جنگ‌های اشکانیان و سلوکیان کیست؟ توضیح بده.
جنگ‌های اشکانیان و سلوکیان مجموعه‌ای از درگیری‌ها بین سلوکیان و اشکانیان بود که به اخراج سلوکیان از فلات ایران و مناطق پیرامون آن منجر شد. این جنگ‌ها ناشی از مهاجرت انبوه کوچ نشینان ایرانی و مردم کوچ‌نشین پرنی به پارت بود، که به بنیان‌گذاری دولت اشکانی منجر شد.پیش‌زمینه.در سال ۳۲۳ پ.م. امپراتوری سلوکی توسط سلوکوس یکم، از ژنرال‌های اسکندر مقدونی، تأسیس شد. دولت سلوکی که از سرزمین شام تا رود سند امتداد داشت و بخش اعظم قلمرو اسکندر را در بر می‌گرفت، قدرتمندترین پادشاهی در میان دودمان‌های هلنی بود که پس از مرگ اسکندر شکل گرفتند. با این حال، سلوکیان به سرعت برای حفظ این قلمرو گسترده به مشکل برخوردند و درگیر جنگ‌های مداوم با دیگر دولت‌های هلنی در غرب و ناآرامی در میان مردمان ایرانی در شرق شدند.سلوکیان که درگیر جنگ با حملهٔ سلت‌ها در آسیای کوچک در غرب و هرج‌ومرج سومین جنگ سوری در حدود سال ۲۴۵ پ.م. بودند، از موقعیت غافل شدند، سپس دیودوت و آندراگوراس که فرمانداران سلوکی در استان‌های شرقی باختر و پارت، اعلام استقلال کرده و دولت‌هایی جدید را پدیدآورند. با این حال، در حدود ۲۳۸ پ.م. پرنی‌ها به رهبری ارشک یکم، به قلمرو آندراگوراس حمله کرده و او را شکست دادند، تا اینکه سرزمین پارت بدست پرنی‌ها افتاد.نخستین حملهٔ پرنی‌ها به مرگیانا.در دههٔ ۲۸۰ پ.م. پرنی‌ها برای گسترش قدرت منطقه‌ای خود تلاش کردند تا به یکی از استان‌های سلوکیان بنام مرگیانا حمله کنند. سلوکیان به سرعت ، ساتراپ باختر و سغدیانا را برای خنثی کردن تهدید پرنی‌ها اعزام کردند. دموداماس لشکرکشی خود را آغاز کرد و پرنی‌ها را در مرگیانا شکست داد. او موفق شد حکومت سلوکیان را در منطقه بازگرداند. توانایی نظامی پرنی‌ها در نتیجهٔ انتقام‌جویی و پیروزی سلوکیان تضعیف شد. با این حال، پس از اینکه دموداماس یکپارچگی سرزمینی سلوکیان را در آسیای مرکزی بازگرداند، ناگهان به لشکرکشی خود پایان داد و در خنثی‌سازی کامل تهدید پرنی ناکام ماند.دومین حملهٔ پرنی‌ها به مرگیانا.پرنی‌ها در نتیجهٔ لشکرکشی موفقیت‌آمیز برای چند دهه از نظر نظامی ناتوان شده بودند. ارشک یکم در سال ۲۴۸ پ.م. پادشاه پرنی‌ها شد و آن‌ها را در سال ۲۴۶ پ.م. در لشکرکشی دوم علیه استان مرگیانا رهبری کرد. این بار نیز یک ساتراپ سلوکی، یعنی دیودوت یکم، برای دفع این حمله فرستاده شد. دیودوت توانست ارشک را عقب براند و مرگیانا را ایمن کند. با وجود این پیروزی، سلوکیان بار دیگر در خنثی‌سازی کامل تهدید پرنی‌ها ناکام ماندند.تصرف پارت توسط پرنی‌ها.در سال ۲۴۷ پ.م. آندراگوراس، فرماندار سلوکی استان پارت، شورش کرد و اعلام استقلال نمود. در اوایل دههٔ ۲۳۰ پ.م. ارشک که پس از شکست خود در مرگیانا، توانایی خود را بازیابی کرده بود، در سال ۲۳۸ پ.م. به پارشاهی پارت حمله کرد. ارشک توانست آندراگوراس را شکست داده و او را بکشد. در نتیجه این اتفاق او "پادشاهی اشکانی" را در قلمرو سرزمین پارت تشکیل داد. با شکست آندراگوراس، اشراف پارت با پرنی‌ها متحد شدند تا پادشاهی‌ای را ایجاد کنند که برای گسترش و تبدیل به یک شاهنشاهی موقعیت خوبی داشت. تقریباً در همان زمان، ارشک به هیرکانی حمله کرد. او با موفقیت آن را تصرف و به پادشاهی خود ضمیمه کرد. در نتیجه پرنی‌ها شروع به ادغام در جامعهٔ پارت کردند، زبان پارتی و نام مردم محلی را پذیرفتند و به این ترتیب به جزئی از جامعه سرزمین پارت تبدیل شدند.لشکرکشی سلوکوس دوم.