رز کیست؟ توضیح بده.
رُز، وَرد، گل سرخ، گل سوری، یا در فارسی تاجیکی گل صدبرگ، سرده‌ای از خانوادهٔ گل‌سرخیان است که نزدیک به ۱۵۰ گونه دارد. جای اصلی رویش رز خودرو در نیم‌کرهٔ شمالی سیارهٔ زمین است و تاکنون در نیم‌کرهٔ جنوبی رز خودرو دیده نشده‌است. گل رز در بسیاری از بخش‌های ایران به خوبی می‌روید همچنین در بیشتر بخش‌های خاورمیانه، اروپا و روسیه نیز به فراوانی یافت می‌شود. این گیاه برای مصارف صنعتی بیشتر در کشورهای بلغارستان، ترکیه و فرانسه کشت می‌شود. در سال ۱۹۷۹ پژوهشگران در انجمن جهانی رز توافق کردند تا رزها در سه گروهِ رزهای خودرو، رزهای باغی قدیمی و رزهای باغی جدید قرار گیرند. همچنین رزهای انگلیسی نیز به مجموعه‌ای از گل‌های رز باغی قدیم و جدید گفته می‌شود که توسط پرورش دهندهٔ رز انگلیسی، دیوید آستین به وجود آمده‌اند. تاکنون بیش از ۲۰٬۰۰۰ رقم رز نام‌گذاری شده‌است و هرساله صدها رقم جدید نیز به این مجموعه افزوده می‌شود. رز به عنوان "ملکهٔ گل‌ها" آوازه دارد. پرورش رز تنها برای لذت بردن از زیبایی این گل نیست بلکه از این گل برای عطرسازی، فرآوری چای، مربا، لیکور و بسیاری مواد خوراکی دیگر استفاده می‌شود. عطر رز آرامش‌بخش دستگاه عصبی است و در راحت به خواب رفتن انسان کارایی دارد و به همین سبب در رایحه‌درمانی به‌کار برده می‌شود. اسانس رز گران‌ترین اسانس دنیا است و هر گرم آن معادل یک گرم طلا در بازار جهانی قیمت دارد. گل رز از نظر کثرت قرار گرفتن در جایگاه گل ملی مقام نخست را در میان همهٔ گل‌ها دارد و در ۱۰ کشورِ ایران، آمریکا، انگلستان، ایتالیا، رومانی، عراق، عربستان سعودی، مراکش، لوکزامبورگ و بلغارستان به عنوان گل ملی انتخاب شده‌است.نام."rose" واژه‌ای است فرانسوی از لاتین "rosa" که واژه‌ای دخیل از یونانی rhódo-n (یونانی آیولی: wródo-n) است. ریشهٔ نهایی واژهٔ یونانی به صورت نیاهندواروپایی (حالت فونتیک: ) بازسازی شده‌است. واژهٔ یونانی مذکور احتمالاً مستقیماً از نیاهندواروپایی نیست بلکه از طریق فارسی باستان وارد آن شده‌است. نظریهٔ دیگر این است که واژهٔ یونانی وام‌واژه‌ای از یک زبان تراسی-فریگی (و آن هم برگرفته از نیاهندواروپایی) است، چون رز علاوه بر ایران در مقدونیه و تراکیه نیز می‌روییده‌است. در اوستایی این واژه varǝδā ثبت شده که قدیمی‌ترین حالت ثبت‌شدهٔ این واژه از بین زبان‌های ایرانی است. این واژه از زبان‌های ایرانی وارد زبان‌های سامی هم شده‌است، از جمله آرامی wardā/wurdā (سریانی )، عربی و عبری wéreḏ، که همگی به معنی «رز» هستند. واژه ارمنی کلاسیک vard به معنی «رز» نیز از ایرانی میانه است. در پارتی این واژه به شکل wār درآمده‌است (ard ایرانی باستان در پارتی به ār تبدیل می‌شود).در فارسی کلاسیک و تا ۳–۲ سدهٔ اخیر به رز «گل» گفته می‌شد و «گلاب» به آبی که از آن به دست می‌آید (مقایسه کنید با ترکی استانبولی gül که معنی «رز» را حفظ کرده‌است، که از ترکی عثمانی gül و آن هم از فارسی کلاسیک است) بعدها این واژه لفظ عام‌تری یافت و به انواع گوناگون گل گفته شد. «گل» فارسی از فارسی میانه gul است که ریشهٔ آن نهایتاً به همان فارسی باستان می‌رسد: بر پایهٔ قواعد زبان‌شناسی تطبیقی زبان‌های ایرانی، در حین تحول ایرانی باستان به ایرانی میانه، خوشهٔ -rd- به -l- تبدیل می‌شود ()، و مصوت‌های انتهایی حذف می‌شوند ()، و (منظور از «V» یک مصوت است) به تبدیل می‌شود ().