فهرست واژگان انگلیسی با ریشه فارسی کیست؟ توضیح بده.
فارسی و انگلیسی به عنوان دو زبان هندواروپایی واژگان بسیاری از زبان نیاهندواروپایی به ارث برده‌اند. بسیاری از این واژگانِ همانند شکل مشابه ای نیز دارند. ولی موضوع این مقاله تنها وام‌واژه‌هایی است که از فارسی به انگلیسی وارد شده‌اند. چه به گونه مستقیم و چه از راه یک یا چند زبان واسط.بسیاری از واژه‌های با ریشهٔ فارسی از راه‌های گوناگونی به انگلیسی راه پیدا کرده‌اند. برخی از آن‌ها مانند پردیس (paradise) در دوران پیوندهای فرهنگی میان ایرانیان و یونیان و رومیان باستان به زبان‌های یونانی و لاتین راه یافته و راه خود را تا انگلیسی ادامه داده‌اند. فارسی به عنوان زبان دوم جهان اسلام بسیاری از زبان‌های دنیای مسلمان‌نشین را تحت تأثیر خود قرار داده و واژه‌های آن وارد جهان اسلام شده‌اند.ایران تا سدهٔ نوزدهم تا اندازه زیادی برای جهانگردان انگلیسی‌زبان کشف نشده مانده بود. جاده‌های زمینی بازرگانی که ایران و اروپا را بهم پیوند می‌داد از سرزمین‌هایی نامهربان با بیگانگان می‌گذشت و این نکته ایران را از اروپا جدا نگاه می‌داشت. همچنین بازرگانی در بندرهای ایرانی کنداب پارس نیز در اختیار محلی‌ها بود. در مقابل فعالیت بازرگانان متهور انگلیسی در بندرهای شرق مدیترانه موجب شد تا برخی واژه‌های پیوسته با فرهنگ عثمانی راه خود را به زبان انگلیسی باز کنند. از همین رو بسیاری از واژه‌های این فهرست هرچند در اصل از فارسی‌اند ولی از راه زبان واسط ترکی عثمانی به انگلیسی راه یافتند.بسیاری از واژه‌های فارسی-عربی هم به واسطهٔ زبان اردو در دوران استعمار بریتانیا در هند وارد انگلیسی شدند؛ زیرا فارسی زبان بین‌المللی هندوستان (پاکستان امروزین و شمال غربی هند امروزین) پیش از حکومت انگلیسی‌ها بود.برخی واژه‌های فارسی نیز در دوران پیوندهای فرهنگی مورها و مسیحیان در شبه‌جزیره ایبری در سده‌های میانه درون زبان‌های اروپایی (و در برخی موارد زبان انگلیسی) شدند و به همین چرایی از زبان عربی به عنوان زبان واسط عبور کرده‌اند.پیشوند.جهت اطمینان و مطالعه می‌توانید به وند مراجعه کنید.(البته ریشه پسوند ها و پیشوندها با هم یکی است و وام‌داده نشده!!)_in_/im و _a_/ab:از آ/اَ/انتوضیح: این پیشوند برای نفی به کار رفته، همراه با اسم و فعل استفاده می‌شود.ریشه: در زبان فارسیِ باستان، فارسی میانه و اوستایی به صورت a/an می‌باشد.نمونه: آکندن، اَنیران (غیر ایرانی)، آوردن، اَمُرداد (نامردنی، جاودان)_a_/ab:از اَبیتوضیح: این پیشوند دیسهٔ کهن‌تر «بی» بوده که کاربردی نیز مانند آن دارد و به معنی «بدونِ» می‌باشد.ریشه: در زبان فارسیِ میانه، به‌صورت abi، در زبان فارسی باستان به صورت apaiy و در اوستایی به صورت apa می‌باشد._apo:از اَپاتوضیح: این پیشوند به معنی دور، دور از، بیرون از و از می‌باشد.ریشه: در زبان فارسی باستان و اوستایی به صورت apâ است._api_/ apiy:از اَپیتوضیح :این پیشوند به معنی روی، در، کنار، افزون بر و به سوی می‌باشد.ریشه :در زبان فارسی باستان و اوستایی به صورت api/apiyمی‌باشد._ortho:از ارتا/اردا/اردتوضیح :این پیشوند به معنی راست، درست و مستقیم می‌باشد.ریشه :در زبان فارسی اوستایی به صورتǝrǝduaمی‌باشد.نمونه :اردیبهشت، اردستان، اردبیل، اردکان._ex:شاید از اس/سُ/زُتوضیح :این پیشوند به معنی» بیرون «،» بیرون از «و» از «می‌باشد.ریشه :در زبان فارسی میانه به صورت -us-, uz وفارسی باستان به صورت ud می‌باشد و در فارسی نوبه صورت ه، ز ا، ز ز به جای مانده‌است.نمونه :زدودن، آزمایی، هزینه._up_/above:از اَفتوضیح :این پیشوند به معنی بر، بالا و روی می‌باشد.ریشه :در زبان فارسی اوستایی به صورت aiwi وفارسی باستان به صورت abiy می‌باشد.نمونه :افسر (چیزی که بر سر می‌نهند)، افراشتن،افزودن._inter:از اندرتوضیح :دیسه‌ای دیگر از《در》بوده و به معنی در،بین، درون است ولی امروز به چم در میان یا بین بهکار می‌رود.ریشه :در زبان فارسی اوستایی به صورت antare وفارسی باستان به صورت antar می‌باشد._ambi:شاید از اوباتوضیح :این پیشوند به معنی هرد، و باهردو و…می‌باشد.ریشه :در زبان فارسی باستان و اوستایی به صورت ubâ می‌باشد._hypo:از اوپاتوضیح :این پیشوند به معنی زیر و با می‌باشد.ریشه :در زبان فارسی باستان و اوستایی به صورت upāمی‌باشد._Poly:از بُلتوضیح :این پیشوند معنی پر و بسیار داد، ه ظاهراًدیسه‌ای دیگر از پر می‌باشد.ریشه :در زبان فارسی میانه به صورتpurr، زبانفارسی باستان به صورت paru و اوستایی به صورت parav/porou/pauruمی‌باشد._Pre:از پار/پری/پیراراین پیشوند به معنی قبل و پیش در زمان را می‌دهد.مانند پارسال، پیرارسال، پریروز_Para:از پارا/پرااین پیشوند از زبان اوستایی گرفته شده.مانند پاراهور، پراسو، پرآسهPost:از پَسااین پیشوند به معنی بعد (بعد از چیزی)است._Peri:از پیرا/پرتوضیح :این پیشوند به معنی پیرامون (پیرامونچیزی) است.ریشه :در زبان فارسی میانه به صورتpêrâ، زبانفارسی باستان به صورت pariy و فارسی نو بهصورت -par-, pirâ می‌باشد.trans:از تَرااین پیشوند به معنی سرتاسر و از ورا (ورای چیزی) است و از زبان اوستایی گرفته شده‌است.homo:از هم/هن/انین پیشوند هم‌معنی، syn com, co, col, conدر زبان انگلیسی است.دیس کهنتر هم هن/ان می‌باشد. مانند (هم):همایشهماور، د همنشی، ن همزما، ن همبس، ت همراه. مانند(هن) :هنداختن هندسه مانند(ان) :اندازه، انباشتناندوختن.پسوند.ic_وics_:از ایکاین پسوند دیسه کهن تر از پسوند» ای «است.مانند تاریک، نزدیک.