GALLUEDD MEDDYLIOL, CYMRU RHAN 1 Enwi, cychwyn a chymhwyso 1 1 Enw'r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Galluedd Meddyliol (Amddifadu o Ryddid: Penodi Cynrychiolydd Person Perthnasol) (Cymru) 2009 a deuant i rym ar 1 Ebrill 2009. 2 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys o ran Cymru. Dehongli 2 1 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “asesydd lles pennaf” (“ best interests assessor ”) yw person a ddetholwyd i wneud asesiad lles pennaf o dan baragraff 38 o Atodlen A1 i'r Ddeddf; ystyr “ y Ddeddf ” (“ the Act ”) yw Deddf Galluedd Meddyliol 2005; ystyr “rhoddai” (“ donee ”) yw person y rhoddwyd iddo atwrneiaeth arhosol neu atwrneiaeth barhaus gofrestredig gan y person perthnasol. 2 At ddibenion y Rheoliadau hyn mae “corff goruchwylio” (“ supervisory body ”) yn cynnwys Bwrdd Iechyd Lleol sy'n arfer swyddogaethau goruchwylio yn unol â rheoliad 3. RHAN 2 Swyddogaethau goruchwylio Swyddogaethau goruchwylio sy'n arferadwy gan Fyrddau Iechyd Lleol 3 1 Bydd pob Bwrdd Iechyd Lleol yn arfer swyddogaethau goruchwylio— a mewn perthynas ag unrhyw berson sydd â lle ganddo mewn ysbyty neu sy'n debygol o gael lle mewn ysbyty (p'un a ydynt yn ysbytai'r GIG neu'n ysbytai annibynnol) yn ei ardal er mwyn derbyn gofal perthnasol neu driniaeth berthnasol ; a b os bydd y Bwrdd Iechyd Lleol yn comisiynu gofal perthnasol neu driniaeth berthnasol i berson mewn ysbyty (p'un ai ysbyty'r GIG neu ysbyty annibynnol) yn Lloegr mewn perthynas â'r ysbyty hwnnw. 2 Os bydd Gweinidogion Cymru yn comisiynu gofal perthnasol neu driniaeth berthnasol i unrhyw berson sydd â lle ganddo mewn ysbyty neu sy'n debygol o gael lle mewn ysbyty (p'un ai ysbyty'r GIG neu ysbyty annibynnol) yn Lloegr y corff goruchwylio fydd y Bwrdd Iechyd Lleol ar gyfer yr ardal y mae'r person fel arfer yn byw ynddi. 3 Yn ddarostyngedig i unrhyw gyfarwyddiadau a roddir gan Weinidogion Cymru, mae modd i swyddogaethau goruchwylio sy'n arferadwy gan Fwrdd Iechyd Lleol, drwy drefniant â'r Bwrdd hwnnw, ac yn ddarostyngedig i'r fath gyfyngiadau ac amodau ag y tybia'r Bwrdd hwnnw eu bod yn briodol, gael eu harfer— a ar ran y Bwrdd hwnnw gan bwyllgor, is-bwyllgor neu swyddog o'r Bwrdd; b ar y cyd â Bwrdd Iechyd Lleol arall; 4 Mae i “swyddogaethau goruchwylio” yr un ystyr ag sydd i “ supervisory functions ” ym mharagraff 165(3) o Atodlen A1 i'r Ddeddf. RHAN 3 Penodi — cyffredinol Y weithdrefn benodi 4 1 Mae dethol person i'w benodi yn gynrychiolydd i ddigwydd yn unol â Rhan 4. 2 Mae penodi person yn gynrychiolydd i ddigwydd yn unol â Rhan 5. Cychwyn y weithdrefn benodi 5 Rhaid i'r weithdrefn ar gyfer penodi cynrychiolydd ddechrau— a cyn gynted ag y bydd asesydd lles pennaf wedi ei ddethol gan y corff goruchwylio at ddibenion cais am awdurdodiad safonol ; neu b cyn gynted ag y bo penodiad cynrychiolydd person perthnasol yn terfynu, neu i'w derfynu yn unol â rheoliad 14, a bod y person perthnasol yn parhau i fod yn ddarostyngedig i awdurdodiad safonol. Cymhwystra person i fod yn gynrychiolydd 6 1 Mae