سجزی کیست؟ توضیح بده.
سجزی (به گویش محلی: سیگژی) شهری در شهرستان اصفهان، استان اصفهان، ایران است. این شهر در فاصلهٔ حدود ۳۵ کیلومتری شرق اصفهان واقع شده‌است. سجزی در سال ۱۳۷۷ خورشیدی به شهر ارتقا یافت. از آثار تاریخی این شهر می‌توان به کاروانسرا و حمام تاریخی آن اشاره کرد.تاریخچه.دوران صفویان از دوره‌های شکوفایی ایران و به‌ویژه شهر اصفهان به‌عنوان پایتخت به‌شمار می‌رود. در این دوره، آنتونی و رابرت شرلی به‌عنوان مشاوران شاه عباس یکم به سفر و شناسایی مناطق مختلف ایران پرداختند. یکی از مسیرهای مورد بررسی آنان، دشت سجزی بود که به‌دلیل وجود آب‌های سطحی، سیلاب‌های فصلی و باتلاق سجزی پوشیده از درختان تاغ و گز، گذر از آن دشوار بود. به روایت منابع محلی، برادران شرلی پس از گذر از قهاب و گلون‌آباد به قصبه‌ای کوچک در منطقه‌ای نمکی و گچی رسیدند که آن را «سجزی» نامیدند. مسیر آنان سپس به‌سوی ورتون و آبگرم ورتون ادامه یافت؛ جایی که شاه عباس پیش‌تر برای درمان بیماری به آن مراجعه کرده بود. اهمیت این مسیر باعث شد شاه دستور احداث راهی جدید از میان باتلاق‌ها و بیشه‌زارها صادر کند که مسافت میان ورتون و اصفهان را حدود سه فرسخ کوتاه‌تر می‌کرد. در همان زمان، با راهنمایی کدخدای محل، کیکاووس (برادر کدخدای زفره‌کلوم)، محل برای استقبال از شاه آذین‌بندی شد. شاه عباس که پیش‌تر دستور ساخت کاروانسراها، حمام‌ها و مساجد متعددی را داده بود، دستور احداث کاروانسرا، آب‌انبار، حمام و مسجدی در سجزی را نیز صادر کرد. همچنین حفر دو رشته قنات به‌نام‌های شورآباد (مزرعه شور) و قلعه درویش آغاز شد که هر دو تا امروز فعال مانده‌اند. در لغت‌نامه دهخدا.«سجزی» در لغت‌نامه دهخدا چنین معرفی شده‌است: «دهی است از دهستان حومهٔ اصفهان واقع در ۳۴ هزارگزی شرق اصفهان، متصل به راه شوسهٔ اصفهان به یزد. این ناحیه در جلگه واقع و هوای آن معتدل و دارای ۶۰۰۰ تن سکنه است. آب آن از قنات تأمین می‌شود. محصولات آن غلات و پنبه است و اهالی به کشاورزی می‌پردازند. صنایع دستی زنان قالی و جاجیم‌بافی است. دارای دبستان، حدود ۲۰۰ دکان، گاراژ و قهوه‌خانه کنار جاده می‌باشد.»آثار تاریخی.از مهم‌ترین آثار تاریخی سجزی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: این مجموعه تاریخی هستهٔ اولیهٔ شکل‌گیری شهر سجزی را تشکیل داده‌است. نخستین محلات شهر نیز در اطراف سقاخانه ایجاد شدند.شهر سجزی.با تصویب هیئت دولت در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۳۷۷، نقاط جغرافیایی «سجزی»، «مزرعه شور» و مجتمع مسکونی ایستگاه راه‌آهن از توابع شهرستان اصفهان با یکدیگر ادغام و به‌عنوان «شهر سجزی» شناخته شدند. تغییرات تقسیمات کشوری.سجزی در ابتدا از توابع شهرستان اصفهان بود. با تصویب هیئت وزیران و ایجاد شهرستان کوهپایه، این شهر از شهرستان اصفهان منتزع و به شهرستان تازه‌تأسیس کوهپایه پیوست. بر اساس گزارش‌های محلی، این تغییر به انگیزهٔ سیاسی و برای تسهیل کسب کرسی‌های مجلس در شهرستان جدید انجام شد و شهر سجزی بدون برگزاری همه‌پرسی یا کسب نظر عمومی مردم منتقل شد. در این روند، «معین‌الدینی» که از کارکنان شهرداری بود، نقش داشت و برخی منابع محلی از دخالت او در تسهیل روند ادغام و بهره‌برداری سیاسی آن گزارش داده‌اند. به باور برخی شهروندان، این اقدام منفعت ملموسی برای مردم محل به همراه نداشته‌است.