__بی‌فهرست__B.Baboucheریشه‌شناسی: از فارسی «پاپوش».Babulریشه‌شناسی: فارسی گیاه «بابُل»، هم‌ریشه با سنسکریت babbula, babbla (درخت صمغ عربی). این درخت احتمالاً بومی سودان است اما از شمال آفریقا تا آسیا و هند گسترده شده.Badianریشه‌شناسی: فرانسوی badiane، از فارسی گیاه «بادیان».Baghdadاز فارسی میانه «بغداد»Bhagadad به معنای "هدیهٔ خداً.Bakhtiarریشه‌شناسی: فارسی «بختیار» Bakhtyr، شاید از «بخت یار» به معنای «خوشبخت». عضوی از مردم بختیاری.Baksheeshاز فارسی «بخشش» از فعل «بخشیدن». در انگلیسی به معنای انعام.Balaghatریشه‌شناسی: شاید از هندی، از فارسی «بالاً (از فارسی میانه) + هندی gaht» گذشتن". فلات برفراز کوه‌ها.Baluchiریشه‌شناسی: فارسی «بلوچ»، «بلوچی». از اقوام هندوایرانی که در ناحیهٔ بلوچستان زندگی می‌کنند.Baluchistanریشه‌شناسی: ناحیه‌ای در آسیای غربی، از فارسی «بلوچستان». قالیچه‌ای با رنگ‌های تیره که توسط چادرنشینان بلوچی و سیستانی بافته می‌شود.Ban (title)فرماندار کرواسی، از صربو-کرواتی. «ارباب، فرماندار، حکمران»، از فارسی «بان».Bankریشه‌شناسی:از بانک و هم‌معنی دیگر در فارسی بایگ.Barbicanممکن است از فارسی «خانه» یا «برج و بارو» باشد.Barsomریشه‌شناسی: فارسی «بَرسم»، از فارسی میانه bursam، از اوستایی barsman. چوبی مقدس در آیین زرتشتی.Basریشه‌شناسی: هندی bas، از فارسی «بس» به معنای «کافی و اندازه».Bazaarاز فارسی «بازار»، از فارسی میانه bahâ-zâr به معنای «جای قیمت».Bazigarریشه‌شناسی: هندی bazigar، از فارسی «بازیگر». برای نامیدن چادرنشینان دوره‌گرد مسلمان در هند به کار می‌رود.Bedeguarریشه‌شناسی: فرانسوی میانه bedegard، از فارسی «باداورد». نوعی گیاه.Begarریشه‌شناسی: هندی begaar، از فارسی «بیکار».Begariبنگرید به بالا.Beigeریشه‌شناسی: فرانسوی، شاید از ایتالیایی پنبه bambagia، از لاتین میانه bambac-,bambax، از یونانی میانه bambak-,bambax، احتمالاً از واژه‌ای ترکی که اکنون پنبه pamuk می‌خوانند و احتمالاً با منشأ فارسی «پنبه». پارچه ساخته شده با پنبه با رنگ قهوه‌ای مایل به زرد خاکستری.این واژه شاید هم از cam byses گرفته شده باشد (یونانی byssos لباس فاخر، bysses یا byses به نخ درجه یک می‌گفتند که لباس شاهزادگان پارسی بود) فارسی «کمبوجیه»، بابلی kam buzi، نام شاه ایران که به لباسش تعمیم داده شده.Bellericریشه‌شناسی: فرانسوی، از عربی «بَلیلَج»، از فارسی گیاه «بَلیله». میوه‌ای از خانوادهٔ بادام هندی.Bellumریشه‌شناسی: از فارسی «بَلَم»، قایق هشت‌نفره.Benamiریشه‌شناسی: هندی benaam، از فارسی «به نام» + «ـ ی».Bezoarاز «پادزهر». که بیشتر در پزشکی و رنگ‌سازی شرقی کاربرد دارد.Bheestyریشه‌شناسی: از فارسی «بهشتی». در هند: حمل‌کنندهٔ مخصوص آب برای خانه یا هنگ.Bhumidarریشه‌شناسی: هندی bhumidar، از «بوم» زمین (از سنسکریت و ایرانی Bumi و فارسی باستان Bum) + «دار» (پسوند فارسی). در هند: زمیندار بزرگ.Bibiریشه‌شناسی: هندی bibi، از فارسی.Bildarریشه‌شناسی: هندی beldar، از فارسی «بیل دار». در کاربرد حفار و حفرکننده.Biryaniریشه‌شناسی: هندی و اردو biryaan، از فارسی «بِریان». غذایی هندی مخلوطی از:گوشت یا ماهی، سبزیجات، برنج همراه با زعفران و زردچوبه.Bobacheeریشه‌شناسی: هندی babarchi، از فارسی «باورچی» آشپز مرد.Bombastریشه‌شناسی:از فرانسوی میانه bombace، از لاتین میانه bombac-، از لاتین bombyc-، ابریشم و کرم ابریشم، از یونانی bombyk-، ابریشم و جامهٔ ابریشمین؛ احتمالاً از ریشهٔ فارسی «پنبه».Boraxریشه‌شناسی: از فارسی «بوره».sodium borate.Bostanjiترکی bostanci، به معنای باغبان. از bostan از فارسی «بوستان»: «بو» عطر + «ستان» جایگاه. شغلی درباری در باغ‌های سلطنتی عثمانی.Bronzeریشه‌شناسی: شاید از فارسی فلز «برنج».Brinjalریشه‌شناسی: از فارسی «بادنجان»، احتمالاً از سنسکریت vaatingana.Bucksheeریشه‌شناسی: هندی bakhsis، از فارسی «بخشش».Budmashریشه‌شناسی: فارسی «بدمعاش»، «بد» (از فارسی میانه vat) + معاش (عربی). در هند به شخص بدسیرت و هرزه گویند.Bukshiریشه‌شناسی: فارسی «بخشی» (بخشنده). در هند: مأمور پرداخت.Bulbulریشه‌شناسی: از ریشهٔ ایرانی و گرفته‌شده از عربی. فارسی «بلبل».Bundریشه‌شناسی: هندی band، از فارسی «بند». درهند: سدی برای جلوگیری از نفوذ آب.Bunder Boatریشه‌شناسی: هندی bandar، از فارسی «بندر». قایق ساحلی در خاور دور.Bundobustریشه‌شناسی: هندی band-o-bast، از فارسی «بند و بست». در هند: مرتب یا تسویه کردن جزئیات.Burkaریشه‌شناسی: روسی، احتمالاً از buryi «قهوه‌ای تیره» (اسب). احتمالاً از ریشهٔ ترکی burقرمز روباهی؛ این واژه احتمالاً از فارسی گرفته شده «بور» (قهوه‌ای مایل به سرخ).Burkundazریشه‌شناسی: هندی barqandz، از فارسی «برق انداز». «برق» (عربی) + «انداز». نیروهای مسلح یا پلیس هند در سدهٔ ۱۸ و ۱۹ میلادی.Buzkashiاز فارسی «بز کشی».C.Caftanریشه‌شناسی: روسی kaftan، از ترکی، از فارسی «خفتان». ردایی نظامی، تا قوزک پا و آستین‌های بسیار بلند و پرشده از پنبه یا ابریشم و یراق کمربندی رایج در سده‌های میانی اسلام.Cakeاز کاک(kaak) در پارسی باستان.Calabashاحتمالاً از فارسی «خربزه».Caleanریشه‌شناسی: از فارسی «قلیان».Calenderریشه‌شناسی: فارسی «قلندر»، از عربی، از فارسی kalandar(کلندر؟) انسان ژولیده، یکی از فرقه‌های صوفیه که درویشانه زندگی می‌کردند.Camacaریشه‌شناسی: انگلیسی میانه، از فرانسوی میانه