جمیل صدقی زهاوی کیست؟ توضیح بده.
جمیل صدقی زَهاوی (۱۸۶۳ - ۲۴ فوریه، ۱۹۳۶) شاعر کُرد اهل عراق بود که به زبان‌های عربی، فارسی و کردی شعر می‌سرود.زندگی.جمیل صدقی زهاوی نام خانوادگی او تلفظ دیگری از نام زهاب است. پدر و مادر او هر دو از کردهای منطقه ذهاب در استان کرمانشاه بودند. خود جمیل صدقی گفته‌است که دلیل نامگذاری آن‌ها به زهاوی اقامت طولانی جد آن‌ها به نام ملا احمد در سرپل ذهاب بوده‌است. پدر جمیل به نام ملا محمد نیز خود شاعر و فقیه بود و زبان‌های کردی، فارسی، ترکی و عربی را به‌خوبی می‌دانست. ملا محمد در زمان امان‌الله‌خان اردلان در دارالاحسان سنندج نزد خاندان مردوخی تحصیل کرده است. او به فارسی و عربی شعر سروده‌است و تخلص او در اشعار فارسی "فیضی" بوده‌است و به همین دلیل به "ملا محمد فیضی" مشهور شد. وی همچنین به عنوان یک فقیه به درجهٔ مفتی بغداد رسید.جمیل صدقی زهاوی در سال ۱۳۱۳ در هزاره فردوسی که در تهران و توس برگزار شد شرکت داشت. در این سفر از سوی استادان طراز اول ایران از جمله ملک‌الشعرا بهار و استاد فروزانفر و جلال همایی استقبال خوبی به عمل آمد. بعد از برگشت به بغداد، چندان نگذشت که در 1936 مصادف با بهمن 1314 درگذشت. ملک‌الشعرا بهار در رثای او مرثیه‌ای به صورت ترکیب‌بند سرود که از شاهکارهای مرثیه در تاریخ ادبیات متأخرین به شمار می‌رود.نسخه کامل این مرثیه از ملک‌الشعرا بهار در رثای جمیل صدقی زهاوی:دجلهٔ بغداد بر مرگ زهاوی خون گریستنی خطا گفتم که شرق از نیل تا سیحون گریستاشک‌ریزان شد عراق از ماتم فرزند خویشهمچو یونان کز غم هجران افلاطون گریستزبن بلای عام یعنی مرگ سلطان سخنمردم شهری به شهر و بدو در هامون گریستاز غم شعر روانش فکر از گردش فتاددر فراق طبع پاکش لفظ بر مضمون گریستزد گریبان چاک‌، نظم و پخت بر سر خاک‌، نثراز غم او هریکی موزون و ناموزون گریستدوش بر خاک مزارش خیمه زد ابر بهارخواست‌تا در هجرش‌ از چشم «‌بهار» افزون گریستخنده‌ای دندان نما زد برق و گفتا کای حسودقطره کم‌تر زن‌، تو آب افشانی و او خون گریست‌رشوه دادیمش ز عمر، ار مردنش دادی امانور پذیرفتی فدا، پیشش فدا کردیم جانقرن‌ها بگذشت تا آمد ذهاوی در وجودنیز چون او باز نارد قرن‌ها، دور زمانگر به مرگش صبر بنمائیم از بیچارگیستوان به‌واقع یأس و نومیدی است نی صبر و تواندل بسوزد در فراقش دیده گرید در غمشهر زمان گویی خَلد در چشم دل تیر و سنانوز پس مرگش مصائب خوار شد در چشم خلقزانکه از این سخت‌تر نبود مصیبت در جهانبود یاران را دریغ از مردنش و اکنون چه رفتهرکه خواهد گو بمیر و هرکه خواهد گو بمانرفت و ما نیز از قفایش رخت برخواهیم بستکاندرین دنیای فانی کس نماند جاودانشد زهاوی خسته‌ وز این دهر پرغوغا گذشتدست‌افشان پای کوبان از سر دنیا گذشتبود عمری سرگران از زحمت غوغای دهرزین سبب پیرانه سر زین دهر پرغوغا گذشتبرگ امیدش ز دل‌ها چون شقایق زود ریختلیک داغش لاله‌سان‌، کی‌ خواهد از دل‌ها گذشتعالمی فضل و ادب را برد با خود زیر خاکگرچه از این خاکدان خود یکه و تنها گذشتتلخکامی‌ها کشید از دهر لیکن در سخنکام گیتی کرد شیرین پس به استغنا گذشتدر بر کیهان اعظم کیست انسان ضعیفکش توان گفتن که شد فرتوت یا برنا گذشت‌؟عمر اگر یک‌روز اگر صدسال‌، می‌بایست مردنیک‌بخت آنک از جهان آزاده و دانا گذشتایهاالزورا تو استادان فراوان دیده‌ایشاعرانی فحل و مردانی سخن‌دان دیده‌ایگر ندیدستی لبید و اخطل و اعشی و قیسدعبل و بوطیب و بشار و مروان دیده‌ایبو نواس و بو تمام و بوالعلا و بوالاسدابن‌معتز و ابن‌خازن و ابن‌حمدان دیده‌ایراست پرسم راستگو، مانندهٔ صدقی جمیلکی وطن‌خواهی سخن گستر به‌ دوران دیده‌ایزان کسان نشنیده‌ای الا نشید مدح و فخریا هجاپرداز یا رند غزلخوان دیده‌ایبگذر از بوطیب و بربند چشم از بوالعلاگر به‌ حکمت شعرهایی چند از ایشان دیده‌ایزان حکیمان کهن کی چون زهاوی شعر نودر وطن‌خواهی و آبادی و عمران دیده‌ای‌؟