payamvha/NorthPersian-wiki-corpus-rag-v2 huggingface dataset:
مسجد شاه‌ولی کیست؟ توضیح بده.
مسجد شاه ولی (مسجد امام) مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در تفت، محله بازار واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.توضیحات.مسجد شاه ولی معروف به مسجد جامع تفت ، در میدان مرکزی و خیابان ساحلی شهر تفت واقع شده است. بنای این مسجد، از خشت و آجر و مزین به کاشی های قدیمی و زیباست که گرمخانه‌ ای در ضلع غربی با طاق و تویزه آجری کاربندی شده و یک شبستان زمستانی و تابستانی با ایوان‌ هم دارد.بر سر در ورودی مسجد شاه ولی درب آهنی بزرگی نصب شده که با کاشی های رنگین در دور تا دور آن مزین گردیده است. پنجره های مشبک کاشی کاری شده ای در دو طرف این سردر وجود دارد که یک درب کوچک چوبی خراطی شده با نقوش هندسی و مشبک به همراه کتیبه ای قرآنی، در آن قرار داده شده است.مسجد شاه ولی یک محراب ساده دارد که با کتیبه سنگی کاملا سفید مربوط به سال ۸۷۳ هجری پوشیده شده و بر روی آن آیات قرآنی حک گردیده است. چند نقش و نگار تزئینی در وسط محراب، سه کتیبه سنگی و پنجره مشبک کاشی کاری شده هم در بالای آن دیده می شود، منبری چوبی نیز در کنار این محراب با نقش ستاره داوود جلوه گری می کند.سرتاسر مسجد شاه ولی تفت تا ارتفاع یک متری دارای کاشی کاری با اشکال فیروزه ای رنگ شش ضلعی و در قاب کاشی معرق، طراحی گردیده اند. اهمیت این بنا، در شیوه برپا کردن گنبد آجری و دو پوسته پیوسته آن با کاربندی های زیبا می باشد که زمینه ۴ گوشه آن، بدون هیچ چین و شکنجی گرد شده است. این مسجد کمی پیش از زمان جهانشاه قره قویونلو ساخته شده‌است.همانند مسجد کبود تبریز در بین دو شیوهٔ آذری و اصفهانی ساخته شده.گنبد آن دو پوسته پیوسته‌است و روی کاربندی نهاده شده و زمینهٔ چهار گوشهٔ آن بی هیچ چین و شکنجی چنبره و گرد شده‌است.درگاه‌ها و روزن‌های آن بسیار خوش‌اندام و زیباست.برخی آرایه‌های آن فروریخته و گج اندود شده‌است.
مزار احمد و شیخ محمد فهادان کیست؟ توضیح بده.
مزار احمد و شیخ محمد فهادان مربوط به سدهٔ ۸ ه‍.ق است و در یزد، غرب مسجد جامع کبیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.شرح زندگی احمد و شیخ محمد فهادان.فخرالدین احمد اسفنجردی معروف به «شیخ احمد فهادان» و برادرش شیخ محمد از عالمان برجسته و از عارفان صاحب کرامت سده هشتم هجری قمری هستند. ایشان از اهالی روستای اسفنجرد (روستایی میان عزآباد و رستاق) و مشغول به پیشهٔ شومالی (آهار زدن پارچه شعر بافی) بودند.اسفنجرد زمانی از آبادی‌های مهم سرزمینی بوده است که امروزه شهرستان اشکذر نامیده می‌شود؛ این روستا به احتمال زیاد در دوران قبل از اسلام بنا شده است و به دلایلی نامعلوم متروک گردید؛ جعفر بن محمد بن حسن جعفری می‌زیسته در قرن نهم هجری در کتاب تاریخ جدید یزد اسفنجرد را حوالی مجومرد ذکر می‌کند.محمد مفید مستوفی بافقی در کتاب جامع مفیدی در ارتباط با اسفنجرد چنین می‌نویسد: «موضعی بوده در نهایت آبادی و قلعه ای به‌غایت استحکام و معموری؛ مجاوران و متوطنانش در کمال پرهیز کاری حضرت شیخ ربانی و قطب صمدانی شیخ فخر الدین احمد که آوازه کراماتش از شرق به غرب رسیده اسفنجردی الاصل بوده و به سببی از اسباب آن موضع خراب و مجاوران متفرق شده‌اند ومیاه آن را به قریه عزآباد آورده و الحال شرب می‌نمایند.»محمد مفید مستوفی در احوالات شیخ احمد و برادرش در تاریخ مفیدی چنین می‌نویسد:شیخ احمد به همراه برادر خود شیخ محمد به سبب ظلم وستم عامل آن آبادی به شهر یزد مهاجرت نمودند و در محله فهادان (یوزداران) ساکن گشتند. این محله یادگاری بوده است از عهد سلطان قطب‌الدین ابن عزیزالدین لنگر که از اتابکان یزد و به نگهداری یوز علاقه‌ای وافر داشت. مردم آن محل هم به آن دو صالح و متقی بسیار احترام می‌گذاشتند.تاریخچه مزار.شیخ احمد در سال ۷۲۵ هجری قمری و برادرش شیخ محمد در سال ۷۳۵ هجری قمری دار فانی را وداع گفتند و هر دو در این بقعه به خاک سپرده شدند. این مجموعه دارای مسجد و خانقاه بوده که همگی ویران شده و امروز تنها گنبد بقعه باقی مانده است.در تواریخ یزد نوشته‌اند که مبارزالدین محمد بن مظفر ساباط و عمارتی از آجر پخته و کاشی تراشیده درمقبره در سال ۷۵۰ ساخت. جمعی دیگر نیز درین مقبره دفن شده بودند مانند مولانا محمود واعظ متوفی در ۷۹۸ که از فضلای عصر بود و پسرش مولانا امام الدین واعظ (که درتاریخ کمال الدین آمده) صورت قبور متعددی هم‌اکنون از زیر ویرانه‌های آنجا درآمده است. مؤلف تاریخ جدید یزد و به نقل ازو جامع مفیدی گوید: «که شاه شجاع آسیای ابرند آباد را برآن بقعه وقف کرده و خانقاهی بردر مزار ساخته بود و هر روز در آن خانقاه آش می‌پختند و به فقرا می‌دادند».کاشی محراب بقعه طبق نوشته تاریخ یزد به دستور امیرمعین الدین اشرف نصب شد و جزیی از آن هم‌اکنون باقی است.
در مورد مجموعه سلطان محمود توضیح بده.
مجموعه سلطان محمود مربوط به سدهٔ ۸ ه‍.ق است و در شهرستان صدوق، روستای بندر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه آقا شاه بالو زاهد کیست؟ توضیح بده.
بقعه آقا شاه بالو زاهد آملی مربوط به سدهٔ ۹ (۸۴۰ ه.ق) است و در شهرستان نور، در جاده امل به چمستان در روستای اهودشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.آقا شاه بالو زاهد آملی از عرفای اواخر قرن ۷ و اوایل قرن ۸ هجری قمری و استاد شیخ خلیفه مازندرانی چهره اصلی عرفانی و مقاومت نهضت سربداران خراسان در عهد حکومت مغولان بوده است. بنای آجری با گنبدی مخروطی و تزئینات کاشی‌کاری بر روی مرقد آقا شیخ بالو زاهد ساخته شده که از آثار مهم تاریخی مازندران به شمار می‌رود.
