تظاهرات ۱۶ آذر ۱۳۸۸ کیست؟ توضیح بده.
تظاهرات در ۱۶ آذر ۱۳۸۸، تظاهراتی اعتراضی بود که در ۱۶ آذر ۱۳۸۸ در روز دانشجو در ایران با حضور ده‌ها هزار نفر از مردم و دانشجویان برگزار شد.گزارش‌ها از تهران حاکی از برگزاری تظاهراتی از سوی صدها دانشجو «در هر یک از دانشگاه‌های تهران» بود. نیروهای امنیتی و نظامی با هزاران معترضی که در بیرون از دانشگاه تهران شعار «مرگ بر دیکتاتور» سر می‌دادند، درگیر شدند. آن‌ها در تظاهرات روز دانشجو با باتوم مردم را می‌زدند و گاز اشک‌آور شلیک می‌کردند. این تجمع بزرگ‌ترین تظاهرات در ماه‌های اخیر بود، که توانست ده‌ها هزار نفر را برای راهپیمایی در بیش از دوازده دانشگاه در سرتاسر کشور و نیز در چندین میدان تهران، با نقش‌آفرینی دانشجویان -به عنوان حامی اصلی جنبش اصلاح‌طلبی- به بیرون بیاورد.در تهران، درابتدا هزاران تن از نیروهای پلیس ضد شورش و یگان ویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که بعدها به یگان ویژه پلیس پیوست داده شد دانشگاه تهران را محاصره کردند، سپس نیروهای امنیتی و بسیج به هزاران تظاهرات‌کننده با باتوم و گاز اشک‌آور حمله کردند. در جریان این تظاهرات بیش از ۲۰۰ نفر بازداشت شدند. این تظاهرات در بیش از دو هزار رسانه جهانی بازتاب یافت.پیش‌زمینه.روز دانشجو در ایران به مناسبت سالگرد حادثه ۱۶ آذر ۱۳۳۲ گرامی داشته می‌شود که در آن سه دانشجوی معترض دانشگاه تهران، تنها چند ماه پس از کودتای ۲۸ مرداد، به دست مأموران حکومت در صحن دانشکده فنی دانشگاه کشته شدند.در روز شانزده آذر ۱۳۳۲، در آستانه دیدار هیئت بلندپایه به ریاست ریچارد نیکسون معاون وقت ریاست جمهوری آمریکا و در جریان اعتراض جنبش دانشجویی به حضور نظامیان در دانشگاه، نیروهای نظامی به سمت آن‌ها آتش گشودند. در جریان تیراندازی کماندوهای حاضر در دانشگاه، مهدی شریعت رضوی، احمد قندچی و مصطفی بزرگ‌نیا کشته شدند و این روز به عنوان روز جنبش دانشجویی ایران ثبت شد.بعد از انتخابات جنجال‌برانگیز ریاست جمهوری و وقایع پس از آن، معترضان به نتایج انتخابات از فرصت برخی مناسبت‌های رسمی نظیر روز قدس و ۱۳ آبان برای اعلام اعتراض خود استفاده کردند. در طول یک ماههٔ پیش از روز دانشجو، ده‌ها تن از دانشجویان فعال سیاسی در ایران بازداشت یا احضار شده‌اند که گفته می‌شود این فشارها تا حدودی به منظور کاهش شدت اعتراضات احتمالی در روز دانشجو بوده است.بازداشت‌های فعالان دانشجویی.عصر پنجشنبه ۲۸ آبان حمید قهوه چیان، علیرضا موسوی، احمد میرطاهری، علیرضا زرگر، امیرکاظم پور و یاسر معصومی در یک کافی شاپ دستگیر شدند. حمید قهوه چیان دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه شهید بهشتی، علیرضا موسوی دانشجوی فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی و بقیه از دانشجویان اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی بودند. علت بازداشت آن‌ها اعلام نشد. بنا به گزارش‌ها، عباس حکیم‌زاده، دبیر سیاسی دفتر تحکیم وحدت و عضو سابق انجمن اسلامی دانشگاه امیرکبیر و نیز هفت تن از اعضای «دانشجویان و دانش‌آموختگان لیبرال دانشگاه‌های ایران»، در این تاریخ در تهران بازداشت شدند.بهاره هدایت، عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت دستگیری دانشجویان را در آستانه ۱۶ آذر تأیید کرد و گفت: «علاوه بر ۷ نفر از دانشجویان عضو تشکل دانشجویان و دانش آموختگان لیبرال دانشگاه تهران که پنجشنبه شب (۲۸ آبان) دستگیر شدند، ۴ یا ۵ دانشجوی کرد، دو دانشجوی دانشگاه تبریز و دو دانشجوی دختر دانشگاه شیراز نیز بازداشت شدند.» به گفتهٔ وی ۲۴ نفر از دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد نیز به کمیته انضباطی احضار شده‌اند. عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت این احضارها و دستگیری‌ها را در جهت «سرکوب شدیدتر مراسم روز دانشجو» عنوان کرد.در تاریخ ۱۱ آذر، شماری از فعالان دانشجویی در تهران، ارومیه، تبریز و اردبیل بازداشت شدند. «میلاد فدایی اصل» دانشجوی دانشگاه آزاد تهران جنوب در روز ۱۱ آذر توسط ۵ تن از نیروهای امنیتی در ساعت ۷ صبح در منزل پدری بازداشت شد. مأموران پس از تفتیش منزل هارد کامپیوتر و کتاب‌های شخصی وی را توقیف کردند. وی دو روز بعد طی یک تماس تلفنی با خانواده اش خبر داد که در بند ۲۰۹ زندان اوین به سر می‌برد. این دانشجویان که وابسته به طیف چپ تشکل‌های دانشجویی بودند، قصد داشتند به مناسبت روز دانشجو تجمعی برگزار کنند. موج دستگیری دانشجویان در آستانه روز دانشجو تنها محدود به تهران نبوده است. امیرحسین موحدی، روزنامه‌نگار و فعال حقوق بشردر مصاحبه با دوچوله آلمان می‌گوید: «تعداد واقعی دستگیرشدگان بیش از آن است که اعلام شده است. دستگیری‌ها در شهرهای مختلف بوده و حدود ۲۰ نفر بازداشت شده‌اند که از شهرهای ارومیه، تبریز و اردبیل هستند. اینها همه دانشجو هستند و تنها یک نفر کارمند دانشکده علوم پزشکی اردبیل است که در مناسبت‌های قبلی با دانشجویان در برگزاری تظاهرات همکاری کرده است. این بار دانشجویان چپ را آماج حمله قرار داده‌اند که پیشاپیش برای روز دانشجو اعلام تجمع کرده بودند.»در تاریخ ۱۴ آذر، مهدیه گلرو از فعالین دانشجویی با هجوم ۱۰ مأمور امنیتی به منزل، به همراه همسرش وحید لعلی‌پور بازداشت و به زندان اوین منتقل شد. از سوی دیگر محمد یوسف رشیدی یکی از فعالان دانشجویی چپ‌گرای دانشگاه امیرکبیر که در اعتراضات دانشجویی علیه حضور احمدی‌نژاد در دانشگاه پلی‌تکنیک نقش برجسته‌ای داشت؛ در نوشهر و در خانهٔ پدری بازداشت گردید. هم‌چنین فؤاد شمس، فعال دانشجویی، وبلاگ‌نویس و روزنامه‌نگار، روز چهارشنبه و در حال خروج از دانشگاه توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد.