Addysg, Cymru Enwi, cychwyn a chymhwyso 1 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Llywodraethu Ysgolion a Gynhelir (Clerc i Gorff Llywodraethu) (Cymru) 2013 a deuant i rym ar 20 Medi 2013. 2 Mae’r Rheoliadau hyn yn gymwys o ran Cymru. Dehongli 2 1 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “yr hyfforddiant” (“ the training ”) yw’r hyfforddiant a nodwyd yn y ddogfen a gyhoeddwyd gan Weinidogion Cymru ym mis Medi 2013 o’r enw “Cynnwys hyfforddiant ar gyfer clercod cyrff llywodraethu yng Nghymru” sy’n nodi at ddiben adran 24 o Fesur Addysg (Cymru) 2011 yr hyfforddiant a’r safonau rhagnodedig; ystyr “Rheoliadau 2005” (“ the 2005 Regulations ”) yw Rheoliadau Llywodraethu Ysgolion a Gynhelir (Cymru) 2005 ; ystyr “Rheoliadau 2010” (“the 2010 Regulations”) yw Rheoliadau Ffedereiddio Ysgolion a Gynhelir a Diwygiadau Amrywiol (Cymru) 2010 ; ystyr “Rheoliadau 2012” (“the 2012 Regulations”) yw Rheoliadau Llywodraethu Ysgolion (Trosi o fod yn Fwrdd Gweithredol Interim) (Cymru) 2012 ; ac ystyr “swyddog cymorth i lywodraethwyr” (“ governor support officer ”) yw person a gyflogir gan awdurdod lleol yn unswydd neu yn bennaf at y diben o ddarparu cymorth a chyngor i’r awdurdod lleol, i benaethiaid ac i lywodraethwyr. 2 Mae unrhyw gyfeiriad yn y Rheoliadau hyn at gorff llywodraethu yn gyfeiriad at gorff llywodraethu ysgol a gynhelir yn ardal yr awdurdod lleol. 3 At ddiben y Rheoliadau hyn mae’r cwestiwn a yw clerc wedi cwblhau’r hyfforddiant yn foddhaol ai peidio i’w benderfynu gan y person a ddarparodd yr hyfforddiant i’r clerc hwnnw. 4 At ddibenion Rheoliadau 2012, mae cyfeiriadau yn y Rheoliadau hyn at “corff llywodraethu”, “llywodraethwr” a “llywodraethwyr” i’w darllen fel cyfeiriadau at “corff llywodraethu cysgodol”, “llywodraethwr cysgodol” a “llywodraethwyr cysgodol”. Darparu clerc i gorff llywodraethu 3 1 At ddiben y rheoliad hwn, mae clerc i gorff llywodraethu— a yn berson a benodwyd yn rhinwedd rheoliad 42 i gyflawni’r swyddogaethau a nodwyd yn rheoliad 43 o Reoliadau 2005; neu b yn berson a benodwyd yn rhinwedd rheoliad 50 i gyflawni’r swyddogaethau a nodwyd yn rheoliad 51 o Reoliadau 2010. 2 Os yw corff llywodraethu yn gwneud cais i’r awdurdod lleol i ddarparu person i’w benodi yn glerc, rhaid i’r awdurdod lleol hwnnw ddarparu person addas i’w benodi cyn pen 16 wythnos ar ôl i’r awdurdod lleol gael y cais hwnnw. 3 Mae person addas— a yn berson sydd wedi cwblhau’r hyfforddiant yn foddhaol; neu b yn swyddog cymorth i lywodraethwyr. 4 Caiff yr awdurdod lleol godi ffi am ddarparu person i weithredu fel clerc i’r corff llywodraethu. 5 Pan fo awdurdod lleol yn arfer y pŵer i godi ffi o dan baragraff (4) ni chaniateir i’r ffi a godir fod yn uwch na’r gost o ddarparu’r clerc. Hyfforddiant clerc i gorff llywodraethu 4 1 At ddiben y rheoliad hwn, mae clerc i gorff llywodraethu— a yn berson a benodwyd yn rhinwedd rheoliad 42 i gyflawni’r swyddogaethau a nodwyd yn rheoliad 43 o Reoliadau 2005; b yn berson a benodwyd yn rhinwedd rheoliad 58(1) i gyflawni’r swyddogaethau a nodwyd yn rheoliad 58(5) mewn cysylltiad â phwyllgor a sefydlwyd yn unol â rheoliadau 55 i 57 o Reoliadau 2005; c yn berson a benodwyd yn rhinwedd rheoliad 50 i gyflawni’r swyddogaethau a nodwyd yn rheoliad 51 o Reoliadau 2010; d yn berson a benodwyd yn rhinwedd rheoliad 67(1) i gyflawni’r swyddogaethau a nodwyd yn rheoliad 67(5) mewn cysylltiad â phwyllgor a sefydlwyd yn unol â rheoliadau 64 i 66 o Reoliadau 2010; neu e yn berson a benodwyd yn rhinwedd rheoliad 10 o Reoliadau 2012. 2 Yn ddarostyngedig i baragraff (3), rhaid i glerc gwblhau’r hyfforddiant yn foddhaol cyn pen pa un bynnag o’r canlynol yw’r diweddaraf— a blwyddyn o’i benodi yn glerc; neu b blwyddyn ar ôl i’r Rheoliadau hyn ddod i rym. 3 Nid oes dim yn y rheoliad hwn yn gymwys i— a swyddog cymorth i lywodraethwyr; b person sydd wedi cwblhau’r hyfforddiant yn foddhaol; c llywodraethwr a benodwyd yn glerc yn unol â rheoliad 42 o Reoliadau 2005, rheoliad 50 o Reoliadau 2010 neu reoliad 10(3) o Reoliadau 2012. Symud clerc i gorff llywodraethu o’i swydd 5 1 Os nad yw clerc i gorff llywodraethu yn cwblhau’r hyfforddiant yn foddhaol yn unol â’r Rheoliadau hyn, yna rhaid i’r corff llywodraethu symud y clerc o’i swydd. 2 Ni chaiff person sydd wedi ei symud o’i swydd yn unol â pharagraff (1) gael ei benodi yn glerc i gorff llywodraethu hyd nes y bydd y person hwnnw wedi cwblhau’r hyfforddiant yn foddhaol. Huw Lewis Y Gweinidog Addysg a Sgiliau, un o Weinidogion Cymru 23 Awst 2013