ارشک یکم در تأسیس پادشاهی در پارت موفق شده بود. با این حال، اشکانیان هنوز منابع محدودی داشتند و می‌توانستند انتظار یک انتقام‌جویی قریب‌الوقوع از سوی سلوکیان را داشته باشند. ارشک که این را می‌دانست، شروع به جمع‌آوری سرباز و گسترش قلمرو خود کرد. با فروپاشی استان‌های شرقی سلوکیان، سلوکیان یک لشکرکشی برای بازپس‌گیری منطقه، امن کردن مرزهای شرقی و بازیابی اعتبارشان را به شدت لازم می‌دیدند. سلوکوس دوم پس از مرگ پدرش، آنتیوخوس دوم، در سال ۲۴۶ پ.م. به عنوان جانشین او به حاکم امپراتوری شد، اما به دلیل جنگ داخلی مداوم با برادرش، آنتیوخوس هیراکس، در غرب، نتوانست به تهدید اشکانیان پاسخ دهد.سرانجام، دو برادر در سال ۲۳۶ پ.م. به آتش‌بس رسیدند و سلوکوس توانست در سال ۲۳۵ پ.م. یک لشکرکشی علیه اشکانیان را آغاز کند. سلوکوس لشکرکشی خود را با رسیدگی به امور در بابل و ماد آغاز کرد و سپس به سمت پارت لشکر کشید. هنگامی که سلوکوس سرانجام به پارت رسید، ارشک در یک عقب‌نشینی استراتژیک و حساب‌شده در مقابل ارتش سلوکی به آسیای مرکزی عقب‌نشینی کرد. عقب‌نشینی ارشک یک عقب‌نشینی یا فرار بی‌نظم نبود، بلکه بخشی از یک استراتژی از پیش تعیین‌شده برای ایجاد اعتماد به نفس بیش از حد و سهل‌انگاری در سلوکوس بود. ارشک همچنان بر اوضاع مسلط بود. اندکی پس از عقب‌نشینی آن‌ها، اشکانیان یک شکست بزرگ به ارتش سلوکی وارد کردند و احتمالاً حتی سلوکوس را نیز اسیر کردند. به هر حال، سلوکیان به شدت شکست خوردند، همان‌طور که توسط ژوستین ثبت شده است:آمیانوس مارسلینوس نیز به همین ترتیب توضیح می‌دهد:چه سلوکوس اسیر شده باشد و چه نه، او سرانجام توانست به غرب بازگردد و جنگ داخلی علیه آنتیوخوس هیراکس را از سر بگیرد. به نظر می‌رسد که سلوکوس مجبور شد با ارشک یکم موافقت کند و پارت را به حال خود بگذارد. با وجود پیروزی اخیرشان، کنترل اشکانیان همچنان شکننده باقی ماند.لشکرکشی آنتیوخوس سوم.لشکرکشی سلوکوس دوم با شکست نهایی سلوکیان به پایان رسیده بود، اما پادشاهان بعدی سلوکی جاه‌طلبی‌هایی برای بازگرداندن هژمونی خود در شرق داشتند. آنتیوخوس سوم پس از مرگ پدرش، سلوکوس دوم، در سال ۲۲۵ پ.م. و ترور برادرش، سلوکوس سوم، در سال ۲۲۲ پ.م. پادشاه امپراتوری سلوکی شد. آنتیوخوس در سال‌های اولیهٔ سلطنت خود با چندین چالش روبرو بود. او با چالش سرکوب شورش فرماندار قدرتمند استان ماد که مولون نام داشت با بطلمیوس چهارم در چهارمین جنگ سوری روبرو بود. پس از حل و فصل امور در غرب، آنتیوخوس شروع به آماده‌سازی برای یک لشکرکشی به شرق امپراتوری خود، با هدف برای بازپس‌گیری دولت‌های تازه استقلال یافته پارت و باختر کرد. دلایل شخصی و ژئوپلیتیکی متعددی برای لشکرکشی شرقی آنتیوخوس وجود داشت، به ویژه تنبیه اشکانیان و باختریان، بازگرداندن هژمونی سلوکی در شرق، و انتقام پدرش، سلوکوس دوم. آنتیوخوس یک سال را در بابل به سازماندهی ارتش و تدارکات خود گذراند. آنتیوخوس ارتشی متشکل از ۷۰٬۰۰۰ نفر را جمع‌آوری کرد، سپس در بهار سال ۲۰۹ پ.م. به راه افتاد و شروع به لشکرکشی کرد. تا سال ۲۱۰ پ.م. سلوکیان وارد ماد شدند و ۴۰۰۰ تالان طلا و نقره را از معبد آناهیتا در هگمتانه برای تأمین مالی لشکرکشی خود غارت کردند. پیش از حمله به پارت، آنتیوخوس امور را در بخش‌های دیگر امپراتوری، از جمله در استان‌های ارمنستان، آتروپاتن، الیمائی و پارس را به قلمرو سلوکیان بازگرداند.وضعیت در پارت.