همچنین در تاریخ ۱۴ آذر سه فعال دانشجویی توسط نیروهای امنیتی در شهر لاهیجان بازداشت و به نقطه نامعلومی منتقل شدند. به گزارش واحد دانشجویی مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، نیروهای امنیتی در ساعت ۲۱ این روز با مراجعه به منازل «ریحانه انصاری فرد (فعال دانشجویی دانشگاه گیلان)، نسیبه باقری (فعال دانشجویی دانشگاه گیلان) و موریس باقری (یکی از فعالان ستاد مهندس موسوی در گیلان)» اقدام به تفتیش منازل و بازداشت این سه شهروند کردند.در روزهای پیش از ۱۶ آذر بازداشت دانشجویان فعال شدت بیشتری یافته بود، تا جایی که طی آبان‌ماه نزدیک به ۶۰ دانشجو در ایران بازداشت شدند. در طول یک ماههٔ پیش از روز دانشجو، ده‌ها تن از دانشجویان فعال سیاسی در ایران بازداشت یا احضار شده‌اند که گفته می‌شود این فشارها تا حدودی به منظور کاهش شدت اعتراضات احتمالی در روز دانشجو بوده است.دعوت و واکنش رهبران و حامیان جنبش سبز.میرحسین موسوی از رهبران جنبش سبز، در ۱۵ آذر و هم‌زمان با عید غدیر با صدور بیانیهٔ شماره ۱۶ خود به مناسبت ۱۶ آذر، جنبش دانشجویی را نشان دهنده جریان‌های سیاسی و اجتماعی جامعه دانست و با انتقاد از کسانی که «این نشانگر ذی‌قیمت را می‌شکنند»، نوشت: او همچنین به «صبر و متانتی» که در حرکت مردم وجود دارد اشاره کرد و گفت: او در انتهای بیانیه خود خطاب به مخالفان خود در حکومت ایران گفت: اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و مجلس خبرگان رهبری در تاریخ ۱۵ آذر در یک سخنرانی انتقادی در جمع فعالان دانشجویی در مشهد، با انتقاد از برخورد سپاه و بسیج با مردم در جریان وقایع پس از انتخابات خرداد ماه، گفته است که اگر مردم ما را بخواهند حکومت می‌کنیم و اگر نخواهند می‌رویم.رئیس مجلس خبرگان ایران، در این سخنان با اشاره به اینکه حکومت پول و نیرو دارد و می‌تواند در خیابان آدم جمع کند ولی گروه مقابل یک عده استاد، دانشجو، کارگر، مدیر، صنعت‌گر هستند، تأکید کرده است که «درست نبود که بسیج و سپاه در مقابل مردم قرار داده شوند». اکبر هاشمی رفسنجانی تصریح کرده است: «انقلاب ما براساس اسلام و قران بود اما برخی اصولگرایان این صحبت‌ها را قبول ندارند و فکر می‌کنند، رأی مردم زینتی است.»وی در دیدار با فعالان دانشجویی گفته است که «این صف‌بندی به مصلحت نیست. این گونه که به ما اخبار می‌رسد گروهی در دانشگاه معترض به نتایج انتخابات هستند. اینکه وزیر که به دانشگاه می‌رود و نمی‌تواند سخنرانی کند، نشان‌دهنده آن است که لابد چیزی شده است؛ ولی این مسائل با شعار و اهانت حل نمی‌شود». او در بخش دیگری از سخنان خود گفته است که سانسور در جامعه ما جواب نمی‌دهد و اگر رسانه‌ها آزاد باشند و مردم قانع شوند و دیگر به خیابان نمی‌آیند». وی تصریح کرد «جامعه‌ای که سه چهار میلیون دانشجو دارد را نمی‌شود با فریب اداره کرد.» وی همچنین با اشاره به حضور چشمگیر زنان در دانشگاه‌ها از برخورد خشونت‌آمیز با زنان در تجمع‌ها و تظاهرات انتقاد کرده است.ندای الله اکبر در شامگاه ۱۵ آذر.فریاد الله‌اکبر در شب ۱۶ آذر در سراسر ایران طنین‌انداز شد و شهرهای بزرگ را دربر گرفت. در آستانهٔ ۱۶ آذر روز دانشجو، هواداران جنبش سبز با بانگ الله اکبر در بسیاری از شهرها و از جمله مناطق مختلف شهر تهران به استقبال این روز رفتند.به گزارش جرس، با آنکه هوای تهران بارانی بود اما در بسیاری از نقاط شهر و به خصوص مناطقی که خوابگاه‌های دانشجویی در آن واقع بود فریادهای الله اکبر پرطنین شنیده می‌شد. در تهران بانگ الله اکبر از محله‌های امیرآباد، یوسف آباد، اکباتان، آپادانا، ونک، طرشت و مناطق شمالی شهر بیش از سایر نقاط شنیده می‌شد. در تهران علاوه بر بانگ الله اکبر شعارهایی چون مرگ بر دیکتاتور، دانشجو می‌میرد ذلت نمی‌پذیرد، ما اهل کوفه نیستیم پشت یزید بایستیم، دولت کودتا استعفا استعفا، نیز شنیده می‌شد.همین‌طور گزارش‌ها از سایر نقاط کشور هم حاکی از آن بود که بانگ الله‌اکبر و شعارهای اعتراضی مردم شیراز، اصفهان، کرج، تبریز، مشهد و بسیاری از دیگر شهرهای سراسر کشور را نیز فرا گرفته بود. به گزارش موج سبز آزادی در حالی که «فریاد الله‌اکبر در اکثر مناطق تهران» شنیده می‌شد، «بسیاری از مردم در حمایت از جنبش سبز خود شعارهایی نظیر مرگ بر دیکتاتور و دیگر شعارهای ضداستبدادی» نیز سر می‌دادند.بنا بر این گزارش فریاد الله اکبر در شهرهایی چون شیراز، اصفهان، مشهد، اهواز، تبریز، رشت، ساری، کرج، کرمانشاه و… حتی شهرهایی کوچکی که مناطق دانشجویی‌نشین و واحدهای خوابگاهی در آن مستقر هستند نیز شنیده می‌شد.تظاهرات مردمی.در روزهای نزدیک به روز دانشجو، حضور نیروهای امنیتی در تهران کاملاً محسوس بود و از بامداد روز دوشنبه، مأموران دولتی در بسیاری از مسیرهای منتهی به دانشگاه تهران و نقاط دیگر شهر متمرکز شده‌اند.با توجه به شرایط پس از انتخابات بحث‌برانگیز دهمین دوره ریاست جمهوری و ادامه بحران سیاسی در داخل ایران، نهادهای امنیتی از جمله پلیس و نیروی بسیج، علیه تجمع دانشجویان و مردم عادی در خارج از محوطه دانشگاه‌ها هشدار داده‌اند. از زمان برگزاری انتخابات در خرداد ماه و اعلام پیروزی محمود احمدی‌نژاد، که به اتهام تقلب گسترده در این انتخابات منجر شد، مقامات دولتی از صدور مجوز برگزاری هر نوع اجتماع غیردولتی در ایران خودداری ورزیده و با تجمع مخالفان به شدت برخورد کرده‌اند.