Addysg, Cymru Enwi a chychwyn 1 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Addysg (Trefniadau ar gyfer Asesu yn y Cwricwlwm i Gymru) 2022. 2 Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 1 Medi 2022— a ar gyfer disgyblion a phlant y darperir addysg feithrin ar eu cyfer, b ar gyfer disgyblion mewn blwyddyn derbyn mewn ysgol a gynhelir, c ar gyfer disgyblion ym mlynyddoedd 1 i 6 mewn ysgol a gynhelir , d ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 7 mewn ysgol a gynhelir pan fo’r pennaeth a’r corff llywodraethu wedi mabwysiadu cwricwlwm perthnasol o dan Ran 2 o Ddeddf 2021, e ar gyfer disgyblion ym mlynyddoedd 1 i 6 mewn uned cyfeirio disgyblion , f ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 7 mewn uned cyfeirio disgyblion pan fo gan yr awdurdod lleol, y pwyllgor rheoli (os oes un) a’r athro neu’r athrawes sydd â chyfrifoldeb gwricwlwm perthnasol ar gyfer yr uned honno sy’n bodloni gofynion adran 50 o Ddeddf 2021, ac g ar gyfer disgyblion a phlant ym mlwyddyn 7 ac y darperir addysg ac eithrio yn yr ysgol nad yw mewn UCD iddynt pan fo gan yr awdurdod lleol gwricwlwm perthnasol sy’n bodloni gofynion adran 53 o Ddeddf 2021. 3 Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 1 Medi 2023— a ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 7 mewn ysgol a gynhelir ac nad ydynt, ar 1 Medi 2022, o fewn paragraff (2)(d), b ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 7 mewn uned cyfeirio disgyblion ac nad ydynt o fewn paragraff (2)(f), c ar gyfer disgyblion a phlant ym mlwyddyn 7 ac y darperir addysg ac eithrio yn yr ysgol nad yw mewn UCD iddynt ac nad ydynt o fewn paragraff (2)(f), d ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 8 mewn ysgol a gynhelir, e ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 8 mewn uned cyfeirio disgyblion, ac f ar gyfer disgyblion a phlant ym mlwyddyn 8 ac y darperir addysg ac eithrio yn yr ysgol nad yw mewn UCD iddynt. 4 Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 1 Medi 2024— a ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 9 mewn ysgol a gynhelir, b ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 9 mewn uned cyfeirio disgyblion, ac c ar gyfer disgyblion a phlant ym mlwyddyn 9 ac y darperir addysg ac eithrio yn yr ysgol nad yw mewn UCD iddynt. 5 Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 1 Medi 2025— a ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 10 mewn ysgol a gynhelir, b ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 10 mewn uned cyfeirio disgyblion, ac c ar gyfer disgyblion a phlant ym mlwyddyn 10 ac y darperir addysg ac eithrio yn yr ysgol nad yw mewn UCD iddynt. 6 Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 1 Medi 2026— a ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 11 mewn ysgol a gynhelir, b ar gyfer disgyblion ym mlwyddyn 11 mewn uned cyfeirio disgyblion, ac c ar gyfer disgyblion a phlant ym mlwyddyn 11 ac y darperir addysg ac eithrio yn yr ysgol nad yw mewn UCD iddynt. Dehongli 2 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “ addysg ac eithrio yn yr ysgol nad yw mewn UCD ” (“ non-PRU EOTAS ”) yw addysg a drefnir neu a ddarperir gan awdurdod lleol o dan adran 19A o Ddeddf 1996 ac eithrio mewn uned cyfeirio disgyblion ac sy’n bodloni gofynion adran 53 o Ddeddf 2021; ystyr “ addysg feithrin ” (“ nursery education ”) yw addysg a ddarperir i blant a disgyblion sy’n iau na’r oedran