TAI, CYMRU Enwi, cychwyn, dehongli a chymhwyso 1 1 Enw'r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Tai (Hawl Cynnig Cyntaf) (Cymru) 2005 a deuant i rym ar 28 Medi 2005. 2 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “awdurdod tai lleol” (“ local housing authority ”) yw cyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru; ystyr “ Deddf 1985 ” (“ the 1985 Act ”) yw Deddf Tai 1985; ystyr “eiddo” (“ property ”) yw eiddo sy'n ddarostyngedig i gyfamod hawl cynnig cyntaf a osodwyd o dan adran 156A o Ddeddf 1985 ; ystyr “hysbysiad cynnig” (“ offer notice ”) yw hysbysiad sy'n cydymffurfio â gofynion rheoliad 12(1); ystyr “hysbysiad derbyn” (“ acceptance notice ”) yw hysbysiad sy'n cydymffurfio â gofynion rheoliad 12(2); ystyr “hysbysiad gwrthod” (“ rejection notice ”) yw hysbysiad sy'n cydymffurfio â gofynion rheoliad 12(3); ystyr “landlord blaenorol” (“ former landlord ”) yw'r landlord a waredodd yr eiddo o dan Ran 5 o Ddeddf 1985; ac ystyr “perchennog” (“ owner ”) yw'r person sydd yn berchennog rhydd-ddaliadol neu lesddaliadol eiddo ac a gyfrwymwyd gan gyfamod hawl cynnig cyntaf a osodwyd o dan adran 156A o Ddeddf 1985. 3 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys os gosodwyd cyfamod hawl cynnig cyntaf mewn perthynas â thŷ annedd a leolir yng Nghymru. Darpariaethau gweithredol ar gyfer eiddo lesddaliadol a rhydd-ddaliadol 2 1 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys pan fydd gwarediad perthnasol, heblaw gwarediad esempt, o fuddiant y perchennog yn yr eiddo. 2 Os bydd gan y perchennog fuddiant lesddaliadol rhaid i'r perchennog gydymffurfio â gofynion rheoliad 3. 3 Os bydd gan y perchennog fuddiant rhydd—ddaliadol rhaid i'r perchennog gydymffurfio â gofynion rheoliad 4. Cyflwyno hysbysiad cynnig — eiddo lesddaliadol 3 Rhaid i'r perchennog gyflwyno hysbysiad cynnig— a i'r landlord blaenorol, os yw'n dal i fod yn landlord; neu b os nad yw'r landlord blaenorol yn dal i fod yn landlord, i'r person y breinir y buddiant mewn rifersiwn ynddo ar hyn o bryd. Cyflwyno hysbysiad cynnig — eiddo rhydd-ddaliadol 4 Rhaid i'r perchennog gyflwyno hysbysiad cynnig— a i'r landlord blaenorol (os yw'r person hwnnw yn dal mewn bodolaeth); neu b os nad yw'r landlord blaenorol yn dal mewn bodolaeth, i'r awdurdod tai lleol ar gyfer yr ardal y lleolir yr eiddo ynddi. Cydnabod cael hysbysiad cynnig 5 1 Rhaid i'r sawl sy'n cael hysbysiad cynnig o dan naill ai reoliad 3 neu 4 anfon cydnabyddiaeth at y perchennog ei fod wedi ei gael cyn gynted ag y bo'n rhesymol ymarferol. 2 Rhaid i'r gydnabyddiaeth ei fod wedi cael yr hysbysiad— a pennu'r dyddiad y cafwyd yr hysbysiad cynnig; a b esbonio effaith rheoliadau 6 i 10, mewn termau syml. Hysbysiadau derbyn 6 1 Os bydd y sawl sy'n cael hysbysiad cynnig yn dymuno derbyn y cynnig, rhaid iddo wneud hynny o fewn y cyfnod o 8 wythnos sy'n dechrau ar y dyddiad y cafwyd yr hysbysiad. 