شهرسازی کیست؟ توضیح بده.
شهرسازی (Urban Studies) رشته‌ای میان‌رشته‌ای است که به مطالعه جامع شهرها و فرآیندهای شهری می‌پردازد. این رشته جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، فضایی و زیست‌محیطی شهرها را در سطح محله، شهر، و منطقه مورد بررسی قرار می‌دهد.شهرسازان (Urbanists) با تحلیل دینامیک‌های پیچیده شهری، سیاست‌گذاری‌های عمومی، برنامه‌ریزی فضایی، و مطالعات رفتاری شهروندان در جهت فهم بهتر و بهبود کیفیت زندگی شهری فعالیت می‌کنند. این حوزه با بهره‌گیری از علوم اجتماعی، اقتصاد شهری، جغرافیا، مطالعات محیطی، و علوم سیاسی، چارچوبی چندوجهی برای تحلیل مسائل شهری ارائه می‌دهد.مطالعات شهرسازی به موضوعاتی مانند عدالت محیطی، عملکرد فضایی، توسعه مانا، توسعه فرهنگی، بازآفرینی محلات، عدالت اجتماعی، عدالت اقتصادی، و پیامدهای تغییرات اقلیمی بر ساختار و عملکرد شهرها می‌پردازد.علاوه بر تحلیل و مطالعه، شهرسازان در سه حوزه اصلی فعالیت می‌کنند: ۱. **طرح‌ریزی شهری (Urban Planning):** تدوین طرح‌ها و سیاست‌هایی برای توسعه متوازن و سازمان‌یافته شهر، شامل کاربری زمین، مسکن، زیرساخت‌ها، حمل‌ونقل، و خدمات عمومی. هدف این مرحله ایجاد چارچوبی است که رشد شهری را هدایت و مشکلاتی مانند تراکم بیش از حد، پراکندگی بی‌رویه، و کمبود خدمات را پیشگیری کند.۲. **طراحی شهری (Urban Design):** شکل‌دهی به فضاهای عمومی و کالبُدی شهرها با تمرکز بر کیفیت محیط زیست، تجربه شهروندان، دسترسی‌پذیری، بهبود عملکردها و زیبایی‌شناسی شهری. طراحی شهری به خلق فضاهای انسانی‌تر و کارآمدتر می‌پردازد که تعاملات انسانی را تقویت می‌کند.۳. **مدیریت شهری (Urban Management):** راهبری عملیات روزمره و بلندمدت شهر با هدف حفظ پایداری و کارایی سیستم‌های شهری، مانند مدیریت پسماند، خدمات اضطراری، حمل‌ونقل عمومی، و برنامه‌ریزی بحران. مدیریت شهری، اجرا و نظارت بر سیاست‌های برنامه‌ریزی و طراحی را برعهده دارد.این سه حوزه به صورت متقابل و هم‌افزا در پیشبرد اهداف توسعه شهری عمل می‌کنند و شهرسازان نقش کلیدی در هماهنگی بین بخش‌های تخصصی، سیاست‌گذاران، و شهروندان ایفا می‌کنند.واژه‌شناسی.شهرسازی واژهٔ معادل رشته Municipal Engineering در انگلستان است که در سیستم دانشگاهی ایران در ردهٔ مهندسی طبقه‌بندی شده است اما معمولاً در دانشکدهٔ هنر و معماری ارائه می‌گردد. تاریخچهٔ ساخت و کاربرد این واژه در فارسی برمی گردد به حضور کارشناسان آلمانی در ایران در دههٔ بیست خورشیدی که در برابر واژهٔ آلمانی Städtebau با همین مفهوم مشابه ساخت و ساز شهر قرار داده شد.در حوزه مطالعات شهری، برخی واژگان کلیدی با معانی مشخص و تفاوت‌های مهم وجود دارد که برای درک صحیح این رشته ضروری است:به مطالعه جامع و میان‌رشته‌ای شهرها و فرآیندهای شهری اشاره دارد که شامل جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، فضایی و زیست‌محیطی می‌شود.