camocas یا لاتین میانه camoca، از عربی «کمخا، از فارسی» کَمخا پارچه‌ای منقش از ابریشم یا موی شتر.Cambodiaفارسی باستان Kabujia. فارسی «کمبوجیه». نام کشور کامبوج بنگرید به Kamboh.Candyاز عربی «قندی»، از فارسی «قند».Carafeاز عربی «قرافه»، «پاشیدن»، از فارسی «قرابه».Caravanریشه‌شناسی: ایتالیایی caravana, carovana، از فارسی «کاروان».Caravansaryریشه‌شناسی: فارسی "کاروانسراً.Carcassریشه‌شناسی: فرانسوی میانهcarcasse، از فرانسوی باستان carcois، شاید از carquois, carquais به معنای ترکش، از تغییر tarquais، از لاتین میانه tarcasius، از عربی «ترکَش»، از فارسی «ترکش». از تیر (از فارسی باستان tigra «نوک‌تیز») + -کش (از «کشیدن»، از اوستایی karsh-).Carcoonریشه‌شناسی: هندی kaarkun، از فارسی «کارکُن». در هند: دفتردار، منشی.Cashریشه‌شناسی: از سنسکریت karsa، واحدی در وزن طلا و نقره، هم‌ریشه با فارسی باستان karsha-، واحد پولی ایران هخامنشی.Cassockریشه‌شناسی: فرانسوی میانه casaque، از فارسی «کژاکند» (قزاگند). «کژ» (کج) ابریشم کم بها + «آگند» (از آکندن: پر کردن). لباسی که درون آن را با ابریشم و پنبه پر می‌کردند.Caviarاز فرانسوی caviar، از ایتالیایی یا ترکی وارد انگلیسی شده، از فارسی «چاو-دار» به معنی «تکه‌ای از قدرت». به دلیل اینکه ایرانیان باستان کاملاً از خواص مفید و نیروبخش آن آگاه بوده‌اند.Ceterachلاتین میانه ceterah، از «شیطرگ»، فارسی «شاه تره». گیاهی از خانوادهٔ سرخس.Chadorهندی caddar، از فارسی «چادر». پوشش رایج میان بانوان مسلمان و هندو، به ویژه در ایران و هند.Chakarهندی chakor، از فارسی «چاکِر». در هند: خادم و نوکر خانه و دفتر.Chakari«چاکری». در هند: خادم خانگی و عمومی.Chakdarاز پنجابی chakdar، از chak(«حق تصدی» از سنسکریت cakra) + «دار». در هند: مالک دارای زمین‌های اجاره‌ای و برزگران.Chalazaاسلاوی باستان zledica «باران منجمد»، فارسی «ژاله» (در معنای تگرگ).Chappowفارسی «چپاو» یا «چپاول».Charkaهندی carkha، از فارسی «چرخه». چرخ (از فارسی میانه chark، اوستایی chaxra-، سنسکریت cakra). دستگاهی که در هند برای ریسیدن پنبه استفاده می‌کنند.Charpoyاز فارسی «چارپای». رختخواب طنابی در هند.Chawbuckهندی cabuk، از فارسی «چابک». در هند: تازیانهٔ بزرگ.chemicalاز فارسی «کیمیا»Chequeاز فارسی «چِک». ایرانیان برای نخستین بار چک را اختراع کردند. بانک‌ها در امپراتوری ساسانی در سده نخست پ. م اوراق بهاداری را به کار می‌بردند به نام «چک». که پایهٔ چک‌های امروزی است.Checkاز فرانسوی باستان eschequier «جلوگیری کردن» (در شطرنج)، از eschec، از لاتین میانه scaccus، از فارسی «شاه» (در شطرنج). در سدهٔ هفده این کلمه معنای عمومی «ممانعت کردن از دزدی» را گرفت و سرانجام در ۱۷۹۸ نام نخستین چک‌های بانکی را به خود گرفت.Checkmateاز فرانسوی میانه eschec mat، از فارسی «شاه‌مات» (شاه نمی‌تواند بگریزد)، شطرنج.Chessاز روسی shach، از فارسی «شاه»، مختصر «شاه‌مات»، شطرنج.Cheyneyریشه‌شناسی: احتمالاً از فارسی «چینی». پارچه‌ای پشمی در سده‌های ۱۷ و ۱۸.Chickهندیciq، از فارسی chiq. پرده و محافظی برای ورودی ساختمان در هند و آسیای شرقی.Chillumریشه‌شناسی:هندیcilam، از فارسی «چَلَم».Chilamchiریشه‌شناسی:هندیcilamci، از فارسی «چَلَمچی». در هند:ظرف فلزی شستشو.Chinaاز فارسی «(ظرف) چینی»، از چینی.Chinarهندی chinar، از فارسی «چنار». گونه‌ای درخت آسیایی.Chobdarهندی cobdar، از فارسی «چوبدار». «چوب» (از فارسی میانه chup) + «دار».Cinnabarاحتمالاً از عربی «زنجَفر»، از فارسی «شنگرف».Coombانگلیسی میانه combe، از انگلیسی باستان cumb، واحد اندازه‌گیری مایعات؛ وابسته با آلمانی میانهٔ جنوبی kump قدح، کاسه و آلمانی میانهٔ شمالی kumpf، فارسی «گنبد».Come و commaاز ریشه «گام» است که در پهلوی و اوستایی نیز موجود است. واژه گام به باور نگارنده حتی می‌تواند ریشه Go در زبان انگلیسی باشد.Culgeeریشه‌شناسی: هندیkalg، از فارسی «کلگی» پر تزیینی. پری که هندیان بر دستار سرخود ی زدند.Cummerbundهندی kamarband، از فارسی «کمربند».Cushyهندی khush، از فارسی «خوش».D.DaevaDaeva, deva از اوستایی daevo؛ فارسی «دیو». روح شیطانی در آیین زرتشتی.dafadarاز فارسی «دفعه دار». «دفعه» (عربی)+ «دار».Daftarهندی daftar، از فارسی «دفتر»، از عربی «دِفتر»، از یونانی diphtheria(چرم، پارچه نوشتنی).Daftardarریشه‌شناسی: هندی daftardar، از فارسی «دفتردار».Dakhmaریشه‌شناسی: فارسی «دخمه»، از فارسی میانه dakhmak، از اوستایی daxma-(مکان جنازه).Darogaریشه‌شناسی:هندی daroga، از فارسی «داروغه». در هند: رئیس افسران.Darveshاز فارسی «درویش».Darziهندی darzi، از فارسی «درزی». خیاط یا صنف خیاطان هندو در هند.Dasسنسکریت dassa دشمن، بنده، احتمالاً وابسته با فارسی «داه» غلام، اوستایی dahyn-, dainhu-, danghu- سرزمین، فارسی باستان dahyn- سرزمین، ایالت، سنسکریت dasyu بیگانه. خادم هندویی در هند.Dasturهندی dastur سنت، از فارسی «دستور». هزینهٔ عمومی.Dasturاز فارسی «دستور». موبد موبدان در کیش زرتشتیان هند.Dasturiهندی dasturi، از فارسی «دستور». پاداش.Defterdarترکی، از فارسی «دفتردار». در ترکیه: مأمور حساب‌های مالی.Dehwarفارسی «دِه وَر». ارباب دارای بنده و غلام.Delفارسی «دل».Dervishاز فارسی «درویش»، از فارسی میانه darweesh.Dewanریشه‌شناسی: هندی diwan، از فارسی «دیوان». کتاب محاسبات.Demitasseاز فرانسوی «نیم فنجان» demi+tasse. فرانسوی باستان وام گرفته از عربی «تسَه» از فارسی «تشت».Divاز فارسی «دیو».Divanاز فارسی «دیوان»، از فارسی باستانdipi («نوشته»)+ vahanam(«خانه»).Doabریشه‌شناسی: فارسی «دوآب». سرزمینی در میان دو رودخانه.Doganaریشه‌شناسی: از فارسی «دوگانه»، دیوان محاسبه. گمرگ ایتالیایی.