محمدباقر محقق سبزواری کیست؟ توضیح بده.
محمدباقر سبزواری معروف به محقق سبزواری (۹۸۷ خ/۱۰۱۷ ق - ۱۰۵۸ خ/۱۰۹۰ ق)، مؤلّف «کفایة الاحکام» در علم فقه، از علماء و فقهای شیعه در قرن یازدهم هجری، شیخ‌الاسلام و امام جمعه اصفهان بوده‌است.محقق سبزواری در سبزوار متولد شده و در اصفهان سکنی گزیده و در مکتب فقهی فلسفی اصفهان پرورش یافته بود. وی فقیهی اصولی، متکلم و حکیمی متاله بود. با ملا محسن فیض کاشانی رابطه الفت و انس داشت. در علوم عقلی از شاگردان میرفندرسکی و در علوم نقلی از شاگردان ملا حسنعلی شوشتری و برخی دیگر از اکابر وقت بود.زندگی‌نامه.محمدباقر در قریه نامن اطراف شهرستان سبزوار در سال ۹۸۷ ه‍.ش (۱۰۱۷ هـ. ق) به دنیا آمد و فرزند «محمّد مؤمن الشّریف السّبزواری» (فوت در حدود ۹۹۸ خ/۱۰۲۸ ق) است. وی در زمان سلطنت شاه عباس یکم بعد از فوت پدرش به همراه خانواده به اصفهان جهت ادامه تحصیل رفت. او پس از مدتی سرآمد علمای عصر خود شد به گونه‌ای که به درخواست شاه عباس دوم، سمت امامت جمعه مسجد جامع عباسی و منصب شیخ‌الاسلامی را پذیرفت و همچنین به مدیریت مدرسه ملا عبدالله منصوب گردید.او در مکتب فقهی فلسفی اصفهان که هم مکتب فقهی بوده و هم فلسفی پرورش یافته‌است. وی فقیهی اصولی، متکلم و حکیمی متاله بود.با خلیفه سلطان (وزیر اعظم شاه عباس بزرگ، شاه صفی یکم و شاه عباس دوم)، ملا محسن فیض کاشانی، آقا حسین خوانساری (شوهر خواهر وی) و سید عبدالحسین خاتون‌آبادی مؤلف کتاب «وقایع السنین و الاعوام» رابطه صمیمی و دوستی و الفت داشته‌است.استادان.محقق سبزواری در دوران تحصیل خود، از محضر استادان مشهوری سود برده است. برخی از استادان وی، سرآمد دوران خود بوده‌اند، از جمله:از استادان وی در علوم نقلی می‌توان به اشخاص زیر اشاره کرد:از استادان وی در علوم عقلی نیز می‌توان به اشخاص زیر اشاره کرد:محقق سبزواری از چندین شاگرد شیخ بهایی، که عالمانی بزرگ بوده‌اند اجازه روایت داشته‌است، از جمله:از دیگر استادان ایشان می‌توان موارد ذیل را هم نام برد:آثار.شهرت کتابهای «ذخیرة المعاد» و «کفایة الاحکام» موجب آن شده که در کتاب‌های رجال و فقهی، محقق سبزواری را با لقب «صاحب الذخیرة و الکفایة» معرفی کنند.تاریخ‌نگار معروف مصلح‌الدین مهدوی، چهل کتاب و رساله از مولفات محقّق سبزواری را در سال ۱۳۷۱ با ذکر مآخذ نقل نموده و اشاره کرده‌است که با مطالعه کتاب‌ها و فهرست کتابخانه‌ها ممکن است کتاب‌های دیگری نیز توسط ایشان تألیف شده باشد.مناصب و مشاغل.در دوران سلاطین صفویه، وظایفی از قبیل «صدر»، «شیخ الاسلام»، «امامت جمعه و جماعت» و «تولیت مدارس مهم دینی» زیر نظر و با فرمان سلاطین، به اشخاص واجد شرایط واگذار می‌شد و برای آن‌ها حکم صادر می‌گردید.هم‌عصران وی.محقق سبزواری در دوران زندگی خود با چهار تن از پادشاهان سلسله صفوی معاصر بوده و بیشترین دوران زندگی سیاسی وی در دوره سلطنت شاه عباس دوم و شاه سلیمان (شاه صفی دوم) بوده‌است. پادشاهان معاصر او عبارتند از:محقق سبزواری در زمان سلطنت شاه عباس دوم و وزیر اعظم او خلیفه سلطان در کمال عزت و احترام و مورد توجه و عنایت آن‌ها بوده‌است. شاه عباس دوم برای تضمین مواجب مولانا محمدباقر خراسانی (محقق سبزواری) مبلغ پنجاه تومان به عنوان مقرری سالیانه تعیین نمود که اصل سند این فرمان در کتابخانه بریتانیا موجود می‌باشد. متن کامل فرمان به این شرح است:شاگردان وی.