دایناسور کیست؟ توضیح بده.
دایناسورها () گروهی بسیار متنوع از مهره‌داران هستند که از حدود ۲۴۵ تا ۶۶ میلیون سال پیش، یعنی از اواخر دورهٔ تریاس تا پایان دورهٔ کرتاسه، بر خشکی‌های زمین سلطه داشتند. این گروه در جریان رویداد انقراض تریاس–ژوراسیک به جانوران غالب در خشکی تبدیل شدند و تا زمان رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن، که منجر به انقراض اکثر گونه‌های دایناسور به جز تبار پرندگان شد، به فرمانروایی خود ادامه دادند.رابطه با پرندگان:بررسی‌های اولیه بر روی بازمانده‌های آرکئوپتریکس (Archaeopteryx) در سال ۱۸۶۱، نخستین شواهد از رابطه نزدیک بین دایناسورها و پرندگان را فراهم آورد. امروزه، دانشمندان در اسکلت پرندگان امروزی، استخوان‌هایی را یافته‌اند که تنها در دایناسورها وجود داشته‌اند. علاوه بر شواهد سنگواره‌ای، آرکئوپتریکس شباهت‌های قابل توجهی به کامپسوگناتوس (Compsognathus)، یک دایناسور ددپای کوچک، دارد.پژوهش‌هایی که از حدود سال ۱۹۷۰ آغاز شد، به طور فزاینده‌ای نشان داده است که دایناسورهای دَدپا (Theropods) نیاکان مستقیم پرندگان امروزی هستند. در واقع، بسیاری از دیرینه‌شناسان، پرندگان را به عنوان دایناسورهای زنده در نظر می‌گیرند و معتقدند که دایناسورها و پرندگان باید با هم در یک گروه طبقه‌بندی شوند. امروزه، حدود ۱۰٬۰۰۰ گونه از پرندگان به این گروه بزرگ تعلق دارند.تغییر دیدگاه علمی:در نیمه نخست قرن بیستم، دایناسورها عموماً به عنوان جانورانی تنبل، کندذهن و خون‌سرد تصور می‌شدند. با این حال، پژوهش‌های گسترده‌ای که از دهه ۱۹۷۰ به بعد انجام شد، این نظریه را به چالش کشید و شواهد فزاینده‌ای مبنی بر اینکه دایناسورها جانورانی خون‌گرم با متابولیسم بالا بودند و اغلب رفتارهای پیچیده اجتماعی داشتند، ارائه داد. کشف پر در دایناسورهای ددپا، این تغییر دیدگاه را به شدت تقویت کرد.دایناسورها در فرهنگ عامه:از زمان کشف نخستین فسیل‌های دایناسور در سده نوزدهم و توصیف آن‌ها توسط ریچارد اوون (نه چارلز داروین)، اسکلت‌های آن‌ها به جاذبه اصلی موزه‌های سراسر دنیا تبدیل شده‌اند و دایناسورها بخش جدایی‌ناپذیری از فرهنگ جهانی شده‌اند. آن‌ها در کتاب‌های پرفروش (مانند "دنیای گمشده") و فیلم‌های پرمخاطب (مانند "پارک ژوراسیک") حضوری پررنگ داشته‌اند و هر یافته جدید از دایناسورها به سرعت مورد پوشش رسانه‌ها قرار می‌گیرد.شایان ذکر است که در زبان عامیانه، اغلب هر خزنده پیشاتاریخی عظیم‌الجثه، از جمله دیمترودون، پتروسورها (خزندگان بال‌دار)، ایکتیوسورها، پلسیوسور و موساسور، به اشتباه "دایناسور" نامیده می‌شود. در حالی که به معنای دقیق کلمه، هیچ یک از جانوران ذکر شده دایناسور واقعی نیستند و تنها گروه دایناسورسانان شامل دایناسورها می‌شوند.