فردی متخصص در تحلیل، طراحی، طرح‌ریزی، برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری و مدیریت مسائل شهری که با رویکردی میان‌رشته‌ای به بهبود کیفیت زندگی در شهرها می‌پردازد.فرآیند سازمان‌دهی و هدایت رشد و توسعه فضاهای شهری از طریق تدوین طرح‌ها، سیاست‌ها و قوانین مربوط به کاربری زمین، حمل‌ونقل، خدمات و زیرساخت‌ها است. این تخصص زمینه عملیاتی‌تر و اجرایی‌تر مطالعات شهرسازی محسوب می‌شود.تخصصی مابین هنر و علم شکل‌دهی به توده‌های شهری و عملکردهای بزرگ مقیاس شهری، طراحی شمایل خیابان‌ها و معابر و میادین و سایر فضاهای عمومی شهری با تمرکز بر کیفیت و سلامت محیط، زیبایی‌شناسی، کارکرد و تعاملات انسانی میان افراد.مجموعه فعالیت‌هایی که به اداره و نگهداری خدمات، زیرساخت‌ها، و عملیات روزمره شهر اختصاص دارد، از جمله مدیریت بحران، حمل‌ونقل و خدمات عمومی.فردی متخصص در مهندسی شهری که مسئول طراحی، نظارت و اجرای پروژه‌های زیرساختی در سطح شهر، از جمله شبکه‌های آب، فاضلاب، جاده‌ها و سیستم‌های حمل‌ونقل شهری بوده است.متخصصی است که ترکیبی از دانش مهندسی و مطالعات شهری را به کار می‌گیرد تا در طرح‌ریزی و اجرای پروژه‌های توسعه شهری نقش داشته باشد، به ویژه در حوزه‌های زیرساخت، حمل‌ونقل و بهینه‌سازی فضاهای شهری.توزیع منصفانه منابع، امکانات و فرصت‌ها در فضای شهری، که تضمین می‌کند همه افراد، بدون تبعیض، به امکانات شهری دسترسی داشته باشند.اصل برابری در مواجهه با مخاطرات و بهره‌مندی از مزایای زیست‌محیطی، به‌گونه‌ای که گروه‌های آسیب‌پذیر و اقلیت‌ها به طور نامتناسبی از آسیب‌های محیطی رنج نبرند.ظرفیت یک شهر یا منطقه برای مقاومت، سازگاری و بازیابی سریع در برابر شوک‌ها و بحران‌های اقتصادی، با حفظ پایداری و رشد بلندمدت.رویکردی در توسعه شهری و اقتصادی که تأکید بر کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی، مصرف بهینه منابع طبیعی و ارتقای کیفیت زندگی با حفظ تنوع زیستی دارد.توسعه‌ای که نیازهای نسل حاضر را بدون به خطر انداختن توانایی نسل‌های آینده برای تأمین نیازهای خود برآورده می‌سازد، و تعادلی بین جنبه‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی برقرار می‌کند.مدلی از توسعه که بر بهره‌گیری از منابع، توانمندی‌ها و ظرفیت‌های داخلی یک منطقه یا شهر تاکید دارد و بر مشارکت محلی و خوداتکایی تأکید می‌کند.تاریخچه.شهرسازی (مطالعات شهری) به عنوان یک حوزه‌ نظام‌مند و آکادمیک، پدیده‌ای نسبتاً مدرن است، اما ریشه‌های آن به نخستین اشکال سازمان‌یافته زندگی شهری در تمدن‌های باستان بازمی‌گردد. از بین‌النهرین و مصر گرفته تا تمدن‌های هند، چین، یونان و ایران، شواهدی از طرح‌ریزی فضایی، زیرساخت‌های شهری، و سلسله‌مراتب عملکردی دیده می‌شود.