در مورد معبد یا مسجد غار توضیح بده.
معبد یا مسجد غار مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان آذرشهر، بخش مرکزی، روستای بادامیار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد معبد مهر و آرامگاه ملا معصوم توضیح بده.
معبد و آرامگاه (ملا معصوم) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان -قرن ۹ ه.ق است و در شهرستان مراغه، بخش مرکزی، روستای ورجوری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه باروج (قلعه باروج) توضیح بده.
تپه باروج (قلعه باروج) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در داخل مرند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه ابرغان توضیح بده.
تپه ابرغان مربوط به دوران تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرآب، بخش مرکزی روستای ابرغان واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد گورستان پیر احمد کندی توضیح بده.
قبرستان پیر احمد کندی در روستای پیر احمد کندی و در کوه آغداش همین روستا واقع شده است. این قبرستان مربوط به دوره ساسانیان است و در ۸ کیلومتری شهر آواجیق،۳۰ کیلومتری چالدران و ۴۵ کیلومتری شهر ماکو واقع شده است . این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چهارطاقی ساسانی آغمیون کیست؟ توضیح بده.
چهارطاقی ساسانی آغمیون مربوط به دوره ساسانیان است که در شهرستان سرآب، بخش مرکزی، روستای آغمیون جای گرفته‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.این چهارطاقی که در ۱۲ کیلومتری شمال خاوری شهر سرآب قرار دارد، دارای گنبدی از قلوه سنگ با ملاط آهک به بلندای یک متر و نیم است. بنای آن که دارای ورودی بلندی است از سنگ قلوه و تراشیده ساخته شده؛ بلندی اصل بنا به جز گنبد آن ۴ متر و مساحت درونی آن ۱۶ متر مربع است.ساختمان چهارطاقی همانندی کامل به معماری دوره ساسانیان دارد. در درون این چهارطاقی گوری دیده می‌شود که در روی آن تاریخ ۷۰۸ هجری قمری نگاشته شده‌است.
مسجد جامع مهرآباد کیست؟ توضیح بده.
مسجد مِهرآباد یکی از مسجدهای تاریخی شهر بناب است که در مرکز این شهر و در میدانی به همین نام قرار گرفته‌است. بنای این مسجد براساس کتیبهٔ موجود در ضلع شمالی آن به سال ۹۵۱ هجری و دوران حکومت شاه تهماسب یکم رسیده و بانی آن بی‌بی‌جان خانم منصوربیگ بوده‌است. مسجد مهرآباد دارای شبستان، صحن و مناره‌های کاشی‌کاری‌شده‌است.این مسجد یکی از چندین مسجد ساخته شده به دست صفویان در بناب است و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. سر ستون‌های این اثر معماری، یکی از جلوه‌های هنر ایرانی در دوره صفوی است. حمام تاریخی مهر آباد نیز روبروی همین مسجد واقع شده‌است.شبستان.شبستان اصلی مسجد مهرآباد در بخش جنوبی صحن قرار گرفته و به شکل مستطیل است. مکانی به شکل بالکن نیز برای تجمع بانوان در ضلع شمالی آن ایجاد شده‌است. ۳۰ ستون چوبی با پایه‌های سنگی و سرستون‌های مقرنس‌کاریشده که مشابه مسجد گزاوشت است، سقف این شبستان را که با طرح‌های ترنج و گیاه و به رنگ‌های آبی، سبز، زرد، قرمز و نارنجی نقاشی شده، نگه داشته‌است.مهراب مسجد مهرآباد در ضلع جنوبی شبستان واقع شده و دو پنجره که بعدها مرمت شده‌اند، در دو طرف آن قرار گرفته‌اند. در پایین بالکن زنان نیز پنج پنجره در ضلع شرقی و پنج پنجره نیز در ضلع غربی قرار گرفته‌است.کتیبه.وجه تمایز مسجد مهرآباد با سایر مسجدهای منطقه، کتیبهٔ مرمرین آن به خط ثلث است. در این کتیبه عبارت زیر درج گردیده است:
در مورد دخمه هدر توضیح بده.
دخمه هدر مربوط به دوره مادها است و در ۲۸ کیلومتری غرب سلماس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد امامزاده محسن توضیح بده.
بنای امامزاده محسن یا امامزاده کوه مربوط به احتمالاً سدهٔ ۱۰ است و در شهرستان همدان، بخش مرکزی، روستای وفرجین در ۱۶ کیلومتری شهر همدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کشاویر کیست؟ توضیح بده.
تپه کشاویر مربوط به سدهٔ ۴ ه.ق تا دوره صفوی است و در شهرستان شاهین دژ، بخش کشاورز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد خرابه‌های شهر قدیم (کهنه شهر) توضیح بده.
خرابه‌های شهر قدیم (کهنه شهر) مربوط به سدهٔ ۷ تا ۱۳ ه‍.ق است و در حومه سلماس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه شیرامین توضیح بده.
تپه شیرامین مربوط به پیش از دوره اشکانیان است و در شهرستان آذرشهر، روستای شیرامین، جاده تبریزبه مراغه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه پیرموسی توضیح بده.
تپه پیر موسی مربوط به پیش از تاریخ و دوره اشکانیان است و در شهرستان تبریز، بخش مرکزی شهرستان تبریز، روستای سهلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد مسجد جامع تسوج توضیح بده.
مسجد جامع تسوج مربوط به سدهٔ ۱۰ ه.ق است و در داخل تسوج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد گورستان و آرامگاه پیرلر (پیر حیران) توضیح بده.
گورستان و مقبره پیرلر (پیر حیران) مربوط به سدهٔ ۱۰ و ۱۱ ه.ق است و در شهرستان آذرشهر، بخش مرکزی، دهستان شیر امین، ۱۷ کیلومتری جنوب آذرشهر، جاده تبریز، مراغه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کلیسای هریپسیمه مقدس (موجومبار) کیست؟ توضیح بده.
کلیسای موجومبار یا کلیسای هریپسیمه مقدس مربوط به سدهٔ هفدهم میلادی است و در روستای موجومبار حدود ۳۰ کیلومتری جاده تبریزـ مرند (در شهرستان شبستر، بخش صوفیان)، واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۷۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.تاریخ.تا نیمه سده نوزدهم میلادی سیصد خانوار در روستای موجومبار سکونت داشتند در سال ۱۹۴۷ میلادی تعدادی از ساکنان روستا به ارمنستان شوروی مهاجرت کردند و بقیه نیز به تبریز و شهرهای دیگر رفتند و بدین ترتیب روستای مذکور از سکنه خالی شد.کلیسای هریپسیمه از گذشته‌های دور تاکنون به سنت هریپسیمهٔ مقدس، سورپ هریپسیمه، موژومبار و موجومبار نامور بوده‌است.نام این کلیسا شاید از نام «هریپسیمه»، دختر آشوت یکم، پادشاه ارمنستان گرفته شده‌است که در ۸۷۵ میلادی به درخواست «زاکاریا زاگستی»، جاثلیق ارمنی‌ها، امیران ارمنی او را به پادشاهی ارمنستان برگزیدند.دربارهٔ تاریخ ساختمان کلیسا نظریه‌های گوناگونی ابراز شده‌است و پژوهشگران تاریخ ساختمان آن را سدهٔ نهم تا سیزدهم میلادی دانسته‌اند. «نصرت‌الله مشکوتی»، نویسندهٔ کتاب (فهرست بناهای تاریخی و مکان‌های باستانی ایران)، تاریخ بنای ساختمان اصلی کلیسا را سدهٔ نهم میلادی دانسته‌است اما پژوهشگران دیگر تاریخ ساختمان آن را دوران ایلخانان؛ یعنی، سدهٔ سیزدهم ـ چهاردهم میلادی می‌دانند.معماری کلیسا.مؤلف کتاب تاریخچه ارامنه در آذربایجان (نوره آیرمان) می‌نویسد:
در مورد تپه چراغ بابا توضیح بده.
