LLYWODRAETH LEOL, CYMRU Enwi, cychwyn, cymhwyso a dehongli 1 1 Enw'r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Trefniadau Gweithrediaeth Awdurdodau Lleol (Swyddogaethau a Chyfrifoldebau) (Cymru) 2001 a deuant i rym ar 28 Gorffennaf 2001. 2 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys i awdurdodau lleol yng Nghymru. 3 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “ Deddf 1972 ” (“ the 1972 Act ”) yw Deddf Llywodraeth Leol 1972 ; ystyr “ Deddf 1998 ” (“ the 1998 Act ”) yw Deddf Safonau a Fframwaith Ysgolion 1998 ; ystyr “ Rheoliadau 1990 ” (“ the 1990 Regulations ”) yw Rheoliadau Llywodraeth Leol (Pwyllgorau a Grwpiau Gwleidyddol) 1990 ). Swyddogaethau nad ydynt i fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth awdurdod 2 1 Nid yw'r swyddogaethau a bennir yng ngholofn (1) o Atodlen 1 i'r Rheoliadau hyn drwy gyfeirio at y deddfiadau a bennir mewn perthynas â'r swyddogaethau hynny yng ngholofn (2) i fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth awdurdod. 2 Nid yw swyddogaethau— a gosod unrhyw amod, terfyn neu gyfyngiad arall ar gymeradwyaeth, cydsyniad, trwydded, caniatâd neu gofrestriad a ganiateir— i wrth arfer swyddogaeth a bennir yng ngholofn (1) o Atodlen 1; neu ii heblaw am weithrediaeth i'r awdurdod, wrth arfer unrhyw swyddogaeth o dan Ddeddf leol; a b penderfynu ar unrhyw delerau eraill y mae unrhyw gymeradwyaeth, cydsyniad, trwydded, caniatâd neu gofrestriad o'r fath, yn ddarostyngedig iddynt, i fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 3 Nid yw swyddogaeth penderfynu a ddylid cymryd camau gorfodi, ac ym mha fodd y dylid eu gorfodi— a yn erbyn unrhyw fethiant i gydymffurfio â chymeradwyaeth, cydsyniad, trwydded, caniatâd neu gofrestriad a ganiateir fel y'i crybwyllir ym mharagraff (2)(a); b yn erbyn unrhyw fethiant i gydymffurfio ag amod, cyfyngiad, teler y mae unrhyw gymeradwyaeth, cydsyniad, trwydded, caniatâd neu gofrestriad o'r fath yn ddarostyngedig iddynt, neu c yn erbyn unrhyw doriad arall mewn perthynas â mater na fyddai'r swyddogaeth o benderfynu ar gais am gymeradwyaeth, cydsyniad, trwydded, caniatâd neu gofrestriad yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod mewn perthynas ag ef, i fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 4 Nid yw swyddogaeth— a diwygio, addasu neu amrywio unrhyw gymeradwyaeth, cydsyniad, trwydded, caniatâd neu gofrestriad a grybwyllir ym mharagraff (2), nac unrhyw amod, terfyn, cyfyngiad neu deler y mae'n ddarostyngedig iddynt; neu b diddymu unrhyw gymeradwyaeth, cydsyniad, trwydded, caniatâd neu gofrestriad, i fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 5 Nid yw swyddogaeth gwneud unrhyw gynllun a awdurdodir neu a fynnir gan reoliadau o dan adran 18 (cynlluniau ar gyfer lwfansau sylfaenol, lwfansau presenoldeb a lwfansau cyfrifoldeb arbennig i aelodau awdurdodau lleol) o Ddeddf Llywodraeth Leol a Thai 1989 , neu swyddogaeth diwygio, diddymu neu ddisodli unrhyw gynllun o'r fath, i fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 6 Nid yw swyddogaethau