(1777) Anders Kieze hy de Patigh , ( Lapathum acutum ) de Paardebloemen ( Leontodon Taraxacum ) of de Aardrook , ( Fumaria officinalis ) en vooral het Lepelblad , ( Cochlearia officinalis ) - Sukkelt een ander met eene Water - of Geelzugt , dan wel met andere verstoppingen in de Lever ; ik wil hem aanraaden het gebruik van het Edelleverkruid , ( Agrimonia Eupatoria ) van Klissen , ( Arctium Lappa ) van het Boelkenskruid , ( Eupatorium cannabinum ) van het Bitterzoet , ( Solanum Dulcamara ) van de Brem , ( Spartium scoparium ) en van de Hepatica , ( Anemone Hepatica ) .Of wil hy liever , hy gebruike het Duizend guldens kruid , ( Gentiana Centaurium ) de wilde Vlier , ( Sambucus Ebulus ) de Zeewinde , ( Convolvulus Soldanella ) de Weegdoorn , ( Rhamnus catharticus ) of anders den Vlierboom , ( Sambucus nigra ) - Klaagt men my over Ziekten in het Hoofd ; ik zal het Yzerkruid , ( Verbena officinalis ) den Bloesem der Lindeboomen , ( Flores Tiliae ) en die van de Lelien der Dalen , ( Lilia convallium ) aanpryzen - In Hoofd - pynen zal ik hem de Bloemen van Klaproozen , ( Flores Rhaeados ) aan de hand geeven - Voor de Oogen zal ik hem noemen de Muurbloemen , ( Cheiranthus Cheiri ) den Oogentroost , ( Euphrasia officinalis ) of de Bloemen van welriekende Klaveren , ( Meliloti Flores ) - Tref ik eenen anderen in eene Borstziekte aan , het Drieblad van beide soorten , of de voorige eerst genoemde Kruiden zullen hem ook te baate komen - Hoore ik iemant door geweldig hoesten afgemat worden ; niets zal hem meer helpen dan de Hondstonge , ( Cynoglossum officinale ) - Of is hy met zo genoemde koude Klieren bezogt , ik zal hem aanpryzen de stinkende Gouw , ( Chelidonium majus ) - Zoekt een ander een Maagmiddel ; hy zal wél doen de toevlugt te neemen tot den Engelwortel , ( Angelica Archangelica ) tot den Alsem , ( Artemisia Absinthium ) tot de Watermunt , ( Mentha aquatica ) anders tot de voordeelige Gentiaanwortel ( Gentiana ) of alleen tot den welbeproefden Calmus , ( Acorus Calamus ) mogelyk de beste van allen - Verneem ik de klagten der barmhartige Moeder , dat haare Kinderen met Wormen sukkelen ; dan wil ik haar wyzen tot de Rynvaar , ( Tanacetum vulgare ) - Vordert immer een zwakke van my een ver - sterkend middel , dan wil ik hem toedienen den Byvoet , ( Artemisia vulgartis ) het Moederkruid , ( Matricaria Parthenium ) den Slangenwortel , ( Polygonum Bistorta ) of het Zevenblad , ( Tormentilla erecta ) of , zo hy wil , den Nagelwortel , ( Geum urbanum ) : anders kan hy een aftreksel van Oehr , ( Ferrum ) neemen , indien hy geen water wil drinken , waarin twee handvollen oude verroeste spykers eenige dagen afgetrokken zyn - Verlangt een ander eenige middelen , die de Nieren en de Blaas zuiveren ; dan moet hy de Zouten , de Asche van groote Tuinboonen , of van de Brem , ( Spartium scoparium ) en dergelyken kiezen , ten zy hy aan de Waterpunge , ( Veronica Becabunga ) aan het Bingelkruid ( Mercurialis annua ) of aan de Zeekruisdistel , ( Eryngium maritimum ) den voorrang gunne - Zie ik iemant door eene kwaade gesteldheid of kwaadsappigheid kwynen ; dan zal ik niet verzwygen , dat de goede Schepper daartoe verordend heeft de wilde Vlier , ( Sambucus Ebulus ) het Stalkruid , ( Ononis arvensis ) anders het Glaskruid , ( Parietaria officinalis ) het Kaasjeskruid , ( Malva sylvestris ) den Heemswortel , ( Althaea officinalis ) den Hondsdraf , ( Glecoma hederacea ) de Waterkers ( Sisymbrium Nasturtium ) het Steenruit , ( Ruta mu - raria ) en meer anderen - Klaagt iemant , dat hy geene uitlandsche Rhabarber ter Lichaams zuiveringe bezit ; ik zal hem wyzen naar het Salomonszegel , ( Convallaria Polygonatum ) naar den wilden Wyngaard , ( Bryonia alba ) naar den Kalfsvoet , ( Arum maculatum ) anders naar de gemeene Vlier , ( Sambucus Ebulus & nigra ) naar den Sleedoorn , ( Prunus sylvestris ) naar den bast van Berberisse , ( Berberis vulgaris ) of naar den Vuilboom , ( Rhamnus Frangula ) anders naar het Boelkenskruid , ( Eupatorium cannabinum ) of de Waterpatig , ( Rumex aquaticus ) het geen horatius reeds aanprees in zynen tyd - Klaagt iemant over eene bedorven Maag ; dan zal ik hem , in stede van den Amerikaanschen Braakwortel , ( Ipecacuanha ) den Peperwortel , ( Cochlearia Armoracia ) de Klimop , ( Hedera Helix ) of de Vlier , ( Sambucus nigra ) geeven ter spoedige braakinge - en overvalt hem eene Galkoorts ; dan zal ik hem voorschryven hel zelfde Braakmiddel , daarna de gemelde Kruiden , ter zuiveringe der Ingewanden , vervolgens de bekende Zouten : en blyft de Koorts na zeven aanvallen niet agter ; dan zal ik hem raaden , zo de kragten te veel wyken , den Bast der Wilgen ( Salix alba & fragilis ) in stede der Kina te neemen - Lydt een ander eenen doorloop of pynen in de Ingewanden ; dan wil ik hem toereiken het Duizendblad , ( Millefolium Achillea ) het Penningkruid , ( Lyfimachia Nummularia ) de Paardestaart , Equisetum fluviatile ) of het Vyfvingerkruid , ( Potentilla reptans ) het Longekruid , ( Pulmonaria officinalis ) het Herderstasjeskruid , ( Thlaspi Bursa pastoris ) het Weegbree , ( Plantago major ) de Haazepootjes , ( Trifolium arvense ) de Boomvaaren , ( Polypodium vulgare ) of het Waterruit , ( Thalietrum flavum ) en anderen , waarvan onze Beemden vol zyn .’ V .