تپه چراغ بابا مربوط به سدهٔ ۳ تا ۱۲ ه.ق است و در شهرستان شاهین دژ، روستای چراغ بابا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کلیسای هوهانس مقدس (سهرل) کیست؟ توضیح بده.
کلیسای هوهانس مقدس () یا کلیسای سهرل یک کلیسا متعلق به کلیسای حواری ارمنی می‌باشد که در روستای سهرل، ۱۳ کیلومتری جاده آسفالته تبریز مرند و در ۳۵ کیلومتری تبریز واقع شهرستان شبستر، بخش صوفیان می‌باشد. ساخت و ساز این ساختمان در سال ۱۸۴۰ میلادی؛ به پایان رسید. این بنا به سبک معماری ارمنی طراحی شده‌است.این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.قدمت این بنا به سال ۱۸۴۰ میلادی می‌رسد که بر روی ویرانه‌های کلیسایی از سده‌های پنجم و ششم میلادی به وسیلهٔ یکی از ثروتمندان ارمنی به نام هاگوبوف و به دست معماران روسی ساخته شده‌است. این کلیسا پلانی به طول ۱۸ متر دارد. عرض آن تا جلوی صحن محراب ۷/۵متر و بعد از آن ۵/۴ متر است.پوشش سقف کلیسا شامل سه گنبد متفاوت است: گنبد کوچک عرقچین بر روی محراب، گنبد بزرگ مخروطی با ساقه مرتفع بر روی تالار مرکزی و گنبد فضای ورودی که برج ناقوس کلیسا به گنبدی مخروطی ختم می‌گردد. مصالح عمده به کار رفته در بنا آجر است. تزیینات بنا شامل کاربندی‌های فضای زیر گنبدها و قاب‌بندی‌های دیوارهای نمای خارجی است.بنا توسط معماران روس و فرانسوی و استادکاران آذربایجانی ساخته شده‌است و قدمت آن را به سال ۱۸۴۰ میلادی رقم زده‌اند. بنابه شکل مستطیل به ابعاد ۳۰/۶ * ۴۵/۱۸ متر است که با آجر ساخته شده و از سه قسمت ورودی، تالار مرکزی و محراب تشکیل یافته‌است. ضلع غربی بنا را، ایوان آجری آن تشکیل می‌دهد که به‌وسیلهٔ دو راه پله به برج ناقوس کلیسا که آن هم به‌صورت برجی بلند با پلان ستاره ای شکل و گنبد رک خیاری جلب توجه می‌کند، ارتباط می‌یابد. تالار مرکزی کلیسا، دارای پلان مستطیل شکل با پوشش گنبدی است. طاق مرکزی آن نیز به‌وسیلهٔ کاربندی‌های آجری به پلانی ۱۰ ضلعی تبدیل می‌شود که پایه گریو گنبد تالار بر روی آن قرار می‌گیرد. پوشش خارجی بنا به صورت گریو استوانه ای و گنبدی مخروطی خودنمایی می‌کند. طرح آجرکاری گنبد نیز از مهم‌ترین کارهای دوران قاجاریه محسوب می‌شود. محراب کلیسا در منتهی الیه ضلع شرقی بنا، با گنبد رک بر روی گریوی هشت ضلعی قرار گرفته‌است. بر روی دیوار خارجی کلیسا طاق نماهایی با طاق هلالی شکل تعبیه کرده‌اند که از یکنواختی و سادگی بنا می‌کاهد.این کلیسا در اثر زمین‌لرزه ۱۹۳۶ به شدت آسیب‌دیده و بعد از آن واقعه درها و پنجره‌های بنا به تاراج رفته‌است ولی آنچه از آن دوران به یادگار مانده خود در شمار یکی از نفایس معماری آذربایجانی به‌شمار می‌آید.
در مورد سنگ‌نوشته رازلیق توضیح بده.
سنگ‌نوشته رازلیق مربوط به سدهٔ ۸ ق.م است و در شهرستان سرآب، بخش مرکزی، روستای رازلیق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کتیبه میخی اورارتویی نشتبان کیست؟ توضیح بده.
کتیبه میخی اورارتویی نشتبان مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان سرآب، بخش مرکزی، روستای نشتبان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد کتیبه سقندل توضیح بده.
کتیبه سقندل مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان ورزقان، بخش مرکزی، روستای سغندل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد مسجد جامع سرآب توضیح بده.
مسجد جامع سرآب مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در سرآب، خیابان امام خمینی، داخل بافت قدیمی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.این مسجد دارای شبستانی با ۶۰ ستون و محراب کاشیکاری برجسته با نقوش اسلیمی و طلایی است و متعلق به قرن نهم هجری قمری است.
در مورد ستون مدور یادگاری ابلیسک توضیح بده.
ستون مدور یادگاری ابلیسک مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در مراغه، خیابان دانشسرا، روبروی بیمارستان سینا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد گورستان قدمگاه توضیح بده.
گورستان قدمگاه مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان آذرشهر، بخش مرکزی، روستای بادامیار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.این گورستان ۱۵ کیلومتری جنوب آذرشهر جای گرفته است. به خاک سپرده‌شدگان آن، بیشتر شیوخ دوره صفوی هستند. باشندگان محلی آن را دیک قبرستان می‌نامند. بر روی یکی از سنگ گورهای این گورستان تاریخ ۸۰۹ و ۹۰۱ هجری قمری خوانده می‌شود.
در مورد برج قشلاق قارلوجا توضیح بده.
برج قشلاق قارلوجا مربوط به سدهٔ هفتم هجری است و در شهرستان کلیبر، کنار رود خانه ارس، روستای قارلوجا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تومولوس (قبور سلاطین سیت) کیست؟ توضیح بده.
تومولوس (قبور سلاطین سیت) مربوط به نیمه اول هزاره اول قم است و در شهرستان نقده، شرق روستای جین توان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چال تپه شاهین‌دژ کیست؟ توضیح بده.
چال تپه شاهین دژ مربوط به نیمه دوم هزاره اول قم است و در شاهین‌دژ، داخل مقر سپاه پاسداران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دژ قلاتگاه کیست؟ توضیح بده.
دژ قلاتگاه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در حومه اشنویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شیطان تختی کیست؟ توضیح بده.
تپه شیطان تختی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در ۱۵ کیلومتری شمال شهر شاهین‌دژ واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گگ تپه (گوگ تپه) کیست؟ توضیح بده.