در تظاهرات مخالفان در روز ۱۳ آبان، تصاویر حمله نیروهای دولتی و ضرب و شتم تظاهرکنندگان، به خصوص زنان و دختران، از طریق نشر در شبکه‌های اینترنتی، به‌طور گسترده در سطح بین‌المللی پخش شد و انتقاد گسترده جهانی را در پی آورد. به نظر می‌رسد که با توجه به این سابقه، در آستانه برگزاری مراسم روز دانشجو، مقامات دولتی شبکه اینترنتی و مخابراتی در مناطقی از تهران را، ظاهراً با هدف جلوگیری از انتشار گزارش‌ها و تصاویر تجمع‌های اعتراضی، قطع یا مختل کرده‌اند و براساس برخی گزارش‌ها، ارتباط تلفن همراه در بعضی نقاط تهران قطع است.اقدام دولت ایران در قطع یا ایجاد اختلال در شبکه‌های ارتباطاتی داخلی بی‌سابقه نیست و در ساعات اولیه روز رای‌گیری در انتخابات ریاست جمهوری هم ارتباط از طریق ارسال پیامک در تهران و نقاط دیگری از ایران قطع شد و برای چندین هفته همچنان قطع یا مختل بود. به منظور حفظ سکوت خبری در مورد تظاهرات روز شانزده آذر، جمهوری اسلامی مجوز فعالیت خبرنگاران خارجی در تهران را هم برای چند روز لغو کرده است تا مانع از تهیه گزارش توسط آنان شود.در روزهای اخیر، دانشجویان شماری از دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در ایران با تهیه و انتشار بیانیه‌ها و گزارش‌هایی، از تصمیم به برگزاری مراسم شانزده آذر خبر داده و خواستار حمایت مردم از این تجمع‌ها شده بودند.مراسم روز شانزده آذر در حالی برگزار می‌شود که روز گذشته، میرحسین موسوی، از رهبران مخالف دولت، با انتشار پیامی تأکید کرد که برخلاف تصور حکومت، حرکت اعتراضی مردم خاتمه نیافته بلکه همچنان ادامه دارد و رو به گسترش است. همچنین، اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس خبرگان و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، در سخنانی در مشهد بار دیگر از وجود مشکلات سیاسی در جمهوری اسلامی سخن گفت و از فقدان تحمل «انتقاد سازنده در کشور» انتقاد کرد.در تهران.نیروهای امنیتی برای جلوگیری از برگزاری تظاهرت روز دانشجو، دانشگاه تهران را به محاصره درآوردند. از ساعات اولیه روز ۱۶ آذر، نیروهای انتظامی در مسیرهای منتهی به دانشگاه تهران و درهای ورودی دانشگاه مستقر شده بودند تا از حرکت مردم برای تجمع در برابر دانشگاه یا خروج دانشجویان از محوطه دانشگاه جلوگیری کنند. به گفته خبرگزاری آسوشیتدپرس، نیروهای پلیس با کنترل کارت دانشجویی تمام افرادی که قصد ورود به دانشگاه تهران را دارند سعی می‌کنند مانع از ورود افراد غیردانشجو و پیوستن آن‌ها به دانشجویان در داخل دانشگاه تهران شوند. گزارش خبرگزاری‌های خارجی در روز دوشنبه، ۱۶ آذرماه، روز دانشجو، حاکی از محاصره دانشگاه تهران توسط «هزاران نیروی ضدشورش و سپاه پاسداران» مسلح به باتون و گاز اشک‌آور است.گزارش‌ها از تهران حاکی از آن بود که نیروهای امنیتی با استقرار در مسیرهای منتهی به دانشگاه تهران از ساعات اولیه صبح، قصد داشتند تا مانع از خروج دانشجویان از محوطه این دانشگاه شوند. محاصره دانشگاه تهران توسط نیروهای حکومتی به منظور جلوگیری «مصادره راه‌پیمایی روز دانشجو در ایران توسط حامیان جنبش سبز» و در راس آن‌ها میرحسین موسوی و مهدی کروبی صورت گرفته بود.در حالی که گزارش‌های خبرگزاری‌های بین‌المللی از حضور پرشمار نیروهای امنیتی در اطراف دانشگاه‌های تهران حکایت داشت، شاهدان عینی از بروز درگیری در برخی نقاط این شهر و شلیک گاز اشک‌آور توسط پلیس می‌گفتند.مأموران پلیس با استقرار چندین اتوبوس و نصب داربستی بزرگ مقابل درب اصلی دانشگاه تهران، تلاش دارند تا مانع دیده شده اعتراض دانشجویان از سوی مردم شوند. ورود و خروج دانشجویان به این دانشگاه و سایر دانشگاه‌ها نیز به شدت کنترل می‌شود. براساس گزارش شاهدان عینی، حضور نیروهای امنیتی و انتظامی از چند روز پیش از تظاهرات در مرکز شهر تهران به خصوص در مسیرهای منتهی به دانشگاه تهران افزایش یافته بود، اما از بامداد روز تظاهرات در اطراف دانشگاه تهران متمرکز شدند.شاهدان عینی همچنین از پوشانده شدن تلفن‌های عمومی اطراف دانشگاه تهران با نایلون‌های مشکی به منظور جلوگیری از استفاده آن‌ها از سوی معترضان خبر می‌دادند. همچنین به نقل از سایت جرس، بیش از سی اتوبوس با پلاک‌های شهرستان در خیابان‌های اطراف دانشگاه تهران حضور داشتند که احتمالاً نیروهای لباس شخصی و بسیجی را از دیگر شهرستان‌ها به نقاط مرکزی شهر منتقل کرده‌بودند.در همین حال یک شاهد عینی در داخل دانشگاه تهران در گفتگو با رادیوفردا از تجمع دانشجویان این دانشگاه و سر دادن شعار در حمایت از میرحسین موسوی، رقیب اصلی محمود احمدی‌نژاد در انتخابات، و علیه دولت آقای احمدی‌نژاد خبر داد. این شاهد عینی همچنین از تجمع اعتراضی مردم در تقاطع خیابان‌های ۱۶ آذر و انقلاب و خیابان امیرآباد خبر داد.همزمان، چند خبرگزاری خارجی و همچنین پیام‌های منتشر شده در سایت‌های اینترنتی از برخورد مأموران امنیتی با تظاهرکنندگان در اطراف دانشگاه تهران خبر داده‌اند.همزمان، خبرگزاری فارس، که از دولت حمایت می‌کند، در گزارشی از «تجمع بزرگ دانشجویان دانشگاه تهران در محوطه دانشگاه» خبر داده و نوشته است که بیش از دو هزار تن از دانشجویان دانشگاه تهران با شعارهایی در حمایت از آیت‌الله خامنه‌ای و علیه مخالفان، در محوطه دانشگاه دست به راهپیمایی زده‌اند و در مقابل، «حدود پنجاه نفر از طرفداران موسوی… برای ایجاد اغتشاش در دانشگاه به تکاپو افتاده‌اند.»