آرایه‌شناسی.گل سرخ متعلق است به خانواده‌ای از گیاهان به نام گل‌سرخیان، به غیر از گونه‌های گل سرخ، گیاهانی از قبیل توت‌فرنگی، تمشک، آلو، هلو و گیلاس نیز در این خانواده جای می‌گیرند. گل‌های گیاهان خانوادهٔ گل‌سرخیان همه دارای پنج کاسبرگ و سیزده گلبرگ و پرچم‌های بسیار هستند. در مورد گل سرخ چون گونه‌های پیوندی و اصلاح‌شده بر اثر پرورش حاصل شده‌اند، غالباً تعداد گلبرگ‌ها زیاد می‌شود. خانوادهٔ گل‌سرخیان به دو زیرخانواده تقسیم می‌شود که یکی از آن‌ها گل‌سرخ‌واران نام دارد. سردهٔ گلِ رز که شامل تمامی رزهای خودرو است از زیرخانوادهٔ گل‌سرخ‌واران منشعب می‌شود. سردهٔ رز خود به ۴ زیرسرده تقسیم می‌شوند. یکی از این زیرسرده‌ها رز نامیده شده‌است و زیرسردهٔ رز نیز به ۱۰ بخشه تقسیم می‌شود.ویژگی‌ها.رز دارای ۱۵۰ گونهٔ نیمه‌سبز یا برگ‌ریز، به صورت درختچهٔ چندساله و بالارونده‌است. این گیاهان در طیف گسترده‌ای از جهان شامل قاره آسیا، اروپا، شمال آفریقا و آمریکای شمالی به‌طور طبیعی یافت می‌شود.به‌طور کلی یک گیاه رز دارای اجزای زیر است:انواع گل سرخ.در سال ۱۹۷۹ پژوهشگران در انجمن جهانی رز توافق کردند تا رزها در سه گروهِ رزهای خودرو، رزهای باغی قدیمی و رزهای باغی جدید قرار گیرند.رزهای خودرو.رزهای خودرو نمونه‌هایی هستند که از میلیون‌ها سال قبل بر روی کره زمین وجود داشته‌اند و رشد و نمو می‌کنند و پژوهشگران و سیاحان، آن‌ها را به واسطهٔ سفرها و جستجوهایشان کشف و معرفی کرده‌اند. تمامی رزهای خودرو گل‌هایشان ۵ گلبرگ دارد و تقریباً بیشتر آن‌ها تنها در فصل بهار گل‌دهی دارند. در جهان نزدیک به ۱۵۰ گونه رز خودرو شناسایی شده‌است که از این میان تنها ۱۰ گونه برای ساخت رقم‌های رز استفاده شده‌است. این ۱۰ گونه عبارت‌اند از:بر پایه گزارشی که از یک پژوهش مشترک میان گیاه‌شناسان ایرانی و هلندی به چاپ رسیده‌است، در مجموع در ۲۸ استان ایران ۴۰ گونه گل رز وجود دارد.رزهای باغی قدیمی.نام رزهای باغی قدیمی به تمامی رزهایی گفته می‌شود که به‌طور کل تا پیش از پیدایش نخستین رز جدید یعنی رز لا فرانس در سال ۱۸۶۷ پرورش می‌یافتند. از خصوصیات مهم رزهای باغی قدیمی، گرد بودن و زیاد بودن تعداد گلبرگ‌هاست. اشکال گل به صورت جامی شکل یا رُزت ربعی است. شاخه‌های آنان خاصیت انحناپذیری دارد. در صورتی‌که از گل محمدی یا گالیکا منشأ گرفته باشند، پر عطر هستند. زمان گل‌دهی بیشتر رزهای باغی قدیمی تنها در فصل بهار است.اگرچه رزهای قدیمی از لحاظ عطر غنی‌تر از رزهای جدید باغی هستند اما به علت محدودیت رنگ گل‌ها و همچنین کوتاهی دمگل و در نتیجه عدم امکان تهیه شاخه گل بریده، هیچ‌گاه از نظر محبوبیت به پای رزهای مدرن و جدید باغی نرسیده‌اند. در برخی از منابع رزهای قدیمی به‌طورکلی در ۴ گروه مختلف تقسیم‌بندی شده‌اند. این ۴ گروه عبارتند از:رزهای باغی جدید.نام رزهای باغی جدید به مجموعهٔ رزهایی گفته می‌شود که از زمان پیدایش نخستین رز جدید یعنی رز لا فرانس در سال ۱۸۶۷، به بعد ایجاد شده‌اند. رز لا فرانس از پیوند رز چای و رز دورگه پرپچوال به وجود آمده‌است و هم خصوصیات چهار فصل بودن، شکل و رنگ رزهای چای و هم مقاوم بودن به سرما و بیماری که از ویژگی‌های رزهای دورگهٔ پرپچوال است را در خود جمع کرده‌است. رزهای باغی جدید رنگ‌های بسیار متنوعی دارند که به همراه ارتفاع مناسب دُمگل برای تهیهٔ شاخه گل بریده بسیار مناسب هستند. رزهای باغی جدید معمولاً به گروه‌های زیر تقسیم می‌شود:رزهای انگلیسی.