2 Os derbynnir cynnig rhaid gwneud hynny drwy hysbysiad derbyn, ac ynddo rhaid i'r sawl sy'n cael yr hysbysiad cynnig naill ai— a derbyn y cynnig ei hunan; neu b enwebu person arall i dderbyn y cynnig yn unol â rheoliad 8. 3 Nid yw cyflwyno hysbysiad derbyn gan unrhyw berson sydd â'r hawl i wneud hynny yn rhoi unrhyw hawl i berchennog yr eiddo i'w gwneud yn ofynnol i'r person hwnnw brynu'r eiddo oni fydd ac hyd nes y bydd y person hwnnw'n ymrwymo i gontract cyfrwymol i werthu yn unol â rheoliad 10. Hysbysiadau gwrthod 7 1 Rhaid i'r sawl sy'n cael hysbysiad cynnig gyflwyno hysbysiad gwrthod cyn gynted â'i fod wedi penderfynu nad yw'n dymuno naill ai— a derbyn y cynnig ei hunan; neu b enwebu person arall i dderbyn y cynnig yn unol â rheoliad 8. 2 Rhaid cyflwyno'r hysbysiad gwrthod o fewn 8 wythnos ar ôl y dyddiad y cafwyd yr hysbysiad cynnig. Enwebu person arall i dderbyn cynnig 8 1 Caiff y sawl sy'n cael hysbysiad cynnig enwebu person arall i dderbyn y cynnig. 2 Yr unig bersonau y gellir eu henwebu i dderbyn cynnig yw'r personau hynny sydd naill ai— a wedi'u cofrestreu'n landlord cymdeithasol o dan Ran 1 o Ddeddf Tai 1996; neu b yn cyflawni'r amod landlord yn adran 80 o Ddeddf 1985. 3 Cyn y gellir enwebu person i dderbyn cynnig penodol, rhaid bod y person hwnnw wedi dangos yn ddiamwys yn ysgrifenedig i'r sawl sy'n cael hysbysiad cynnig ei fod yn dymuno cael ei enwebu i dderbyn y cynnig. 4 At ddibenion y rheoliad hwn, mae'r ymadrodd “yn ysgrifenedig” yn cynnwys dogfen a drosglwyddwyd gan ffacs neu fodd electronig arall. Gwaredu eiddo a gofyniad am hysbysiad cynnig pellach 9 1 Os bydd perchennog wedi cyflwyno hysbysiad cynnig a bod y sawl sy'n ei gael— a heb gyflwyno naill ai hysbysiad derbyn neu hysbysiad gwrthod o fewn 8 wythnos ar ôl y dyddiad y cafwyd yr hysbysiad cynnig; neu b wedi cyflwyno hysbysiad gwrthod, yna, yn ddarostyngedig i baragraff (2), caiff y perchennog waredu'r eiddo fel y gwêl y perchennog yn dda; ac fydd y Rheoliadau hyn yn gymwys i unrhyw warediad o'r eiddo ar ôl hynny gan y perchennog. 2 Os bydd y perchennog, ar ôl i'r cyfnod o 12 mis ddod i ben, fel y penderfynwyd yn unol â pharagraffau (3) neu (4) fel y bo'n briodol, yn cadw'r buddiant yn yr eiddo, bydd y Rheoliadau hyn yn gymwys os bydd gwarediad o'r math a ddisgrifir yn rheoliad 2(1). 