تجمع دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف از ساعت ۱۰:۳۰ صبح آغاز شد. به گزارش خبرنامه امیرکبیر بیش از هزار دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف از ساعات اولیه صبح در دانشگاه تجمع کرده و در حال شعار دادن بودند. دانشجویان به سمت درب اصلی دانشگاه در خیابان آزادی حرکت کردند. بیش از صد نیروی گارد ویژه ضدشورش و به همراه تعدادی نیروهای انتظامی و حراست و انتظامات دانشگاه شریف در مقابل درب دانشگاه صف بسته‌اند تا مانع از خارج شدن دانشجویان از دانشگاه شوند.این تجمع منجر به هواشدن بادبادک‌های سبز رنگ در فضای آسمان شد. به گزارش خبر آنلاین همچون دانشگاه تهران، در اطراف دانشگاه شریف نیز مأموران نیروی انتظامی امور را تحت کنترل داشتند و رفت‌وآمد مردم ادامه داشت. در فضای مقابل درب اصلی دانشگاه شریف بادبادک‌های سبز رنگ در فضای آسمان نگاه هر عابری را جلب می‌کرد.صدای فریاد «مرگ بر دیکتاتور» دانشجویان دانشگاه شریف و «مرگ بر این دولت مردم فریب» از خیابان‌های اطراف این دانشگاه شنیده می‌شد. به گزارش خبرنامه امیرکبیر بیش از هزار دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف از ساعات اولیه صبح ۱۶ آذر، در دانشگاه تجمع کرده بودند و شعار می‌دادند.از صبح روز تظاهرات بیش از ۱۵۰۰ دانشجوی پلی تکنیک تجمع اعتراضی خود را در حالی آغاز کردند که نیروهای بسیج از خارج دانشگاه با همکاری وزارت اطلاعات و مدیریت دانشگاه امیرکبیر به دانشگاه منتقل شده‌بودند. نیروهای لباس شخصی و بسیجی غیردانشگاهی همگی کارت‌های زردرنگی در اختیار داشتند که نیروی انتظامی و حراست دانشگاه امیرکبیر با آن‌ها همکاری کرده و اجازه ورود به دانشگاه داده بود.همزمان از صبح، تعدادی از فعالین دانشجویی دانشگاه امیرکبیر ممنوع‌الورود شده‌بودند. انتظامات دانشگاه امیرکبیر لیستی از فعالین دانشجویی دانشگاه امیرکبیر در اختیار داشت که بر اساس آن باید مانع از ورود این دانشجویان به دانشگاه می‌شد. با این وجود تعدادی از فعالین دانشجویی پلی تکنیک موفق به ورود به دانشگاه شدند تا با خیل عظیم دانشجویان همراه شوند.دانشجویان شعارهایی همچون «مرگ بر دیکتاتور»، «خونی که در رگ ماست هدیه به ملت ماست» و «دولت کودتا استعفا استعفا» سر دادند. در ادامه دانشجویان دانشگاه امیرکبیر به سمت درب‌های دانشگاه حرکت کردند و به همکاری نیروی انتظامی با نیروهای لباس شخصی اعتراض می‌کردند. هم‌زمان دانشجویان دانشگاه هنر در خیابان ولیعصر نیز به سمت درب‌های دانشگاه در حال حرکت بودند.نیروی گارد ویژه و سپاه در تلاش برای ممانعت از پیوستن دانشجویان دانشگاه هنر به دانشجویان دانشگاه پلی تکنیک بودند. به نوشته «خبرنامه امیر کبیر»، تنها در دانشگاه امیر کبیر تهران، حداقل ۱۵۰۰ دانشجو تجمع کردند.به گزارش خبرنامه امیرکبیر به مناسبت روز دانشجو از صبح این روز دانشجویان دانشگاه هنر دست به تجمع اعتراضی گسترده‌ای زدند.همچنین نیروهای انتظامی و گارد ویژه در تلاش برای ممانعت از خارج شدن دانشجویان از دانشگاه هنر بودند. دانشجویان دانشگاه هنر واقع در خیابان ولیعصر در تلاش برای خروج از دانشگاه و پیوستن به دانشجویان پلی تکنیک بودند که با ممانعت نیروهای حکومتی مواجه شدند.یک شاهد عینی و از دانشجویان دانشگاه سوره نیز خبر از تجمعات اعتراض‌آمیز در این دانشگاه و همراهی مردم با آن‌ها داده بود. یکی دیگر از دانشجویان این دانشگاه در توضیح شرایط روز دانشجو چنین عنوان کرد:امروز تجمع از ساعت ۱۲ ظهر شروع شد و تا ساعت ۱۲ و ربع بچه‌ها در دانشگاه بودند. از ۱۲ و ربع به بعد دانشجویان تصمیم گرفتند به بیرون دانشگاه بروند. رفتند بیرون دانشگاه و روبه‌روی دانشگاه ایستاده‌اند. مردم همراهی کردند و به دانشجویان پیوستند تا اینکه دیگر نیروهای ویژه ریختند و دانشجویان مجبور شدند برگردند به داخل دانشگاه. وقتی به دانشگاه برگشتند، درها را بستند. نیروهای ویژه جلوی دانشگاه ایستادند و بچه‌ها از پشت نرده‌ها و شیشه‌های جلوی دانشگاه تا رفتن نیروهای ویژه شعار می‌دادند. به گفتهٔ این دانشجو، عمده شعارهای دانشجویان دانشگاه سوره، مرگ بر دیکتاتور، دولت کودتا، استعفا استعفاً و احمد زیدآبادی آزاد باید گردد بوده است.گزارش‌هایی از تجمع در میدان ولیعصر و درگیری نیروهای دولتی با مردم در این محل مخابره شد. خبرگزاری رویترز از درگیری در میدان ولی‌عصر تهران بین نیروهای ضدشورش و مردم خبر داد و گفت این نیروها برای متفرق کردن مردم به گاز اشک‌آور متوسل شده‌بودند.خبرگزاری رویترز نیز از تجمع «ده‌ها لباس شخصی موتورسوار» در میدان تجریش تهران خبر می‌دهد و می‌گوید هر لحظه به تعداد این افراد افزوده می‌شود.از صبح روز تظاهرات، تعداد زیادی از مأموران نیروی انتظامی و گارد ویژه در اطراف میدان انقلاب مستقر شده‌بودند. به گزارش خبرآنلاین، تعداد این نیروها هرچه به محدوده دانشگاه تهران نزدیکتر می‌شدیم، بیشتر می‌شد. به گونه‌ای که در مقابل هر یک از درب‌های این داشگاه بیش از ۱۰ نفر از نیروهای امنیتی تجمع کرده‌اند. گفتنی است با بنرهایی که منقش به تبریک عید سعید غذیر هستند، پیاده‌روهای مقابل دانشگاه تهران پوشانده شده‌اند. آنچنانکه تنها بخش‌هایی از میله‌های سبز رنگ این دانشگاه دیده می‌شود. تمامی مغازه‌های اطراف میدان انقلاب از محدوده خیابان جمالزاده تا ابوریحان نیز تعطیل بودند.گزارش‌ها همچنین از حضور قابل توجه نیروهای پلیس در اطراف برخی دیگر از دانشگاه‌های تهران از جمله دانشگاه امیرکبیر، شریف و دانشگاه شهید بهشتی حکایت دارد.رویترز و آسوشیتدپرس نیز از بروز درگیری‌های پراکنده میان مردم معترض و پلیس در میدان انقلاب، میدان ولیعصر و خیابان‌های اطراف دانشگاه تهران خبر داده‌اند.