خونگرمی دایناسورها و چیرگی آن‌ها:با توجه به اینکه پستانداران امروزی در مقایسه با خزندگان از هوش و فعالیت بیشتری برخوردارند، این پرسش مطرح می‌شود که چرا آن‌ها در رقابت با دایناسورها زودتر به مناطق تحت سلطه دایناسورها وارد نشدند. یکی از دلایل محتمل، فعال، هوشیار و خون‌گرم بودن خود دایناسورها بود. وضعیت خاص بدن دایناسورها (برای مثال، پاهای ستونی زیر بدن) نشان‌دهنده چابکی آن‌هاست. استخوان‌های آن‌ها در مقایسه با استخوان‌های چهارپایان خونگرم و خونسرد امروزی، دارای مجراهایی است که می‌تواند نشان‌دهنده خونگرمی آن‌ها باشد. همچنین، نسبت شکارچی به شکار در سنگواره‌ها حاکی از آن است که دایناسورها همچون پستانداران خونگرم، به مقادیر زیادی غذا نیاز داشته‌اند.اگر فرضیه خونگرمی دایناسورها صحیح باشد، این موضوع به توضیح چیرگی درازمدت آن‌ها بر اکوسیستم‌های خشکی کمک می‌کند. دایناسورها عموماً بزرگتر از پستانداران هم‌زمان خود بودند؛ حتی بچه دایناسورهایی که تازه از تخم خارج می‌شدند، از بیشتر پستانداران بزرگ‌تر بودند. این نشان می‌دهد که پستانداران نقش جانوران کوچک و دایناسورها نقش جانوران بزرگ را ایفا می‌کردند. حتی هنگامی که چندین رویداد انقراض گوناگون تنوع دایناسورها را کاهش داد، دایناسورهای بازمانده همچنان بزرگتر از پستانداران بودند و می‌توانستند موقعیت خود را حفظ کنند و آن دودمان‌های اصلی را فراهم آورند که فرگشت دوباره از آن‌ها جانوران بزرگ را به‌وجود می‌آورد.تنها هنگامی که دایناسورها در جریان رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن در پایان دوره کرتاسه از میان رفتند، پستانداران توانستند به مناطق اکولوژیکی خالی شده راه یافته و به نوبه خود بر محیط خشکی چیرگی یابند.طبقه‌بندی و تعریف دایناسورها.تعریف و طبقه‌بندی رسمی دایناسورها در سال ۱۸۴۲ توسط دیرینه‌شناس انگلیسی ریچارد اوون مطرح شد. او این نام را برای اشاره به یک گروه متمایز از خزندگان بزرگ و منقرض شده به کار برد. این اصطلاح به سرعت در بریتانیا و سراسر جهان به رسمیت شناخته شد.واژه "دایناسور" از دو کلمه یونانی δεινός (دینوس؛ به معنی "وحشتناک"، "نیرومند" یا "شگفت‌انگیز") و σαύρα (سائورا؛ به معنی "مارمولک" یا "خزنده") گرفته شده است. اگرچه نام این گروه اغلب به دندان‌ها، چنگال‌ها و دیگر مشخصات ترسناک دایناسورها اشاره دارد، ریچارد اوون در اصل قصد داشت به اندازه و عظمت این موجودات اشاره کند.با وجود این‌که دایناسورها حدود ۱۶۰ میلیون سال بر زمین حکومت کردند و از تنوع و فراوانی بالایی برخوردار بودند، و همچنین وارثانشان (پرندگان) همچنان پرشمار هستند، در زبان عامیانه انگلیسی کلمه "دایناسور" گاهی برای توصیف چیزی یا شخصی که کهنه، ناکارآمد یا منسوخ شده است، به کار می‌رود. این کاربرد در زمانی متداول شد که دایناسورها به عنوان موجوداتی کند، تنبل و خون‌سرد تصور می‌شدند.ویژگی‌های بیولوژیکی و رفتاری.رژیم غذایی.اگرچه امروزه دایناسورهای گوشت‌خوار، به ویژه گونه‌های شکارچی بزرگ، شناخته‌شده‌تر و محبوب‌تر هستند، اما در واقعیت، بیشتر دایناسورها گیاه‌خوار بودند. این موضوع با اصول زنجیره غذایی و انتقال انرژی در اکوسیستم‌ها همخوانی دارد؛ برای حفظ تعادل در یک زنجیره غذایی، باید شمار تولیدکنندگان (گیاهان) از مصرف‌کنندگان اولیه (گیاه‌خواران) بیشتر باشد و شمار گیاه‌خواران نیز از گوشت‌خواران (مصرف‌کنندگان ثانویه) فزون‌تر. به عنوان مثال، صدها هکتار پوشش گیاهی برای تغذیه گروه کوچکی از تریسراتوپس‌ها لازم بود، و همین گروه می‌توانست تنها غذای یک تیرانوسور را برای بقا فراهم آورد. بر اساس فسیل‌های کشف شده تا کنون، تخمین زده می‌شود که حدود ۶۵ درصد از دایناسورها گیاه‌خوار و تنها ۳۵ درصد گوشت‌خوار بوده‌اند، که این امر با فراوانی بیشتر فسیل‌های دایناسورهای گیاه‌خوار نیز تأیید می‌شود.