ysgol gorfodol— mewn ysgol a gynhelir neu ysgol feithrin a gynhelir, neu gan ddarparwr addysg feithrin a gyllidir ond nas cynhelir; mae i “ addysg feithrin a gyllidir ond nas cynhelir ” (“ funded non-maintained nursery education ”) yr ystyr a roddir iddo yn adran 80(1)(a) o Ddeddf 2021; ystyr “ blwyddyn 1 ” (“ year 1 ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 6 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn 2 ” (“ year 2 ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 7 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn 3 ” (“ year 3 ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 8 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn 4 ” (“ year 4 ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 9 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn 5 ” (“ year 5 ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 10 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn 6 ” (“ year 6 ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 11 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn 7 ” (“ year 7 ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 12 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn 8 ” (“ year 8 ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 13 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn 9 ” (“ year 9 ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 14 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn 10 ” (“ year 10 ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 15 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn 11 ” (“ year 11 ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 16 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn derbyn ” (“ reception year ”) yw grŵp blwyddyn y mae’r rhan fwyaf o’r disgyblion yn cyrraedd 5 oed ynddo; ystyr “ blwyddyn ysgol ” (“ school year ”) yw’r cyfnod sy’n dechrau â’r tymor ysgol cyntaf i ddechrau ar ôl mis Gorffennaf ac sy’n dod i ben â dechrau’r tymor cyntaf o’r fath i ddechrau ar ôl y mis Gorffennaf canlynol; mae i “ cwricwlwm perthnasol ” (“ relevant curriculum ”) yr ystyr a roddir iddo yn adran 56(5) o Ddeddf 2021; ystyr “ Deddf 1996 ” (“ the 1996 Act ”) yw Deddf Addysg 1996 ; ystyr “ Deddf 2021 ” (“ the 2021 Act ”) yw Deddf Cwricwlwm ac Asesu (Cymru) 2021; mae i “disgybl” yr ystyr a roddir i “pupil” yn adran 3 o Ddeddf 1996 ; mae i “disgybl cofrestredig” yr ystyr a roddir i “registered pupil” gan adran 434(5) o Ddeddf 1996; mae i “oedran ysgol gorfodol” yr ystyr a roddir i “compulsory school age” yn adran 8 o Ddeddf 1996 ; ystyr “ person perthnasol ” (“ relevant person ”) yw— mewn perthynas ag ysgol a gynhelir neu ysgol feithrin a gynhelir, pennaeth a chorff llywodraethu’r ysgol honno, mewn perthynas ag addysg feithrin a gyllidir ond nas cynhelir, darparwr yr addysg honno, mewn perthynas ag uned cyfeirio disgyblion, yr athro neu’r athrawes sydd â chyfrifoldeb, y pwyllgor rheoli a’r awdurdod lleol sy’n cynnal yr uned cyfeirio disgyblion honno, a mewn perthynas ag addysg ac eithrio yn yr ysgol nad yw mewn UCD, yr awdurdod lleol sy’n trefnu neu’n darparu’r addysg o dan adran 19A o Ddeddf 1996; mae i “plentyn” yr ystyr a roddir i “child” yn adran 579(1) o Ddeddf 1996; ystyr “ tymor ysgol ” (“ school term ”) yw’r dyddiadau y mae tymhorau a gwyliau ysgol i ddechrau a gorffen arnynt; mae i “ uned cyfeirio disgyblion ” (“ pupil referral unit ”) yr ystyr a roddir iddo yn adran 