Llywodraeth Leol, Cymru Enwi a chychwyn 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Llywodraeth Leol (Coronafeirws) (Gohirio Etholiadau) (Cymru) (Rhif 2) 2020. 2 Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 4 Rhagfyr 2020. Dehongli 3 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “amlen berthnasol sydd wedi ei hagor” (“ opened relevant envelope ”) yw— prif amlen sydd wedi ei hagor, neu amlen (ac eithrio prif amlen) sy’n dod i law’r swyddog canlyniadau neu’r swyddog cyfrif ac sydd, pan gaiff ei hagor, yn cynnwys amlen papur pleidleisio, datganiad pleidleisio drwy’r post neu bapur pleidleisio; mae i “amlen papur pleidleisio”, “prif amlen”, “pleidleisiwr drwy’r post”, “daliedydd ar gyfer amlenni papurau pleidleisio” a chyfeiriadau eraill at ddaliedyddion penodedig yr un ystyron ag sydd i’r ymadroddion Saesneg cyfatebol yn Rhan 5 o Reoliadau 2001; mae i “ardal etholiadol” yr un ystyr ag a roddir i “electoral area” yn adran 203(1) o Ddeddf 1983; ystyr “y cyfnod perthnasol” (“ the relevant period ”) yw’r cyfnod sy’n dechrau ar 16 Mawrth 2020 ac yn dod i ben ar 31 Ionawr 2021; ystyr “Deddf 1983” (“ the 1983 Act ”) yw Deddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983 ; ystyr “Deddf 2000” (“ the 2000 Act ”) yw Deddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 ; ystyr “Deddf 2020” (“ the 2020 Act ”) yw Deddf y Coronafeirws 2020; ystyr “is-etholiad perthnasol” (“ relevant by-election ”) yw— etholiad ar gyfer cynghorydd i lenwi swydd cynghorydd sy’n digwydd dod yn wag ar gyfer unrhyw brif ardal yng Nghymru; neu etholiad ar gyfer cynghorydd i lenwi swydd cynghorydd cymuned sy’n digwydd dod yn wag mewn unrhyw gyngor cymuned yng Nghymru, pan fwriadwyd i’r bleidlais ar gyfer unrhyw etholiad o’r fath gael ei chynnal yn ystod y cyfnod perthnasol ac na chynhaliwyd y bleidlais yn ystod y cyfnod hwnnw o ganlyniad i Reoliadau 2020; ystyr “pleidlais ohiriedig” (“ a postponed poll ”) yw unrhyw bleidlais a fydd, o ganlyniad i Reoliadau 2020, yn disodli is-etholiad perthnasol ac yn cael ei chynnal o fewn y cyfnod sy’n dechrau ar 1 Chwefror 2021 ac yn dod i ben ar 16 Ebrill 2021; mae i “prif ardal” yr un ystyr ag a roddir i “principal area” yn adran 270(1) o Ddeddf Llywodraeth Leol 1972 (darpariaethau cyffredinol ynghylch dehongli) ; ystyr “Rheoliadau 2001” (“ the 2001 Regulations ”) yw Rheoliadau Cynrychiolaeth y Bobl (Cymru a Lloegr) 2001 ; ystyr “Rheoliadau 2020” (“ the 2020 Regulations ”) yw Rheoliadau Llywodraeth Leol (Coronafeirws) (Gohirio Etholiadau) (Cymru) 2020 ; mae i “rhestr o bleidleiswyr drwy’r post” a “rhestr o bleidleiswyr drwy’r post fel dirprwyon” yr un ystyron ag a roddir i “postal voters list” a “proxy postal voters list” yn adran 202(1) o Ddeddf 1983 ; mae i “rhoddai rheoleiddiedig” yr un ystyr ag a roddir i “regulated donee” ym mharagraff 1 o Atodlen 7 i Ddeddf 2000; mae i “swyddog cofrestru perthnasol”— yn achos is-etholiad perthnasol— pan oedd yr etholiad ar gyfer cynghorydd i lenwi swydd cynghorydd sy’n digwydd dod yn wag ar gyfer unrhyw brif ardal yng Nghymru, yr ystyr a roddir i “relevant registration officer” gan reol 