(1887) Te weeten : inden yersten dat men die stadt , steden ende platte landen van Utrecht nyet en sal voirsaen beswaren mit eenige onnotelicke garnisoenen , gelyck tot noch toe in veele plaetsschen geschiet is ende noch rechtevoirt alle die cleyne steden , boven notelickheyt ende haerlyeder macht , soo mit Spaansche als andere soldaten , tot haer uuterste bederffvenisse , belast ende beswaert syn , ende in dit punct principalick regard te nemen op die stadt Utrecht , die Zyner Majesteyt getrouwe gebleven is , als vele omliggende steden affweecken , daer oick acht vendelen borgeren in wapenen gestelt syn , die nachtwachte houden ende oick die dachwachte in der poirten , met die van de gheestelickheyt , den Hove provintiael , Raidt ende andere principaelste van der stadt , daer groote menichte van gheestelickheyt resideert , daer oick seer veel catholicque , soo particuliere als officiers , dieners van Syner Majesteyt , ( die ) uut Hollandt geweecken syn , hen onderhouden ende daer bovendien Syne Majesteyt een casteel heeft , soodat men hem van de voirseyde stadt sonder enich ander garnisoen wel verseeckert mach houden , twelck hem mitsdien te lichter behoirt geaccordeert te worden , gemerct die groote excessive costen , lasten ende swaricheden , die sy nu continuelick den tijt van neghen jaeren , ende insonderheyt die leste voirleden vier jaeren geleden hebben ende noch onverdrachelick lijdende syn ende , soo verre doir die gratie ende genade Goidts dese troublen nyet cortelincx gestilt en worden , noch voirtaen nootelick sullen moeten lijden , sonder dat sy daervan verlicht oft ontlast sullen connen worden , als wesende naeste frontieren , ende liggende midden in den brant van dese civile ende inlantsche oirloghe ; ende indien men soude connen bevinden , van noode te weesen eenige garnisoenen in de stede oft lande van Utrecht , tot notelicke deffentie ende beschermenisse van dien te moeten laeten , dat alsdan sulcke orden onder hen gestelt wordt , dat soowel die fortssen , gewelden , concussiën ende exactiën , dwelcke by de gemeene soldaten ende hun beveelhebbers dagelicx geschieden , als uutsettingen , opbrengingen van wagens ende pionniers ende andere ongeregelde ordonnantien , buyten weete ende consente van de Staten bij verscheyden gouverneurs tot nu toe gegeven ende aengericht , moghen cesseren ende nyet meer en geschyeden , ende alsoo men nyet geraden en vyndt tot dienste van Syne Majesteyt die Spaensche cappiteynen ende soldaten van den casteel van Vredenborch te nemen , dat ten minsten alsulcke orden gestelt worde , dat die van der stadt Utrecht verseeckert moghen weesen , dat sy van tvoirseyde casteel nyet beschadicht en sullen worden , ende dat daerdoire ende by assistentie oft hulpe van deselve gheen Spaensche oft andere soldaten , sonder ordonnancie van Synder Majesteyts weghen in der stadt sullen commen ; oick dat den Raidt van Troublen mitter daet gecasseert sal worden ende dat men , in soullaigement van de kercken , cloosteren , gasthuysen , heylige gheesthuysen , potten van armen , weduwen ende weesen ende alle andere personen van den lande van Utrecht , die ten achteren syn aen dengheenen , die ter oirsaecke van de voirleden troublen fugityff , gebannen oft geëxecuteert syn , ende die hun achterweesen alnoch onthouden wordt , alle saecken aldaer hangende te renvoyeren voir den Raide provintiael van Syne Majesteyt tUtrecht , om aldaer diffinitivelick gedetermineerd ende geëxecuteert te worden , sonder enich vorder renvoy , ordonnerende den rentmeister ofte ontfangher van de confiscatien , sonder advis van Synder Excellentie oft van den voirseyden Raide van Troublen te verwachten , te voldoen tgheene , dat partien bij den voirseyden Raide toegeweesen sal worden , sonder dat op alsulcke sententie eenige surceantie van executie sal moghen verleent worden , al achtervolgende tgheene den Generalen Staten belooft ende den gedeputeerde van de Staten van Utrecht van weghen Sijnder Excellentie mondelinghe aengeseyt is geweest ; dat men sal doen betaelen dengheenen , die aen den rentmeester van de demeynen , zoo gheestelick als weerlick , ten achteren sijn , ende opdat tzelffde te bequaemelicker soude moghen geschieden , dat men alle andere extraordinarisse lasten sal doen cesseren ende in surceantie stellen , ter tijt toe die ordinaris renten ende lasten voir al betaelt ende affgedaen sullen sijn , casserende te dyen eynde die nyeuwe gouverneurs , dwelcke tot groote beswaernisse van den lande ende cleynen dienst ende servitie van Sijne Majesteyt onlancx in verscheyden plaetsen , jeghens die oude gewoente , ingestelt sijn , oft ten minsten , soo verre men bevyndt dselve van node te weesen , dat men hen hun daghelicx traictement elders assignere ende sonder achterdeel van de ingesetene van den lande van Utrecht daermede versie ; dat oick den voirnoemden Staten gepermitteert worde , dat sij nae die afflyvicheyt van desen ontfangher van den oltschiltgelt , Leckendijck ende Hynderdam , oft ingevalle hij dieselve officien oft eenige van dien soude willen resigneren , hebben sullen die nominatie van sijne successeurs ende dat deselve bij nyemant anders dan bij de voornoemde Staten aengenomen ende toegelaten sullen worden , gelijck sij over lange jaeren , in possessie van dien geweest sijn ende alleen bij den lesten ontfangher onlancx overleden , in weerwille van de voirseyde Staten , anders gepractiseert ende mit subtile middelen innegebroecken is geweest ; ende alzoo dvoirseyde Staten hen bevinden in meerder subjectie te sijn dan eenige andere Staten oft landen , nyet alleene van nyeuws aengecomen , maer die Sijner Majesteyt van olts aengeërft sijn , te weeten , dat sij nyet en moghen vergaderen sonder voirgaande voirscrevinge van de President oft Raide provintiael aldaer , dat sij oick verlaeten moeten , als sij vergaderen , haer oude gewoenlicke plaetsche , dwelck daertoe seer bequaem is , ende versaemen in de cancelrye van het voirseyde Hoff , alwaer sij alsulcke commoditeyt nyet en hebben om mit malcanderen te spreecken ende somtijden in sware saecken hen te vertrecken , maer die van den Raide meer in de weech sijn ende behynderen , dat sij oick alle resolutien , die in de saecken van de Staten genomen worden , terstont den President overleveren moeten , twelck in gheen andere Staten oft landen van herwertsovere en geschiet , dat denselven Staten toegelaten worde , dat sij voirtaen sullen moghen beschreven worden bij heuren Domdeecken alleen , als hooft van de voirseyde Staten , gelijck van outs plach te geschieden , ende dat sij sullen moghen vergaderen in haer oude gewoenlicke plaetse , staende bij die Domkercke , weesende daertoe seer propys ende bequaem , als hebbende haer vertreckcameren , daer die van ' t Ridderschap , die van der stadt Utrecht ende die van de cleyne steden apart met elcanderen sich moghen beraden ende delibereren , wel eertijts tot dyen eynde met groote costen gebout ende opgericht , sonder dat men oick gehouden sal weesen , den President oft die van den Raide voirseyt eenige resolutie , bij den Staten genomen , over te bringhen , alzoo , het landt van Gelre onder die obedientie van Sijnder Majesteyt nu onlancx gecommen sijnde , die parthyen ende tweedrachten , dwelcke eenighe periculen van oproerten souden moghen hebben causeren , nu gantschelick versweenen ende vernyelt sijn ende bij seeckere experientie van veel jaeren , ende principalick ten tijde van dyerste troublen van den jaere xvc sess ende tsestich , doe men sich op het casteel van Vredenborch seer qualick mochte verlaten , als weesende in de handen ende macht van den Prince van Oraingien , doen ter tijt heuren stadsholder , claerlick bevonden is , dat die ingesetenen van der stadt , steden ende landen van Utrecht Zijne Majesteyt soo getrouwe ende toegedaen sijn geweest , als eenige andere ondersaten van sijne oude patrimoniale landen , ende daeromme die redenen ende oirsaecken , waerdoire sulcx weleer bij den grave van Hoochstraeten jeghens het tractaet van de translatie van de temporaliteyt ingebroecken is , nu ter tijt geheel ende al sesseren ; ende alzoo oick , boven dese voirseyden redenen , Sijne Majesteyt wel behoirde in aenschouw van de groote diensten , zunderlinghe getrouwicheyt , onspreckelicke costen , lasten ende swaricheden , dewelcke den voirseyden Staten Zijne Majesteyt gedaen ende verthoent gehadt ende geleden hebben van tbeginsel van dese troublen ende noch rechtevoirt bethonende , dragende ende lydende syn , hen van nyeuws eenige previlegiën te accorderen , gelyck men bevindt , in alle oude ende nyeuwe cronycken , in