Y Gymraeg Enwi, cychwyn, cymhwyso a dehongli 1 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Safonau’r Gymraeg (Rhif 7) 2018. 2 Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 29 Mehefin 2018. 3 Mae’r Rheoliadau hyn yn gymwys o ran Cymru. 4 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “aelod o staff” (“ member of staff ”) yw cyflogai i gorff neu berson naturiol sy’n gweithio i gorff ond nid person sydd wedi ei benodi i gorff gan Weinidogion Cymru, un o Weinidogion y Goron, Ysgrifennydd Gwladol, cyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol neu sefydliad gwirfoddol (a rhaid dehongli “staff” (“ staff ”) yn unol â hynny); ystyr “claf mewnol” (“ in-patient ”) yw unigolyn sy’n cael ei dderbyn i’r ysbyty am o leiaf un noson; mae “clinig” (“ clinic ”) yn feddygfa neu’n ystafell ymgynghori y mae— ymgynghoriad clinigol; neu ymgynghoriad clinigol preifat; yn cael ei gynnal ynddi; ystyr “clinig gwasanaeth iechyd gwladol” (“ national health service clinic ”) yw clinig sydd wedi ei freinio yng Ngweinidogion Cymru, Bwrdd Iechyd Lleol , Ymddiriedolaeth Gwasanaeth Iechyd Gwladol neu Awdurdod Iechyd Arbennig ; ystyr “clinig preifat” (“ private clinic ”) yw clinig nad yw’n glinig gwasanaeth iechyd gwladol; ystyr “corff” (“ body ”) yw person a restrir yn Atodlen 6; ystyr “cynhadledd achos” (“ case conference ”) yw rhyngweithio a’i brif bwrpas yw trafod darpariaeth unigolyn (“A”) sy’n ymwneud ag iechyd ac sydd rhwng— A, un neu ragor o gyrff, a un neu ragor o bersonau pan fo o leiaf un o’r personau hynny yn gyngor sir neu’n gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru; ystyr “darpariaeth iechyd” (“ health provision ”) yw darparu gwasanaethau iechyd fel rhan o’r gwasanaeth iechyd gwladol i unigolyn ac mae’n cynnwys asesu, diagnosio neu drin yr unigolyn hwnnw; ystyr “darpariaeth iechyd breifat” (“ private health provision ”) yw darparu gwasanaethau iechyd nad ydynt yn rhan o’r gwasanaeth iechyd gwladol i unigolyn ac mae’n cynnwys asesu, diagnosio neu drin yr unigolyn hwnnw; ystyr “darpariaeth sy’n ymwneud ag iechyd” (“ health related provision ”) yw darparu gwasanaethau i unigolyn a all gael effaith ar iechyd yr unigolyn hwnnw ond nad ydynt yn ddarpariaeth iechyd nac yn ddarpariaeth iechyd breifat; ystyr “darparwr gofal sylfaenol” (“ primary care provider ”) yw person sy’n darparu gwasanaeth gofal sylfaenol ar ran Bwrdd Iechyd Lleol; mae “derbyniad fel claf mewnol” (“ in-patient admission ”) yn dechrau ar y diwrnod y mae’r claf mewnol yn cael ei dderbyn i’r ysbyty ac yn dod i ben ar y diwrnod y mae’r claf mewnol yn peidio â bod yn yr ysbyty; mae i “gwasanaeth cartref gofal” (“ care home service ”) yr un ystyr ag yn adran 2(2) o Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016 , a pharagraff 1 o Atodlen 1 iddi; ystyr “gwasanaeth gofal sylfaenol” (“ primary care service ”) yw gwasanaeth a ddarperir o dan gontract, trefniant neu gytundeb a wneir o dan neu yn rhinwedd unrhyw un neu ragor o’r darpariaethau a ganlyn o Ddeddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Cymru) 2006 — adran 41(2)(b) (gwasanaethau meddygol sylfaenol); adran 42(1) (contractau gwasanaethau meddygol cyffredinol); adran 50 (trefniadau gan Fyrddau Iechyd Lleol ar gyfer darparu gwasanaethau meddygol sylfaenol); adran 57(1) (contractau gwasanaethau deintyddol cyffredinol); adran 64 (trefniadau gan Fyrddau Iechyd Lleol ar gyfer darparu gwasanaethau deintyddol sylfaenol); adran 71 (trefniadau ar gyfer gwasanaethau offthalmig cyffredinol); adran 80 (trefniadau ar gyfer gwasanaethau fferyllol); adran 81 (gwasanaethau fferyllol ychwanegol); (adran 