(1902) Of de moerassige akker streep bij streep groener wordt van zorgvuldig gepote rijst - plantjes ; of het onkruid , uitgewied , ligt te verdorren op de lange , nauwe richels tusschen het kweek - gewas ; of de ketella en de katjang - boontjes forsch - groeiend geen zorg meer van noode hebben ; of de velden geel zijn van rijpheid ; dat ziet hij aan het heengaan , voor dageraads - glimmen , van geheele gezinnen , die alleen de allerkleinsten bij het strompelende grootmoedertje laten ; aan de achtelooze kleeding van de vrouwen , die moe en zak - schouderig den weg afkomen ; aan de rust die de mannen genieten op de baleh - baleh voor het huis , een strootje rookend onder het snijden van een kris - gevest , dat zij met de palm polijsten , of het knutselen van velerlei huisraad , terwijl de vrouwen uren achtereen voor weefstoel of batik - raam gehurkt zitten ; aan de feestkleedij van het geheele dorp , de bloem in den hoofddoek van de jonge mannen , het houten doekje als sieraad in den losgedraaiden haarknoop van de jonge meisjes .Als een slecht jaar maar weinige dunne halmen heeft laten opgroeien op het veld , of als de geldschieter er al de volle van heeft weggehaald , verdwijnt deze en gene een tijd lang uit het dorp ; en dan is hij te vinden in het laagland , gebukt met zijn houweel over de klonterige suikerriet - velden , of zweetend tusschen de kookpannen van de stinkende fabriek .Maar ziet hij , van de bovenste sport der ladder neerkijkend , den gouden korrelhoop hoog in de schemering van het rijstschuurtje , dan geeft hij feesten .