SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 13 stycznia 2020 r. (data wpływu) S. K. (dalej zwany "skarżącym") zwrócił się do Ministra Inwestycji i Rozwoju o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działki nr 1 i 2 k.m. [...] obręb S., położoną w D. przy ul. [...]. Pismem z dnia 4 marca 2020 r. Minister Rozwoju przekazał ten wniosek Prezydentowi Miasta D. do rozpatrzenia według właściwości.

Prezydent Miasta D. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za opisaną powyżej nieruchomość.

W motywach postanowienia organ I instancji wskazał, że odszkodowanie za całą wywłaszczoną nieruchomość ustalił już decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymaną w mocy przez Wojewodę Śląskiego decyzją z dnia [...] r. nr. [...]. Następnie odszkodowanie to zostało wypłacone zgodnie z zasadami i w terminie przewidzianym w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Mając zaś na uwadze to, że stan faktyczny i prawny sprawy nie uległ zmianie, a sprawa została rozpoznana decyzją ostateczną, odmówiono wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., według którego, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem organu I instancji przez użyte w tym przepisie sformułowanie "z innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania np. gdy w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie.

Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł na nie zażalenie. Wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania jego wniosku z dnia 30 grudnia 2019 r. o ponowne przeprowadzenie rozprawy w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją z dnia [...] r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.

Zażalenie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez skarżącego skutku, gdyż zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda Śląski, powołując w podstawie prawej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu Wojewoda nakreślił najpierw istotę obecnego wniosku skarżącego, treść rozstrzygnięcia organu I instancji oraz przybliżył zarzuty zgłoszone w zażaleniu. Następnie przedstawił poczynione w sprawie ustalenia wskazując, że decyzją z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta D. orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w D., składającej się z działek nr 1 i nr 2, stanowiącej przedmiot współwłasności S. K., K. K. i K. L. oraz o ustaleniu z tego tytułu odszkodowania.

Wojewoda przywołał także decyzję z [...] r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w D., oznaczoną jako działki nr 1 i nr 2 oraz o wypłacie odszkodowania z tego tytułu między innymi na rzecz S. K. (w kwocie 6.633 zł). Decyzja ta została wydana w związku z decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nr [...] z [...] r., stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta D. z [...] r. nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzją Wojewody Katowickiego z [...] r. nr [...], w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Decyzja Prezydenta Miasta D. z [...] r. została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z [...] r. nr [...].

Wojewoda przypomniał także, że pismem z 13 września 2017 r. skarżący wystąpił do Prezydenta Miasta D. o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego mu decyzją tego organu z [....] r. nr [..]. Postanowieniem z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta D. odmówił jednak wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, wskazując w uzasadnieniu, że przysługujące skarżącemu odszkodowanie zostało ustalone decyzją tego organu z [...] r. nr [...] i wypłacone jednorazowo [...] r. za pośrednictwem Poczty Polskiej. Następnie postanowieniem z [...] r. nr [...] Wojewoda Śląski, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżącego na ww. postanowienie Prezydenta Miasta D., utrzymał je w mocy. Natomiast skarga wniesiona na postanowienie Wojewody Śląskiego została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 30 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 355/18.

Wojewoda przywołał następnie treść art. 61a § 1 k.p.a., wskazując że "Inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w tym przepisie oznaczają okoliczności, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania w przypadku ich zaistnienia. W przedmiotowej zaś sprawie uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczone działki nr 1 i nr 2 jest jego zakończenie decyzją ostateczną, tj. decyzją Prezydenta Miasta D. z [...] r nr [...].