رزهای انگلیسی به مجموعه‌ای از گل‌های رز گفته می‌شود که توسط پرورش دهندهٔ رزِ انگلیسی، دیوید اوستین به وجود آمده‌اند. رزهای انگلیسی از تلاقی و آمیزش بین بعضی از انواع رزهای قدیمی و دورگه‌های جدید رز چای و رزهای فلوریبوندا ایجاد شده‌اند و به همین خاطر ترکیبی از ویژگی‌های عطر و بو و ظاهر رزهای قدیم و توانایی و استعداد تکرار گل‌دهی در سرتاسر فصلِ رزهای جدید را دارا شده‌اند. دیوید اوستین هدف خود را در مورد به وجود آوردن رزهای انگلیسی به این صورت بیان کرده‌است، «می‌خواهم رزهای ممتازی را به وجود بیاورم که زیبایی و انحناپذیری شاخه و معطری رزهای باغی قدیمی و چهارفصلی و تنوع رنگ گل رزهای باغی جدید را یکجا در خود داشته باشند.» نخستین رز از نوع رزهای انگلیسی "رز کنستانس اسپرای" نامیده شد و در سال ۱۹۶۱ به وجود آمد. "رز کنستانس اسپرای" تنها در یک فصل قدرت گل‌دهی داشت. نخستین رزهای چهار فصل انگلیسی رز گراهام توماس و "رز ماری" بودند که در سال ۱۹۸۳ به دنیا معرفی شدند و مورد توجه جهانیان قرار گرفتند. از سال ۲۰۰۰ رزهای انگلیسی به وجود آمده از نظر مقاومت به بیماری پیشرفت چشمگیری داشته‌اند.تاکنون بیش از ۲۰٬۰۰۰ رقم رز نامگذاری شده‌است و هرساله صدها رقم تازه نیز به این مجموعه اضافه می‌شود.کاربردها.پرورش رز تنها برای لذت بردن از زیبایی این گل نیست بلکه از این گل برای عطرسازی تهیهٔ چای، مربا، لیکور و بسیاری مواد خوراکی دیگر استفاده می‌شود. عطر رز آرامش‌بخش دستگاه عصبی است و در راحت به خواب رفتن انسان تأثیر دارد و به همین سبب در رایحه‌درمانی به‌کار برده می‌شود.روغن گل‌سرخ یا اسانس رز چون گران‌ترین اسانس دنیا است، به عنوان ملکهٔ اسانس‌ها شهرت دارد. از هر ۱۰۰ کیلو گل رز تنها ۸–۳ گرم اسانس استخراج می‌شود. اسانس رز تحریک‌کنندهٔ جریان خون است. احساسات منفی مانند بدبینی، غم، حسادت و نفرت را تعدیل کرده باعث به وجود آمدن آرامش روانی می‌شود. مصرف آن در زنان باعث کم شدن سندرم پیش از قاعدگی شده همچنین در نظم و ثبات دادن به دورهٔ قاعدگی تأثیر دارد اما از آن‌جا که این اسانس تسریع‌کنندهٔ قاعدگی است بهتر است از مصرف آن در بارداری خودداری شود. این ماده از طریق جذب از راه پوست از به وجود آمدن چین‌وچروک و همچنین لکه‌های پوستی جلوگیری کرده و همچنین التهاب پوست و جوش صورت را بهبود می‌بخشد. اسانس گل رز در دمای کم خاصیت جامد شدن را داراست و با گرمای دست دوباره به حالت مایع برمی گردد به همین سبب اگر ماده‌ای که به نام اسانس خریداری شده حتی در یخچال نیز به حالت جامد در نیاید به احتمال قوی اسانسی اصل و خالص نبوده و با مواد دیگر مخلوط شده‌است. هر گرم اسانس گل رز به‌طور تقریبی معادل یک گرم طلا دربازار جهانی قیمت دارد.