تعادل اکولوژیکی.در یک اکوسیستم پایدار، تعادل پویایی بین جمعیت گوشت‌خواران و گیاه‌خواران وجود دارد. هنگامی که جمعیت گوشت‌خواران افزایش می‌یابد، تعداد بیشتری از گیاه‌خواران را شکار می‌کنند که منجر به کاهش جمعیت گیاه‌خواران می‌شود. این کاهش، به نوبه خود، دسترسی گوشت‌خواران به غذا را دشوار کرده و باعث کاهش جمعیت آن‌ها می‌شود. این چرخه تضمین می‌کند که جمعیت هر دو گروه در یک تعادل نسبتاً باثبات باقی بماند. تعادل مشابهی نیز بین گیاهان و گیاه‌خواران برقرار است؛ کاهش پوشش گیاهی به طور مستقیم بر جمعیت گیاه‌خواران تأثیر می‌گذارد و آن را محدود می‌کند.ویژگی‌های گیاه‌خواران.دایناسورهای گیاه‌خوار معمولاً دارای دندان‌های کند و تخت بودند که برای کندن و خرد کردن مواد گیاهی مانند برگ‌ها، شاخه‌های کوچک و فیبرهای سخت گیاهی مناسب بود. برخی از آن‌ها دندان‌های صاف و آسیاب‌مانندی داشتند که برای جویدن و له کردن غذا ایده‌آل بود. بسیاری از گیاه‌خواران کیسه لبی داشتند که امکان ذخیره موقت غذا را فراهم می‌کرد.به دلیل پایین‌تر بودن کالری محتوای گیاهان، گیاه‌خواران نیاز داشتند تا حجم بسیار بیشتری از غذا را مصرف کنند تا انرژی لازم را به دست آورند. این امر منجر به تکامل دستگاه‌های گوارش بزرگ‌تر و پیچیده‌تر در آن‌ها شد. در برخی دایناسورها، گاسترولیت‌ها (سنگ‌های معده) به خرد کردن فیبرهای گیاهی در دستگاه گوارش کمک می‌کردند. برخی از آنکیلوسورها حتی دارای محفظه‌های تخمیر (مانند اتاقک‌هایی در روده) بودند که فیبرهای گیاهی در آن‌ها تجزیه می‌شد.تعیین دقیق رژیم غذایی یک دایناسور خاص دشوار است و عمدتاً بر اساس کشف بقایای فسیل‌شده معده یا مدفوع فسیل‌شده (کوپرولیت) که حاوی مواد گیاهی گوارده نشده‌اند، صورت می‌گیرد. اما این نوع فسیل‌ها بسیار نادر هستند و تطبیق کوپرولیت با دایناسور خاصی نیز چالش‌برانگیز است. بنابراین، نوع دندان‌ها (برای خوردن مواد گیاهی سخت یا نرم)، زیستگاه احتمالی (آب‌وهوا و پوشش گیاهی منطقه) و وجود گیاهان خاص در دوره زمانی مربوطه، معیارهای مهمی برای تخمین رژیم غذایی بوده‌اند. در طول دوره میانه‌زیستی (مزوزوئیک)، گیاهانی مانند سرخس‌ها، سرخس‌های نخلی (سیکادها)، دم‌اسبی‌ها، سرخس‌های تخم‌ریز، درخت معبد (جینکو) و خزه‌ها فراوان بودند؛ بنابراین، دایناسورهای میانه‌زیستی عمدتاً از این گیاهان تغذیه می‌کردند. گیاهان گلدار (آنژیوسپرم‌ها) نیز در طول دوره کرتاسه تکامل یافته و گسترش یافتند.ویژگی‌های گوشت‌خواران.دایناسورهای گوشت‌خوار که تقریباً همگی از راسته ددپایان بودند، نیاز به ابزارهای خاصی برای شکار و مصرف گوشت داشتند. آن‌ها معمولاً دارای پاهای قوی و عضلانی بودند که برای سرعت و چابکی در تعقیب طعمه ضروری بود. همچنین، فک‌های بزرگ و قدرتمند با دندان‌های تیز و دندانه‌دار برای دریدن گوشت و خرد کردن استخوان، و چنگال‌های مرگبار برای گرفتن و کشتن شکار، از ویژگی‌های بارز آن‌ها بود. بینایی قوی، حس بویایی بسیار تیز، و یک مغز بزرگ برای طرح‌ریزی استراتژی‌های پیچیده شکار، نقش حیاتی در موفقیت آن‌ها به عنوان شکارچیان داشت.