دوران باستان و کلاسیک.در تمدن‌های اولیه، شهرها به عنوان مراکز قدرت سیاسی، مذهبی و اقتصادی شکل گرفتند. ساختارهای کالبدی آن‌ها—از جمله دیوارهای دفاعی، معابد، بازارها، و شبکه آبرسانی—نشانه‌هایی از آگاهی فضایی و مهندسی اولیه در طراحی شهر بودند. در ایران، شهرهایی مانند شوش، همدان و پارسه (تخت جمشید) دارای نظم فضایی مشخص و سازمان‌یافته بودند.در دوره یونانی-رومی، مفاهیم «شهر ایده‌آل» و نظم شبکه‌ای در طراحی خیابان‌ها (مانند طرح هیپوداموس) به ظهور رسید. شهر به عنوان نماد تمدن و نظم اجتماعی تلقی می‌شد.دوران اسلامی و قرون وسطی.در دوران اسلامی، شهر به‌مثابه ساختاری پویا شکل می‌گیرد که متناسب با شرایط اجتماعی، اقلیمی، و اقتصادی گسترش می‌یابد. بازارها، مساجد، مدارس و محلات عملکردی، نظم فضایی شهرهای اسلامی را شکل می‌دادند. در ایران، شهرهایی مانند اصفهان، نیشابور، تبریز و شیراز از نمونه‌های شهرهای تاریخی با ساختار پیچیده اما هدفمند هستند.در اروپا، قرون وسطی همراه با فئودالیسم، به ایجاد شهرهایی منتهی شد که بیشتر بر اساس نیازهای دفاعی و مذهبی شکل گرفته بودند. دوران مدرن اولیه و انقلاب صنعتی.با آغاز قرن هفدهم و به‌ویژه در دوران روشنگری، نگرش عقل‌گرایانه به فضا و شهر مطرح شد. اما با انقلاب صنعتی (قرن ۱۸)، تحولات بنیادینی در ساختار و عملکرد شهرها رخ داد. انفجار جمعیتی، مهاجرت به مراکز صنعتی، گسترش بی‌رویه شهرها، و مسائل بهداشتی، منجر به شکل‌گیری نخستین تلاش‌های علمی برای مداخله در ساختار شهری شد.در این دوره، مفاهیمی چون «طرح جامع»، «تفکیک عملکردی»، و مداخلات بهداشتی—مانند طرح‌های هاوسمان در پاریس—به ظهور رسید.مهندسی شهرسازی.مهندسی شهرسازی (Municipal or Urban Engineering) شاخه‌ای از مهندسی عمران آغاز شد که به طراحی، ساخت، نگهداری و هماهنگی زیرساخت‌های شهری مانند خیابان‌ها، آب، فاضلاب، روشنایی، حمل‌ونقل و مدیریت پسماند می‌پرداخت.آغاز در انگلیس قرن نوزدهم.با رشد انفجاری شهرها پس از انقلاب صنعتی، شهرهای بریتانیا مانند لندن، منچستر و لیورپول با بحران‌هایی نظیر شیوع وبا، تیفوس و آلودگی آب مواجه شدند. این مسئله، حرفه‌ای جدید با عنوان «علم بهداشت شهری» (Sanitary Science) را شکل داد که بعدها به مهندسی شهری تبدیل شد.یکی از پیشگامان این نگرش، ادوین چادویک بود که با منتشر کردن گزارش‌هایی مانند *Report on the Sanitary Condition of the Labouring Population* (۱۸۴۲)، توجه عمومی و قانونی را به اصلاحات بهداشتی–زیربنایی جلب کرد.قانون‌گذاری و نهادینگی.قوانینی مانند *Burgh Police Act 1833* و *Municipal Corporations Act 1835* نخستین قواعد مدیریت خدمات شهری بودند. اما «قانون بهداشت عمومی ۱۸۷۵» (Public Health Act 1875) نقطه عطف رسمی‌سازی رشته شد؛ این قانون شهرداری‌ها را موظف به ایجاد و نگهداری زیرساخت‌ها از جمله فاضلاب، آب‌ رسانی، روشنایی و نظافت و استخدام مهندسان شهری کرد.