زبان‌های پامیری کیست؟ توضیح بده.
زبان‌های پامیری، گروهی از زبان‌های ایرانی شرقی هستند که در مناطق کوهستانی پامیر، در دو کشور تاجیکستان، افغانستان و نیز در برخی از نواحی پاکستان و برخی نواحی از چین به‌ویژه در ایالت سین‌کیانگ، مورد استفاده قرار می‌گیرند. این زبان‌ها و گویش‌ها در فلات پامیر، که ساکنان آن پراکنده هستند، قرار دارند و تعداد گویشوران آن‌ها به حدود هشتاد تا نود هزار تن برآورد شده است. این زبان‌ها به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی کمتر مورد بررسی‌های زبانشناسانه قرار گرفته‌اند.زبان‌ها.زبان‌های پامیری شامل گویش‌ها و زبان‌های مختلفی هستند که مهم‌ترین آنها به ترتیب الفبایی عبارتند از:برخی‌ها زبانهای این ناحیه را هفت زبان مستقل می‌دانند که از نگاه فونیم‌شناسی یا آوایی با هم متفاوت اند ولی از نگاه مورفولوژی با هم نزدیک اند مانند زبان اشکاشمی، شغنانی، منجی، سرغلامی و یزغلامی در تاجکستان، زبان سنگلیچی و سرقولی که در چین است. تفاوت میان برخی از این گویش‌ها به حدی است که گویشوران نمی‌توانند زبان یکدیگر را به خوبی بفهمند و در این حالت، از زبان تاجیکی به عنوان زبان مشترک برای تفاهم استفاده می‌شود.ریشه‌شناسی زبان‌های پامیری.از نیمهٔ دوم قرن نوزدهم، توجه زبان‌شناسان به این زبان‌ها افزایش یافته و مطالعات متعدد در این زمینه انجام شده است. این زبان‌ها برای پژوهش‌های زبان‌شناسی زبان‌های ایرانی اهمیت زیادی دارند. به‌طور خاص، یغنوبی تنها گویش ایرانی نوین است که دنباله‌سوزی به سغدی را نشان می‌دهد. وبگاه اتنولوگ زبان‌های پامیری را در زمرهٔ زبان‌های ایرانی جنوب شرقی رده‌بندی می‌کند. با این وجود براساس دانشنامهٔ ایرانیکا زبان‌های پامیری در زمرهٔ زبان‌های شمال شرقی محسوب می‌شوند. این زبان‌ها را گاهی بازماندگان زبان سکایی می‌دانند. همچنین برخی بعید نمی‌دانند که ریشه‌های زبانهای پامیری به زبانهای سانسکریت، اویستایی و خوارزمی نیز برسد. برای پیدا کردن این پیوند باید تحقیقات دقیق و گسترده‌ای انجام شود.گروه‌بندی زبان‌ها.شاخهٔ شغنی-یزغلامی.سه زبان شغنی، سریکاولی و زبان یزغلامی در این دسته جای دارند. این زبان‌ها در مناطق کوهستانی تاجیکستان، بخش‌هایی از افغانستان و بخش‌های کوچکی از غرب چین رایج است. شمار گویشوران این سه زبان در کشورهای افغانستان و تاجیکستان حدود ۷۵ هزار تن برآورد شده است. قریب به بیست هزار تن نیز از گویشوران دیگر این دسته در خاک چین بسر می‌برند.در دو کرانهٔ رود پنج، به ویژه در ولسوالی شغنان از ولایت بدخشانِ کشور افغانستان و شهر خاروغ، شهرستان‌های شغنان، راشت‌قلعه، روشان و مرغاب در ولایت خودمختار کوهستان بدخشانِ کشور تاجیکستان. دکتر خوش نظر پامیرزاد، نویسنده افغان می‌گوید که این زبان در زمان یفتلی‌ها و کوشانی‌ها از زبان‌های رایج بوده. به گفته وی: «شغنانی گویشی از زبانهای کوشانی و یفتلی بوده که تا هنوز روی آن تحقیق درستی صورت نگرفته است.»زبان روشانی.در دو کرانهٔ رود پنج، به ویژه در ولسوالی شغنان استان بدخشان افغانستان و شهر خاروغ، شهرستان‌های شغنان و روشان ولایت خودمختار کوهستان بدخشان تاجیکستان.ییدغا.این زبان حدود شش هزار گویشور در کشور پاکستان دارد و نزدیکی زیادی با زبان مونجی نشان می‌دهد.زبان وخی.میرعلی واخانی، عضو اداره نصاب تعلیمی وزارت معارف افغانستان می‌گوید: «بیشتر از بیست هزار نفر در ولسوالی واخان زندگی می‌کنند که همه آنان به زبان واخانی تکلم می‌کنند. در تاجکستان و در چین نیز عده ای به این زبان سخن می‌گویند. همچنان در گوجال پاکستان و حتی حدود سی خانواده در ترکیه هم هستند که زبان شان واخانی است. البته که دراین زبان ادبیات صرفا ادبیات شفاهی است.»وضعیت کنونی و خطر انقراض.بسیاری از این زبان‌ها در حال حاضر با خطر انقراض روبرو هستند. به عنوان مثال، ساکنان درهٔ ونچ تا چندی پیش به یکی از گویش‌های پامیری صحبت می‌کردند، اما اکنون به گروه بزرگ تاجیک‌زبان پیوسته و زبان ونچی فراموش شده است. زبان سرغلامی در حال حاضر گویشوری ندارد و در کنار آن زبان زیباکی که عده ای آنرا جز زبان پامیری می‌دانند هم در حال حاضر متکلمی ندارد. زبان سنگلیچی زبانی است که حدود پنجاه خانواده یا کمتر به آن سخن می‌گویند. زبان اشکاشمی در دو طرف آمو پراکنده است. در سمت تاجکستان گویشوران آن بیشتر اند ولی در افغانستان فقط در یک قریه باقی مانده‌اند.در حال حاضر وزارت معارف افغانستان با توجه به اصل قانون اساسی این کشور که آموزش به زبان مادری را حق تمام شهروندان خوانده است، اقداماتی را در زمینه نوشتاری کردن برخی زبان‌های پامیری آغاز کرده است.