Sygn. aktIV U 1294/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 października 2020 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSR del. do SO Beata Bury
Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Pokrzywa
po rozpoznaniu w dniu 13 października 2020 r. w Rzeszowie
sprawy z wnioskuM. H.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym
na skutek odwołaniaM. H.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 15 maja 2019 r. znak(...)

I

    zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia 15 maja 2019 r. nr(...)w ten sposób, że stwierdza, żeM. H., jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 27 lipca 2015 r. do 20 marca 2016 r. i od 20 marca 2017 r. oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 27 lipca 2015 r. do 20 marca 2016 r. i od 20 marca 2017 r.

II
zasądza od organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.na rzecz wnioskodawczyniM. H.kwotę 180,00 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt IV U 1294/19

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 22 października 2020 roku
Decyzją z dnia 15 maja 2019 r. nr(...)ZUS Oddział wR.stwierdził, żeM. H., jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 27 lipca 2015 r. do 20 marca 2016 r. i od 20 marca 2017 r. oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 27 lipca 2015 r. do 20 marca 2016 r. i od 20 marca 2017 r.
Na uzasadnienie podano, że po zakończeniu czynności kontrolnych ustalono, że w działalności skarżącej można wskazać pozorowanie działalności, a nie jej faktyczne prowadzenie. W dniu 27 lipca 2015 r. wnioskodawczyni zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych, w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Od lipca do października zadeklarowała podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) i dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w kwocie 9.897,50 zł. W dniu 1 listopada 2015 r. wnioskodawczyni wystąpiła o wypłatę zasiłku chorobowego z tytułu choroby przypadającej na okres ciąży, a od 21 marca 2016 r. do 19 marca 2017 r. - zasiłku macierzyńskiego. W okresie od 20 marca 2017 r. do 7 kwietnia 2019 r. z niewielkimi przerwami przebywała na licznych zwolnieniach lekarskich spowodowanych chorobą/opieką.
Organ argumentował, że okresy pomiędzy poszczególnymi zwolnieniami lekarskimi są zawsze krótsze niż 3 miesiące, co nasuwa podejrzenie zachowania celowego, albowiem zgodnie z art. 43 ustawy zasiłkowej, podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków, zarówno tego samego, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe. Zdaniem organu, prowadzenie działalności ma charakter tylko formalny, zostały stworzone jedynie pozory jej prowadzenia dla podtrzymania tytułu do ubezpieczeń społecznych z prawem do świadczeń z FUS. W wyroku z 28 kwietnia 2009 r. (III SA/Po 374/08) WSA w Poznaniu wskazał, że "zarobkowy charakter danej działalności związany jest (…) z celem jej wykonywania. Jeżeli zakłada się osiągnięcie zysku w związku z daną działalnością i osiągnięcie w jej efekcie nadwyżki przychodów nad świadomie poniesionymi kosztami, to można przyjąć, iż został określony cel zarobkowy danej działalności. Dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest zatem łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: zarobkowości, zorganizowania formalnego (czyli wyboru formy prawnej przedsiębiorczości) oraz ciągłości. Brak którejkolwiek z nich oznacza natomiast, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej. Należy stwierdzić, że po odliczeniu wszystkich kosztów jakie skarżąca poniosła z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej dochód w 2015 r. kształtuje się na bardzo niskim poziomie. Zadeklarowanie tak wysokiej podstawy składek w 2015 r. nie miało żadnego racjonalnego, ekonomicznego uzasadnienia i nakierowane było wyłącznie na uzyskanie wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W świetle powyższego, nie można również przyjąć, że działalność podporządkowana była zasadzie racjonalnego gospodarowania. Dochody z prowadzonej działalności nie wystarczały bowiem na pokrycie zobowiązań składkowych. Podjęte przez ww. czynności legalizujące działalność gospodarczą (wpis do ewidencji i zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych) zostały dokonane jedynie w celu skorzystania z prawa do zasiłków naliczanych od bardzo wysokiej podstawy, do których nie miałaby prawa bez podlegania ubezpieczeniu chorobowemu przez określony czas. Zgłoszenia prowadzenia działalności od zadeklarowanej bardzo wysokiej podstawy wymiaru składek skarżąca dokonała na krótko przed planowanym terminem porodu. Z udostępnionych przez wnioskodawczynię faktur za okres od września do października 2015 r. wynika, że wykonała usługi na łączną kwotę 19.616,04 zł, w tym na kwotę 10.528,82 zł na rzecz męża –D. H.prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą(...)o przeważającym kodzie(...). W 2017 r. jako przedsiębiorca wystawiła 3 faktury na łączną kwotę 3.345,60 zł, a w 2018 r. – jedną fakturę na kwotę 3.198,00 zł.
W odwołaniuM. H.wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem skarżącej, z powodu choroby oraz sprawowania opieki nad dzieckiem nie miała możliwości wypracowania zysku z tytułu prowadzonej działalności, jednocześnie doszło do ziszczenia się chorobowego ryzyka ubezpieczeniowego, co nie może oddziaływać na niekorzyść ubezpieczonej.