همه‌چیزخواران.تنها تعداد معدودی از دایناسورها به عنوان همه‌چیزخواران شناخته شده‌اند (یعنی هم گیاهان و هم جانوران را مصرف می‌کردند). نمونه‌هایی از دایناسورهای همه‌چیزخوار شامل اورنیتومیمیدها (Ornithomimidae) و اویرپتور (Oviraptor) هستند که احتمالاً از گیاهان، تخم‌ها، حشرات و سایر مواد مغذی تغذیه می‌کردند. این بدان معنی نیست که گوشت‌خواران یا گیاه‌خواران صرفاً به صورت مطلق گوشت‌خواری یا گیاه‌خواری می‌کردند؛ ممکن است رژیم غذایی آن‌ها شامل مقادیر کمی از مواد غذایی خارج از دسته اصلی نیز بوده باشد.داشتن پر در پوست.امروزه می‌دانیم که بسیاری از دایناسورها، به خصوص ددپایان، بر روی پوست خود پرهایی شبیه به کرک و پرز جوجه یا حتی پرهای توسعه‌یافته‌تر داشتند. کشف فسیل ۱۵۰ میلیون ساله "کولیندادروموس زابایکالیکوس" (Kulindadromeus zabaikalicus) در سیبری، به طور قاطعانه نشان داد که داشتن پر در میان دایناسورها، به خصوص گونه‌های گیاه‌خوار اولیه، بسیار شایع بوده است. در ابتدا، پرها احتمالاً برای محافظت از بدن دایناسورها در برابر تغییرات دما (عایق‌بندی) و نیز برای ارتباط آن‌ها با یکدیگر (مانند نمایش‌های جنسی یا شناسایی گونه‌ای) به کار می‌رفتند و بعدها در سیر فرگشت، برای پرواز سازگاری پیدا کردند.تولید مثل.با توجه به اینکه تنها شواهد مستقیمی که از تولیدمثل دایناسورها در دست داریم، فسیل‌های تخم‌ها و لانه‌ها هستند، اطلاعات ما در مورد نحوه جفت‌گیری یا اندام تناسلی آن‌ها هنوز بسیار محدود است. تعیین جنسیت دایناسورها بر اساس بقایای فسیلی نیز بسیار دشوار یا تقریباً غیرممکن است.روش‌های بررسی تغذیه دایناسورها.برای مطالعه رژیم غذایی دایناسورها، دیرینه‌شناسان از روش‌های مختلفی استفاده می‌کنند که شامل موارد زیر است:رفتارشناسی دایناسورها.بازسازی چگونگی رفتار دایناسورها معمولاً بر پایه شواهد سنگواره‌ای یافت شده (مانند ردپاها، لانه‌ها، و فسیل‌های گروهی)، تحلیل محیط زیست باستانی، شبیه‌سازی‌های بیومکانیک به‌وسیلهٔ رایانه، و نیز مقایسه با گونه‌های مدرن پرنده و تمساح‌سانان (که نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده دایناسورها هستند) صورت می‌گیرد. به همین دلیل، بسیاری از نظریه‌های کنونی در رابطه با کنش‌شناسی (اتولوژی) دایناسورها براساس فرضیه‌هایی است که ممکن است برای مدتی طولانی موضوعی برای مباحثه و انتقاد باقی بمانند. با این وجود، گمان می‌رود که بعضی رفتارها که در برخی تمساح‌سانان و پرندگان مشترک است، در دایناسورها نیز رواج داشته است.زندگی گله‌ای.نخستین اثبات قوی از زندگی گله‌ای دایناسورها در سال ۱۸۷۸ در بلژیک رخ داد، جایی که به نظر می‌رسید ۳۱ ایگوانودون در یک فروریزی زمین فرورفته و غرق شده باشند. سپس، مرگ‌های توده‌ای مشابه در چند جایگاه دیگر نیز کشف شد. بر پایه این کشفیات و نیز فسیل‌های ردپا که مسیر حرکت گروه‌های بزرگی از دایناسورها را نشان می‌دادند، دانشمندان به این نتیجه رسیدند که زندگی گروهی در برخی از گونه‌های دایناسور رایج بوده است. این رفتار احتمالاً برای محافظت در برابر شکارچیان و یا در طول مهاجرت‌های فصلی مفید بوده است.