روان‌شناسی شخصیت کیست؟ توضیح بده.
روان‌شناسی شخصیت اندیشه‌ها، احساس‌ها و رفتارهایی را بررسی می‌کند که سبک منحصر به فرد تک تک انسان‌ها برای ارتباط با دنیا را تشکیل می‌دهند. آن‌ها به تفاوت‌های شخصی علاقه‌مند هستند و تلاش می‌کنند تا همهٔ فرایندهای روان‌شناختی را با یکدیگر ترکیب و ادغام کنند و از کل شخص، یک توضیح منسجم را ارائه دهند.تعریف شخصیت.شخصیت بر سویه‌های گوناگون تفاوت افراد با یکدیگر تمرکز دارد. یکی از تعاریف مرجع شخصیت را گوردون آلپورت ( مقالات ۱۹۳۷ و ۱۹۶۱) ارائه داده است. آلپورت روانشناس و شخصیت مشهوری بود که یکی از اولین متون این حوزه را به نگارش درآورد و اغلب با عنوان پدر روانشناسی شخصیت شناخته میشود. آلپورت میگوید (مقاله ۱۹۶۱ صفحه ۲۸) « شخصیت سازمانی پویا درون فرد است که رفتار و افکار منحصر به فرد او را تعیین میکند». برخی از نکات کلیدی که برای ادامه‌ی بحث ما در مورد شخصیت مهم خواهد بود را میتوان با تجزیه‌ی این تعریف به اجزای سازنده‌ی آن به دست آورد. مهمتر از همه آنکه شخصیت «درون شخص» است. چیزی است که فرد از با خود از موقعیتی به موقعیتی دیگر حمل میکند. بنابراین حداقل نوعی از ثبات در طول زمان و در موقعیت‌های گوناگون را میتوان انتظار داشت. علاوه بر این، خصایص درون فرد، «رفتار و افکار منحصر به فرد» شخص را تعیین میکند. در نسخه‌ی قدیمی‌تر، آلپورت (مقاله ۱۹۳۷ صفحه ۴۸) آلپورت نوشته است که «شخصیت تنظیمات منحصر به فرد شخص در تعامل با محیط را تعیین میکند». به بیان دیگر، مردم، بسته به شخصیت‌هایشان، واکنش‌های متفاوتی به موقعیتی یکسان دارند.روانشناسان شخصیت اغلب ارتباط میان برخی ویژگی‌های شخصیتی (همچون انضباط فردی) و دستاوردهای مهم در جهان بیرون (همچون موفقیت تحصیلی یا کاری) را بررسی میکنند (اوزر و بنت مارتینز ۲۰۰۶ - رابرتس، کونسل، شاینر و گلدبرگ ۲۰۰۷، ویلموت و اونس ۲۰۱۹). علت علاقه‌ی محققان بر ثبت میزان این ارتباطات را میتوان در باور آنها به وجود شخصیت و تاثیر قدرتمند آن بر رفتار جست.تاریخچه.شخصیت و ارزیابی.اتفاقاتی در اواخر دهه ۱۹۶۰ میلادی رخ داد که مردم را به تردید در مورد پایه‌های روانشناسی شخصیت واداشت. کتاب تاثیرگذار شخصیت و ارزیابی نوشته‌ی والتر میشل، چاپ ۱۹۶۸، به طور ویژه بر این روند اثر گذاشت. در کتاب مذکور والتر میشل مجموعه‌ای از انتقادات را بر وضعیت تحقیقات و تئوری شخصیت در آن زمان وارد کرد. برای درک افسانه‌ی برتری و قدرت عوامل محیطی نسبت به شخصیت، شناخت ماهیت انتقادات میشل و تفاسیری که دیگران بر آن نوشتند، ضروری است. در این بخش به چگونگی معرفی شخصیت در دیگر زمینه‌های روانشناسی نیز خواهیم پرداخت. انتقادات جدی میشل (۱۹۶۸) متوجه ویژگی‌های شخصیتی «فراگیر»، بالاخص آنهایی که «زمینه زدایی شده» و یا به موقعیتی مشخص ارتباط نداشتند، بود. ویژگی‌های فراگیر، در کلام محققان، ایده‌هایی انتزاعی است که تفاوت‌های شخصیتی را بر روی طیف خاصی از ویژگی‌های همسو می گستراند. این ویژگی‌ها گرایشی درونی و عام را نمایان میسازد. به عنوان مثال، درونگرایی از جمله صفات فراگیر است که نه تنها میزان لذت شما از مهمانی‌ها را نمایان می‌سازد (گرایشی محدود)، بلکه در مورد میزان عمومی تکاپو/فعالیت، میزان تجربه احساسات مثبت، میزان لذت از فعالیت‌های هیجان‌انگیز و میزان جسارت شما در تعامل با دیگران نیز اظهار نظر میکند. با وجود اینکه همه‌ی افراد جسور لزوماً از مهمانی‌ها لذت نمیبرند، این