در زمان حملهٔ آنتیوخوس سوم، ارشک یکم مرده بود و تاج و تخت به پسرش، تیرداد یکم، رسیده بود. با این حال، او فاقد هوش سیاسی و نظامی پدرش بود. تیرداد یک ضعف نظامی فوق‌العاده داشت و از همان آغاز حملهٔ سلوکیان، اهداف آن‌ها را اشتباه محاسبه و قضاوت کرد. تیرداد به اشتباهات استراتژیک ادامه داد که منجر به شکست نهایی او شد.لشکرکشی علیه پارت.حمله به پارت با مانور آنتیوخوس سوم در اطراف تیرداد یکم با عبور از یک بیابان در غرب پارت در مجاورت مناطق و قومس آغاز شد، جایی که تیرداد ارتش خود را مستقر کرده بود و به اشتباه گمان می‌کرد که ارتش سلوکی از آنجا حمله خواهد کرد. هنگامی که تیرداد به این اشتباه پی برد، تلاش کرد آن را با فرستادن دسته‌هایی از ارتش خود برای تخریب چاه‌های آب در منطقه اصلاح کند تا ارتش عظیم سلوکی را زمین گیر کند. آنتیوخوس در پاسخ، ژنرالی به نام نیکومدس را با نیرویی متشکل از ۱۰۰۰ سواره‌نظام برای تأمین امنیت چاه‌ها فرستاد. واحدهای اشکانی فاقد قدرت لازم برای مبارزه مناسب با نیروی سلوکی تحت فرمان نیکومدس بودند و بنابراین یک عقب‌نشینی ساختگی را اجرا کردند تا نیکومدس را به تعقیب به سمت ارتش اصلی اشکانی بکشانند، جایی که می‌توانستند با آن مقابله کنند. نیکومدس از افتادن در دام خودداری کرد و دسته‌های اشکانی را تعقیب نکرد و با موفقیت چاه‌ها را ایمن کرد و اشکانیان را دور راند. این یک اشتباه بزرگ دیگر از سوی تیرداد بود. تیرداد تعداد بسیار کمی از افراد را برای تخریب چاه‌ها فرستاده بود و بیش از حد دور شده بود تا از واحدهای خود در هنگام نیاز پشتیبانی کند. تیرداد تصمیم گرفت پایتخت خود، شهر صددروازه را رها کند و به کوه‌های هیرکانی عقب‌نشینی کند، زیرا او تشخیص داد که ارتشش قادر به رقابت با ارتش عظیم سلوکی نیست. آنتیوخوس انتظار داشت در یک نبرد متعارف در صددروازه با تیرداد روبرو شود و تعجب کرد که چرا تیرداد آن را رها کرده است. عقب‌نشینی غیرمنتظرهٔ تیرداد، وضعیت را برای آنتیوخوس پیچیده کرد، که امیدوار بود به امور اشکانیان رسیدگی کند و به سمت باختر لشکرکشی کند.تیرداد امیدوار بود که ابتکار عمل را به دست بگیرد و ارتش سلوکی را در منطقهٔ کوهستانی هیرکانی غافلگیر کند. متأسفانه برای اشکانیان، زمین ناهموار مزایای سنتی یک ارتش اشکانی، یعنی تحرک و سرعت را از بین برد. ارتش اشکانی مجبور شد از اسب‌ها پیاده شده و به عنوان پیاده‌نظام عمل کند. آنتیوخوس وقت را تلف نکرد و با عبور از البرز به هیرکانی، به تعقیب ارتش اشکانی پرداخت. ارتش سلوکی توسط موانعی که اشکانیان ایجاد کرده بودند، زمین گیر شد. آنتیوخوس مجبور شد ارتش خود را به چندین گروه بزرگ تقسیم کند تا از زمین‌های ناهموار عبور کند، که این امر فالانژها و تدارکات او را به ویژه آسیب‌پذیر کرد. تیرداد فرصتی برای جبران اشتباهات قبلی خود دید و با ضربه زدن به ارتش سلوکی در حالی که آسیب‌پذیر بود، شروع به آزار و اذیت ارتش سلوکی کرد. آنتیوخوس تصمیم گرفت ارتش خود را با گروه‌هایی از واحدهای سبک‌اسلحه و متحرک پوشش دهد تا از آن در برابر حملات اشکانیان محافظت کند. با وجود قرار گرفتن در کمین‌گاه‌ها، واحدهای جداافتاده اشکانی توسط دسته‌های سبک‌اسلحهٔ سلوکی بیرون رانده شدند. این نشان‌دهندهٔ شکست دیگری از سوی تیرداد است. تیرداد با مشاهدهٔ بی‌اثر بودن سربازانش در درگیری‌های کوهستانی، تصمیم گرفت ارتش خود را عقب بکشد و در قلهٔ یک گردنهٔ کوهستانی دوباره سازماندهی شود.نبرد کوه لابوس.