Odnosząc się do kwestii związanych z korzystaniem z zasiłków chorobowych wskazać należy, iż odwołująca się kilkukrotnie przebywała na zwolnieniu lekarskim, co wiązało się ze złym stanem jej zdrowia oraz urodzeniem dziecka.
Zdaniem skarżącej, zarobkowy charakter działalności gospodarczej należy wiązać z towarzyszącym tej działalności zamiarem osiągnięcia zarobku. Działalność jest zarobkowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu (zarobku). Bez znaczenia pozostaje natomiast fakt osiągnięcia dochodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, nawet bowiem, jeżeli nie przynosi ona zarobku, to nie przestaje być działalnością gospodarczą. Prowadzona przez nią działalność gospodarcza ma cechę działalności zarobkowej, biorąc pod uwagę fakt, iż odwołująca generuje przychód ze swojej działalności (co obrazują przedłożone organowi zeznania podatkowe).
Wnioskodawczyni argumentowała, iż sposób prowadzenia przez nią działalności gospodarczej wskazuje na zorganizowany charakter tej działalności, biorąc pod uwagę fakt, iż odwołująca poczyniła starania celem uzyskania wpisu w ewidencji przedsiębiorców, dokonała obowiązkowych zgłoszeń chociażby w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych jak i w Urzędzie Skarbowym, jak również podjęła czynności w zakresie poszukiwania klientów czy zdobycia odpowiednich kwalifikacji niezbędnych dla profesjonalnego świadczenia usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Odwołująca naprowadzała, iż prowadzona przez nią działalność gospodarcza posiada również cechę ciągłości, co nie wyklucza przerw w jej wykonywaniu, w tym zawieszenia na określony czas z zamiarem ponownego podjęcia w przyszłości ani też nieregularności czy sezonowości jej wykonywania. Oprócz przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej związanych z chorobą czy ciążą wnioskodawczyni nie zdecydowała się na zawieszenie działalności lub jej zaprzestanie, biorąc chociażby pod uwagę niskie dochody. Pomimo przerw w prowadzeniu działalności powstałych z przyczyn niezależnych od odwołującej, ma ona zamiar dalszego prowadzenia działalności gospodarczej celem rozwoju swojego przedsiębiorstwa i osiągnięcia zysku.
Ostatnią cechą działalności gospodarczej jest jej wykonywanie we własnym imieniu, czyli wykonywanie przez określony podmiot prawa takiej działalności na swoją rzecz i jednocześnie ponoszenie odpowiedzialności za zaciągnięte - w związku z tym - zobowiązania. Podkreślenia wymaga fakt, iż odwołująca w ramach prowadzonej przeze siebie działalności gospodarczej wykonuje usługi biurowe oraz gastronomiczne na podstawie umowy współpracy zawartej z innym przedsiębiorcą. Już z charakteru tej umowy wynika, że jest ona realizowana przez dwa podmioty równorzędne, co wyklucza jednocześnie podległość usługobiorcy nad usługodawcą. Dodatkowo z wykonanych usług odwołująca wystawia swoim kontrahentom faktury VAT, co świadczy o samodzielności i działaniu odwołującej na własny rachunek.
W odpowiedzi na odwołanie ZUS O/R.wniósł o oddalenie odwołania w całości, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W piśmie z dnia 17 lutego 2020 r. wnioskodawczyni wskazała, że w półroczu poprzedzającym rozpoczęcie świadczenia usług odwołującej na rzeczD. H.obrót w prowadzonym przez niego punkcie z kebabem kształtował się na poziomie 69.133,36 zł. Po rozpoczęciu świadczenia przez odwołującą usług (tj. po dniu 27 lipca 2015 r.) obrót za sam miesiąc sierpień wynosił 32.077,04 zł, co stanowi niemal połowę obrotu uzyskanego przez pierwsze półrocze 2015 r. W kolejnych miesiącach, podczas których odwołująca świadczyła usługi na rzeczD. H., jego obrót kształtuje się na podobnym poziomie. Powyższe świadczy o tym, że usługi świadczone przez odwołującą na rzeczD. H.posiadały wartość gospodarczą, która w oczywisty sposób doprowadziła do zwiększenia obrotów przedsiębiorstwaD. H.- działalność punktu z kebabem rozwinęła się znacznie w czasie, gdy usługi w nim świadczyła odwołująca.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawczyniM. H.figuruje w ewidencji działalności gospodarczej jako przedsiębiorca pod nazwą(...)od dnia 27 lipca 2015 r. i od tej daty jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne, w tym ubezpieczenie chorobowe.
Przeważającym rodzajem prowadzonej działalności – według(...)jest działalność usługowa związana z administracyjną obsługą biura. Zakres prowadzonej działalności to obsługa punktów gastronomicznych – mała gastronomia, pracownik administracji biurowej, kasjer walutowy. W okresie prowadzenia działalności profil ten nie uległ zmianie. Siedziba firmy mieści się w miejscu zamieszkania. Miejsce prowadzenia działalności nie jest oznaczone szyldem. W okresie niezdolności do pracy, w tym na urlopie macierzyńskim czy opiece nad dziećmi, działalność nie była zawieszana. Jako firma jednoosobowa wnioskodawczyni nie zatrudniała żadnych osób do pomocy czy prowadzenia spraw. Koszty ponoszone w związku z prowadzoną działalnością to akcesoria biurowe i koszty prowadzonej przez firmę zewnętrzną rachunkowości księgowej. Działalność nie ma wyodrębnionego lokalu.