تپه گگ تپه (گوگ تپه) مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان میاندوآب، روستای گوگ تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دخمه سنگی قارنی یارخ کیست؟ توضیح بده.
دخمه سنگی قارنی یارخ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره مادها است و در حومه سلماس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه امامچای و گورستان اطراف آن کیست؟ توضیح بده.
تپه امامچای و گورستان اطراف آن مربوط به هزاره اول قبل از میلاد و دوره اشکانیان است و در شهرستان سرآب، روستای امام چای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه مغان جوق توضیح بده.
تپه مغان جوق مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در ۳ کیلومتری شمال‌شرقی سلماس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه حضرلو توضیح بده.
تپه حضرلو مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در جنوب شرق ماکو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه قلعه‌جوق توضیح بده.
تپه قلعه‌جوق مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد است و در ۲ کیلومتری شمال سرآب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه تبان توضیح بده.
تپه تبان مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد است و در سلماس، شمال سربازخانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه مرند (تپه یالدور) توضیح بده.
تپه مرند (تپه یالدور) مربوط به هزاره ۴ قبل از میلاد تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در مرند، کنار یالدور چای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه گرگر کیست؟ توضیح بده.
تپه گرگر (کول تپه گرگر)مربوط به هزاره پنجم قبل از میلاد تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهر هادیشهر امروزی (در اصل در شهر تاریخی گرگر) واقع شده‌است. این اثر، که در واقع مرکز تمدن کور-ارس در زمان‌های قدیم است، در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.مقدمه.کول تپه در زبان ترکی به معنی تپهٔ خاکستر است و به مکانی گفته می‌شود که از انباشت خاکستر آتشکده‌ها به وجود آمده‌است.محوطهٔ کول تپهٔ گرگر با ارتفاع ۹۶۷ متر از سطح دریا تپه ای است به وسعت تقریبی ۶ هکتار و به ارتفاع ۱۹ متر از سطح زمین‌های اطراف که در میان باغ‌ها و مزارع کشاورزی هادیشهر واقع شده‌است.این محوطه جزو محوطه‌های شاخص شمال‌غرب ایران است که به‌طور متوالی دارای آثار و لایه‌های فرهنگی از دورهٔ مس و سنگ جدید و مفرغ قدیم است که بررسی وضعیت فرهنگی دورهٔ مس و سنگ جدید منطقه و به دنبال آن چگونگی مرحلهٔ انتقالی یا گذار و شکل‌گیری مراحل II, I و III تمدن کورا–آراکس را امکان‌پذیر ساخت. با کاوش‌های انجام‌شده در کول تپه، وضعیت منطقه در عصر مفرغ میانی، جدید و نیز عصر آهن III، اورارتویی و هخامنشی مشخص شد.شباهت‌های فرامنطقه‌ای بین آثار مس و سنگ جدید کول تپه و مناطق همجوار مانند شرق آناتولی و شمال بین‌النهرین وجود دارد.آثار یافت شده.در طی فصل دوم کاوش، آثار بسیار ارزشمندی، اعم از ۱۵ مرحله معماری از دورة مفرغ قدیم همراه طیف وسیعی از سفالهای این دوره و سایر اشیاء ویژه چون پیکرک‌های حیوانی شاخص، اشیاء مفرغی و… از کاوش ترانشه‌های I و IV به دست آمد.مهر استامپی.در فصل اول کاوش و در لایه‌های مفرغ قدیم محوطه یک مهر استامپی از نوع گل پخته به دست آمد. این مهر استامپی دارای نقش کندهٔ هندسی و از نظر شکل کاملاً شبیه به سردوک است. جنس آن از گل پخته‌است و در تمپر آن از شن نرم به عنوان ماده چسباننده استفاده شده‌است. اشکال هندسی به صورت کاملاً قرینه بر آن حک شده که تنها در یک بخش آن این قرینه رعایت نشده‌است. قطر این مهر ۲.۴ و ارتفاع آن ۱.۵ سانتی‌متر است. در پشت این مهر (دقیقاً در مرکز آن) خط صافی کنده شده که کارایی آن نامعلوم است.مهر استوانه ای.شاخص‌ترین اثر یافت شده از فصل دوم کاوش، عبارت‌بود از مهر استوانهای که برای نخستین بار از فرهنگ کورا- ارس در این منطقه یافت شد.این مهر در نوع خود به عنوان اولین و قدیمی‌ترین مهر استوانه‌ای است که از فرهنگ کورا–ارس به دست آمده‌است. مهمترین ویژگی این مهر استوانه‌ای نقش کنده‌ای است که در سطح این مهر ایجاد شده‌است. در قسمت مرکزی این مهر مهم‌ترین طرح ایجاد شده یعنی مارپیچ‌های مدور به عنوان نماد فرهنگ کورا–ارس خودنمایی می‌کند که در نوع خود جالب توجه است چرا که این طرح دقیقاً بر لبه یک ظرف این نیز دوره قابل مشاهده است. موتیف شاخص آن به شکل شاخ‌های مارپیچ است که در محوطه‌های زیادی از این فرهنگ دیده شده‌است که فرم این تزیین به شکل شاخ قوچ یا چشم‌های جغد یا انسانی را به نمایش می‌گذارد. این طرح شاخص‌ترین طرح فرهنگ کورا–ارس است. نمونه‌های مختلفی از این طرح از سفال‌های محوطه‌های قفقاز، آناتولی و شمال‌غرب ایران گزارش شده‌است که می‌توان به نمونه کیکتی گرجستان، کول تپه نخجوان، کاراز ترکیه، کول تپه گرگر، یانیق تپه و گوی تپه اشاره کرد که شباهت بسیار نزدیکی به هم دارند.
در مورد تپه ساری قامیش سمینه رود توضیح بده.
تپه ساری قامیش سمینه رود در شهرستان بوکان، شمال ساری قامیش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه نادری (اصلاندوز) توضیح بده.
تپه نادری (اصلاندوز) در شهرستان پارس‌آباد، بخش اصلاندوز ـ کناره ارس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کوشک رموک کیست؟ توضیح بده.
کوشک رموک مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کرمان، بخش شهداد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد مدرسه آقا باباخان توضیح بده.
مدرسه آقا باباخان (مدرسه وکیل) مربوط به دوره زند است و در شیراز، جنوب دیوار جنوبی چهل ستون، مسجد وکیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. «حاج محمدحسین‌خان صدراعظم اصفهانی» این مدرسه را احداث و «آقاباباخان بارفروش مازندرانی» معروف به آقابابا خان بواناتی حاکم بوانات که املاک زیادی از بوانات را وقف آن کرد مراحل احداث آن را در سال ۱۲۴۰ هجری به اتمام رسانده‌است. مدرسهٔ آقاباباخان در جنب مسجد جامع شیراز و بازار وکیل و در محلهٔ درب شاهزاده واقع شده‌است.حوزه علمیه آقاباباخان یکی از قدیمی‌ترین مدارس علمیه شیراز و استان فارس است.از سال ۱۳۷۷ هجری شمسی تا کنون تولیت مدرسه علمیه آقاباباخان شیراز را علی اکبر کلانتری برعهده دارد و در حال تربیت و علم آموزی تعدادی از طلاب علوم دینی در آن می‌باشد.
در مورد تپه برمی توضیح بده.