92 (cynlluniau peilot); adran 102 (cynlluniau gwasanaethau fferyllol lleol); ystyr “gwasanaeth iechyd gwladol” (“ national health service ”) yw’r gwasanaeth iechyd cynhwysfawr yng Nghymru a barheir o dan adran 1(1) o Ddeddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Cymru) 2006; ystyr “unigolyn” (“ individual ”) yw person naturiol sy’n preswylio fel arfer yng Nghymru ac yn gweithredu yn ei enw ei hun; ond nid yw’n cynnwys unigolyn sy’n gweithredu yn rhinwedd ei swydd fel gwirfoddolwr; ystyr “ymgynghoriad clinigol” (“ clinical consultation ”) yw rhyngweithio rhwng un neu ragor o unigolion a chorff ynghylch darpariaeth iechyd; ystyr “ymgynghoriad clinigol preifat” (“ private clinical consultation ”) yw rhyngweithio rhwng un neu ragor o unigolion a pherson ynghylch darpariaeth iechyd breifat; ystyr “ysbyty” (“ hospital ”) yw— unrhyw sefydliad ar gyfer derbyn a thrin personau sy’n dioddef o salwch, unrhyw gartref mamolaeth, a unrhyw sefydliad ar gyfer derbyn a thrin personau sy’n ymadfer neu bersonau y mae angen adsefydlu meddygol arnynt, ac mae’n cynnwys clinigau, fferyllfeydd ac adrannau cleifion allanol a gynhelir mewn cysylltiad ag unrhyw gartref neu sefydliad o’r fath; ystyr “ysbyty gwasanaeth iechyd gwladol” (“ national health service hospital ”) yw ysbyty sydd wedi ei freinio yng Ngweinidogion Cymru, Bwrdd Iechyd Lleol , Ymddiriedolaeth Gwasanaeth Iechyd Gwladol neu Awdurdod Iechyd Arbennig ; ac ystyr “ysbyty preifat” (“ private hospital ”) yw ysbyty nad yw’n ysbyty gwasanaeth iechyd gwladol. 5 Yn ddarostyngedig i baragraffau (7), (8), (9) a (10) yn y Rheoliadau hyn— a mae cyfeiriadau at unrhyw weithgaredd sy’n cael ei gyflawni gan gorff, neu at unrhyw wasanaeth sy’n cael ei ddarparu gan gorff, i’w darllen fel pe baent yn cynnwys cyfeiriad at y gweithgaredd hwnnw yn cael ei gyflawni ar ran y corff, neu at y gwasanaeth hwnnw yn cael ei ddarparu ar ran y corff, gan drydydd parti o dan drefniadau a wneir rhwng y trydydd parti a’r corff; b yn unol â hynny, oni bai bod hysbysiad cydymffurfio yn darparu i’r gwrthwyneb, bydd corff wedi methu â chydymffurfio â safon mewn cysylltiad â gweithgaredd y mae wedi trefnu iddo gael ei gyflawni, neu wasanaeth y mae wedi trefnu iddo gael ei ddarparu, gan drydydd parti os nad yw’r gweithgaredd hwnnw neu’r gwasanaeth hwnnw wedi ei gyflawni neu ei ddarparu yn unol â’r safon. 6 Nid oes dim byd yn y Rheoliadau hyn sy’n ei gwneud yn ofynnol i gorff gydymffurfio â safon mewn perthynas â gweithgaredd a gyflawnir ganddo neu wasanaeth a ddarperir ganddo pan fo’n cyflawni’r gweithgaredd hwnnw neu’n darparu’r gwasanaeth hwnnw ar ran trydydd parti o dan drefniadau a wneir rhyngddo ef a’r trydydd parti, ac eithrio mewn perthynas— a ag ymgynghoriad clinigol, b â chynhadledd achos, neu c â chlaf mewnol (pan na fydd y claf mewnol yn bresennol mewn ymgynghoriad clinigol). 7 Nid oes dim byd yn y Rheoliadau hyn sy’n ei gwneud yn ofynnol i gorff gydymffurfio â safon mewn perthynas â gweithgaredd a gyflawnir ar ei ran neu wasanaeth a ddarperir ar ei ran gan drydydd parti o dan drefniadau a wneir rhyngddo ef a’r trydydd parti mewn perthynas— a ag ymgynghoriad clinigol, b â chynhadledd achos, neu c â chlaf mewnol (pan na fydd y claf mewnol yn bresennol mewn ymgynghoriad clinigol). 8 Nid oes dim byd yn y Rheoliadau hyn sy’n ei gwneud yn ofynnol i gorff gydymffurfio â safon mewn perthynas â gweithgaredd a gyflawnir ganddo neu wasanaeth a ddarperir ganddo pan fo’r gweithgaredd hwnnw’n cael ei gyflawni neu pan fo’r gwasanaeth hwnnw’n cael ei ddarparu ar ei ran— a mewn ysbyty preifat neu glinig preifat yng Nghymru, b ar ward breifat mewn ysbyty yng Nghymru, neu c mewn ysbyty neu glinig y tu allan i Gymru. 