تیرداد یکم تصمیم گرفت در کوه لابوس موضع بگیرد، زیرا زمین به او اجازه می‌داد از سواره‌نظام خود استفاده کند. ارتش اشکانی و سلوکی با هم روبرو شدند و برای یک روز کامل جنگیدند. هدف تیرداد این بود که فالانژ سلوکی را از بدنهٔ اصلی ارتش سلوکی جدا کند تا بتواند آن را از بین ببرد و سپس دیگر قطعات ارتش سلوکی را شکست دهد. با این حال، آنتیوخوس سوم مانع از تعقیب اشکانیان توسط افرادش شد، که تاکتیک‌های تهاجمی بزن‌دررو را در طول نبرد به کار می‌گرفتند به این امید که فالانژ را به تعقیب وادارند. در نهایت، سواره‌نظام اشکانی نتوانست فالانژ سلوکی را بشکند، و فالانژ نیز نتوانست پیشروی کند، که خود را در یک وضعیت آسیب‌پذیر قرار داد که اشکانیان می‌توانستند از آن بهره‌برداری کنند و یک بن‌بست ایجاد کردند. شب پس از نبرد، دسته‌هایی از ارتش سلوکی ارتش اشکانی را از جناحین مورد حمله قرار دادند و باعث شدند اشکانیان بیشتر عقب‌نشینی کنند. پس از این پیروزی، آنتیوخوس لشکرکشی خود را از سر گرفت و شهر بی‌دفاع تامبراکس را که حاوی یک کاخ سلطنتی بود، تصرف کرد.محاصرهٔ سیرینکس.تیرداد یکم تا کنون در متوقف کردن لشکرکشی سلوکیان ناکام مانده بود، بنابراین تصمیم گرفت استراتژی خود را به دفاع تغییر دهد. سیرینکس یک شهر به شدت مستحکم بود که سه خندق، شش دیوار چوبی و یک ارگ قوی داشت. تیرداد بخشی از ارتش باقی‌ماندهٔ خود را برای دفاع در شهر مستقر کرد، اما خودش در شهر نبود. آنتیوخوس شهر را محاصره کرد و حملات از روبرو و همچنین تلاش‌های تونل‌زنی را آغاز کرد. اشکانیان به شدت جنگیدند و تونل‌های متقابل حفر کردند. با این حال، تمام نیروی مهندسان سلوکی سرانجام توانستند بر اشکانیان غلبه کنند. محاصره احتمالاً هفته‌ها به طول انجامید. اشکانیان دیوانه‌وار و سخت جنگیدند تا اینکه دیوار داخلی شروع به فروریختن کرد. سربازان باقی‌ماندهٔ اشکانی تلاش کردند یک فرار از محاصره را انجام دهند، اما نیروی کافی برای موفقیت نداشتند. با فروریختن دفاع و ویران شدن شهر، سربازان اشکانی شروع به آماده‌سازی برای یک حملهٔ نهایی به خطوط محاصرهٔ سلوکی کردند. سربازان اشکانی می‌ترسیدند که یونانیان داخل شهر به آن‌ها خیانت کنند، و بنابراین کل جمعیت یونانی شهر را قتل‌عام کردند. اشکانیان همچنین هر چیز باارزشی را از شهر با خود بردند. این نشان می‌دهد که اشکانیان برای لشکرکشی پول کمی داشتند. تلاش برای فرار از محاصره شکست خورد و آنتیوخوس پس از یک حملهٔ نهایی شهر را تصرف کرد و اشکانیان را مجبور به تسلیم نمود.پس از جنگ فاجعه‌بار در هیرکانی و محاصرهٔ سیرینکس، ارتش اشکانی خسته شده بود. در طول محاصرهٔ سیرینکس، تیرداد در میدان فعال ماند، اما به شهر مهم نسا در ترکمنستان امروزی عقب‌نشینی کرد تا برای محاصرهٔ دیگری آماده شود. لشکرکشی طولانی‌مدت و جنگ سخت، آنتیوخوس سوم را تشویق کرده بود که به جنگ با پارت پایان دهد. به جای درگیر شدن در یک محاصرهٔ دیگر و برکناری تیرداد از قدرت، آنتیوخوس تصمیم گرفت با او به صورت دیپلماتیک به توافق برسد. در سال ۲۰۸ پ.م. تیرداد رسماً سلطهٔ سلوکیان را پذیرفت و به یک متحد دست‌نشاندهٔ آنتیوخوس تبدیل شد. آنتیوخوس تمام پارت در جنوب رشته‌کوه کپه‌داغ امروزی را ضمیمه کرد و یک پادشاهی کوچک برای تیرداد باقی گذاشت. تیرداد همچنین از ضرب سکه منع شد و احتمالاً مجبور بود ارتش سلوکی را با سربازان اشکانی تأمین کند. آنتیوخوس اشکانیان را برای مدتی خنثی کرده بود و به تمام اهداف لشکرکشی خود در پارت دست یافته بود.فعالیت‌های اشک دوم، پری‌یاپت، و فرهاد یکم.