3 Yn yr amgylchiadau y cyfeirir atynt ym mharagraff (1)(a), mae'r cyfnod o 12 mis yn dechrau drannoeth y diwrnod pan ddaw'r cyfnod o 8 wythnos i ben. 4 Yn yr amgylchiadau y cyfeirir atynt ym mharagraff (1)(b), mae'r cyfnod o 12 mis yn dechrau drannoeth y diwrnod pan gyflwynwyd yr hysbysiad gwrthod. Terfyn amser ar gyfer cwblhau'r pryniant 10 1 Rhaid i berson sy'n derbyn cynnig, ymrwymo i gontract cyfrwymol gyda'r perchennog er mwyn prynu'r eiddo— a dim hwyrach na 12 wythnos ar ôl y dyddiad y cyflwynwyd yr hysbysiad derbyn i'r perchennog; neu b dim hwyrach na 4 wythnos ar ôl y dyddiad y cafwyd hysbysiad ysgrifenedig oddi wrth y perchennog fod y perchennog yn barod i gwblhau; p'un bynnag yw'r diweddaraf. 2 Os na chydymffurfir â'r terfyn amser ym mharagraff (1), yna mae'r perchennog yn rhydd i waredu'r eiddo fel y gwêl y perchennog yn dda; ac ni fydd y Rheoliadau hyn yn gymwys i unrhyw warediad o'r eiddo ar ôl hynny gan y perchennog. 3 Os bydd y naill barti neu'r llall neu'r ddau yn gofyn i'r Prisiwr Dosbarth benderfynu gwerth yr eiddo yn unol ag adran 158 o Ddeddf 1985, eithrir o'r cyfnod cyfrifo ym mharagraff (1) yr amser o'r dyddiad y cafwyd y cais gan y Prisiwr Dosbarth hyd at y dyddiad yr hysbysir y gwerth a benderfynir i'r partïon. Cyfrifo amser 11 Wrth gyfrifo cyfnod at unrhyw ddiben yn y Rheoliadau hyn, gyda'r eithriad o'r cyfnod o 12 mis yn rheoliad 9, ni chynhwysir dydd Nadolig, dydd Gwener y Groglith, neu ddiwrnod sy'n ŵyl y banc o dan Ddeddf Bancio a Thrafodion Ariannol 1971 . Cynnwys hysbysiadau 12 1 Rhaid i hysbysiad cynnig— a bod yn ysgrifenedig; b datgan bod y perchennog yn dymuno gwaredu'r eiddo, gan roi ei gyfeiriad post llawn; c datgan bod yna gyfamod sy'n ei gwneud yn ofynnol i'r perchennog gynnig yr eiddo yn gyntaf i'r sawl sy'n cael yr hysbysiad; ch o ran yr eiddo y mae'r hysbysiad yn ymwneud ag ef— i pennu a ydyw'r eiddo yn dŷ, yn fflat neu'n rhandy; ii pennu nifer yr ystafelloedd gwely; iii rhoi manylion y system wresogi; iv pennu unrhyw welliannau neu newidiadau strwythurol a wnaed ers y pryniant; a d datgan y cyfeiriad lle gall y sawl sy'n cael yr hysbysiad gyflwyno hysbysiadau i'r perchennog. 2 Rhaid i hysbysiad derbyn— a bod yn ysgrifenedig; b dangos yn eglur a yw'r person sy'n rhoi'r hysbysiad— i yn derbyn y cynnig; neu ii yn enwebu person arall i dderbyn y cynnig; ac c rhoi cyfeiriad post llawn a Rhif ffôn unrhyw enwebai. 3 Rhaid i hysbysiad gwrthod— a bod yn ysgrifenedig; a b datgan bod y person yn gwrthod y cynnig i brynu'r eiddo. Cyflwyno hysbysiadau 13 Ceir cyflwyno hysbysiadau o dan y Rheoliadau hyn naill ai drwy draddodi personol, neu drwy'r post. Gwaredu eiddo a gaffaelwyd o dan hawl i brynu a gadwyd 14 Gan eithrio rheoliadau 15 i 17, bydd y Rheoliadau hyn hefyd yn gymwys os bydd gwarediad perthnasol, heblaw gwarediad esempt, o fuddiant perchennog mewn eiddo a gaffaelwyd wrth arfer yr hawl a roddwyd gan adran 171A o Ddeddf 1985. Gwaredu eiddo a gaffaelwyd o dan hawl i gaffael 15 Gan eithrio rheoliadau 14, 16 a 17 bydd y Rheoliadau hyn hefyd yn gymwys os bydd gwarediad