M. H.zgłosiła się do ubezpieczeń: społecznego i zdrowotnego w okresach: 27 maja 2015 r. – 20 marca 2016 r. oraz od 20 marca 2017 r., a do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 21 marca 2016 r. do 19 marca 2017 r.
Główna działalność odwołującej się związana jest ze współpracą z mężem –D. H.– przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą:(...). Odwołująca po rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej zawarła zD. H.ustną umowę współpracy, na podstawie której, jako przedsiębiorca działający w branży administracyjnej i gastronomicznej, miała świadczyć przy pomocy swojego przedsiębiorstwa usługi w prowadzonym przez męża kantorze, lokalu małej gastronomii (budce z kebabem) oraz firmie transportowej. W zasadzie prowadzenie budki z kebabem spoczywało wyłącznie na skarżącej.
Przy wykonywaniu usług związanych z obsługą lokalu małej gastronomii (budki z kebabem) odwołująca zajmowała się przygotowywaniem i wydawaniem dań, koordynowaniem pracy zatrudnionych przezD. H.pracowników, zastępowaniem nieobecnej z powodu ciąży pracownicy, wykonywaniem zaleceń Inspektora Bezpieczeństwa i Higieny Pracy –U. O., sprzątaniem, realizacją zamówień z hurtowni należącej doT. J.– przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą:(...), przyjmowaniem i magazynowaniem dostaw – sprawdzanie jakości i zgodności zamówień. Dodatkowo odwołująca w ramach świadczonych przez swoje przedsiębiorstwo usług dokonywała codziennych dostaw produktów z magazynu oraz dokonywała zakupów w sklepach warzywnych,(...)oraz(...).M. H.wystawiała delegacje dla pracowników i pomagała księgowym we wprowadzaniu faktur. Powyższe czynności znajdują potwierdzenie w wystawianych na rzeczD. H.fakturach VAT, na których widnieją dane odwołującej jako odbierającej towar. Działalność wnioskodawczyni związana z obsługą budki z kebabem zakończyła się 31 października 2016 r.
Odwołująca wykonywała również usługi biurowe w ramach współpracy zD. H., który oprócz lokalu gastronomicznego prowadzi również działalność związaną z prowadzeniem kantoru, firmy transportowej, sprzedażą samochodów oraz prowadzeniem sklepu motoryzacyjnego i serwisu mechanicznego. W ramach usług biurowych wprowadzała faktury zakupowe do specjalistycznego programu księgowego, wprowadzała i rozliczała wyciągi, rozliczała kierowców zatrudnionych przez przedsiębiorcęD. H.z dokumentów czy wysyłała faktury do zagranicznych kontrahentów.
Przed rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczejM. H.zdobyła niezbędne kwalifikacje do świadczenia usług jw. Przeszła pozytywnie badania sanitarno-epidemiologiczne uprawniające ją do pracy w gastronomii. W dniu 18 kwietnia 2010 r. ukończyła w(...)wR.kurs pod nazwą:(...)oraz seminarium dotyczące realizacji zadań nałożonychustawą z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Ukończone kursy były niezbędne dla świadczenia usług w kantorze należącym doD. H.. Dodatkowo odwołująca przed rozpoczęciem świadczenia usług w kantorze zobowiązana została do uzyskania zaświadczenia o niekaralności.
Jako płatnik składekM. H.złożyła miesięczne deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA za m-ce od lipca 2015 r. do kwietnia 2019 r. z wykazaną podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w kwotach odpowiednio:
-(...)– 383,13 zł,
-(...)– 9.897,50 zł,
-(...)– 0,00 zł,
-(...)– 1.108,38 zł,
-(...)– 1.402,66 zł,
-(...)– 0,00 zł,
-(...)– 1.155,18 zł,
-(...)– 2.665,80 zł,
-(...)– 0,00 zł,
-(...)– 977,46 zł,
-(...)– 0,00 zł,
-(...)– 799,74 zł,
-(...)– 687,95 zł,
-(...)– 2.859,00 zł.
Począwszy od 2015 r. wnioskodawczyni naprzemiennie korzystała z różnych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego: zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego i zasiłku opiekuńczego: zasiłku chorobowego od 1 listopada 2015 r. do 20 marca 2016 r., zasiłku macierzyńskiego od 21 marca 2016 r. do 19 marca 2017 r. i ponownie zasiłku chorobowego/opiekuńczego w okresach: od 20 marca 2017 r. do 17 września 2017 r., od 18 października 2017 r. do 17 kwietnia 2018 r., od 1 czerwca 2018 r. do 5 września 2018 r., od 17 września 2018 r. do 17 listopada 2018 r., od 25 listopada 2018 r. do 9 grudnia 2018 r., od 18 grudnia 2018 r. do 1 stycznia 2019 r., od 7 stycznia 2019 r. do 26 stycznia 2019 r., od 31 stycznia 2019 r. do 28 lutego 2019 r. i od 18 marca 2019 r. do 7 kwietnia 2019 r.