Na potwierdzenie swojego stanowiska Wojewoda przywołał także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 30 lipca 2018 r sygn. akt II SA/Gl 355/18, oddalający skargę na wskazane powyżej postanowienie Wojewody z [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta D. z [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Wojewoda zaakcentował, że organ I instancji był zobowiązany, aby ustalić odszkodowanie tylko za składnik gruntowy, co też decyzją z [...] r. uczynił. Ustalając ponownie odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość organ przeprowadził jej oględziny oraz rozprawę administracyjną w obecności rzeczoznawcy majątkowego i zainteresowanych stron. Rzeczoznawca majątkowy przedstawił operat szacunkowy, w którym wycenił wartość rynkową nieruchomości oznaczonej jako działki o nr 1 i nr 2, na kwotę 19899,00 zł, odpowiadającą aktualnej wartości rynkowej tej nieruchomości biorąc pod uwagę jej stan z dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu. Na podstawie oświadczenia osób wywłaszczonych oraz zgromadzonych dokumentów ustalono bowiem, iż w chwili wywłaszczenia, tj. w lutym 1980 r. działki nr 1 i nr 2 stanowiły teren niezabudowany, a istniejący wcześniej dom mieszkalny został wyburzony około lutego 1979 r.

W konkluzji swoich rozważań Wojewoda doszedł do wniosku, że sprawa ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją Prezydenta Miasta D. z [...] r, została rozstrzygnięta ostateczną decyzją tego organu z [...] r nr [...]. Ukształtowany tą decyzją stan res iudicata powoduje, że kolejne postępowanie w tej samej sprawie nie może zostać wszczęte.

W skardze na powyższe postanowienie Wojewody skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie organu do wszczęcia postępowania we wnioskowanej sprawie, a ponadto wniósł o zapoznanie się przez Sąd z materiałami dowodowymi dotyczącymi zarzutów i naruszonych przepisów prawa materialnego zawartych w zażaleniu i skardze.

Skarżący zarzucił postanowieniu Wojewody brak odniesienia się do przedstawionych dowodów, przywołanych prawomocnych wyroków objętych powagą rzeczy osądzonej, przywołanych przepisów Konstytucji RP i przepisów prawa materialnego. Zarzucił obrazę art. 21 ust 2 i art. 77 Konstytucji RP, art. 7, 22 i 23 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, art. 7, 8, 9 i 61a k.p.a. oraz art. 365 k.p.a. i art. 170 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że podmiot ubiegający się o wywłaszczenie zajął nieruchomość nielegalnie i bezprawnie wyburzył znajdujące się na niej zabudowania. Nastąpiło to przed wszczęciem postępowania, co zostało zgłoszone ówczesnej Milicji, która umorzyła postępowanie ze względu na to, że zajęcie nieruchomości uznano za legalne, a to wobec wszczętego przez Prezydenta Miasta D. postępowania wywłaszczeniowego.

Skarżący wskazał, że stan zabudowań został zinwentaryzowany przez biegłego przed zajęciem nieruchomości, a na tej podstawie sporządzono wycenę, z którą wówczas się jednak nie zgodził, a od decyzji wywłaszczeniowej i ustalającej odszkodowanie wniósł odwołanie. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda Katowicki decyzją z dnia [...] r. orzekł, że odszkodowania za zabudowania należy dochodzić w sądzie cywilnym, gdyż na nieruchomości nie ma już zabudowań. Skarżący wniósł więc pozew o odszkodowanie do Sądu Wojewódzkiego w K. Wydział Cywilny, który [...] r. wydał postanowienie stwierdzające niedopuszczalność kierowania na drogę cywilną spraw dotyczących odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a także, że powyższa decyzja Wojewody Katowickiego z [...] r. wydana jest z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym decyzję tę sąd cywilny wyeliminował z obiegu prawnego. Potem Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 27 czerwca 2001 r. orzekł o zwrocie nieruchomości. Jednak wyrok ten nie został wykonany przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa, który naruszając powagę rzeczy osądzonej odmówił zwrotu nieruchomości, stwierdził nieważność decyzji z [...] r. w części dotyczącej odszkodowania, a sprawę dotyczącą odszkodowania za składnik budowlany skierował ponownie na drogę cywilną.

