طالقان کیست؟ توضیح بده.
طالقان (طالقون) شهری در شهرستان طالقان واقع در استان البرز ایران است. این شهر در منطقه‌ای ییلاقی، خوش آب و هوا، توریستی، سرسبز و پرآب در میان رشته کوه البرز در ۱۳۳ کیلومتری شمال غربی شهر تهران و ۹۶ کیلومتری کرج قرار گرفته است. زیاران نزدیک‌ترین شهر به طالقان است که در غرب منطقه طالقان قرار گرفته است.شهر طالقان به لحاظ قرار گرفتن در رشته کوه‌های البرز مرکزی، دارای آب و هوای کوهستانی و ییلاقی است. به همین دلیل دارای جمعیت فصلی بوده و در بهار و تابستان جمعیت شناور آن افزایش قابل توجهی می‌یابد. این در حالی‌ست که جمعیت ثابت شهر طالقان ۱۷۳ نفر بومی است.مردم.زبان.طالقانی‌ها به زبان تاتی سخن می‌گویند. به عقیده برخی از صاحب‌نظران، زبان مردم طالقان به دو دسته تقسیم می‌شود. روستاهایی که بین جوستان و کوه‌های کندوان قرار گرفته‌اند به لهجه طبری طالقانی سخن می‌گویند. از جوستان به سمت باختر به گویش تاتی با لهجه طالقانی سخن می‌گویند. به عقیده حبیب برجیان شهمیرزاد، قصران و ساوجبلاغ، طالقان و الموت و کلاردشت و تنکابن یا کاسپی مرکزی گونه‌های زبانی پیرامون مازندران محسوب می‌شوند. این پژوهشگر زبان طبری علاوه بر زبان، رسوم مشترک را همدیگر ویژگی ساکنان حوزه زبان کاسپی دانست و گفت: آیین تیرماه سیزده شو از ویژگی‌های مشترک گیلان و مازندران است. مردم طالقان و الموت هم از این جشن سخن می‌گفتند. در کتاب استان‌شناسی البرز چاپ وزارت آموزش و پرورش، گویش مناطقی از کرج و طالقان، ساوجبلاغ شبیه به مازندرانی عنوان است. گویش طالقانی می‌تواند گونه‌ای از زبان‌های تاتی باشد. برخی از صاحب‌نظران نیز گویش طالقانی را از گویش‌های تاتی‌گونه می‌دانند. گرچه گویش مردم طالقان با تات‌های دیگر مناطق ایران تفاوت دارد. به گفته منیژه یوحنایی حوزه گستردگی زبان مازندرانی از شرق تا گرگان از جنوب تا شهمیرزاد، سنگسر، فیروزکوه، دماوند، لواسانات و مناطق شمالی امامزاده داوود و طالقان و از غرب تا تنکابن است.فرهنگ.مردم طالقان دارای رسم و رسومات زیادی هستند مثل پنجه پیتک که در پنج روز آخر سال انجام می‌شود یا مراسم شب یلدا (به گویش طالقانی: چله شو) که در اکثر مناطق ایران انجام می‌شود، ولی در طالقان با رسم خاصی انجام می‌شود. آیین تیرماه سیزده شو که از ویژگی‌های مشترک گیلان و مازندران است در بخشی از مناطق طالقان انجام می‌شود. مردم طالقان به شعرخوانی و داستان خوانی علاقه زیادی دارند. از معروفترین داستان خوانی‌های مردم طالقان می‌توان به داستان عاشقانه عزیز و نگار اشاره کرد. داستان دو دلداده از روستای آردکان شهرستان طالقان است که قدمت آن به چند قرن می‌رسد. به احتمال قریب به یقین، باید داستان عشق عزیز و نگار را آخرین حلقه گمشده دلدادگی عاشقان دانست که بارها در تاریخ ادبیات فارسی شاهد برخی از آنها بوده‌ایم. نوعی گاهشماری نیز در طالقان رواج دارد که به گاه‌شماری طالقانی معروف است.تاریخچه.طالقان واقع در رویان کهن بوده است. رویان به سرزمینی آباد در غرب مازندران گفته می‌شد که شامل بخش‌های کجور، کلارستاق، لنگا، تنکا، سختسر، هوسم، الموت، طالقان، لورا، ارنگه، رودبار قصران و لارقصران می‌شد.شهر طالقان از به هم پیوستن چهار محله بنام‌های شهرک، گلینک، کولج و پرده‌سر تشکیل شده است. مرکز بخش طالقان ابتدا روستای کولج بود و از هشتم دی ۱۳۲۴ با تصویب هیئت وزیران به شهرک انتقال یافت.