گلاب از نوعی رز به نام «گل محمدی» با نام علمی "Rosa × damascena" که به «طلای معطر» نیز شهرت دارد، تهیه می‌شود. تاریخ آغاز ساخت گلاب در ایران مشخص نیست اما به دوران‌های بسیار کهن و پیش از حکمرانی پارسیان در ایران برمی‌گردد. بر پایهٔ مدارکی که در کتابخانه ملی پاریس موجود است، در سال ۸۱۰ میلادی ایالت فارس سالیانه ۳۰٬۰۰۰ بطری گلاب به عنوان باج به خزانه‌داری بغداد پرداخت می‌کرده‌است. صنعت گلاب‌گیری در سدهٔ دهم میلادی توسط اعراب به اروپا برده شد و نخستین کشوری که این صنعت در آن رواج یافت اسپانیا بود. تاریخ کشت گل سرخ محمدی در منطقهٔ قمصر کاشان سابقهٔ دیرینه دارد و از درون قبرهای سده یکم و دوم هجری در قمصر، گلاب‌پاش‌هایی گِلین به دست آمده‌است. در زمان ملکشاه سلجوقی یکی از اتابکان روم شرقی، تعدادی بوتهٔ گل‌سرخ محمدی را با خود از قمصر به شهر دمشق که در آن زمان «داماسکوس» خوانده می‌شد، برد و در این شهر پرورش داد. به همین علت نام علمی این گیاه "رزا داماسنا" نام‌گذاری شده‌است.در ایران گلبرگ‌های رز برای تهیهٔ مربای خانگی به‌کار می‌روند. همچنین گلاب به‌طور معمول در برخی از خوراک‌های ایرانی به عنوان یکی از مواد داخل پلو و به‌خصوص در شیرینی‌جات و دسرهای ایرانی به‌کار برده می‌شود. مسقطی، یخ‌دربهشت، فرنی، شله‌زرد، کاچی و حلوا از جمله دسرهای ایرانی هستند که گلاب یکی از مواد آن را تشکیل می‌دهد. میوهٔ گل‌سرخ در طول جنگ جهانی دوم به عنوان منبعی برای تهیهٔ ویتامین سی مورد توجهٔ مردم انگلستان قرار گرفت و درست کردن شربت از میوهٔ گل‌سرخ در هنگام این جنگ در انگلستان رواج پیدا کرد. شربت میوهٔ گل‌سرخ علاوه بر اینکه ۲۰ برابر بیشتر از پرتقال حاوی ویتامین سی است دارای ویتامین آ نیز هست. چای گل‌سرخ به دو روش به‌کار بردن میوه یا گلبرگ‌های خشک شده تهیهٔ می‌شود. در جنوب کشور چین استفاده از گلبرگ‌های خشک شده در تهیهٔ چای از دوران باستان رواج داشته‌است. یکی از سوغاتی‌های استان یون‌نان که در جنوب چین واقع شده، غنچه‌های خشک شدهٔ گل‌سرخ است که برای درست کردن چای بفروش می‌رسد.گل رز بر پایه عطر به ۷ گروه تقسیم می‌شود:مرکز کشت رز در جهان برای مصرف در عطرسازی به دو گروه بزرگ تقسیم می‌شود. یک گروه فرانسه و مراکش هستند که رز سنتیفولیا محصول عمدهٔ آنهاست و گروه دیگر را دو کشورِ ترکیه و بلغارستان تشکیل می‌دهند که به‌طور عمده گل‌گلاب و ارقام آن را برای عطرسازی کشت می‌کنند. در این میان به‌خصوص دره رز در بلغارستان به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مناطق تولیدکنندهٔ گل رز و از مراکز عمدهٔ تولید اسانس و عطر گل رز شهرت جهانی دارد.گیاه گل رز به سبب اثرات آرام‌بخش، ضدتشنج و ضد درد از دیرباز در طب سنتی ایران و بیشتر کشورها جایگاه خاصی داشته‌است. این گیاه با توجه به داشتن آلکالوئیدها، فلاونوئیدها و ترکیبات آلی همواره در برای کاهش فشارهای عصبی، درمان افسردگی، بی‌خوابی مزمن، آرام‌بخشی، و ترمیم‌کنندگی پوست مورد استفاده قرار گرفته‌است. عصارهٔ گل رز از گلبرگ و کاسبرگ این گل استخراج می‌شود و از راه پوست و مخاط نیز قابل جذب است. عصارهٔ آن به رنگ زرد روشن با طعم کمی شیرین و عطری نافذ است و مواد عمده و مؤثر آن شامل ۳۰ تا ۴۰ درصد گرانیول و ۲۰ تا ۳۰ درصد لینالول، ۴۰ تا ۶۰ درصد سیترونلول است. این عصاره کاهش دهندهٔ فعالیت دستگاه عصبی سمپاتیک و تقویت‌کنندهٔ دستگاه عصبی پاراسمپاتیک است.