(1862) De toepassing , eenerzijds der romeinsch - imperialistische , anderzijds der oostersch - theokratische regtsbegrippen op den middeleeuwschen staat , had in de beoordeeling en waardering der toestanden van dien staat eene grenzenlooze verwarring te weeg gebragt ; en langzamerhand was de zeer plastische figuur van den op ' t schild geheven germaanschen heervoerder , het hoofd eener militaire aristokratie , den primus inter pares , veranderd in de mystieke gestalte van een hooger wezen , bekleed met absolute souvereiniteit en met een bijzonder goddelijk regt tevens , wiens wil de hoogste wet was .Een wijde weg , voorwaar ! was er afgelegd , sinds de frankische krijger met Chlodwig twistte om den buit , tot toen de hertog de la Feuillade een waskaars brandde voor het beeld van Lodewijk XIV , zoo als weleer de wierook geurde voor dat des imperators , en Bossuet de koningen de vertegenwoordigers Gods op aarde noemde , wier magt volstrekt onbeperkt is en alleen door hen zelven , naar goedvinden , beperkt worden kan .Toen was wel zeker de overwinning van het koningschap over al zijne mededingers volkomen ; maar tevens was de band en ordening der maatschappij verbroken , en had het koningschap , als elk beginsel dat zijn tegenwigt vernietigt , zich - zelven den ondergang bereid .