خبرگزاری فرانسه نیز می‌گوید در تقاطع خیابان‌های انقلاب و ولی‌عصر بین نیروهای دولتی و مردم حاضر در تجمع اعتراضی درگیری شده و مردم با شعارهای «مرگ بر دیکتاتور» و «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم» با این نیروها روبه‌رو شده‌اند.نیروهای پلیس برای پراکنده کردن مردم، تیراندازی هوایی کردند.به گزارش خبرنگار جرس، از حدود ساعت یازده و نیم صبح، در خیابان انقلاب تقاطع طالقانی درگیری‌های پراکنده‌ای بین گروه‌های مردم و نیروهای نظامی روی داد که پلیس برای پراکنده کردن مردم به باتوم و گاز اشک‌آور متوسل شد.در پیاده‌روهای جنوبی خیابان انقلاب و روبه روی دانشگاه تهران نیز نیروهای نظامی دو زن میانسال را که پارچه سبز به کیف دستی خود آویخته بودند را با خشونت دستگیر و آن‌ها را به ون‌های مستقر شده پلیس منتقل کردند.در مقابل پارک دانشجو و در محوطه تئاتر شهر نیز صدها مأمور ضد شورش تجمع کرده‌بودند.عده‌ای از مردم شرکت‌کننده در تجمع‌های اعتراضی روز ۱۶ آذرماه نیز با شعارهای تازه‌ای به خیابان‌ها آمده‌بودند چون «پلیس ضدشورش، احمدی‌رو بشورش» و «پول نفت چی شده، خرج بسیجی شده».یک شاهد عینی در گفتگو با رادیوفردا از درگیری دانشجویان دانشگاه هنر و امیرکبیر تهران با نیروهای انتظامی و امنیتی جمهوری اسلامی و پرتاب سنگ در دو طرف خبر می‌داد.همچنین گزارش‌هایی از تجمع دانشجویان معترض در دانشگاه امیرکبیر، دانشگاه شریف، خواجه نصیر (هم واحد سیدخندان و هم واحد میدان ونک) و دانشگاه هنر در تهران منتشر شده است.این گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروهای دولتی برای متفرق کردن تظاهرکنندگانی که علیه دولت شعار می‌دادند، به پرتاب گاز اشک‌آور و احتمالاً تیراندازی هوایی در میدان انقلاب دست زده‌اند.همچنین ویدیوهایی از تجمع دانشجویان در دانشگاه امیرکبیر، دانشگاه تهران، مشهد، دانشگاه شریف، و موتورسواران بسیج در خیابان‌های تهران منتشر شد.نمونه‌شعارهای معترضان در این روز:در سایر شهرهای ایران.علیرغم تدابیر امنیتی شدید و تهدیدات صورت گرفته از جانب مسئولین دانشگاه مبنی بر برخورد با هرگونه تظاهرات در روز ۱۶ آذر، تعداد کثیری از دانشجویان گردهم آمدند.دانشجویان دانشگاه آزاد قزوین در محوطه دانشگاه پارچه نوشته بزرگی را حمل می‌کردند. بر این پارچه با خط درشت نوشته شده: «دانشگاه زنده است».این گروه از دانشجویان شعارهای تندی علیه رهبر ایران سر می‌دادند، از جمله می‌گفتند:حضور نیروهای لباس شخصی نیز که برای فیلمبرداری از جمعیت تظاهر کنندگان بود بسیار پررنگ گزارش شده است.حاشیه‌ها و تعرض به حامیان جنبش.سوء قصد به زهرا رهنورد.همزمان با تظاهرات روز دانشجو در ۱۶ آذر، گروهی از زنان بسیجی به زهرا رهنورد حمله کردند. رادیو آلمان به نقل از سایت کلمه، سایت خبررسانی میرحسین موسوی، نوشت که زهرا رهنورد، استاد دانشگاه تهران و همسر آقای موسوی، ابتدا در محل کارش در دانشکده هنرهای زیبا و پس از آن در خیابان وصال تهران با گاز فلفل مورد حمله لباس شخصی‌ها قرار گرفته است. بگفته سایت کلمه، افراد مهاجم از فاصله نزدیک به صورت زهرا رهنورد گاز فلفل پاشیدند که به «تنگی نفس و نابینایی موقت» او منجر شد. همچنین برای بار دوم، در پیش‌ازظهر ۱۷ آذر نیز گروهی از زنان لباس شخصی با هجوم به دانشکده هنرهای زیبا قصد حمله به وی را داشتند.شائبهٔ بازداشت موقت فائزه هاشمی.فائزه هاشمی، دختر اکبر هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس خبرگان رهبری و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام وقت)، نیز در هنگام حضور در تظاهرات دانشجویی، به‌طور موقت بازداشت شد.با این حال، وی با صدور اطلاعیه‌ای در تاریخ ۱۸ آذر، این خبر را تکذیب کرد و گفت: «پیروی انتشار خبر کذب دستگیری فائزه هاشمی در ۱۶ آذر توسط خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی ایران (ایرنا)، بدین وسیله به اطلاع می‌رساند که اینجانب دانشجوی دکترای واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد بوده و در روز دوشنبه ۱۶ آذر برای خروج از دانشگاه به حیاط دانشگاه آمدم، دانشجویان اجتماع داشتند و مرا مورد استقبال قرار دادند و از حضورم تشکر کردند. حراست دانشگاه جهت جلوگیری از تهییج دانشجویان از اینجانب خواهش کرد که تا پایان برنامه در واحد مدیریت دانشگاه باقی بمانم، لذا هیچ‌گونه بازداشتی در کار نبوده و این خبر کاملاً تکذیب می‌گردد. متأسفانه رسانه‌های دولتی همچنان با استفاده از دروغ و تهمت در مسیر هدف نادرست و ناپاک خود در مقابله با جریان غالب حرکت کرده و از انجام هیچ کار غیرانسانی و غیراخلاقی و مغایر با اصول اسلامی دریغ ندارند.»آسیب‌دیدگان و دستگیرشدگان.در تظاهرات ۱۶ آذر، بسیاری از معترضین بازداشت شدند. به گفته شاهدان عینی، مأموران امنیتی و انتظامی عده زیادی از دانشجویان و تظاهرکنندگان را بازداشت کردند. همچنین گفته می‌شود که پنج اتوبوس نیروی انتظامی با عدهٔ زیادی از افراد بازداشت‌شده از دانشگاه امیرکبیر خارج شده بودند. این درحالی است که فرمانده نیروی انتظامی تهران، تعداد بازداشت شدگان را ۲۰۴ نفر اعلام می‌کند، اما نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس از تعداد بازداشت شدگان اظهار بی‌اطلاعی می‌کند و می‌افزاید: «به نظر می‌رسد تعداد بازداشت شدگان، همان ۲۰۳ نفری است که در رسانه‌ها اعلام شده است.» در تاریخ ۱۷ آذر، عباس جعفری دولت‌آبادی دادستان تهران آزادی ۸۶ نفراز دستگیرشدگان تجمعات ۱۶ آذر در تهران را تأیید کرد.مجید توکلی.