person yn gymwys i'w benodi yn gynrychiolydd— a os yw'n 18 oed neu drosodd; b os yw'n abl i gadw mewn cysylltiad â'r person perthnasol ; c onid yw wedi'i rwystro gan afiechyd rhag cyflawni swyddogaeth cynrychiolydd; ch os yw'n fodlon bod yn gynrychiolydd i'r person perthnasol; d os nad oes ganddo fuddiant ariannol yn y cartref gofal neu yn yr ysbyty annibynnol lle mae'r person perthnasol yn cael ei gadw, neu lle mae i'w gadw; dd onid yw'n berthynas i berson sydd â buddiant ariannol yn y cartref gofal neu'r ysbyty annibynnol lle mae'r person perthnasol yn cael ei gadw, neu lle mae i'w gadw; e onid yw'n darparu gwasanaethau i'r cartref gofal lle mae'r person perthnasol yn cael ei gadw, neu lle mae i'w gadw, neu onid yw'n cael ei gyflogi i weithio yno; f onid yw'n cael ei gyflogi i weithio yn yr ysbyty lle mae'r person perthnasol yn cael ei gadw, neu lle mae i'w gadw, mewn swyddogaeth sy'n gysylltiedig ag achos y person perthnasol, neu a allai fod yn gysylltiedig â'r achos hwnnw; ac ff onid yw'n cael ei gyflogi i weithio ar gorff goruchwylio'r person perthnasol mewn swyddogaeth sy'n gysylltiedig ag achos y person perthnasol, neu a allai fod yn gysylltiedig â'r achos hwnnw. 2 At ddibenion y rheoliad hwn, ystyr “perthynas” (“ relative ”) yw: a tad, mam, llystad, llysfam, mab, merch, llysfab, llysferch, nain (mam-gu), taid (tad-cu), ŵyr neu wyres y person hwnnw, neu o briod, cyn briod, partner sifil neu gyn bartner sifil y person hwnnw; neu b brawd, chwaer, ewythr, modryb, nith, nai, neu gefnder cyfan (p'un ai o waed cyfan neu hanner gwaed neu drwy briodas neu bartneriaeth sifil) y person hwnnw neu briod, cyn briod, partner sifil neu gyn bartner sifil y person hwnnw. 3 At ddibenion y rheoliad hwn— a mae “priod” (“ spouse ”) neu “partner sifil” (“ civil partner ”) yn cynnwys person nad yw'n briod â pherson nac mewn partneriaeth sifil â pherson ond sy'n byw gyda'r person hwnnw fel petai mewn perthynas o'r fath, a b mae gan berson fuddiant ariannol mewn cartref gofal neu mewn ysbyty annibynnol os yw'r person hwnnw'n bartner, yn gyfarwyddwr, yn ddeiliad swydd arall neu'n brif gyfranddaliwr y cartref gofal neu'r ysbyty annibynnol sydd wedi gwneud cais am awdurdodiad safonol. c ystyr “prif gyfranddaliwr” (“ major shareholder ”) yw— i unrhyw berson sy'n dal degfed ran neu fwy o'r cyfranddaliadau sydd wedi eu dyroddi yn y cartref gofal neu'r ysbyty annibynnol, os yw'r cartref gofal neu'r ysbyty yn gwmni cyfyngedig drwy gyfranddaliadau, a ii ym mhob achos arall, unrhyw un o berchnogion y cartref gofal neu'r ysbyty annibynnol. RHAN 4 Dethol Dethol gan y person perthnasol 7 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys pan fo gan y person perthnasol alluedd o ran y cwestiwn pwy ddylai ei gynrychiolydd fod. 2 Caiff y person perthnasol ddethol person ar gyfer ei benodi i fod yn gynrychiolydd iddo. 3 Os yw'r person perthnasol yn cael dethol person yn unol â pharagraff (2) ond nad yw'n gwneud hynny, mae rheoliad 10 yn gymwys. Dethol gan roddai neu ddirprwy 8 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys os nad oes gan y person perthnasol alluedd o ran y cwestiwn pwy ddylai ei gynrychiolydd fod. 2 Pan fo'r canlynol yn wir— a bod gan y person perthnasol roddai neu ddirprwy , a b ei bod o fewn awdurdod y rhoddai neu'r dirprwy i wneud hynny, caiff y rhoddai neu'r dirprwy ddethol person i'w benodi yn gynrychiolydd. 