لانه‌سازی و مراقبت از نوزادان.کشف لانه‌های مایاسورا (Maiasaura) در مونتانا در سال ۱۹۷۸، شواهد مهمی را ارائه داد که نشان می‌داد مراقبت از نوزادان در راسته اورنیتیسکین‌ها (Ornithischians) تنها به زمان بازشدن تخم‌ها محدود نمی‌شد، بلکه شامل مراقبت‌های پس از تولد نیز بوده است. شواهد دیگری نیز نشان می‌دهند که چنین رفتاری در بعضی دایناسورهای دوره کرتاسه، همچون سالتاسورس (Saltasaurus)، وجود داشت و آن‌ها همچون پنگوئن‌ها گروه‌های عظیمی برای لانه‌سازی تشکیل می‌دادند.جفت‌گیری و نمایش‌های جنسی.دانسته‌های امروز ما در مورد نحوه جفت‌گیری دایناسورها و رفتارشناسی جنسی آن‌ها هنوز ناچیز است، زیرا شواهد مستقیم بسیار کمی در این زمینه وجود دارد. با این حال، به نظر می‌رسد شاخ‌ها، تاج‌ها، صفحات استخوانی و ساختارهای زینتی دیگر در برخی از دایناسورها (به ویژه ددپایان و شاخ‌چهرگان) احتمالاً نه به عنوان وسیله دفاعی مستقیم (به دلیل شکنندگی آن‌ها)، بلکه به عنوان ابزاری برای نمایش‌های جنسی، جلب جفت، یا زورآزمایی درون‌گونه‌ای در نرها استفاده می‌شدند.روش جابه‌جایی و حرکت.بر اساس فسیل‌های یافت شده و تحلیل‌های بیومکانیکی، گمان می‌رود که هیچ‌کدام از دایناسورها حفار نبودند و تنها تعداد کمی از آن‌ها توانایی بالا رفتن از درختان را داشتند. این موضوع در مقایسه با پستانداران که در دوره نوزیستی (سنوزوئیک) به جانداران حفار و بالارونده بسیاری تکامل یافتند، قابل توجه است.درک دقیق از چگونگی جابه‌جایی دایناسورها (مانند سرعت، شیوه راه رفتن یا دویدن) کلیدی برای مدل‌سازی رفتارهای آن‌ها و درک بهتر زندگی آن‌ها است. روش‌های بیومکانیک با استفاده از تحلیل نیروی ماهیچه‌ها و تأثیر وزن بر ساختار استخوان‌بندی، اطلاعات مفیدی را در اختیار ما قرار می‌دهد. برای نمونه، می‌توان سرعت حرکت جاندار را مشخص کرد یا اینکه آیا ددپایان بزرگ برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی به هنگام دنبال کردن شکار، سرعت خود را کم می‌کردند یا نه.تاریخچه مطالعه دایناسورها.پیشینه شناخت انسان از بقایای دایناسورها به سده‌ها پیش بازمی‌گردد، هرچند در آن زمان لزوماً به این نام شناخته نمی‌شدند یا درک درستی از ماهیت آن‌ها وجود نداشت.چینی‌ها آثار و استخوان‌های فسیل شده عظیمی را که می‌یافتند، اغلب به اژدها نسبت می‌دادند و آن‌ها را بخشی از افسانه‌ها و اسطوره‌های خود می‌دانستند. درحالی که اروپاییان در قرون وسطی، این بقایا را به نفیلیم، غول‌ها یا موجوداتی غول‌آسا که در طوفان بزرگ (اشاره به طوفان نوح) کشته شدند، نسبت می‌دادند.نخستین کشف‌های علمی:ایگوآنودون (Iguanodon) نخستین گونه‌ای بود که در سال ۱۸۲۲ توسط زمین‌شناس انگلیسی گیدئون مانتل (Gideon Mantell) کشف و توصیف شد. مانتل متوجه شباهت‌هایی میان دندان‌های فسیل شده ایگوانودون و دندان‌های ایگوانای امروزی شد. دو سال بعد، در سال ۱۸۲۴، نخستین مقاله علمی دربارهٔ یک دایناسور توسط ویلیام باکلند، استاد دانشگاه آکسفورد، منتشر شد. این مقاله به توصیف مگالوسور (Megalosaurus) می‌پرداخت که فسیل آن به تازگی در نزدیکی آکسفورد کشف شده بود.