تپه برمی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در ۳ کیلومتری جنوب رامهرمز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه بی‌بی دختران کیست؟ توضیح بده.
بی بی خدیجه، ام عبدالله از فرزندان زین العابدین امام چهارم شیعیان است. در شیراز، شمال مسجد مشیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.این آرامگاه به بی‌بی‌دختران یا در گویش محلی بی‌بی‌دخترون معروف است. این بنا در زمان ایلخانی ساخته شده‌است و دستور ساخت آرامگاه را زنی از سلاطین آن زمان دستور داده‌است و چون به دلیل زلزله تخریب شده، محمدقلی خان ایلخانی عمارت را تجدید و تعمیر کرد و عمارت کنونی مربوط به دوره زندیه است و در ابتدا اطراف بقعه قبرستان بوده. این آرامگاه در کوچه‌ای منشعب از خیابان شهید دستغیب در پشت مسجد بیت‌العباس در نزدیکی مسجد ایلخانی قرار گرفته‌است.هنر تجسمی (معماری).این آرامگاه دارای گنبدی بلند است بنا به صورت دو تاج با یک زیر زمین ساخته شده‌است. حیاط آن نیز دارای حوضی چهار گوشه در جلو آرامگاه و دو باغچه در گوشه آن است.مقبره‌ام عبدالله در زیرزمین حیاط قرار گرفته‌است و همچنین در بیرون از بقعه، در گوشه شمالی قبر عبدالله مبارک قرار دارد.درباره ساختمان.ازاره درون بقعه تا بلندای یک و نیم متری از سنگ گندمک ساخته شده‌است، پوشش روی آرامگاه چوبی است که درازا و پهنای آن ۴ متر و ۱٫۵ متر و بلندای آن ۲ متر است. در دور و بر آرامگاه نیز، سنگ آرامگاههایی وجود دارد که نقش هایی بر روی آنان کشیده شده و اکنون در ازارهها در پله‌ها کارگذاشته شده‌است.این بقعه تاکنون چندین بار از سوی اداره اوقاف بازسازی شده‌است.نام‌گذاری.مردم در قدیم باور داشتند دخترها برای یافتن شوهر از بی‌بی‌دختران حاجت می‌گیرند و بین دخترهای جوان در گذشته رسم بود پارچه یا نخی را به عنوان داشتن حاجت به حرم بی‌بی‌دختران می‌بستند و در زمان گرفتن حاجت نذر خود را ادا می‌کردند. برخی بر این باورند که معبد زرتشتی در این مکان بوده و به مرور زمان از آناهیتا به بی بی دختران دگرگون شده است مانند بی بی شهربانو تهران.
در مورد تپه کلشی توضیح بده.
تپه کلشی مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان رودبار، روستای رشی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد گوی‌تپه (ارومیه) توضیح بده.
گوی تپه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان ارومیه، بخش بلکشوچای، روستای گوی تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.ابزارهای مسی، ظروف سفالی با نقوشی از انسان و خانه‌های گلی از یافته‌های این ناحیه است.
در مورد امامزاده عبدالخیر توضیح بده.
امامزاده عبدالخیر مربوط به دوره صفوی و در شهرستان ابهر روستای قروه واقع است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه جنگاه توضیح بده.
تپه جنگاه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در اسلام‌آباد غرب، جنوب شرقی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه حومه‌ای (تپه‌های بره سیمین) توضیح بده.
تپه حومه‌ای (تپه‌های بره سیمین) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در اسلام‌آباد غرب، شمال تپه بورک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه جغا بافت توضیح بده.
تپه جغا بافت مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در اسلام‌آباد غرب، شرق شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه طلسم توضیح بده.
تپه طلسم مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان دالاهو، روستای طلسم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه سراب ذهاب (قادری) توضیح بده.
تپه سراب ذهاب (قادری) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان سرپل ذهاب، قادری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه سراب کوانه توضیح بده.
تپه سراب کوانه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای سراب کوانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه رسول آقا توضیح بده.
تپه رسول آقا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای ذهاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه گازرخانی توضیح بده.
تپه گازرخانی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کامیاران، روستای گازرخانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه پاچیا (فیروزآباد سراب) توضیح بده.
تپه پاچیا (فیروزآباد سراب) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش ماهیدشت ـ غرب رودخانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه خیبر (تپه خیبر) کیست؟ توضیح بده.
قلعه خیبر (تپه خیبر) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان روانسر، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.مُهر کتیبه‌دار.در کاوش‌های باستان شناسی سال ۱۳۹۷ در تپه خیبر روانسر، مهر استوانه‌ای کتیبه‌داری به خط میخی کشف شد. در ۲۰ دی ۱۳۹۹ مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه از ثبت این مُهر در فهرست آثار ملی خبر داد.
در مورد تپه میمز توضیح بده.
تپه میمز مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه جامه شوران سفلی (تپه ذالکه) توضیح بده.
تپه جامه شوران سفلی (تپه ذالکه) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، حوزه جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه جامه شوران علیا توضیح بده.
تپه جامه شوران علیا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه چغا بهار توضیح بده.
تپه چغا بهار مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه چغا انگلیسه (چغا نرگس) توضیح بده.
تپه چغا انگلیسه (چغا نرگس) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه رضا توضیح بده.
تپه رضا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه سیاه‌علیا توضیح بده.
تپه سیاه علیا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه روسی توضیح بده.
تپه روسی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه گردنو توضیح بده.
تپه گردنو مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان دوره ساسانیان است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای گردنو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد قلعه سومار (تپه سومار) توضیح بده.
قلعه سومار (تپه سومار) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در قصر شیرین، حوزه نفت شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد قلعه شیان (ژیان) توضیح بده.
قلعه شیان (ژیان) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، قلعه شیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد غار تپانی توضیح بده.
غار تپانی مربوط به دوران پارینه‌سنگی است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای تپانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد محله قدیمی آلاشت توضیح بده.
محله قدیمی آلاشت مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان سواد کوه، بخش مرکزی، روستای آلاشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه فیروزآباد کیست؟ توضیح بده.
قلعه تاریخی فیروزآباد مربوط به اواخر دوره ساسانیان است و در ۱۲ کیلومتری جاده شهرستان اسلام‌آباد غرب به کرند غرب در روستای فیروز آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد قلعه گوری (قلعه گبری) توضیح بده.
قلعه گوری (قلعه گبری) مربوط به دوره ساسانیان است و در سرپل ذهاب، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد قلعه منیژه (قلعه گبری) توضیح بده.
قلعه منیژه (قلعه گبری) مربوط به دوره ساسانیان است و در سرپل ذهاب، حاشیه شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه شتر مل توضیح بده.
تپه شتر مل مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای شتر مل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد رباط شاه عباسی توضیح بده.
رباط شاه عباسی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کرمانشاه، حوزه جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد پل قدیمی ماهیدشت توضیح بده.
پل قدیمی ماهیدشت مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کرمانشاه، حوزه جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه چغا کنیوج توضیح بده.
تپه چغا کنیوج مربوط به ماقبل تاریخ است و در شهرستان کرمانشاه، جلگه ماهیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نقش‌برجسته و کتیبه هورامان کیست؟ توضیح بده.
