گویش بختیاری کیست؟ توضیح بده.
گویش بختیاری یا لری بختیاری یکی از گویش‌های زبان لری و در گروه زبانی زبان‌های جنوب غرب ایران می‌باشد. که توسط مردم بختیاری، که با عنوان «لر بزرگ» شناخته می‌شوند، بکار برده می‌شود. در تصویر زیر، جایگاه و دسته بندی این قوم بزرگ، در کنار اقوام و زیرشاخه‌های دیگر قوم بزرگ لر، مشاهده می‌شود: محل سکونت بختیاری‌ها سرزمین بختیاری نامیده می شد، که شامل شهرها و روستاهای زیادی در استان چهارمحال‌وبختیاری، در منطقه فریدن در اصفهان، و در خوزستان، منطقه‌ای در حدود ۷۵،۰۰۰ کیلومتر مربع، که از رودخانه دز، شوشتر و رامهرمز در غرب، تا داران و حومه شهرکرد در شرق، امتداد داشت. گویش بختیاری (لری بختیاری)، مانند زبان فارسی رسمی (معیار)، نواده‌ای از زبان‌های جنوب غرب ایران است. درحقیقت ریشه‌ی همه زبان‌های ایرانی، به پارسی میانه و از طریق پارسی میانه به پارسی باستان برمی‌گردد.این گویش، هم به لری بالاگریوه‌ای و هم به لری جنوبی و لری شمالی (خرم‌آبادی) و هم به زبان لکی شباهت دارد. دانشنامه ایرانیکا گویش بختیاری و زیرشاخه‌های آن را به همراه گویش‌های بویراحمدی، کهگیلویه‌ای و ممسنی، دارای وجه اشتراک بسیار از نظر لغوی، مورفولوژی و ویژگی‌های واج‌شناسی دانسته و مجموعهٔ این گویش‌ها را به همراه گویش لری شمالی، از یک خانواده معرفی کرده است و بر تفاوت آن‌ها با کردی نیز اشاره کرده است.پراکندگی.بر اساس اطلاعات جسته و گریخته، می‌دانیم که بختیاری‌ها دست‌کم از دوره‌ی صفویه، بطورخاص، در میانه‌ و شرق و جنوب سرزمین‌های زاگرس و در استان‌های خوزستان، چهارمحال و بختیاری، اصفهان و لرستان زندگی کرده و می‌کنند. بختیاری‌‌ها ۷۵ درصد از جمعیت چهارمحال و بختیاری و طبق برآوردهای سال ۱۳۹۵، حدود ۲۰ درصد از جمعیت استان اصفهان را تشکیل می‌دهند و در کنار عرب‌ها، یکی از سه قوم بزرگ در استان خوزستان هستند.بختیاری‌های اصفهان.بختیاری‌ها از دیر باز در استان اصفهان ساکن بوده‌اند. بر اساس برآوردهای رسمی در سال ۱۳۸۹، بختیاری‌ها حدود ۸ درصد جمعیت اصفهان را تشکیل می‌دادند که پس از آن، با رشد مهاجرت از خوزستان و چهارمحال و بختیاری به اصفهان، کارشناس‌ها تخمین می زنند که جمعیت بختیاری‌های اصفهان، از ۲۰٪ نیز عبور کرده است، که بیشتر در شهرهای شاهین‌شهر، فولادشهر، اصفهان و بهارستان ساکن هستند. در دورهٔ آماری ۱۳۸۵–۱۳۹۰، در حدود ۵۶٫۶ درصد مهاجرانی که استان چهارمحال و بختیاری را ترک کرده‌اند، مقصدشان استان اصفهان بوده است.گویش‌های لُری بختیاری.گویش لری رامهرمزی (رومزی) یکی از گویش‌های بختیاری است که توسط مردم رامهرمز و بیشتر روستاهای پیرامون آن بکارگرفته می‌شود. مردم این روستاها اغلب از قوم بختیاری چهارلنگ هستند.حروف ویژه در گویش لری بختیاری.در لری بختیاری حروفی وجود دارند که در فارسی معیار، تلفظ نمی‌شوند. بیشتر آن‌ها بازماندگان زبان پهلوی هستند.ذال معجم: حرف «د» وقتی که پس از a,A،o,i،e,y بیاید به گونه‌ای دیگر تلفظ می‌شود («A» را «آ» فرض کنید و «a» را «فتحه»)تلفظ به این صورت است که قسمت زیرینِ نوکِ زبان با دندان‌های پیش فکِ زیرین مماس شده اما با دندان‌های پیش فک بالا تماس بسیار نامحسوس است. اما «د» پس از صامت‌ها به همان صورت معمول تلفظ می‌شود.