Addysg, Cymru Enwi a dehongli 1 1 Enw’r Gorchymyn hwn yw Gorchymyn Deddf Addysg Drydyddol ac Ymchwil (Cymru) 2022 (Cychwyn Rhif 2 a Darpariaeth Ddarfodol) 2023. 2 Yn y Gorchymyn hwn, ystyr “y Ddeddf” yw Deddf Addysg Drydyddol ac Ymchwil (Cymru) 2022, ac mae i eiriau ac ymadroddion eraill yr un ystyr ag sydd iddynt yn y Ddeddf. Y darpariaethau sy’n dod i rym ar 4 Medi 2023 2 Daw’r darpariaethau a ganlyn o’r Ddeddf i rym ar 4 Medi 2023— a adran 13 (datganiad o flaenoriaethau strategol); b adran 14 (cynllun strategol ar gyfer y Comisiwn); c adran 17 (rhyddid academaidd darparwyr a staff addysg uwch); d adran 18 (awtonomi sefydliadol darparwyr addysg drydyddol); e adran 19 (cydnawsedd â chyfraith elusennau a dogfennau llywodraethu darparwyr addysg drydyddol); f adran 20 (canllawiau); g adran 21 (pŵer Gweinidogion Cymru i roi cyfarwyddydau cyffredinol); h adran 22 (swyddogaethau ychwanegol y Comisiwn); i adran 24 (cynlluniau trosglwyddo); j adran 25(7) (y gofrestr); k adran 30(1) (amodau cymesur); l adran 34 (pŵer i ddarparu ar gyfer amodau cofrestru parhaus mandadol pellach); m adran 46 (gofynion ar gyfer datganiad terfyn ffioedd); n adran 85(1), (2)(a) a (b) (pŵer Gweinidogion Cymru i gyllido’r Comisiwn); o adran 87(2) (polisi ar bwerau cyllido); p adran 89(1) a (2) (cymorth ariannol ar gyfer cyrsiau addysg uwch a bennir mewn rheoliadau); q adran 130 (gwybodaeth a chyngor oddi wrth y Comisiwn a gwybodaeth oddi wrth Weinidogion Cymru); r adran 132(1)(a) i (e), (g) i (k) a (2) (pwerau i rannu gwybodaeth); s adran 141 (diogelu data); t adran 142 (cyhoeddi); u adran 147 (mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol); v yn Atodlen 1 (y Comisiwn Addysg Drydyddol ac Ymchwil)— i paragraff 5 i’r graddau nad yw eisoes mewn grym; ii paragraff 7 i’r graddau nad yw eisoes mewn grym; iii paragraff 8(1) i (3), (6) i (8) a (10); iv paragraff 9(1) i (3) a (4)(a); v paragraff 10 i’r graddau nad yw eisoes mewn grym; vi paragraff 11(1) i’r graddau nad yw eisoes mewn grym, (3), (4) a (6) i (10); vii paragraff 13; viii paragraff 14; ix paragraff 15(1)(a); x paragraff 18; xi paragraff 19; xii paragraff 20; xiii paragraff 21; xiv paragraff 22; w Atodlen 2 (trosglwyddo eiddo a staff i’r Comisiwn); x yn Atodlen 4 (mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol)— i paragraff 20(1); ii paragraff 20(2)(a); iii paragraff 28(a). Y darpariaethau sy’n dod i rym ar 4 Medi 2023 i’r graddau a bennir 3 Daw’r darpariaethau a ganlyn o’r Ddeddf i rym ar 4 Medi 2023 i’r graddau a bennir mewn perthynas â phob darpariaeth o’r fath— a adran 2 (hybu dysgu gydol oes), at ddibenion llunio cynllun strategol o dan adran 14 (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan adran 2 yn cael ei dwyn i rym); b adran 3 (hybu cyfle cyfartal), at ddibenion llunio cynllun strategol o dan adran 14 (ond nid fel bod y dyletswyddau o dan adran 3 yn cael eu dwyn i rym); c adran 4 (annog cyfranogiad mewn addysg drydyddol), at ddibenion llunio cynllun strategol o dan adran 14 (ond nid fel bod y dyletswyddau o dan adran 4 yn cael eu dwyn i rym); d adran 5 (hybu gwelliant parhaus mewn addysg drydyddol), at ddibenion llunio cynllun strategol o dan adran 14 (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan adran 5 yn cael ei dwyn i rym); e adran 6(1)(a) (hybu gwaith ymchwil ac arloesi), at ddibenion llunio cynllun strategol o dan adran 14 (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan adran 6(1)(a) yn cael ei dwyn i rym); f adran 7 (hybu cydlafurio a