در واکنش به این قانون و نقش فزاینده دولت محلی، انجمنی حرفه‌ای متشکل از مهندسان و بازرسان شهری در ۱۸۷۳ تأسیس شد. این انجمن، بعدها با گسترش مسئولیت‌ها و تغییر نام‌ها، به «Institution of Municipal Engineers» تبدیل شد، که تا سال ۱۹۸۴ فعال بود و در نهایت در آیس ادغام شد.توسعه حوزه تخصصی در قرن بیستم.اوایل قرن بیستم شاهد تخصصی‌تر شدن وظایف مهندسی شهرسازی بودیم؛ حوزه‌هایی مانند مدیریت آب، محیط زیست، روشنایی، راه‌سازی، و مسکن از دل این رشته مستقل شدند. با این حال، بسیاری از مسئولیت‌های هماهنگی زیربنایی و خدمات شهری همچنان در حیطه مهندسی شهرسازی باقی ماند.در دهه‌های پایانی قرن بیستم، با آغاز خصوصی‌سازی و تفکیک سازمانی در مدیریت شهری، نقش مهندسی شهری سنتی کاهش یافت. اما اخیراً، با بازگشت به مدل یکپارچه‌سازی (Integrated Infrastructure) و ظهور مفاهیم جدید مانند زیرساخت هوشمند و مدیریت دارایی‌های شهری، اهمیت این تخصص دوباره در حال افزایش است.پیوند با مطالعات شهری و شهرسازی.در نظامات شهر امروزی شهرسازی پیوند زیادی با اقتصاد و علوم انسانی دارد با آنکه از بطن فنی–زیربنایی شکل گرفته است، حضور شهرسازان با حرفه‌هایی چون طرح‌ریزی شهری، طراحی شهری و مدیریت شهری در پروژه‌های چندبخشی شهرها و زیرساختی–فضایی، نقش هماهنگ‌کننده مهندس شهرساز (Urbanist) طرح شهری ضروری است.قرن بیستم: نهادینه‌سازی شهرسازی.در اوایل قرن بیستم، شهرسازی از همجوشی مهندسی شهرداری، طرح‌ریزی جغرافیایی و معماری به عنوان رشته‌ای حرفه‌ای و دانشگاهی شکل گرفت. نظریه‌پردازانی چون پاتریک گدس، ابنهزر هاوارد (طرح شهر باغ)، لوکوربوزیه (طرح شهر ماشینی)، و لوئیس مامفورد، تلاش کردند الگوهای نظری و کاربردی برای اصلاح ساختار شهر ارائه دهند.در این دوران، دانشگاه‌ها و نهادهای برنامه‌ریزی شهری تأسیس شدند، و رشته «Urban Planning» یا «Urban Studies» در اروپا و آمریکای شمالی رسمیت یافت. پس از جنگ جهانی دوم، شهرسازی به ابزاری برای بازسازی شهرها و مدیریت رشد سریع تبدیل شد.اواخر قرن بیستم تا امروز.از دهه ۱۹۷۰ به بعد، نقدهای پسا‌مدرن، محیط‌زیستی و اجتماعی بر شهرسازی مدرن وارد شد. مفاهیمی چون عدالت فضایی، توسعه پایدار، مشارکت اجتماعی در برنامه‌ریزی، و شهر انسان‌محور، جایگزین رویکردهای صرفاً مهندسی شدند.در سال‌های اخیر، شهرسازی دیجیتال، داده‌محور و هوشمند (Smart Urbanism)، همچنین مفاهیم شهر مقاوم، شهر خلاق، و توسعه درون‌زا، ابعاد جدیدی به این حوزه افزوده‌اند. اکنون شهرسازی، با پیوند بین‌المللی و در مقیاس‌های کلان‌ و خرد، به یکی از حوزه‌های حیاتی در سیاست‌گذاری عمومی تبدیل شده است.تحصیلات تکمیلی.