به گزارش «خبرنامه امیرکبیر»، مجید توکلی، یکی از سخنرانان اصلی در مراسم روز دانشجو، پس از مراسم دانشجویان پلی تکنیک در این دانشگاه بازداشت شد. وی پس از برگزاری مراسم و هنگام خروج از دانشگاه با همکاری نیروهای حراست و بسیج دانشگاه امیرکبیر توسط نیروهای وزارت اطلاعات بازداشت شد. این فعال دانشجویی پیش از این نیز در بهمن ماه سال گذشته، هنگام شرکت در مراسم بزرگداشت مهندس بازرگان، در مقابل «حسینیهٔ ارشاد» بازداشت شده بود. در بیانیهٔ انجمن اسلامی دانشجویان پلی‌تکنیک با اشاره به تصاویری از مجید توکلی عضو این انجمن اسلامی که توسط برخی سایت‌های حامی دولت حاضر همچون ایرنا و فارس منتشر شده بود، چنین آمد: «اعتراض‌های پرشکوه و گسترده دانشجویان مقاوم ایران در سراسر کشور آنچنان مستبیدین فرومایه کشور را گیج کرده است که راهی جز، لباس مبدل بر تن مجید توکلی کردن و عکس انداختن از وی را پیدا نکرده‌اند. بی‌خبر از آنکه بفهمند مجید توکلی افتخار جنبش دانشجویی بوده و هست، چه با لباس زنانه و چه با لباس مردانه.»در همین راستا خبرگزاری فارس، خبرگزاری حامی دولت، عکس‌هایی از مجید توکلی در پوشش زنانه را منتشر کرده و حرکت او را با فرار ابوالحسن بنی‌صدر از ایران مقایسه نموده و می‌افزاید او یکی از کسانی بود که در مخالفت با حضور محمود احمدی‌نژاد در دانشگاه امیرکبیر نقش اساسی را ایفا کرده است.دیگر فعالان دانشجویی.همچنین گفته شده بود که سهراب کریمی، فعال دانشجویی، نیز توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده بود. پیش از آن خبر رسیده بود که هژیر کردنژاد، دانشجوی دانشکده علوم اجتماعی تهران، دستگیر شده بود.محدودیت‌های ایجاد شده برای تظاهرات.اختلال در اینترنت.در آستانه روز ۱۶ آذر، گزارش‌هایی از آهسته شدن سرعت اینترنت و اختلال در شبکه اینترنتی ایران منتشر می‌شد، تا جایی که شمار زیادی از کاربران قادر به استفاده از ایمیل نبودند و سرعت اینترنت به ویژه در تهران بسیار پائین بود.از ظهر روز شنبه ۱۴ آذر، دسترسی به اینترنت در نواحی مختلف ایران با سرعت بسیار پایین امکان‌پذیر بود به نحوی که امکان استفاده عادی برای کاربران اینترنتی در کشور وجود نداشت. خبرگزاری فرانسه در ایران در تاریخ ۱۴ آذر به نقل از یک منبع ناشناس گزارش داد که اختلال فعلی ناشی از تصمیم مقام‌های ایران است و یک مشکل فنی نیست. در واقع شبکهٔ اینترنت در تهران از تاریخ ۱۴ آذر عملاً قطع بود و وزارت ارتباطات ایران به خبرگزاری رویترز گفت که در تاریخ ۱۶ آذر علاوه بر اینترنت، شبکه تلفن همراه ایران نیز قطع خواهد بود.در ۱۶ آذر در ادامهٔ اختلال در اینترنت در روزهای گذشته‌اش، سرعت اینترنت به حدی کاهش یافت که امکان استفاده از مسنجر برای بسیاری از مشترکان اینترنت وجود نداشت.کاربران اینترنتی در ایران پس از انتخابات ریاست جمهوری این کشور، بارها با اختلال در اینترنت مواجه بوده‌اند. هم‌زمان با آغاز شمارش آرا در خرداد ماه، اختلال در اینترنت آغاز شد و با برگزاری مراسم روز قدس در ۲۷ شهریور ماه نیز این اختلال افزایش پیدا کرد. به اعتقاد برخی کارشناسان مشکل اینترنت در ایران، موضوع تکنیکی نیست و نوعی کنترل از سوی دولت برای عدم اطلاع‌رسانی وقایع این کشور است. تاکنون دسترسی به شبکه اینترنت در مقاطع بسیاری در ایران با محدودیت شدید و اختلال مواجه شده است به ویژه در زمان‌هایی که از طرف حامیان جنبش سبز برای انجام برنامه‌های اعتراضی اعلام می‌شود.لغو مجوز کاری خبرنگاران خارجی.مقامات ایران به امید جلوگیری از ترغیب به تظاهرات اعتراضی، مطبوعات خارجی را از پوشش خبری تظاهرات دانشجویی ۱۶ آذر منع کردند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از طریق ارسال پیامک تلفنی به خبرنگارانی که در ایران برای خبرگزاری‌های خارجی کار می‌کنند اطلاع داد که همه مجوزها و معرفی نامه‌هایی که برای فعالیت آنان در سطح شهر صادر شده، از تاریخ ۱۶ آذر تا ۱۸ آذر از درجه اعتبار ساقط است. خبرنگاران رسانه‌های خارجی در این دو روز نمی‌توانستند از دفاتر خود خارج شوند.خبرگزاری رویتر هم از ایران گزارش داد که دولت ایران مجوز خبرنگاران خارجی برای پوشش خبری وقایع تهران بین روزهای هفتم تا نهم دسامبر (شانزده تا هفده آذر) را لغو کرده است. سازمان گزارشگران بدون مرز نیز که مقر آن در پاریس است با انتشار بیانیه‌ای وخامت آزادی مطبوعات در ایران را مورد انتقاد قرار داد و خبر داد که روزنامه‌نگاران ایرانی پیوسته از سوی سرویس‌های اطلاعاتی، به ویژه اطلاعات سپاه پاسداران احضار و بازجویی می‌شوند.اختلال در شبکهٔ مخابرات و خدمات مخابراتی.از تاریخ ۱۵ آذر و در آستانهٔ تظاهرات روز دانشجو، سرعت شبکه اینترنت در کشور به شدت کاهش یافت و حتی برخی خطوط موبایل قطع شدند. تا جایی که از شب ۱۶ آذر خطوط تلفن و تلفن‌های همراه دچار اختلال شد و مشترکان با مشکل مواجه شدند.روز ۱۶ آذر نیز ارتباط تلفن همراه در برخی از مناطق تهران قطع شد. از ساعت ۱۰ صبح ۱۶ آذر در برخی از مناطق مرکزی شهر تهران همچون محدوده دانشگاه تهران، میدان انقلاب، کوی دانشگاه تهران در امیرآباد و اطراف دانشگاه پلی تکنیک تلفن‌های همراه از دسترس خارج شد و امکان تماس برای شهروندان مقدور نبود. همچنین گزارش‌های تأیید نشده‌ای هم از گستردگی این اختلالات تلفن همراه در سایر مناطق هر شهر نیز وجود داشت.منابع در تهران و برخی شهرهای بزرگ دیگر حاکی است مردم معتقدند مقامات حاکم در تلاش برای جلوگیری از ارسال پیام‌ها و گزارش‌های مردمی به شبکه اینترنت یا اطلاع‌رسانی تلفنی دربارهٔ تظاهرات روز دوشنبه، در شبکه اینترنت و موبایل اختلال ایجاد کرده‌اند.حبس خانگی فعالان مدنی و دانشجویی.