(1861) Oppervlakkige geesten leiden hieruit af , dat wijsgeeren en dogmatici slechts geboren worden om elkander gedurig tegen te spreken , om telkens af te breken hetgeen de voorgangers met veel zorg hebben opgebouwd .Maar die de geschiedenis met vrucht beoefend heeft weet , dat ieder dogma , iedere wijsgeerige opvatting als een bloem is , die , ten dage toen zij ontlook en toen zij nog gedragen werd door den stengel van den tijd die haar voortbragt , liefelijke geuren verspreidde maar , geplukt en daags daaraan , een onaangename lucht van zich geeft .Hij weet , dat de kritiek der bijzonderheden zonder veel moeite het onhoudbare van ieder stelsel , van iedere rigting ten allen tijde had kunnen aantoonen ; maar hij weet ook , dat in weêrwil van alle neuswijze bedenkingen , al de groote geesten van ons geslacht zijn blijven leven , in substantie namelijk ; dat zij allen het woord hebben uitgebragt , dat zij bestemd waren te spreken en de menschheid nu voortaan niet meer kan worden gedacht , tenzij dan gewijzigd door den invloed van dat woord .