IECHYD Y CYHOEDD, CYMRU Enwi, cychwyn a chymhwyso 1 1 Enw'r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Diogelu Iechyd (Pwerau Awdurdodau Lleol) (Cymru) 2010 a deuant i rym ar 26 Gorffennaf 2010. 2 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys o ran Cymru. Gofyniad i gadw plentyn i ffwrdd o'r ysgol 2 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys pan fo awdurdod lleol wedi ei fodloni mewn perthynas â phlentyn ( C )— a bod C, neu y gall fod C, wedi ei heintio neu wedi ei halogi ; b bod yr heintiad neu'r halogiad yn un sy'n cyflwyno neu a allai gyflwyno niwed o bwys i iechyd dynol; c bod risg y gallai C heintio neu halogi eraill; ch ei bod yn angenrheidiol cadw C i ffwrdd o'r ysgol er mwyn dileu neu leihau'r risg honno; a d bod cadw C i ffwrdd o'r ysgol yn ymateb cymesur i'r risg y mae C yn ei chyflwyno i eraill. 2 Caiff yr awdurdod lleol, drwy gyflwyno hysbysiad i riant C ( PT ), ei gwneud yn ofynnol i PT gadw C i ffwrdd o'r ysgol. 3 Rhaid i'r hysbysiad gynnwys yr wybodaeth ganlynol— a o ba ddyddiad y mae'r gofyniad yn dechrau; b hyd y gofyniad (hyd at uchafswm o 28 o ddiwrnodau); c pam y credir bod y gofyniad yn fesur angenrheidiol a chymesur; ch y gosb am fethu â chydymffurfio â'r hysbysiad; a d y manylion cyswllt am swyddog awdurdod lleol sy'n gallu trafod yr hysbysiad. 4 Rhaid i'r awdurdod lleol, cyn gynted ag y bo'n rhesymol ymarferol ar ôl cyflwyno hysbysiad o dan baragraff (2), hysbysu pennaeth ysgol C— a ei fod wedi cyflwyno hysbysiad o'r fath mewn perthynas ag C; a b o gynnwys yr hysbysiad hwnnw. 5 Caiff PT ofyn i'r awdurdod lleol adolygu'r hysbysiad ar unrhyw bryd cyn i'r gofyniad fynd yn ddi-rym. 6 O ran yr awdurdod lleol— a rhaid iddo adolygu'r hysbysiad o fewn 5 niwrnod gwaith gan ddechrau ar y diwrnod y gwnaed y cais pan fo PT yn gofyn am adolygiad ynglŷn â'r hysbysiad hwnnw am y tro cyntaf; neu b caiff adolygu'r hysbysiad yn achos pob cais arall. 7 Rhaid i'r awdurdod lleol hysbysu PT a phennaeth ysgol C o ganlyniad unrhyw adolygiad y mae'n ei gynnal cyn gynted ag y bo'n rhesymol ymarferol ar ôl i'r adolygiad gael ei gwblhau. 8 Caiff awdurdod lleol amrywio neu ddirymu hysbysiad. 9 Rhaid i awdurdod lleol, cyn gynted ag y bo'n rhesymol ymarferol ar ôl amrywio neu ddirymu hysbysiad o dan baragraff (8) hysbysu PT a phennaeth ysgol C o'r ffaith bod yr hysbysiad wedi ei amrywio neu ei ddirymu ac, os yw wedi ei amrywio, o natur yr amrywiad. 10 Caiff awdurdod lleol gyflwyno hysbysiadau olynol o dan baragraff (2). 11 Rhaid i awdurdod lleol hysbysu PT a phennaeth ysgol C cyn gynted ag y bo'n rhesymol ymarferol pan fo hysbysiad wedi dirwyn i ben ac nad oes unrhyw hysbysiad pellach i'w gyflwyno. 12 Mae'n dramgwydd i PT fethu, a hynny heb esgus rhesymol, â chydymffurfio â hysbysiad sydd wedi ei ddyroddi o dan baragraff (2) neu wedi ei gyflwyno o dan baragraff (8). 