(1832) ’ Stil , Bilderdijk ! stil die vervoerende klagte , Gij kent bij het regt ook den pligt der genie , Die vaak in den duister naar ' t uchtendrood smachte , Maar vaak in den weêrschijn ook morgenglans zie ! Ge voelt hoe zijne armen uw knieën omklemmen , Of meer dan een vriend , of ge vader hem waart , Wie hooger dan gij onze harpe zal stemmen , Hem blijv ' - ' t zij uw roem ! - uwe ellende gespaard : Die bittere beker ten bodem geledigd , Die strijd met eene eeuw u den reus zelfs te sterk , Die twijfel door kunst noch door kennis bevredigd , Die ruste gezocht in de kilte der kerk ! Weêr ze af , eer die stormen elkander verdringen , En blinkende bloesems doen stuiven in ' t slijk ! ‘ De beek laat zich leiden , de stroom doet zich dwingen , De zee , ’ zegt ge grootsch , ‘ schept zich zelve haar rijk ! ’ Of ziener ge waart , gaat dat woord in vervulling ; ' t Wordt duister in ' s jonglings verbijsterd gemoed En schrik grijpt ons aan bij een oogwenks onthulling , Wat vreeze van doodskoû hem huiveren doet .Of trillen van ' t kloppen der koorts niet zijn slapen , Bij ' t zoeken der ziel naar den levenden God , In stelsels , door ' t brein van vernuften geschapen Die ' t gister bewonderde en ' t heden bespot ? In walging van ' t West wendt hij weêr zich naar ' t Oosten , Waar Mozes uit steenrotsen laafnis mogt slaan , Waar Silo de treurende weduw zal troosten , En , andere Saulus , blikt Christus hem aan ! Hij knielt , hij aanbidt ! - houdt eerbiedig u verre , Zijn tweede geboort ' staat door de eerste hem duur , Hem boeit voor der Bergrede lieflijke sterre Der Apocalypsis verterende vuur ! Harmonisch ontwikkelt de schepping haar gaven , De knop windt zich los en de bloesem wordt vrucht ; Hoe lang ook de rups in de pop schijn ' begraven , Van windsels bevrijd neemt de vlinder zijn vlugt ; Bezielde ! wiens morgen een middag beloofde Van luister , als schaars langs ons luchtgewelf schiet , Wat zucht ge dat ijvren uw zangdrift verdoofde ? ' t Geloof tot dien prijs is het hemelsche niet ! Schoon ' t hart van de dwaasheid des hoogmoeds u gruwe , Al de ijdelheid moê der verganklijke faam , Geen gave of ze is Godes en eenig blijkt de uwe , Hoe smelt de poëtische trits in u zaam ! Gevoel ? in geen vrouwlijke borst schuilt er teêrder ! Verbeelding ? gij vliegt met des dageraads vlugt ! En heldenmoed ? toon bij de koensten uw meerder ! Geef , Oosterling , Hollander , Christen , u lucht ! Helaas ! uit de sfeer van de schoonheid aan ' t dolen Wordt elke dier gaven balddadig verkwist , Heur wieken verlamd door het stof van de scholen , Heur trekken ontluisterd door toornigen twist ; Doch waar bij beklag u de blaam er voor treffe , Zij ook tot de schare de bede gerigt , Dat ze eindelijk de almagt der liefde beseffe , Die , weldoend wie wee doet , beschamende sticht ! Het Teisterbantsch vaandel beurt hooger zijn banen , De strijdkreet des veldheers doordavert het heer ; Ach ! ziet hij dan niet hoe ' s Lands Muze haar tranen Met moeite weêrhoudt , hij , haar lievling weleer ! Weleer ! of zij nog om zijn tente niet zweefde ; - Weleer ! of haar ademloos nog ieder nacht De borst bij het trillen der snaren niet beefde ; - Of liefde verflaauwde hoe lang zij verwacht ' ! O morgen waarop ons de wellust gebeurde , Getuige te zijn van ' t herrijzen dier zon , Die langzaam den sluijer der neevlen niet scheurde , Wat wist zij van worstling ? die rees en verwon ! O morgen , de roemrijkste stonde zijns levens ! De lof is te laauw voor zoo godlijk een gloed ; De roemrijkste zege onzer zanggodin tevens , Wees , heerlijke erinnering ! wees driewerf gegroet ! Hij zingt , en niet enkel de bloem van die dagen , De kunst en de kennis vergaderd in ' t koor , Voelt naauwlijks zich weêr op die golven gedragen , Of ze is bij ' t melodische voorspel reeds oor ; Hij zingt in de heilige hal der historie , Omringd van de helden der zeventiende eeuw , En schittrender gloort dier onsterflijken glorie : Te land en te water verrijst weêr de leeuw ! ‘ Het Lied van ' t Jaar Veertig ! ’ - mogt over ' t gebeente Een adem de dooden bezielende ooit gaan , Dan luistert die goede , die groote gemeente , Dan hoort hem de Vader des Vaderlands aan ! Of dunkt het u droom dat die toonen hen treffen ? Dat schimmen den lofzang waarderen der lier , En Willem de handen ten zegen zou heffen Nu ' t lauwerloof ruischt om zijns naneefs banier ? Verklaar bij deez ' menigt ' ' t verbazender wonder , Hoe schoonheid het stugste gemoed overheert ; Haar schepping , die ' t ongeloof dreigt als de donder , Dat ongeloof echter tot eerbied bekeert ; Zij ' t hart van den bittersten vijand verovert , ' t Verrukkend beschaamt , ' t overtreffend verzoent , En ' t westlijk Europe zou hebben betooverd , Had slechts buiten Holland zijn taaltak gegroend .Onloochenbare eenheid van kunst en karakter ! Wat spits van ' t gebergte is uw wieken te steil ? De vleugel van ' t kleiner gevogelte knakt er , Den adelaar geeft gij heel ' t landschap er veil ; En geest en gemoed , door ' t geloove geprikkeld Voor wie zich de dampkring van ' t aardsche verdunt , Hoe straalt u ' t verschiet dat der ziel zich ontwikkelt , Hoe blaakt haar de blik in de heemlen gegund ! Da Costa ! zoo vaak gij den stralenden bondel Van flitsen versmaadt en uw haatren vergeet , Niet maar onze tweede , onze grootere Vondel Die waardig den regtstoel der tijden bekleedt , - Da Costa ! die , zoo gij nws meesters ellende Den landgenoot kwijtscheldt , in ' t grootscher gemoed Van teederder liefde dan Bilderdijk kende Vervuld blijkt voor ' t volk eens uw ' vaadren zoo goed , - O Zoon van het Oost ! die de zengende stralen Gebiedt en wij zien en ons schroeit de woestijn , - Wat weelde met Ismaëls moeder te dwalen , Die moeder van tallooze volken zal zijn ! ' t Penseel wijkt beschaamd voor uw schildring van smarte , Geen beitel die treffender boetlinge geeft , En tusschen die beide voor hoofd en voor harte Wat hymme , die de eeuwen verklarend doorzweeft ! o Trots van het West , die bij Nieuwpoortsche duinen Nog eens der hervorming de zege behaalt , En ' t schimmenheir groept op de zilveren kruinen , Gestarnte dat lieflijk door schaduwen straalt ; Maar menschlijker voelt dan onz ' voorzaten voelden , Maar hooger dan louter tot dulding u heft , Als daar , waar de blakendste togten krioelden , Flips - Willems gemoedsstrijd u ' t innigste treft ; - Tuig , dichter ! dien , zoo aan het hof van Oranje De kunsten den luister verhoogden der kroon , Een lot als Carl August [ herdenk hem , Germanje ! ] Aan Göthe bereidde , ten dank waar geboôn ! Tuig , dichter ! die , hadde u het zonlicht beschenen , Waar ' t dubbele Huis van de wereld beschikt , Een streelender hulde dan ' t goud van Mecenen , De schatting eens edelen volks had verkwikt , - Wat glans was uw sier in deez ' gastvrije wallen ? Waar lag wel uw lusthof , aan Aemstel of IJ ? Ach ! ' t ridderlint moge u ten deel zijn gevallen , Alle ov ' rige hulde , zij ging u voorbij ! Een leerstoel voor u ? U , den leidsman der dwaling ! Onz ' jeugd , met vernuften tot meesters , uw buit ! Het hof om te rusten , benoemd bij herhaling , Voor wien niet al plaatse ? slechts u sloot het uit ! Zwijg , bitterheid ! zwijg , die tot waardiger wraking Mogt stijgen uit drieërlei dichterennaam , Wanneer niet da Costa een grootscher vermaking Dan Vondel of Bilderdijk liet aan de faam ; Wanneer ons de hemelsche glimlach niet heugde Waarmeê hij , op ' t leger der smarte gestrekt , Slechts woorden verkondde van vrede en van vreugde , Zijn leed met den mantel der liefde bedekt ! Waarop , ja , zijn vurige geest zich vermeidde In ' t gaan door den tijd der verkorenen Gods , ‘ De beide Veroovraars , de Jood onder beide ! ’ Maar vrij van een zweem van den vroegeren trots ! Waarop van geen menschen miskenning hij klaagde , Waarop hij een stervende martelaar scheen , Die blij van zijn Heer en zijn Heiland gewaagde , Maar zegende wie hij het felst had bestreên ! o Volk ! met zoo goed , met zoo grootsch een verleden ! o Volk ! met zoo donker , zoo droef een verschiet , Zoo lang gij den sluimrenden krachten van ' t heden Ontwaken vergunt , noch ontwikklen gebiedt ! o Neêrland ! wat zoudt gij eene eerzuil doen rijzen Waarbij , schoon de bleekheid des marmers niet bloost De vraag van den vreemdling uw vonnis zou wijzen , Wat hulde gij bragt in zijn gade en zijn kroost ? Verrukte zijn harpe u , zijn doel deed u blaken , De liefde voor ' t eeuwge , die ' t aardsche doorzocht Om stout in den tijd zijn vergoding te wraken , Om hoog te waarderen wat heerlijks die wrocht ! Vernieuwing , herschepping bad hij uit den hoogen Op stoflijk , op zeedlijk , op geestlijk gebied : Hoe ' t stralen der waarheid zich kleure in onze oogen , Elk onzer beleve in geweten zijn lied ! Eerst dan , als die luister weêrschijnt in den lande , Eerst dan bij dat koor hem een tombe gesticht , Waar Vondel vereerd heet , drie eeuwen ten schande , Waar pralend , niet prikklend , de Ruyter nu ligt , - Om , beurtlings op de asch dier geniën van ' t Westen , Of de asch dier genie uit het Oosten geknield , Den dankbaren blik er ten hemel te vesten , Waaruit zoo verscheiden verwachting bezielt ! 1860 .