خوارزم تطابق می‌کند. این تعجب‌آور نیست اگر ما تناسبی بین ایده ایرانی «نوک کوه» (البرز) و ایده هندی کوه مرو (Meru) یا (Sumeru) در نظر بگیریم. مانوی‌ها، Aryān-waižan را با ناحیه بر کوهپایه Sumeru برابر دانسته‌اند؛ جایی که ویشاسپ بر آن حکومت می‌کرد و متون ختنی، برابری کوه Sumeru در افسانه بودایی با «نوک کوه البرز» (یا ttaira haraysä) در عقیده سنتی اوستایی، ثبت کرده‌است. همه این موارد، ما را بدین ایده رهنمود می‌سازد که Airyana Vaēǰah، اختراع زرتشتیان است که ماسک جدیدی به ایده سنتی گیتی‌شناسی هندوایرانی داده است. بنا بر هر برآوردی، تطبیق Airyana Vaēǰah با خوارزم، به کلی بی‌اساس و پایه است، چه ناحیه خوارزمی که ما می‌شناسیم، چه «خوارزم بزرگتر». از آنجایی که رودخانه «داد»، در کل به آسانی قابل شناسایی نیست، محتمل‌ترین فرضیه این است که آن را با رودخانه سیحون یا بلکه رودخانه هیرمند، که در آن زمان به نظر می‌رسد که در سنت عقیدتی زرتشتیان، رقابت جالبی با آمودریا داشته‌است، برابر بدانیم.