Sytuacja wnioskodawczyni wyglądała tak, że od 1 listopada 2015 r., ze względu na powikłania w trakcie ciąży, a także ze względu na trudne i niesprzyjające warunki pracy w lokalu gastronomicznym, przebywała na zwolnieniu lekarskim (do dnia 20 marca 2016 r.). W dniu(...)r. odwołująca się urodziła dziecko i do dnia 19 marca 2017 r. przebywała na urlopie macierzyńskim. W tym okresie jej sytuacja rodzinna uległa znacznemu pogorszeniu, w związku z tym, od dnia 20 marca 2017 r. do dnia 17 września 2017 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, podczas którego była leczona psychiatrycznie na depresję, nerwicę oraz bezsenność. Po zwolnieniu lekarskim podjęła dalsze prowadzenie działalności gospodarczej od dnia 18 września 2017 r. W dniu 18 października 2017 r. trafiła doSzpitala (...)wR., gdzie przeprowadzono operację podniesienia ścian macicy. Po opuszczeniu szpitala wystąpiły komplikacje pooperacyjne, dlatego odwołująca do dnia 17 kwietnia 2018 r. przebywała na kolejnych zwolnieniach lekarskich wystawianych przez lekarzy ginekologów. W dniu 18 kwietnia 2018 r. odwołująca podjęła dalsze wykonywanie działalności gospodarczej. Stan ten trwał do 1 czerwca 2018 r., kiedy przeszła w(...)wR.kolejny zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu przepukliny pachwinowej. Odbyty zabieg wiązał się z kolejnymi zwolnienia lekarskimi. Podczas zwolnienia lekarskiego odwołującej pojawiły się problemy zdrowotne u jej synaX., co wiązało się z koniecznością skorzystania z opieki nad chorym dzieckiem.
M. H.powróciła do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach:
- od 18 września 2017 r. do 17 października 2017 r., tj. na 30 dni;
- od 18 kwietnia 2018 r. do 31 maja 2018 r., tj. na 44 dni;
- od 6 września 2018 r. do 16 września 2018 r., tj. na 11 dni;
- od 18 listopada 2018 r. do 24 listopada 2018 r., tj. na 7 dni;
- od 10 grudnia 2018 r. do 17 grudnia 2018 r., tj. na 8 dni;
- od 2 stycznia 2019 r. do 6 stycznia 2019 r., tj. na 5 dni;
- od 27 stycznia 2019 r. do 30 stycznia 2019 r., tj. na 4 dni;
- od 1 marca 2019 r. do 17 marca 2019 r., tj. na 17 dni.
Jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą wnioskodawczyni za l. 2015-2019 wystawiła 12 faktur na łączną kwotę 26.159,64 zł. W okresie od września do października 2015 r. ww. wykonała usługi na łączną kwotę 19.616,04 zł, w tym na kwotę 10.528,82 zł na rzecz męża –D. H.prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą(...)W 2017 r. jako przedsiębiorca wystawiła 3 faktury na łączną kwotę 3.345,60 zł, w 2018 r. – jedną fakturę na kwotę 3.198,00 zł, a w 2019 r. – fakturę na kwotę 1.377,60 zł.
W okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczejM. H.nie zgłaszała do ubezpieczeń społecznych żadnego pracownika, zleceniobiorcy ani osoby współpracującej.
Zgodnie z informacją przedłożoną przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego znak:(...), w zeznaniu(...)M. H.zadeklarowała kwotę wypłaconą z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w wysokości:
- za 2015 r. – 9.235,30 zł,
- za 2016 r. – 96.737,09 zł,
- za 2017 r. – 70.033,12 zł,
- za 2018 r. – 66.218,31 zł.
Za okres 1 listopada 2015 r. – 20 marca 2016 r. wnioskodawczyni pobrała zasiłek chorobowy w wysokości 40 141,29 zł, za okres – 20 marca 2017 r. – 17 września 2017 r. – 41 450,50 zł, za okres – 18 października 2017 r. – 17 kwietnia 2018 r. – 41 336,62 zł, za okres – 1 czerwca 2018 r. – 5 września 2018 r. – 22 034,81 zł i za okres 17 września 2018 r. – 15 listopada 2018 r. – 13 665,00 zł.
W półroczu poprzedzającym rozpoczęcie świadczenia usług przez skarżącą na rzeczD. H.obrót w prowadzonym przez niego punkcie z kebabem kształtował się na poziomie 69.133,36 zł. Po rozpoczęciu świadczenia przez odwołującą usług (tj. po dniu 27 lipca 2015 r.) obrót za sam miesiąc sierpień wynosił 32.077,04 zł, co stanowi niemal połowę obrotu uzyskanego przez pierwsze półrocze 2015 r. W kolejnych miesiącach, podczas których odwołująca świadczyła usługi na rzeczD. H., jego obrót kształtował się na podobnym poziomie.
Wnioskodawczyni z dniem 1 października 2020 r. wznowiła prowadzenie działalności, kontynuując świadczenie usług na rzecz męża, jak również planując otwarcie nowego lokalu gastronomicznego.

M. H.była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika(...)w okresie od 14 czerwca 2013 r. do 15 lipca 2015 r. W okresie tym korzystała ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, w tym zasiłku chorobowego i macierzyńskiego.
