(1811) Daar de Venetianen en Genuezen , bij het overvoeren der kruisvaarders , zich verrijkten en hunne van volk ontlaste schepen met de kostbare voortbrengselen van het Oosten bevrachtten en aan Europa weelde en nieuwe behoeften gaven , zoo werd daardoor de naijver van anderen noodwendig opgewekt , en het Hanzesche verbond , waaronder Lubeck en Hamburg het eerst behoorden , opgerigt ; welk verbond voorheen van 84 en naderhand van 108 steden aangenomen werd .Van dien tijd af , handelden de Italianen op Egypte en de Levant , haalden van daar de geurigste specerijen , zijde , katoen en andere waren , die door de Hollanders , Zeeuwen en Vriezen herwaarts gevoerd werden en daarvoor in ruiling bragten zilver , koper , tin , lood , kwik , amandel - olie , wollen en linnen stoffen , ijzer , hout , pek en alle andere voortbrengselen van het Noorden , die de scheepsbouw behoefde ; - en welken trap van aanzien Amsterdam , binnen kor - ten tijd , daardoor verwierf , daar ' t het beroemd Venetie , Genua , Livorno en Marseille verre overtrof , mogen nog de overblijfselen , in onze dagen , getuigen .Eindelijk , de kruistogten voerden billijke wetten in .