9 Nid oes dim byd yn y Rheoliadau hyn sy’n ei gwneud yn ofynnol i gorff gydymffurfio â safon mewn perthynas â gweithgaredd a gyflawnir ganddo neu wasanaeth a ddarperir ganddo pan fo’r gweithgaredd hwnnw’n cael ei gyflawni neu pan fo’r gwasanaeth hwnnw’n cael ei ddarparu ar ei ran gan ddarparwr gofal sylfaenol. 10 Nid oes dim byd yn y Rheoliadau hyn sy’n ei gwneud yn ofynnol i gorff gydymffurfio â safon mewn perthynas â gweithgaredd a gyflawnir ganddo neu wasanaeth a ddarperir ganddo pan fo’r gweithgaredd sy’n cael ei gyflawni neu pan fo’r gwasanaeth sy’n cael ei ddarparu ar ei ran yn wasanaeth cartref gofal. Safonau a bennir 2 1 Yn Atodlen 1— a mae Rhan 1 yn pennu safonau cyflenwi gwasanaethau; b mae Rhan 2 yn darparu bod rhaid i hysbysiad cydymffurfio ei gwneud yn ofynnol i gorff gydymffurfio â safonau penodol a bennir yn Rhan 1 os yw wedi ei gwneud yn ofynnol i’r corff gydymffurfio â safonau penodol eraill; c mae Rhan 3 yn diffinio nifer o eiriau ac ymadroddion. 2 Yn Atodlen 2— a mae Rhan 1 yn pennu safonau llunio polisi; b mae Rhan 2 yn darparu bod rhaid i hysbysiad cydymffurfio ei gwneud yn ofynnol i gorff gydymffurfio â safonau penodol a bennir yn Rhan 1 os yw wedi ei gwneud yn ofynnol i’r corff gydymffurfio â safonau penodol eraill; c mae Rhan 3 yn diffinio nifer o eiriau ac ymadroddion. 3 Yn Atodlen 3— a mae Rhan 1 yn pennu safonau gweithredu; b mae Rhan 2 yn darparu bod rhaid i hysbysiad cydymffurfio ei gwneud yn ofynnol i gorff gydymffurfio â safonau penodol a bennir yn Rhan 1 os yw wedi ei gwneud yn ofynnol i’r corff gydymffurfio â safonau penodol eraill; c mae Rhan 3 yn diffinio nifer o eiriau ac ymadroddion. 4 Yn Atodlen 4— a mae Rhan 1 yn pennu safonau cadw cofnodion; b mae Rhan 2 yn diffinio nifer o eiriau ac ymadroddion. 5 Yn Atodlen 5— a mae Rhan 1 yn pennu safonau sy’n ymdrin â materion sy’n atodol i’r materion yr ymdrinnir â hwy yn y safonau a bennir yn Atodlenni 1 i 4; b mae Rhan 2 yn gwneud darpariaeth ynghylch dehongli’r safonau atodol. Safonau sy’n benodol gymwys 3 1 Mae Gweinidogion Cymru yn awdurdodi Comisiynydd y Gymraeg i roi hysbysiad cydymffurfio i’r personau a restrir yn Atodlen 6 sy’n ei gwneud yn ofynnol iddynt gydymffurfio ag unrhyw un neu ragor o’r safonau a bennir o dan reoliad 2 ac Atodlenni 1 i 5. 2 Ond nid awdurdodir y Comisiynydd i roi hysbysiad cydymffurfio i— a Ymddiriedolaethau Gwasanaeth Iechyd Gwladol yng Nghymru sy’n ei gwneud yn ofynnol iddynt gydymffurfio â’r safonau a ganlyn— i 65 i 68, ii 78 i 78A; b Corff Llais y Dinesydd sy’n ei gwneud yn ofynnol iddo gydymffurfio â’r safonau a ganlyn— i 23 i 25, ii 64 i 68, iii 78 i 78A, iv 110 a 110A. Diwygio Rheoliadau Safonau’r Gymraeg (Rhif 4) 2016 4 1 Yn rheoliad 3 o Reoliadau Safonau’r Gymraeg (Rhif 4) 2016 (“Rheoliadau Rhif 4”) yn lle paragraff (2) rhodder— 2 Ond nid awdurdodir y Comisiynydd i roi hysbysiad cydymffurfio i— a Tribiwnlys Tir Amaethyddol Cymru, Tribiwnlys Adolygu Iechyd Meddwl Cymru, Tribiwnlys Eiddo Preswyl Cymru a Thribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru sy’n ei gwneud yn ofynnol iddynt gydymffurfio a’r safonau a ganlyn— i 92 i 139, ii 144 i 148, iii 161 i 166; b Gofal Cymdeithasol Cymru sy’n ei gwneud yn ofynnol iddo gydymffurfio â safon 60. 2 Yn Atodlen 6 i Reoliadau Rhif 4, yn y lle priodol mewnosoder— Gofal Cymdeithasol Cymru (“ Social Care Wales ”) . Eluned Morgan Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes, o dan awdurdod Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, un o Weinidogion Cymru 27 Mawrth 2018