Zdaniem skarżącego nie jest prawdą, że istnieją dokumenty, z których wynika, że na nieruchomości nie było zabudowań, więc nie można ustalać odszkodowania za coś co nie istniało, przy czym Wojewoda nie wskazuje, jakie są to dokumenty. Jednocześnie skarżący przyznaje, że podmiot ubiegający się o wywłaszczenie zajął nielegalnie nieruchomość i wyburzył bezprawnie zabudowania. Uważa przy tym, że wobec zaistniałej sytuacji z wyburzeniem, Prezydent D. nie miał prawa wszczynać postępowania wywłaszczeniowego, a skoro to uczynił i wydał decyzję wywłaszczeniową, to powinien ponosić wszelkie tego konsekwencje.

Skarżący wyraził także pretensje wobec tutejszego Sądu, że nie uznając żadnych praw ani Konstytucji RP swoje orzeczenia opiera na "kłamstwach urzędniczych", że na wywłaszczonej nieruchomości nie było zabudować. Ponadto zdaniem skarżącego tutejszy Sąd nie uznaje również powagi rzeczy osądzonej prawomocnych wyroków, których istnienie pomija milczeniem.

Końcowo skarżący zaakcentował, że orzeczenie Sądu Wojewódzkiego w K. Wydział Cywilny z dnia [...] r. jest prawomocne i nadal znajduje się w obiegu prawny, a jego ustalenia są wiążące na mocy art. 365 k.p.c. Oznacza to, że wszystkie decyzje administracyjne i wyroki sądowe wydane w sprzeczności z tym orzeczeniem są nieważne z mocy prawa i są bezprzedmiotowe.

Zdaniem skarżącego orzeczenie Sądu Wojewódzkiego z dnia [...] r., stwierdzające nieważność decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] r. ma ten skutek, że przywrócona została ważność decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] r. również w części dotyczącej odszkodowania, zatem organ wywłaszczeniowy jest zobowiązany ustalić, zwaloryzować i wypłacić odszkodowanie za wywłaszczoną decyzją z dnia [...] r. nieruchomość. Do skargi dołączona została kopia postanowienia Sądu z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Organ dodał przy tym, że "kwestia ustalenia odszkodowania za składnik budowlany" była przedmiotem postępowania administracyjnego w wyniku odwołania złożonego do Wojewody Śląskiego m.in. przez skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta D. z [...]r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania, a następnie postępowania sądowego za skutek skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Wojewody Śląskiego z [...] r. nr [....] utrzymującej w mocy ww. decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. II SA/Ka 79/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił tę skargę, a wyrokiem z dnia 21 marca 2006 r. sygn. I OSK 606/05 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjna od tego wyroku.

Wojewoda przypomniał także treść uzasadnienia wyroku z 12 stycznia 2005 r. sygn. II SA/Ka 79/03, według którego w decyzji z [...] r. Prezydent Miasta D. prawidłowo zastosował art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przyjmując, że odszkodowanie to należało ustalić tylko za składnik gruntowy, bowiem w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomość była niezabudowana. Sąd wskazał nadto, że skoro bezprawnie zostało naruszona własność skarżącego, to można był dochodzić roszczeń na drodze cywilnej.

W dodatkowym piśmie opatrzonym datą 7 września 2020 r. skarżący odniósł się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę nie zgadzając się z nim w całości. Skarżący zaakcentował, że organ kwestionuje powagę rzeczy osądzonej wynikającą z art. 365 k.p.c. Według skarżącego Postanowienie Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] r. rozstrzyga ostatecznie, że sprawy o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nie można było i nie można nadal kierować na drogę cywilną, a więc decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa z dnia [...] r. rażąco narusza prawo. Skarżący w dalszej części pisma konsekwentnie podważa tę decyzję, podnosząc jej nieważność z mocy prawa, co ma w dalszej kolejności podważać wszystkie później wydane rozstrzygnięcia sądowe i administracyjne.

Na poparcie swojego stanowiska skarżący przywołał również orzecznictwo sądów administracyjnych.