این رشته برای ادامه تحصیل در سطح کارشناسی ارشد دانشگاه‌های ایران شامل چهار گرایش مدیریت شهری، طراحی شهری، برنامه‌ریزی شهری و برنامه‌ریزی منطقه‌ای است و در مقطع دکتری نیز تحت عنوان شهرسازی می‌باشد.اهداف مشخص این دوره به شرح زیر است:شهرسازی در عین تخصصی بودن، دارای خصلت و ویژگیهای میان رشته‌ای است و تقویت زمینه‌های مختلف آن از جمله برنامه‌ریزی شهری در ارتباط و هماهنگ و تنگاتنگ با برنامه‌ریزی منطقه ای، طراحی شهری، مدیریت شهری و برنامه‌ریزی مسکن می‌تواند زمینه‌های رشد و تعالی این رشته در کشور را فراهم کند. دانش آموختگان این رشته می‌توانند در فرایند برنامه‌ریزی و بهبود شرایط زیست مناطق شهری کشور نقش مؤثری داشته و با مشارکت در تهیه طرحهای توسعه شهری و نظارت بر اجرای این طرح‌ها عملاً در فرایند شهرسازی کشور نقش و وظیفه اجراء خود را ایفا نمایند.دانش آموختگان این رشته می‌توانند در نهادهای مختلف شهرسازی کشور از جمله ادارات و سازمانهای تابعه وزارت مسکن و شهرسازی، وزارت کشور، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، شهرداریها، دفاتر فنی استانداریها و همچنین دفاتر مهندسین مشاور نقش مؤثری در تهیه و اجراء و نظارت بر اجرای طرحهای توسعه شهری کشور داشته باشند.اهداف مشخص این دوره به شرح زیر است:"ضرورت و اهمیت ایجاد رشته مدیریت شهری": تجارب دهه‌های اخیر شهرسازی حاکی از آن است که شهر سنتی در محدوده فضایی و عملکردی گذشته از یک طرف قادر به تأمین نیازهای کنونی سکونتگاه‌ها و ساکنان آن نبوده و از طرف دیگر، توان بهره‌برداری از امکانات نوین را نیز ندارد. سگونتگاه‌های کنونی نیز در فضایی به مراتب گسترده‌تر و با عملکردها و نیازهای به مراتب پیچیده‌تر از گذشته عمل می‌کنند. در چنین شرایطی هدف شهرسازی نمی‌تواند صرفاً ساماندهی کالبدی – فضایی یا اجتماعی – اقتصادی تعیین شود، بلکه لازم است پا را فراتر گذاشته و هدف بنیادی مدیریت شهری را در دستور کار شهرسازی جدید قرار داد؛ بنابراین مدیریت شهری به عنوان دوره کارشناسی ارشد و گروه دانشگاهی چه از نظر مقوله و چه از نظر ارزشی و عملکردی کاملاً با اهداف و دیدگاه‌های جدید منطبق می‌باشد.هدف کلی طراحی شهری را نظم دهی ظاهری (شکلی) و عملکردی به سکونتگاه‌های انسانی ذکر کرده‌اند، ولی به‌طور خاص هدف طراحی شهری کسب دانش تخصصی و مهارت حرفه‌ای است در زمینه‌های زیر:ضرورت و اهمیت رشته طراحی شهری.طراحی شهری به عنوان یک تخصص حرفه‌ای و یک رشته علمی طی دو دهه اخیر تقریباً در همه جا از اهمیت زیادی برخوردار بوده است. این امر از یک طرف به دلیل حاد شدن مسائل گوناگون شهرها و تنزل کیفیت آنها و از طرف دیگر تلاش طراحان شهری برای فعال‌تر و غنی‌تر کردن دانش آن به منظور پاسخگویی مؤثرتر به نیازهای روزافزون جوامع کنونی در ارتباط با محیط‌های انسان ساخت می‌باشد. در کشور ما علی‌رغم نیاز شدیدی که در شرایط کنونی به خدمات این حرفه در مقیاس‌ها، زمینه‌ها و برای اهداف