(1853) ) teekende , en zelfs ' s namiddags gewoonlijk tot 92o klom .Wil men zich de uitwerking van zulk eene hitte op de gezondheid eens Europeschen krijgsmans voorstellen , dan moet men hier niet denken aan een rijk landbezitter of aan een burgerlijk beambte , die rustig en bedaard in zijne woning blijft , en zich niet meer aan de zonnestralen blootstelt en niet meer ligchaamsvermoeijenis verduurt , dan hij verkiest ; evenmin moet men denken aan die reizigers in de woestijnen van het Oosten , die - zoo als Lamartine , zoo als Warburton - zelfs in het barre Palestina of aan de oevers van den Nijl , door alle gemakken van weelde en rijkdom zijn omgeven , en telkens na geëindigde dagreize alles vinden wat tot rust en verkwikking des ligchaams kan dienen : de tent met het koele nachtleger , den voedzamen maaltijd , de geurige koffij , de welriekende pijp ; - zóó valt het gemakkelijk den gloed der zon te trotseren ; maar zóó was niet de toestand , waarin het Nederlandsche leger zich bevond , dat op Java oorloogde .Na een moeijelijken dagmarsch volbragt te hebben , moest de soldaat meestal in de open lucht den nacht doorbrengen ; soms , om minder van de vermoeijenis te lijden , zonder randsel marcherende , was hij daardoor ook buiten staat om zijne kleederen , nat door het doortrekken van beeken of rivieren , voor anderen te verwisselen ; soms ook was men niet , of slechts schaars , van leeftogt voorzien ; en de gezondheid des krijgsmans , door al die oorzaken aangetast , vond geen middel ter herstelling in geneeskundige hulp , die dikwijls geheel ontbrak , of eerst na verloop van dagen en weken tijds verleend kon worden .