محقق سبزواری در بیشتر علوم عصر خویش تبحر داشت. از این رو، شاگردان بسیاری در حوزه درسی وی شرکت کرده و از محضر علمی ایشان استفاده برده‌اند. از شاگردان ایشان بعضی به درجات علمی بالایی دست یافتند که در این‌جا به چند تن از آنان اشاره می‌کنیم:مصلح‌الدین مهدوی، از شاگردان محقّق سبزواری ۳۶ نفر را نامبرده و برای هر کدام از آن‌ها توضیحاتی ذکر کرده‌است.پژوهش‌های معاصر.مقاله‌ها، کتاب‌ها و تحقیقاتی که در ارتباط با محقق سبزواری، نظراتش و تألیفات او به چاپ و انجام رسیده‌است، از جمله:در نگاه دیگران.عده‌ای از فقیهان و بزرگان معاصر ایشان در کتاب‌های خود از محقق سبزواری نام برده‌اند و وی را به علم و حکمت و جامعیت در علوم ستایش کرده‌اند، از جمله:منتقدین.«شیخ علی سبط شهید دوم» از علما و دانشمندان معاصر محقق سبزواری و صاحب تألیفات نافعه می‌باشند. ایشان رساله‌ای علیه محقق سبزواری می‌نویسند که موارد ایراد و انتقاد او بدین قرار است:منصب شیخ‌الاسلامی.بعد از فوت محقق سبزواری، در مدت بیش از ۵۰ سال، عده‌ای از علمای روحانی به سمت شیخ‌الاسلام اصفهان منصوب گردیدند. در اوایل حکومت نادر شاه و قدرت یافتن او، دو منصب روحانی یعنی «امامت جماعت» و «شیخ‌الاسلامی» در اعقاب علامه مجلسی قرار داشت. عده‌ای از مشاورین به نادر شاه اظهار داشتند که نباید این دو منصب که در بین توده مردم قدرت و نفوذ و اهمیت دارد در یک جا متمرکز باشد که هر وقت بخواهند بتوانند با دولت مخالفت کنند. از آن جهت که نادر شاه به فکر بدست آوردن قدرت مطلقه بود و قبلاً با قدرت یافتن علما شیعه مخالف بود و عده‌ای از آنان را به بهانه‌هایی کشته بود، تصمیم به جداسازی و منصوب کردن دو نفر برای مناصب «امامت جماعت» و «شیخ‌الاسلامی» گرفت. نادر با آگاهی از سوابق «میرزا محمد رحیم سبزواری» که از علمای موافق و هواخواه او بود، با او مشورت کرد و ایشان در جواب او پاسخ دادند که: «"امامت جمعه در خاندان علامه مجلسی بوده و محقق سبزواری جد ما قبلاً نیز شیخ الاسلام بوده‌است"». نادر شاه این سخن را پذیرفت و «میرزا محمد رحیم» را به سمت قاضی اصفهان و سپس شیخ الاسلام این شهر منصوب کرد و پس از آن، منصب شیخ الاسلام در اصفهان در اولاد و نوادگان علامه محقق سبزواری باقی ماند که شامل:خانه شیخ‌الاسلام.محل سکونت «محمد باقر خراسانی (سبزواری)» به «دیوانخانه» یا «خانه شیخ الاسلام»مشهور است. در زمان شاه سلیمان صفوی (و احتمالاً شاه عباس دوم)، علامه محسن فیض کاشانی، از «ملا محمد باقر سبزواری» خواست که در اصفهان سکونت کند و منصب شیخ‌الاسلامی این شهر را به عهده بگیرد. در محله «سینه پایینی» در نزدیکی «باغ همایون (باب همایون)»، باغی سلطنتی بود که شاه آن را به محقق سبزواری واگذار کرد و خود دستور ساختن عمارتی عالی به سبک چهل ستون را داد. این ساختمان با متعلقاتش محل سکنای محقق سبزواری و همسرش «سرو قد خانم» (یکی از دختران اشراف دربار صفوی) قرار گرفت و دیوانخانه یعنی عمارت اصلی، مرکز قضا و حکومت شرعی مملکت و بخصوص پای تخت گردید. شش نسل از نوادگان محقق سبزواری، منصب شیخ‌الاسلام اصفهان را به عهده داشتند و آخرین آن‌ها «حاج میرزا علی اکبر شیخ الاسلام» بود که در این خانه زندگی می‌کرده‌اند.موقوفات.محمّد باقر سبزواری پس از بازسازی مدرسه باقریه (یا سمیعیه) مشهد در سال ۱۰۵۱ ه‍.