لشکرکشی آنتیوخوس سوم، پارت را ویران کرده و تیرداد یکم را به یک پادشاه دست‌نشاندهٔ ضعیف تبدیل کرده بود. قلمرو اشکانی در شمال شرقی ایران توسط آنتیوخوس ضمیمه شده بود، و اشکانیان را به شمالی‌ترین بخش پارت در ترکمنستان کنونی محدود کرده بود. اشکانیان علاوه بر اینکه بیشتر قلمرو خود را از دست داده بودند، ارتش آن‌ها نیز پس از شکست‌هایی که از دست سلوکیان متحمل شده بود، به شدت تضعیف شد و برای مدتی ناتوان بود. با این حال، با مرگ ناگهانی آنتیوخوس در سال ۱۸۷ پ.م. تیرداد از ضعف سلوکیان استفاده کرد و دوباره صددروازه را اشغال کرده، و شروع به ضرب سکه به نام خود کرد. در نتیجه بار دیگر استقلال پارت را بدست آورد.سلطنت فری‌یاپت.تیرداد یکم در سال ۱۸۱ پ.م. درگذشت و تاج و تخت به فری‌یاپت، برادرزاده تیرداد، رسید. در طول سلطنت پانزده سالهٔ خود، فری‌یاپت ارتش اشکانی را تقویت کرد و حملاتی را در مرز شرقی استان سلوکی ماد آغاز کرد.لشکرکشی‌های فرهاد یکم.فری‌یاپت در سال ۱۷۰ پ.م. درگذشت و پسر بزرگش، فرهاد یکم، پادشاه پارت شد. با وجود اینکه سلطنت او تنها سه سال به طول انجامید، فرهاد به‌طور قابل توجهی به پارت کمک کرد. فرهاد لشکرکشی خود را با فتح استان هیرکانی از سلوکیان و سپس سرکوب یک قبیلهٔ قدرتمند ایرانی کوچ‌نشین به نام آماردها آغاز کرد، که در منطقه‌ای از کوه‌های البرز در مرز "هیرکانی" در شرق و "ماد" در جنوب غربی سکونت داشتند. اشکانیان ممکن است به آن‌ها حمله کرده باشند تا هیرکانی را ایمن کنند و سرزمین‌های خود را در ایران گسترش دهند. به دلیل موقعیت آن‌ها، آماردها همچنین تهدیدی برای مسیرهای تجاری از پارت و هیرکانی به و هگمتانه بودند. پس از شکست آماردها، فرهاد کل دروازه‌های کاسپین را از سلوکیان گرفت. سپس فرهاد شهر خاراکس، در جنوب شرقی تهران کنونی را فتح کرد، که در آن تعداد زیادی از آماردها را اسکان داد. با تصرف دروازه‌های کاسپین و خاراکس، فرهاد یک پایگاه عملیاتی ایجاد کرد که جانشین او می‌توانست برای گسترش بیشتر از آن استفاده کند. در همین زمان، پادشاه سلوکی، آنتیوخوس چهارم، شورش مکابیان را سرکوب می‌کرد، اما گسترش سریع فرهاد توجه او را جلب کرده بود. از آنجایی که فلات ایران بی‌ثبات شده بود و استان سلوکی ماد توسط اشکانیان تهدید می‌شد، آنتیوخوس تصمیم گرفت نیمی از ارتش سلوکی را بردارد و استان‌های غربی خود را برای پیگیری یک لشکرکشی علیه اشکانیان ترک کند. قبل از اینکه آنتیوخوس به پارت برسد، فرهاد در سال ۱۶۵ پ.م. درگذشت و برادر کوچک‌ترش، مهرداد یکم، جانشین او شد. آنتیوخوس کار خود را با حمله به ارمنستان و تبدیل آن به یک دولت دست‌نشانده آغاز کرد، سپس به الیمائی رفت تا معبد الههٔ اینانا را برای تأمین مالی لشکرکشی خود غارت کند، اما توسط مردم محلی عقب رانده شد. آنتیوخوس سپس تلاش کرد منطقه‌ای در اطراف شهر سلطنتی قدیمی هخامنشیان، یعنی پارسه را غارت کند، اما دوباره توسط مردم محلی به عقب رانده شد. این سری از شکست‌ها لشکرکشی آنتیوخوس را از مسیر اصلی خارج کرد. کمی بعد، آنتیوخوس در زمانی بین ۲۰ نوامبر و ۱۸ دسامبر سال ۱۶۴ پ.م. در نزدیکی اصفهان کنونی، درگذشت.لشکرکشی‌های مهرداد یکم.گسترش ناگهانی قلمرو اشکانی توسط فرهاد یکم و مرگ آنتیوخوس چهارم تعادل قدرت در فلات ایران را تغییر داد، و با تهدید سلوکیان که به‌طور موقت خنثی شده بود، مهرداد یکم می‌توانست بر گسترش قدرت و قلمرو پارت تمرکز کند. پس از مرگ جانشین آنتیوخوس، آنتیوخوس پنجم، امپراتوری سلوکی وارد یک سری جنگ‌های داخلی ویرانگر شد، که به اشکانیان فرصت داد تا قلمرو خود را با فتح کل فلات ایران و فراتر از آن، به میان‌رودان، گسترش دهند.جنگ علیه یونانیان باختر.