ایل‌های کرد ایران کیست؟ توضیح بده.
واژهٔ کرد به صورت کورد در متون پارسی میانه دیده می‌شود و شکل امروزی فارسی آن کرد است.گفته شده که شکل فارسی میانه آن «کورت بوده که به زبان زبان عربی به صورت کرد رسیده‌است. به باور امان‌الله قرشی واژه کردو که پیشتر نام مکان بود در دوران مادها به ساکنان محل گفته شد و ساکنان سرزمین کردوئن را "کردو" یا "کاردو" نامیدند. گزنفون در بازگشت ده هزار نفر این مردم را کاردوخ خوانده‌است. به باور وی در دوران اشکانی علاوه بر کردوئن (جنوب شرقی ارمنستان قدیم و همسایه جنوبی آذربایجان) که از قدیم کردنشین بوده‌است، منطقه موسوم به ادیابن (هدیپ) در قلب آشور باستان به مرکزیت اربیل در کنار رود زاب نیز کردنشین بوده‌است.در تاریخ ابن خلدون نام کرد به معنای قومی جدا از عرب و عجم آمده‌است.بخش بسیار کوچکی از این طوایف هنوز نیمه کوچگرد هستند. فهرستی از ایل‌ها و طوایف ساکن و غیر کوچ گر کرمانج، کلهر، چَرداوُلی و… کردها را تشکیل می‌دهند. کردها در سراسر ایران پراکنده‌اند.در مورد گسترهٔ مناطق کردنشین تعریف‌های بسیار متفاوت و متعددی وجود دارد و موضوع این گستره بسیار قابل مناقشه است. زادگاه اصلی کردها در واقع ترکیه و ایران است.جمعیت کردها درایران بین ۶ تا ۷ میلیون است و در ایران پراکنده هستنددر برخی بخش‌ها اکثریت جمعیت و در برخی دیگر فقط بخشی از مردم ساکن این بخش‌ها کرد هستند و دیگر اقوام نیز در آن بخش‌ها ساکن هستند.کردها با وجود اینکه سرزمین اصلی‌شان در بخش‌هایی از غرب و شمال‌غرب ایران می‌باشد، بر اثر مهاجرت‌های بین‌استانی (داخلی) و تبعید و کوچ‌های اجباری، امروزه در تمامی استانهای ایران حضور دارند. بسیاری از کردهای خارج از منطقهٔ فرهنگی زبانی کردستان، هنوز به زبان کردی گفت و گو می‌کنند، گاه بر اثر فرایند اجتماعی‌فرهنگی همانندشوندگی، آنها امروزه زبان کردی را بر طاق نسیان نهاده و زبان و فرهنگ مردم شهرهای میزبان را پذیرفته‌اند، و گاه با تلفیقی از حفظ زبان و فرهنگ کردی و پذیرش عناصری با درجات مختلف از زبان و فرهنگ چیره در شهر و ناحیه مورد سکونت، به حیات اتنیکی خود ادامه می‌دهند. خارج از ایران، غیر از منطقه‌ی کرد‌نشین، کردها در مرکز، جنوب، غرب، شمال‌غرب، شمال، و شمال شرق ترکیه، مرکز، شرق و جنوب عراق، و شمال و شمال غرب سوریه نیز سکونت دارند. علاوه بر این، کردها به طور سنتی در کشورهای سه‌گانه قفقاز و نواحی خودموختار روسیه در این منطقه، کشورهای پنجگانه آسیای میانه و تمامی‌ کشورهای خاورمیانه و کشورهای عرب شمال آفریقا سکونت دارند.کُردهای ایران همه از یک ریشه و نژادند و از آریاییان اصل هستند. از حیث نژادی کُردها را می‌توان خالص تر از سایر گروه‌های زبانی دانست و پاره‌ای از خصوصیات قدیم جسمانی ایرانیان را در آنها می‌توان یافت. زبان آنها از بازمانده زبانهای اصیل کهن ایرانی است و در بخشهای مختلف فرق می‌کند. اما دو لهجه کُردی اردلانی که در سنندج و اطراف رایج است و لهجه کُردی مکریانی که در مه‌آباد و اطراف رایج است دو لهجه اصلی زبان کُردی گویش کُردی مرکزی محسوب می‌شوند.کُردان مردمی هستند زیبا با قد متوسط و شانه عریض و سینه سنگین برآمده دارای اندامی متناسب و کله‌ای متوسط، موهایشان سیاه کمی مجعد، پیشانی بلند، بینی عقابی، چشم‌های درشت به رنگ سیاه تند، با ابروهای پرپشت و گونه‌های برجسته و گلگون، این مردم بشره‌ای غالباً گندمگون و ریشی سیاه و کم پشت دارندپوشاک مردم کُرد را نیم تنه پنبه‌ای با شلواری بسیار گشاد و پیراهنی با آستین فراخ و بلند تشکیل می‌دهد. روی کت آنها ملیله دوزی شده مندیلی به سر می‌نهند. زنان کُرد با دامنی کوتاه و نیم تنه ملیله دوزی شده و شب کلاه ظریف از خوش پوشترین زنان اقوام ایران به‌شمار می‌آیند.