chydlynu mewn addysg drydyddol ac ymchwil), at ddibenion llunio cynllun strategol o dan adran 14 (ond nid fel bod y dyletswyddau o dan adran 7 yn cael eu dwyn i rym); g adran 8 (cyfrannu at economi gynaliadwy ac arloesol), at ddibenion llunio cynllun strategol o dan adran 14 (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan adran 8 yn cael ei dwyn i rym); h adran 9(1) (hybu addysg drydyddol drwy gyfrwng y Gymraeg), at ddibenion llunio cynllun strategol o dan adran 14 (ond nid fel bod y dyletswyddau o dan adran 9(1) yn cael eu dwyn i rym); i adran 10 (hybu cenhadaeth ddinesig), at ddibenion llunio cynllun strategol o dan adran 14 (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan adran 10 yn cael ei dwyn i rym); j adran 11 (hybu golwg fyd-eang), at ddibenion llunio cynllun strategol o dan adran 14 (ond nid fel bod y dyletswyddau o dan adran 11 yn cael eu dwyn i rym); k adran 12 (hybu cydlafurio rhwng darparwyr addysg drydyddol ac undebau llafur), at ddibenion llunio cynllun strategol o dan adran 14 (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan adran 12 yn cael ei dwyn i rym); l adran 25, at ddibenion gwneud rheoliadau o dan yr adran honno; m adran 25(1), (4), (6)(a) a (6)(b) (i’r graddau y mae’n ymwneud ag is-adrannau (4) a (5)), at ddibenion adran 25(7) (ond nid fel bod unrhyw ddyletswyddau o dan yr is-adrannau hynny yn cael eu dwyn i rym); n adran 25(4)(d), at ddibenion adran 27(2) (amodau cofrestru cychwynnol) (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan adran 25(4)(d) yn cael ei dwyn i rym); o adran 25(9)(a) a (10) (i’r graddau y mae is-adran (10) yn ymwneud ag is-adran (9)(a)); p adran 27 (amodau cofrestru cychwynnol), at ddibenion gwneud rheoliadau o dan yr adran honno; q adran 27(1), (2) ac (8), at ddibenion galluogi’r Comisiwn i lunio’r ddogfen y cyfeirir ati yn adran 27(2) (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan adran 27(2) yn cael ei dwyn i rym); r adran 28(1) i (3) (amodau cofrestru parhaus cyffredinol), at ddibenion galluogi’r Comisiwn i gymryd camau tuag at benderfynu’r amodau cofrestru parhaus cyffredinol yn unol ag adran 28(1) (ond nid fel bod y dyletswyddau o dan adran 28(1) yn cael eu dwyn i rym); s adran 31(1)(a) i (f), (i), (j) a (2) (amodau cofrestru parhaus mandadol ar gyfer pob darparwr cofrestredig), at ddibenion galluogi’r Comisiwn i gymryd camau tuag at benderfynu’r amodau cofrestru parhaus cyffredinol yn unol ag adran 28(1) (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan adran 31(1) yn cael ei dwyn i rym); t adran 32 (amod cofrestru parhaus mandadol ar y terfynau ffioedd), at ddibenion gwneud rheoliadau o dan yr adran honno; u adran 32 ac adran 33 (amodau cofrestru parhaus mandadol ar gyfle cyfartal), at ddibenion galluogi’r Comisiwn i gymryd camau tuag at benderfynu’r amodau cofrestru parhaus cyffredinol yn unol ag adran 28(1) (ond nid fel bod unrhyw ddyletswyddau o dan adrannau 32 a 33 yn cael eu dwyn i rym); v adran 35 (dyletswydd y Comisiwn i roi canllawiau ynghylch amodau cofrestru parhaus), at ddibenion galluogi’r Comisiwn i lunio canllawiau ar gyfer darparwyr cofrestredig ynghylch amodau cofrestru parhaus (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan yr adran honno yn cael ei dwyn i rym); w adran 36 (dyletswydd y Comisiwn i fonitro cydymffurfedd ag amodau cofrestru parhaus), at ddibenion galluogi’r Comisiwn i gymryd camau tuag at benderfynu sut y bydd yn monitro cydymffurfedd ag amodau cofrestru parhaus gan ddarparwyr cofrestredig (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan yr adran honno yn cael ei dwyn i rym); x adran 41 (datgofrestru), at ddibenion gwneud rheoliadau o dan yr adran honno; y adran 43 (datgofrestru’n wirfoddol a datgofrestru gyda chydsyniad), at ddibenion gwneud rheoliadau o dan yr adran honno; z adran 47(1) i (5) (cymeradwyo datganiad terfyn ffioedd), at ddibenion galluogi’r Comisiwn i gymryd camau tuag at benderfynu’r amod terfyn ffioedd yn unol ag adran 32(3)(a) a’r amodau cofrestru parhaus cyffredinol yn unol ag adran 28(1) (ond nid fel bod unrhyw ddyletswyddau o dan adran 47(2) na (4) yn cael eu dwyn i rym); aa adran 54 (asesu ansawdd addysg uwch), at ddibenion gwneud rheoliadau o dan yr adran honno; bb adran 57 (dyletswydd y Prif Arolygydd i arolygu ac adrodd), at ddibenion gwneud rheoliadau o dan yr adran honno; cc adran 83 (dynodi darparwyr addysg drydyddol eraill), at ddibenion gwneud rheoliadau o dan yr adran honno; dd adran 84 (dehongli Rhan 2), ac eithrio’r diffiniad o “ffioedd uwchlaw’r terfyn”; ee adran 87(1) a (5), ac eithrio’r cyfeiriadau at adrannau 88 a 105 yn is-adran (5), at ddibenion llunio datganiad o dan adran 87(1) (ond nid fel bod y ddyletswydd o dan yr adran honno yn cael ei dwyn i rym); ff adran 88 (cymorth ariannol i ddarparwyr penodedig ar gyfer addysg uwch), at ddibenion gwneud rheoliadau o dan yr adran honno; gg adran 89(3) i (5), at ddibenion llunio datganiad o dan adran 87; hh adran 97 (cymorth ariannol ar gyfer addysg bellach neu hyfforddiant), at ddibenion llunio datganiad o dan adran 87; ii adran 101 (y chweched dosbarth mewn ysgolion), at ddibenion llunio datganiad o dan adran 87; jj adran 103 (cymorth ariannol ar gyfer gweithgareddau eraill sy’n gysylltiedig ag addysg drydyddol), at ddibenion llunio datganiad o dan adran 87; kk adran 104 (cymorth ariannol ar gyfer prentisiaethau), at ddibenion llunio datganiad o dan adran 87; ll adran 105 (cymorth ariannol ar gyfer ymchwil ac arloesi), at ddibenion gwneud rheoliadau o dan yr adran honno; mm yn Atodlen 1, paragraff 9(5), ac eithrio i’r graddau y mae’n cyfeirio at baragraff 6(5). Y darpariaethau sy’n dod i rym ar 1 Ebrill 2024 4 Daw’r darpariaethau a ganlyn o’r Ddeddf i rym ar 1 Ebrill 2024— a adrannau 2 i 5 a 7 i 12 i’r graddau nad ydynt eisoes mewn grym; b adran 16 (adolygu’r cynllun strategol); c adran 85 i’r graddau nad yw eisoes mewn grym; d . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . e . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Y darpariaethau sy’n dod i rym ar 1 Ebrill 2024 i’r graddau a bennir 5 Daw adran 94 (addysg a hyfforddiant ar gyfer personau cymwys dros 19 oed) i rym ar 1 Ebrill 2024 at ddibenion gwneud rheoliadau o dan yr adran honno. Y darpariaethau sy’n dod i rym ar 1 Ebrill 2024 yn ddarostyngedig i drefniadau darfodol 6 1 Daw adran 15 (cymeradwyo, cyhoeddi a gweithredu’r cynllun strategol) i rym ar 1 Ebrill 2024 yn ddarostyngedig i’r addasiad a nodir ym mharagraff (2) sy’n gymwys yn ystod y cyfnod sy’n dechrau â 1 Ebrill 2024 ac sy’n dod i ben ar 16 Rhagfyr 2024. 2 Mae adran 15(1) i’w darllen fel pe bai’r geiriau “cynllun strategol a lunnir o dan adran 14 at Weinidogion Cymru i’w gymeradwyo cyn diwedd cyfnod o 6 mis sy’n dechrau â’r diwrnod y cyhoeddir y datganiad o dan adran 13(1)” yn darllen fel “y cynllun strategol cyntaf y mae’n ei lunio o dan adran 14 at Weinidogion Cymru i’w gymeradwyo erbyn 15 Rhagfyr 2024”. Jeremy Miles Gweinidog y Gymraeg ac Addysg, un o Weinidogion Cymru 21 Awst 2023