در جلد نخست کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران نوشته حسینعلی رزم‌آرا که در تیرماه ۱۳۲۸ به چاپ رسیده است، دربارهٔ طالقان (شهرک سابق) اینگونه آمده است که نشان دهنده وضعیت این منطقه در آن دوران است: شهرک قصبه‌ای مرکز بخش طالقان تابع شهرستان تهران در ۱۳۰ کیلومتری شمال باختری تهران است. آب و هوای کوهستانی، سردسیر و کنار رودخانه شاهرود. سکنه مطابق آمار ۱۳۵۲ نفر، ولی بیش از ۱۰۰۰ نفر سکنه ندارد و بقیه در تهران و مازندران سکونت دارند. مردم ده شیعه مذهب و مازندرانی زبان هستند.آب قصبه از رودخانه حسنجون و رودخانه پردسر تأمین می‌شود. دارای محصولات زراعی غلات، سیب زمینی، یونجه، لوبیا و مختصری میوه‌جات قلمستان.شغل عمده مردان زراعت، گله‌داری و کسب. شغل زنان کرباس و گلیم و جاجیم بافی.در حدود ۲۰۰ نفر از مردان در فصل زمستان به تهران و مازندران برای کارگری رفته و برمی‌گردند.دبستان ۶ کلاسه دارد. ادارات دولتی قصبه عبارتند از بخشداری - آمار - شعبه دارائی و ژاندارمری است.راه طالقان به تهران و قزوین تا سال جاری مالرو بوده که اخیراً به‌وسیلهٔ افراد محلی و بنگاه اتوطالقان با تشویق اتحادیه طالقانیها شروع به تصحیح شد که برای اولین بار در تاریخ ۱۳۲۷/۴/۴، ماشین تا پل شهرک رسیده. در نظر است که دنباله این اقدام نیک را ادامه دهند تا کاملاً شوسه گردد. لیکن طی سالیان اخیر (دهه ۵۰ و ۶۰ شمسی) جاده اصلی طالقان که از بزرگراه کرج - قزوین بعد از آمادگاه ارتش احداث گردیده پس از گذر از روستاهای زیاران، صمغ آباد و ابراهیم‌آباد به گردنه طالقان می‌رسد. سپس از کنار روستای زیدشت گذشته و در روستای گلینگ به دو قسمت تقسیم می‌شود که یک راه به سمت چپ و پایین طالقان و سد طالقان می‌رود و راه دیگر به سمت شهرک طالقان می‌رود. در دهه‌های اخیر و پس مطالعات اولیه تصمیم بر آن شد راه جدیدی برای شهرستان طالقان احداث گردد. این راه از بالای شهر جدید هشتگرد و روستای فشند شروع می‌شود. طول این جاده آسفالته حدود ۴۰ کیلومتر می‌باشد و برای اولین بار در سال ۱۳۹۹ احداث و بازگشایی گردید و مورد استفاده قرار گرفت. راه جدید طالقان پس از گذر از کوه‌های البرز و چشمه‌های زیبا، در پایین روستای ورکَش به سمت شهرک طالقان ادامه پیدا می‌کند.مزرعه دشت عطار و چندین مزرعه دیمی زار دیگر جزء این قصبه (شهرک طالقان) است.ریشه نام.دهخدا ریشهٔ طالقان را تالکان دانسته، وی می‌نویسد: صاحب انجمن آرا و به تبعیت او مؤلف آنندراج، طالقان را معرب این کلمه دانسته‌اند: «تالکان و تلکان، نام دو ولایت است یکی در خراسان و دیگری در حوالی شهر قزوین که نخست تلک، که سنگی است سفید و براق و معرب آن طلق، در آنجا یافته شد، بنابراین، این نام یافت و طالقان معرب آن است کذا فی القاموس».«زمان رضاخانی» طالقان را شکل دگرگون شدهٔ تلکان می‌داند. تل در گیلان و مازندران به منطقه‌ای نسبتاً بلند گفته می‌شود. مردم طالقان نیز از دیرباز، «بلندترین» منطقه را «تل» می‌نامیدند. برای مثال یک طالقانی به بالاترین منطقه از روستای خود می‌گوید: «تَلی سر» (سر یا بالای تل). به هر روی، «طالقان» شکل عربی‌شدهٔ «تلکان»، یعنی «سرزمین پر کوه» است که این معنی با ویژگی‌های جغرافیایی طالقان نیز سازگاری دارد. «جلال آل‌احمد» در کتاب اورازان در این مورد باوری محلی را آورده است: «یک روایت عوامانه بر سر زبان طالقانی‌های مورد بحث در این جزوه هست که در آن اشاره به پناهنده شدن فرزندان علی به طالقان شده و اینکه بعد، بعلل خاصی معاویه یا یزید آن ناحیه را از مالیات «طلاق» داده - باج و خراج را از آن برداشته اند.» و خود ادامه می‌دهد که «عوامانه بودن این روایت از ظاهر آن پیداست ولی شاید برای کشف این مطلب که اطلاق چنین اسمی بر چنین محلی امری حادث بوده است اشاره ای باشد.»جاذبه‌های فرهنگی، تاریخی.قلعه ارژنک در بالای قلهقلادوش واقع در میناوندقرار داردکوهنوردی قله شاه البرز طالقان طولانی‌ترین پیمایش کوهنوردی در کل کشور است.