(1791) Poog medetedeelen , zeg ik ; meer zal ik wel niet kunnen dan poogen , want mijne gewaarwordingen zijn schielijk , treffend , aangenaam , en grootsch ; wanneer ik die onder woorden brengen wil , is alles niet dan fragment ; de majesteit der eeuwen rust op dit bosch , en de wijduitgebreide stammen , de ten hemel rijzende toppen van deszelfs boomen , schijnen met den ouderdom der wereld belaaden ; Natuur heeft hier gebaard , en de tijd vernietigd , doch geen vrolijk menschen - oog lachte hier het wordende aan ; en het wegzinkende werd door geen helpende hand ondersteund : eenzaamheid en woestheid hebben haare voetstappen hier alöm zoo diep ingedrukt , dat ik dezelven , onder struiken en distels , niet dan met eene beklemmende nieuwsgierigheid naaspoor ; een nachtlijke schaduw zweeft hier onder den digten lommer ; naauwlijks kan ' er hier en gints eene weldaadige zonnestraal door het groen verwulfsel doorbooren , en het insect verkwikken , dat hier op den begroeiden grond wemelt ; de boomtakken zijn als in elkander geweeven ; zelfs daar , waar de verrotting , daar , waar de bijl des Indiaans den stam wegnam , bleeven zijne verwarde takken in de nabuurige takken geweeven , en de toegang van het licht bleef verzegeld ; hoog opgeschooten onkruid bedekt hier den vochtigen grond ; steekende distels , warrende liana ' s , of boschtouwen , slingeren zig om de takken der boomen , daalen weêr op den grond neder , wortelen op nieuw , doen dezelfde werking andermaal , en leveren een echt beeld der verwarring - maar ook der schoonheid op ; sommige derzelven zijn met bevallige bloemen , of vruchten belaaden , en draagen het merkteken dat zij niet als nutlooze schepsels in dit woud opgroejen , maar welligt het leven onderhouden van eene menigte dieren , die in deszelfs schaduw zig verschuilen .Boomen , geheel verschillende in gedaante , grootte , uitgebreidheid , en bladeren , staan hier door elkander ; de dikstammige Ouaille , uit welken de Indiaan dikwijls de cano uitholt , waarmede hij rivieren overzweeft , en op de golven der zee danst , groeide hier uit een teder zaadjen op , en staat nevens den prachtigen Tulpboom , wiens schoon uitgeschulpt blad , wiens trotsche bloemen mij bekooren , en mijne oogen op hem doen rusten : de bochtige en holle Ouapa , wiens duurzaam hout de gebouwen ondersteunt , en de Gomboom , wiens top de wolken klieft , uit wiens grijzen bast een geneezende balsem vloeit , rijzen nevens elkander op ; de zwaare Yzerboom , wiens zacht rood , en sierlijk gemarmeld hout de eeuwen kan verduuren ; en de verganglijke wilde Papaija , die in weinige jaaren verrot ; de rijzende Gouava , wiens vrucht den boschvogel vergast , en de geurige Ceder , wiens schoonkleurig hout zoo veele fijne kunstwerken levert , worden hier allen door denzelfden grond gevoed ; deeze , en eene menigte andere boomen , wier naamen en hoedanigheden mij onbekend zijn , versieren dit woud , even als verschillend geaarte kinderen het huisgezin van hunne moeder - welke eene vruchtbaare moeder is de Aarde ! hoe trotsch rijzen deeze boomen uit haaren schoot , elk in zijne eigene majesteit , op ! deeze spreidt zijne wijde takken horisontaal uit ; een ander steekt dezelven meer lijnrecht naar boven ; het groen van deezen is droevig en dof , dat van gintschen blij en glanzig ; een roskleurig , een vaal , of bruinachtig rood , wisselt hier het effen groene loof af , en vermenigvuldigt de verscheidenheid ; een klein net blaadjen is het sieraad van déézen boom ; het blad dat aan gintsche takken zig zoo trotsch uitspreidt , is daarbij een geheel veld ; een veld , op ' t welk misschien duizenden van insecten weiden : hier staat een stam , wiens schors met diepe klooven gespleeten , en ruw is , en die naast hem oprijst , schijnt met een bruin fluweel overdekt ; een dik mos bekleedt sommige boomen , Amerikaansche klimop slingert zig om anderen , en ieder is schoon op zijne wijs .En denk ik op de menigte van onderscheidene bewooners , die elken boom op zijne ver - schillende deelen , op zijne bladen , takken , stam , wortelen , zelfs op het mos dat op hem groeit , als zoo veele burgers , voedt ; hoe vol aanzijn en leven , hoe vol genot en vreugde , hoe oneindig wordt dan de schepping voor mij ! en hoe veel almagt vinde ik in dit bosch ! Gints staat een half verteerde boomstam ; onder het onkruid , dat zijne holen bedekt , is een geheele stad verborgen ; een geheel heir , van mieren woont in denzelven , en wandelt hier onder gewelven en galereiën , die zij zelven zoo kunstloos bouwden , ongestoord heen en weder , en vinden hun voedzel rondom zig ; in een anderen rottenden stam , nestelt de hoornvlieg , en het schildvarken groef zig een hol in den vermolsemden boom naast dien ; het Amerikaansch konijn , de kleine acouti volgt hem na , en zelfs de groote hagedis , vermoeid van ' t schuiffelen door de groene woestijn , zoekt rust in deeze ruïnes van het woud , en verbergt zig in dezelven voor de naspooring des jagers ; zoo weldaadig is de boom nog bij zijne verdwijning , die hij zijn lang leven reeds zoo veele schepselen goed deed ! elke boom , elke plant , en elk dier , dat mij omringt , voor zoo ver ik iet van deszelfs aart en levenswijs kenne , spreekt mij van de zorg eener liefderijke Almagt ; mijn hart gevoelt die , en - aanbidt : zij heeft dit bosch geplant , en alle de schep - selen , die het bewoonen , doen worden ; alle de eeuwen van deszelfs aanzijn , werd het , met alle de dieren - geslachten , die zig hierin afwisselden en uitbreidden , beveiligd en gevoed : voor den boom die wegsterft spruit een nieuwe uit ; en voor het dier dat vergaat , blijft het nageslacht ; zoo houdt zig alles in stand , dat , zonder die eeuwigschraagende kracht , daarheen zinken , en een stofhoop worden zou ! van den bruinen arend , die boven deeze boomtoppen zweeft , tot het insectjen dat aan derzelver wortel knaagt , van het zwijn dat in de holen des wouds schuilt tot het aapjen dat op de takken der boomen klautert , wordt alles , alles hier door God gevoed , en het bestaat nog zoo als het deed bij deszelfs eerste wording ; welk een ontzachlijk , eerbied en liefde inboezemend Wezen is die kracht die alles draagt ! en dat Wezen is de God dien ik dien ! - O Karel ! die gedachte bedwelmt mij - zij doet de vonk van liefde en eerbied in mijn ' boezem helder opgloejen ; ik gevoel dat dit bosch Zijn tempel is ; en hier , waar niemand Hem aanbidt , kniel ik voor hem neder , en ben een gelukkig wezen ! Derde cocos - schors .