گل‌های شاخه‌بریدهٔ رز به ۴ دستهٔ اصلی تقسیم می‌شوند:در حال حاضر گل رز یکی از محبوب‌ترین گل‌های جهان است و از لحاظ میزان تولید در صدر قرار دارد. کشورهای عمدهٔ تولیدکننده رز عبارت‌اند از: ایالات متحدهٔ آمریکا، هلند، انگلستان، کلمبیا، اکوادور، کنیا، آفریقای جنوبی و هندوستان. در سال ۱۳۹۱ خورشیدی بیشترین گل شاخه‌بریدهٔ صادراتی ایران گل رز بوده‌است و گل مریم و گلایول رتبه‌های دوم و سوم را به خود اختصاص داده‌اند.تکثیر.محل مناسب برای کاشت جایی است که هوا در آن به خوبی جریان داشته باشد و هر روز بیش از ۵ ساعت در معرض نور خورشید باشد. تکثیر رز از طریق کاشتن بذر، برش و قلمه‌گیری انجام می‌شود.بیماری‌ها و آفت‌ها.گل رز از نظر آسیب دیدن در اثر بیماری و همچنین آفات بسیار مساعد است. اما با فراهم کردن محیط مناسب و همچنین سمپاشی مناسب و زودهنگام می‌توان با این عوامل مقابله کرد.بیماری‌ها.برخی از انواع بیماری‌های شایع گل رز عبارت‌اند از:آفت‌ها.آفت‌ها را بر پایهٔ نحوهٔ تغذیه و اندام گیاهی مورد تغذیه به چهار گروه می‌توان تقسیم کرد:۴. گروه آفات چوب‌خوار: این گروه بر روی ساقه، ریشه و شاخه‌های گل رز فعال هستند. حشرهٔ نمونه، کرم سفید ریشه.تاریخچه.بر پایهٔ نظریه‌ها رز نزدیک به ۷۰ میلیون سال قدمت دارد. قدیمی‌ترین سنگواره رز نزدیک به ۷۰–۳۵ میلیون سال قدمت دارد و در ایالت کلرادو در آمریکا کشف شده‌است. کاشت رز در کشورهای خاورمیانه برای مصارف دارویی و همین‌طور به برای مصرف عطر آغاز شد سپس کاشت آن در یونان و روم نیز گسترش یافت.به نظر می‌رسد که در دوران لوئی چهاردهم تنها ۴ گروه رز قدیمی به نام‌های داماسک، گالیکا، آلبا و سنتیفولیا (رز کلمی) در اروپا موجود بوده‌است. در سده هیجدهم در فرانسه نیز تحت تأثیر انگلستان باغبانی در بین طبقات اشراف رواج پیدا کرده بود. در این دوران کاشت رز جای گل سوسن و لاله را گرفته بود و رز بود که گلی اشرافی دانسته می‌شد. به‌خصوص در کشور فرانسه در زمان سلطنت ناپلئون بناپارت (۱۸۲۱–۱۷۶۹) تب علاقه به رز بالا گرفت. همسر او ژوزفین (۱۸۱۴–۱۷۶۳) علاقه بسیاری به جمع‌آوری گیاهان نادر و رز داشت. ژوزفین ابتدا ۲۵۰ نوع رز را از کشورهای گوناگون اروپایی و غیراروپایی مانند چین و ژاپن در باغ رز کاخ مالمزون جمع‌آوری کرد. سپس بهترین باغبانان و گیاه‌شناسان را در این باغ به کار گمارد و آنها در سال ۱۸۰۴ برای نخستین بار موفق شدند توسط لقاح مصنوعی گونه‌های تازه‌ای از رز را ایجاد کنند. شمار گونه‌های جدید ایجاد شده در این باغ در میانه سده نوزدهم از ۲۵۶۲ نوع فراتر رفت. او همچنین از نقاش معروف گیاهان پی‌یر ژوزف ردوته خواست گل‌های رز باغ مالمزون را برای مصور ساختن اطلس رز به تصویر بکشد. به علت خدمات بسیار ژوزفین در رونق بخشیدن به کاشت و شناساندن گل رز به او لقب "حافظ رز" اهدا شده‌است.نخستین رز دورگه چای یعنی رز لا فرانس در سال ۱۸۶۷ به وجود آمد و با وجود امتیازات فراوانی که داشت فاقد قدرت میوه‌دهندگی بود. نخستین رز دورگهٔ چای که توانایی باروری و میوه‌دهندگی را داشت رز لیدی ماری فیتز ویلیام نام دارد. این رز در سال ۱۸۸۲ و در کشور انگلستان به وجود آمد.