(dowód: akta organu rentowego, dokumentacja dołączona do odwołania – k. 7, 17, dokumentacja – k. 37-40, 44-45, zestawienie – k. 42, informacja – k. 52, zeznania świadków:U. O.– k. 31-32,T. W.– k. 32,J. S.– k. 32-33,D. H.– k. 33 i 68,A. K.– k. 67-68,W. S.– k. 68,K. Z.– k. 69 iE. S.– k. 68, zeznania wnioskodawczyniM. H.– k. 54-56 i 69)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o niekwestionowaną i tym samym wiarygodną dokumentację złożoną w aktach organu rentowego.
Aspekt wiarygodności posiadają ujawnione w toku postępowania dowody z dokumentów. Ich treść i autentyczność nie budzi wątpliwości, stanowiąc odzwierciedlenie stanu rzeczywistego.
Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadków:U. O.,T. W.,J. S.,D. H.,A. K.,W. S.,K. Z.iE. S.. Ich wypowiedzi są logiczne, jasne, ukazują w sposób rzetelny okoliczności prowadzenia przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej, w tym zasady współpracy z mężem i z innymi kontrahentami, jak również sposób jej wykonywania, znajdując potwierdzenie w dowodach z dokumentów.
Analogiczny przymiot należy przypisać zeznaniom wnioskodawczyniM. H.. Wypowiedzi strony były spójne, przekonywające, a ponadto zgodne z zasadami doświadczenia życiowego i zawodowego. Sąd nie dopatrzył się w nich sprzeczności, przyjmując, że są również zgodne z pozostałym – rzeczowym i osobowym – materiałem dowodowym.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. z 2020 r., poz. 266), zwanej dalej „ustawą systemową”, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Z art. 12 ust. 1 tej ustawy wynika, że obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione wart. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 7b, 8 i 10(art. 11 ust. 2 ustawy).
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Ponadto w art. 8 ust. 6 pkt 1 ww. ustawy wskazano, iż za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą tę działalność na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych.
Zasady podlegania określonemu rodzajowi ubezpieczeń społecznych wynikają z przepisów o charakterze bezwzględnie obowiązującym, kreujących stosunek prawny ubezpieczenia społecznego z mocy samego prawa i według stanu prawnego z chwili powstania obowiązku ubezpieczenia. Obowiązek ubezpieczenia oznacza, że osoba, której cechy, jako podmiotu ubezpieczenia społecznego, zostały określone przez ustawę, zostaje objęta ubezpieczeniem i staje się stroną stosunku ubezpieczenia społecznego, niezależnie od swojej woli, na mocy ustawy (por. wyrok SA w Katowicach z 21.11.2019 r., III AUa 702/18). W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą sam wpis do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że obowiązkowi ubezpieczeń społecznych podlega osoba faktycznie prowadząca działalność gospodarczą, a nie jedynie figurująca w stosownej ewidencji bądź rejestrze, która takiej działalnościde factonie prowadzi (por. wyrok SA w Łodzi z 22.12.2015 r., III AUa 94/15).
Do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy m.in. stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych. Powyższe uprawnienie i jednocześnie obowiązek obejmuje zarówno badanie stanu faktycznego, jak i ocenę prawną. Każdorazowo przesądzające jest faktyczne wykonywanie pracy lub działalności (por. wyrok SN z 21.11.2011 r., II UK 69/11 i wyrok SA w Białymstoku z 22.2.2018 r., III AUa 607/17).
W okresie spornym w zakresie dotyczącym osób prowadzących działalność gospodarczą obowiązywały przepisy ustaw: z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2017 r., poz. 2168) – do dnia 29 kwietnia 2018 r. oraz z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r., poz. 1292) – od dnia 30 kwietnia 2018 r.
Zgodnie z art. 2 ustawy z 2004 r., działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Z kolei, art. 3 ustawy z 2018 r. stanowi, że działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.
Istotną cechą tak zdefiniowanej, w obu ustawach, działalności jest zawodowy – stały charakter, powtarzalność podejmowanych działań, podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania i udział w obrocie gospodarczym. Działalność gospodarcza powinna zatem zawierać element pewnej stałości i ciągłości i mieć charakter zarobkowy, tj. być prowadzona w celu osiągnięcia dochodu, rozumianego jako nadwyżka przychodów nad kosztami, co zależy w pewnym stopniu od wysiłków i starań prowadzącego, jak również okoliczności towarzyszących, w tym koniunktury oraz sytuacji na rynku usług.
Podstawą do powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej, jest faktyczne wykonywanie takiej działalności, co oznacza, że wykonywanie tej działalności, to rzeczywista działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W rezultacie, nie ma wątpliwości, że prowadzenie działalności gospodarczej o tyle stanowi tytuł podlegania ubezpieczeniom, o ile faktycznie ubezpieczony działalność tę wykonuje, choć stopień natężenia jego aktywności może być różny (por. wyrok SA w Warszawie z 13.2.2020 r., III AUa 189/18). Powyższe cechy pozwalają odróżnić działalność gospodarczą od świadczenia, często okazjonalnie, usług na podstawie umowy o dzieło lub umowy zlecenie (o świadczenie usług – por. wyrok SN z 21.9.2017 r., I UK 366/16).