مساحت و موقعیت.مساحت شهر سجزی حدود ۱۳۴ هکتار است. این شهر در فاصلهٔ ۳۵ کیلومتری شرق اصفهان و در کنار جادهٔ ترانزیت اصفهان–نایین، در حاشیهٔ کویر مرکزی ایران قرار گرفته‌است. ارتفاع سجزی از سطح دریا بین ۱۵۳۰ تا ۱۵۶۰ متر می‌باشد. جمعیت.بر پایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر سجزی ۵٬۰۶۳ نفر (۲٬۵۱۲ مرد و ۲٬۵۵۱ زن) در قالب ۱٬۶۱۸ خانوار بوده‌است. بافت تاریخی.هستهٔ اولیه و بافت قدیمی شهر سجزی از چهار محله به‌نام‌های «محله مسجد جامع»، «محله مسجد امام حسن (ع)»، «محله مسجد صاحب‌الزمان (عج)» و «محله گلزار» تشکیل شده‌است. معماری سنتی ایرانی در این محلات و منازل قدیمی شهر همچنان قابل مشاهده است.فعالیت اقتصادی.عمده فعالیت ساکنین شهر سجزی کشاورزی، دامداری می‌باشد و بعد از آن بیشترین فعالیت اهالی در ایستگاه راه‌آهن سیستان و کارگاه‌ها و کارخانجات واقع در قطب صنعتی سجزی می‌باشد.قرار گرفتن شهر سجزی در منطقه کویری و محدودیت منابع آبی منطقه که برای کشاورزی از منابع زیرزمینی نظیر قنات و چاه تأمین می‌گردد موجب گردیده‌است خشکسالی‌ها و نزولات کم در منطقه کشاورزی این منطقه را دچار مشکلات عدیده نماید. عمده محصولات کشاورزی منطقه عبارت است از گندم، جو، چغندر قند و عمده تولیدات باغی آن محصول پسته می‌باشد.همچنین به علت ضعف مراتع و غنی نبودن پوشش گیاهی در این منطقه فعالیت دامداری در این شهر در مقایسه با سایر نقاط استان در سطح پایینی قرار گیرد. عمده فعالیت دامداری منطقه به صورت سنتی انجام می‌گردد.فعالیت اقتصادی ساکنین شهر سجزی.عمده فعالیت ساکنین شهر سجزی کشاورزی و دامداری می‌باشد و پس از آن بیشترین فعالیت اهالی در ایستگاه راه‌آهن سیستان، کارگاه‌ها و کارخانجات واقع در قطب صنعتی سجزی و دیگر کارخانه‌های داخل و خارج منطقه می‌باشد.مذهب مردم.مذهب مردمان این منطقه اسلام و شیعه اثنی عشری می‌باشد.محصولات کشاورزی منطقه.عمده محصولات کشاورزی منطقه عبارت است از گندم، جو، چغندر قند و عمده تولیدات باغی آن محصول پسته می‌باشد. همچنین به علت ضعف مراتع و غنی نبودن پوشش گیاهی در این منطقه فعالیت دامداری در این شهر به صورت سنتی انجام می‌گرددبا سایر نقاط استان در سطح پایینی قرار گیرد و عمده فعالیت دامداری منطقه به صورت سنتی انجام می‌گرددجمعیت.براساس سرشماری سال ۱۳۸۵جمعیت این شهر ۴٬۳۹۲نفر (۱٬۲۱۶خانوار) بوده‌است.مخاطرات زیست‌محیطی و جغرافیایی.فرسایش خاک.آیا باور کردنی است که بشنویم بیابانی که امروز از ۲۵ کیلومتری شرق اصفهان به سمت نایین آغاز می‌شود و منطقه‌ای به وسعت بیش از ۴۰ هزار هکتار را در معرض شن‌های روان و میلیاردها دلار خسارات زیست‌محیطی ناشی از گرد و غبار و ریزگرد قرار داده‌است روزگاری مرغزار و نیزاری خوش آب و هوا بوده‌است. این بیابان دست ساخت انسان یعنی «دشت سجزی» یکی از کانون‌های بحرانی بیابان زایی در مرکز ایران است که خطری بزرگ برای شهرهای مجاور محسوب می‌شود به‌طوری‌که حتی هواپیماهای عبوری از این منطقه نیز از خسارات آن در امان نیستند.