نقش برجسته و کتیبه هورامان مربوط به هزاره اول پیش از میلاد است و در شهرستان پاوه، روستای وزیدز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چشمه ماهی کیست؟ توضیح بده.
تپه چشمه ماهی مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد تپه گری کلن کوک (گلین کبود) توضیح بده.
تپه گری کلن کوک (گلین کبود) در مریوان، ضلع جنوبی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد کول‌تپه الن چالق توضیح بده.
کول‌تپه النجارق مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، روستای النجارق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد پل هفت‌چشمه توضیح بده.
پل هفت چشمه (پل داشکسن) مربوط به دوره صفوی است و در اردبیل، روی رودخانه بالیقلوچای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد پل پنج چشمه (پل یعقوبیه) توضیح بده.
پل پنج چشمه (پل یعقوبیه) مربوط به دوره صفوی است و در اردبیل، روی رودخانه بالیقلو چای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد پل سه چشمه (قرمزی کورپلی) توضیح بده.
پل سیدآباد (سه چشمه) مربوط به دوره صفوی است و در اردبیل، روی رودخانه باخلوچای، بین محله سیدآبادوآبراهیم آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد میدان بناب (مسجد گزاوش) کیست؟ توضیح بده.
مسجد میدان بناب (مسجد گزاوش) مربوط به دوره صفوی است و در بناب، جنوب غربی میدان اصلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد مسجد جامع عجب‌شیر توضیح بده.
مسجد جامع عجب شیر (شیرلو) مربوط به دوره صفوی است و در عجب شیر، مسجد شیرلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد پل سرخ (پل سمیان) توضیح بده.
پل سرخ (پل سمیان) مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اردبیل، روستای جبه دار، رودخانه قرسو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد پل شهرچای توضیح بده.
بیست و سه پل میانه که با نام‌های شهر(چای) کورپوسی (در زبان محلی به معنیِ پل شهر(چای) است) و پل راه‌آهن معروف است یک اثر تاریخی مربوط به دوره صفوی در ضلع جنوبی شهر میانه نرسیده به ایستگاه راه‌آهن می‌باشد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.این پل تاریخی نه تنها از نظر نوع معماری و ظاهری مشابه سی وسه پل می‌باشد بلکه قدمت ساخت آن نیز به همان اندازه است. طول این پل ۲۶۰متر است که به عنوان طولانی‌ترین پل تاریخی استان آذربایجان شرقی شناخته می‌شود. از آجر برای ساخت این پل استفاده شده‌است ولی پایه‌های این پل سنگی می‌باشد. به نظر می‌رسد معمار این پل فردی به نام شمس‌الدین محمد جوینی بوده‌است. از جهانگردانی که از این پل تاریخی دیدن کرده‌اند می‌توان به موریس دو کوتزبوئه اشاره کرد.منابع.کتاب تاریخ و جغرافیای شهرستان میانه اثر محمد صادق نائبی
مسجد استاد و شاگرد کیست؟ توضیح بده.
مسجد استاد شاگرد (سلیمانیه، علائیه) مربوط به دوره‌های چوپانی، صفوی و قاجار است و در تبریز، تقاطع خیابان‌های فردوسی و محققی (امین) واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.پیشینه.بنای اولیهٔ مسجد استاد شاگرد به دورهٔ چوپانیان برمی‌گردد و این بنا تنها اثر به‌جای مانده از این دوره در تبریز است. مسجد استاد شاگرد در سال ۱۳۴۱ میلادی (۷۴۲ قمری) به دستور شیخ حسن چوپانی ساخته شد و به افتخار پادشاه‌خوانده‌اش –سلیمان از نوادگان چنگیزخان که از جانب شیخ حسن به مقام ایلخانی رسیده بود– مسجد سلیمانیه خوانده شد. از آنجا که عبدالله صیرفی به همراه شاگردش محمد بنددوز مسئول کتابت کتیبهٔ این مسجد بودند، بعدها مردم تبریز به دلیل عدم علاقه به حکومت چوپانی، این مسجد را استاد و شاگرد خواندند.مسجد استادشاگرد در محلهٔ میارمیار (مهادمهین) و مجاورت خیابان‌های فردوسی و امین در مرکز شهر تبریز قرار گرفته است. بنای اولیهٔ آن مربوط به دورهٔ چوپانیان است؛ ولی بر اثر زمین‌لرزه‌های مختلف، چندبار با خاک یکسان شده و کتیبهٔ منسوب به عبدالله صیرفی هم از بین رفته است. مسجد استادشاگرد در دورهٔ قاجار ۳ بار تعمیر اساسی شد؛ بار اول توسط عباس میرزا، بار دوم توسط میرزامحمد قراجه‌داغی آوانسری در سال ۱۲۹۵ قمری و بار سوم توسط محمدآقا اردبیلی در سال ۱۳۳۸ قمری و بنای فعلی، بیشتر مربوط به همین دوره است و شرح مرمت سال ۱۳۳۸ قمری روی سنگ مرمرین روی دیوار شمالی مسجد نصب شده است.مسجد استادشاگرد به شکل مستطیل، به ابعاد ۲۰ در ۳۵ متر است و از دو بخش شبستان و فضای گنبددار تشکیل شده است. شرح بنای این مسجد در کتاب جامع‌التواریخ آمده است:
در مورد آرامگاه و مسجد سیدحمزه و مقبرةالشعرا توضیح بده.
آرامگاه و مسجد سیدحمزه و مقبرةالشعرا مربوط به دوران صفوی و قاجار است و در تبریز، خیابان ثقةالاسلام، جنب مقبرةالشعرا واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه اسکندری و تپه‌های اطراف آن کیست؟ توضیح بده.
تپه اسکندری و تپه‌های اطراف آن مربوط به تاریخ ایران پیش از اسلام و هزاره هفتم (پیش از میلاد) به بعد است و در شهرستان شهرکرد، ۱ کیلومتری هفشجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. شهر هفشجان دارای پیشینه و تاریخچه‌ای کهن است. براساس سفالینه‌های کشف شده بروی تپه‌های باستانی قدمت هفشجان به هزاره هفتم قبل از میلاد بر می‌گردد و بیانگر پیشینه ۹۰۰۰ ساله این شهر است. این دولت شهر تاریخی جزو اولین سکونتگاه‌های دوره نوسنگی محسوب می‌گردد.پیشینه.تپه اسکندری هفشجان مربوط به دوره نوسنگی تا عیلامی است. وجود سفالینه‌های پیش از تاریخ تا تاریخی و وفور ابزار سنگی همچون فِلینت و اُبسیدین از استقرار این مکان از هزاره هفتم تا هزاره اول قبل از میلاد خبر می‌دهد و بیانگر توالی تمدنی منطقه است.فعالیت‌های باستان‌شناسی جهانگیر یاسی از مرکز باستان‌شناسی ایران در این محوطه باستانی در تابستان ۱۳۴۷ خورشیدی، کهن‌ترین و اولین کاوش باستان‌شناسی منطقه و استان چهارمحال و بختیاری است؛ و نیز فعالیت‌های مؤثر باستان‌شناسی آلن زاگارل در سال ۱۳۵۷ خورشیدی نیز بروی این تپه‌ها در پیشینه نگاری این عرصه، مهم و تأثیرگذار بوده است.براساس شواهد موجود، تپه مرکزی مجموعه چغات‌های اسکندری هفشجان (محوطه S12) در سال ۱۳۷۵ بار دیگر مورد بررسی سطحی و گمانه‌زنی قرار گرفت. باستان‌شناسان در گمانه‌زنی‌های خود در کمال ناباوری به کتیبه‌ای به خط میخی عیلامی برخورد کردند که وجود یک زیگورات یا چیزی شبیه به آن را به خوبی در این منطقه نشان می‌دهد. با توجه به این کاوش می‌توان نتیجه گرفت که اگرچه این تپه باستانی متعلق به دوران پیش از تاریخ است و از ۹۰۰۰ سال تا ۶۰۰۰ سال قبل در زمرهٔ محوطه‌های تاریخی پیش از اختراع خط محسوب می‌شود اما کشف کتیبه عیلامی بیانگر تداوم و استمرار تمدنی بزرگ در این منطقه می‌باشد و در دوره عیلامی نیز ساختمانی عظیم همچون زیگورات یا معبد الهی را داشته است و یکی از احتمالات مرتبط آن است که ضمن حفظ اصالت عرصه وسیع ۹۰۰۰ ساله هفشجان اما در ۳۰۰۰ سال پیش و در دوره عیلامی میانه این منطقه یکی از پایتخت‌های عیلامیان بوده‌باشد.