صفات در کنار یکدیگر ویژگی فراگیر برونگرایی را شکل میدهد. علاوه بر این، ویژگی‌های زمینه‌زدایی شده آنهایی است که توقع میرود در گستره‌ی وسیعی از زمینه‌ها، سمفونی رفتاری یکسان یا بسیار مشابهی را رهبری کند. این حقیقت که افراد برونگرا در تمامی موقعیت‌های مهمانی، سر کار، سر کلاس و حتی با گروهی از افراد غریبه رفتاری اجتماعی داشته باشند، بدین معناست که رفتار برونگرایانه‌ی آنها بستگی چندانی به زمینه‌ی خاصی ندارد؛ از زمینه زدوده گردیده است. ویژگی‌های فراگیر زمینه‌زدایی شده آماج انتقادات میشل بود (هرچند برخی باورهای وی را پیشتر برده و مدعی شدند که ویژگی‌های شخصیتی پایدار را به کل باید زیر سوال برد). خصوصیات پنجگانه‌ی بیگ فایو که در مقدمه توضیح داده شد و خصوصیات دیگری چون ستیزه‌جویی، خویشتن‌داری و کمرویی (حجب و حیا) از جمله ویژگی‌های فراگیر هستند. میشل ثبات پاسخ‌های مردم را، به هنگامی که از آنها خواسته شده بود شخصیت خود را در موقعیت‌ها و زمان‌های مختلف توصیف کنند، تصدیق کرد. به بیان دیگر، مردم به وجود ویژگی‌های شخصیتی زمینه‌زدایی شده که در موقعیت‌های مختلف ثبات دارند، اعتقاد داشتند. با وجود این، بر اساس تحقیقات میشل، مشاهدات روانشناسان از رفتارهای خاصی که افراد بروز میدهند با این خوداظهاری‌ها تفاوت داشت. این رفتار نه در موقعیت‌های مختلف و نه در زمان‌های مختلف پایداری خاصی را نشان نمیداد. تناقض آشکار میان باورهای مردم درباره‌ی ثبات رفتاری و رفتاری که واقعا در موقعیت‌ها بروز میدادند بخش مهمی از انتقاد وی را شامل میشد، زیرا خبر از نوعی خودفریبی در مورد پایداری رفتاری میداد . شاید مردم هیچ خود را نمیشناسند. میشل با بهره‌گیری از دسته‌ای از مقالات مشهور روانشناسی شخصیت ضریب همبستگی خصائص شخصیتی بنیادین و خروجی‌های دنیای واقعی را کمتر از ۰/۳ ارزیابی کرد. این بدین معناست که خصائص شخصیتی چیزی کمتر از ۱۰ درصد از تفاوت‌ها را رقم میزند.افول.در دهه ۱۹۷۰ و در پی انتقادات نیسبت و راس و برخی از دیگر محققان، اقبال عمومی به تحقیق در مورد شخصیت کمرنگ شد (سوان و سیل ۲۰۰۵). برنامه‌های درسی روانشناسی شخصیت در بسیاری از دانشکده‌های روانشناسی کنار گذاشته شد و تعیین‌کننده‌های اجتماعی جای تعیین‌کننده‌های درونی و شخصیتی را در مطالعات تحقیقاتی گرفت. از جنبه‌های جالب مطالعات اخیر، بازنگری در برخی از تحقیقات کلاسیک روانشناسی اجتماعی است که شاهدی بر قدرت غالب موقعیت بودند. آزمایش زندان استنفورد (پانوشت) از آن جمله است که محققان در حال بررسی تاثیرات خواست آزمایشگر و فرآیند انتخاب شرکت کنندگان بر نتایج آن هستند (مثال: بارتلز ۲۰۱۹، کارناهان و مک فارلند ۲۰۰۷، لوتکسیر ۲۰۱۹). خوشبختانه تحقیقات شخصیت باقی ماند و در سال‌های اخیر شاهد رشد علاقمندی محققان به آن بوده ایم (مجدد سوان و سیل ۲۰۰۵). هرچند در سالهای متعاقب چاپ کتاب میشل (۱۹۶۸)، تردید درباره‌ی فواید روانشناسی شخصیت افزایش داشت و از مطالعه بر این موضوع کاسته شد.بازگشت.واکنش‌های روانشناسان دانشگاهی به روانشناسی شخصیت درست بود؟ میشل بر حقیقتی انگشت نهاد که ضعف خصوصیات شخصیتی در پیش‌بینی رفتار را در مقابل موقعیت برملا ساخت؟ پاسخ این سوال اکنون «نه» است. نخست آنکه حتی با پذیرش عدد ۰/۳۰ به عنوان ضریب اثر شخصیت هم میتوان مدعی شد که این مقدار چندان کوچک هم نیست‌ (فاندر و اوزر ۲۰۱۹). در حقیقت باور به کوچک و بزرگی این مقدار خود ریشه در قراردادی نانوشته‌ و نه واقعیتی علمی دارد. در عمل برخی مقادیر کوچک همبستگی تاثیرات زیاد و برخی مقادیر بزرگ تقریبا هیچ تاثیری ندارد. بنابراین این استدلال که تاثیر شخصیت مقدار کوچکی است، چون به طور سنتی این مقدار کوچک فرض شده، چندان قانع کننده نیست. در مثالی، رابرتس و همکارانش (۲۰۰۷) به مرور ادبیات تاثیر شخصیت بر پیش‌آمدهای آتی همچون مرگ و میر، طلاق و موفقیت شغلی پرداختند. مولفان این تحقیق مقدار اثر شخصیت را با مقادیر اثری مانند وضعیت اقتصادی اجتماعی و هوش، که اهمیت آنها بر پیش‌آمد‌های مذکور شناخته شده بود، مقایسه کردند. خروجی تحقیق احتمالا منتقدان دهه ۱۹۷۰ را متعجب خواهد کرد: ‌کیفیت پیش‌بینی پیش‌آمد‌ها با بکارگیری خصوصیات شخصیتی و پارامترهای گفته شده یکسان بود. مقدار اثرهای ضبط شده در مقالات مورد استناد رابرتس و همکارانش از ضریب اثر شخصیتی که میشل تعیین کرده بود هم کوچکتر بودند، با وجود این، آنها چگونگی تبدیل این تاثیرات کوچک به تفاوت‌های آشکار میان افراد را تشریح کردند.پیشتر و در معرفی ضریب اثر شخصیت گفته شد که اگر یک صفت شخصیتی با رفتاری در یک موقعیت، به مقدار ۰/۳ همبستگی داشته باشد، ترجمان آن این است که تنها ۹ درصد تفاوت‌های رفتاری به خاطر تفاوت‌های آن صفت شخصیتی بوده است. از عبارت پیشین نتیجه‌گیری شد که حتما ۹۱ درصد تفاوت‌های رفتاری به خاطر صفات موقعیت است. لیکن گزاره‌ی مذکور به چند دلیل اشتباه است. هر یک رفتار لزوما پیامد یک صفت شخصیتی نیست. مثالی را تصور کنید که حضور یا غیبت شما در مهمانی آخر هفته محل سوال است. آیا تنها اتکای به سطح برونگرایی برای پیش‌بینی شرکت شما در مهمانی درست است؟ حال تصور کنید که شما پروژه‌ بزرگی را می بایست برای ۲ روز بعد آماده‌ی تحویل کنید و نگران آن هستید. آیا حضور در مهمانی یا ماندن در خانه و کار روی پروژه از سطح وظیفه‌شناسی و شاید اضطراب شما نیز متاثر نخواهد شد؟ اثرگذاری همزمان چند صفت شخصیتی بر شکل‌گیری هر رفتاری که محققان یا عوام برای بررسی برگزینند، موجه مینماید. با اثرگذاری چند صفت بر شکل‌گیری یک رفتار، اندازه‌ی همبستگی تک تک صفت‌ها با آن رفتار، اغلب به طور چشمگیری، کاهش می یابد (احدی و داینر ۱۹۸۹).بنابراین همبستگی کوچک میان ویژگی‌های منفرد شخصیتی و رفتار را میتوان نشانه‌ی آن دانست که رفتارها محصول تاثیرگذاری همزمان چندین ویژگی شخصیتی مختلف بوده و این تاثیر خود در کنار اثر موقعیت معنا می یابد. همچنین ممکن است موقعیت تاثیر برخی از ویژگی‌های رفتاری را برجسته‌تر نموده و از قدرت برخی دیگر بکاهد.علاوه بر هشدار فوق، شواهد تجربی موید آن است که باقی ۹۱ درصد تغییرات رفتار نیز چندان ارتباط شفافی با عوامل موقعیتی ندارد. در صورت تکرار روش تحقیق مروری میشل بر روی تاثیرات روانشناسی اجتماعی (حوزه‌ای که به طور سنتی بر تاثیرات عوامل محیطی و موقعیت تمرکز دارد) مقدار اثر اندازه‌گیری شده از مقدار اثر روانشناسی شخصیت بزرگتر نیست.مدلهای شخصیتی.جذابترین بخش روانشناسی شخصیت، در نگاه عموم مردم، مدل‌های شخصیتی است. روزانه افراد بسیاری در تست‌های مختلف شخصیتی آنلاین همچون مایرز بریگز یا بیگ فایو مشارکت میکنند تا سرگرم شده یا به خودشناسی دست یابند. مدل شخصیتی مایرز بریگز ریشه در آموزه‌های یونگ، روانشناس شناخته شده‌ی قرن گذشته، دارد. مدل بیگ فایو در دیگر سو مسیر آکادمیک و علمی قدرتمندتری را طی کرده و بدنه‌ی تحقیقات و مقالات روانشناسی آکادمیک، پشتیبان آن است.