Addysg, Cymru Enwi a dehongli 1 1 Enw’r Gorchymyn hwn yw Gorchymyn Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 (Cychwyn Rhif 11) 2022. 2 Yn y Gorchymyn hwn— mae i “anhawster dysgu” yr un ystyr â “learning difficulty”— yn adran 312(2) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru ond nid plentyn sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol yn Lloegr, yn adran 20 o Ddeddf 2014 mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol yn Lloegr; mae i “asesiad o anghenion AIG” yr un ystyr ag “EHC needs assessment” yn adran 36(2) o Ddeddf 2014; mae i “awdurdod lleol” yr un ystyr â “local authority” yn adran 579 o Ddeddf 1996; mae i “cynllun AIG” yr un ystyr ag “EHC plan” yn adran 37(2) o Ddeddf 2014; mae i “darpariaeth addysgol arbennig” yr un ystyr â “special educational provision”— yn adran 312(4) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru ond nid plentyn sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol brif ffrwd yn Lloegr, yn adran 21 o Ddeddf 2014 mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol brif ffrwd yn Lloegr; ystyr “ Deddf 1996 ” (“ the 1996 Act ”) yw Deddf Addysg 1996 ; ystyr “ Deddf 2014 ” (“ the 2014 Act ”) yw Deddf Plant a Theuluoedd 2014 ; mae i “disgybl cofrestredig” yr un ystyr â “registered pupil” yn adran 434 o Ddeddf 1996; ystyr “ y Ddeddf ” (“ the Act ”) yw Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018; mae i “oedran ysgol gorfodol” yr un ystyr â “compulsory school age” yn adran 8 o Ddeddf 1996; mae i “perchennog” yr un ystyr â “proprietor” yn adran 579 o Ddeddf 1996; ystyr “ plentyn ” (“ child ”) yw person nad yw’n hŷn na’r oedran ysgol gorfodol; ystyr “ plentyn a addysgir ac eithrio yn yr ysgol ” (“ a child educated other than at school ”) yw plentyn y mae awdurdod lleol yng Nghymru wedi gwneud trefniadau i ddarparu addysg ac eithrio yn yr ysgol ar ei gyfer sydd o fewn ardal yr awdurdod ac— sydd o oedran ysgol gorfodol, a na all, oherwydd salwch, gwaharddiad o’r ysgol neu fel arall, gael addysg addas am gyfnod oni bai bod trefniadau o’r fath yn cael eu gwneud ar gyfer y plentyn; mae i “ plentyn sy’n derbyn gofal ” (“ looked after child ”) yr un ystyr ag yn adran 15 o’r Ddeddf; ystyr “ Rheolau’r Tribiwnlys ” (“ Tribunal Rules ”) yw Rheoliadau Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru 2012 ; ystyr “ Tribiwnlys ” (“ Tribunal ”) yw Tribiwnlys Addysg Cymru ; mae i “yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru” yr un ystyr ag ““in the area” of a local authority in Wales” yn adran 579(3B) o Ddeddf 1996; mae i “ ysgol a gynhelir ” (“ maintained school ”) yr un ystyr ag yn adran 99 o’r Ddeddf; mae i “ysgol brif ffrwd” yr un ystyr â “mainstream school” yn adran 83(2) o Ddeddf 2014. 3 At ddibenion y Gorchymyn hwn dyfernir yn derfynol ar apêl— a os caiff penderfyniad ei wneud gan dribiwnlys neu lys ar yr apêl, a b os caniateir gwneud cais i adolygu’r penderfyniad neu os caniateir ei apelio ymhellach, a daw’r cyfnod (neu bob un o’r cyfnodau) ar gyfer gwneud hynny i ben heb fod cais am adolygiad wedi ei wneud neu apêl bellach wedi ei dwyn. 4 At ddibenion y Gorchymyn hwn, mae awdurdod lleol yn gyfrifol am blentyn os yw’r plentyn yn ardal yr awdurdod. Ystyr anghenion addysgol arbennig a nodwyd 2 1 At ddibenion y Gorchymyn hwn, mae gan blentyn (“ P ”) “anghenion addysgol arbennig a nodwyd”— a os yw awdurdod lleol yng Nghymru yn gyfrifol am P; a b os oes gan P anhawster dysgu a nodwyd— i gan berchennog yr ysgol y mae’r plentyn yn ddisgybl cofrestredig ynddi, neu ii gan awdurdod lleol, sy’n galw am wneud darpariaeth addysgol arbennig ar gyfer P. 