فاجعه این جاست که اگر این کانون بحران بیابان زایی کنترل نشود بیشتر گسترش می‌یابد و نقاط مجاور را در خود فرو می‌برد. عمق این فاجعه دست پرورده انسان، زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم شن‌های روان این مناطق بیابانی در راه‌آهن و تأسیسات صنعتی منطقه نیز نفوذ کرده و اگر به‌طور مرتب خطوط راه‌آهن از انباشت و تراکم شن‌ها پاک نشود، جان مسافران را نیز تهدید می‌کند. البته خسارات زیست‌محیطی ناشی از ورود ریزگردهای این بیابان به شهرهای اطراف که میهمان ناخوانده ریه‌های مردم می‌شود و تأثیر سویی که بر اکوسیستم و محیط زیست به جای می‌گذارد، در بلندمدت بیشتر از خسارات میلیاردی وارده بر هواپیماها و راه‌آهن و تأسیسات صنعتی و فرودگاه‌های منطقه‌است. نکته قابل تأمل دیگر نیز آن است که ریزگردهای برخاسته از این منطقه در صورت افزایش می‌تواند ریزگردهای عربی و وارداتی از غرب کشور را نیز تشدید کند.بر اساس قانون، احداث صنایع در شعاع ۵۰ کیلومتری از مرکز اصفهان ممنوع است اما در مجاورت شهر سجزی، بزرگ‌ترین شهرک صنعتی احداث شده‌است. آلودگی برخی واحدهای این شهرک صنعتی و آلودگی کوره‌های تولید گچ و وجود گرد وغبار ناشی از کویرزایی مشکلاتی برای این شهر به وجود آورده و خسارت‌های زیاد به این شهر وارد کرده‌است.این شهر دو ماه از سال را با پدیده گرد و خاک که از سمت کویر به این شهر می‌وزد، در گیر هستند.مجاورت با خطوط ریلی.شهر سجزی در بین خطوط ریلی سراسری احاطه شده‌است، مردم این شهر ۴۰ سال است که صدای سوت قطار را در منازل خود می‌شنوند و زمان عبور قطار از شهر خود را می‌دانند. به گفته اهالی سجزی در طول شبانه روز حدود ۱۲ قطار از این شهر عبور می‌کند که بیشتر آنان از نوع باربری است و آلودگی صوتی ناشی از تردد آن‌ها به معضلی برای برخی از مردم سجزی تبدیل شده‌است. اما آنچه که مردم این شهر را تهدید می‌کند و شاید مردم سجزی از آن غافل اند رعایت نشدن حریم قانونی خطوط راه‌آهن با منازل مسکونی است که می‌تواند حادثه چند سال گذشته خارج شدن قطار از خط آهن در نیشابور را در این منطقه نیز، دوباره رقم زند. حداقل فاصله رعایت شده منازل مسکونی این شهر از خطوط آهن ۴۷ متر است و در صورتی که قطار با سرعتی که در حرکت است از ریل خارج شود فاجعه‌ای هولناک در این منطقه به وقوع می‌پیوندد.نقاط گردشگری.آب گرم سجزی (ورتون).مجموعه گردشگری ورتون در ۱۰ کیلومتری شمال شهر سجزی قرار دارد. این منطقه که در بین تپه ماهوری ارتفاعات شمال شرق اصفهان واقع شده، آب و هوای معتدل و مطلوبی دارد و وجود چشمه‌های آب گرم ورتون بر جذابیت این منطقه افزوده است. این مجموعه شامل چشمه‌های آب گرم معدنی، حمام‌ها و حوضچه‌های آب گرم و ساختمان سنگی تاریخی معروف به حوض مراد و بقعه متبرک آن معروف به امامزاده آب گرمی است. برخی از این چشمه‌های آب گرم به نام‌های مقدس حضرت علی بن موسی الرضا و حضرت امام حسن مجتبی نامگذاری شده که به همین لحاظ، آب این چشمه‌ها مورد تکریم و احترام عموم مردم بوده‌است. بنای ایجاد شده بر روی چشمه آبگرم مربوط به دوره صفوی است. آب گرم ورتون، جزوآب‌های کلروبیکربناته و سولفاته کلسیک بوده و دارای سدیم و آهن است. دمای آب چشمه حدود ۴۰ درجه سانتیگراد است که از دمای محیط اطراف ۱۲ درجه بیشتر است. آب گرم این مجموعه خاصیت ملین دارد و به سبب وجود آهن در ترکیب آن در درمان کم خونی مؤثر است. تأیید خاصیت درمانی آب گرم چشمه‌های ورتون در ماهنامه طب دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۲ درج شده است.