13 Mae unrhyw berson sy'n cyflawni tramgwydd o dan y rheoliad hwn yn atebol, o'i gollfarnu'r ddiannod, i un neu'r ddau o'r canlynol— a dirwy heb fod yn fwy na lefel 2 ar y raddfa safonol; b dirwy bellach nad yw'n fwy na swm sy'n hafal i 50% o lefel 1 ar y raddfa safonol am bob diwrnod y mae'r diffyg yn parhau ar ôl y gollfarn. 14 Yn y rheoliad hwn— ystyr “diwrnod gwaith” (“ working day ”) yw unrhyw ddiwrnod nad yw'n ddydd Sadwrn, yn ddydd Sul, yn Ddydd Nadolig, yn Ddydd Gwener y Groglith nac yn ŵyl banc yng Nghymru o dan Ddeddf Bancio a Thrafodion Ariannol 1971 ; ystyr “pennaeth” (“ headteacher ”) yw'r pennaeth neu, os yw'r pennaeth yn absennol, y person sy'n dirprwyo yn ei le; ystyr “plentyn” (“ child ”) yw person sydd o dan 18 mlwydd oed; mae i “rhiant” yr ystyr a roddir i (“ parent ”) gan adran 576 o Ddeddf Addysg 1996 ; ac mae i “ysgol” yr ystyr a roddir i (“ school ”) gan adran 4 o Ddeddf Addysg 1996 . Gofyniad i ddarparu manylion am blant sy'n mynychu ysgol 3 1 Caiff awdurdod lleol, drwy gyflwyno hysbysiad i bennaeth ysgol yn ardal yr awdurdod, ei gwneud yn ofynnol i'r pennaeth hwnnw roi iddo restr o'r enwau, cyfeiriadau a rhifau ffôn cyswllt ar gyfer holl ddisgyblion yr ysgol honno, neu unrhyw grŵp o ddisgyblion sy'n mynychu'r ysgol honno y bydd yn ei bennu, pan fo'r amod ym mharagraff (2) wedi ei fodloni. 2 Yr amod yw bod yr awdurdod lleol wedi ei fodloni— a bod person (P) sydd, neu sydd wedi bod yn ddiweddar, ar fangre'r ysgol wedi ei heintio neu wedi ei halogi neu y gallai fod wedi ei heintio neu wedi ei halogi; b bod yr heintiad neu'r halogiad yn un sy'n cyflwyno neu a allai gyflwyno niwed o bwys i iechyd dynol; c bod risg y gallai P fod wedi heintio neu wedi halogi disgyblion yn yr ysgol; ch ei bod yn angenrheidiol i'r awdurdod lleol gael y rhestr er mwyn cysylltu â'r disgyblion hynny gyda golwg ar ganfod a ydynt, neu a allent fod, wedi eu heintio neu wedi eu halogi; a d bod ei gwneud yn ofynnol i gael y rhestr (a chysylltu â'r disgyblion hynny a allai fod wedi eu heintio neu wedi eu halogi) yn ymateb cymesur i'r risg sy'n cael ei chyflwyno gan P. 3 Rhaid i'r hysbysiad— a pennu terfyn amser ar gyfer bodloni'r gofyniad; b pennu cyfeiriad y mae'r rhestr i'w hanfon iddo; ac c darparu manylion cyswllt ar gyfer swyddog awdurdod lleol sy'n gallu trafod yr hysbysiad. 4 Mae'n dramgwydd i bennaeth fethu, a hynny heb esgus rhesymol, â chydymffurfio â hysbysiad a gyflwynwyd o dan baragraff (1). 5 Mae unrhyw berson sy'n cyflawni tramgwydd o dan y rheoliad hwn yn agored, o'i gollfarnu'n ddiannod, i ddirwy heb fod yn uwch na lefel 1 ar y raddfa safonol. 6 Yn y rheoliad hwn, mae i “pennaeth” ac “ysgol” yr un ystyr â'r un a roddwyd iddynt yn rheoliad 2. Diheintio neu ddadhalogi pethau ar gais y perchennog 4 1 Caiff awdurdod lleol ddiheintio neu ddadhalogi peth, neu beri iddo gael ei ddiheintio neu ei ddadhalogi pan ofynnir iddo wneud hynny gan berchennog y peth. 2 Caiff yr awdurdod lleol godi tâl ar y perchennog am ddiheintio neu ddadhalogi'r peth os rhoddir gwybod i'r perchennog am y tâl cyn i'r diheintio neu'r dadhalogi gael ei wneud a bod y perchennog