ریشه‌شناسی: از دامنه پارسی.Douaneریشه‌شناسی: از فارسی «دیوان». گمرک.Dubberریشه‌شناسی: از فارسی «دبه». بطری چرمی در هند برای نگهداری روغن و مایعات.Dufteryریشه‌شناسی: از «دفتر» + «ـ ی». پسر پادو در ادارات و دفاتر.Dumbaریشه‌شناسی: فارسی «دُمب». گوسفند دُم‌پهن بخارایی و قرقیزی.Durbarریشه‌شناسی: از فارسی «دربار». حضار در برابر شاه.Durwanریشه‌شناسی: از فارسی «دربان». «در» (از فارسی میانهdar، از فارسی باستان duvar-)+ «بان».Dustuckریشه‌شناسی: هندی dastak، از فارسی «دستک/دسته». (دستگیره)E.Emblicلاتین نوemblica، از عربی «اَملَج»، از فارسی «آمُله». درختی از خانوادهٔ Phyllanthus emblica.Enamdarهندی in'aamdaar، از فارسی «انعام دار».Euphratesاز فارسی باستان Ufratu «شایسته برای عبور».Elephantاز کلمه الفیل عربی که ریشه پارسی آن پیل است.F.Farsakhعربی «فرسخ»، از فارسی «فرسنگ». واح اندازه‌گیری در حدود ۱۰ کیلومتر.Farsiنامی برای زبان فارسی در عربی. در عربی «پ» وجود ندارد و این نام پس از حملهٔ اعراب به ایران به جای «پارسی» در ایران رایج شد.Fallowاز واژه پَیرو در زبان فارسی آمده‌است.Faujdarهندی fawjdaar، از فارسی «فوج دار». «فوج» (عربی)+ «دار». افسر جزء در هند.Faujdariاز فارسی «فوج‌داری». دادگاه جنایی در هند.Ferghanاز فارسی «فرغانه». منطقه‌ای در آسیای مرکزی. نوعی قالیچهٔ ایرانی که با پنبه بافته می‌شود. با زمینهٔ آبی یا قرمز تیره و با گل حنا رنگ آمیزی می‌شود و بسیار نفیس است.Feringheeاز فارسی «فرنگی»، از فرانسوی. Frankish. شخص اروپایی؛ زیرا اولین برخورد مسلمانان با اروپاییان به‌خصوص اروپاییان غربی در زمان «شارلمانی» پادشاه فرانک‌ها رخ داد. عربی «فرنجی» و در عثمانی با تلفظ feringhee.Fersانگلیس میانه، از فرانسوی میانه fierce، از عربی «فَرزَن»، از فارسی «فرزین». وزیر شطرنج.Fida'iعربی «فِداء + ـ ی». فداییان و پیروان اسماعیلیه و حَشّاشین.Firmanاز فارسی «فرمان»، از فارسی باستان framânâ.Farاز واژه فرای فارسی، به معنی دور، در سانسکریت و کُردی پَر، هم ریشه با پرت (به معنای دور انداختن)G.Gatchاز فارسی «گچ».Gheeاز فارسی «گَردان». آمیختن.Galingaleاز فارسی «خَلَنجان». گونه‌ای گیاه.Gazelleاز فارسی غزال یا آهوGherkinاحتمالاً از فارسی میانه angArah «هندوانه». خیار ریز هندی که در خیارترشی استفاده می‌شود.Ghorkharاز فارسی «گوره خر». در هند :خرهای وحشی در شمال هند.Giaourاز فارسی «گَئُر/گَبر». (آتش‌پرست).Gigeriumاز لاتین gigeria امحا پرنده، شاید از فارسی «جگر».Gizzardنزدیک یهgysard، تحول یافته یgysar، از انگلیسی میانه giser, gyser، از فرانسوی باستان شمالی guisier «جگر» (مخصوصا برای پرندگان)، از لاتین gigeria، شاید از فارسی که با «جگر» پیوند دارد.Gulریشه‌شناسی: فارسی «گل». گل سرخ.Gulhinnaiریشه‌شناسی: «گل» +"حِنّاء (عربی). نوعی قالیچهٔ ایرانی.Gulmoharریشه‌شناسی: هندی gulmohur، از فارسی «گُل‌مُهر». سکهٔ طلا.Gungeریشه‌شناسی: هندی gãj، از ریشهٔ ایرانی. فارسی «گنج».Gymkhanaریشه‌شناسی: احتمالاً تغییریافتهٔ (متأثر در واژهٔ gymnasium) هندی gend-khana «جای شلوغ». از فارسی «خانه».Gyroscope مسیر یاب یا قطب نما ، از کلمه ((جای رو)) به معنی وسیله ای که جای رفتن را مشخص میکند. H.Halalcorهندیhalalkhor، از فارسی «حلال خور».Havildarهندی hawaldar، «حواله» (عربی)+ «دار». افسر وظیفه و مأمور اجرایی در ارتش هند.Hylegاز فارسی «هیلاج». وضعیت ستارگان در نجوم برای تخمین زمان تولد.Hindiاز فارسی «هندی». زبانی بومی در مناطق شمالی هند و رسمی در سراسر هند.Hinduاز فارسی میانه «هندو»، از اوستایی hendava، از سنسکریت saindhava «هندی».Hindustanهندی Hindustan، از فارسی «هندوستان» (سرزمین هندوها).Hindustan is Persian, in Hindu language, the country is called Bharat.Hircarrahفارسی «هرکاره». «هر» (از فارسی باستان haruva-)+ «کار» (از فارسی میانه، از فارسی باستان kar-)Homahom از فارسی «هوم»، از اوستایی haoma. درختی مقدس برای زرتشتیان و در میانرودان درخت زندگی بود.I.Indiaاز فارسی «هند».Iranاز فارسی میانه Iran = AryanIspagholگیاه «اسبغول». در لغت به معنای «گوشِ اسب». asp(فارسی میانه:اسب)+ «غول»(:گوش).J.Joltاز فارسی دری و لهجهٔ مشهدی به معنای تکان خوردن می‌باشد. در لهجه مشهدی جل جل کردن رواج بسیار دارد.Jackalاز فارسی «شَغال»، گونه‌ای سگسان از خانوادهٔ سگ‌سانان در آفریقا و آسیای جنوبی.Jagirاز فارسی «جاگیر». عوارض مالیاتی شخصی در شمال هند و پاکستان برای ادارهٔ بخش.Jamaاز فارسی «جامه». لباس بلندی که هندی‌ها و پاکستانی‌ها می‌پوشند.Jasmineاز فارسی «یاسمن». گونه‌ای یاس بالا روندهٔ خوشبو.Jemadarهندی jama'dar/jam'dar. «جمع/جمعیت» (عربی)+ «دار». ستوان در ارتش هند.Jezailفارسی «جزایر/جزایل». نوعی تفنگ بزرگ پایه دار.Jujubeیونانی zizyphon، از فارسی «زیزفون». گونه‌ای گیاه.Julepاز فارسی «گل آب». شربت طبی. امروزه در آمریکا به آن ویسکی یا ودکا با نعنا گفته می‌شود از فرهنگ معاصر هزارهJungleاز فارسی «جنگل»K.Kabobاحتمالاً از فارسیِ «کباب»، یا از عربی‌شده یا