ابداع واژه دایناسور:مطالعه این جانوران به زودی مورد توجه همایش‌های علمی اروپایی و آمریکایی قرار گرفت. در سال ۱۸۴۲، دیرینه‌شناس انگلیسی، ریچارد اوون، واژه "دایناسور" (Dinosauria) را ابداع کرد. او مشاهده کرد که در میان بقایای دایناسورهایی که تا آن زمان کشف شده بودند (مانند مگالوسور، ایگوانودون و هیلیوسور)، تشابهات خاصی وجود دارد که آن‌ها را از سایر خزندگان متمایز می‌کند. به همین دلیل تصمیم گرفت آن‌ها را در یک رده‌بندی جدید قرار دهد. او با کمک و حمایت همسر ملکه ویکتوریا، موزه تاریخ طبیعی لندن را به وجود آورد تا کلکسیون ملی فسیل‌ها و بقایای دایناسورها را به نمایش بگذارد و درک عمومی از این موجودات را افزایش دهد.رقابت:یکی از نخستین دایناسورهایی که در آمریکا کشف شد، هادروسور فولکی (Hadrosaurus foulkii) بود که در سال ۱۸۵۸ در نیوجرسی کشف شد. این اکتشاف بسیار مهم بود، چرا که این نخستین اسکلتی بود که تقریباً به‌طور کامل پیدا شده بود و در ضمن نشان می‌داد که این جانور بدون شک دوپا بوده است. تا این زمان، بسیاری از دانشمندان فکر می‌کردند که دایناسورها همچون مارمولک‌ها بر روی چهار پای خود حرکت می‌کردند.این اکتشافات، آغازگر دوره هیجان‌انگیزی از کشف سنگواره دایناسورها در آمریکا بود که به "جنگ استخوان‌ها" (Bone Wars) معروف شد. این رقابت شدید میان دو دیرینه‌شناس برجسته آمریکایی، ادوارد درینکر کوپه و اتنیل چارلز مارش، تقریباً ۳۰ سال تا سال ۱۸۹۷ (سال مرگ کوپه، که همه دارایی خود را در این راه خرج کرده بود) ادامه داشت. مارش که تحت حمایت مالی سازمان زمین‌شناسی آمریکا بود، در نهایت از این جنگ پیروز بیرون آمد. کلکسیون عظیم فسیل‌های کوپه امروزه در موزه تاریخ طبیعی آمریکا و کلکسیون مارش در دانشگاه ییل نگهداری می‌شوند.کاوش‌های نوین:از آن پس، تجسس برای کشف دایناسورها در سراسر جهان، حتی در جنوبگان (قطب جنوب)، وسعت یافت. امروزه مناطق جدیدی مانند آمریکای جنوبی (به ویژه آرژانتین) و چین مورد توجه ویژه‌ای قرار گرفته‌اند، زیرا در اعماق خاک‌های آن‌ها فسیل‌های دست‌نخورده و اسکلت‌های کاملی از دایناسورها کشف شده است که به درک ما از تنوع و تکامل این موجودات کمک شایانی می‌کند.طبقه‌بندی فیلوژنتیکی.دایناسورها از نظر طبقه‌بندی، یک گروه تک‌تباری (Monophyletic) هستند که به معنای داشتن یک نیای مشترک واحد است. دسته‌بندی اصلی دایناسورها عمدتاً بر اساس ساختار لگن خاصره آن‌ها به دو راسته بزرگ تقسیم می‌شود: * **ددپایان (Theropoda):** * هرراسورها * تهی‌پیکرواران * شاخ‌خزندگان * تیغه‌پشتان * گوشت‌خزندگان * تهی‌دم‌خزندگان * بیدادگرخزنده‌ریختان * شترمرغی‌واران * داس‌خزندگان * خاگ‌دزدخزندگان * دونده‌خزندگان * ترودونتیدا * پرندگان * **خزنده‌پاریختان (Sauropodomorpha):** * پروساروپودا * ساروپودا * دوتیرکیان (Diplodocidae): * بزرگ‌منخران * تیتانوسورها * دایناسور ناجوردندان * زره‌پوشان * خمیده‌خزنده‌سانان * پوشیده‌خزنده‌سانان