yn cytuno i'w dalu. 3 Rhaid i'r tâl a godir gan yr awdurdod lleol beidio â bod yn fwy na'r gost a dynnir gan yr awdurdod lleol wrth wneud y diheintio neu'r dadhalogi. Diheintio neu ddadhalogi pethau ar gais y person y maent dan ei gadwad neu ei reolaeth 5 1 Caiff awdurdod lleol ddiheintio neu ddadhalogi peth, neu beri iddo gael ei ddiheintio neu ei ddadhalogi, pan ofynnir iddo wneud hynny gan berson (A) y mae'r peth dan ei gadwad neu ei reolaeth os yw'r awdurdod lleol yn rhesymol fodlon na chaiff gwerth ariannol y peth ei leihau o ganlyniad i ddiheintio neu ddadhalogi. 2 Caiff yr awdurdod lleol godi tâl ar A am ddiheintio neu ddadhalogi'r peth os rhoddir gwybod i A am y tâl cyn i'r diheintio neu'r dadhalogi gael ei wneud a bod yntau'n cytuno i'w dalu. 3 Rhaid i'r tâl a godir gan yr awdurdod lleol beidio â bod yn fwy na'r gost a dynnir gan yr awdurdod lleol wrth wneud y diheintio neu'r dadhalogi. Diheintio neu ddadhalogi mangre ar gais y perchennog 6 1 Caiff awdurdod lleol ddiheintio neu ddadhalogi mangre, neu beri iddi gael ei diheintio neu ei dadhalogi pan ofynnir iddo wneud hynny gan berchennog y fangre. 2 Caiff yr awdurdod lleol godi tâl ar y perchennog am ddiheintio neu ddadhalogi'r fangre os rhoddir gwybod i'r perchennog am y tâl cyn i'r diheintio neu'r dadhalogi gael ei wneud a bod yntau'n cytuno i'w dalu. 3 Rhaid i'r tâl a godir gan yr awdurdod lleol beidio â bod yn fwy na'r gost a dynnir gan yr awdurdod lleol wrth wneud y diheintio neu'r dadhalogi. Diheintio neu ddadhalogi'r fangre ar gais y tenant 7 1 Caiff awdurdod lleol ddiheintio neu ddadhalogi mangre, neu beri iddi gael ei diheintio neu ei dadhalogi, pan ofynnir iddo wneud hynny gan denant y fangre os yw'r awdurdod lleol yn rhesymol fodlon na chaiff gwerth ariannol y fangre ei leihau o ganlyniad i'r diheintio neu'r dadhalogi. 2 Caiff yr awdurdod lleol godi tâl ar y tenant am ddiheintio neu ddadhalogi'r fangre os rhoddir gwybod i'r tenant am y tâl cyn i'r diheintio neu'r dadhalogi gael ei wneud a bod yntau'n cytuno i'w dalu. 3 Rhaid i'r tâl a godir gan yr awdurdod lleol beidio â bod yn fwy na'r gost a dynnir gan yr awdurdod lleol wrth wneud y diheintio neu'r dadhalogi. Ceisiadau am gydweithredu at ddibenion diogelu iechyd 8 1 Caiff awdurdod lleol drwy gyflwyno hysbysiad i unrhyw berson neu grŵp o bersonau ofyn i'r person neu'r grŵp o bersonau wneud, neu ymatal rhag gwneud, unrhyw beth at ddibenion atal heintiad neu halogiad, sy'n cyflwyno neu a allai gyflwyno niwed o bwys i iechyd dynol, rhag brigo neu ymledu, neu at ddibenion diogelu rhag brigiad neu ymlediad heintiad neu halogiad o'r fath, ei reoli neu ddarparu ymateb iechyd cyhoeddus iddo. 2 Rhaid i'r hysbysiad ddarparu manylion cyswllt ar gyfer swyddog awdurdod lleol sy'n gallu trafod yr hysbysiad. 