(1876) ’ In een van haat knarsend schimpdicht uit die dagen heet het : Wispeltuertje vol onrusten Speelt ghy noch den ongerusten ? Konnen u verwarde finnen Nimmer rust of vrede minnen ? Ziedaar Vondels werkenden ijver door een bitteren vijand gepotlood .- Hebben wij door die ‘ ruste des grafs ’ dan een eeuwig vaarwel aan de edelste gevoelens , aan bewondering voor wat verheffend en grootsch is , een eeuwig vaarwel aan alle heerlijkheid van Gods schoone schepping te verstaan ? Het is waar dat de Dichter zich bij het verlies van vele vroeger trouwe vrienden , bij de rampen , die hem troffen en zoo menige dierbare plek in zijn hart ledig lieten , meer en meer in zich zelven wist te treden ; het is waar , dat het aloude besef der ‘ ijdelheden hier beneden ’ hem sterkte tot een zielegrootheid , boven de aardsche wisselvalligheid verheven : maar wie herinnert zich tevens niet , dat ten einde toe volgehouden gejuich over de behaalde zegepraal van ' s lands legers ? dat jeugdig frissche medeleven met al wat onze bodem roemvols , de natuur verkwikkends , de kunst voortreffelijks voortbracht ? die bezielde belangstelling voor den triomf van waarheid en recht , niet alleen hier doch in heel Europa , niet louter op godsdienstig maar ook op staatkundig gebied ? Sla de negen laatste boekdeelen der Van Lennep - uitgave open ; verlustig u in die bloeiende , geurende gaarde ; nu eens met rozen en zonnelicht en zingende vogels , dan weder in de welluidende , beurtelings vroolijke en teedere liederen , die van iederen kant tusschen het frissche groen weerklinken ; of leen bij afwisseling aan de wijsheid der onder gindsche lindenschaduw neergezeten geleerden aandachtig het oor ; gun u de weelde van het staren op dien wereldstroom ; zie , hoe die stroom wegrukt en meesleept en voortwielt , wat hem weerstaat , hoe hij zich schijnt te verlustigen in het ‘ afspiegelen van wat hem aanlacht ’ ; waar is dan ‘ die ruste des grafs ? ’ Al deze beeldspraak heeft natuurlijk maar in zoover kracht van bewijs , als gij , lezer , door vroegere studie in Vondel bespeurd hebt of door nadere kennismaking met hem zult bespeuren , dat de beeldspraak op waarheid gebouwd is ; en dan zult gij het niet als zwakheid , doch veeleer als een blijk van zielegrootheid en diepen ernst van overtuiging schatten , dat Vondel te midden zijner vervolgingen zoo vast stond door het helder bewustzijn van het beginsel : dat het goed geweten ' s menschen grootste kracht uitmaakt , dat men , wanneer alles rondom ons bezwijkt en afvalt , in de edele onderwerping aan Gods wil zijn vreugde zoekt .Zoo weinigen zijn ons trouw , zoo is de inhoud van ‘ Het Kristelijck Gedult ’ , Dies ' t eenighst dat ' er overschiet , Ten troost in afgepijnt verdriet , Is ' t goet geweten , ' t eenigh goet Van ' t afgemartelde gemoedt , Een schat der onderdruckte Deught Die zomtijts tranen schreit van vreught , En , zonder hulp of troost te zien , Noch spreeckt : Godts wille moet geschiên .