52(2) o Atodlen 2 neu (yn ôl y digwydd) reol 52(3) o Atodlen 3 i Reolau Etholiadau Lleol (Prif Ardaloedd) (Cymru a Lloegr) 2006 ; pan oedd yr etholiad ar gyfer cynghorydd i lenwi swydd cynghorydd cymuned sy’n digwydd dod yn wag mewn unrhyw gyngor cymuned yng Nghymru, yr ystyr a roddir i “relevant registration officer” gan reol 52(2) o Atodlen 2 neu (yn ôl y digwydd) reol 52(3) o Atodlen 3 i Reolau Etholiadau Lleol (Plwyfi a Chymunedau) (Cymru a Lloegr) 2006 ; mae i “ymgeisydd” yr ystyr a roddir i “candidate” gan adran 118A o Ddeddf 1983 . Pleidleisiau drwy’r post: cyffredinol 4 1 Nid yw papur pleidleisio drwy’r post a ddychwelwyd gan bleidleisiwr drwy’r post mewn perthynas ag is-etholiad perthnasol yn cael unrhyw effaith at ddibenion pleidlais ohiriedig. 2 Nid yw’r ffaith y bu i bleidleisiwr drwy’r post fwrw pleidlais drwy’r post mewn cysylltiad ag is-etholiad perthnasol yn atal y person hwnnw rhag bwrw pleidlais drwy’r post mewn cysylltiad â phleidlais ohiriedig. 3 Pan fo unrhyw restr wedi ei chreu o dan reoliad 87 o Reoliadau 2001 mewn perthynas ag is-etholiad perthnasol, nid yw rheoliad 61C o’r Rheoliadau hynny (hysbysu ynghylch datganiad pleidleisio drwy’r post a wrthodwyd) yn gymwys mewn cysylltiad â phleidleisiwr absennol sy’n ymddangos ar y rhestr honno. 4 Nid yw rheoliad 84A o Reoliadau 2001 (cadarnhau bod datganiadau pleidleisio drwy’r post wedi dod i law) yn gymwys mewn perthynas ag unrhyw bleidleisiau drwy’r post a ddosbarthwyd mewn perthynas ag is-etholiad perthnasol. Pleidleisiau drwy’r post: gwaredu dogfennau gan y swyddog canlyniadau neu’r swyddog cyfrif 5 1 Mewn perthynas â’r swyddog canlyniadau ar gyfer is-etholiad perthnasol— a yn ddarostyngedig i baragraff (2), ni chaiff gymryd unrhyw gamau neu unrhyw gamau pellach i agor prif amlen, nac i ymdrin â chynnwys amlen berthnasol sydd wedi ei hagor, yn unol â Rhan 5 o Reoliadau 2001; b rhaid iddo drin y canlynol fel pe bai’n bapur pleidleisio sydd wedi ei gyfrif— i unrhyw brif amlen nad yw wedi ei hagor; ii cynnwys unrhyw amlen berthnasol sydd wedi ei hagor; a iii unrhyw beth a gynhwysir yn y blwch pleidleisio drwy’r post. 2 Pan fwriadwyd i’r pleidleisiau ar gyfer un is-etholiad perthnasol neu ragor gael eu cynnal gyda’i gilydd— a caiff y swyddog canlyniadau agor unrhyw brif amlenni neu amlenni papurau pleidleisio er mwyn gwahanu’r cynnwys yn ôl yr etholiad at ddibenion paragraff (4); b nid yw gofynion Rhan 5 o Reoliadau 2001 yn gymwys i unrhyw agor amlenni o’r fath. 3 Rhaid i’r swyddog canlyniadau— a selio mewn pecynnau— i unrhyw beth a gynhwysir yn y daliedydd ar gyfer pleidleisiau a wrthodwyd; ii unrhyw beth a gynhwysir yn y daliedydd ar gyfer amlenni papurau pleidleisio; iii unrhyw beth a gynhwysir yn y daliedydd ar gyfer amlenni papurau pleidleisio a wrthodwyd; iv unrhyw restr o bapurau pleidleisio a ddifethwyd, a gollwyd neu y cawsant eu canslo yn unol â rheoliadau 77(8), 78(4) neu 78A(3) o Reoliadau 2001; v unrhyw beth a gynhwysir yn y daliedydd ar gyfer pleidleisiau a wrthodwyd (gweithdrefn wirio); vi unrhyw beth a gynhwysir yn y daliedydd ar gyfer datganiadau pleidleisio drwy’r post (gweithdrefn