(1863) o Nacht van Holland ! waar de schare Slechts sombre duisternisse in ziet , Waar toeft zij , die u haar verklare : Ons was geregtigheid geschied ! Waar schuilt zij , die onwraakbre penne , Die niemands nagedachtnis schenne , Die niemands nagedachtnis vlei , Die zonder haat of hartstogt boeke , En wat vermaking ze onderzoeke , Van ' t kaf het schaarsche koren schei ? Die schetse hoe hier rijkdom weelde En deez ' karakterloosheid teelde , De wisse voorboô van verval ; Die ' t stave dat we ons zelv ' ontzonken Eer onze keten werd geklonken , Voor iedren stoot gewiekte bal ! Helaas ! al was die veder vaardig , Wie achtte er , bij ' t vergrijsd geslacht , Het vaderland een offer waardig Als elders de eigenliefde bragt ? Wie dorst zijn leven ons beschrijven Als had hij niet vergeefs geleefd ? Den moed zijn meening trouw te blijven , Wie die hem had ? wie die hem heeft ? - Gij , die bij menigte van dagen Der heugenissen rijkdom voegt , Verzwijg niet wat uwe oogen zagen Toen gij uw tijd uw plaatse vroegt ! Geef wat u uit de worstling restte , Wat faam dan daal , wat faam dan rijz ' , Geef , mooglijk zijt ge d ' allerleste Die geven kan , uw volk het prijs ! Beklaagbre vrees voor openbaarheid ! De laster leeft in schemerschijn , Terwijl wij , als in volle klaarheid Het godlijke ons begroet der waarheid , Tot voor ' t vergrijp grootmoedig zijn ! Getuig het , lievling van de glorie ! Die eens ‘ de veder der historie Deedt vallen in der fabel schoot , ’ Om later zelfs de zwakste vingren Wat weegschaal zijn moest te zien slingren , Verguisd gelijk ge werdt vergood ! Ons bleeft ge , schoon gij alle weeën Ook uitgoot op de bruid der zeeën , Niet langer louter geesel Gods ! En moge er in uw graffestoenen Nooit twijge uit onze gaarde groenen , U kennen eindigde in verzoenen Op Sint Helena ' s barre rots ! 3 .Wat ducht ge , dat zoo straffe snaren Niet voegen op zoo blijden dag , Nu Neêrland half eene eeuw ' t verjaren Van zijn verlossing vieren mag ? Wat wenscht ge dat , voor sombre beelden Te diep ons grijpende in ' t gemoed , Slechts blinkende deez ' zang doorspeelden Der vreugde rei , der lachjens stoet ? Als ' t voorgeslacht mogt hoogtijd houën En breeden disch en breeder schouwen Herschiep in hof die geurt en gloort , Eer dan de beker ging in ' t ronde , Eer jok en boert hun vaart men gonde , Eer ' t mopsjen minnes komst verkondde , Had hartlijke ernst een wijle ' t woord ! Laat volken , die hun wieg reeds wijzen Toen ' t Europeesche morgenrood Nog maagdelijke stralen schoot , Den galm tot daavrens toe doen rijzen Als zich hun duizendst jaar besloot ! Laat andren , die voor krijgsroem leven , Door schel klaroen en schor kanon , Ik kwam , ik zag , ik overwon , Het feestsein dondrend hooren geven ! Ga zij , die uit haar eilandgaard De blikken slaand ' naar alle zijden , Zoo in de ruimte van de tijden Als op der zeeën ruimte staart , Ga zij , die warm voor ' t nieuwe en ' t oude 0ns leert : ‘ verbetering behoude ! ’ Ten rei in middeleeuwschen tooi ; Aan elk zijne eigenaardigheden , Aan ons , bij d ' eenvoud onzer zeden , Aan ons eene ure voor gebeden Eer blijdschap ' t laatste loover strooi ! - Als straks de knie zich heeft gebogen , Als straks het hoofd zich weêr verhief En wat er schemerde in onze oogen , Daar boven sprak van leed en lief ; Als dan , de rustige landsdouwen Of ' t stadsgewoel weêr ingegaan , Hier vrede en voorspoed wij aanschouwen , Als lachtten die voor ' t eerst ons aan ; Als vrijheids - en vooruitgangsprikkling In orde , welvaart , bloei , ontwikkling Hier duizend tongen vindt tot tolk , Werpt ligt de zweem van huislijk leven , Ons openbare bijgebleven , Een tint aandoenlijk en verheven Op ons verbond van vorst en volk ! 4 .Oranje en Neêrland ! toen ge uw handen Voor ' t eerst zoo innig zamensloegt , Gij , Zwijger ! en gij , Zeven Landen ! Wie waart ge , dat gij vrijheid vroegt ? Gij , slechts de eerzuchtigste onzer grooten , Die ' s vaders weldaên had genoten , Die deez ' den zoon in roof vergold ; - Gij , teelt van visscherij en nering , Vervoerd door dwarrelwind van leering , Tot schennis waar het bloed bij stolt ? - Of , geest dien ' t grootsch beginsel blaakte , Waartoe de nieuwre tijd ontwaakte , Genie hem stout te moet gesneld , - Of , waarheid zoekende gemoedren , Wie boven ' t heil van aardsche goedren De hemel des gewetens geldt ? - Geeft antwoord : trouw ! gestaafd in lijden , Tot hem het lood des sluipmoords trof ; En zege ! die zijn graf mogt wijden ; En , wereld ! vol nog van zijn lof ! - Geeft antwoord : luchtgewelf ! dat gruwde Zoo vaak de martelvlamme blonk ; En vroedheid ! die met vroomheid huwde ; En , zegen ! dien hervorming schonk ! - Oranje en Neêrland ! tweelingsterre , Moogt gij herschittren aan den trans , Dan is der vrijheids zon niet verre , Slechts uit haar luister schept ge uw glans ! Ook blijkt ge naauwlijks weêrgeboren In ' t worstelperk van magt en regt , Of tot haar dienst wordt gij herkoren , Maar zoeter last u opgelegd ! Der volken zegezangen schallen Op ' t rookend puin der dwinglandij ; Wie jammre dat er duizendtallen In ' s levens bloei voor zijn gevallen , Hun veege lippen juichten : vrij ! Vrij , zong de dichter , die zoo blijde Zich ' t zwaard liet gespen aan de zijde Door de eenge , die zijn harte aanbad ; Vrij , kreet de moeder , die haar oogen Geloovig wendde naar den hoogen Als ' t ledig bleef op ' t zonnig pad .