گوناگون احساس می‌شود، متأسفانه حرفه طراحی شهری نتوانسته است جایگاه، موقعیت و هویت مناسب خود را بیابد. که نتیجه مشخص آن عدم موفقیت پروژه‌های مختلفی است که تحت عنوان طراحی شهری طی حدود چهل سال گذشته در کشور به اجرا درآمده است. بدون شک بخش مهمی از این عدم موفقیت مرهون برنامه آموزشی طراحی شهری است. به این معنی که آموزش طراحی شهری نتوانسته با ارائه برنامه‌ای مناسب، طراحان شهری حرفه‌ای متخصص، با شایستگی لازم، تربیت نماید.نقش و توانائی دانش آموختگان طراحی شهری.مسائل و مشکلات روزافزون و متعدد سکونتگاه‌های کنونی از یک طرف و نارضایتی از عملکرد شهرسازی دهه‌های گذشته در بهبود و ارتقاء کیفیت زندگی در سکونتگاه‌ها موجب رشد و رونق حرفه و رشته طراحی شهری در همه کشورهای جهان گردیده است. امروزه نیاز به تخصص طراح شهر، چه در بخش دولتی و چه خصوصی در همه جا کاملاً احساس می‌شود. برنامه آموزشی طراحی شهری به گونه ای تدوین شده است که دانش‌آموخته این رشته بتواند در شرائط و زمینه‌های مختلف و متنوعی، در کنار برنامه ریزان شهری، معماران، معماران منظر و سایر حرفه‌های مرتبط فعالیت کند. بازسازی و بهسازی بافتهای فرسوده، طراحی مجموعه‌های مسکونی، محلات و شهرها، شهرهای جدید، روستاها، طراحی برای توسعه گردشگری، طراحی پیاده راهها، طراحی شهری پایدار، طراحی سکونتگاه‌ها در مناطق زلزله خیز، ارائه راه حلهای طراحی برای سکونتگاه‌های واقع در حاشیه شهرها و زیباسازی شهری از جمله فعالیت هائی است که فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد طراحی شهری می‌تواند در آنها اشتغال پیدا کند.الف. فلسفه وجودی شهرسازی.علیرغم برخی از ابهاماتی که تقریباً در همه جای دنیا در مورد ماهیت و محتوای شهرسازی وجود دارد و قطعاً کشور ما نیز در این زمینه مستثنی نیست، به‌واسطه نقشی که شهرسازی در ایجاد بستر مناسب برای زندگی شهروندان دارد، روز به روز بر اهمیت و اعتبار آن به عنوان یک رشته و حرفه فعال و مؤثر افزوده می‌شود. هر چند نمی‌توان با قاطعیت گفت که چنین بستری مستقیماً و براساس یک رابطه جبری بر خصوصیات اجتماعی، فرهنگی، رفتاری و… تأثیر می‌گذارد، لیکن به هر ترتیب می‌تواند نقش موثروتعیین کننده ای در هدایت و شکل‌گیری جامعه ای مطلوب داشته باشد. شکل‌دادن و نظم بخشیدن به جنین بستری به گونه ای که اهداف و ارزشهای مورد نظر را تحقق بخشد دلیل اصلی به‌وجود آمدن رشته شهرسازی است.ب. ماهیت شهرسازی علم، هنر و علوم انسانی.