(1875) Vergelijk de epiesch - romantische school , waarin alleen George Sand , eene republikeinsche van voor 1848 , alleen Octave Feuillet , eene enkele reputatie , die na den staatsgreep van 1851 begon te bloeyen , nog iets rede - lijks hebben gewrocht , met de duitsche romandichting , waarin mannen als Gustav Freitag , Berthold Auerbach , Friedrich Spielhagen schitteren - mannen , echte zonen hunner eeuw , die een open oog hebben voor de nooden en behoeften huns tijds , die staatkundige en maatschappelijke krankheden van hun volk hebben gepeild , voor wie geen enkel der grootsche denkbeelden van het oogenblik verborgen bleef .Vergelijk de wakkere duitsche gestalten door hunne fantazie in ' t leven geroepen , die mannen vol levensmoed en vurigen vrijheidszin , rein van hart en wandel , met een verheven ideaal in hun gemoed - vergelijk ze met die parijsche meneeren , welriekend van reukwater en pomade , met portefeuilles vol banknoten bij wedrennen gewonnen , lustig de champanje ontkurkend in het Café Anglais aan de zijde van eene getatoeëerde lichtekooi .Bij de duitsche romandichters staat het idee op den voorgrond , bij de fransche de stof en de trillingen van de stof , de hartstochten .