کُردهای سنی‌مذهب ابتدا خود را ایرانی می‌دانند و علاقه و وابستگی فراوانی به فرهنگ و تمدن ایرانی دارند و این واقعیت وجود دارد که حتی پارتیزانی‌ترین احزاب کُرد از تجزیه کشور حمایت نکرده‌اند. اسناد تاریخی ثابت می‌کند که وفاداری کُرد نسبت به ایران و موطن اصلی خویش بیش از سایر اتنیک‌های ایرانی‌نژاد بوده است.اصولاً مردم کُردستان ایران و کلاً کُردها در ایران اقلیت محسوب نمی‌‌شوند، بلکه جزو ایرانی‌‌های اصیل و از اکثریت مردم ایرانند.طوایف کرد در شمال ایران.طایفه‌های کرد در شمال ایران، بیشتر، در میانه کوهستان البرز، و نیز دامنه‌های جنوبی این رشته کوه، سکنی گزیده‌اند:جهت شرقی-غربی دامنه‌های شمالی رشته کوه البرز.کردهای مازندران.طایفه‌های کُرد جهانبیگلو و مدانلو (مادانلو) در شیرخواست و میانروز و فرح‌آباد همچنین در ساری و جویبار سکونت دارند. مدانلو‌ها در صد سال پیش مهمترین طوایف کُرد در مازندران بودند. زبان مدانلو‌ها کُردی کرمانجی است، به زبان ترکی‌ هم به میزان کمی‌ صحبت می کنند. مهمترین جمعیت گلوگاه ایل عمرانلو و گلبادی می‌‌باشند. تعداد کردان عمرانلو در گیلان و رودبار قزوین ۲۰۰۰ خانوار است.ایل ایزان‌لو در ساری زندگی‌ می کنند که بفرمان آقا محمد خان قاجار از جلگه خوار و ورامین به مازندران کوچانده شدند.کردهای گلستان.بیشترین جمعیت شهر بندر گز و قسمتی از جمعیت شهر گرگان را ایل کُردرستمی تشکیل می دهند. و طایفه زعفران‌لو در حصار‌چه از توابع گنبد کاووس زندگی‌ می کنند.عده‌ای از کردان جهانبیگلو که تحت ریاست شکرخان، در فرح‌آباد ساری متوطن بودند سپس در گلوبی، فندرسک و کتول اقامت گزیدند، حسینخان سلطان یکی‌ از اقوام شکرخان با عشیره خود به دامغان آمدند و عده‌ای در زمان فتح علی‌ شاه در کرد‌محله‌ی کُردکوی امروز و کرد‌آباد و کتول اسکان یافتند. طایفه‌های کرد‌زیدی و بابا‌کردی در کلاته زندگی‌ می کنند که از بندر گز به آنجا رفته ا‌ند. به زبانهای کردی و ترکی‌ و فارسی صحبت می کنند.کردهای گیلان.شهرستان رودبار و پیرامون (رودبار الموت، شهرستان سیاهکل، شهرستان املش، شهرستان تنکابن و نیز شهر لاهیجان) کانون کردنشین استان گیلان شمرده می‌شود؛ در نتیجه تیره‌های بزرگ کرد زبان به ویژه عمارلو در سرتاسر این نواحی حضور انبوه دارند.از کنفدراسیون عمارلو تیره‌های زیر در شهرستان رودبار می‌زیند:گل گل سلخوری، اولادی سلخوری، یارکه سلخوری بخشی از این طوایف هستند.تیره‌ای از کردان که وضع ایلی ندارند، در سیاه‌کل سکونت دارند که به طایفه رشوند (رشوند‌لو) بستگی دارند و معروفند به طایفه عین‌شیخ یا سیاه‌کلی، زبانشان کردی است، به فارسی هم صحبت میکنند. دهکده‌های بخش معاف، از توابع شاندرمن، کردنشین است. کردانی که زمانی‌ از زنجان یا خلخال بدینجا آمده‌ا‌ند می‌گویند که اینها به مذهب داودی پایبندند که همان اهل حق است، مابقی ساکنین این بخش شیعه‌مذهب ا‌ند جز پاره‌ای که اهل سنت و جماعت‌ا‌ند، زبان اصلی‌ کردان شاندرمن کردی است و بفارسی هم سخن می‌گویند. این طایفه در دوره قاجاریه در ماسوله بودند و محمد رضا خان، فتح علی‌ خان ریاست این طایفه را به عهده داشتند.کردان دیلم در ناحیه کوهستانی مشرق سفیدرود دشت دیلمان زندگی‌ می کنند.کردهای زنجان.