در مورد تپه شهر کهنه (شهرکرد) توضیح بده.
تپه شهر کهنه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان شهرکرد، شمال باختری شهر هفشجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد ازیران کیست؟ توضیح بده.
مسجد ازیران مربوط به دوره ایلخانان است که در شهرستان اصفهان، روستای ازیران در سی کیلومتری شرق اصفهان جای گرفته‌است. و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.این مسجد از جمله مسجدهای چهار ایوانی است که دارای گنبد آجری، محراب گچبری شده و یک سنگ‌نوشته به خط کوفی و نقوش هنرمندانه است.
در مورد مسجد و مدرسه شمس‌آباد توضیح بده.
مسجد و مدرسه شمس‌آباد مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان شیخ بهایی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
دامبو کیست؟ توضیح بده.
دامبو فیلم انیمیشن آمریکایی در ژانر فانتزی است که در سال ۱۹۴۱ به تهیه‌کنندگی والت دیزنی و کارگردانی بن شارپستین ساخته شد. نخستین نمایش فیلم توسط آر.ک. ئو پیکچرز در ۲۳ اکتبر ۱۹۴۱ و در نیویورک بود. "دامبو" به عنوان چهارمین پویانمایی در مجموعه کارهای کلاسیک دیزنی محسوب می‌شود. داستان فیلم، درباره بچه فیلی در سیرک است که به خاطر گوش‌های بزرگش مورد تمسخر قرار می‌گیرد. او به کمک بهترین دوستش، می‌فهمد که می‌تواند با گوش‌هایش پرواز کند. "دامبو" جایزه اسکار بهترین موسیقی فیلم را دریافت کرد.علی‌رغم جنگ جهانی دوم، "دامبو" در گیشه بسیار موفق کرد و موفق‌ترین فیلم دیزنی در دهه ۱۹۴۰ شد. فیلم با نقدهای مثبت منتقدان نیز همراه بود و داستان، شخصیت‌پردازی و موسیقی تمجید شد. در سال ۲۰۱۷، این فیلم در فهرست ملی ثبت فیلم توسط کتابخانه کنگره از نظر زیبایی و فرهنگی انتخاب شد.در ۲۹ مارس ۲۰۱۹، لایواکشن "دامبو" که اقتباسی از این پویانمایی است، اکران شد.
در مورد کاروانسرای امین‌آباد توضیح بده.
کاروانسرای امین آباد تنها کاروانسرای هشت ضلعی استان اصفهان مربوط به دوره صفوی است و در جنوب استان اصفهان، و در۴۱ کیلومتری بزرگراه شهرضا به شیراز و در شهرستان شهرضا واقع شده که بعد از مرمت و بازسازی به مکانی تفریحی گردشگری (هتل، رستوران، کافی شاپ، قهوه‌خانه سنتی و … تبدیل شد. و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۸۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.ثبت در فهرست میراث جهانی.در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای امین‌آباد به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
در مورد کتیبه شاه صفی (شاه ذکریان) توضیح بده.
کتیبه شاه صفی (شاه ذکریان) مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان دهاقان، ۱۰ کیلومتری شهر دهاقان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع پوده کیست؟ توضیح بده.
مسجد جامع پوده مربوط به اواخر دوره افشار - دوره زند است و در شهرستان دهاقان، روستای پوده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.منبر و حوض سنگی آن متعلق به دوران صفویه‌است. درون حجره‌های آن، بر روی دیوارها، آثاری از نقاشی‌های دوران صفویه باقی مانده‌است. منبر مسجد از سنگ سیاه است و پنج پله دارد. در حاشیه منبر نام چهارده معصوم خوشنویسی و کنده‌کاری شده‌است. در سمت دیگر آن آیةالکرسی را نقر نموده‌اند. بر گوشه‌ای از این منبر این بیت آمده‌است:«بنا نهاد همین مسجد و همین منبر علی‌ست ابن علی و بوداق ابن قلندر»در سمت دیگر هم، بیتی آمده‌است که با حساب ابجد، سال ۱۰۶۲ ه‍.ق یعنی سال سلطنت شاه صفی بن شاه عباس کبیر را نشان می‌دهد. نام حجار منبر نیز در زاویه‌ای از منبر دیده می‌شود. در زمان صفویه این منبر مکان جلوس شاهانی که به این منطقه می‌آمدند، بوده‌است.جستارهای وابسته.اهالی محلهٔ بازار
در مورد تپه چغامل و چغا کوچک توضیح بده.
تپه چغامل و چغا کوچک مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان خرم‌آباد، شهرچغابل رومشکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد بناهای روستای تاج‌آباد (عباس‌آباد) توضیح بده.
بناهای روستای تاج آباد (عباس‌آباد) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اصفهان، در بین راه مورچه خورت به نطنز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در مورد بقایای کاخ ساسانی (کوهدشت) توضیح بده.
بقایای کاخ ساسانی مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، جاده خرم‌آباد، نزدیک روستای رحمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد عصارخانه شیخ توضیح بده.
عصار خانه شیخ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در اصفهان، خیابان عبد الرزاق، کوچه شیخ بهایی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در مورد مجموعه بناهای ساروتقی توضیح بده.
مجموعه بناهای ساروتقی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، بازار بزرگ، خیابان مشیر یخچال، کوچه گلبهار واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۹۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.این مجموعه شامل بازار و کاروانسرای است.
تپه یحیی کیست؟ توضیح بده.