ش (۱۰۸۳ ق) موقوفاتی برای ادامه کار مدرسه تعیین کرد که شامل «دو قطعه زمین با دو میهمانخانه» که اعیان آن دو با قرارداد اجاره به افرادی واگذار شده بود تا پس از ۱۵ سال بلاعوض در اختیار مدرسه قرار گیرد. «دو باب منزل» که بعدها به صورت مسافرخانه به اجاره واگذار شده بود و «۲۷ باب دکان» در اطراف مدرسه. درآمد موقوفات بر اساس وقفنامه پس از کسر مخارج تعمیرات بدین ترتیب مصرف می‌شده‌است: ۰٫۱ به عنوان حق التولیه و ۰٫۳ برای خیرات (مرثیه‌خوانی و اطعام فقرای اثنی عشری به اختیار متولی) و ۰٫۶ برای روشنائی و نظافت و حقوق طلاب و خادم.جیمز بیلی فریزر ـ سیاح انگلیسی ـ که در حدود سال ۱۲۰۴ ش (۱۲۴۰ ه‍.ق) به ایران آمده‌است از این مدرسه با هشتاد تا نود طلبه به عنوان مدرسه‌ای سازمان یافته یاد می‌کند.نوروز علی فاضل بسطامی ـ مؤلف فردوس‌التواریخ در سال ۱۲۶۳ ش (۱۳۰۱ ه‍.ق) ـ این مدرسه را از نظر مدرّسان، کارگزاران و طلاّبی که شب و روز به تعلیم و تعلّم اشتغال داشتند بی‌نظیر می‌داند.پس از واقعه کشف حجاب در ایران (۱۳۱۴ ش) و پدید آمدن تنگناهائی برای روحانیون، «اداره اوقاف» مدرسه را در اختیار «اداره فرهنگ» قرار داد تا دانش آموازان عادی در آن به تحصیل بپردازند. اما پس از بر کناری رضا شاه (۲۵ شهریور ۱۳۲۰) به همت «آیت الله میرزا احمد کفائی» مدرسه بار دیگر به طلاب علوم دینی واگذار شد. در آن زمان تولیت مدرسه با «حاج میرزا عبدالله شیخ الاسلام» از اولاد محقق سبزواری بود که در اصفهان سکونت داشت و فردی به نام «مظفری» ـ کارمند بازنشسته اداره فرهنگ ـ نماینده وی در تصدی امور مدرسه بود. «اداره اوقاف» در سال ۱۳۴۶ ش شروع به بازسازی مدرسه کرد و در سال ۱۳۵۰ ش با حفظ معماری نخستین آن، شامل ۳۴ حجره، یک سرسرا برای تدریس، یک کتابخانه شامل مخزن و قرائتخانه، چهار اتاق برای امور دفتری و نگهبانی و آبدارخانه، آن را بازگشائی کرد. کتابخانه مدرسه در آن زمان چهارصد نسخه خطی و ۵۸۰ جلد کتاب چاپی داشت. در سال ۱۳۵۴ش، به دلیل طرح توسعه اطراف حرم امام رضا، این مدرسه به کلی تخریب شد و تمام موقوفات آن جزیی از فضای سبز اطراف حرم مطهر شد.وفات.علامه محمدباقر محقق سبزواری در سن ۷۱ سالگی در روز ۳۰ فروردین ۱۰۵۸ ش (هشتم ربیع الاول ۱۰۹۰ ه‍.ق) در اصفهان وفات کرد. پیکر ایشان از اصفهان به مشهد مقدس انتقال داده شد و در آن جا تشییع و در سرداب مدرسه میرزا جعفر به خاک سپرده شد. در سرداب مدرسه میرزا جعفر (آرامگاه شیخ حر عاملی) علاوه بر «علامه محقق سبزواری»، همسرش «سرو قد خانم» و نوادگانش «حاج میرزا محمد حسن شیخ الاسلام» و «حاج میرزا علی اکبر شیخ الاسلام» و چند تن از علمای دیگر مدفون هستند که پس از اجرای طرح توسعه حرم رضوی، سنگ قبور آن‌ها منتقل شده و دیگر در این مکان وجود ندارد.شجره‌نامه.قدیمی‌ترین شجره‌نامه موجود محمد باقر سبزواری در زمان حیات میرزا محمد رحیم سوم شیخ الاسلام در حدود سال ۱۲۶۰ ه‍.ش نوشته شده‌است. سپس در زمان حیات میرزا علی اکبر شیخ الاسلام در حدود سال ۱۳۰۴ ه‍.ش تکمیل شده‌است. در سال ۱۳۷۵ ه‍. ش، این شجره نامه مجدداً شروع به تکمیل شده و در سال ۱۴۰۰ ه‍. ش، شجره نامه شامل ۱۵ نسل، بیش از ۷۵۰ خانواده، ۲۰۰۰ اسم و ۹۰۰ تصویر می‌باشدپس از اجرای قانون ثبت احوال مصوب سال ۱۳۰۴ ه‍.ش در مجلس شورای ملی که بر اساس ان، دریافت شناسنامه برای کلیه شهروندان ایرانی الزامی شد: اکثریت نوادگان محمد باقر سبزواری، نام خانوادگی خود را از ترکیب یا شکلهای مختلف: شیخ الاسلام، اصفهان، سبزوار، محقق، باقر و اشرف (فرزند محقق سبزواری) که به نحوی ارتباط با اجدادشان را داشت برگزیدند وعده ای دیگر نیز با توجه به مقام، موقعیت اجتماعی و دلایل دیگر، نامهای خانوادگی متفاوتی را برای خود انتخاب نمودند