(1700) Evenwel moet men sig daar niet op verlaten ; want als men de schurft krygt , wanneer men met een schurfde omgaat , of zig aan de selfde doek droogt , zoo kan men de pokken krygen ; en is ’ t dat ’ er luiden zyn , die een lange tyd met de schurfde omgaan , sonder de schurft te krygen , zoo kan het mede soo zyn , wanneer men met de pokkige omgaat ; maar in tegendeel , zoo zyn daar luiden , die de schurft krygen , wanneer zy maar de hand van een schurfde vryven ; het welke koomt van de groote gesteltheid die sy hebben , om schurft te konnen werden , gelijk als wanneer sy een bedorven bloed hebben , of vol van ziltige en zuure vogten zyn : dat dit niet altyd overset blykt genoegzaam uit de Heel - meesters , die alle de pok - kige vryven , die haar de klap - ooren en andere sweeren verbinden , sonder daar van besmet te werden .Wat belangt d ’ uitwaseming , daar van moet men het selfde zeggen , wanneer het bloed , dat in de longen is , van het fenyn niet gegist werd , of dat het bloed zeer slymig is , zoo de mond of de plaatsen daar de logt door gaat , die een pokkige heeft geademt , niet bedorven is van quaad - aardige en stinkende Chankers , soo zal d ’ ingeademde logt , wederom uitgeademt werden , sonder eenige pokkige deelties weg te slepen : en wanneer dat ’ t gene wy seggen , koomt te gebeuren , soo moet men niet gelooven , dat dese pokkige deelties van niet seer verre syn gekomen , alsoo sy een groote kragt hebben om de pokken mede te deelen ; en soo sulx dan al waar was , moest de heele waereld de pokken hebben .Ymand die de pokken had komende in een kamer , of in een gemeen vertrek , soude aan alle die daar tegenwoordig waren , de pokken aansetten ; maar men siet genoeg , dagelijkse ervarentheid ons anders leert ; en ’ t is te begrypen , dat de pokkige gist van een anderen aart is , als dat van de pest , alzoo dit seer vlug is , seer beweeglyk , en van een vuurigen aart , en by gevolg ligt en eigen om door de logt vervoert te werden ; daar in tegen - deel de pokkige gist in een suur bestaat , alhoewel het seer vlug kan gemaakt werden door de vermenginge der geesten en der gal ; niet te min is het selvige altyd in een slym verwart , welke swaar is en taey , en die kan niet ligt gemaakt werden , sonder syn aart te veranderen , waar door die dan door een sekere afstandigheid kan vervoert werden , en zoo dat sulx is , sou die al syn kragt verliesen door de koude des logts , of door vermenginge van andere deelen , die deselvige uitmaken .