(1897) Wie , die het haar niet toewenscht ? wie , die er zich vast niet mede vleit , getuige der wonderen , door het water in onze dagen gewrocht : het water , waarvoor Holland voor vijf en twintig jaren vreesachtig weghuiverde , waardoor het thans eindelijk , eindelijk zijne gewenschte wedergeboorte misschien te gemoet gaat ! Of acht gij de hoop ijdel , dat een ander , een krachtiger , kerniger geslacht , dan dat waaronder wij opwiessen , ontluiken zal , nu de geneeskunst allengs grooter en genegener gehoor vindt , wanneer zij dat eindeloos slikken en slurpen van flaauwe koffij en flaauwe thee afkeurt en verbiedt , nu een koele teug niet langer de vrage aan welke krankte ge lijdt op de lippen roept ? Water , bier , wijn , kiest wat ge wilt van de drie , - laaf uwen dorst aan het eerste , zoek sterkte bij het tweede , beur den beker met het laatste vocht gevuld , als ge feest viert , wij zullen u gaarne bescheid doen , - maar laat staan dat spieren verslappend , dat zenuwen verzwakkend laauwe vocht , ' t geen Jan Salies gaf bij de vleet , tot een letterkunde van Jan Salie toe , verhandelingen en vertoogen zonder tal , en verzen wie men het aanhoort , dat zij uit geenerlei kracht zijn opgeweld .Water , verklaar het zoo ge kunt anders dan door ons velerlei verval , hoe het ons , Hollanders , die er alles aan hebben dank te weten , ooit vreemd heeft kunnen worden ? water , dat wij , in karakteristieke karikatuur , thans voor onze woningen dulden , stilstaande en stinkende , of geen stoomgemaal stroom scheppen kon ! Het is Chinesche traagheid die uit thee haren oorsprong neemt ; het is Turksche onverschilligheid , den ondergang gevoelloos te gemoet ziende onder het slurpen van een kop koffij ; en echter , zoo in eenig land ter wereld , in ons kleine wordt wijn gedronken ; waar het aan haperen mag , dat zijn invloed zich ten onzent nog maar ten halve gelden doet ? Wijn , in het Oosten als in het Westen , waar de wingert tiert , daar ruischen harp en lier het betooverendst , er schuilt iets bezielends in het vocht der druiven , verscheiden als hunne verwe naar lucht en naar land , maar alom en altijd stemmende tot mijmeren of tot minne ! ‘ En waar blijft het bier ? ’ hooren we roepen , ‘ ge zijt immers ook van duitschen bloede ! ’ Lieve lezer , van wien wij reeds zooveel vergden , vertrouwende dat gij de grillige vlugt onzer gedachten meê zoudt willen maken : duldt op de vraag , hoe onbescheiden het zij , eene wedervraag : lachte u ooit het Walhalla aan , waarin gij , uit den schedel des vijands dien ge versloegt , het bruischend gerstenvocht zult mogen zwelgen naar lust ? U die hemel , zoo gij wilt , maar ons noch ‘ brabandsch ’ , noch ‘ beijersch ’ ; wij waarderen de kracht , die het eene als het andere geeft , maar wilt gij ons gevoelen geheel kennen , de weelderige phantasie onzer oude kunst , zij welde in iedere harer uitingen noch uit hoppe , noch uit mout op , zij welde uit de Rhijnsche druif ; ‘ wijntje en trijntje ’ heet het , tot in de volkstaal toe ; van den dikbuik is geen sprake ! Statelijk geboomte , dat ons omringt , wraakt gij het welligt , dat , terwijl onze oogen zich in uwe schoonheid verlustigden , en dat spel van licht en schaâuw gasloegen , ' t geen door geen penseel te betrappen is , omdat het geen omzien van ruste weet , wraakt gij het , dat terwijl onze geest ons vaderland gedacht , ons gemoed zich niet geheel onder uwen indruk gevangen gaf ? Vorsten des wouds uit alle hemelstreken hier zaam gegroept , of het een wedstrijd gold , wie uwer het regt toekomt boven alle gebladerte de kroon te dragen , wat weten wij weinig van uw leven ! Wij staren u aan , u , die wij onze oude vrienden mogen heeten , daar het uws gelijken waren , die onze wieg omlommerden , die onze eerste schreden voor den zonnegloed beveiligden ; wij staren u aan , omgeven als ge zijt van den drom uwer trawanten , slanke beuken en breede esschen , gij , liefelijke linde ! gij , heilige eik ! de boom der minne en de boom der trouw , als de duitsche dichtkunst u doopte ! Lange dagen , langer weken , maanden , hebben wij het genot uwer frischheid ontbeerd , hoe wel is het ons in deze te moede ! Zie , wat er om ons , wat er in ons veranderd zij , gij bleeft dezelfde voor ons ; even gastvrij , even gul als vroeger wuift gij ons onder uwe breede takken en twijgen verkwikking toe ; slechts is onder uwe schaduw de stoet onzer heugenissen wat digter geworden ; slechts krimpt door den drom van herinneringen ons voorbijzwevende , ons verschiet wat meer zaam ! Onwillekeurig sluiten zich onze oogen een omzien , zonder dat het de zonnestralen zijn , die er ons toe nopen , - hoe is het ons , linden en eiken ! zoudt ge ons somber stemmen , omdat uw geurige bloesem reeds tot gele bolletjes is gerijpt , omdat uw forsch blad vast de voedzame vrucht draagt ? Ook in dat tijdperk is het leven u lust ; dag aan dag leert de natuur het wie oogen heeft om te zien , elk van deze , welk het zij , dankbaar te genieten ! Al stijgt geen vogelenchoor meer uit uwe toppen , het koeltje suizelt door uwe kroonen om ; laat de dagen der liefde voor ons als voor u voorbij zijn , nog is het leven schoon in de weêrspiegeling van dien luister , in het zachte rood , waarvan de kimmen blozen ! Statelijk geboomte ! linde en eik , koningspaar in de wouden van Wodan ! hoe wij de dichtkunst onzer buren huldigen , die het volk niet enkel in uw schaduw verkeeren , die u zijn lief en leed meê smaken doet , als waart ge , geschapen door denzelfden grooten geest die menschen boetseerde , bestemd dat geslacht te beveiligen en te behoên ; allen , ja wat meer of wat min ontwikkelde , allen toch kinderen der zelfde gezegende , groote moeder ! Het is maar de helft der hulde , die Duitschland toekomt ; want leeft het geboomte in zijn lied , waar legt de wetenschap , als te zijnent , al wat wij van natuurverschijnselen kunnen gissen , vermoeden , weten , - de ijle schalmen zijn in dien schakel nog zoo vele , - den volke in voor elk verstaanbare en genietbare opstellen bloot ? Wij hebben wat boomslag op onze schilderijen , die , volgens Schasler ' s geestige woordspeling , maar te dikwijls een slagboom voor studie is ! Onze houtsneêschool grijpt naar onderwerpen om , als had zij stam , twijgen , loover , bloesems van het hout des vaderlandschen gronds reeds aanschouwelijk gemaakt ; onze natuurkundigen klagen over onze achterlijkheid , hoe wij hun alle regt tot het verwijt zouden toekennen , als zij ons in hunnen cursus tot hen zochten op te heffen .Het Hollandsch landschap zal een schoonen krans vlechten , zoo er een teekenaar opstaat , die voor onze dreven doet wat Calame voor de Zwitsersche zoo gelukkig volbragt ; er zouden lezers te over zijn , als de natuurkunde ten onzent maar een Schleiden had .