مهرداد سلطنت خود را با آغاز یک لشکرکشی موفقیت‌آمیز علیه پادشاهی یونانی باختر، که توسط اوکراتید یکم اداره می‌شد، در سال ۱۶۵ پ.م. آغاز کرد. مهرداد یونانیان باختر را شکست داد، آریانا، مرگیانا و غرب باختر را تا شهر باختر ضمیمه کرد و این پادشاهی را دست‌نشاندهٔ خود ساخت. با شکست و دست‌نشانده شدن یونانیان باختر، اشکانیان مرز شرقی خود را امن کردند و می‌توانستند بر تصرف استان سلوکی ماد تمرکز کنند. در این مرحله، اشکانیان پارت، هیرکانی، آریانا، مرگیانا و بخش قابل توجهی از باختر را کنترل می‌کردند. با منابع بیشتری که در اختیار داشت، مهرداد می‌توانست توجه خود را به غرب، به سمت امپراتوری سلوکی، معطوف کند.فتح ماد.لشکرکشی مهرداد یکم علیه یونانیان باختر با شورش استان‌های سلوکی پارس و الیمائی همزمان شد که این امر امپراتوری سلوکی را بیشتر بی‌ثبات و تضعیف کرد. مهرداد با امن کردن مرزهای شرقی خود، توانست توجه خود را به امپراتوری سلوکی، به ویژه استان ماد، که از زمان سلطنت سلف مهرداد، فرهاد یکم، هدفی برای گسترش اشکانیان بود، معطوف کند. فرهاد در امن کردن یک پایگاه عملیاتی برای فتح ماد با تصرف دروازه‌های کاسپین و شهر خاراکس موفق بود، که مهرداد می‌توانست از آن به نفع خود استفاده کند.در طول دههٔ ۱۶۰ پ.م. پادشاه سلوکی، دیمتریوس یکم، ژنرال‌هایی را در شرق مستقر کرد تا استان‌های شرقی را در برابر تجاوزات اشکانیان امن و محافظت کنند. این ژنرال‌ها توانستند حکومت سلوکیان را به ترتیب در پارس و الیمائی بازگردانند. خود دیمتریوس به دلیل شورش ساتراپ سلوکی تیمارخوس، مشکلات با رومیان در کاپادوکیه در سال ۱۵۹ پ.م. شورش پایتخت سلوکی، انطاکیه، و جنگ داخلی علیه الکساندر بالاس در سال ۱۵۲ پ.م. نتوانست به وضعیت خطرناک در حال جوشش در شرق رسیدگی کند.مهرداد حملهٔ خود به ماد را در سال ۱۵۵ پ.م. آغاز کرد. با این حال، با وجود عدم حضور دیمتریوس یکم، فتح ماد توسط اشکانیان به دلیل مقاومت سرسخت و مصمم ژنرال‌های سلوکی، کند و طاقت‌فرسا بود. لشکرکشی سرانجام به یک جنگ فرسایشی تبدیل شد که هر دو طرف پیشرفت کمی داشتند. مهرداد در طول لشکرکشی خود در ماد، او همچنین پادشاهی ماد آتروپاتن را فتح و دست‌نشانده خود کرد. در سال ۱۵۰ پ.م. دیمتریوس یکم در نبرد با الکساندر بالاس شکست خورد و کشته، و الکساندر بالاس پادشاه بعدی سلوکی شد. اگرچه الکساندر دیمتریوس را شکست داد، سلطنت او نیز درگیر امور غرب امپراتوری بود، و او نتوانست به اشکانیان که به استان سلوکی ماد حمله‌ور شده بودند پاسخ دهد. در سال ۱۴۷ پ.م. سرانجام استان سلوکی ماد به دست اشکانیان افتاد. در همان سال، پسر دیمتریوس یکم، دیمتریوس دوم، با ارتشی و با حمایت پادشاه مصر، بطلمیوس ششم، به سوریه رسید تا با حکومت الکساندر بالاس مقابله کند. در سال ۱۴۵ پ.م. الکساندر بالاس در نبرد توسط دیمتریوس و بطلمیوس شکست خورد، و مدت کوتاهی پس از آن ترور شد. بدین ترتیب حالا دیمتریوس دوم را پادشاه امپراتوری سلوکی شد. کنترل بر ماد و گردنه‌های زاگرس برای گسترش بیشتر اشکانیان به سمت غرب و جنوب ضروری بود. در نهایت ماد به یک مرکز قدرت و ثروت اشکانی تبدیل شد.فتح بابل.پس از فتح استان سلوکی ماد، مهرداد یکم برادرش باگاسیس را فرماندار این استان کرد. در سال ۱۴۵ پ.م. مهرداد برای رسیدگی به یک بحران جانشینی در پادشاهی یونانی باختر که یک دولت دست‌نشاندهٔ اشکانی بود، و همچنین سرکوب قبایل در جنوب شرقی ایران و جنوب غربی پاکستان امروزی، به شرق بازگشت. در همین حال، در پادشاهی سلوکی، ناآرامی‌های گسترده در سرزمین شام این پادشاهی را آسیب‌پذیر کرد. در سال ۱۴۵ پ.