نیروهای امنیتی با تعقیب، تهدید و مسدود کردن راه‌های ارتباطی فعالین مدنی و دانشجویی را در شب قبل از برگزاری مراسم ۱۶ آذر تحت فشار قرار دادند. به گزارش واحد اندیشه و بیان مجموعه فعالان حقوق‌بشر در ایران، نیروهای امنیتی بسیاری از فعالین دانشجویی و مدنی را با حضور در مقابل درب منازل آنان از شب قبل از ۱۶ آذر تحت نظر داشتند. این مأموران با نشستن در ماشین‌ها مقابل منازل دانشجویان و فعالان عبور و مرور آن‌ها را تحت نظر گرفته و باعث نگرانی خانواده‌های آنان شدند.بازتاب در رسانه‌ها.تظاهرات دانشجویان در تهران و دیگر شهرهای ایران در روز ۱۶ آذر که به درگیری با نیروهای ضد شورش و بسیجی منجر شد بازتاب گسترده‌ای در رادیو و تلویزیون‌ها و مطبوعات بین‌المللی داشت. تظاهرات روز دانشجو در ایران و پوشش خبری و تحلیلی این رویداد در بیش از دو هزار رسانه جهانی بازتاب یافت. این در حالی بود که دولت برای جلوگیری از انتشارِ اخبارِ این تظاهرات، پوشش خبری این رویداد را ممنوع اعلام کرده بود.رسانه‌های آمریکا و کانادا.در آمریکا، شبکه‌های رادیو و تلویزیونی و الکترونیکی، به نقل از خبرگزاری‌ها، تظاهرات دانشجویان و تلاش پلیس ضد شورش، نیروهای ویژه سپاه، بسیجیان و لباس شخصی‌ها برای مقابله با آن‌ها را به صورت وسیعی منتشر کردند.شبکه‌های «سی ان ان»، «فاکس نیوز»، «ان بی سی» و دیگر رسانه‌های تصویری آمریکا با نمایش صحنه‌هایی از تظاهرات دانشجویان بر شعار «مرگ بر دیکتاتور» به عنوان شعار مرکزی معترضان تأکید کردند. شبکه‌های تلویزیونی با بهره از هزاران خبرنگار داوطلب از بین شهروندانی که با استفاده از اینترنت تصاویر تظاهرات و خشونت مأموران حکومتی را مخابره می‌کردند، با بازتاب رویدادهای این روز پرداختند.«انستیتو برای جنگ و صلح» که یک مؤسسه پژوهشی آمریکایی است در گزارشی با اشاره به اعتراض‌های دانشجویان به حکومت جمهوری اسلامی ایران از «پایداری مردم ایران» و فراتر رفتن جنبش از «هدف‌های پیشین خود» سخن گفت.از میان مطبوعات این کشور نیز روزنامهٔ «نیویورک تایمز» ضمن اشاره به زمینه‌سازی حکومت با دستگیری شماری از دانشجویان و فعالان سیاسی از روزهای پیش از تظاهرات، شعارهای شبانهٔ مردم در شامگاه ۱۵ آذر را پیش‌درآمدی برای تظاهرات دانست.روزنامهٔ تایمز، در گزارشی دیگر به تلاش‌های جوان بیست و هفت ساله‌ای به نام «کاوه» اشاره دارد که با تشکیل یک سلول چهل نفری، روزانه پانصد نامهٔ الکترونیکی به آدرس‌های مختلف می‌فرستاد.روزنامه آمریکایی «واشینگتن پست» نیز در گزارش مفصلی به شرح درگیری‌های روز دانشجو در ایران پرداخت و در ادامه به نقل از سایت‌های معترضان در ایران آورد که تظاهرات‌های دیگری هم قرار است در جریان مراسم عزاداری برای امام سوم شیعیان در ماه محرم برگزار شود.روزنامه "کریستین ساینس مانیتور" چاپ آمریکا ضمن اشاره به ادامهٔ اعتراضات می‌نویسد: «شاهدان عینی در دانشگاه تهران می‌گویند خشونتِ پلیسِ ضدشورش مجهز به گاز اشک‌آور و باتومهای برقی و پشتیبانی لباس شخصی‌ها نتوانست مانع تظاهراتِ دانشجویانی شود که شعار مرگ بر دیکتاتور می‌دادند.»هفته‌نامه تایم، چاپ آمریکا عنوان «تازه‌ترین تظاهرات در ایران نمایانگرِ خیزش دوباره مخالفان» را برای مطلب خود انتخاب کرده و می‌نویسد: «دور تازهٔ تظاهراتِ ضددولتی در ایران زنده بودن جنبش سبزِ مخالفان را به نمایش گذاشت. شش ماه پس از انتخابات، موج تازه‌ای از مخالفتها در ایران سر برآورده که هیچ راه نجاتی برای خلاصی حاکمیت از پایان اعتراضات باقی نگذاشته است.»روزنامه لس آنجلس تایمز عنوان «درگیری‌های خشونت‌آمیز در ایران، نوزایی تظاهرات مخالفان پس از انتخابات» را برگزیده و می‌نویسد: «حاکمیت همه تدابیر سرکوبگرانه را اتخاذ کرد: از قطع اینترنت و تلفن همراه گرفته تا بستن مترو در روز دانشجو و بازداشت ده‌ها فعال دانشجویی و تهدیدات شدید فرمانده نیروی انتظامی مبنی بر مقابله با هرگونه تظاهرات، اما همه اینها ترسی در دل دانشجویان معترض راه نداد و آنان روانه صفوف اعتراضات شدند.»رسانه‌های اروپا.در آلمان، وقایع روز دانشجوی ایران، به‌طور گسترده‌ای در رسانه‌های جمعی بازتاب یافت. روزنامهٔ «فرانکفورتر آلگماینه» نوشت: «رژیم ایران در ماه‌های گذشته به تدریج به یک دیکتاتوری نظامی بدل شده، اما وقایع روز دانشجو نشان داد که مردم مبارز از تهدیدات حکومت بیمی به دل راه نمی‌دهند و رژیم نمی‌تواند با فشار بیشتر جنبش سبز را خفه کند.» روزنامه آلمانی «تاگس‌تسایتونگ» نوشت: «رژیم جمهوری اسلامی پایه‌های خود را هرچه بیشتر از دست داده و اکنون تنها به زور اسلحه است که حکومت می‌کند… رژیمی که سی سال پیش با قیام مردمی بر سر کار آمد، نمی‌تواند بدون پایگاه مردمی به حیات خود ادامه دهد. شمارش معکوس برای این رژیم شروع شده است.»در انگلستان، روزنامه گاردین چاپ لندن در این باره با مطلبی تحت عنوان «سرکوب تظاهرات دانشجویان» می‌نویسد پلیس امنیتی برای پایان دادن به شعار «مرگ بر دیکتاتور» متوسل به ابزار سرکوب از جمله گاز اشک آور و باتوم برقی شد. این روزنامه می‌افزاید: «این تازه‌ترین اعتراضات و تظاهرات که شش ماه پس از اعلام نتایج انتخابات صورت گرفت، نشانگر شکست ناپذیری جنبش مخالفان دولت است.»در فرانسه، روزنامه فیگارو، با مصاحبه با دختری جوان به عنوان نمونه‌ای از جوانان معترض، پس از بازگو کردن وجود تجربهٔ بازداشت برای خود او و نیز خانواده و دوستانش، از زبان وی نوشت که وی خود را حتی برای بدتر از این هم آماده کرده بود، و از کنار آمدن جوانان با موضوع ترس نوشت. فیگارو همچنین به پدیدهٔ شعارنویسی شبانه، روی دیوارها هم پرداخت.