wirio); vii unrhyw beth sy’n cael ei drin fel pe bai’n bapur pleidleisio sydd wedi ei gyfrif o dan baragraff (1)(b) na fyddai fel arall yn cael ei gynnwys mewn pecyn yn unol ag is-baragraffau (i) i (vi); viii y copïau wedi eu marcio o’r rhestr o bleidleiswyr drwy’r post a’r rhestr o bleidleiswyr drwy’r post fel dirprwyon; b anfon y pecynnau hynny ymlaen at y swyddog cofrestru perthnasol, ynghyd ag— i unrhyw becynnau wedi eu selio a ddisgrifir yn rheoliadau 75(1), 77(6), 78(2C) a 78A(2)(c) o Reoliadau 2001 (rhestrau rhif cyfatebol wedi eu cwblhau a phapurau pleidleisio a ddifethwyd, a gollwyd neu y cawsant eu canslo); ii unrhyw restr y mae’n ofynnol ei llunio yn unol â rheoliad 87(4) o Reoliadau 2001 (rhestrau o bapurau pleidleisio a wrthodwyd). 4 Rhaid i’r swyddog canlyniadau arnodi pob pecyn a ddisgrifir ym mharagraff (4) ag— a disgrifiad o’i gynnwys; b dyddiad y bleidlais ar gyfer yr is-etholiad perthnasol; ac c enw’r ardal (neu’r ardaloedd) etholiadol y mae’r is-etholiad perthnasol yn ymwneud â hi neu â hwy. 5 Mae adran 36(4) neu (5A) o Ddeddf 1983 (etholiadau lleol yng Nghymru a Lloegr: talu am wariant) yn gymwys i’r holl wariant y mae swyddog canlyniadau yn mynd iddo yn briodol mewn perthynas ag arfer swyddogaethau’r swyddog o dan y rheoliad hwn fel y mae’n gymwys i wariant yr eir iddo yn briodol mewn perthynas â chynnal etholiad. Pleidleisiau drwy’r post: cadw, dangos a dinistrio dogfennau gan y swyddog cofrestru perthnasol 6 1 Rhaid i’r swyddog cofrestru perthnasol— a cadw’r dogfennau a anfonir ymlaen at y swyddog yn unol â rheoliad 5(3)(b) am gyfnod o flwyddyn; a b ar ôl y cyfnod hwnnw, beri i’r dogfennau hynny gael eu dinistrio, oni bai bod gorchymyn gan lys sirol, Llys y Goron neu lys ynadon yn cyfarwyddo fel arall. 2 Ni chaniateir i berson edrych ar unrhyw un neu ragor o’r dogfennau a ddisgrifir yn rheoliad 5(3)(a)(i) i (iii), (v) i (vii) a (b)(ii) sydd ym meddiant y swyddog cofrestru perthnasol, ac eithrio yn unol â gorchymyn a wneir gan lys ar gyfer edrych ar unrhyw ddogfen neu ddangos unrhyw ddogfen at ddiben cychwyn neu gynnal erlyniad am drosedd mewn perthynas â phapurau pleidleisio. 3 Mewn perthynas â gorchymyn a ddisgrifir ym mharagraff (2)— a pan fo’n ymwneud ag etholiad ar gyfer cynghorydd i lenwi swydd cynghorydd sy’n digwydd dod yn wag ar gyfer unrhyw brif ardal yng Nghymru, mae paragraffau (3) i (7) o reol 53 o Atodlen 2 neu (yn ôl y digwydd) o Atodlen 3 i Reolau Etholiadau Lleol (Prif Ardaloedd) (Cymru a Lloegr) 2006 yn gymwys yn unol â pharagraff (4); a b pan fo’n ymwneud ag etholiad ar gyfer cynghorydd i lenwi swydd cynghorydd cymuned sy’n digwydd dod yn wag, mae paragraffau (3) i (7) o reol 53 o Atodlen 2 neu (yn ôl y digwydd) o Atodlen 3 i Reolau Etholiadau Lleol (Plwyfi a Chymunedau) (Cymru a Lloegr) 2006 yn gymwys yn unol â pharagraff (4). 4 Mae’r darpariaethau y cyfeirir atynt ym mharagraff (3) yn gymwys i orchymyn a ddisgrifir ym mharagraff (2) yn yr un modd ag y maent yn gymwys i orchymyn a wneir o dan y darpariaethau hynny, ac eithrio y dylid darllen cyfeiriadau yn y darpariaethau hynny at “counted ballot papers” fel cyfeiriadau at y dogfennau a ddisgrifir yn rheoliad 5(3)(a)(i) i (iii), (v) i (vii) a (b)(ii). 