W dniu 25 września 2020 r. do tutejszego Sądu wpłynęło kolejne pismo zawierające rozbudowane uzasadnienie stanowiska jakie w sprawie prezentuje skarżący. Natomiast pismem z dnia 25 września 2020 r. skarżący załączył do akt sprawy kopię decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. nr [...], wywodząc że wynika z niej brak przeszkód do wszczęcia postępowania oraz obowiązek organu wywłaszczeniowego do ustalenia odszkodowania z udziałem biegłego i jego wypłaty zgodnie z ustawą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrolując zaskarżone postanowienie w oparciu o wskazane powyżej kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie doszło bowiem do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego oraz mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sprawowanej w oparciu o wskazane powyżej kryteria jest postanowienie Wojewody, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta D. (dalej: Prezydent D.) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w D. przy ul. [...] oznaczoną jako działki nr 1 i 2 k.m. [...] obręb S. Wniosek o wszczęcie tego postępowania opatrzony datą 30 grudnia 2019 r. (data wpływu do organu 13 stycznia 2020 r.) jest w ocenie Sądu w istocie tożsamy z wcześniejszym wnioskiem skarżącego z dnia 13 września 2017 r., w odniesieniu do którego Prezydent D. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody z dnia [...] r. nr [...]. Po rozpatrzeniu skargi wniesionej przez skarżącego na to ostatnie postanowienie tutejszy Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 30 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 355/18 oddalił skargę.

Dostrzeżenie powyższego wyroku tutejszego Sądu jest istotne zarówno dla organów, jak i dla Sądu obecnie orzekającego w niniejszej sprawie, a to z uwagi na treść art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W konsekwencji jeżeli w odniesieniu do istotnych, kluczowych zagadnień prawnych w określonej sprawie sąd administracyjny wypowiedział się już poprzez dokonanie ich jednoznacznej kwalifikacji i oceny, to te same zagadnienia nie mogą być inaczej ocenione przez sąd w innej sprawie, w tym zwłaszcza w ściśle powiązanej ze sprawą pierwotną, chyba że doszło do zmiany stanu prawnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle przepisu art. 170 p.p.s.a. wskazuje się wręcz, że odstąpienia od już raz prawomocnie sformułowanej oceny prawnej dokonanej przez sąd administracyjny nie mogą usprawiedliwiać nawet możliwe wady oceny prawnej zawartej w tymże poprzednim wyroku. Inne stanowisko, jak wskazuje NSA, byłoby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami porządku prawnego, w tym zwłaszcza z art. 2 (zasada pewności prawa), art. 7 (zasada praworządności) oraz art. 178 ust. 1 Konstytucji RP (zasada związania sędziego Konstytucją i ustawą). Innymi słowy, rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia sygn. I OSK 1112/19).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach we wskazanym powyżej wyroku z dnia 30 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 355/18, przesądził, że sprawa odszkodowania za opisaną na wstępie wywłaszczoną nieruchomość została definitywnie załatwiona decyzją Prezydenta D. z [...] r., wobec czego zaistniała przeszkoda do prowadzenia postępowania w tym zakresie ze względu na jego bezprzedmiotowość. W zakresie zaś dotyczącym kwestii ustalenia odszkodowania w części odnoszącej się do składnika budowlanego Sąd wskazał, że pozostawało to poza zakresem właściwości organów administracji publicznej i poza przedmiotem prowadzonego postępowania. Kwestia ta, która ze względu na błąd organu rozstrzygającego o wywłaszczeniu (Prezydenta D.) stała się przez pewien okres czasu elementem przedmiotu prowadzonego postępowania administracyjnego, została definitywnie z niego wyłączona na skutek decyzji Prezesa UMiRM z [...]r. Od tego momentu odszkodowanie za składnik budowlany było wyłączone z prowadzonych postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych.

Zarzuty skargi i wcześniej przywołane w skardze stanowisko przedstawione przez skarżącego w zażaleniu, sprowadzają się do podważania przedstawionego powyżej stanowiska prawnego zajętego w przywołanym wyroku tutejszego Sądu z 30 lipca 2018 r. sygn. II SA/Gl 355/18. W konsekwencji zważywszy na związanie tym wyrokiem w ramach niniejszej sprawy żaden z podniesionych zarzutów nie mógł być uznany za uzasadniony.