اردوشدهٔ نام فارسی آن.Kabuliفارسی «کابُلی»، وابسته به کابل.Kaftanاز فارسی «خفتان».Kajawahاز فارسی «کجاوه». نشیمنی بر دو شتر برای حمل و نقل در هند.Kala-Azarاز هندی kala(سیاه)+ «آزار». بیماری واگیر عفونی سخت آسیایی ناشی از کمخونی.KamarbandIn English it refers to the wide belt made of a wide band of silk or shiny cloth worn by men around the waiste as part of a Black Tie suit. It entered the English language in India from the colonial times. But it is a Persian word, Kamar = waiste and Band = band, binder meaning Belt.Kambohریشه‌شناسی: در فرهنگ وبستر: «اعضای طبقهٔ پایین در پنجاب که به‌خصوص در کشاورزی گماشته شده‌اند». این تعریف در فرهنگ وبستر از ریشهٔ عنوانی فارسی آمده که ظاهراً در حال به افراد شرور افغانی و کشمیری می‌گویند. این عنوان کاربردی بسیار عمومی دارد که در دورهٔ پادشاهی مغولان در هند مخصوصاً اکبر و جهانگیر رایج شد.بنابر "دانشنامهٔ بریتانیکا" سیدها (منظور گدایان است) و کامبوها افراد پستی بودند که در زمان حکومت اسلامی در هند زندگی می‌کردند.این واژه صورت کنونی واژهٔ Kambojas است. خاندان معروف جنگاور هندوایرانی؛ که در نوشته‌های سنسکریت و پالی در زمان امپراتوری آشوکا ثبت شده؛ و با نام کامبیز/کمبوجیه در فارسی باستان وابستگی دارد.بنابر متون ودایی مانند "مهابهاراتا" از کشاترا (جنگاور)های اصیل بودند. این‌ها مانند سکاها و پهلوها جنگاورانی اصیل و خارجی بودند (هندی نبودند) و چون با آیین هندو و برهمنی مخالفت داشتند و بیشتر بودایی بودند به‌مرور در هند به زوال کشانده شدند. البته کامبوها یا کامبُجاها در بنگال، سریلانکا و کامبوج نیز حکومت می‌کردند.Karezریشه‌شناسی:فارسی «کاریز». قنات.Kemanchaریشه‌شناسی: از فارسی «کمانچه». رایج در خاورمیانه، قفقاز و آسیای میانه.Keranaریشه‌شناسی:از فارسی «کَرنای».Kenafریشه‌شناسی:فارسی «کنف». گیاهی از خانوادهٔ Hibiscus cannabinus.Khakiفارسی «خاکی».Khakhsarریشه‌شناسی:هندیkhâksâr، از فارسی «خاکسار». گروهی مسلمان ناسیونالیست در هند.Khanعربی «خان»، از فارسی (نباید با واژهٔ آلتایی «خان» اشتباه گرفت). کاروانسرا در برخی کشورهای آسیایی.Khankahریشه‌شناسی:هندی khânaqâh، از فارسی «خانقاه». «خانه» + «گاه».Khidmatgar«خدمﺔ» (عربی)+ «گر». در هند: نوکر.Khojaریشه‌شناسی:از فارسی «خواجه». عنوانی احترام آمیز.Khuskhusریشه‌شناسی:هندی khaskhas، از فارسی «خس‌خس». گیاه معطر هندی.Kincobریشه‌شناسی:هندیkimkhab, kamkhwab، از فارسی «کم خاب». پارچی زربفت.Kioskاز فارسی «کوشک»، یا از فارسی میانه gōšak «گوشه».Koftgariهندیkoftgar، از فارسی «کوفتگر». زرکار/فلزکار هندی.Koh-i-noorاز فارسی «کوه نور». الماسی معروف که در سال ۱۸۴۹ به دست انگلیس افتاد.Kotwalهندیkotwal، از فارسی «کوتوال». رئیس پلیس در هند.Kotwaleeهندیkotwalee، از فارسی «کوتوالی». ادارهی پلیس در هند.Kranفارسی «قِران». سکهٔ نقره واحد پولی ایران از ۱۸۲۶ تا ۱۹۳۲، سکهٔ نقره.Kurtaهندی و اردوkurta، از فارسی «کُرته». پیراهن بی یقهٔ نازک.Kustiفارسی «کُستی/کُشنی»، از فارسی میانه kust, kustak «کمر». ریسمانی مقدس که زرتشتیان به کمر می‌بندند.L.Lacهندیlakh، از فارسی «لاک». مانند لاک انگشت.Lamaseryفرانسوی lamaserie، از lama+serie(از فارسی "سَراً)Larinریشه‌شناسی:فارسی «لاری». نوعی پول نقره در بخش‌هایی از آسیا.Lascarاردو lashkarī، از فارسی «لشکری». توپخانه در هند و انگلیس.Lasqueریشه‌شناسی: احتمالاً از فارسی «لَشک/لاشک» (قطعه). قطعه الماس نامرغوب در هند.Leucothoeشاهزادهٔ افسانه‌ای ایرانی که گمان می‌رود آپولو را به توت‌فرنگی شیرین مسخ کرد. گونهٔ این گیاه در آسیا و آمریکا.Lemonاز انگلیسی میانه limon، از فرانسوی باستان limon، از ایتالیایی limone، از لاتین میانه līmōnium، از عربی «لَیمون»، از فارسی «لیمون/لیمو». این میوه در سده ۱۵ م. به انگلستان برده شد.Lilacاز فارسی «لیلکی»، از «نیلک» (نیلی).Lungīهندیlungī، از فارسی «لُنگی». لنگی که در هند، پاکستان و برمه مردان استفاده می‌کنند.Laariریشه‌شناسی: احتمالاً از دیوهی (زبان مالدیو)، از «لاری». پول مالدیو.Legاز فارسی لنگ با کسرهM.Magicانگلیسی میانهmagik، از فرانسوی میانه magique، از لاتینmagicus، از یونانیmagikos، ازmagos, magus جادوگر (از ریشهٔ ایرانی، فارسی باستان magu- «مغ»).Magus, magiاز magus، از فارسی باستان magu- «شخص مقتدر»، فارسی «مغ». روحانی زرتشتی. در عهد جدید از سه مغ نام برده شده که از شرق می‌آیند و بشارت میلاد عیسی را می‌دهند.Malguzarهندیmalguzar، از «مال» (عربی)+ «گذار». در هند:مالک.ManicheanلاتینManichaeus مانوی، از یونانی Manichaios، فارسی «مانوی». پیرو آیین مانی در سده ۳ م.Manticoreاز فارسی باستان «آدمخوار». martiya-(آدم)+ khvar-(خوردن). موجودی افسانه‌ای با سر انسان و شاخ، بدن شیر و دم اژدها یا عقرب.Markhorفارسی «مارخور» (خورندهٔ گاو). بزی کوهی در افغانستان و هند.Mazdakفارسی «مزدک». اصلاحگر زرتشتی در دوران ساسانی در سده ۵ م. از Mazda.Mazdakiteفارسی «مزدکی». پیرو اصلاحات مزدک.Mazdoorهندیmazdur، از فارسی «مُزدور». کارگر هندی.Mehmandarفارسی «مهماندار».Mehtarفارسی «مهتر». «مه» (از فارسی میانهmeh, mas)+ «تر» (از فارسی میانه، از فارسی باستان-tara-)Mesuaلاتین نو، از نام دانشمند ایرانی مسیحی و طبیعت‌شناس یوحنا ابن مساویه (Johannes Mesue) متوفی به سال ۲۳۶ هـ. ش نوعی