رز زرد رنگ از انواعی است که یافت نوع خودروی آن تنها به خاورمیانه و چین منحصر شده‌است به همین سبب تا سده نوزدهم با وجود به‌کارگیری انواع گوناگون رز در صنعت باغبانی هنوز از به‌کارگیری رز زرد خودرو اثری دیده نمی‌شود. یکی از والدهای رزهای زرد رنگ امروزی یکی از گونه‌های رز به نام رز زرد ایرانی است که در کشورهای ایران و عراق یافت می‌شود. یک پرورش دهندهٔ رز فرانسوی به نام ژوزف پرنت-داچر (۱۹۲۸–۱۸۵۹) نخستین رز زرد رنگ دورگهٔ چای را در سال ۱۹۰۰ میلادی به نام رز آفتاب طلایی به جهان معرفی کرد البته رنگ "رز آفتاب طلایی" هنوز با رنگ زرد خالص تفاوت داشت. بالاخره در سال ۱۹۲۰ میلادی، پس از ۴۷ سال پژوهش ژوزف پرنت-داچر توانست رز دورگهٔ چایِ چهارفصلی به نام رز یادگار کلادیوس پرنت را به وجود بیاورد که از نظر رنگ شباهت زیادی با رز زرد ایرانی دارد.در فرهنگ.گل رز از نظر کثرت قرار گرفتن در جایگاه گل ملی مقام نخست را دارد و در ۱۰ کشور آمریکا، انگلستان، ایتالیا، ایران، رومانی، عراق، عربستان سعودی، مراکش، لوکزامبورگ، بلغارستان به عنوان گل ملی انتخاب شده‌است.در ایران در نشستی که در ۲۲ آبان ۱۳۷۴ خورشیدی با حضور ریاست انجمن باغبانی ایران و شماری از استادان دانشگاه‌های ایران برگزار شد گل‌سرخ محمدی به عنوان گل ملی کشور تأیید و برگزیده شد.در دوره‌هایی از زمان برخی از گل‌ها به علت این‌که مورد علاقهٔ شاه یا خاندان سلطنتی یک کشور بودند به عنوان گل ملی انتخاب شدند. از جملهٔ این گل‌ها انتخاب رز نماد خاندان سلطنتی کنونی انگستان است. انتخاب این گل به عنوان گل ملی به زمان جنگ‌های داخلی انگلستان به نام جنگ رزها برمی‌گردد. جنگ رزها در نیمهٔ دوم سدهٔ پانزدهم در فاصلهٔ سال‌های ۱۴۵۵ تا ۱۴۸۵ بین دو خاندان قدرتمند لانکاستر با نشان «گل سرخ» و یورک با نشان «رز سفید» و طرفدارانشان در انگلستان درگرفت. سرانجام خاندان لانکاستر در ۱۴۸۵ موفق به شکست دادن خاندان یورک شدند. رز هم‌اکنون نیز گل ملی کشور انگلستان به‌شمار می‌آیند.سافو از شاعران یونانی سده هفتم پیش از میلاد در شعری رز را به عنوان ملکهٔ گل‌ها توصیف کرده‌است. به نظر می‌رسد که در عهد باستان بیشتر به منظور لذت بردن از عطر گل این گیاه پرورش داده می‌شده‌است. گفته شده‌است که آخرین فرعونِ دودمان بطلمیوسی، ملکه کلئوپاترا (۳۰–۶۹ پیش از میلاد) به رز بسیار علاقه‌مند بوده و از این گل به عنوان عطر استفاده می‌کرده‌است. در اساطیر یونانی آمده‌است که گل رز در ابتدا سفید بوده‌است اما روزی آفرودیت بر اثر شنیدن خبر جراحت دوست قدیم خود آدونیس به کمک او شتافت و در راه خاری به پای او فرورفت و خون از پای او جاری شد و گل‌های رز به رنگ سرخ درآمد. همچنان آمده‌است که به تعداد قطرات خونی که از آفرودیت جاری شد آدونیس اشک ریخت و از هر قطره اشک او یک گل سرخ به وجود آمد. نرون امپراتور روم (زمان فرمانروایی ۵۴ تا ۶۸ میلادی) به گل رز علاقه بسیاری داشته‌است و در ضیافت‌های خود دستور می‌داده‌است که از سقف گلبرگ‌های رز یا آب با عطر گل را به روی مهمانان بپاشند. گفته می‌شود که هزینهٔ مصرف رز در طول یک ضیافت به نرخ کنونی به ۱۰۰٬۰۰۰ دلار بالغ می‌شده‌است. در این زمان رز سمبل تجمل بوده‌است. در اروپای قرون وسطا و از زمان از بین رفتن امپراتوری روم غربی در سال ۴۷۶ میلادی تا پیش از دوران رنسانس (آغاز دوران حدود ۱۳۰۰ میلادی) عطر رز توسط کلیسا از نظر مذهبی ناپسند قلمداد شد و کشت این گل بجز به هدف مصرف دارویی ممنوع بوده‌است. گل رز در هنگام جنگ‌های صلیبی (بین سال‌های ۱۰۹۵ تا ۱۲۹۱) توسط ارتش صلیبی از خاورمیانه به اروپا برده شد.