(1861) En gingt daartoe van schok bij schok ge vrij , Die op haar vest Europa zagen daav ' ren , Toen wilde droom van wereldheerschappij Napoleon de transen op deed klaav ' ren , Tot hij , ten zoen van dien vermeetlen trots , De ballingschap verduurde op barre rots ? Ten onzent slechts de donder der kanonnen , Der oogsten brand , der steden ondergang , Gesloten zee en zielen in bedwang , Werd maar de slag , de honderdste , gewonnen ! Ten uwent al de weldaên van den vreê ; Geen krijgstuig meer , ' t werd ploegen of ' t werd sikklen ; De schoone leus : ‘ ontginnen en ontwikklen ! ’ In beeld gebragt in ' t woud als op de reê ! Opdat die proef van vrije zelfregering Mislukken mogt in ordes ommekeering En Noord en Zuid , van de oude deugd vervreemd , In arren moede , om strijdige belangen , Des oorlogs toorts zou slingren door uw beemd , Een gouden eeuw door ijzeren vervangen ! 3 .Herkent ge uw kroost , gij , kloeke pelgrimschaar ! Vervolgingsklaauw door bange vlugt ontkomen , Om ijlings weêr te worstlen met gevaar , In d ' ongenaê der westelijke stroomen , Tot gij , gered uit wilde winterzee , Uw tenten sloegt op gindsche barre reê ! Gemeente , die , zoodra zij landde , knielde , Het luistrende oor fluks leenende aan de Schrift , Het woord van God in aller hart gegrift , Dat tot een reeks van wondren u bezielde ; Gij vrome en vroede ! is dit uw nageslacht , Dat , alle doel des levens driest miskennend , Aan tucht noch trouw zijn teedre jonkheid wennend , Het kinderlijke iets aartsonnoozels acht ? Dat handeklapt als ' t in verfoeibre listen Den gaauwsten zelf den schandprijs mag betwisten , Dat alles waagt , mits ' t winste , winste geeft , En geen geloof des harten meer gedachtig , Tot zinspreuk kiest en die getrouw beleeft : De dollar slechts , de dollar is almagtig ! 4 Of ziet ge u zelv ' , gij , ridderlijke stoet ! Wier schertszieke aard geen stroeven ernst gedoogde , Nu luchtig als de veder op uw hoed , Dan scherp als ' t staal , waarop uw heupe boogde ; Maar gul of gram , steeds hofflijk als de kant , Die spelen mogt om ' t blank der wakkre hand ; Ziet gij u zelf , in zuidelijke luchten , Waar ' t geurig blad den bodem staatlijk siert , Waar ' t wit der wolle op d ' aêm der winden zwiert , Verjongd gekeerd tot smaking dier genuchten ? Ach ! klinkt er nog uw overoude naam , Verloren ging uw hoog gevoel van eere , ' t Schijnt eenerlei hoe men zijn regt verwere , Wat vergt ge dan dat men zich ' t vuistregt schaam ? Waar straffeloos de knaap het zwartjen kwelde , Daar trekt de man voor de onschuld niet te velde ; En ' t is gedaan met d ' eerbied voor de vrouw , Hoe jong , hoe schoon , die ' t schouwspel kon verdragen , Dat haars gelijke in teederheid en trouw , Van weedom kromp bij toegetelde slagen ! 5 .Al werd de wacht ook weêrzijds uitgezet , Al ziet de vloed haar vuren weêrzijds glansen , Geen trommel roept de regtsche ten gebed , Geen vedel die de slinke noodt tot dansen ; Noch puritein , noch cavalier staat hier , De hand aan ' t zwaard , in schaduw der banier ! Alleen een kreet als die van adelaren , Van rots of klip neêrschietende naar buit , Stijgt heinde en veer om strijd de legers uit , Als Noord of Zuid zijn vijand meent te ontwaren ! Twee heiren in een ommezien gevormd Uit de aan geen krijg gewende burgerije , Die tucht verfoeit , als geesel van d ' onvrije , Een dubbel meir , waarin ' t om ' t zeerste stormt ; De heugenis van regten en van pligten Blijkt uitgewischt , waar tweedragt aan mag lichten ! Zoo alle zweem van eerbied niet verzwond , Hier deinsde zij terug voor ' t hoog en heilig .