Pomijając nawet wskazane powyżej związanie wyrokiem tutejszego Sądu z 30 lipca 2018 r. sygn. II SA/Gl 355/18 nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, dotyczącym skutków jakie wywodzi z postanowienia Sądu Wojewódzkiego w K. Wydziału I Cywilnego z dnia [...] r. w sprawie [...]. Wbrew stanowisku skarżącego postanowienie to nie skutkowało wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji Wojewody Katowickiego z [...] r. nr [...]. Decyzja ta pozostawała w obrocie prawnym, aż do wydania w dniu [...] r. przez Prezesa UMiRM decyzji utrzymującej decyzję własną tego organu z dnia [...] r. stwierdzającą nieważność w części dotyczącej odszkodowania decyzji Prezydenta D. z [...]r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody Śląskiego. Po wyeliminowaniu wówczas z obrotu prawnego rozstrzygnięcia dotyczącego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość kwestia tego odszkodowania została rozstrzygnięta decyzją Prezydenta Miasta D. z [...] r. nr. [...], utrzymaną w mocy przez Wojewodę (decyzją z dnia [...] r. nr [...]). W decyzjach tych organy przyjęły, że odszkodowanie nie mogło obejmować składnika budowlanego, gdyż został on usunięty z nieruchomości przed jej wywłaszczeniem, zatem doszło do naruszenia posiadania, a związanych z tym roszczeń należało dochodzić na drodze cywilnej. Decyzje te następnie stanowiły przedmiot, wspomnianej już wcześniej, kontroli przeprowadzonej przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. II SA/Ka 79/03 oddalił skargę. Natomiast wyrokiem z dnia 21 marca 2006 r. sygn. I OSK 606/05 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

W wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. II SA/Ka 79/03 tutejszy Sąd opierając się o obowiązującą w dacie decyzji Wojewody treść art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.), zgodnie z którą "wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu" uznał, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż odszkodowanie należało ustalić tylko za składnik gruntowy, bowiem w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości budynek fizycznie już nie istniał, a to wobec jego wcześniejszego wyburzenia. Ponadto w powyższym wyroku Sąd uznał, że skoro na skutek wyburzenia budynku bezprawnie została naruszona własność skarżących, to mogli oni dochodzić swoich roszczeń na drodze cywilnej. Wobec oddalenia skargi kasacyjnej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 21 marca 2006 r. sygn. I OSK 606/05 powyższy wyrok tutejszego Sądu stał się prawomocny.

Wskazane powyżej wyroki, w tym wcześniej przywołany prawomocny wyrok tutejszego Sądu z dnia 30 lipca 2018 r. sygn. II SA/Gl 355/18 (ten ostatni wydany w niezmienionym stanie prawym w porównaniu do stanu prawnego obowiązującego w dacie rozpoznania niniejszej sprawy), mają ten skutek, że akceptacja odmiennego stanowiska skarżącego dotyczącego dopuszczalności ustalenia na drodze administracyjnej skutkowałaby naruszeniem przywołanego już powyżej art. 170 p.p.s.a. Jednocześnie, co należy wyraźnie podkreślić, Sąd nie jest związany wcześniejszym, niż wskazane powyżej wyroki sądów administracyjnych, stanowiskiem wyrażonym w przywoływanym przez skarżącego postanowieniu Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] r. Jest to skutek nie tylko mocy wiążącej przywołanych powyżej wyroków sądów administracyjnych, które jako chronologicznie późniejsze oraz wydane z uwzględnieniem stanu prawnego ukształtowanego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami korzystają ze swoistego "pierwszeństwa" przed rozstrzygnięciem sądu powszechnego z 1985 r., ale wynika także z charakteru postanowienia o odrzuceniu pozwu przez sąd powszechny. Skarżący formując zarzuty dotyczące nierespektowania orzeczenia sądu powszechnego pominął nie tylko treść art. 170 p.p.s.a., ale także nie uwzględnił tego, że postanowienie o odrzuceniu pozwu nie ma charakteru merytorycznego, natomiast ma charakter deklaratoryjny, przez co nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a co za tym idzie, nie jest przeszkodą do wystąpienia ponownie z żądaniem tej samej treści. Powaga rzeczy osądzonej zachodzi wówczas, gdy sąd wyrokiem rozstrzygnął sprawę merytorycznie (uchwała SN z dnia 24 listopada 1966 r., III CZP 91/66, OSNCP 1967, Nr 3, poz. 47), Natomiast prawomocne postanowienie o odrzuceniu pozwu nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c. i postanowienie SN z dnia 18 sierpnia 1967 r., II CZ 68/67, OSPiKA 1968, z. 11, poz. 238, z glosą W. Siedleckiego).