روزنامه لیبراسیون، از حضور شجاعانهٔ زنان می‌نویسد که در عکس‌های تظاهرات در صف اول، دیده می‌شدند و به نوشتهٔ این روزنامه، شاید برای حفاظت از مردان درجلوی آن‌ها سپر گرفته‌بودند. روزنامه لوموند، در کنار خبر کوتاه خود عکسی از این دختران که چهره‌هایشان را با شال سبز یا سیاه پوشانده‌اند، چاپ کرد. همین‌طور روزنامه اومانیته، نیز بررسی خود را با این جمله شروع کرد که مخالفان هیچ فرصتی را برای اعتراض از دست نمی‌دادند.در روسیه، روزنامهٔ روسی اینترنتی «گازیتا.رو» از درگیری میان مأمورین پلیس و مردم در تظاهرات ۱۶ آذر، خبر داد. در عین حال پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه تلویزیونی روسی «وستی.رو» از تلاش پلیس برای متفرق کردن دانشجویان خبر داد.رسانه‌های عرب‌زبان.خبرگزاری العربیه نیز به نوبه خود، اخبار مربوط به حوادث ۱۶ آذر در ایران را پوشش داد. این خبرگزاری با درج اخبار استفاده نیروهای امنیتی از گاز اشک‌آور برای متفرق کردن مردم در میدان انقلاب، بستن مناطق منتهی به دانشگاه تهران بدست نیروهای امنیتی، انعکاس شعارهای دانشجویان در دانشگاه صنعتی امیرکبیر، انعکاس تجمعهای اعتراضی دانشجو در دانشگاه‌های اصفهان، مشهد، اهواز، اراک، تبریز و… اقدام به پوشش اخبار و حوادث این روز کرد.دیگر رسانه‌ها.در ترکیه روزنامهٔ «حُرّیت» چاپ ترکیه با ذکر درگیری پلیس با هزاران تظاهرکننده می‌نویسد: «این بزرگ‌ترین تظاهرات و قدرت‌نمایی مخالفان دولت در این ماه است. حُرّیت می‌نویسد تظاهرات روز دوشنبه از همه نظر برتر و قدرتمندتر از تظاهرات مخالفان در ۱۳ آبان بود در صورتی‌که تهدیدات و شدت عمل پلیسِ ضدشورش ایران در این روز تاکنون بی‌سابقه بوده است و باید از این پس شاهد کاهش کارایی نیروهای امنیتی در برابر تظاهرکنندگان بود.»پاره شدن تصویر خمینی.در ۱۶ آذر ۱۳۸۸ تصویر پوستر پاره شده‌ای از سید روح‌الله خمینی -بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران- در بخش خبری بیست و سی شبکهٔ دوم سیمای جمهوری اسلامی پخش شد. این موضوع واکنش‌های مختلفی را در میان رسانه‌ها و فعالان سیاسی و مذهبی ایران برانگیخت. در حالی‌که طرفداران حکومت معتقد بودند حامیان جنبش سبز به خمینی اهانت کرده‌اند، طرفداران جنبش سبز احتمال ساختگی بودن این تصویر را مطرح کردند. «مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی» نیز در اطلاعیه‌ای اقدام صدا و سیما را «حرمت شکنی بی‌سابقه و دروغ بَیِّن و مسلم صدا و سیما» نامید.پیامدها و تظاهرات در روزهای بعد از ۱۶ آذر.تظاهرات اعتراضی در تاریخ ۱۷ آذر.در تهران، دانشجویان طرفدار اصلاحات، برای دومین روز تظاهراتی علیه دولت برپا کردند، و درگیری‌هایی را با طرفداران دولت موجب شدند. شاهدان می‌گفتند دانشجویان در دانشکده فنی دانشگاه تهران جمع شدند. به گفته آن‌ها درگیری زمانی آغاز شد که شبه نظامیان طرفدار دولت و بسیجی‌ها با اصلاح‌طلبان روبرو شدند و به طرف آن‌ها گاز اشک آور پرتاب کردند.در این روز همچنین، وب سایت میرحسین موسوی، رهبر معترضان، گزارش داد حدود ۳۰ موتورسیکلت سوار نقابدار در خارج از دفتر کارش مزاحم او شدند.تظاهرات اعتراضی در تاریخ ۱۸ آذر.از روز ۱۷ آذر، هیئت رئیسهٔ دانشگاه تهران با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرده بود که هر گونه تجمع و راهپیمایی در روز چهارشنبه ۱۸ آذر غیرقانونی بوده و با آن برخورد می‌شود. هرچند که از روز قبل از ۱۸ آذر، اطلاعیه‌هایی مبنی بر غیرقانونی بودن تجمع در دانشگاه تهران در روز ۱۸ آذر بر در و دیوار دانشگاه نصب شده بود، اما گروهی از دانشجویان بدون توجه به این هشدارها تجمعاتی را برگزار کردند که با دخالت حراست این افراد متفرق شدند.در گردهمایی روز ۱۸ آذر، رئیس دانشکده فنی و چند تن از معاونانش به دعوت دانشجویان شرکت کردند. کمره‌ای در سخنانی گفت: «از صبح امروز جلساتی برای بررسی حوادث دو روز گذشته در دانشگاه برگزار شده و تا ساعتی دیگر قرار است جلسه‌ای با شورای ریاست پردیس داشته باشیم تا مسایل به‌طور کامل بررسی شود.» این سخنان اما با واکنش شدید دانشجویان همراه شد و دانشجویان نسبت به اتفاقات روز ۱۶ آذر و برخوردهای صورت گرفته که منجر به بازداشت برخی ازهمکلاسی‌هاشان شده بود اعتراض کردند.بر پایهٔ این گزارش کلید تجمع روز ۱۸ آذر در دانشکده حقوق زده شد. از ظهر آن روز، شماری از دانشجویان در تالار شیخ انصاری دانشکده حقوق جمع شدند. برخی افراد در جلوی درهای تالار دانشکده حقوق نخست کارت‌های دانشجویی دانشجویان را بررسی می‌کردند و سپس اجازه ورود به جلسه به آن‌ها می‌دادند. در این جلسه که به صورت تریبون آزاد اداره می‌شد هواداران میرحسین موسوی پشت تریبون می‌آمدند و در سخنانی خواستار استعفا و محکومیت رئیس دانشگاه می‌شدند. این افراد پس از پایان جلسه از دانشکده حقوق به سمت دانشکده فنی رفتند و مقابل آن تجمع کردند. در نهایت این تجمع‌کنندگان با دخالت مأموران حراست به پایان رسید. با این حال تجمعات دیگری هم در جای‌جای محوطهٔ دانشگاه بر پا شده بود.بر پایهٔ برخی گزارش‌ها در تاریخ ۱۸ آذر دانشجویان دانشگاه شریف نیز اقدام به راهپیمایی و برگزاری تجمع کردند. علت این راهپیمایی، دستگیری بیش از ۷ تن از دانشجویان شریف و دانشگاه‌های دیگر از جمله دانشگاه تهران در روزهای ۱۶ و ۱۷ آذر عنوان شد.دانشجویان در دانشگاه به راهپیمایی و سر دادن شعار پرداختند و روبه روی درب اصلی دانشگاه تجمع کردند و به شعار دادن پرداختند.تظاهرات اعتراضی در تاریخ ۱۹ آذر.در این روز نیز تظاهراتی در برخی دانشگاه‌ها برگزار شد.تظاهرات اعتراضی در تاریخ ۲۰ آذر.حضور نیروهای امنیتی مانع از ایجاد تظاهرات بزرگ شد.