(1842) Maar , indien wij den Onzigtbare nu slechts kennen , gelijk Hij voor onze verstandsaanschouwing eene verschijning is , en dus zoo als en voor zoo veel Hij zich , in tijd en ruimte , aan en in ons openbaart : waarin bestaat dan die openbaring ? op hoe velerlei wijze geschiedt zij ? Wij antwoorden : dit kon uit het vorengestelde reeds worden afgeleid .Het is immers zoo ? Het Opperwezen spreekt tot ons in de stoffelijke schepping , in ons eigen gemoed , en in de geschiedenis der menschheid ; ja , ieder kan God , als het tot hem zich rigtende Woord , leeren kennen , voor zoo ver de inhoud dier driederlei openbaring tot zijne bewustheid gekomen , en dien ten gevolge in zijne overtuiging is overgegaan .Doch wat zou er van ieder onzer geworden zijn , indien hij , al ware het in volwassenen toestand , eens alleen op aarde ware nedergeworpen ? en wat zou er van het kind worden , zonder ouders of opvoeders ? De stoffelijke schepping moge den opmerkzamen waarnemer de kenteekenen van zoodanig eene orde aanwijzen , dat hij daaruit tot een regelend Opperwezen besluit ; de stem in zijn binnenste , die innerlijke wet , welke den mensch , als vrijwerkend wezen , straf of belooning waardig keurt , ja reeds vóór het plegen van eenige daad hem het zedelijk goede of kwade er van , schoon altijd slechts naar zijn eigen feilbaar begrip van regt en pligt , doet beoordeelen , moge hem , in eenigzins beschaafden toestand , God en zedelijkheid leeren eerbiedigen : Zou de geheel verwaarloosde , de met en als de dieren opgegroeide mensch , den blik wel immer boven de grenzen van het zinnelijke verheffen ? Heeft wijders , ook in de beschaafde maatschappij , de zinnenwereld niet reeds lang den jeugdigen mensch gekluisterd en zijne geheele ziel ingenomen , vóór dat hij tot zelfstandig gebruik zijner rede bekwaam is ? ‘ Hoe zou hij dan zichzelven , ’ vragen wij met Professor roorda , ‘ uit die boeijen kunnen verlossen ? ’ Heeft dus niet de eene mensch den anderen , gelijk tot zijne uiterlijke welvaart , alzoo tot zijne zedelijke ontwikkeling noodig ? En zijn niet de gaven van den geest , even als die van het ligchaam en van de fortuin , ongelijk verdeeld , opdat alle menschen door éénen band van gemeenschappelijke behoefte zouden worden omstrengeld , en door wederkeerige hulp elkanders tijdelijk en eeuwig geluk zouden bevorderen ? Al is het dan , dat verreweg de meeste menschen het in ons sluimerend gevoel voor het goede , ware en schoone , niet in zichzelven zouden hebben doen opgloren , of althans , indien de geestelijke levensvonk nu en dan bij hen geflikkerd had , buiten staat zouden zijn geweest , om die flaauwe schemering tot dat heldere licht der bewustheid te brengen , waardoor het een toereikend schijnsel op het pad des levens werpen kan ; hooger Geest heeft in dezen voor de behoefte der menschheid gewaakt , en door aan sommigen , in verschillende tijden en bij onderscheidene volken , eenen verhevener aanleg te schenken , dezen tot lichtende sterren in de duisternis gesteld .