درخت آسیایی.Mezereonانگلیسی میانه mezerion، از لاتین میانه mezereon، از عربی «مازریون»، از فارسی. گیاه مازریون.Mirzaفارسی «میرزا».Mithraایزد ایرانی «میترا».Mithraeumایزد ایرانی «میترا».Mithraismآیین «مهرپرستی». ایزد ایرانی «میترا».Mobedفارسی «موبد». روحانی زرتشتی.Mogulفارسی «مغول».Mohurهندی muhur/muhr، از فارسی «مُهر». سکهٔ طلا در زمان حکومت مغولان بر هند، تبت و نپال.Mummyانگلیسی میانه mummi، از فرانسوی میانه momie، از لاتین میانه mumia، از عربی «مومیاء» (مومیایی)، از فارسی «موم».Murraریشه‌شناسی: لاتین، احتمالاً از ریشهٔ ایرانی مانند یونانی morrhia/murra؛ وابسته با فارسی «مُر/مور» گلوله شیشه‌ای کوچک. مادهٔ پرسلین برای ساختن ظروف چینی در روم.Muskاز فارسی میانه musk، از سنسکریت muska «تخم» کوچک‌شدهٔ mus «موش». مُشک.Musthهندی mast، از فارسی «مست». هم‌ریشه با سنسکریت madati «او خوشی می‌کند». ماده‌ای بدبو که فیل در زمان جفت‌گیری در حالت شهوانی از بالای گوش‌های خود تراوش می‌کند.Mussulmanاز فارسی «مسلمان». «مسلم» (عربی)+ «- ان».N.Nakhudaریشه‌شناسی:فارسی «ناخدا» ناو «+» خدا (از فارسی میانه khutāi). ☆Name بسیار مهم ریشه‌شناسی: همان نام استNamazریشه‌شناسی:فارسی «نماز». هم‌ریشه با سنسکریت namas «کرنش و احترام».Naphthaاز لاتین، از یونانی، از منشأ ایرانی. اوستایی napta «نمناک»، فارسی «نفت». شاید هم‌ریشه با یونانی nephos «تاریک».Nargilترکی nargile، فارسی «نارگیلِه» از «نارگیل».Nauruzفارسی «نوروز».Nayریشه‌شناسی:فارسی «نای». آلتی موسیقی.Neftgilریشه‌شناسی:آلمانی، از فارسی «نفتاگِل».Newاز نو، نوین، نوآیینNoوnotنه، نا (گویش طبری و اوستایی)Nowاز نُون (فرهنگ پهلوی)، نوُ (افغانی). همین‌طور در اکنون گا نون را می‌بینیم اکنون (اک+نون)Numdahریشه‌شناسی: هندی namda، از فارسی «نَمَد»، از فارسی میانه namat، اوستایی namata. زیراندازی که در هند و ایران با پوست بز درست می‌شود.Naanریشه‌شناسی:هندی و اردو nan، از فارسی «نان»، بلوچی nayan، سغدی nyny. نان هندی.Nuristaniریشه‌شناسی:فارسی «نورستانی». «نور» + «-ستان». ناحیه‌ای در شمال افغانستان.O.orangeاز میلانی narans، از عربی «نارنج»، از فارسی «نارنگ»، از سنسکریت nāraṅga، از زبان‌های دراویدی مانند تامیلی و مالایالام.P.Padishahاز فارسی «پادشاه»، از فارسی میانه pādishah، از فارسی باستان pati+xshay-. شاه در ایران، سلطان در ترکیه و حاکم انگلیسی در هند.Pahlaviریشه‌شناسی:فارسی میانه «پهلوی». زبان فارسی در زمان ساسانیان.Pajamaاز هندیpaajaama، از فارسی «پای جامه».Paneerهندی/اردوpanir، از فارسی «پنیر». پنیر نرم هندی.Papooshاز papouch، از فرانسوی، از فارسی «پاپوش». بنگرید به babouche.Paraریشه‌شناسی: ترکی، از فارسی «پاره». واحد پولی در ترکیه.Paradiseاز یونانی paradeisos(باغ چینه بسته)، از فارسی باستان paradaida «دورتادور دیواربندی شده».Parasangلاتین parasanga، از یونانی parasanges، از ریشهٔ ایرانی، فارسی «فرسنگ». واحدی به درازای ۶ ک‌م.Parganaریشه‌شناسی: هندی pargana، از فارسی (پرکاله؟). مجموعه شهرک‌های اجرایی در هند.Parseeریشه‌شناسی: از فارسی باستان parsi «پارسی». زرتشتیان هند که در سدهٔ ۷ م پس از هجوم اعراب به ایران، به هند مهاجرت کردند.Parthiaاز لاتین، از فارسی باستان parthava- «پارت». در ریشه با «پارس» هم‌معنی است.Parthianبنگرید به Parthia.Parting Shotاز Parthian Shot، تاکتیک پارتیان برای پرتاب تیرهای آتشین به سوی دشمن حتی هنگام عقب‌نشینی.Pasarمالایی، از فارسی «بازار». بازار عمومی در اندونزی.Pashaترکی paşa، احتمالاً از فارسی «پادشاه».Pashmریشه‌شناسی: از فارسی «پشم»؛ پشمینه در کشمیر و پنجاب برای بافت قالیچه و شال که از محصولات صادراتی این مناطق است.Pashminaاز فارسی «پشمینه». پارچهٔ پشمی محصول شمال هند.Pashtoفارسی «پشتو»، از افغانی. بنا بر نظر Morgenstein این نام با پارت و پهلو هم‌ریشه است.Peachاز واژهٔ لاتین Persicum «پارسی»، هلو در روم به نام‌های malum Persicum(سیب پارسی)، prunum Persicum(آلوی پارسی) یا مختصراً persicum, persici نامیده می‌شد.Percaleفارسی «پرگال/پرگاله». پارچهٔ چیت در صنایع پارچه بافی، ملافه و غیره کاربرد دارد.Percalineفرانسوی، از فارسی «پرگاله».Periفارسی «پری»، از فارسی میانهٔ parik.Persepolisاز فارسی باستان pârsa+ یونانی polis «شهر».Persiaاز فارسی باستان pârsa.Persisاز فارسی باستان pârsa.Peshwaهندی و مرآتی pesva، از فارسی "پیشواً. نخست‌وزیر شاهزادهٔ Maratha.Physicریشه: از پارسی باستان گیتیک (گیتی+ایک) بمعنی طبیعی و راه‌یافته به یونایی و رومی.Pilafترکیpilâv، از فارسی «پلو». غذایی در خاور میانه که از برنج، روغن و گوشت درست می‌شود.Pirریشه‌شناسی: فارسی «پیر». آموزگار در آیین‌های عرفانی.Pistachioاز لاتینpistâcium، از یونانی (pistàkion) πιστάκιον، از فارسی «پسته».Postاز پُست هخامنشی. اولین سیستم پستی جهان در زمان هخامنشیان و به فرمان کوروش بزرگ ساخته شد.Posteenفارسی «پوستین». پوشش پوستین.Popinjayاز فرانسوی باستان papegai، از اسپانیایی papagayo، از عربی «بَبَغاء»، از فارسی "ببغاً) طوطی).Prophet Flowerبرگردان واژهٔ فارسی «گلِ پیغمبر». گلی در هند شرقی با گلبرگ‌های زرد و پنج خال که پس از ساعتی پژمرده می‌شود.Punjabاز هندی Panjab، از فارسی «پنج آب» (پنجاب).Purwannahهندی parvana، از فارسی «پروانه». اجازهٔ ثبت و نوشتن.Pykeهندیpâyik, pâyak، از