Powyższej, jednoznacznie negatywnej oceny zasadności zarzutów skarżącego nie może zmienić załączona do pisma skarżącego z dnia 24 września 2020 r. treść decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. nr [...], utrzymująca po rozpatrzeniu wniosku o ponownego rozpatrzenie sprawy decyzję własną tego organu z dnia [...] r. nr [...]. Tą ostatnią decyzją Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] r. nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta D. z [...] r. nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzją Wojewody Katowickiego z [...] r. nr [...], w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Wbrew skarżącemu, z decyzji tej nie wynika obecnie brak przeszkód do wszczęcia postepowania ani też obowiązek ustalenia przez "organ wywłaszczeniowy" odszkodowania z udziałem biegłego. Skarżący nie wziął pod uwagę istoty załączonej przez siebie decyzji, w której organ negatywnie odniósł się do żądania skarżącego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] r. nr [...] pozostawiając ją w obrocie prawnym.

W kontekście zarzutów skarżącego należy zdecydowanie zaakcentować, że ani obecnie, ani w poprzednio wydanym wyroku Sąd nie kwestionuje, że na spornej nieruchomości znajdowała się zabudowa (nie kwestionują tego też organy). Kluczowe znaczenie dla odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie ma jednak to, że w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej zabudowa ta została już wyburzona. Skoro zaś w tej dacie już nie istniała, to nie stanowiła przedmiotu wywłaszczenia i konsekwentnie nie mogła być objęta odszkodowaniem z tytułu wywłaszczenia. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie może obejmować składnika budowlanego, który skarżący utracił (na skutek wyburzenia) zanim doszło do wydania decyzji wywłaszczeniowej. Okoliczność, że pierwotnie organ przyznał odszkodowanie za wywłaszczenie nieistniejącego, w dacie decyzji wywłaszczeniowej, składnika budowlanego nic w tym zakresie nie zmienia. Decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r. w części dotyczącej odszkodowania z tytułu wywłaszczenia została wyeliminowana z obrotu prawnego, a o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość ( składającą się z działki nr 1 i 2 karta mapy [...]) ostatecznie i prawomocnie rozstrzygnęła decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia [...]r.

Formułując zarzuty skargi skarżący posługuje się pojęciem odszkodowania za wywłaszczenie. Jednak pomija, że odszkodowanie za składniki budowlane wyburzone przed datą wydania decyzji wywłaszczeniowej nie jest odszkodowaniem za wywłaszczenie, lecz odszkodowanie. za zniszczenie mienia skarżącego, które nastąpiło przed wywłaszczeniem. Do utraty przez skarżącego własności składników budowlanych doszło nie na skutek decyzji wywłaszczeniowej, lecz na skutek ich wcześniejszego wyburzenia.

Mając na względzie dotychczasowe rozważania Sąd stwierdził, że organy dokonały, wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia, ustaleń co do stanu faktycznego oraz dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, respektując przy tym zasady wynikające z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ustalony zaś w ten sposób stan faktyczny sprawy został poddany prawidłowej subsumpcji pod przywołane powyżej przepisy. W konsekwencji wszystkie zarzuty skargi uznać należało za bezzasadne. Ponadto Sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

Skoro w ramach przeprowadzonej kontroli Sąd w zaskarżonym postanowieniu nie stwierdził naruszeń prawa, które w świetle cytowanego na wstępie art. 145 § 1 p.p.s.a. dawałyby podstawy do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu II instancji, to na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.