5 Mae adran 176 o Ddeddf 1983 (terfyn amser ar gyfer erlyniadau) yn gymwys mewn cysylltiad â dogfennau a gedwir gan y swyddog cofrestru perthnasol o dan baragraff (1) a dylid darllen cyfeiriadau at “rule 57 of the parliamentary elections rules” yn is-adrannau (2C) a (2D) fel cyfeiriad at reoliad 6(1) o’r Rheoliadau hyn. 6 Mae adran 54 o Ddeddf 1983 (talu treuliau cofrestru) yn gymwys i arfer swyddogaethau’r swyddog cofrestru perthnasol o dan y rheoliad hwn fel y mae’n gymwys i arfer swyddogaethau’r swyddog cofrestru o dan Ddeddf 1983. Ymgeiswyr mewn is-etholiadau perthnasol 7 1 Nid yw person (“P”) a oedd yn ymgeisydd mewn is-etholiad perthnasol i’w ystyried yn ymgeisydd mwyach, ac mae’n cael ei drin fel pe na bai wedi bod yn ymgeisydd cyn i’r rheoliad hwn ddod i rym. 2 Nid yw person (gan gynnwys P) yn atebol mewn cysylltiad ag unrhyw weithred neu anweithred (pa bryd bynnag y bo’n digwydd) mewn perthynas ag ymgeisyddiaeth P mewn is-etholiad perthnasol cyn i’r rheoliad hwn ddod i rym (gan ddiystyru paragraff (1)), o dan— a adran 71A o Ddeddf 1983 (rheoli rhoddion i ymgeiswyr) ac Atodlen 2A iddi; a b adrannau 73 i 90D o Ddeddf 1983 (darpariaethau ynghylch treuliau etholiad ymgeiswyr) , ac Atodlen 4 iddi, gan gynnwys cymhwyso’r darpariaethau hynny i ethol cynghorwyr cymuned yng Nghymru gan adran 90 o’r Ddeddf honno. 3 Mae paragraffau (4) i (6) yn gymwys mewn perthynas â rhodd a fyddai i’w chynnwys mewn datganiad ynghylch treuliau etholiad mewn cysylltiad â P yn unol â Rhan 3 o Atodlen 2A i Ddeddf 1983 pe bai’r is-etholiad perthnasol wedi ei gynnal (gan ddiystyru paragraff (2)). 4 At ddibenion paragraff 4(3)(a) o Atodlen 7 i Ddeddf 2000 (rhoddion: diystyru rhoddion i ymgeisydd) nid yw rhodd y mae’r paragraff hwn yn gymwys iddi i’w thrin fel rhodd sydd i’w chynnwys mewn datganiad ynghylch treuliau etholiad mewn cysylltiad â P. 5 Pan fo’n ofynnol i roddai rheoleiddiedig gymryd camau mewn cysylltiad â rhodd y mae’r paragraff hwn yn gymwys iddi o dan adran 56(2) o Ddeddf 2000 (derbyn neu ddychwelyd rhoddion) , fel y’i cymhwysir gan baragraff 8 o Atodlen 7 i’r Ddeddf honno , mae’r ddarpariaeth honno i’w darllen fel pe bai’n ei gwneud yn ofynnol i gamau gael eu cymryd erbyn 31 Ionawr 2021 (yn hytrach nag o fewn y cyfnod a bennir yn y ddarpariaeth). 6 Pan fo’n ofynnol, mewn perthynas â rhodd y mae’r paragraff hwn yn gymwys iddi, i roddai rheoleiddiedig lunio adroddiad o dan baragraff 10(1) neu 11(1)(a) o Atodlen 7 i Ddeddf 2000 (adroddiadau ar roddion: rhoddwyr a ganiateir a rhoddwyr nas caniateir) , mae paragraff 10(2) neu 11(1)(b) (yn ôl y digwydd) o’r Atodlen honno i’w ddarllen fel pe bai’n ei gwneud yn ofynnol i’r adroddiad gael ei ddanfon i’r Comisiwn Etholiadol erbyn 31 Ionawr 2021 (yn hytrach nag o fewn y cyfnod a bennir yn y ddarpariaeth). 