رشد شهر گرایی و شهرنشینی در طی سده اخیر در سرتاسر جهان و بروز مسائل و مشکلات گوناگون شهری منجر به ایجاد دوره‌های عالی آموزشی و پژوهشی شهرسازی در دانشگاه‌های جهان گردید است. توسعه بی‌سابقه شهرها و شهرنشینی، پیشرفت‌های فناوری و خصوصاً فناوری‌های ارتباطات و اطلاعات، تحولات مربوط به وسائل حمل ونقل و تغییرات کمی و کیفی کاربری اراضی، و همین‌طور تغییرات کمی و کیفی جمعیت شهری و خواست‌های متنوع و متعدد آنها، و بالاخره تغییر عمده و اساسی در مکانیزمهای تصمیم‌گیری در جوامع شهری، پیچیدگی‌های روزافزون موضوعات شهرسازی را موجب شده است. این امر بار دیگر و این بار بسیار روشن‌تر و قاطع تر از گذشته بر ماهیت بین رشته‌ای یا میان رشته‌ای بودن شهر سازی (interdisciplinary) تأکید می‌ورزد. به گونه ای که محتوا، و به تبع آن رویه‌های شهرسازی را نه صرفاً به عنوان زمینه ای علمی یا هنری، بلکه زمینه ای علمی، هنری و انسانی معرفی می‌کند که از ویژگی‌ها و در عین حال پیچیدگی‌های زمینه‌های مرتبط برخوردار بوده و بنابراین استفاده از نظریه‌ها، روش‌ها و فنون مربوط به کلیه زمینه‌های تشکیل دهنده آن اجتناب ناپذیر است. این امر شهرسازی را به رشته و حرفه ای کاملاً خاص و تقریباً بی نظیر تبدیل می‌کند.ج. جهانی، ملی و محلی.ویژگی‌های پیش گفته شده همراه با تغییر و تحولات گوناگون دهه‌های اخیر (فرایند جهانی شدن) به این مفهوم است که ایده دهکده جهانی، خواه نا خواه، در حال تحقق پذیرفتن است؛ بنابراین ماهیت شهرسازی، تحولات جهانی و نظام ارزشی خودی ایجاب می‌کند که در آموزش شهرسازی در کلیه مقاطع، به‌ویژه در مقطع دکترا، هر سه سطح پیش کفته مورد توجه قرار گیرد. بدون تردید دانش‌آموخته شهرسازی قادر نخواهد بود بدون آگاهی از تحولات جهانی، خصوصاً تجارب و دست‌آوردهای سایر جوامع در زمینه حل مسائل مربوط، فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و حرفه ای خود را به نحو مطلوب به انجام برساند. بدیهی است این امر نباید به این مفهوم تلقی شود که شهرساز مسائل را از خارج وارد کرده و راه حل‌های مربوط را نیز الزاماً همراه آن از خارج وارد کند و بنابراین راه حل‌هایی ارائه گردد که هیچ‌گونه ارتباط و سنخیتی با شرائط داخلی و محلی جامعه ما ندارد.تاریخچه جهانی گرامیداشت روز شهرسازى.روز هشتم نوامبر در سال 1949 توسط پرفسور کارلوس ماریا دلاپائولرا ، استاد فقید دانشگاه بوینوس آیرس آرژانتین همزمان با افتتاح انستیتو مطالعات مسائل شهرسازی دانشگاه، تحت عنوان روز جهانی شهرسازی (World Town Planning Day) ثبت گردید.وی هدف اصلی خود را از نام گذاری چنین روزی پیشبرد و بالابردن علاقه به مباحث شهرسازی در میان عامه مردم و متخصصان در مقیاس های محلی، ملی و بین المللی عنوان نمود. معمار، شهرساز، نویسنده و طراح ایرانی است. او بنیان‌گذار کانون طرح شهر، از اعضای هیأت تحریریه مجله هنر نما معمار&lt;ref&gt;در طی سال‌هایی که از برگزاری اولین مراسم بزرگداشت این روز می گذرد، تعداد کشورهای برگزار کننده مراسم در این روز در جهان به بیش از 30 کشور رسیده است. این مراسم به طور جداگانه ای درکشورهای مختلف برگزار می گردد اما برخی نهادهای بین المللی حامی این جریان هستند که مهمترین آنها ISOCARP یا جامعه بین المللی برنامه ریزان شهری و منطقه ای می باشد که محل دفتر مرکزی آن در شهر لاهه هلند می باشد.