Addysg, Cymru Enwi, cychwyn a chymhwyso 1 1 Enw’r Gorchymyn hwn yw Gorchymyn Esgobaeth Bangor (Gwaddolion Addysgol) (Ysgol yr Eglwys yng Nghymru Llangristiolus) (Cymru) 2014 a daw i rym ar 31 Gorffennaf 2014. 2 Mae’r Gorchymyn hwn yn gymwys o ran Cymru. Dehongli 2 Yn y Gorchymyn hwn, oni fydd y cyd-destun yn mynnu fel arall— ystyr “asedau’r Sefydliad” (“ the Foundation assets ”) yw’r asedau sy’n cynrychioli’r Gwaddol ar hyn o bryd; ystyr “y Gronfa Ysgolion” (“ the School Fund ”) yw’r gronfa ysgolion sydd wedi ei sefydlu gan erthygl 5(a); a ystyr “yr Esgobaeth” (“ the Diocese ”) yw Esgobaeth Bangor, a rhaid dehongli “yr Ymddiriedolaeth Esgobaethol” (“ the Diocesan Trust ”) yn unol â hynny; ystyr “y Gronfa Addysg Grefyddol” (“ the Religious Education Fund ”) yw’r gronfa addysg grefyddol sydd wedi ei sefydlu gan erthygl 5(b); ystyr “y Gwaddol” (“ the Endowment ”) yw’r gwaddol a gynhwyswyd yn y weithred Sefydlu; ystyr “y Sefydliad” (“ the Foundation ”) yw’r sefydliad addysgol o’r enw Sefydliad Ysgol Llangristiolus a sefydlwyd drwy’r weithred Sefydlu; ystyr “y weithred Sefydlu” (“ the Founding deed ”) yw’r weithred a wnaed ar 22 Mehefin 1844 rhwng Charles Henry Evans a’r Hybarch Dad yn Nuw Christopher drwy ganiatâd dwyfol Arglwydd Esgob Bangor; mae i “ysgol sefydledig” yr un ystyr a roddir i “foundation school” yn Neddf Safonau a Fframwaith Ysgolion 1998 ; mae i “ysgol wirfoddol” yr un ystyr a roddir i “voluntary school” yn Neddf Safonau a Fframwaith Ysgolion 1998. Diddymu hawliau o dan Ymddiriedolaeth Deddf Dychwelyd Safleoedd 3 Mae hawliau unrhyw berson sydd, neu a all ddod yn rhywun sydd, â hawl fel buddiolwr o dan yr ymddiriedolaeth sydd wedi codi neu a all fod wedi codi yn rhinwedd adran 1 o Ddeddf Dychwelyd Safleoedd 1987 mewn cysylltiad â’r tir a gynhwysir yn y Gwaddol, wedi eu diddymu drwy’r Gorchymyn hwn. Ymddiriedolwr a breinio 4 1 Mae’r Gorchymyn hwn yn penodi’r Ymddiriedolaeth Esgobaethol i fod yn Ymddiriedolwr— a y Sefydliad, b asedau’r Sefydliad, c y Gronfa Ysgolion, a d y Gronfa Addysg Grefyddol. 2 Mae’r holl gronfeydd sydd, yn union cyn dyddiad y Gorchymyn hwn, yn eiddo i’r Sefydliad, neu a ddelir mewn ymddiriedolaeth ar gyfer y Sefydliad (ac eithrio unrhyw gronfeydd a ddelir eisoes gan yr Ymddiriedolaeth Esgobaethol) i’w trosglwyddo i’r Ymddiriedolaeth Esgobaethol, ac mae pob gweithred sy’n angenrheidiol at y diben hwnnw i gael ei chyflawni gan unrhyw berson sy’n dal y cronfeydd hynny. Rhannu Asedau 5 Mae asedau’r Sefydliad i gael eu rhannu’n ddwy gronfa ymddiriedolaeth ar wahân, sef— a y Gronfa Ysgolion yn cynnwys 11 rhan o 14 o asedau’r Sefydliad; a b y Gronfa Addysg Grefyddol yn cynnwys 3 rhan o 14 o asedau’r Sefydliad. Gweinyddu’r Sefydliad 6 1 Ar ôl talu unrhyw dreuliau gweinyddu, rhaid i’r Ymddiriedolaeth Esgobaethol roi cyfrif am y gyfran honno o gyfalaf ac incwm asedau’r Sefydliad sy’n cynrychioli’r Gronfa Addysg Grefyddol i Ficer, neu Reithor, a Wardeiniaid Eglwys y plwyf y sefydlwyd y Sefydliad i ddarparu addysg grefyddol ar ei gyfer. 2 Rhaid i bob Ficer, neu Reithor, a Wardeiniaid Eglwys y gwneir taliad iddynt yn unol â darpariaethau’r paragraff blaenorol gael eu cyfansoddi fel ymddiriedolaethwyr y Gronfa Addysg Grefyddol a chânt gadw cyfalaf y Gronfa a gwario’r incwm sy’n cronni o hynny, neu wario’r cyfalaf o hynny, tuag at ddibenion addysgol sy’n ymwneud â’r plwyf dan sylw mewn perthynas â’r ddarpariaeth o addysg grefyddol yn unol â daliadau’r Eglwys yng Nghymru drwy Ysgol Sul neu ddull arall. 3 Mae’r Ymddiriedolaeth Esgobaethol i ddal y Gronfa Ysgolion ar yr ymddiriedolaethau statudol unffurf er budd ysgolion gwirfoddol neu ysgolion sefydledig yr Eglwys yng Nghymru o fewn yr Esgobaeth. 4 Yn yr erthygl hon, ystyr “ymddiriedolaethau statudol unffurf” (“ uniform statutory trusts ”) yw’r ymddiriedolaethau a nodir yn yr Atodlen (sef yr ymddiriedolaethau statudol unffurf a nodir yn Atodlen 36 i Ddeddf Addysg 1996 fel y maent yn gymwys mewn perthynas ag asedau’r Sefydliad). Cyfuno 7 Caniateir i’r Gronfa Ysgolion gael ei chyfuno ag unrhyw waddol presennol a ddelir at y dibenion a bennir yn yr Atodlen. Huw Lewis Y Gweinidog Addysg a Sgiliau, un o Weinidogion Cymru 9 Gorffennaf 2014