تپه یحیی تپه‌ای تاریخی به قدمت هزاره هفتم پیش از میلاد تا دوره ساسانیان است و در ارزوئیه، صوغان در 262 کیلومتری جنوب کرمان واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.تاریخ این تپه از زمان حجر شروع می‌شود و به عصر ساسانیان ختم می‌گردد. تپه یحیی یکی از مهمترین آثار و تپه‌های کلیدی در باستان‌شناسی ایران است. با توجه به آثار کشف شده و تأیید بسیاری از مورخان داخلی و خارجی تپه یحیی دارای قدیمی‌ترین کارخانه سفال سازی و قدیمی‌ترین معدن جهان است تپه یحیی یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌ها ی شناخته شده جهان است و به عنوان یکی از نخستین آثار یک دهکده مربوط به ۹۰۰۰ سال پیش مطرح است. شهرنشینی مفهوم اخص آن از حدود شش هزار سال پیش در ایران موجودیت یافت. تپه یحیی یکی از کهن‌ترین سکونت‌های شناخته شده واز گذشته‌های دور دارای تمدن و فرهنگ بسیار شکوفا بوده‌است. این منطقه به لحاظ موقعیت خاص اقلیمی، سیاسی و فرهنگی مرکز ارتباطات تمدن‌های میان رودان و هندوچین به‌شمار می‌رفته‌است. اندک شهرها ی باستانی شامل شوش، تپه ملیان تنها از لحاظ قدمت با تپه یحیی برابری دارند. سند یا کتیبه‌ای که نام واقعی و قدیمی این شهر را مشخص می‌کند هنوز بدست نیامده و این منطقه مرکز بسیاری از فعالیتهای صنعتی و هنری بوده‌است. در طول تاریخ مهاجرت‌های انسانی و جابجائی انسانها همواره به‌دلیل دستیابی به شرایط بهتر زندگی بوده‌است، در دوران باستان این شرایط بهتر عبارت از آب فراوان و خاک حاصلخیز برای کشاورزی بوده‌است. ایران نخستین سرزمینی است که در آن مردم به استخراج و استعمال از فلزات پی برده‌اند تعدادی از نخستین کوره‌های ذوب مس و در تل ابلیس مربوط به هفت هزار سال پیش بدست آمده قدیمی‌ترین فلزی که مورد استفاده انسان قرار گرفته مس بوده‌است. تمدن این ناحیه نشان می‌دهد که همزمان با تمدن‌های آسیای غربی در جنوب شرقی ایران، جوامع متمدن و پیشرفته‌ای زندگی می‌کرده‌اند. قدیمی‌ترین آثار و بقایای سکونت انسان که در این ناحیه به دست آمده عبارتند از قطعات استخوان، سنگ چخماق و ظروف سفالی ناهموار که از گل پخته درست شده‌است و با دست به آنها شکل داده‌اند. در میان استخوان حیوانات که از آن دوره باقی مانده‌است، استخوان غزال و گوسفند و بز دیده می‌شود. در دوران بعد که تمدن پیشرفته تر است به مصنوعات فلزی و اشیاء ساخته شده از مس و مفرغ برمی‌خوریم که می‌رساند در این دوره به ذوب فلزات آشنایی داشته و می‌توانسته‌اند حداکثر حرارت را برای ذوب فلز ایجاد کنند.معماری.تپه یحیی ۱۸ متر ارتفاع دارد. برخی از لایه‌های به دست آمده از کاوش در تپه یحیی، واقع در دشت صوغان در ۲۲۵ کیلومتری جنوب کرمان، از اواخر هزارهٔ چهارم پیش‌ازمیلاد مسکون بوده‌اند.تپه یحیی در دوران پیش‌ایلامی (موسوم به «تپهٔ یحیی دوران ۴»)روستایی بزرگ یا شهری کوچک (حدود سه هکتار) در منطقه‌ای با جمعیت کم بوده‌است. از کاوش‌ها بقایایی بنایی بزرگ (با زیربنای ۵۰۰ مترمربع) حاصل شده که پنج اتاق داشته که در آن‌ها آثار مرتبط با امور بازرگانی ازجمله لوح‌های گلی پیدا شده.دیوارهای این سازه از خشت‌های قالبی به ابعاد مختلف ساخته شده‌اند و داخل دیوارها برای جابجایی آب تنبوشه قرار گرفته.باستان‌شناسان این سازه را نوعی «مقصدِ محصور» برای بازرگانان خارجی دانسته‌اند، چرا که بناهای مسکونی معاصر در این پشته وجود دارد که نشانگر وجود فرهنگی خاص بومی و متمایز از آثار فرهنگ‌های دیگر است.تعداد ۲۵ لوح نیاایلامی در تپه یحیی کشف شده‌است.
مسجد جامع فهرج کیست؟ توضیح بده.
مسجد جامع فهرج یا مسجد امام حسن مسجدی متعلّق به صدر اسلام است که در فهرج قرار دارد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است.پیشینه.ساخت مسجد جامع فهرج به نیمۀ اول قرن اول هجری برمی گردد، اما ساختمان اصلی بنا از آثار دوره ساسانیان بوده که با ورود اسلام و در اصل زمان خلافت عمر به مسجد تبدیل شده است. این مسجد، تنها مسجدی در جهان اسلام با قدمت زیاد است که ساختمان آن از ابتدا تا کنون تغییری نکرده‌است. مسجد از نوع شبستانی و فاقد ایوان است. اگرچه بین باستان شناسان اختلاف نظر وجود دارد اما ظاهراً مسجد جامع فهرج قدیمی‌ترین مسجد ایران است.البته مسجد جامع سراوان (دزک) در استان سیستان وبلوچستان نیز درهمین دوره ساخته شده استهرچند برخی مسجد تاریخانه دامغان را قدیمی‌ترین مسجد ایران می‌دانند. در حال حاضر مسجد تاریخانه صرفاً کاربرد بازدید و گردشگری دارد اما در مسجد جامع فهرج کماکان نماز خوانده می‌شود.معماری.هشت ستون بزرگ، شبستان کوچک و شکل بنا، یادآور ساختمان‌های دوره ساسانی است. مناره گلی نه چندان بلند مسجد در قرن سوم به بنای اصلی اضافه شده‌است، که در عین حال راه دسترسی به پشت بام هم هست. این مسجد، همچون بسیاری دیگر از مساجد جامع دارای درهای ورودی متعدد است.در داخل مسجد هیچ اثری از محراب، گنبد، کتیبه، کاشیکاری و سایر صنایع مرسوم در ساخت مسجدهای دوره‌های بعدی نیست.
در مورد تپه سبز (تپه سوز) توضیح بده.
تپه سبز (تل سوز) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان بهبهان، بخش مرکزی، روستای منصوریه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد حسینیه مشیر توضیح بده.
حسینیه مشیر مربوط به سدهٔ ۱۳ ه.ق است و در شیراز، خیابان قاآنی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد مقبره خواجوی کرمانی توضیح بده.
مقبره خواجوی کرمانی مربوط به سدهٔ ۸ و ۹ ه.ق است و در شیراز، دروازه قرآن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه امامزاده عبدالله و خلیل‌الله کیست؟ توضیح بده.
بقعهٔ امامزاده عبدالله و خلیل‌الله بنایی مربوط به سدهٔ ۸ ه‍.ق است که در داخل دماوند واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در مورد پل پهلوی‌دژ توضیح بده.
پل پهلوی دژ مربوط به دوره صفوی است و در آق قلا، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه امامزاده عبدالله و عبیدالله کیست؟ توضیح بده.
بقعه امامزاده عبداله و عبیداله مربوط به اواخر دوره سلجوقیان و دوره ایلخانی است و در دماوند، محله درویش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.