Działalnością gospodarczą jest działalność wskazująca zawodowy, czyli stały charakter, w tym powtarzalność podejmowanych działań, podporządkowanie regułom zysku i opłacalności (lub zasadzie racjonalnego gospodarowania) oraz uczestnictwo w działalności gospodarczej. Wobec tego nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana okresowo i sporadycznie, a także jeśli nie jest ona prowadzona w celu osiągnięcia dochodu (zarobku) rozumianego jako nadwyżka przychodów nad poniesionymi kosztami. Intencyjne zadeklarowanie wysokiej podstawy wymiaru składek może sugerować, że działalność nie była wykonywana w sposób ciągły, zorganizowany i zarobkowy. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej musi być nastawiony na zysk, który powinien co najmniej pokryć koszty założenia i prowadzenia przedsięwzięcia. Stanowczo nie można więc uznać, że działalność, której cel został zdefiniowany jako uzyskanie wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego z tytułu macierzyństwa jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawowym. Nie można bowiem realnie prowadzić działalności, która w ujęciu legalnym musi być nastawiona na wynik finansowy i jednocześnie definiować jej celowość wyłącznie chęcią pozyskania wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Jeżeli dana osoba prowadzi działalność gospodarczą tylko po to, aby uzyskać bardzo wysokie świadczenia z ubezpieczenia społecznego, w istocie stwarza pozory tej działalności, bowiem nie zmierza do pozyskania zarobku z działalności, co wypacza sens ustawowy tej instytucji prawa (por. wyrok SN z 30.10.2018 r., I UK 277/17). Powyższe założenie sprowadza się w istocie do przeprowadzenia testu na okoliczność, czy dana osoba rozpoczęłaby albo kontynuowała działalność, gdyby miała być ona źródłem jej utrzymania i egzystencji, czy też – z powodu jej niedochodowości, a nawet straty – powinna nastąpić jej likwidacja, czego jednak nie czyni, albowiem odpowiedni sposób funkcjonowania, oparty na znajomości przepisów ubezpieczeń społecznych, pozwala jej – przez wiele lat – pobierać wysokie świadczenia z FUS, według wysokiej, kilka lat temu zadeklarowanej, podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.
Prowadzenie (wykonywanie) działalności gospodarczej oznacza dokonywanie faktycznych i prawnych czynności wchodzących w zakres działalności gospodarczej przedsiębiorcy, podejmowanych w celu realizacji zadań związanych z jej przedmiotem i zmierzających w sposób zorganizowany i ciągły do osiągnięcia celu zarobkowego (art. 2 ustawy z 2018 r. – por. wyrok SA w Białymstoku z 24.10.2019 r., III AUa 21/19).Podstawą powstania tytułu ubezpieczeń społecznych w oparciu o prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej jest faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej, co oznacza konieczność stwierdzenia w oparciu o odpowiednie ustalenia faktyczne, że dana osoba rzeczywiście prowadzi (ła) działalność zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły (por. wyrok SN z 2.7.2019 r., I UK 100/18). Można bowiem pozorować prowadzenie tej działalności zachowaniami epizodycznymi, a wręcz śladowymi.
W zakresie wykładni tej kwestii pomocne jest orzecznictwo sądowe, tak sądów powszechnych, jak i administracyjnych. I tak, w wyroku SA w Katowicach z 10.1.2020 r. (III AUa 424/19) wskazano, że do uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: kryterium ekonomicznej klasyfikacji działalności; zarobkowy cel działalności oraz sposób wykonywania działalności gospodarczej ze względu na organizację i częstotliwość. Wobec tego nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana okresowo i sporadycznie. Obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności. Wykonywanie zaś pozarolniczej działalności gospodarczej to rzeczywista działalność zarobkowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Ciągłość działalności gospodarczej oznacza, że jest to względna stałość (stabilność) jej wykonywania, przy założeniu, że nie jest to aktywność jednostkowa, sporadyczna. Decydujące znaczenie ma cecha polegająca na uczestnictwie w obrocie gospodarczym, zawodowy charakter tej działalności, powtarzalność podejmowanych działań i ukierunkowanie na reguły racjonalnego gospodarowania (por. wyrok SA w Lublinie z 30.12.2019 r., III AUa 851/18).
Działalnością gospodarczą jest ponadto działalność wykazująca zawodowy, czyli stały charakter, podporządkowanie regułom zysku i opłacalności oraz uczestnictwo w działalności gospodarczej (w obrocie gospodarczym). Zarobkowy charakter działalności stanowi podstawową, konstytutywną jej cechę. Dana działalność jest zarobkowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu ("zarobku") rozumianego jako nadwyżka przychodów nad nakładami (kosztami) tej działalności. Brak tej cechy przesądza, że w danym przypadku nie można mówić o działalności gospodarczej (por. wyrok SA w Białymstoku z 17.12.2019 r., III AUa 796/19).
