(1912) Eindelijk gaat de afgematte vrouw ontzenuwd , doch immer weenend , op de knielbank zitten .Jan omhelst met haast zijnen grootvader en de moeder van Trien : hij rukt met vriendelijk geweld het schreiende broerken van zijne beenen los , loopt nog tot zijne moeder , drukt haar in de armen , kust haar op het voorhoofd , roept met snijdende stem : ‘ Vaarwel ! ’ en stapt , zonder nog te durven omzien , op het dorp aan , totdat hij achter den hoek van het bosch uit het gezicht zijner ouders is verdwenen .Met moeite kan Trien , die het kramikkebrood onder den arm draagt , hem volgen en inhalen .