رشوند و زعفرانلو، ارامانلو، کیوانلو، قراچورلو، ارکوازی، عمارلو، شادلو، برقی پور، (شاملو)، باوه نور، قیطول.ایل موصلانلو در شهرستان ماهنشان کُردزبان هستند. ایل سیاه‌منصور در شهرهای زنجان، ابهر و سلطانیه زندگی‌ می کنند.به لحاظ دموگرافی تاریخی، شهر سهرورد از توابع استان زنجان یک شهر کُردنشین و اهل سنت بوده که امروزه زبان کُردی در این شهر جای خود را به زبان ترکی داده‌است.عده‌ای از کردهایی که توسط شاه عباس از کردستان به به تهران و ورامین انتقال داده شدند، در مسیر خود در اطراف زنجان و تاکستان و قزوین به جا ماندند، کردان انتقال یافته به جلگه خوار و ورامین مدت دو سال در آن حدود اتراق کردند، و نیز کردان شقاقی، در روستاهای شقاقی بالا و شقاقی پایین، بخش سپردان زنجان سکونت دارند.کردهای اردبیل.در شهرستان خلخال زبان کردی کرمانجی در بخش مرکزی در دهستان لنبر و روستاهای اطراف رایج است. هفت ایل کردتبار این شهرستان عبارت اند از: دلیکانلو، کلوکجانلو (شاخه‌ای از شکاک‌ها) احمدلو، شادلو، رشوند و مامانلو.منطقه‌ی خلخال نیز پذیرای گروهی از کُردها شده است. قومی که در منطقه، به کُرد کرمانج معروف هستند که از حدود ۲۵۰ سال پیش از شمال خراسان به خلخال کوچانده شده اند. حضور کُردها در منطقه خلخال از زمان نادر شاه افشار آغاز شد. بخش بزرگی‌ از کُردهای خلخال به مرکز استان شهر اردبیل و شهر آستارا در گیلان مهاجرت کرده ا‌ند.جهت شرقی-غربی دامنه‌های جنوبی رشته کوه البرز.کردهای سمنان.تاریخ استقرار ایشان به سال ۱۰۰۶ هـ. ق که حرکت تاریخی کرد از جنوب قفقاز به آذربایجان و از آنجا به خوار و ورامین و از آنجا به خراسان انتقال یافته‌اند، می‌رسد. برخی از قراچورلوها و شادلوها درخوار و ورامین اسکان یافته‌اند. کردها در روستاهای حسین‌آباد کردها، علی‌آباد، قلعه خرابه و جلیل‌آباد ساکنند. مسعود کیهان در سال ۱۳۱۱ هـ. ش تعداد آن‌ها را ۱۲۰ خانوار نوشته‌است.شهر آرادان استان سمنان یکی از پایگاه‌های ایل کرد پازوکی می‌باشد.کردهای تهران.کردهای دماوند و خوار و ورامین: طایفه‌های کردبچه، جاوان ،(جابان)، باجمانلو، سربندان (ابرشیوه)، شادلو، سیلسپور، سیاه منصوری، زعفرانلو، و ایزانلو. و جمعیت بسیاری ار ایل ارکوازی (کلکو). (نافری). (نفری)مردم چهار قصبه به نامهای، سربندان، جابان، سرخ ده و خسروان، از توابع شهرستان دماوند در شرق استان تهران به زبان کوردی کرمانجی تکلم می‌کنند. مردم این قصبه‌ها از کردان کرمانج هستند که در زمان قاجار از خراسان به این منطقه کوچ داده شدند.ساکنین بومی برخی از محلات مرفه نشین شهر تهران مهاجرین کُرد و لر بوده‌است. به عنوان مثال ساکنین بومی محله کامرانیه مردمان کُرد بوده و ساکنین بومی محله قیطریه مهاجرین لر و کُرد کرمانشاهی (ایل کلهر) بوده‌است.همچنین مردمان بومی شهرک‌های وحیدیه، ویره، سر‌آسیاب، قاسم‌آباد، شهریار، اندیشه، رباط کریم و مارلیک کردهای کرمانشاه و ایلام بوده‌ا‌ند.بسیاری از بومیان دو شهرستان ورامین و پاکدشت افراد ایل‌های پازوکی و کردبچه بوده‌اند. ایل کرد پازوکی نام خود را به دهستان بهنام پازوکی جنوبی در شهرستان ورامین در این استان داده‌است. همچنین بومیان شهر رودهن افراد منسوب به ایل کردبچه بوده‌اند.پازوکی‌ها در فیروزکوه در طرود و حصاربن و در شمیرانات در لواسانات بزرگ پراکنده بوده‌اند.ردپای کردهای کرمان تا کهنوج و بم هم دنبال شده‌است. مهنی‌ها در سیرجان و رفسنجان هستند؛ در دامنه کوه‌های بارز.منابع.KURDISH TRIBES