perthnasol, heblaw gwarediad esempt, o fuddiant perchennog mewn eiddo a gaffaelwyd wrth arfer yr hawl a roddwyd gan adran 16 o Ddeddf Tai 1996 . Gwaredu eiddo a gaffaelwyd drwy waredu gwirfoddol ar ddisgownt gan awdurdod lleol 16 1 Gan eithrio rheoliadau 14, 15, a 17, bydd y Rheoliadau hyn hefyd yn gymwys os bydd gwarediad perthnasol, heblaw gwarediad esempt, o fuddiant perchennog mewn eiddo a gaffaelwyd ar ddisgownt oddi wrth awdurdod lleol a ddefnyddiodd ei bŵer i waredu tir yn adran 32 o Ddeddf 1985, yn ddarostyngedig i'r addasiadau canlynol. 2 Yn rheoliad 1— a yn lle'r diffiniad o “landlord blaenorol” rhodder— ystyr “perchennog blaenorol” (“ former owner ”) yw'r awdurdod lleol a waredodd yr eiddo o dan adran 32 o Ddeddf 1985 ; b yn lle'r diffiniad o “perchennog” rhodder— ystyr “perchennog” (“ owner ”) yw'r person sydd yn berchennog rhydd-ddaliadol neu lesddaliadol yr eiddo ac sy'n gyfrwymol i gyfamod hawl cynnig cyntaf a osodwyd o dan adran 36A o Ddeddf 1985 ; ac c yn lle'r diffiniad o “eiddo” rhodder— ystyr “eiddo” (“ property ”) yw eiddo sy'n ddarostyngedig i gyfamod hawl cynnig cyntaf a osodwyd o dan adran 36A o Ddeddf 1985 . 3 Yn rheoliad 10(3), yn lle “adran 158” rhodder “adran 36B ”. 4 Ble bynnag y mae'r ymadrodd “landlord blaenorol” yn digwydd rhodder “perchennog blaenorol”. Gwaredu eiddo a gaffaelwyd drwy waredu gwirfoddol ar ddisgownt gan landlord cymdeithasol cofrestredig 17 1 Gan eithrio rheoliadau 14 i 16, bydd y Rheoliadau hyn hefyd yn gymwys os bydd gwarediad perthnasol, heblaw gwarediad esempt, o fuddiant perchennog mewn eiddo a gaffaelwyd ar ddisgownt oddi wrth landlord cymdeithasol cofrestredig a ddefnyddiodd ei bŵer i waredu tir yn adran 9 o Ddeddf Tai 1996, yn ddarostyngedig i'r addasiadau canlynol. 2 Yn rheoliad 1— a yn lle'r diffiniad o “landlord blaenorol” rhodder— ystyr “perchennog blaenorol” (“ former owner ”) yw'r landlord cymdeithasol cofrestredig a waredodd yr eiddo o dan adran 9 o Ddeddf Tai 1996 ; b yn lle'r diffiniad o “perchennog” rhodder— ystyr “perchennog” (“ owner ”) yw'r person sydd yn berchennog rhydd-ddaliadol neu lesddaliadol yr eiddo ac sy'n gyfrwymol i gyfamod hawl cynnig cyntaf a osodwyd o dan adran 12A o Ddeddf Tai 1996 ; ac c yn lle'r diffiniad o “eiddo” rhodder— ystyr “eiddo” (“ property ”) yw eiddo sy'n ddarostyngedig i gyfamod hawl cynnig cyntaf a osodwyd o dan adran 12A o Ddeddf Tai 1996 3 Yn rheoliad 10(3), yn lle “adran 158 o Ddeddf 1985” rhodder “adran 12B o Ddeddf Tai 1996”. 4 Ble bynnag y mae'r ymadrodd “landlord blaenorol” yn digwydd rhodder “perchennog blaenorol”. Llofnodwyd ar ran Cynulliad Cenedlaethol Cymru o dan adran 66(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 D. Elis-Thomas Llywydd y Cynulliad Cenedlaethol 27 Medi 2005