2 Ond nid yw’n cynnwys plentyn— a sy’n blentyn a addysgir ac eithrio yn yr ysgol; b sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir yng Nghymru; c sy’n blentyn sy’n derbyn gofal; d y mae awdurdod lleol yn cynnal datganiad mewn perthynas ag ef o dan adran 324 o Ddeddf 1996; e y mae awdurdod lleol yn cynnal cynllun AIG mewn perthynas ag ef; f y mae awdurdod lleol wedi cyflwyno hysbysiad mewn perthynas ag ef o dan adran 323 o Ddeddf 1996 ac nad yw’r asesiad wedi cychwyn ac nad oes hysbysiad wedi ei roi o dan adran 323(6) o Ddeddf 1996; g y mae cais wedi ei wneud mewn perthynas ag ef o dan adran 329 neu 329A o Ddeddf 1996 am asesiad o dan adran 323 o Ddeddf 1996 ac nad yw’r awdurdod lleol wedi penderfynu pa un ai i asesu ai peidio; h y mae cais wedi ei wneud mewn perthynas ag ef o dan adran 329 neu 329A o Ddeddf 1996 am asesiad o dan adran 323 o Ddeddf 1996 a bod yr awdurdod lleol yn penderfynu peidio â chydymffurfio â’r cais ac— i nad yw’r amser y mae rhaid i apêl o dan adran 329(2) neu 329A(8) o Ddeddf 1996 gael ei dwyn ynddo o dan Ran B o Reolau’r Tribiwnlys wedi dod i ben; ii bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys o dan adran 329(2) neu 329A(8) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; neu iii y dyfarnwyd yn derfynol ar apêl i’r Tribiwnlys o dan adran 329(2) neu 329A(8) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw a gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol drefnu asesiad, ac nad yw’r asesiad hwnnw wedi cychwyn; i y mae awdurdod lleol yn ymgymryd ag asesiad o anghenion addysgol mewn perthynas ag ef o dan adran 323 o Ddeddf 1996; j y mae awdurdod lleol yn bwriadu peidio â gwneud datganiad mewn perthynas ag ef yn dilyn asesiad ac— i nad yw’r amser y mae rhaid i apêl o dan adran 325(2) o Ddeddf 1996 gael ei dwyn ynddo o dan Ran B o Reolau’r Tribiwnlys wedi dod i ben; ii bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys o dan adran 325(2) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; iii y dygwyd apêl i’r Tribiwnlys o dan adran 325(2) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw a dyfarnwyd yn derfynol arni a gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol— aa gwneud a chynnal datganiad ac nad yw’r broses o wneud y datganiad wedi cychwyn, neu bb ailystyried ei benderfyniad ac nad yw’r ailystyried hwnnw wedi cychwyn; k y mae rhaid i awdurdod lleol wneud datganiad mewn perthynas ag ef o dan adran 324 o Ddeddf 1996 ond nad yw’r broses o wneud y datganiad wedi cael ei chwblhau; l y mae asesiad mewn perthynas ag ef o dan adran 331 o Ddeddf 1996 yn mynd rhagddo; m y mae cais wedi ei wneud mewn perthynas ag ef i awdurdod lleol i sicrhau asesiad o anghenion AIG o dan adran 36(1) o Ddeddf 2014 ac nad yw’r awdurdod lleol wedi penderfynu ar y cais hwnnw o dan adran 36(3); n y mae awdurdod lleol wedi penderfynu, o dan adran 36 o Ddeddf 2014, beidio â sicrhau asesiad o anghenion AIG mewn perthynas ag ef ac— i nad yw’r cyfnod ar gyfer dilyn cyfryngu mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw o dan adran 52 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; ii bod cyfryngu o dan adran 55 o Ddeddf 2014 yn mynd rhagddo mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw; iii bod tystysgrif gyfryngu wedi ei dyroddi o dan adran 55(4) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ac nad yw’r cyfnod ar gyfer cyflwyno apêl i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; iv bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(a) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; v bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(a) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw, y dyfarnwyd yn derfynol arni ac y gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol drefnu asesiad neu ailasesiad, ac nad yw’r asesiad hwnnw neu’r ailasesiad hwnnw wedi cychwyn; o y mae awdurdod lleol wedi cyflwyno hysbysiad mewn perthynas ag ef o dan adran 36(7) o Ddeddf 2014 ei fod yn ystyried sicrhau asesiad o anghenion AIG ac— i nad yw’r asesiad wedi cychwyn, ii bod yr asesiad yn mynd rhagddo, neu iii nad oes hysbysiad wedi ei gyflwyno o dan adran 36(9) o Ddeddf 2014; p y mae awdurdod lleol wedi penderfynu o dan adran 36(9) o Ddeddf 2014 nad yw’n angenrheidiol gwneud darpariaeth addysgol arbennig yn unol â chynllun AIG mewn perthynas ag ef ac— i nad yw’r cyfnod ar gyfer dilyn cyfryngu mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw o dan adran 52 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; ii bod cyfryngu o dan adran 55 o Ddeddf 2014 yn mynd rhagddo mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw; iii bod tystysgrif gyfryngu wedi ei dyroddi o dan adran 55(4) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ac nad yw’r cyfnod ar gyfer cyflwyno apêl i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; iv bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(b) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; v bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(b) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw, y dyfarnwyd yn derfynol arni ac y gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol— aa gwneud a chynnal cynllun AIG ac nad yw’r broses o wneud y cynllun AIG wedi cychwyn, neu bb ailystyried ei benderfyniad ac nad yw’r ailystyried hwnnw wedi cychwyn; q y mae awdurdod lleol wedi penderfynu o dan adran 36(9) o Ddeddf 2014 ei bod yn angenrheidiol gwneud darpariaeth addysgol arbennig yn unol â chynllun AIG mewn perthynas ag ef ond nad yw’r cynllun hwnnw wedi ei lunio. Y darpariaethau sy’n dod i rym ar 1 Medi 2022 3 Daw’r darpariaethau a ganlyn o’r Ddeddf i rym ar 1 Medi 2022 mewn perthynas â phlentyn sydd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022— a adrannau 2 i 4; b adrannau 6 i 14; c adrannau 17 i 36; d adran 38; e adrannau 40 i 44; f adrannau 47 i 49; g adran 50(1) at ddibenion y darpariaethau ym mharagraff (h); h adran 50(4) i (5); i adrannau 51 i 53; j adran 55; k adran 59; l adrannau 63 i 66; m adrannau 68 i 69; n adran 96 at ddibenion y darpariaethau ym mharagraff (o); o yn yr Atodlen— i paragraff 1; ii paragraff 4(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraffau (iii) i (x); iii paragraff 4(2) i 4(6); iv paragraff 4(7) i’r graddau nad yw’r paragraff wedi cael ei ddiddymu mewn perthynas â’r plentyn ; v paragraff 4(8) i 4(10); vi paragraff 4(13) i 4(18); vii paragraff 4(19)(b); viii paragraff 4(20) a 4(21); ix paragraff 4(23) i 4(29); x paragraff 4(32)(a)(i) a (ii) a pharagraff 4(32)(b); xi paragraff 7; xii paragraff 8; xiii paragraff 11(a); xiv paragraff 12(a); xv paragraff 14(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xvi); xvi paragraff 14(2) a (3); xvii paragraff 19(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xviii); xviii paragraff 19(5)(e)(ii); xix paragraff 21(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xx); xx paragraff 21(2)(a)(i) a (2)(b)(ii); xxi paragraff 22; xxii paragraff 23(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xxiii); xxiii paragraff 23(4); xxiv paragraff 24(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xxv); xxv paragraff 24(3) a (6)(a). Jeremy Miles Gweinidog y Gymraeg ac Addysg, un o Weinidogion Cymru 16 Awst 2022