3 Os yw rhoddai neu ddirprwy yn cael dethol person yn unol â pharagraff (2) ond nad yw'n gwneud hynny, mae rheoliad 10 yn gymwys. Cymeradwyo gan yr asesydd lles pennaf neu'r corff goruchwylio 9 1 Rhaid i berson a ddetholir yn unol â rheoliadau 7(2) neu 8(2) gael ei gymeradwyo gan yr asesydd lles pennaf neu gan y corff goruchwylio. 2 Os nad yw'r asesydd lles pennaf neu'r corff goruchwylio yn cymeradwyo person a ddetholir— a caiff gymeradwyo person arall a ddetholir yn unol â rheoliadau 7(2) neu 8(2); neu b caiff yr asesydd lles pennaf ddethol person yn unol â rheoliad 10. Dethol gan yr asesydd lles pennaf 10 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys—— a pan nad oes person wedi ei ddethol i'w benodi yn gynrychiolydd yn unol â rheoliadau 7(2) neu 8(2), neu b pan fo'r asesydd lles pennaf neu'r corff goruchwylio heb gymeradwyo person yn unol â rheoliad 9. 2 Caiff yr asesydd lles pennaf ddethol person i fod yn gynrychiolydd i'r person perthnasol. 3 Os nad yw'r asesydd lles pennaf yn gallu dethol person i'w benodi'n gynrychiolydd, mae rheoliad 11 yn gymwys. Dethol gan y corff goruchwylio 11 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys pan nad oes person wedi'i ddethol yn unol â rheoliadau 7(2), 8(2) neu 10(2). 2 Rhaid i'r corff goruchwylio ddethol person i'w benodi yn gynrychiolydd i'r person perthnasol. 3 Os bydd person a ddetholir yn unol â pharagraff (2) yn gweithredu mewn swyddogaeth broffesiynol a rhaid i'r person hwnnw fod â'r hyfforddiant a'r profiad priodol, a b rhaid bod y corff goruchwylio wedi'i fodloni bod y canlynol ar gael mewn perthynas â'r person hwnnw— i tystysgrif cofnod troseddol fanwl a ddyroddir yn unol ag adran 113B o Ddeddf yr Heddlu 1997 ; neu ii os nad yw'r diben y mae'r dystysgrif yn ofynnol ati yn un a ragnodir o dan is-adran (2) o'r adran honno, tystysgrif cofnod troseddol a ddyroddir yn unol ag adran 113A o'r Ddeddf honno. 4 At ddibenion paragraff (3), person sy'n gweithredu mewn swyddogaeth broffesiynol yw person a gafodd ei ddethol gan yr asesydd lles pennaf neu gan y corff goruchwylio a hwnnw'n berson nad yw'n aelod o'r teulu, yn gyfaill nac yn ofalwr i'r person perthnasol. RHAN 5 Penodi cynrychiolwyr Penodi cynrychiolydd 12 Bydd corff goruchwylio yn penodi mewn ysgrifen unrhyw berson a ddetholir yn unol â Rhan 4 yn gynrychiolydd i'r person perthnasol. Gofynion ffurfiol penodi cynrychiolydd 13 Rhaid hysbysu'r personau canlynol o benodiad cynrychiolydd— a y person perthnasol; b yr awdurdod rheoli perthnasol; c unrhyw roddai neu ddirprwy i'r person perthnasol; ch unrhyw eiriolwr annibynnol o ran galluedd meddyliol a benodwyd yn unol â'r Ddeddf; a d unrhyw berson y bydd yr