penderfynu— a swm unrhyw lwfans sy'n daladwy— i o dan is-adran (5) o adran 3 (treuliau cadeirydd) o Ddeddf 1972 ; ii o dan is-adran (4) o adran 5 (treuliau is-gadeirydd) o'r Ddeddf honno; iii o dan is-adran (4) o adran 173 (lwfans colled ariannol) o'r Ddeddf honno ; iv o dan adran 175 (lwfansau ar gyfer mynychu cynadleddau a chyfarfodydd) o'r Ddeddf honno; b yn ôl pa gyfraddau y mae taliadau i gael eu gwneud o dan adran 174 (lwfansau teithio a lwfansau cynhaliaeth) o'r Ddeddf honno; c swm unrhyw lwfans sy'n daladwy yn unol â chynllun o dan adran 18 o Ddeddf Llywodrath Leol a Thai 1989, neu yn ôl pa gyfraddau y mae taliadau ar gyfer unrhyw lwfans o'r fath i gael eu gwneud; ch a ddylid codi tâl am unrhyw gymeradwyaeth, cydsyniad, trwydded neu gofrestriad nad yw eu rhoi yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod; a d pan gaiff tâl ei godi am unrhyw gymeradwyaeth, cydsyniad, trwydded neu gofrestriad o'r fath, swm y tâl, i fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 7 Ni fydd adran 101 (trefniadau ar gyfer cyflawni swyddogaethau gan awdurdodau lleol) o Ddeddf 1972 yn gymwys mewn perthynas â chyflawni unrhyw swyddogaeth a grybwyllir ym mharagraff (5) neu (6)(a) i (c). 8 Yn ddarostyngedig i unrhyw ddarpariaeth mewn rheoliadau o dan adran 20 (gweithredu swyddogaethau ar y cyd) o Ddeddf Llywodraeth Leol 2000, nid yw swyddogaeth— a gwneud trefniadau ar gyfer cyflawni swyddogaethau gan bwyllgor neu swyddog o dan adran 101(5) o Ddeddf 1972, a b gwneud penodiadau o dan adran 102 (penodi pwyllgorau) o Ddeddf 1972, i fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 9 Oni ddarperir fel arall gan unrhyw ddarpariaeth arall yn y Rheoliadau hyn, nid yw swyddogaeth awdurdod lleol a all, yn rhinwedd unrhyw ddeddfiad (a basiwyd neu a wnaed cyn i'r Rheoliadau hyn gael eu gwneud) gael ei gyflawni gan awdurdod yn unig, i fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 10 Ym mharagraffau (1) a (9), mae “deddfiad” yn cynnwys deddfiad a gynhwysir mewn Deddf leol neu mewn is-ddeddfwriaeth . Swyddogaethau a all fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth awdurdod 3 1 Fe all y swyddogaethau a bennir yn Atodlen 2 fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod (ond nid oes angen iddynt fod felly). 2 Ni fydd dim yn y Rheoliadau hyn yn atal awdurdod lleol rhag cyflawni'r swyddogaethau hynny a ddirprwyir i weithrediaeth o'r awdurdod. Swyddogaethau nad ydynt i fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth awdurdod yn unig 4 1 Mewn cysylltiad â chyflawni swyddogaeth— a llunio neu baratoi plan, cynllun neu strategaeth, o ddisgrifiad a bennir yn ngholofn (1) o Atodlen 3 i'r Rheoliadau hyn; b llunio cynllun neu strategaeth ar gyfer rheoli benthyciadau neu wariant cyfalaf yr awdurdod; neu c llunio neu baratoi unrhyw blan, cynllun neu strategaeth arall y mae eu mabwysiadu neu eu cymeradwyo, yn rhinwedd rheoliad 5(1), yn fater i'r awdurdod benderfynu arno, rhaid i'r camau a ddynodir gan baragraff (3) (“camau paragraff (3)”) beidio â bod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 