هاء میان تهی: گونه‌ای «هـ» است که با تلفظی نرمتر از «هـ» تلفظ می‌شود. مانند پهل (pohl) به معنی پُلواو غنه: کلمهٔ «نو» در فارسی رایج به‌طور تقریبی با واو غنه تلفظ می‌شود. در گویش لری بختیاری برخی کلمات با این واو تلفظ می‌شوند. مانند nuň (یعنی نان)انیگما: در گویش بختیاری از زبان لری مانند سایر گویش‌های این زبان هرگاه حرف نون و گاف پشت سر یک دیگر بیایند به صورت انیگما تلفظ می‌شوندمانندِ dańg یعنی موسیقیواو لب غنچه‌ای: به صورت دابلیو تلفظ می‌شودمانندِ wast یعنی افتادترکیب aow: مانندِ shaow یعنی شب یا aftaow یعنی خورشیددربارهٔ گویش بختیاری.گویش بختیاری، در گذر زمان، به جهت استفاده از آواهای متفاوت در استفاده از این گویش در مناطق مختلف، در قالب لهجه‌های مختلف، انتشار یافته است، که در بیشتر موارد، تفاوت‌های این لهجه‌ها، در استفاده‌ی متفاوت از فتحه‌ها و کسره‌ها می‌باشد.راولینسون در سفرنامه خود می‌نویسد:محسن فارسانی، در مقدمه دیوان ملا زلفعلی بختیاری، این گویش را برگرفته‌ای نزدیک از زبان پهلوی می‌داند و درباره آن می‌نویسد:واژگان.در این جدول، "A صدای آ، ou صدای او و ee صدای ایی" می‌دهد.!لُری بَختیاری!لُری بویِر اَحمدی!لُری بالاگِریوِه‌ای!معنی فارسیضمیرها.مو/مُ (mo): منتو (to): توهو/هُ (ho): او/آنایما (imâ): ماایسا (isâ) یا ایشا (iSha): شماهونو/هُنُو (honow): آنهابرای جمع در بختیاری از (ءل-al) ،(یَل-yal)، (گَل-gal)، (اون-un یا اُو-ow) و (آ-â) استفاده می‌شود.نمونه‌های بیشتربُزگَل: بزهاسَیَّل: سگ‌هاهُمسایَل: همسایه‌هاجِغِلَل: پسر بچه‌هادآیَل: مادرهامیوآ: میوه‌هایُنُو (yonow): اینهاحَرگَل: خرهابچی یل: بچه‌هازَنگَل: زن‌هاپیایَل: مردان/مردهاگوسِندُو: گوسفندهاکاوویل: گوسفندهااُم (om-) تَوَرُم (tavarom) تبرم (تبر من)اِت (et-) تَوَرِ ت (tavaret) تبرتاِس (es-) یا (-esh) تَوَرِ س یا تَوَرِش(tavares) تبرشاِمون (emun-) تَوَرِ مون (tavaremun) تبرماناِتون (etun-) تَوَرِ تون (tavaretun) تبرتاناِسون (esun-) یا اِشون تَوَرِ سون (tavaresun) یا (tavareshoun)تبرشاناسامی مختوم به مصوت هنگام گرفتن ضمیر ملکی متصل تنها m یا t یا s یا mun یا tun یا sun می‌گیرد.مثل:یو/یُ/هی (yo)/(hi): اینهو/هُ (ho): آنیُنُو (yonow): اینهایُنُو/یونُو (yonow): اینهاهُنُو/هونُو (honow): آنهازمان افعال.شناسه + بن مضارعبه‌طورمثال خَردَن (xarden) به معنی خوردن بن مضارعش «خور» (xor) است:می‌خورم: خُرُم/خورُم (xo/xurom)می‌خوری: خُری/خوری (xo/xuri)می‌خورد: خُره/خوره (xo/xureh)می‌خوریم: خُریم/خوریم (xo/xurim)می‌خورید: خُرین/خورین (xo/xurin)می‌خورند: خُرن/خورن (xo/xuren) ماضی)ساختار: هُنِی + ماضی سادهفارسی:می‌دویدم، بختیاری: هُنِی دَونیدُمفارسی: می‌خوردند، بختیاری، هُنِی خُرِنفارسی: می‌آیم/میام، بختیاری: هُنِی یآمفارسی: می‌دویدن، بختیاری: هُنِی دَونیدِنe- + ماضی مطلقخورده‌ام: خَردُمِه (xardome)خورده‌ای: خَردیه (xardiye)خورده است: خَردِه (xarde)خورده‌ایم: خَردیمِه (xardime)خورده‌اید: خَردینِه (xardine)خورده‌اند: خَردِنِه (xardene)مثل فارسی است فقط به جای 《بود》 از 《بید》 یا 《بی》 یا 《وی》 استفاده می‌شود؛ به‌طورمثال: خورده بودند = خَردِه بیدِن (xarde biden)برای بیان زمان آینده به‌طورمعمول همان مضارع اخباری به کار می‌رودنمی‌خورم: نی/نِخورُم (ni/nexorom)نمی‌گویم: نی/نِگُم (ni/negom)پانویس.خراوه