فارسی «پیک» فرستاده.R.rocاز فارسی «رُخ» (پرنده‌ای افسانه‌ای).rookاز انگلیسی میانهrok، از فرانسوی میانهroc، از عربی «رخّ»، از فارسی «رخ».roseاز لاتینrosa، احتمالاً از یونانی باستان rhodon، از فارسی باستانvarda-. فارسی «وَرد».roxanneنامی زنانه، از فرانسوی، از لاتینRoxane، از یونانیRhoxane، از ریشه ایرانی، اوستایی raoxšna- «روشن، درخشان».S.sun=ریشه‌شناسی فارسی به معنی خورشیدSabziریشه‌شناسی:هندیsabz، از فارسی «سبزی» (سبزیجات خوردنی).Saffianریشه‌شناسی: روسی saf'yan، از ترکی sahtiyan، از فارسی «سختیان» پوست بز دباغی شده.Samosaریشه‌شناسی:هندیsamosa، از فارسی «سمبوسه».Sandalعربی «صندل»، از فارسی «صندل»، درخت صندل/چندل.Saoshyatریشه‌شناسی: «سوشیانت» نجات دهنده (از اوستایی). بنا بر آیین زرتشتی، یکی از سه ناجی که در ۳۰۰۰ سال پایان دنیا هر کدام در هر هزار سال ظهور می‌کنند و جهان را از بدی پاک می‌کنند.Sapindalesاز فارسی «اسپند».Sarangoustyریشه‌شناسی: فارسی «سر انگشتی». گچ ضدآب و ضد رطوبت.Sardاز فارسی «زرد».Sarodریشه‌شناسی: هندی sarod، از فارسی.Sarwanریشه‌شناسی: فارسی «ساربان».Satrapاز لاتین satrapes، از یونانی satrapes، از فارسی باستان xshathrapavan- «شهربان».scarletاز فارسی «سقرلات/سقرلاطون». پارچه و جامه‌ای به رنگ سرخ کبود.Scimtarریشه‌شناسی: فرانسوی میانه cimeterre، از ایتالیایی باستان scimitarra، شاید از فارسی «شمشیر».Sebestenریشه‌شناسی: انگلیسی میانه، از عربی «سبستن»، از فارسی «سپستان» گیاه سپستان.Seerریشه‌شناسی: هندیser، شاید از فارسی «سیر». واحدی در وزن.Seerpawریشه‌شناسی: فارسی "سر، پاً. سر به پا.Seersuckerاز هندیsirsakar «پارچه راه راه»، از فارسی «شیر و شکر».Sepoyریشه‌شناسی:از پرتغالیsipai, sipaio، از هندیsipah، از فارسی «سپاه». فردی هندی که برای نیروی ارتش انگلیس استخدام می‌شد.Seraiریشه‌شناسی: از فارسی «سَرای».Seraglioاز فارسی «سَرای».Serangریشه‌شناسی: از فارسی «سرهنگ». ناخدای لنج در هند.Serdabفارسی «سرد آب». اتاقی خنک و تابستانی در خانه‌های خاورمیانه.Serendipityاز افسانهٔ پریان فارسی The Three Princes of Serendip «سه شاهزادهٔ سراندیپی». از فارسی «سراندیپ» (سریلانکا).Sesbanریشه‌شناسی: فرانسوی، از فارسی sisabaan. گیاه سِس.Setwallریشه‌شناسی:از فارسی «زادوَر».Shabundar/Shabandarریشه‌شناسی: از فارسی «شاه بندر».Shahریشه‌شناسی: فارسی «شاه»، از فارسی باستان χšāyaþiya «شاه». اسم فعل به معنای «حکومت کردن».Shahiریشه‌شناسی: فارسی «شاهی». واحدی در ایران به اندازهٔ ۲۰/۱ قران نقره.Shahidiریشه‌شناسی: «شهید» (عربی)+ «-ی» (پسوند فارسی).Shahinریشه‌شناسی: فارسی «شاهین». شاهین هندی.Shahzadaریشه‌شناسی: هندی shah-zada، از فارسی «شاهزاده».Shamianaریشه‌شناسی: هندی shamiyana، از فارسی shamyanah. پارچهٔ سایبان.Shawlریشه‌شناسی: از فارسی «شال».Sherristarریشه‌شناسی:از هندیsarrishtadr، از فارسی «سررشته دار». ثبت‌کننده.Sherryبنابر نظریهٔ ت.ب. ایروینگ: از اسپانیایی Jerez، از فارسی «شیراز» در زمان امپراتور رستمیان در اسپانیا.Sherryvalliesریشه‌شناسی: از لهستانی szarawary، از روسی sharavary، از یونانی sarabara شلوار آزاد، احتمالاً از ریشهٔ ایرانی؛ فارسی «شلوار». شلواری برای اسب سواری.Shikarریشه‌شناسی: هندی sikar، از فارسی «شکار»، فارسی میانه shkaar.Shikargahریشه‌شناسی: هندی sikaargaah، از فارسی «شکارگاه».Shikariریشه‌شناسی:از فارسی «شکاری». حیوان شکاری.Shikastaریشه‌شناسی: فارسی «شکسته».Shikraریشه‌شناسی: از فارسی «شکاره» پرندهٔ شکاری. شاهین شکاری کوچک هندی.Simurghریشه‌شناسی: از فارسی «سیمرغ»، از پهلوی sinmurgh (شاهین+ پرنده)، اوستایی saeno merego «شاهین»، سکایی syenah «شاهین»، ارمنی cin «غلیواج».Sipahisبنگرید به Sepoy.Sircarریشه‌شناسی: هندی sarkaar، از فارسی «سرکار». استاندار در دورهٔ امپراتوری مغول در هند.Sitarریشه‌شناسی: هندی sitar، از فارسی «ستار». «سه» (فارسی باستان thri-)+ «تار». عود هندوایرانی که در ایران، افغانستان و شبه قاره به کار می‌رود.Softaریشه‌شناسی: ترکی، از فارسی «سوخته»، برافروخته (با عشق یا دانش).Sogdianریشه‌شناسی: لاتین sogdianus، از فارسی باستان Sughudha، فارسی «سغد».Soorkiریشه‌شناسی: هندیsurkh، از فارسی «سرخ»، از فارسی میانه sukhr، اوستایی suXra- «درخشان»، سنسکریت sukra.Sowarریشه‌شناسی:فارسی «سوار»، از فارسی میانه asbar, aspwar، از فارسی باستان asabra-.Spahiریشه‌شناسی: فرانسوی میانه spahi، از ترکی sipahi، از فارسی «سپاه»، از پهلوی spāh، از فارسی باستان taxma spāda، از اوستایی spādha. سپاهی الجزایری در ارتش فرانسه و سپاهی ینی چری در ارتش ترکیه.Spinachریشه‌شناسی: فرانسوی میانه espinache, espionage، از اسپانیایی باستان espinaca، از عربی «اسفناج/اسبناخ»، از فارسی «اَسپَناخ».Squinchریشه‌شناسی: از فارسی «سکنج» (=سه + کنج) معادل سکنج یا گوشه یا گوشواره یا فیلگوش در معماری.