regard van alsulcke verdiensten , by verscheyden cooninghen , prinschen ende oversten aen heure getrouwe ondersaten dickwils mildelick gegeven ende vergunt te weesen , als men oick verstaet nu rechtevoirt eenige andere steden alsulcx verleent te syne , als te min swaricheyts te maecken om in dese voirseyde puncten den Staten van Utrecht te believen ende denselven te accorderen twelck hen van rechte weghen toecompt ende van outs altyt geobserveert is geweest , oick aengemerct , dat gheen Domdeecken , die het hooft van de Staten is ende de voirseyde verscrijvinge doen soude , in possessie gestelt mach worden , tensy hy Syne Majesteyt aengenaem sy ende sulcx verworven hebben Zyne Majesteyts bryeven van placet , gelyck ditselve oick van de anderen deeckenen geobserveert wordt , alzoo dat men uutet tgheene voirseyt is claerlicken can bemercken , dat desen drye voirseyden articulen , om redenen boven verhaelt eertyts ingebrocht , nutertyt gantschelick noodeloos sijn ende anders nyet en opereren dan een specie van diffidentie tusschen Sijne Majesteyt ende sijn getrouwe ondersaten ; gelijck oick in gelijcke manieren nyet sonder groote redenen sich beclaecht die magistraet der Stadt Utrecht , dat hem wel eertyts benomen syn die slotelen , om te geracken bij die stadts - seghelen , dwelcke berusten onder den cappiteyn van Vredenborch ende telcker reyse , als die van node hebben , aen hem moeten vereysschen , ende daerbeneffens oick nyet en moghen doen luyden die stadtsclocken , om nootelicke publicatie te doen , sonder te hebben voirgaende consent van den Hove van Utrecht ende den voirszeiden cappiteyn van Vredenborg , welcke beswaernisse weleer oick om redenen voirseyt ingebrocht ende nutertijt superflue ende nergens toe dienende is , dat tzelve gecasseert ende te nyette gedaen worde , ten eynde syluyden , die meer dan eenige andere landen , Syne Majesteyt subject , voir deselve geleden ende haer getrouwicheyt beweesen hebben , ymmers nyet meer servyl en syn , maer gelycke liberteyt ende vrydom genyeten moghen , alzoo oick nu onlancx die president van den Raide provintiael van Utrecht pretendeert op de reeckeninge van den oltschiltgelt seeckere nyeuwicheden metterdaet te willen inbringhen , te weeten , om te ontfanghen de acquicten , die liachen te houden ende te casseren die geloste rentebrieven , tot groote merckelicke prejuditie van de preëminentie ende gerechticheijt van den Domdeecken in der tyt , diewelcke van ouden tijden tot nochtoe sulcx , als hooffden van de Staten , gepleecht ende gedaen hebben , alzoo dat nyet alleene gheene voirsaeten van desen jegenwoirdigen Domdeecken in de possessie van desen oyt by eenige voirgaende presidenten geturbeert en syn geweest , maer oick desen Domdeecken , synen voirsaet noch int leven wesende ende doir sieckte ende syn qualick varen op dese reeckeninghe nyet comparerende , int bysitten ende presentie van mr .Hippolitus Persyn , den lesten president voir desen , dese gerechticheyt als Vice - Domdeecken , sonder eenige contradictie van yemanden , meermaels geuseert ende geëxerceert heeft , ende want dvoirszeide president , hiermede hem noch nyet contenterende , oick hem vermeet doir vigeur van synder commissie , spreeckende alleen op hem , als commissaris van ' t oltschiltgelt te willen siten over die reeckeninge van den Hynderdam ende Leckendijck ende den tyt prefigeren nae synder belyefften , wanneer men die drye voirseyde reeckeningen doen sal , oick al buyten usantie ende exempele van alle syne voirsaten , dwelcke hem dese twee leste reeckeninghen nyet onderwonden en hebben , als dwelcke altyt gestaen hebben tot volle dispositie van de Staten , behalven dat uut die reeckencamer van Hollant eenen commissairis ter audientie van deselve altyts geseten heeft , waermede sij alsnoch wel tevreden syn , dat daeromme den voirseyde president bevolen worde , dat hy hem van alsulcke ongewoenlicke nyeuwicheden , verdragende synder commissie , van den oltschiltgelt nyet vorder en extindere , noch ter cause van dien en pre - tendere meer te eyschen , noch over ander reeckeninghe te staene , dan die selve commissie met haer bringende is ende syn voirsaten die nagegaen ende geüseert hebben , ende dit mede achtervolgende den teneur van de provisionele restitutie , den voirseyden Staten by de