2 Ac eithrio camau paragraff (3), rhaid i unrhyw swyddogaeth o fath a grybwyllir ym mharagraff (1) fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth o'r fath. 3 Dyma'r camau a ddynodir gan y pararaff hwn— a rhoi cyfarwyddiadau sy'n ei gwneud yn ofynnol i'r weithrediaeth ailystyried unrhyw blan, cynllun neu strategaeth ddrafft a gyflwynir gan y weithrediaeth i'r awdurdod i gael eu hystyried; b diwygio unrhyw blan, cynllun neu strategaeth ddrafft a gyflwynir gan y weithrediaeth i'r awdurdod i gael eu hystyried; c cymeradwyo unrhyw blan, cynllun neu strategaeth (boed ar ffurf drafft neu beidio) er mwyn eu cyflwyno i'r Cynulliad Cenedlaethol neu unrhyw un o Weinidogion y Goron, sef cynllun neu strategaeth y mae'n ofynnol i unrhyw ran ohonynt gael ei chyflwyno felly; ch mabwysiadu'r plan, y cynllun neu'r strategaeth (gydag addasiadau neu hebddynt). 4 O ran swyddogaeth diwygio, addasu, amrywio neu ddiddymu unrhyw blan, cynllun neu strategaeth o ddisgrifiad y cyfeirir ato ym mharagraff (1), (boed wedi'u cymeradwyo neu wedi'u mabwysiadu, cyn neu ar ôl i'r Rheoliadau hyn ddod i rym)— a rhaid iddi fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod i'r graddau y mae gwneud y diwygio, yr addasu, yr amrywio neu'r diddymu— i yn ofynnol er mwyn rhoi eu heffaith i ofynion y Cynulliad Cenedlaethol neu un o Weinidogion y Goron mewn perthynas â phlan, cynllun neu strategaeth a gyflwynir i gael eu cymeradwyo, neu ag unrhyw ran a gyflwynir felly; neu ii wedi'u hawdurdodi gan ddyfarniad a wnaed gan yr awdurdod wrth wneud y trefniadau ar gyfer cymeradwyo neu fabwysiadu'r plan, y cynllun neu'r strategaeth, yn ôl fel y digwydd; a b rhaid iddi beidio â bod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth o'r fath i unrhyw raddau eraill. 5 Ac eithrio i'r graddau a grybwyllir ym mharagraff (6), rhaid i swyddogaeth gwneud cais— a o dan is-adran (5) o adran 135 (rhaglenni ar gyfer gwaredu) o Ddeddf Diwygio Lesddaliad, Tai a Datblygu Trefol 1993 ; neu b o dan adran 32 (pŵer i waredu tir a ddelir at ddibenion Rhan II) neu adran 43 (cydsyniad sy'n angenrheidiol ar gyfer rhai gwarediadau nad ydynt o fewn adran 32) o Ddeddf Tai 1985 , fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 6 Awdurdodi gwneud y cais yw'r graddau a grybwyllir yn y paragraff hwn. 7 Rhaid i swyddogaeth gwneud cais o fath y cyfeirir ato ym mharagraff (5), i'r graddau a grybwyllir ym mharagraff (6), beidio â bod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 8 Ni fydd adran 101 o Ddeddf 1972 yn gymwys mewn perthynas â chyflawni— a swyddogaeth a bennir ym mharagraff (1) i'r graddau nad yw'n gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod yn rhinwedd y paragraff hwnnw; b y swyddogaethau a bennir ym mharagraffau (4) a (5) i'r graddau nad ydynt yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 9 Mewn cysylltiad â chyflawni swyddogaeth— a cyfrifo yn unol ag unrhyw un o adrannau 32 i 37, 43 i 49, 52I, 52J, 52T a 52U o Ddeddf Cyllid Llywodraeth Leol 1992 neu unrhyw un o adrannau 43 i 51 neu adran 61 o'r Ddeddf honno, naill ai drwy'r adran wreiddiol neu drwy gyfrwng adran amnewid; neu b rhoi praesept o dan Bennod IV o'r Rhan honno, rhaid i'r camau a ddynodir gan baragraff (11) (“camau paragraff (11)”) fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. 