Podstawowe znaczenie dla objęcia ubezpieczeniem społecznym osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą ma fakt rzeczywistego wykonywania tej działalności, na dodatek w sposób ciągły i o charakterze zarobkowym. Ocena, czy działalność gospodarcza jest wykonywana, należy przede wszystkim do sfery ustaleń faktycznych, a dopiero w następnej kolejności – do ich kwalifikacji prawnej. Działalność gospodarcza to prawnie określona sytuacja, którą trzeba oceniać na podstawie zbadania konkretnych okoliczności faktycznych, wypełniających znamiona tej działalności lub ich niewypełniających. Prowadzenie działalności gospodarczej jest zatem kategorią obiektywną, niezależnie od tego, jak działalność tę ocenia sam prowadzący ją podmiot i jak ją nazywa oraz czy dopełnia ciążących na nim obowiązków z tą działalnością związanych, czy też nie (por. wyrok SA w Szczecinie z 23.1.2020 r., III AUa 403/19 i wyrok SA we Wrocławiu z 12.9.2019 r., III AUa 464/19).
Zarobkowy charakter danej działalności związany jest z celem jej wykonywania. Jeżeli zakłada się osiągnięcie zysku w związku z daną działalnością i osiągnięcie w jej efekcie nadwyżki przychodów nad świadomie poniesionymi kosztami, to można przyjąć, iż został określony cel zarobkowy danej działalności. O zarobkowości danej działalności świadczyć może również udział danego podmiotu w obrocie gospodarczym i wykonywanie wielu czynności będących konsekwencją tego udziału, takich jak formułowanie ofert, zawieranie umów handlowych, ustalanie cen, zabieganie o klientów czy wystawianie faktur itp. W rezultacie ich podejmowania realne jest bowiem osiąganie wpływów, których suma zapewni stosowny zarobek. Dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest zatem łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: zarobkowości, zorganizowania formalnego (czyli wyboru formy prawnej przedsiębiorczości) oraz ciągłości (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28.4.2009 r., III SA/Po 374/08). W tej mierze istotny jest wyznaczony przez przedsiębiorcę cel, który w każdym przypadku, poprzez realizację zamierzonych przedsięwzięć, musi zakładać wynik finansowy, który powinien co najmniej pokryć koszty założenia i prowadzenia przedsięwzięcia. Zorganizowany charakter działalności gospodarczej oznacza wpisanie obranego rodzaju działalności w formalne ramy organizacyjne, które zasadniczo oznaczają np. ustanowienie określonej formy prawnej, utworzenie siedziby, zorganizowanie biura, bądź innych pomieszczeń do prowadzenia działalności, zatrudnianie pracowników i ustanowienie wewnątrzzakładowych uregulowań prawnych (struktura organizacyjna). Wykonywanie działalności nie może mieć przy tym charakteru incydentalnego, „od przypadku do przypadku”, ani tym bardziej jednorazowego. Cel zadaniowy, związany z prowadzeniem przedsiębiorstwa i jego utrzymaniem, wytyczony przez osobę podejmującą działalność, musi więc zakładać nastawienie na trwanie działalności w dłuższym przedziale czasowym. W tym kontekście bardzo istotne jest odróżnienie zdarzenia prawnego wpisującego się w realizację przez osobę fizyczną umowy na warunkach cywilnoprawnych, od umowy zawartej z przedsiębiorcą prowadzącym zorganizowaną i ciągłą działalność gospodarczą. Ocena prowadzona wg tego kryterium szczególnie zyskuje na znaczeniu, gdy w rozumieniu definicji legalnej działalności gospodarczej wskazuje się na zarobkową działalnością usługową, jako jedną z dopuszczalnych form działalności. Należy bowiem zauważyć, że umowę o świadczenie usług regulujeart. 750 KC.Nie można więc wykluczyć, że w konkretnych realiach nie będziemy mieli do czynienia z prowadzeniem działalności gospodarczej, właśnie z uwagi na brak kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek legalnej definicji działalności gospodarczej, lecz z cywilnoprawną umową o świadczenie usług, zwłaszcza jeżeli jest zawierana sporadycznie (por. wyrok SN z 6.4.2017 r., II UK 98/16).
W realiach niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności przesądzające o nieprawidłowości zaskarżonej decyzji.
Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego działalność prowadzona przez skarżącą odpowiadała powyżej wskazanym cechom. Z pewnością podejmowane przez nią działania, związane również z realizacją zadań/usług na rzecz mężaD. H.były powiązane z zamiarem osiągnięcia zarobku. Prowadzona przez wnioskodawczynię działalność gospodarcza miała cechę działalności zarobkowej, albowiem generowała przychód ze swojej działalności (co obrazują m.in. przedłożone zeznania podatkowe), nawet, jeżeli kształtował się on niekiedy na niskim poziomie. Jednocześnie wykazywała przydatność, skoro powodowała również zwrot przychodów jej męża – partnera w działalności. Powyższe świadczy o tym, że usługi świadczone przez odwołującą na rzeczD. H.posiadały wartość gospodarczą, która w oczywisty sposób doprowadziła do zwiększenia obrotów jego przedsiębiorstwa.
