آندراگوراس کیست؟ توضیح بده.
آندراگور () — آخرین ساتراپ سلوکی پارت و هیرکانی از حدود ۲۷۰ پیش از میلاد؛ احتمالاً حاکم مستقل پارت از حدود ۲۵۶ یا ۲۴۷ تا حدود ۲۳۵ پیش از میلاد. به گفته ژوستین، در جنگ با پرنی‌ها که به پارت حمله کرده بودند، کشته شد.نام‌شناسی.نام آندراگوراس یک نام یونانی است. با این حال، برخی منابع معتقدند که ممکن است ترجمه یونانی یک نام فارسی باستان مانند "Narisanka" یا نام اوستایی "nairya-sanha-" (یکی از پیام‌رسان‌های اهورامزدا) باشد.این نام در کتیبه‌ای یونانی از هیرکانیا (گرگان) که پیش از سال ۲۶۶ پ.م. نوشته شده، نیز ذکر شده که به فردی با جایگاه پایین‌تر اشاره دارد و احتمالاً همان شخصی است که بعدها ساتراپ (شهرب) پارت شد. این نام غیرمعمول است و تنها در پاپیروس‌های یونانی مربوط به مصر بطلمیوسی نیز گزارش شده است.آندراگوراس به معنای سخنور مردم یا سخنگوی مردم است. نام آندراگوراس (به یونانی: Ἀνδραγόρας، تلفظ: Andragóras) یک نام مردانهٔ یونانی است که از دو بخش Andr- (ἀνδρ-) که از کلمهٔ Anēr (ἀνήρ) به معنای مرد یا شجاع گرفته شده و Agoras- (ἀγόρας-) که از کلمهٔ Agorá (ἀγορά) به معنای مجمع یا محل تجمع می‌آید و به فعل Agoreúō (ἀγορεύω) به معنای سخن گفتن در مجمع مربوط است، تشکیل شده است.بنابراین، این نام به فردی اشاره دارد که در میان مردم یا در مجمع سخنرانی می‌کند و دارای نفوذ کلام و رهبری است و این معنا با جایگاه او به عنوان یک حاکم و ساتراپ کاملاً همخوانی دارد.اطلاعاتی دربارهٔ آندراگور.شخصیت آندراگور پس از کشف سکه‌هایی با نام او در گنجینه آمودریا که در سال‌های ۱۸۷۸–۱۸۷۹ در نزدیکی رود آمودریا در شهر تاریخی تخت قباد (منطقه‌ای در ناحیه شهر توس امروزی در جمهوری تاجیکستان) یافت شد، موضوع بحث‌های علمی طولانی شد. در روی این استاترها، نیم‌رخ مردی ریش‌دار به سمت راست با یک نوار در موهایش که در پشت سر مانند تاج حاکمان هلنیستی گره خورده، تصویر شده است. در پشت سکه، یک مرد با لباس جنگی بر روی یک کوادریگا در حال چهارنعل، و زیر آن نوشتار «ΑΝΔΡΑΓΟΡΟΥ» به زبان یونانی قرار دارد. همراه با این استاترها، تترادراخماهای نقره‌ای آندراگور با همان نوشتار در پشت سکه، اما با تصاویر متفاوت نیز کشف شد.محققان سعی کردند داده‌های به‌دست‌آمده از سکه‌ها را با اطلاعات ژوستین دربارهٔ دو ساتراپ پارت با نام آندراگور مطابقت دهند. در یک بخش از اثر تاریخی خود، ژوستین اشاره می‌کند که «اسکندر پس از تسخیر پارتی‌ها، آندراگور را که از اشراف پارسی بود به عنوان ساتراپ ("praefectus") آن‌ها منصوب کرد؛ پادشاهان بعدی پارت از نسل او بودند» (XII. 4, 12). در بخش دیگر، ژوستین می‌گوید که پارتی‌ها برای اولین بار در طول نخستین جنگ پونی (۲۶۴–۲۴۱ پیش از میلاد) در کنسولگری لوسیوس مانلیوس ولسو و مارکوس آتیلیوس رگولوس (XLI. 4, 3) از دولت سلوکی جدا شدند، که با ۲۵۶ پیش از میلاد مطابقت دارد. سپس ژوستین می‌افزاید که «در همان زمان، دیودوت، حاکم هزار شهر باختری نیز از [مقدونیان] جدا شد و خود را پادشاه نامید؛ به دنبال این مثال، مردم سراسر شرق از مقدونیان جدا شدند» (XLI. 4, 5). پس از آن، ژوستین داستان را ادامه می‌دهد که چگونه اشک (آرساس)، «فردی از تبار نامعلوم، اما با شجاعت ثابت شده» (XLI. 4, 6)، پس از اطلاع از شکست پادشاه سلوکوس دوم در آسیای صغیر، به پارت حمله کرد، حاکم آن، آندراگور را شکست داد و کشت و قدرت را بر پارتیان به دست گرفت (XLI. 4, 7). رویدادهای مربوط به نخستین اشاره ژوستین به آندراگور به دهه ۲۰ سده چهارم پیش از میلاد بازمی‌گردد، در حالی که قتل آندراگور به دهه ۴۰ یا حتی ۳۰ سده سوم پیش از میلاد مربوط است.