م. یک ژنرال سلوکی به نام دیودوت تروفون شورش کرد و تلاش کرد پسر الکساندر بالاس، که آنتیوخوس نام داشت را بر تخت سلوکی بنشاند. در نتیجه پادشاهی سلوکی وارد یک جنگ داخلی فلج‌کنندهٔ دیگر شد. تقریباً در همان زمان، پارس و الیمائی بار دیگر شورش کردند و دولت‌های مستقل خود را تشکیل دادند.در سال ۱۴۱ پ.م. مهرداد تصمیم گرفت به استان سلوکی، بابل، حمله کند. مهرداد با موفقیت بابل را بدون مقاومت زیادی فتح کرد و پیروزمندانه وارد بابل شد. بابل ثروت و اعتبار عظیمی را برای اشکانیان به ارمغان آورد و به عنوان یک مرکز قدرت برای اشکانیان و ساسانیان عمل کرد. در حالی که مهرداد رهبری پیشروی به میان‌رودان را بر عهده داشت، باگاسیس در همان زمان پارس را فتح کرد. اگرچه در این زمان مهرداد بخش‌های بزرگی از قلمرو سلوکی را فتح کرده بود، اما بازپس‌گیری این قلمروها توسط ارتش سلوکی کار ساده ای بود، اما برای اشکانیان به شدت دشوار و طاقت‌فرسا بود و موقعیت اشکانیان شکننده باقی ماند.جنگ با الیمائی.مهرداد یکم با وجود پیروزی‌اش، مجبور شد بابل را ترک کند و و به دلایل نامعلومی به سرعت به شرق بازگردد. در این زمان، الیمائی‌ها که ضعف اشکانیان را درک کرده بودند، از این فرصت استفاده کردند تا به بابل حمله کنند، در نتیجه آن منطقه را ویران کرده، و شهر را سوزاندند. مهرداد مجبور شد به غرب بازگردد تا به تجاوز ناگهانی الیمائی‌ها پاسخ دهد. او الیمائی‌ها را در نبرد به نحوه‌ای شکست داد تا توانایی‌های نظامی آن‌ها را برای چند سال تضعیف کند و پایتخت آن‌ها، شوش را تصرف کرد. وی در همان سال به شرق بازگشت. با وجود پیروزی مهرداد، الیمائی‌ها تا سال ۱۳۲ پ.م. به مقاومت در برابر اشکانیان ادامه دادند.جنگ با دیمتریوس دوم.با وجود اینکه دیمتریوس دوم درگیر یک جنگ داخلی با دیودوت تروفون بود، به اندازهٔ کافی احساس اعتماد به نفس داشت تا جنگی را علیه اشکانیان دنبال کند. تروفون تقریباً کل ارتش خود را در نزدیکی عکا به دلیل آب و هوای بد از دست داده بود، که موقعیت او را بسیار ضعیف‌تر کرد. علاوه بر این، تروفون آنتیوخوس ششم را اعدام کرد و خود را پادشاه اعلام کرد، که این یک اشتباه بزرگ بود. با وجود شکست‌های تروفون، دیمتریوس در موقعیتی نبود که او را به‌طور کامل از قدرت برکنار کند. در سال ۱۴۰ پ.م. دیمتریوس تصمیم گرفت برای پیشبرد جایگاه خود و بازپس‌گیری میان‌رودان، که منبع مهمی از درآمد برای او بود، با اشکانیان وارد جنگ شود. حکومت ناپایدار اشکانیان در بابل همراه با حملهٔ الیمائی‌ها به منطقه، قدرت اشکانیان را به اندازهٔ کافی پایین آورد و دیمتریوس مطمئن بود که لشکرکشی او به شرق موفق خواهد بود به نحوه‌ای که او قادر خواهد بود بابل و ماد را به سرعت بازپس گیرد. علاوه بر این، یک لشکرکشی پیروزمندانه به او مشروعیت لازم به عنوان پادشاه اصلی سلوکیان را می‌داد تا بدین طریق نیروی مورد نیاز در سوریه برای ادامهٔ جنگ داخلی جذب کند و این مسئله اعتبار، ثروت و منابع او را به شدت افزایش می‌داد.در سال ۱۳۹ پ.م. در حالی که مهرداد یکم هنوز در شرق بود، دیمتریوس دوم به بابل حمله کرد. باگاسیس مسئول دفاع از منطقه بود در حالی که منتظر کمک مهرداد بود. باگاسیس، با نیروی بسیار کوچک‌تری، به‌طور مداوم ارتش سلوکی را مورد آزار و اذیت قرار می‌داد تا دیمتریوس را به اشتباه در حین پیشروی عمیق‌تر به بابل وادار کند. باگاسیس با درگیری و اجتناب از نبردهای میدانی، سلوکیان را برای یک سال کامل با موفقیت متوقف کرد. در این مدت، باگاسیس عمداً کاری می‌کرد که به نظر می‌رسید در حال از دست دادن درگیری‌ها است تا در دیمتریوس سهل‌انگاری و اعتماد به نفس بیش از حد ایجاد کند. در همین حال، مهرداد با ارتش اصلی اشکانی در حال لشکرکشی از به ماد بود در حالی که باگاسیس به آرامی دیمتریوس را عمق به بابل می‌کشاند. در تابستان سال ۱۳۸ پ.