Kolejno wskazać należy, iż prowadzona przez wnioskodawczynię działalność gospodarcza posiadała cechę zorganizowania - jej podjęcie, a także wykonywanie zostało zaplanowane pod względem prawnym i faktycznym, na co wskazuje wykonanie podstawowych powinności dotyczących rejestracji działalności, zgłoszenia statystycznego, podatkowego i w zakresie ubezpieczeń społecznych, założenie rachunku bankowego, zastosowanie wybranej lub nakazanej prawnie formy organizacyjno-prawnej wykonywania tej działalności. Do tego dochodzą czynności w zakresie poszukiwania klientów czy zdobycia odpowiednich kwalifikacji niezbędnych dla profesjonalnego świadczenia usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Przesłuchani w sprawie świadkowie, w tym kontrahenciM. H., potwierdzili powyższe okoliczności.
Prowadzona działalność gospodarcza posiadała również cechę ciągłości, czego nie wykluczają epizodyczne przerwy, nieregularność czy sezonowość, decydujący jest bowiem zamiar wykonywania jej w taki sposób. Podkreślenia wymaga, że przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej (między czynnościami) nie niweczą ciągłości działalności gospodarczej, zwłaszcza, jeżeli są wynikiem ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego związanego z chorobą lub urodzeniem dziecka. Pomimo przerw w prowadzeniu działalności powstałych z przyczyn niezależnych od odwołującej miała ona i ma zamiar dalszego sprawdzenia działalności gospodarczej celem rozwoju swojego przedsiębiorstwa i osiągnięcia zysku, jak również rozwoju tej działalności. Dodatkowo z wykonanych usług wnioskodawczyni wystawiała swoim kontrahentom faktury VAT, co świadczy o samodzielności i działaniu na własny rachunek.
W świetle ustalonych faktów nieuprawniony byłby wniosek, że działaniaM. H.nosiły niski poziom intensywności, cechowały się sporadycznością czy śladowością. Czynności te nosiły znamiona przemyślanych oraz usystematyzowanych.
Nie podlega ubezpieczeniom społecznym osoba, która jedynie pozoruje prowadzenie działalności. W takiej sytuacji dochodzi do jedynie do stworzenia pozorów jej prowadzenia, ma ona stanowić „źródło” pobierania dalszych świadczeń z FUS. Identyfikacja takich zamierzeń podlega oceniea casu ad casum. Co do zasady, motywem podjęcia działalności gospodarczej może być uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Świadczenia te mogą być uwzględniane w całościowym bilansie opłacalności. Jednak, aby uznać, że podjęcie tej działalności nastąpiło, w pierwszym rzędzie muszą wystąpić realne działania z rzeczywistym zamiarem wykonywania działalności gospodarczej. UM. H.można dostrzec takie działania.
Odnosząc się do kwestii związanych z korzystaniem przez wnioskodawczynię z zasiłku chorobowego wskazać należy, iż odwołująca się kilkukrotnie przebywała na zwolnieniu lekarskim, co wiązało się ze złym stanem jej zdrowia – powikłaniami w trakcie ciąży, urodzeniem dziecka, dalszym leczeniem, w tym operacyjnym oraz koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem. Okoliczności te – jak przejaw ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego – nie mogą powodować negatywnych konsekwencji, zwłaszcza, że pozostają niezależne od strony.
Motywem podjęcia lub kontynuowania działalności gospodarczej może być uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jednak, aby uznać, że podjęcie tej działalności nastąpiło, w pierwszym rzędzie muszą wystąpić realne działania z rzeczywistym zamiarem wykonywania działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu, nieuprawniony jest wniosek, że jedyną korzyścią zamierzoną przez skarżącą było podleganie ubezpieczeniom społecznym w kontekście wizji nabycia prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Nie stoi to w sprzeczności z twierdzeniem, że cel w postaci osiągnięcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie może być sprzeczny z ustawą i oznaczać akceptacji dla nagannych i nieobojętnych społecznie zachowań (por. wyrok SN z dnia 18.10.2005 r., II UK 43/05) godzących w uczciwość w stosunku do społeczeństwa oraz innych podmiotów tworzących budżet FUS i uczestniczących w ponoszeniu ciężarów publicznoprawnych. W kontekście powyższego, należy podkreślić potrzebę ochrony ogółu osób ubezpieczonych, na co zwrócił uwagę TK w wyroku z dnia 25.2.2014 r. (SK 18/13), analizując konstytucyjność art. 17 ustawy zasiłkowej z 1999 r. Pomimo odniesienia do powyższej ustawy, ma on walor ogólny. Wynika z niego, że funkcją zabezpieczenia społecznego jest zapewnienie uprawnionemu finansowania w sytuacji utraty wynagrodzenia z tytułu wykonywanej pracy, zgodnie z zasadą solidaryzmu społecznego i słuszności, aby ubezpieczony mógł w tym trudnym okresie zaspokoić swoje i rodziny potrzeby życiowe. Oczywiste jest zatem założenie, że wówczas nie zarobkuje, co stwarza potrzebę owej pomocy ze strony systemu zabezpieczenia społecznego. W przeciwnym wypadku, brak jest podstaw dla alimentowania takiej osoby przez całe społeczeństwo poprzez wypłatę świadczeń z ubezpieczenia chorobowego.
W świetle powołanych wyżej przepisów i argumentacji prawnej, działając na podstawieart. 47714§ 2 KPC, Sąd odwołanie uwzględnił i zmienił zaskarżoną decyzję.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 KPCw zw. zart. 108 KPCi § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) – 180,00 zł.