منبع اطلاعاتی دیگری دربارهٔ آندراگور، کتیبه‌ای از منطقه گرگان (هیرکانی) است که از طرف شخصی به نام اِواندر، یک مقام سلوکی عالی‌رتبه، نوشته شده است. اِواندر در این کتیبه به زیردستان خود، آندراگور و آپولودوت، دربارهٔ آزادی یک برده به نام هرمئوس اشاره می‌کند. با توجه به اینکه نام آندراگور در کتیبه قبل از آپولودوت ذکر شده، احتمالاً او مقام بالاتری در اداره این منطقه، که بخشی از هیرکانی بود، داشته و می‌توانست ساتراپ هیرکانی باشد (که در دولت سلوکی با پارت یک ساتراپی واحد را تشکیل می‌داد). این کتیبه تاریخ دقیقی ندارد، اما با نوشته «برای خاطر پادشاه آنتیوخوس و ملکه استراتونیس و فرزندان [آنها]» به پایان می‌رسد که این امکان را می‌دهد آن را به دوره ۲۸۱–۲۶۱ پیش از میلاد تاریخ‌گذاری کنیم. بر این اساس، نتیجه‌گیری می‌شود که آندراگور در این دوره، احتمالاً ساتراپ پارت و هیرکانی بوده است. ذکر فرزندان پادشاه (به جای یک پسر بزرگ‌تر) در کتیبه، این امکان را فراهم می‌کند که در زمان نگارش آن، هر دو پسر او، سلوکوس و آنتیوخوس، در حکومت با آنتیوخوس یکم شریک بوده‌اند که این امر تقریباً بین آوریل و اکتبر ۲۶۶ پیش از میلاد رخ داده است؛ بنابراین، پیام اِواندر را می‌توان به ۲۶۶ پیش از میلاد تاریخ‌گذاری کرد، که این قدیمی‌ترین اشاره به آندراگور است.مناقشه پیرامون آندراگور.پس از کشف سکه‌های آندراگور، مناقشه‌ای در محافل علمی درگرفت (که تا امروز نیز ادامه دارد) در مورد زمان ضرب آن‌ها و نسبت دادن داده‌های عددی به‌دست‌آمده با اطلاعات ژوستین. نظرات دانشمندان به دو گروه اصلی تقسیم شد. باستان‌شناس و سکه‌شناس انگلیسی، ، اولین کسی بود که اظهار داشت سکه‌های آندراگور متعلق به ساتراپ سابق سلوکی پارت (معاصر با سلوکوس یکم یا جانشینانش آنتیوخوس یکم و آنتیوخوس دوم) است که به استقلال دست یافت و برای بزرگداشت آن، شروع به ضرب استاترهای طلایی و تترادراخماهای نقره‌ای خود کرد. این نظر گاردنر توسط مورخ آلمانی عهد عتیق، اولریش ویلکن، تأیید شد. سایر محققان (ا. کانینگهام، ای. رپ‌سن، ) بر این باور بودند که این سکه‌ها توسط آندراگور ضرب شده‌اند که به گفته ژوستین، توسط خود اسکندر مقدونی به عنوان ساتراپ پارت منصوب شده بود. برخی نیز وجود داشتند که به‌طور کلی ارتباط سکه‌های آندراگور را با ساتراپ‌های پارت ذکر شده توسط ژوستین رد می‌کردند و معتقد بودند که آن‌ها توسط آندراگور دیگری ضرب شده‌اند و لزوماً در پارت نبوده است (ج. هیل، و. تارن، ن. دیبوایز).