3 Caiff yr awdurdod lleol gynnig iawndal neu dreuliau mewn cysylltiad â'i gais. Cyfyngu ar ddod i gysylltiad â chyrff meirw 9 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys pan fo awdurdod lleol wedi ei fodloni— a bod corff marw wedi ei heintio neu wedi ei halogi neu y gall fod wedi ei heintio neu wedi ei halogi; b bod yr heintiad neu'r halogiad yn un sy'n cyflwyno neu a allai gyflwyno niwed o bwys i iechyd dynol; c bod risg y gallai'r corff marw heintio neu halogi pobl; ch ei bod yn angenrheidiol cyfyngu ar ddod i gysylltiad â'r corff marw er mwyn dileu neu leihau'r risg honno; a d bod gwahardd unrhyw berson rhag dod i gysylltiad â'r corff marw yn ymateb cymesur i'r risg sy'n cael ei chyflwyno gan y corff marw hwnnw. 2 Caiff yr awdurdod lleol gyflwyno i'r person (M), sydd â gofal neu reolaeth dros y fangre lle y mae'r corff marw, hysbysiad sy'n gwahardd unrhyw berson rhag dod i gysylltiad â'r corff marw. 3 Ar ôl cael hysbysiad a gyflwynwyd o dan baragraff (2), rhaid i M drefnu bod copi o'r hysbysiad yn cael ei arddangos yn amlwg wrth ymyl y corff marw yn ddi–oed. 4 Rhaid i'r hysbysiad gynnwys— a datganiad i'r perwyl bod dod i gysylltiad â'r corff y mae'r hysbysiad wedi ei arddangos wrth ei ymyl wedi ei wahardd; b datganiad i'r perwyl bod toriad ar y gwaharddiad yn dramgwydd troseddol; c manylion cyswllt ar gyfer swyddog awdurdod lleol sy'n gallu trafod yr hysbysiad; ac ch yr awdurdod cyfreithiol dros y gwaharddiad. 5 Bydd tramgwydd wedi ei gyflawni os bydd unrhyw un o'r canlynol yn digwydd heb esgus rhesymol— a bod M yn methu â threfnu i gopi o'r hysbysiad gael ei arddangos yn unol â pharagraff (3); b bod unrhyw berson yn symud ymaith neu'n difwyno hysbysiad sy'n cael ei arddangos o dan baragraff (3); neu c bod unrhyw berson yn methu â chydymffurfio â hysbysiad sy'n cael ei arddangos o dan baragraff (3). 6 Ni fydd tramgwydd wedi ei gyflawni o dan baragraff (5)(c)— a os oes gan y person gydsyniad yr awdurdod lleol i gael dod i gysylltiad â'r corff marw; neu b os yw'r person yn arfer swyddogaethau crwner neu'n gweithredu o dan awdurdod crwner. 7 Mae unrhyw berson sy'n cyflawni tramgwydd o dan y rheoliad hwn yn agored, o'i gollfarnu'n ddiannod, i ddirwy heb fod yn uwch na lefel 3 ar y raddfa safonol. Cyfyngu ar gael mynd at gyrff meirw 10 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys pan fo awdurdod lleol wedi ei fodloni— a bod corff marw wedi ei heintio neu wedi ei halogi neu y gall fod wedi ei heintio neu wedi ei halogi; b bod yr heintiad neu'r halogiad yn un sy'n cyflwyno neu a allai gyflwyno niwed o bwys i iechyd dynol; c bod risg y gallai'r corff marw heintio neu halogi pobl; ch ei bod yn angenrheidiol cyfyngu mynediad i'r ystafell lle y mae'r corff marw er mwyn dileu neu leihau'r risg honno; a d bod gwahardd unrhyw berson rhag mynd i mewn i'r ystafell lle y mae'r corff marw yn ymateb cymesur i'r risg y mae'r corff marw hwnnw'n ei chyflwyno. 