asesydd lles pennaf wedi ymgynghori ag ef. RHAN 6 Terfynu penodiad cynrychiolydd 14 Bydd person yn peidio â bod yn gynrychiolydd— a os bydd farw; b os bydd yn hysbysu'r corff goruchwylio nad yw mwyach yn fodlon parhau â'r swyddogaeth; c os daw cyfnod ei benodiad i ben; ch os yw cynrychiolydd wedi'i benodi ar ôl cael ei ddethol yn unol â rheoliad 7(2) a bod y person perthnasol yn hysbysu'r corff goruchwylio ei fod yn gwrthwynebu i'r person hwnnw barhau i fod yn gynrychiolydd iddo; d os yw cynrychiolydd wedi'i benodi ar ôl cael ei ddethol yn unol â rheoliad 8(2) a bod y rhoddai neu'r dirprwy yn gwrthwynebu i'r person hwnnw barhau i fod yn gynrychiolydd i'r person perthnasol; dd os bydd y corff goruchwylio yn terfynu'r penodiad am ei fod wedi'i fodloni nad yw'r cynrychiolydd yn cadw cyswllt digonol â'r person perthnasol i'w gefnogi ac i'w gynrychioli; e os bydd y corff goruchwylio yn terfynu'r penodiad am ei fod wedi'i fodloni nad yw'r person yn gymwys mwyach at ddibenion 6(1) i fod yn gynrychiolydd; neu f os bydd y corff goruchwylio yn terfynu'r penodiad am ei fod wedi'i fodloni nad yw'r person yn gweithredu er lles pennaf y person perthnasol. Monitro cynrychiolwyr 15 Rhaid i'r awdurdod rheoli roi gwybod i'r corff goruchwylio os daw yn ymwybodol nad yw'r cynrychiolydd yn gweithredu er lles pennaf y person perthnasol neu os nad yw wedi cadw cyswllt rheolaidd ag ef. Gofynion ffurfiol terfynu penodiad cynrychiolydd 16 1 Os yw penodiad cynrychiolydd i'w derfynu yn unol â pharagraffau (b) i (f) o reoliad 14, rhaid i'r corff goruchwylio hysbysu'r person hwnnw fod ei benodiad i'w derfynu a rhaid iddo roi rhesymau pam y mae'r penodiad i'w derfynu. 2 Os yw penodiad cynrychiolydd i'w derfynu'n unol â rheoliad 14, rhaid i'r corff goruchwylio hysbysu— a y person perthnasol; b yr awdurdod rheoli; c unrhyw roddai neu ddirprwy i'r person perthnasol; ch unrhyw eiriolwr annibynnol o ran galluedd meddyliol a benodir yn unol â'r Ddeddf; a d unrhyw berson yr ymgynghorir ag ef gan yr asesydd lles pennaf. RHAN 7 Cynrychiolwyr — amrywiol Talu i gynrychiolwyr 17 Caiff corff goruchwylio wneud taliadau i unrhyw berson, neu mewn perthynas ag unrhyw berson, a benodwyd yn unol â rheoliad 12 ac sy'n arfer swyddogaethau fel cynrychiolydd y person perthnasol. RHAN 8 Diwygio Rheoliadau Deddf Galluedd Meddyliol 2005 (Eiriolwyr Annibynnol o ran Galluedd Meddyliol) (Cymru) 2007 18 1 Mae Rheoliadau Deddf Galluedd Meddyliol 2005 (Eiriolwyr Annibynnol o ran Galluedd Meddyliol) (Cymru) 2007 wedi'u diwygio'n unol â'r paragraff canlynol. 2 Yn lle'r geiriau “adrannau 37, 38 a 39 o'r Ddeddf” yn rheoliad 2(2) (dehongli), rhodder y geiriau canlynol— adrannau 37, 38, 39, 39A, 39C neu 39D o'r Ddeddf . 19 Yn lle'r geiriau “adrannau 37, 38 neu 39 o'r Ddeddf” yn rheoliad 5(1) (penodi eiriolwyr annibynnol o ran galluedd meddyliol) rhodder y geiriau canlynol— adrannau 37, 38, 39, 39A, 39C neu 39D o'r Ddeddf . Edwina Hart Y Gweinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, un o Weinidogion Cymru 11 Chwefror 2009