با گذشت زمان، نظریه پ. گاردنر در مورد ساتراپ پارت، آندراگور، که در اواسط سده سوم پیش از میلاد از امپراتوری سلوکی جدا شد و سکه‌هایی با نام خود ضرب کرد، طرفداران بیشتری در میان محققان هلنیسم پیدا کرد و اکنون تقریباً به یک نظریه غالب تبدیل شده است. این امر تا حد زیادی به دلیل اثبات نادرستی کامل اطلاعات ژوستین در مورد این مسئله بود که گفته بود "آندراگور از اشراف پارسی است که پادشاهان بعدی پارت از نسل او بودند". این بخش با داده‌های مربوطه از اثر آریان و همچنین با اطلاعات خود ژوستین دربارهٔ حاکمان پارت پس از مرگ اسکندر مقدونی، که در جای دیگری از اثرش آمده، ناسازگار است. ناپایداری ادعای ژوستین در مورد ساتراپ آندراگور که توسط اسکندر مقدونی منصوب شده بود، حتی پیش از کشف گنجینه آمودریا، توسط بنیان‌گذار مطالعه سیستماتیک هلنیسم، یوهان گوستاف دروزن نیز مورد توجه قرار گرفته بود.زندگی‌نامه احتمالی.ارتباط کتیبه اِواندر از منطقه گرگان (هیرکانی) که در آن نام آندراگور ذکر شده، با یک منبع خط میخی نسبتاً جدید که به عنوان حاکمان مشترک پادشاه آنتیوخوس یکم، دو پسر او را به جای یک پسر ذکر می‌کند، به محقق روسی معاصر در مورد پارت، ا.س. بالاخوانتسف، امکان داد تا کتیبه گرگان را به سال ۲۶۶ پیش از میلاد تاریخ‌گذاری کند؛ بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که قدیمی‌ترین ذکر تاریخ‌دار از آندراگور مربوط به سال ۲۶۶ پیش از میلاد است. در این کتیبه، آندراگور به عنوان ساتراپ ذکر نشده و خود کتیبه در قلمرو هیرکانی تاریخی، و نه پارت، کشف شده است.بر اساس مجموعه اطلاعات موجود، باستان‌شناسان-شرق‌شناسان داخلی، ا.م. دیاکونوف و ی.و. زی‌مال در کار مشترک سال ۱۹۸۸ خود، این نظریه را مطرح کردند که آندراگور که توسط ژوستین ذکر شده، در دوران حکومت آنتیوخوس یکم، یعنی قبل از ۲۶۱ پیش از میلاد، ساتراپ سلوکی پارت و هیرکانی شد. در دوره تضعیف قدرت سلوکیان، آندراگور از دولت آن‌ها جدا شد (همزمان یا کمی پس از جدایی ساتراپ باختر، دیودوت) و در سال ۲۴۷ پیش از میلاد (بلافاصله پس از مرگ آنتیوخوس دوم) شروع به ضرب سکه‌هایی با نام خود کرد که در دوران هلنیستی فقط حاکمان کاملاً مستقل می‌توانستند چنین کاری انجام دهند. با توجه به نوشتار روی سکه‌های باقی‌مانده آندراگور، او نتوانست خود را پادشاه اعلام کند. در دهه ۳۰ از سده سوم پیش از میلاد، پرنی‌ها به پارت حمله کردند، آندراگور شکست خورد و توسط اشک یکم کشته شد، همان‌طور که ژوستین روایت می‌کند.برخی از محققان، برای مثال ن. دیبوایز، ارتباط سکه‌های آندراگور را با آخرین ساتراپ سلوکی پارت نمی‌پذیرند و معتقدند که آندراگور ذکر شده توسط ژوستین سکه مخصوص به خود را ضرب نکرده و تا آخرین لحظه به سلوکیان وفادار باقی ماند تا اینکه در جریان شورش در پارت به رهبری برادران پرنی، سرنگون و کشته شد. ا.س. بالاخوانتسف به نتایج مشابهی رسید، او آندراگور را با پسر کوچک‌تر آندروکلس، پادشاه شهر آماتوس قبرس، یکی دانست که به همراه دیگر پادشاهان قبرسی در سال ۳۳۲ پیش از میلاد به اسکندر مقدونی پیوست. طبق این نظریه، آندراگور، مانند بسیاری از قبرسی‌هایی که به خدمت اسکندر بزرگ و جانشینانش درآمدند، در باختر قرار گرفت که از سال ۳۲۱ پیش از میلاد تحت حکومت ساتراپ مقدونی، استاناسور، که او نیز از یکی از دولت‌شهر قبرس بود، قرار داشت. پس از مرگ استاناسور در سال ۳۱۶ پیش از میلاد، آندراگور می‌توانست یکی از مدعیان قدرت بر باختر باشد (همزمان با شخصی به نام سوفیتس)، و برای بزرگداشت این امر، سکه‌هایی با نام خود ضرب کرده باشد.