(1861) Voor iemand , die dezelfde reis geheel of gedeeltelijk onderneemt , kan het met nut gebezigd worden , want niet zonder zorg is al wat de toerist wetenswaardigs heeft opgedaan , behandeld , en heeft hij ook vele plaatsen bezocht , die reeds dikwerf beschreven zijn , dat is niet van alle streken , die in zijn werkje voor - komen , te zeggen .Zoo is het hoofdstuk : Herrnhut zelfs zeer belangrijk te noemen en zoo is het bezoek eener ijzersmelterij in den Hartz met levendigheid geschetst ; daarin hinderde ons slechts de opmerking , dat de kolenbranders ‘ zoo zwart zien als schoorsteenvegers , ’ welke weder zoo naar de kinderkamer riekt .Genoeg .