(1791) Nu zijn ' er nog drie boomgewassen , die ik zoo dikwijls voor u noem , van wier vruchtbaarheid of mislukking , mijn voorspoed of ongeluk af hangt ; dit is vooral de catoen ; het grootste gedeelte van mijnen grond is met dezelve beplant ; duizenden van deeze boomen staan op elkander volgende akkers , welke alle opgehoogd , en met trensen doorsneeden zijn ; zij zijn onderscheiden in grootte en weligheid , naar den tijd hunner planting ; de grootsten hebben reeds hunnen wasdom , en zijn tot negen voet opgegroeid ; de kleinsten zijn nog onlangs geplant ; de takjens van deezen struikachtigen boom zijn sierlijk , met glanzende blaadjens omringd , en vertoonen eenen geelachtig - witten bloesem , welke , op zijn tijd , eene stekelige schaal wordt , binnen welke de wollige vrucht van deezen boom groeit , tot zij , bij haare rijpheid openbarst , en zig in vier punten vanéén scheidt : bijzondere schoonheid heeft deezen boom niet ; maar voor een ' planter , die uit den bloesem de vrucht reeds hoopt , is alles schoon , en elk milddraagend boomtjen , dat hem tweemaal des jaars oogsten doet , is hem dierbaar ; doch hoe zeldzaam is een volkomen gelukkige inzameling van dit wisselvallig gewas ! een te vroeg invallende regen , een schadelijke worm , stelt menigmaal de vleiënde verwachting des noestigen planters te leur ; tot nog toe is mij dit in mijne kleine plukken , welke ik tog reeds herhaalde , nog niet ontmoet ; evenwel was mijn laatste oogst , door welk toeval weet ik niet , minder voordeelig dan zij had kunnen zijn ; ik zal dit in ' t vervolg ook wel meer moeten afwachten , en in ' t gemeene lot deelen ; welligt zal dan de rijkheid der eene pluk de armoede der anderen vergoeden , en mij schadeloos stellen ; ik wil ten minsten hoopen , en al hoopende mijnen ijver verdubbelen .Volg mij nu op mijne coffijakkers , daar vindt gij een paar duizend jonge boomen , uit wier dunne , rijzende stammen , zeer buigzaame , en met een witte schors bedekte , takken opschieten , die zig wijd uitbreiden , en met zachte groene bladeren , in gedaante niet ongelijk aan het loof der laurieren , gesierd zijn ; tot nog toe zie ik hier niets anders ; en in de eerste jaaren hunner planting geeven zij geenen oogst ; doch welhaast wacht ik aan deeze boomen bleekroode bloemen , wier gedaante schoon , en wier adem geurig is , die eindelijk eene donkerroode vrucht voordbrengen , wier dubbelde kern het voordeel des planters , en de drank van millioenen Europeaanen worden moet .Nu moet ik u nog bij mijne liefste boomen brengen , die , daar zij de vochtigheid beminnen , in een eenigzins laager grond geplant zijn : hier vindt gij een geheel bosch van digtgebladerde , zeer schaduwrijke boomen , en gezande wandelpaden onder dezelven ; het loof is mild en glanzend ; aan de bovenzijde zachter groen dan van onderen ; met een vleeschkleurig randjen omzoomd ; zij bloejen , zoo als de meeste boomen van dit gewest , altijd , en zijn altijd met vruchten beladen ; hun bloemtjen is kelkachtig , en met schoone gemengde kleuren versierd ; het bleeke rood , het gloejend purper , het zilver wit vereenigen zig op hetzelve ; naast deeze hangen de rijke , milde peulvruchten , in verschillende grootte ; en haare geelachtige schaal verbergt die purperverwige boontjens , welke zoo veel verkwikking aan gezonden en zwakken geeven ; en die , in versterkende en vervrolijkende kracht , bij mij den wijn vér overweegen : naast dit tamelijk uitgebreid boschjen ligt eenen akker , geheel met jonge boomen beplant , welke hier in den lommer der Maniokstruiken , hunne tedere jeugd ontwassen ; naast de stammen van sommige der oudste Cacaoboomen heb ik de tedere banille gepoot ; deeze mildbladige plant , te zwak om op zig zelve te staan , slingert zig , even als de vaderlandsche klimop om deeze boomen , en houdt zig , met onzichtbaare klaauwtjens , daaraan vast , terwijl zij door haaren bloesem , en peulachtige vruchtjens , de sierlijke en rijke gedaante des Cacaobooms zoo zeer voor het oog vermeerdert , als de vermenging van deeze twee vruchten den smaak gevalt .