PROFFESIYNAU GOFAL IECHYD A PHROFFESIYNAU CYSYLLTIEDIG, CYMRU Enwi, cychwyn, a dehongli. 1 1 Enw'r gorchymyn hwn yw Gorchymyn Proffesiynau Iechyd Cymru (Sefydlu, Aelodaeth, Cyfansoddiad a Swyddogaethau) 2004 a daw i rym ar 5 Mawrth 2004. 2 Yn y Gorchymyn hwn — ystyr “y Cynulliad” (“ the Assembly ”) yw Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ystyr “dyddiad sefydlu” (“ establishment date ”) yw 1 Mawrth 2004; ystyr “dyddiad gweithredol” (“ operational date ”) yw 1 Ebrill 2004; ystyr “ PIC ” (“ HPW ”) yw Proffesiynau Iechyd Cymru neu Health Professions Wales a sefydlir gan erthygl 2 o'r Gorchymyn hwn. Sefydlu Proffesiynau Iechyd Cymru 2 Sefydlir drwy hyn, a bydd yn effeithiol o'r dyddiad sefydlu, gorff corfforaethol a elwir Proffesiynau Iechyd Cymru neu Health Professions Wales. Diben a swyddogaethau PIC 3 1 Sefydlir PIC at ddibenion ymgymryd â swyddogaethau mewn perthynas â phroffesiynau gofal iechyd a gweithwyr cymorth gofal iechyd. 2 Dyma swyddogaethau PIC a fydd yn ei alluogi i wneud y canlynol — a ar ran y Cynulliad— i hybu a chynghori ar ansawdd a darpariaeth addysg, hyfforddiant ac ymarfer, ii ymgymryd â swyddogaethau awdurdod goruchwylio lleol yn unol ag erthygl 42(1)(b) ac erthygl 43 o Orchymyn Nyrsio a Bydwreigiaeth 2001 , iii ymgymryd â swyddogaethau (ac eithrio'r rhai sy'n ymwneud â gwneud deddfwriaeth sylfaenol) o dan adran 63 o Ddeddf Gwasanaethau Iechyd a Iechyd Cyhoeddus 1968 ; b gwneud trefniadau â Chyngor Proffesiynau Iechyd Cymru i gyflawni swyddogaethau ar ran y Cyngor hwnnw mewn perthynas â Chymru; c gwneud trefniadau â Chyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth ) i gyflawni swyddogaethau ar ran y Cyngor hwnnw mewn perthynas â Chymru; ch gwneud trefniadau ag unrhyw gorff arall i gyflawni swyddogaethau ar ran y corff hwnnw mewn perthynas â Chymru; a d cyflawni'r trefniadau hynny. 3 Rhaid i PIC yn ymgymryd â'i swyddogaethau o'r dyddiad gweithredol ymlaen. 4 Caiff unrhyw aelod neu aelod o staff PIC, neu unrhyw bwyllgor neu is-bwyllgor PIC, wneud unrhyw beth a awdurdodwyd at y diben gan PIC (boed yn gyffredinol neu'n benodol) yr awdurdodwyd PIC i'w wneud neu sy'n ofynnol i PIC ei wneud. 5 Caiff PIC godi'r ffioedd hynny y mae o'r farn eu bod yn briodol am unrhyw wasanaethau y mae'n eu darparu wrth gyflawni unrhyw swyddogaeth. 6 Caiff PIC wneud unrhyw beth y mae'n ystyried sy'n angenrheidiol neu'n hwylus at ddibenion arfer ei swyddogaethau neu mewn cysylltiad â hwy. 7 Ni chaiff dilysrwydd unrhyw drafodion PIC eu heffeithio gan— a unrhyw le gwag yn swydd y cadeirydd neu swydd aelod arall, b unrhyw ddiffyg ym mhenodiad person fel cadeirydd neu aelod arall, neu c cyfansoddiad aelodaeth PIC ar y pryd. Swyddogaethau cyfyngedig cyn y dyddiad gweithredol 4 Rhwng y dyddiad sefydlu a'r dyddiad gweithredol bydd gan PIC y swyddogaethau canlynol — a ymrwymo mewn contractau gan gynnwys contractau gwaith; a b gwneud y pethau eraill hynny sy'n rhesymol angenrheidiol i'w alluogi i ddechrau gweithredu'n foddhaol o'r dyddiad gweithredol ymlaen. Dyddiad cyfrifyddu PIC 5 Dyddiad cyfrifyddu PIC fydd 31 Mawrth. Aelodau PIC 6 1 Bydd PIC yn cynnwys y canlynol— a cadeirydd (a fydd yn aelod o PIC) a benodwyd gan y Cynulliad; b aelodau eraill a benodwyd gan y Cynulliad a chaiff y Cynulliad, os gwêl yn dda, benodi un o'r aelodau eraill yn is-gadeirydd. 2 Mwyafswm nifer aelodau PIC fydd 24. 