در کشورهای شرقی همواره کشت رز و استفاده از عطر آن بسیار مورد علاقهٔ مردم بوده‌است. در گاه‌شمار ایران باستان، روز نوزدهم هر ماه فروردین نام داشته‌است. در روز فروردین از ماه اسفند جشنی در ایران برگزار می‌شده‌است به نام نوروز انهار که مردمان در این روز به دشت و دمن، به ویژه کنار رودها و چشمه‌ها رفته و طی مراسمی عطر و گلاب در آب‌ها می‌افشاندند. در تاریخ بیهقی از جشن دیگری به نام جشن گل‌افشانی یاد شده‌است که ظاهراً در روز به‌خصوصی برگزار می‌شده‌است و مردم در فصل گل سرخ بر سر یکدیگر گل می‌افشاندند. امروزه از رسم‌های باقی‌مانده در ارتباط با گل سرخ یکی آیین گل‌غلتان است که در مناطق مختلف شهرستان دامغان در نخستین بهار از زندگی نوزاد برگزار می‌شود. زمان انجام این آیین از هنگام تولد تا یک سالگی نوزاد است و در باور و عقاید اهالی منطقه غلتانیدن بدن نوزاد در میان برگ‌های گل محمدی سبب حفظ طراوت و شادابی او و دور ماندن از بیماری‌های مختلف می‌شود. آئین سنتی گل‌غلتان در فهرست آثار معنوی (ناملموس) کشور ثبت شده‌است.در داستان هزار و یک شب و همین‌طور رباعیات عمر خیام (نزدیک به ۱۱۰۰ سال پیش) از این گل یاد شده‌است. در شاهنامه فردوسی لفظ گل منحصراً به گل سرخ تعلق دارد و برگ گل نیز به معنای برگ گل سرخ یا گلبرگ گل سرخ یا خود گل سرخ است و بدین ترتیب آمدن لفظ برگ پیش از نام گل‌های دیگر نیز به معنای گلبرگ آن گل یا خود آن گل است. در بیت نخست شعر زیر، برگ گل به معنای گل سرخ و در بیت دوم برگ گلنار به معنای گلِ انار است.نماد.رز در فرهنگ‌های گوناگون تاریخچهٔ مدیدی از نمادگرایی و مفهوم دارد. در هند رز به ویشنو پیشکش شده‌است. در یونان و روم رز را با الههٔ عشق آفرودیت و ونوس برابر می‌داشتند و به‌خاطر ارتباط با الههٔ آفرودیت و ایز معمولاً مقدس دانسته می‌شد. در روم باستان بر روی درِ اتاقی که موضوعات محرمانه مورد بحث قرار می‌گرفت، عبارت «Sub rosa» را قرار می‌دادند. امروزه Subrosa در زبان انگلیسی به معنای "مخفی کردن راز" است که سابقهٔ آن به همین عمل رومیان بازمی‌گردد. بعدها در اروپای قرون وسطی رز به نمادی از عشق شهوانی تبدیل شد. این گل در دوران رنسانس بار دیگر مورد علاقه و توجه اروپاییان قرار گرفت. مسیحیان رز قرمز شکفته شده را به نشانهٔ مادر و رز سفید را به نشانهٔ بکارت و پاکی می‌دانستند به همین سبب این سمبل‌ها به مریم مقدس پیوند داده شد و مسیحیان او را با لقب "رز مقدس" یا "رز بی‌خار" می‌خواندند. امروزه در زبان گل‌ها رز بر پایه رنگ دارای معانی متفاوتی است. رز قرمز به معنای عشق، رز زرد به معنای حسادت، رز صورتی به معنی رضایت همچنین احساس عمیق و فراموش نشدنی و رز سفید به معنی پاکی، خلوص، طهارت همچنین به معنای این است که من برای تو مناسب هستم.در کشورهای اسلامی رز یکی از گل‌های بهشت و گلی مقدس به‌شمار می‌آید. هر ساله کعبه در شهر مکه، یکبار اول شعبان و بار دیگر هم اول ذیحجه با گلاب مخصوص که هر ساله از ایران تهیه می‌شود، همراه با آب زمزم شسته داده می‌شود.در فرهنگ ایرانی گل رز ارزش بسیاری داشته‌است. در فرهنگ ایرانی-اسلامی نیز چنان ارجمند است که نوعی قداست مذهبی پیدا کرده‌است. «می‌گویند هرگاه محمد پیامبر اسلام گل سرخی می‌دیدند، آن را می‌بوسیدند و بر چشمان خود می‌نهادند و می‌فرمودند: این گل نشانه‌ای از جمال الهی است.» گل سرخ در ادبیات صوفیانه نیز مقام بسیار بالایی دارد. صوفیه به گل سرخ رنگ تقدس زده‌است و آن را نماد کامل جمالِ الهی می‌داند.