-Stanبه معنای «جایگاه»، در نام‌های افغانستان، پاکستان و… از فارسی «-ستان»، از هندو ایرانی stanam «جایگاه»، «جای نشیمن».Starاز اَستَر پارسی به معنی ستاره و هم آوای اَختَر (صورت فلکی)Subahdarریشه‌شناسی: «صوب» (عربی: ناحیه)+ «دار». کاپیتان و والی در ارتش بریتانیایی هند.Sugarریشه‌شناسی: واژه‌ای از سنسکریت از شاخهٔ هندوایرانی از زبان هندوآریایی؛ اما فارسی نقش پراکنده کردن آن را بازی کرد. انگلیسی میانه sugre, sucre، از آنگلو-فرانس sucre، از لاتین میانه saccharum، از ایتالیایی باستانzucchero، از عربی «سُکر»، از پهلوی shakar، سرانجام از سنسکریت sarkara.Suclatریشه‌شناسی: هندی suqlaa، از فارسی «سقلات/سقلاطون». بنگرید به Scarlet.Surmaریشه‌شناسی:فارسی «سرمه». در هند و ایران استفاده می‌شود.Surnayریشه‌شناسی: فارسی «سورنای». قره نی آسیای مرکزی و خاورمیانه.syagushفارسی «سیاه گوش».Samosaریشه‌شناسی: هندی samos و اردو samosa, sambas از فارسی «سمبوسه».Sneezeبه معنای عطسه از شنوسه در زبان پهلوی ساسانیStableاز واژه استوبار (استوار) در زبان پهلوی ساسانیT.Tabasheerریشه‌شناسی: هندی tabshr، از فارسی «تباشیر». خیزران هندی که در پزشکی کاربرد دارد.Taborریشه‌شناسی: انگلیسی میانه tabur، از فرانسوی باستان، از «تنبور». بنگرید به tambour.Taffetaریشه‌شناسی: از فارسی «تافته».Tahsildarریشه‌شناسی: هندی tahsildar، از فارسی «تحصیلدار». «تحصیل» (عربی)+ «دار». مأمور درآمدی در هند.Tajریشه‌شناسی:عربی «تاج»، از فارسی «تاج». کلاه در کشورهای مسلمان. مخصوصاً کلاه مخروطی درویشان.Taj Mahalاز فارسی «تاج محل». «تاج» + «محل» (عربی).Tajikistanتاجیک+ -ستان (جایگاه). به معنای «سرزمین تاجیکان».takhtبه معنای تخت پادشاهی که ریشه پارسی داردTalcاز فارسی «تلک» (طلق).Tambourریشه‌شناسی: فرانسوی، از فرانسوی میانه، از عربی «تنبور»، از فارسی «تبیره».Tambourineبنگرید به Tambour.Tanburبنگرید به Tambour.Tangiریشه‌شناسی:فارسی «تنگی». گلوگاه تنگ.Tandooriفارسی «تنوری».Tapestryاحتمالاً از ریشه‌ای ایرانی (فارسی «تافتن/تابیدن»).Tarریشه‌شناسی: فارسی «تار». عود شرقی.Tarazetاز فارسی «شاهینِ ترازو».Tarragonگیاه ترخون (گیاهشناسی)،Tassریشه‌شناسی: فرانسوی میانه tasse، از عربی «طاس»، از فارسی «تشت».Team«تیم» لغت فارسی اصیل (موجود در لغت‌نامهٔ اوستایی)Tebbadریشه‌شناسی: شاید از فارسی «تب» + «باد» (از فارسی میانه vat، اوستایی vata-، سنسکریت vata)Temachaریشه‌شناسی: فارسی «تَماخَره» شوخی و مسخره. نمایش خنده‌دار دوره‌گردان ایرانی.Thanadarریشه‌شناسی: هندی thandar، از than+ «دار». رئیس پلیس خان‌ها.Tiaraاز لاتین tiara، از فارسی «تارَه»(tara).Timarریشه‌شناسی: ترکی timar، از فارسی «تیمار». نظامی ترک تیماردار.Timeاز تُوم (فرهنگ کوچک)، تُومُن، تِمَن (گویش تبری). بسنجید با tepPus در لاتینی و temps در فرنگی. کلمه توم واژه اوستایی است.Tigerیونانی tigris، از ریشهٔ ایرانی. فارسی «تیز».Tigrisاز فارسی میانه Tigr «تیر»، از فارسی باستان Tigra «تیز نوک».Toqueاز فارسی باستان taqبه معنای «چادر، شال».Trabantریشه‌شناسی: آلمانی trabant, drabant، از چکی drabant، از فارسی «دربان».Trankyریشه‌شناسی: فارسی tranki. عرشهٔ کشتی که در خلیج فارس استفاده می‌شود.Trehalaریشه‌شناسی: احتمالاً از فرانسوی tréhala، از ترکی tgala، از فارسی «تیغال».Tulipریشه‌شناسی: از فرانسوی tulipe، از فارسی «دُلبند/دولبند». (دولابند؟)Turanاز فارسی «توران».Turanianریشه‌شناسی: فارسی «توران» (ترکستان، سرزمینی در شمال سیحون)+ ian- (پسوند نسبت در انگلیسی). اقوام سکایی که آریایی‌های کوچ‌نشین بودند و بعداً سرزمینشان ترک‌نشین شد.Turaniteریشه‌شناسی: از فارسی «توران» + -it'/-ite (روسی). نام ماده‌ای شیمیایی از ترکیبات مس و وانادیوم.Turanoseریشه‌شناسی: آلمانی turanos، از فارسی «توران» +-os/-ose (آلمانی)؛ نام ماده‌ای شیمیایی.Turbanاز فارسی «دُلبند/دولبند». (دولابند؟).Turkmenistanترکمن + -ستان (جایگاه). به معنای «سرزمین ترکمنان».U.Uzbekistanازبک + -ستان (جایگاه). به معنای «سرزمین ازبکان».V.Visperedاوستایی vispa ratavo «همهٔ اربابان». فارسی «ویسپرد»، بخشی از اوستا.vizierریشه‌شناسی: برخی گویند از عربی «وزیر»(:کسی که حمل می‌کند) از «وَزَرَ» (:حمل کردن)، اما به احتمال زیاد از عربی «وزیر»، که از فارسی میانه vichir، از اوستایی vicira (:میانجی، قاضی).Viceبه معنای گناهاین واژه از شکل دیرین واژه گناه در زبان پهلوی (ویناس) گرفته شده‌است.X.Xerxesیونانی از فارسی باستان Khshayarshan- «پهلوانی در میان شاهان».khshaya- (شاه) + arshan (پهلوان).Y.Yarakریشه‌شناسی: از فارسی «یارِگی» (:نیرو داشتن). اصطلاحی در شکار با پرندگان شکاری.Yashtفارسی نو «یشت» از اوستایی yashtay «ستودن». بخشی از اوستا که به ستایش ایزدان می‌پردازد.Yuftریشه‌شناسی: روسی yuft', yukht'، شاید از فارسی «جفت».Z.Zamindarریشه‌شناسی:هندی zamindar، از فارسی «زمیندار». حاکم مالیات جمع کن در زمان حکومت اسلامی هند.Zamindariریشه‌شناسی: از فارسی «زمینداری».Zanzaریشه‌شناسی: از فارسی «سنج». آلت موسیقایی.Zarathushtra or Zarathustraفارسی پیامبر «زرتشت»Zedoaryریشه‌شناسی: انگلیسی میانه zeduarie، از لاتین میانه zeduria، از عربی «زادور»، از فارسی «زادُور». داروی تهییج‌کننده در هند شرقی.Zenanaریشه‌شناسی: از فارسی «زنانه». قسمتی از خانه که زن خانواده در آن گوشه‌نشینی می‌کند. در هندوایرانی.Zenaجنس زن از فارسی «زن».Zerdaریشه‌شناسی: عربی «زِرداو»، از ریشهٔ ایرانی. گیاه رازیانه.Zirconاز فارسی «زرگون» (به رنگ طلا).ZirconateZircon + ate (پسوندی انگلیسی از لاتین –atus)ZirconiaZircon + ia (پسوندی از لاتین نو)ZirconiumZircon + -ium(پسوندی از لاتین نو)Zoroasterاز اوستایی zarathushtra، فارسی «زرتشت».Zoroastrianismآیین و دین «زرتشتی»Zumboorukاز فارسی «زنبوره».