د. تقسیم کار در مقاطع سه‌گانه.گرچه از نظر آکادمیک دوره‌های کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا تقریباً در همه دانشگاه‌های معتبر جهان از یکدیگر تفکیک شده و برای هریک هدف و رسالت خاصی در نظر گرفته شده است، لیکن واقعیت این است که این مقاطع سه‌گانه به شدت به یکدیگر وابسته بوده و تحقق اهداف موردنظر در مقطع بالاتر متکی و منوط به تحقق اهداف مربوط در مقطع پایین تراست. این امر به خصوص در مورد رابطه بین دوره کارشناسی ارشد و دکترای شهرسازی موکداً مصداق دارد. با توجه به اینکه هدف دوره کارشناسی ارشد تربیت افراد حرفه ای، و هدف دوره دکترا به عنوان بالاترین سطح آموزشی رشته، تربیت افراد متخصصی است که به تولید دانش و گسترش مرزهای آن پرداخته و از طریق پژوهش و انتقال دانش به حرفه به بهبود و ارتقای کیفیت محیط بپردازند، لذا توجه به رابطه بین حرفه و رشته شهرسازی امری ضروری و اجتناب ناپذیر است. نکته مهم دیگری که در ارتباط با سه مقطع یادشده در شهرسازی باید متذکر شد این است که دوره آموزشی کارشناسی، عمومی، یکپارچه و بدون تفکیک به زیر مجموعه‌های تخصصی است ولی در مقطع کارشناسی ارشد، شهرسازی به زیر مجموعه‌هایی همچون برنامه‌ریزی شهری، طراحی شهری، برنامه‌ریزی منطقه ای و… تقسیم می‌شود. لیکن در مقطع دکترا بار دیگر چنین تفکیکی صورت نگرفته و عنوان دوره در چارچوب عام آن به نام «شهرسازی» خوانده می‌شود. زمینه تخصصی مورد علاقه دانشجو در رساله دنبال خواهد شد. این امر اهمیت بخش پژوهشی دوره دکترا را به خوبی نشان می‌دهد.شورای عالی شهرسازی.شورای عالی شهرسازی و معماری ایران شورایی است که در وزارت آبادانی و مسکن تشکیل شد و از سال ۱۳۴۳ به ریاست عالیه فرح پهلوی آغاز به کار نمود. این شورا تعیین اولویت طرح‌ها، بررسی و تصویب آیین‌نامه‌های شهرسازی، و تعیین و تصویب معیارهای ساختمانی و بررسی قوانین شهرسازی را بر عهده دارد. هدف‌های اساسی شورای عالی شهرسازی برگزیدن سیاست همگانی شهرسازی و هماهنگ‌کردن برنامه‌های شهرسازی با برنامه‌های عمرانی؛ بررسی و تصمیم‌گیری دربارهٔ جلوگیری از گسترش بی‌رویه شهرها تا زمانی که طرح جامع برای آن‌ها تهیه نشده است و تهیه نقشه جامع برای شهرهای کشور و اجرای طرح‌های نام برده برای آن شهرها.نرم‌افزارهای شهرسازی.با توجه به پیشرفت تکنولوژی و استفاده‌های روزافزون از سیستم‌های کامپیوتری، شهرسازی نیز دستخوش این کاربردها بود و امروزه سیستم‌های بسیاری در راستای ایجاد بستری امن و سریع برای دسترسی به پرونده‌های شهرسازی در شهرداری‌ها طراحی شده است.از جمله پرکاربردترین نرم‌افزارهای مورد استفاده در این رشته، جی آی اس، اتوکد، اس پی اس اس، اکسپرت چویس، سیتی انجاین نرم‌افزارهای سه بعدی مثل اسکچ آپ و … می‌باشند.