گل به معنای ورد یا گل سرخ در شعرهای سعدی به عنوان پیام‌آور بهار و نماد خرمی و نشاط، نماد خداوند و کمال مطلق و همچنین از نظر حکمت نمودی از ناپایداری انسان در گسترهٔ خاک است. اردات و عشق سعدی به گل سرخ تا بدان حد است که نام کتاب ارزشمند خود گلستان را، از گل گرفته‌است. ارزش گل نزد سعدی به‌خصوص در شعری نمایان است که در آن گِل که نماد فرو مایگی است در اثر هم‌نشینی با گُل قدر و تعالی پیدا می‌کند. در این شعر شاعر از نماد گِل و گُل بهره برده و تلاشش بر این است انسان را به انتخاب هم‌نشین نیک ترغیب نماید.در نگرش سعدی رگه‌هایی از اندیشهٔ خیام بچشم می‌خورد و در شعرهای او نیز بین انسان و گیاه و خاک ارتباط ناگسستنی دیده می‌شود. سعدی تداوم حیات زیبارویان را در گل سرخ می‌جوید. او مفهوم گیاه‌زایی را آگاهانه و با توجه به داستان سیاوش و روییدن گیاه به جای خون به ناحق ریخته او چنین در شعرش بازگو می‌کند:در بسیاری از داستان‌ها و غزل‌های شاعران ایران وصف گل‌وبلبل به چشم می‌خورد و تحت تأثیر همین نغمه‌سرایی‌ها برخی از خارجیان ایران را کشور گل و بلبل خوانده‌اند. در ادبیات فارسی گل‌وبلبل همتراز معشوق و عاشق هستند، گل رز زیبا، مغرور، و اغلب بی‌رحم (به سبب داشتن خار) است و بلبل بی‌وقفه آواز می‌خواند و از اشتیاق و ارادت خود نسبت به گل می‌گویند. در شعر عرفانی، حسرت بلبل نسبت به گل رز به عنوان یک استعاره حکایت از اشتیاق روح برای پیوستن به خدا را دارد.هنر.یکی از طرح‌های قالی ایران به نام "گل فرنگ" نامیده می‌شود. طرح گل فرنگ ترکیبی است از طرح‌های اصیل ایرانی و گل‌های طبیعی به ویژه طرح گل سرخ. در این طرح از رنگ‌های روشن و تندی به ویژه از رنگ‌های زرد و آبی و سرخ استفاده می‌شود. انواع طرح‌های گل فرنگ عبارتند از گل سرخی (لچک ترنج)، گل فرنگ بیجار، گل فرنگ مستوفی، گل فرنگ ترنج‌دار، گل فرنگ دسته گل، گل فرنگ گل‌وبلبل و گل فرنگ افشان.طرح گل رز و بلبل، در دوران صفوی (۱۷۲۲–۱۵۰۱) و قاجار (۱۹۲۵–۱۷۸۵) موضوع اصلی به‌کار رفته در مجموعه‌های تزئینی است و از این طرح برای زیباسازی انواع گوناگون اشیاء، مانند سرامیک، چوب، لباس‌های فاخر شاهانه و نسخه‌های خطی استفاده شده‌است.پیر جوزف ردوته تقاش بلژیکی پس از انقلاب فرانسه به خواست ژوزفین همسر ناپلئون بناپارت، کار تهیهٔ اطلس رز را آغاز کرد. ژوزفین پیش از به پایان رسیدن اطلس در سال ۱۸۱۴ درگذشت و پیر جوزف ردوته پس از مرگ او چندین سال به خرج شخصی خود کار به پایان رساندن اطلس رز را ادامه داد. در این اطلس ۱۶۹ نوع رز توسط این نقاش به تصویر کشیده شده‌است. این اطلس که برای نخستین بار در ۳۰ قسمت بین سال‌های ۱۸۱۷ تا ۱۸۲۱ به چاپ رسیده‌است تا امروز به عنوان برجسته‌ترین اثر در تاریخ هنر گیاهی شهرت دارد.از نقاشی‌های مشهوری که در آن رز به تصویر درآمده‌است، زایش ونوس اثر ساندرو بوتیچلی نقاش اهل فلورانس است. این نقاشی در دوران رنسانس و در سال ۱۴۸۴ میلادی کشیده شده‌است. همچنین هنری فانتین لاتور نقاش امپرسیونیست فرانسوی، از نقاشانی است که گل رز را به عنوان سوژهٔ برخی از نقاشی‌های خود برگزیده‌است.