م. مهرداد ناگهان به بابل رسید و دیمتریوس را غافلگیر کرد. دو نیرو به نبرد پرداختند که در آن ارتش سلوکی نابود شد. دیمتریوس تلاش کرد از بابل فرار کند اما توسط اشکانیان دستگیر شد.اسارت دیمتریوس توسط اشکانیان یک موهبت بزرگ برای اعتبار دودمان اشکانی بود در حالی که یک ضربهٔ ویرانگر به نفوذ، قدرت و اعتبار سلوکیان بود. مهرداد شروع به گرداندن دیمتریوس از شهری به شهر دیگر می‌کرد، تا پیروزی خود را بر سلوکیان و به عنوان نمادی از قدرت خود نشان دهد. اشکانیان با دیمتریوس با احترام برخورد کردند، حتی دیمتریوس با یکی از دختران مهرداد ازدواج کرد. اندکی پس از اینکه مهرداد سلوکیان را شکست داد، به سرعت به شرق بازگشت، او در آنجا به شدت بیمار شد و پس از شش سال رنج از بیماری، در سال ۱۳۲ پ.م. درگذشت. فرهاد دوم، پسر او، جانشین مهرداد شد.ظهور اشکانیان و پایان امپراتوری سلوکی.قدرت سلوکیان پس از شکست آنتیوخوس سوم بدست رومیان در نبرد ماگنزیا که به‌طور مؤثری قدرت سلوکیان و به ویژه ارتش سلوکی را در هم شکست، شروع به تضعیف کرد. پس از این شکست، آنتیوخوس لشکرکشی‌ای به ایران آغاز کرد، اما در الیمائی کشته شد. سپس اشکانیان در پارت به قدرت رسیدند و استقلال کامل خود را از امپراتوری سلوکی اعلام کردند. در سال ۱۴۸ پ.م. مهرداد یکم، به استان سلوکی ماد که که بر علیه سلوکیان شوریده بود، حمله کرد و در سال ۱۴۱ پ.م. اشکانیان شهر مهم سلوکی که سلوکیه (که پایتخت شرقی امپراتوری سلوکی بود) نام داشت را تصرف کردند. این پیروزی‌ها کنترل میان‌رودان و بابل را به مهرداد داد. در سال ۱۳۹ پ.م. اشکانیان یک ضدحملهٔ بزرگ سلوکیان را شکست دادند، ارتش سلوکی را در هم شکستند، و دیمتریوس دوم، پادشاه سلوکی، را دستگیر کردند، بنابراین به‌طور مؤثری به ادعاهای سلوکیان بر هر سرزمینی در شرق رود فرات پایان دادند. برای بازپس‌گیری این قلمرو، آنتیوخوس هفتم، در سال ۱۳۰ پ.م. یک ضدحمله علیه اشکانیان آغاز کرد و در ابتدا آن‌ها را دو بار در نبرد شکست داد. اشکانیان یک هیئت برای مذاکره برای یک توافق صلح فرستادند، اما در نهایت شرایط پیشنهادی آنتیوخوس را رد کردند. ارتش سلوکی سپس برای گذراندن زمستان پراکنده شد. با دیدن فرصتی برای حمله، اشکانیان، تحت فرمان فرهاد دوم، آنتیوخوس را در نبرد هگمتانه در سال ۱۲۹ پ.م. شکست دادند و کشتند، و به نابودی و اسارت بقیهٔ ارتش عظیم او ادامه دادند، بنابراین تلاش سلوکیان برای بازپس‌گیری ایران پایان یافت.از دست دادن این همه قلمرو، امپراتوری را که از قبل ضعیف شده بود، به سراشیبی‌ای فرستاد که هرگز نتوانست از آن بهبود یابد. امپراتوری سلوکی سپس به یک دولت دست‌نشانده تبدیل شد که چیزی بیشتر از انطاکیه و سرزمین‌های اطراف آن نبود. تنها دلیلی که امپراتوری سلوکی به وجود خود ادامه داد این بود که اشکانیان آن را به عنوان یک سپر مفید در برابر امپراتوری روم می‌دیدند. هنگامی که پومپه یک لشکرکشی رومی را به سوریه هدایت کرد، او امپراتوری سلوکی را ضمیمه کرد و زمینه برای جنگ‌های ایران و روم فراهم شد.میراث.گسترش به سمت غرب پارت در طول جنگ در نهایت به درگیری با امپراتوری روم منجر شد. جنگ‌های ایران و روم این امپراتوری‌های باستانی را تا قرن سوم درگیر کرد.