3 Os na chafodd is-gadeirydd ei benodi gan y Cynulliad, yna caiff yr aelodau benodi un o'u plith yn is-gadeirydd am y cyfnod hwnnw, nad yw'n fwy na gweddill cyfnod yr aelod hwnnw fel aelod o PIC, y caiff yr aelodau ei bennu. 4 Os digwydd y canlynol — a bod aelod a benodwyd naill ai gan y Cynulliad o dan erthygl 6(1)(b) neu gan aelodau o dan erthygl 6(3) yn is-gadeirydd, a b bod y cadeirydd wedi marw neu wedi peidio â dal y swydd, neu os na all gyflawni dyletswyddau'r cadeirydd oherwydd salwch, absenoldeb o'r Deyrnas Unedig neu unrhyw achos arall, rhaid i'r is-gadeirydd weithredu fel cadeirydd hyd nes y penodir cadeirydd newydd neu nes bod y cadeirydd yn ailafael yn nyletswyddau cadeirydd yn ôl y digwydd, a bernir y bydd cyfeiriadau at y cadeirydd, am ba hyd bynnag nad oes cadeirydd sy'n gallu cyflawni dyletswyddau cadeirydd, yn cynnwys cyfeiriadau at yr is-gadeirydd. 5 Aelodau PIC fydd— a i personau o'r proffesiynau a gynrychiolir gan Bwyllgor Ymgynghorol Therapïau Cymru, Pwyllgor Gwyddoniaeth Ymgynghorol Cymru a Phwyllgor Nyrsio a Bydwreigiaeth Cymru , ii pobl broffesiynol sy'n meddu ar y cymwysterau, diddordebau neu brofiad a fyddai'n werthfawr wrth iddo arfer ei swyddogaethau, iii personau sy'n cynrychioli gweithwyr cymorth gofal iechyd; a b personau sydd â'r cyfryw gymwysterau, diddordebau neu brofiad a fydd yn werthfawr i PIC wrth iddo arfer ei swyddogaethau ond nad ydynt yn aelodau o'r Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth, Cyngor Proffesiynau Iechyd Cymru, neu nad ydynt ar eu cofrestrau, neu unrhyw gorff rheoleiddio arall sy'n ymwneud â'r proffesiynau gofal iechyd a gweithwyr cymorth gofal iechyd. 6 Rhaid i'r Cynulliad yn arfer ei bwerau i benodi aelodau PIC i sicrhau ar bob adeg na fydd llai na 45% o'r aelodau yn bersonau a benodir yn unol â pharagraff (5)(b) uchod. 7 Bydd y cadeirydd ac aelodau eraill PIC yn dal swydd ac yn ymadael â'r swydd yn unol â thelerau eu penodiad perthnasol. 8 Bydd cyfnod swydd y cadeirydd, yr is-gadeirydd aelodau eraill PIC am y cyfnod y caiff y Cynulliad ei benderfynu ond ni fydd — i yn achos y cadeirydd, am gyfnod hirach na chyfnod o bum mlynedd, ii yn achos yr is-gadeirydd, am gyfnod hirach na chyfnod o bum mlynedd, a iii yn achos aelodau eraill, am gyfnod hirach na phum mlynedd; 9 i Yn ddarostyngedig i (ii) isod, ni fydd gwasanaeth blaenorol fel cadeirydd neu aelod arall o PIC yn effeithio ar gymhwyster person i gael ei benodi fel cadeirydd, is-gadeirydd neu aelod arall. ii Ni fydd person a fu'n aelod am ddeng mlynedd yn olynol yn gymwys i gael ei ailbenodi. 10 Caiff person sy'n dal swydd fel cadeirydd, is-gadeirydd neu aelod arall o PIC ymddiswyddo drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i'r person sy'n gyfrifol am y penodiad. 11 Rhaid i PIC, os bydd y Cynulliad yn gofyn iddo wneud hynny, dalu i'r cadeirydd, is-gadeirydd ac aelodau eraill o PIC ac unrhyw aelod o bwyllgor neu is-bwyllgor nad yw'n aelod o PIC y tâl, a lwfansau teithio a lwfansau eraill, y caiff y Cynulliad benderfynu arnynt. Symud rhywun o'i swydd 7 Symudir person o'i swydd fel cadeirydd, is-gadeirydd neu aelod arall o PIC — a os oes newid yng nghymwysterau, diddordebau neu brofiad y person hwnnw sy'n ymddangos i'r Cynulliad na fydd y person o dan sylw yn cyfrannu bellach at arfer swyddogaethau PIC mewn modd sy'n cyfiawnhau parhad y person hwnnw fel aelod; b os yw'r Cynulliad wedi'i fodloni bod y person wedi bod yn absennol o ddau gyfarfod olynol PIC heb esgus rhesymol neu ganiatâd PIC neu nad yw fel arall yn ffit neu'n alluog i gyflawni swyddogaethau cadeirydd, is-gadeirydd neu aelod arall; c mewn amgylchiadau eraill y gall fod PIC wedi darparu ar eu cyfer mewn rheolau sefydlog. Prif Weithredwr 8 1 Rhaid i PIC benodi person yn Brif Weithredwr. 