هیچ کس را در جهان جز مدتی معدود نیستغیر ذات حق تعالی جاودان موجود نیستبر زهاوی نوحهٔ من نوحهٔ علم است و فضلنوحه‌ام بر پیکری مشهود و نامشهود نیستنوحه‌ام بر فوت الهامات و طبع شعر اوستورنه‌ موجود است‌ جانش‌ جسمش‌ ار موجود نیستنوحه‌ام بر طبع گوهر بار و شیرین لفظ اوستکانچنان هرگز به قیمت لوءلوء منضود نیستپر بهایی از میان گم شد که هر گم‌گشته‌ایهرچه باشد پربها، در جنب او معدود نیستماتمش زد رخنه‌ای در کاخ دانش کان به عمرهمچو چاک جیب یاران هیچ گه مسدود نیستایزد آمرزیده است او را که از راه کَرَمچون زهاوی بنده‌ای زان استان مردود نیستهیچ شادی نیستی گر در جهان غم نیستینیستی گرهیچ غمگین‌، هیچ خرم نیستیروح را رنج دمادم خسته سازد در جهانکاشکی اندر جهان رنج دمادم نیستیگر زهاوی رفت‌، از وی چند دیوان باز جاسترنج ما پیوسته‌تر بودی‌، گر این هم نیستیدر بهشت‌ است او ولی فخر از «‌جهنم‌» می کندنیز کردی فخر اگر شعر جهنم نیستیزاهد از طامات اگر بد گفت او را باک نیستنیستی خفاش اگر عیسی‌بن مریم نیستیحکمت و اخلاق کافی بودی اندر فضل اوفی‌المثل گر ملک شعر او را مسلم نیستیخشک ریش درد، ماندی در دل از داغ غمشگر خود از شعر ترش در سینه مرهم نیستیگفتم از ری رخت بربندم سوی بغداد منپیشواز آید شوم از دیدنش دلشاد منجای سازم در وثاقش‌، طرف بندم از رخشبهره‌ها برگیرم از دیدار آن استاد مندیدنم را سر کند از دل مبارک‌باد، اودیدنش را سرکنم از دل مبارک‌باد، منبر کران دجلهٔ بغداد بنشینیم شادچامه‌ای برخواند او، شعری کنم بنیاد منوصف‌ها گوید ز لطف دامن البرز، اوشعرها خوانم به وصف دجلهٔ بغداد منکی گمان بردم زهاوی جان سپارد وانگهیمرثیت گویم من اندر ماتمش‌، ای داد مناز کفم یاری چنان این چرخ کج بنیاد بردداغ‌ها دارم به دل زین چرخ کج بنیاد منغم‌ مخور ای‌ دل که خوب و زشت عالم بگذردسور و ماتم هر دو بر فرزند آدم بگذردآنچه‌ بگذشته‌ است‌،‌ وهم‌ است. آنچه‌ آینده‌ است‌ وهم.زندگانی یک دم است آن‌هم دمادم بگذردزندگی گر بهر این ده روز ناچیز است و بسبه که انسان زود از این مطمورهٔ غم بگذردور کمالی هست نفس آدمی را در قفاخود همان بهتر کز این در شاد و خرم بگذردشد زهاوی زین جهنم سوی فردوس بریناهل فردوس است هر کس کز جهنم بگذردتا که دانا زنده باشد چرخ با او دشمن استچون که دانا بگذرد آن دشمنی هم بگذردمردن شاعر حیات اوست زیرا چون گذشترشک و کین با او، اگر بیش است اگر کم‌ بگذردروح‌ صدقی‌ در جنان‌ شاد است گویی‌نیست‌؟ هست‌.جاودان از محنت آزاد است گویی نیست؟ هستدر بهشت خاطر و گلخانهٔ افکار خویشهم‌نشین‌ با سرو و شمشاد است گویی نیست‌؟ هستروح شاعر غیر زیبایی نجوید در جهانخاصه آن کو پیراستاد است گویی‌نیست؟ هستهر که زیبایی بجوید غرقه در زیبایی استزانکه خود زیبا ز بنیاد است گویی نیست؟‌هستروح چون زیبا بود او را خدا جویا بوداین حدیثم از نبی یاد است گویی نیست؟ هستنیست مشکل گر به حق واصل شود روح جمیلگر جز این گوییم بیدادست گویی نیست؟ هستغرق غفران باد روحش وین دعا را بی‌خلافجبرئیل آمین فرستاد است گویی نیست هستمواضع سیاسی.زهاوی در سراسر جهان عرب چهره‌ای شناخته شده‌است. او طرفدار حقوق زنان و از هواداران ترک حجاب بود.یادمان.یکی از خیابانهای اصلی بغداد (میان محله اعظمیه و محله وزیریه) به نام او نامگذاری شده‌است.منابع.ویکی‌پدیای عربی