(1854) Het zijn dergelijke geesten alleen , door wie letteren en wetenschappen niet maar den stand blijven bewaren , dien zij bereikten , maar met en door wie zij voorwaarts gaan , en hare grenzen wijder uitzetten .En waarlijk het baat ons niet veel , of men , uit een ' schat van belezenheid , niets meer aan het licht weet te brengen , dan in de gelezen boeken te vinden is ; zou zelfs het edel vocht niet noodwendig aan geur en kracht verliezen , wanneer het slechts uit het eene vat in het andere , al is het van verschillenden vorm , wordt overgegoten ? Het is de genie , die hetgeen uit boeken wordt opgezameld , in zich , als lichtstralen in een brandpunt vergadert ; of in zich opneemt als beken , die in een ' rivierboezem zamenvloeijen : die nog meer doet dan dit ; die al het aldus bijeengebragte zich eigen maakt , eerst zamenvoegt , of kleinst als het ware , en versmelt , gelijk het gezonde voedsel in het dierlijk ligchaam ; en dan het edel vocht door buizen en kanalen verspreidt , om overal leven en wasdom voort te brengen .Zoo eerst verkrijgen wij , niet het gelezene en opgezamelde , onbekookt , en onbearbeid , en onverteerd , slechts in een afzigtiger gedaante , terug ; maar , gelijk in borgers geschriften , den fijnsten en keurigsten geest van hetzelve , bezwangerd , als het ware , en vruchtbaar gemaakt , door hetgeen de eigen geest des onderzoekers daaraan toevoegde , en van het zijne daaronder mengde ; om nieuwe gevolgen daaruit af te leiden , om vroegere of hedendaagsche dwalingen te bestrijden , en het gebied der eenwige waarheid uit te breiden of te bevestigen .