2 Y person cyntaf a benodir o dan baragraff (1) fydd y person a enwir gan y Cynulliad i ddal y swydd honno ar y dyddiad y daw'r Gorchymyn hwn i rym. 3 O ran yr ail Brif Weithredwr ac unrhyw Brif Weithredwr wedyn a benodir o dan baragraff (1)— a dim ond gyda chydsyniad y Cynulliad y penodir ef; a b caiff ei benodi ar y telerau a'r amodau y caiff y Cynulliad benderfynu arnynt. 4 Rhaid i PIC, os bydd y Cynulliad yn gofyn iddo wneud hynny— a talu pensiwn, lwfansau neu arian rhodd y caiff y Cynulliad benderfynu arnynt i unrhyw berson sydd neu sydd wedi bod yn Brif Weithredwr PIC neu mewn perthynas ag ef; neu b gwneud y taliadau hynny y caiff y Cynulliad benderfynu arnynt tuag at ddarparu taliad pensiwn, lwfans neu arian rhodd i berson o'r fath neu mewn perthynas ag ef. Staff 9 Yn ddarostyngedig i unrhyw gyfarwyddyd a roddir gan y Cynulliad mewn perthynas â'r canlynol— a unrhyw amodau y mae'n rhaid eu cyflawni ar gyfer y swydd; a b o ran telerau ac amodau cyflogaeth y staff (gan gynnwys darpariaeth ynghylch talu pensiynau, lwfansau neu arian rhodd a thalu iawndal am golli cyflogaeth), caiff PIC benodi'r cyflogeion hynny fel y gwêl orau. Trafodion 10 1 Rhaid i PIC fabwysiadu rheolau sefydlog neu reolau eraill sy'n ymwneud â thrafodion PIC fel y gwêl orau. 2 Gellir amrywio neu ddirymu'r rheolau mewn unrhyw gyfarfod PIC ar ôl hynny. 3 Caiff PIC benodi pwyllgorau ac is-bwyllgorau a all gynnwys personau nad ydynt yn aelodau o PIC. Cyfrifon ac archwiliadau 11 1 Rhaid i PIC gadw cyfrifon priodol a chofnodion priodol wrth iddo arfer ei swyddogaethau. 2 Rhaid i PIC baratoi cyfrifon ar gyfer pob blwyddyn ariannol yn y ffurf y caiff y Cynulliad benderfynu arni. 3 Rhaid cyflwyno'r cyfrifon a baratoir gan PIC ar gyfer unrhyw flwyddyn ariannol i Archwilydd Cyffredinol Cymru cyn diwedd y cyfnod hwnnw ar ôl diwedd y flwyddyn ariannol yn ôl cyfarwyddyd y Cynulliad. 4 Rhaid i Archwilydd Cyffredinol Cymru— a archwilio ac ardystio'r cyfrifon a gyflwynir iddo o dan baragraff (3); a b gosod copi ardystiedig ohonynt gerbron y Cynulliad ynghyd ag adroddiad arnynt. 5 Caiff Archwilydd Cyffredinol Cymru wneud ymchwiliadau i ba mor ddarbodus, effeithlon ac effeithiol y bu PIC wrth arfer ei swyddogaethau. 6 Ni ddehonglir dim ym mharagraff (5) fel pe bai'n rhoi hawl i Archwilydd Cyffredinol Cymru gwestiynu teilyngdod amcanion polisi PIC. 7 Caiff Archwilydd Cyffredinol Cymru gyflwyno adroddiad gerbron y Cynulliad o ganlyniadau unrhyw ymchwiliad a wnaeth o dan baragraff (5). Adroddiadau a gwybodaeth 12 1 Cyn gynted ag y bo'n ymarferol ar ôl diwedd pob blwyddyn ariannol, rhaid i PIC roi adroddiad i'r Cynulliad ar y ffordd y mae wedi arfer ei swyddogaethau yn ystod y flwyddyn. 2 Rhaid i PIC gyhoeddi'r adroddiad a wneir o dan baragraff (1). 3 Rhaid i PIC hefyd roi unrhyw wybodaeth arall i'r Cynulliad sy'n ymwneud â'r ffordd y mae'n arfer ei swyddogaethau y gall y Cynulliad ofyn amdani. Llofnodwyd ar ran Cynulliad Cenedlaethol Cymru o dan adran 66(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 . D. Elis-Thomas Llywydd y Cynulliad Cenedlaethol 2 Mawrth 2004