81(1) o Ddeddf 2021; ystyr “ ymarferydd ” (“ practitioner ”) yw person sy’n darparu addysgu a dysgu mewn cysylltiad â’r cwricwlwm perthnasol; mae i “ ysgol a gynhelir ” (“ maintained school ”) yr ystyr a roddir iddo yn adran 79(1)(a) o Ddeddf 2021; mae i “ ysgol feithrin a gynhelir ” (“ maintained nursery school ”) yr ystyr a roddir iddo yn adran 79(1)(b) o Ddeddf 2021. Gwneud asesiadau parhaus drwy gydol y flwyddyn ysgol 3 1 Rhaid i’r personau a nodir ym mharagraff (2) wneud trefniadau ar gyfer asesu pob disgybl a phlentyn yn barhaus drwy gydol y flwyddyn ysgol gan ymarferydd yn unol â’r rheoliad hwn. 2 Y personau y cyfeirir atynt ym mharagraff (1) yw— a mewn perthynas ag ysgol a gynhelir neu ysgol feithrin a gynhelir, pennaeth yr ysgol honno, b mewn perthynas ag addysg feithrin a gyllidir ond nas cynhelir, darparwr yr addysg honno, c mewn perthynas ag uned cyfeirio disgyblion, yr athro neu’r athrawes sydd â chyfrifoldeb, y pwyllgor rheoli a’r awdurdod lleol sy’n cynnal yr uned cyfeirio disgyblion honno, a d mewn perthynas ag addysg ac eithrio yn yr ysgol nad yw mewn UCD, yr awdurdod lleol sy’n trefnu neu’n darparu’r addysg o dan adran 19A o Ddeddf 1996. 3 Diben y trefniadau asesu yw asesu, mewn perthynas â’r cwricwlwm perthnasol— a y cynnydd a wneir gan ddisgyblion a phlant, b y camau nesaf yn eu cynnydd, ac c yr addysgu a dysgu y mae ei angen i wneud y cynnydd hwnnw. 4 Rhaid i’r trefniadau asesu fod yn addas ar gyfer disgyblion a phlant o oedrannau, galluoedd a doniau gwahanol. 5 Rhaid i’r personau a nodir ym mharagraff (2) wneud y trefniadau asesu yr un pryd â chynllunio’r cwricwlwm perthnasol. 6 Caiff darparwr addysg feithrin a gyllidir ond nas cynhelir fabwysiadu at ddibenion paragraff (1) y trefniadau asesu a gyhoeddir gan Weinidogion Cymru o dan reoliad 9. Gweithredu asesiadau parhaus drwy gydol y flwyddyn ysgol 4 Rhaid i’r trefniadau asesu yn rheoliad 3 gael eu gweithredu gan y person perthnasol. Adolygu a diwygio trefniadau asesu parhaus 5 1 Rhaid i’r person perthnasol gadw’r trefniadau asesu yn rheoliad 3 o dan adolygiad. 2 Rhaid i’r person perthnasol ddiwygio’r trefniadau asesu yn rheoliad 3— a os yw’r person hwnnw yn ystyried nad yw’r trefniadau asesu yn bodloni gofynion rheoliadau 3 mwyach, b os yw’r person hwnnw yn diwygio’r cwricwlwm o dan adran 12, 16, 51 neu 54 o Ddeddf 2021, c mewn perthynas â darparwr sydd wedi mabwysiadu’r trefniadau asesu a gyhoeddir gan Weinidogion Cymru o dan reoliad 9, os yw Gweinidogion Cymru wedi diwygio’r trefniadau asesu a gyhoeddir o dan reoliad 10, neu d os yw’r person hwnnw yn ystyried ei bod yn briodol gwneud hynny ar unrhyw adeg. Gwneud trefniadau ar gyfer asesu dechreuol 6 1 Rhaid i’r personau a nodir ym mharagraff (2) wneud trefniadau i bob disgybl a phlentyn gael eu hasesu gan ymarferydd yn unol â’r rheoliad hwn. 2 Y personau y cyfeirir atynt ym mharagraff (1) yw— a mewn perthynas ag ysgol a gynhelir neu ysgol feithrin a gynhelir, pennaeth yr ysgol honno, b mewn perthynas ag addysg feithrin a gyllidir ond nas cynhelir, darparwr yr addysg honno, c mewn perthynas ag uned cyfeirio disgyblion, yr athro neu’r athrawes sydd â chyfrifoldeb, y pwyllgor rheoli a’r awdurdod lleol sy’n cynnal yr uned cyfeirio disgyblion honno, a d mewn perthynas ag addysg ac eithrio yn yr ysgol nad yw mewn UCD, yr awdurdod lleol sy’n trefnu neu’n darparu’r addysg o dan adran 19A o Ddeddf 1996. 