2 Caiff yr awdurdod lleol gyflwyno i'r person (M) sydd â gofal neu reolaeth dros y fangre lle y mae'r corff marw hysbysiad sy'n gwahardd unrhyw berson rhag mynd i mewn i'r ystafell lle y mae'r corff marw. 3 Ar ôl cael hysbysiad a gyflwynwyd o dan baragraff (2), rhaid i M drefnu bod copi o'r hysbysiad yn cael ei arddangos ym mhob un o'r mynedfeydd i'r ystafell yn ddi-oed. 4 Rhaid i'r hysbysiad gynnwys— a datganiad i'r perwyl bod mynd i mewn i'r ystafell lle y mae'r corff marw wedi ei wahardd; b datganiad i'r perwyl bod toriad ar y gwaharddiad yn dramgwydd troseddol; c manylion cyswllt ar gyfer swyddog awdurdod lleol sy'n gallu trafod yr hysbysiad; ac d yr awdurdod cyfreithiol dros y gwaharddiad. 5 Bydd tramgwydd wedi ei gyflawni os bydd unrhyw un o'r canlynol yn digwydd heb esgus rhesymol— a bod M yn methu â threfnu bod copi o'r hysbysiad yn cael ei arddangos ym mhob un o'r mynedfeydd i'r ystafell yn unol â pharagraff (3); b bod unrhyw berson yn symud ymaith neu'n difwyno hysbysiad sy'n cael ei arddangos o dan baragraff (3); neu c bod unrhyw berson yn methu â chydymffurfio â hysbysiad sy'n cael ei arddangos o dan baragraff (3). 6 Ni fydd tramgwydd wedi ei gyflawni o dan baragraff (5)(c)— a os oes gan y person gydsyniad yr awdurdod lleol i fynd i mewn i'r ystafell lle y mae'r corff marw; neu b os yw'r person yn arfer swyddogaethau crwner neu'n gweithredu o dan awdurdod crwner. 7 Mae unrhyw berson sy'n cyflawni tramgwydd o dan y rheoliad hwn yn agored, o'i gollfarnu'n ddiannod, i ddirwy heb fod yn uwch na lefel 3 ar y raddfa safonol. Symud cyrff meirw i fan arall 11 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys pan fo awdurdod lleol wedi ei fodloni— a bod corff marw wedi ei heintio neu wedi ei halogi neu y gall fod wedi ei heintio neu wedi ei halogi; b bod yr heintiad neu'r halogiad yn un sy'n cyflwyno neu a allai gyflwyno niwed o bwys i iechyd dynol; c bod risg y gallai'r corff marw heintio neu halogi pobl; ch ei bod yn angenrheidiol symud y corff i fan arall er mwyn dileu neu leihau'r risg honno; d bod symud y corff i fan arall yn ymateb cymesur i'r risg i bobl y mae'r corff marw yn ei chyflwyno yn ei leoliad presennol. 2 Caiff yr awdurdod lleol symud y corff marw, neu beri iddo gael ei symud, i fan lle y mae'n credu y câi'r risg y byddai'r corff marw yn heintio neu'n halogi pobl ei leihau neu ei ddileu yn ddarostyngedig i baragraff (3). 3 Ni chaiff yr awdurdod lleol symud y corff marw, na pheri iddo gael ei symud, i fan arall— a os oes gan grwner awdurdodaeth dros y corff marw; neu b os yw wedi methu â chymryd camau rhesymol i hysbysu'r person sydd â gofal neu reolaeth dros y fangre lle y mae'r corff marw o'i fwriad i gymryd camau o dan baragraff (2). 4 Rhaid i unrhyw berson sydd â gofal neu reolaeth dros y fangre lle y mae corff marw gydweithredu ag awdurdod lleol sy'n bwriadu cymryd camau o dan baragraff (2). 5 Mae'n dramgwydd i unrhyw berson fethu heb esgus rhesymol â chydymffurfio â pharagraff (4). 6 Mae unrhyw berson sy'n cyflawni tramgwydd o dan y rheoliad hwn yn agored, o'i gollfarnu'n ddiannod, i ddirwy heb fod yn uwch na lefel 3 ar y raddfa safonol. Edwina Hart Y Gweinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, un o Weinidogion Cymru 8 Mehefin 2010