Conincklycke Majesteyt onlancx gegunt ende verleent , dwelcke opentlick inhout , dat men die Staten sal laeten volghen ende genyeten algundt syluyden voir date van der cassatie derselver Staten plegen te useren ende gebruycken ; oick dat den voirnoemden Staten verleent worde een acte van in ses jaeren naestcommende mit gheenderhande petitie meer belast te worden , alzoo gelycke acten in voirtijden hen altijt gegunt sijn geweest , blijckende uut het registre van de Staten , doen die landen van Utrecht in fleur ende alle welvaert waren , ende sy met xviii , xx , xxii , xxiiii ende ten hoochstens met xxviii duysent guldens , binnen eenen seeckeren tijt van jaeren op termynen optebringhen , pleghen te voldoen ende te volstaen , waeruyt men wel bemercken can , hoe swaer ende importabel hen vallen sal het opbringhen van dese jeghenwoirdige excessive petitie , dwelcke men sal moeten vynden in dese extreme ruyne ende desolatie van de stadt , steden ende lande van Utrecht , op groote ongewoenlicke imposten van eetbare ende drinckbare ware ende alle andere nootdrufticheyt van de gemeynte , diewelcke nochtans by sich selven doir een exhorbitante ende ongehoirde dierte , overmidts die naegebuerte van de landen van Hollandt ende die andere rebellen , seer qualick alhier te bekomen is , gelyck tot anderen tijden alle frontierplaetsen in tijt van oirloghe plach te geschieden ende sy by verscheyden ende langhe supplicatien , hun armoede ende soberen staet int langhe te kennen gevende , meermalen geremonstreert ende verthoont hebben ; ende alsoo men den voirseyden Staten in de yerste antwoirde , dese petitie aengaende , genouchsaem gepresenteert heeft , te doen nemen informatie op het proces ende naevolgende sententie , jeghens die Staten by den hertoghe van Alve gemoveert ende gepronuntieert , hebben dieselve Staten oitmoedelick gebeden , dat men mitten yersten dvoirseyde gelofte effectuere , alzoo de Staten huere oude gelooff ende credit nyet en sullen connen recouvreren , noch nae huere begeerte Zyne Majesteyt heur gewoenlicke bijstant ende secours doen , soolanghe dvoirseyde sententie nyet gecasseert ende syluyden nyet puerlick ende int geheel gerestitueert sullen syn ; biddende voirts dselve Staten , dat Syne Majesteyt soude gelieven hun consent ende accord taccepteren ende de conditien voirseyt , dwelcke weynich int getal ende in redenen , recht ende billickheyt naer hun beduncken gefundeert syn , hen gratieuselick te gunnen ende toe te laeten , tot een cleyne recompense , soulaigement ende vertroostinge , eensdeels van de groote , sware , onverdrachelicke lasten , schaden ende swaricheden , by hen eenige continuele jaeren geleden , ende eensdeels oick voir die singuliere observantie ende getrouwicheyt , Syne Majesteyt altyt gethoont ende beweesen , gelyck syluyden oick alsnoch presenteren ende bereyt syn hierinne ten uytersten toe te willen volharden ende tzelve nae heure macht ende vermoghen tot allen tijden te continueren : Mijn Heeren van Conincklijcke Majesteyts Raide van Staet , gecommitteert totten gouvernemente - general van dese erff - Nederlanden , gehoirt hebbende trapport van den consente ende accordt der voirseyden Staten van Utrecht ende hebbende sulcx voir aengenaem ende den voirnoemden Staten daervan bedanckende , hebben tzelve in den naem ende van weghen Synder voirseyde Majesteyt aengenomen ende geaccepteert , aennemen ende accepteren by desen , in den veughen ende manie - ren voirseyt .Ende aengaende die voirdere conditien , hierboven int lanck verhaelt , ende yerstelycke aengaende die ontlastinghe van garnisoene , en sal in de stadt ende lande van Utrecht egheen garnisoen geleyt worden , ten ware dat die notelickheyt tzelffde vereyschte , ende indien men van noode bevindt , eenige garnisoenen in de steden oft landen van Utrecht , tot nootelicke deffensie ende beschermenisse van dien , te moeten laeten , sal voirtaen sulcken orden onder hemlyeden gestelt worden , dat zoowel die fortssen , gewalt , concussien ende exactien , dye by de gemeene soldaeten ende hun beveelhebbers dagelicx geschieden , als opbringinge van wagens , pionniers ende andere ongeregelde ordonnancien , buyten weete ende consente van de Staten aengericht , geëxcuseert ende verhoet sullen worden , sooverre als eenichsins moghelick wordt .