3 Diben y trefniadau asesu yw asesu, mewn perthynas â’r cwricwlwm perthnasol, alluoedd a doniau disgyblion a phlant er mwyn pennu— a y camau nesaf yn eu cynnydd, a b yr addysgu a dysgu y mae ei angen i wneud y cynnydd hwnnw. 4 Rhaid i’r trefniadau asesu— a bod yn addas ar gyfer disgyblion a phlant o oedrannau, galluoedd a doniau gwahanol, a b cynnwys trefniadau ar gyfer asesu— i sgiliau rhifedd a llythrennedd disgyblion a phlant, a ii datblygiad corfforol, cymdeithasol ac emosiynol disgyblion a phlant. 5 Rhaid i’r asesiadau gael eu cynnal— a o fewn 6 wythnos i addysg feithrin gael ei darparu gyntaf i’r plentyn neu’r disgybl, b o fewn 6 wythnos i’r disgybl ddechrau gyntaf yn y flwyddyn derbyn mewn ysgol a gynhelir pan nad oedd yn ddisgybl cofrestredig yn yr ysgol honno yn flaenorol, c o fewn 6 wythnos i’r disgybl ddechrau gyntaf ym mlwyddyn 1 mewn ysgol a gynhelir, d o fewn 6 wythnos i’r disgybl gofrestru gyntaf fel disgybl mewn uned cyfeirio disgyblion, e o fewn 6 wythnos i’r disgybl gofrestru fel disgybl mewn ysgol a gynhelir neu uned cyfeirio disgyblion o dan unrhyw amgylchiadau eraill nad ydynt wedi eu nodi ym mharagraffau (b) i (d), ac f o fewn 6 wythnos i addysg gael ei darparu i’r plentyn o dan adran 19A o Ddeddf 1996 ac eithrio mewn uned cyfeirio disgyblion. 6 Caiff darparwr addysg feithrin a gyllidir ond nas cynhelir fabwysiadu at ddibenion paragraff (1) y trefniadau asesu a gyhoeddir gan Weinidogion Cymru o dan reoliad 9. Gweithredu trefniadau ar gyfer asesu dechreuol 7 Rhaid i’r trefniadau asesu yn rheoliad 6 gael eu gweithredu gan y person perthnasol. Adolygu a diwygio’r trefniadau ar gyfer asesu dechreuol 8 1 Rhaid i’r person perthnasol gadw’r trefniadau asesu yn rheoliad 6 o dan adolygiad. 2 Rhaid i’r person perthnasol ddiwygio’r trefniadau asesu a wneir o dan reoliad 6— a os yw’r person hwnnw yn ystyried nad yw’r trefniadau asesu yn bodloni gofynion rheoliadau 6 mwyach, b os yw’r person hwnnw yn diwygio’r cwricwlwm o dan adran 12, 16, 51 neu 54 o Ddeddf 2021, c mewn perthynas â darparwr sydd wedi mabwysiadu’r trefniadau asesu a gyhoeddir gan Weinidogion Cymru o dan reoliad 9, os yw Gweinidogion Cymru wedi diwygio’r trefniadau asesu a gyhoeddir o dan reoliad 10, neu d os yw’r person hwnnw yn ystyried ei bod yn briodol gwneud hynny ar unrhyw adeg. Dyletswydd Gweinidogion Cymru i gyhoeddi trefniadau asesu 9 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (2) rhaid i Weinidogion Cymru gyhoeddi trefniadau asesu ar gyfer plant y darperir addysg feithrin a gyllidir ond nas cynhelir iddynt (“trefniadau asesu rheoliad 9”). 2 Rhaid i Weinidogion Cymru gyhoeddi’r trefniadau asesu rheoliad 9 am y tro cyntaf heb fod yn hwyrach na 1 Medi 2023. 3 Rhaid i’r trefniadau asesu fodloni gofynion rheoliadau 3 a 6. Adolygu a diwygio trefniadau asesu a gyhoeddir gan Weinidogion Cymru 10 1 Rhaid i Weinidogion Cymru— a cadw’r trefniadau asesu rheoliad 9 o dan adolygiad, a b adolygu’r trefniadau asesu rheoliad 9 pan fyddant yn adolygu’r cwricwlwm perthnasol o dan adran 14 o Ddeddf 2021. 2 Rhaid i Weinidogion Cymru ddiwygio’r trefniadau asesu rheoliad 9— a os ydynt yn ystyried nad yw’r trefniadau asesu hynny yn bodloni’r gofynion yn rheoliad 3(1) i (5) neu 6(1) i (5) mwyach, b os ydynt yn diwygio’r cwricwlwm o dan adran 16 o Ddeddf 2021, neu c os ydynt yn ystyried ei bod yn briodol gwneud hynny ar unrhyw adeg. Jeremy Miles Gweinidog y Gymraeg ac Addysg, un o Weinidogion Cymru 7 Ionawr 2022