10 Ac eithrio camau paragraff (11), rhaid i unrhyw swyddogaeth o fath a grybwyllir ym mharagraff (9) beidio â bod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth o'r fath i'r awdurdod. 11 Dyma'r camau a ddynodir gan y paragraff hwn— a paratoi'r canlynol i'w cyflwyno i'r awdurdod i gael eu hystyried— i amcangyfrifon o'r symiau sydd i'w hagregu wrth gyfrifo neu amcangyfrifon o symiau eraill sydd i'w defnyddio at ddibenion y cyfrifo; ii y symiau y mae'n ofynnol eu datgan yn y praesept; b ailystyried yr amcangyfrifon a'r symiau hynny yn unol â gofynion yr awdurdod; c cyflwyno amcangyfrifon a symiau diwygiedig i'r awdurdod i gael eu hystyried. Cyflawni swyddogaethau gweithrediaeth gan awdurdodau 5 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (2), rhaid i swyddogaeth o unrhyw un o'r disgrifiadau a bennir yng ngholofn (1) o Atodlen 4 (a allai, heblaw am y paragraff hwn, fod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod), beidio â bod yn gyfrifoldeb i weithrediaeth o'r fath o dan yr amgylchiadau a bennir yng ngholofn (2) mewn perthynas â'r swyddogaeth honno. 2 Ni fydd paragraff (1) yn gymwys mewn perthynas â chyflawni swyddogaeth o'r disgrifiad a bennir ym mharagraff 3 o golofn (1) o Atodlen 4— a os yw'n rhesymol edrych ar yr amgylchiadau sy'n golygu bod angen gwneud y dyfarniad fel amgylchiadau brys; a b os yw'r unigolyn neu'r corff y gwneir y dyfarniad ganddo wedi sicrhau datganiad mewn ysgrifen gan gadeirydd pwyllgor trosolygu a chraffu perthnasol neu, os nad oes person o'r fath, neu os yw cadeirydd pob pwyllgor trosolygu a chraffu perthnasol yn methu gweithredu neu'n anfodlon gweithredu, gan gadeirydd yr awdurdod neu, yn absenoldeb y person hwnnw, gan yr is-gadeirydd fod angen i'r dyfarniad gael ei wneud ar frys. 3 Ym mharagraff (2) ystyr “pwyllgor trosolygu a chraffu perthnasol” yw pwyllgor trosolygu a chraffu i'r awdurdod o dan sylw y mae ei gylch gwaith yn cynnwys y pŵer i adolygu neu i graffu ar benderfyniadau neu gamau eraill a gymerwyd wrth gyflawni'r swyddogaeth y mae'r dyfarniad yn ymwneud â hi. 4 Cyn gynted ag y bo'n rhesymol ymarferol ar ôl i'r dyfarniad gael ei wneud, rhaid i'r unigolyn neu'r corff y gwneir dyfarniad ganddo yn unol â pharagraff (2) gyflwyno adroddiad i'r awdurdod y mae'n rhaid iddo gynnwys manylion— a y dyfarniad; b yr argyfwng neu'r amgylchiadau eraill y cafodd ei wneud odanynt; ac c y rhesymau dros y dyfarniad. 5 Ni fydd adran 101 o Ddeddf 1972 yn gymwys mewn perthynas â chyflawni swyddogaeth y cyfeirir ati ym mharagraff (1) nad yw, yn rhinwedd y paragraff hwnnw, yn gyfrifoldeb i weithrediaeth i'r awdurdod. Llofnodwyd ar ran Cynulliad Cenedlaethol Cymru o dan adran 66(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 . D. Elis-Thomas Llywydd y Cynulliad Cenedlaethol 21 Mehefin 2001