7 Nid yw person yn atebol am unrhyw fethiant i gydymffurfio â gofyniad y cyfeirir ato ym mharagraffau (5) a (6) rhwng yr adeg ar gyfer cydymffurfio a nodir mewn perthynas â’r gofyniad (cyn i’r addasiadau a wneir gan baragraffau (5) a (6) gael effaith) a’r adeg y mae’r rheoliad hwn yn dod i rym. 8 Nid oes unrhyw beth yn y rheoliad hwn yn effeithio ar ba un a yw P yn ymgeisydd mewn cysylltiad â phleidlais ohiriedig nac ar unrhyw ofynion a fyddai’n gymwys mewn perthynas â P fel ymgeisydd mewn cysylltiad â phleidlais ohiriedig. Diwygio Rheoliadau 2001 8 1 Mae Rheoliadau 2001 wedi eu diwygio yn unol â’r rheoliad hwn. 2 Yn rheoliad 56 (y dyddiad cau ar gyfer ceisiadau) — a ym mharagraff (3) yn lle’r geiriau “Subject to paragraph (3A),” rhodder “Subject to paragraphs (3A) and (3B),”; b Ar ôl paragraff (3A) mewnosoder— 3B Where an application is made under paragraph 4(2) of Schedule 4 in relation to a relevant Welsh by-election— a on the ground that the applicant cannot reasonably be expected to vote in person at a polling station as a result of complying with relevant legislation, Welsh Government advice or the advice of a registered medical practitioner in relation to coronavirus; or b on the ground that any person appointed as a proxy to vote for an applicant under paragraph 6 of Schedule 4 is unable to attend a polling station and vote for that applicant as a result of complying with relevant legislation, Welsh Government advice or the advice of a registered medical practitioner in relation to coronavirus, the application, or an application under paragraph 6(8) of that Schedule made by virtue of that application, shall be refused if it is received after 5pm on the day of the poll at the election for which it is made. 3C In paragraph (3B) the term relevant Welsh by-election means— a an election of a councillor to fill a casual vacancy in the office of councillor for any county council or county borough council in Wales; or b the election of a councillor to fill a casual vacancy in the office of community councillor in any community council in Wales, where the poll for such an election was postponed as a result of the Local Government (Coronavirus) (Postponement of Elections) (Wales) Regulations 2020 . 3 Rhaid i Weinidogion Cymru adolygu’r diwygiadau a wneir i Reoliadau 2001 gan y rheoliad hwn o leiaf unwaith bob blwyddyn, gyda’r adolygiad cyntaf yn cael ei gynnal erbyn 1 Hydref 2021. 4 Bydd y rheoliad hwn yn peidio â chael effaith ar ddiwedd y cyfnod o 2 flynedd sy’n dechrau â’r diwrnod y mae’r rheoliad hwn yn dod i rym. Hysbysiadau sy’n ofynnol er mwyn cyfethol cynghorwyr cymuned ar gyfer swyddi sy’n digwydd dod yn wag 9 1 Mae’r rheoliad hwn yn gymwys mewn perthynas â hysbysiad cyhoeddus sy’n ofynnol yn rhinwedd adran 116(2) o Fesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2011 (“Mesur 2011”) mewn cysylltiad â swydd neu swyddi sy’n digwydd dod yn wag rhwng 16 Mawrth 2020 ac 31 Ionawr 2021. 2 Nid yw adran 232 o Ddeddf Llywodraeth Leol 1972 yn gymwys. 3 Rhaid i’r hysbysiad gael ei gyhoeddi ar ffurf electronig. 4 Mae’r cyfeiriad at swyddogaethau yn adran 117(1) o Fesur 2011 yn cynnwys cyfeiriad at swyddogaethau o dan y rheoliad hwn mewn perthynas â hysbysiad y mae’n ofynnol ei roi o dan adran 116(2) o’r Mesur. Julie James Y Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol, un o Weinidogion Cymru 1 Rhagfyr 2020