GOFAL CYMDEITHASOL, CYMRU PLANT A PHOBL IFANC, CYMRU RHAN 1 Enwi, cychwyn, dehongli a chymhwyso 1 1 Enw'r Gorchymyn hwn yw Gorchymyn Eithriadau Gwarchod Plant a Gofal Dydd (Cymru) 2010, a daw i rym ar 1 Ebrill 2011. 2 Mae'r Gorchymyn hwn yn gymwys o ran Cymru. 3 Yn y Gorchymyn hwn— mae “mangre” (“ premises ”) yn cynnwys unrhyw le ac unrhyw gerbyd; ystyr “mangre ddomestig” (“ domestic premises ”) yw unrhyw fangre a ddefnyddir yn gyfan gwbl neu'n bennaf fel annedd breifat; ystyr “ Mesur 2010 ” (“ the 2010 Measure ”) yw Mesur Plant a Theuluoedd (Cymru) 2010; ystyr “perthynas” (“ relative ”) yw taid, nain, brawd, chwaer, ewythr neu fodryb (naill ai o waed cyfan neu o hanner gwaed neu drwy briodas neu bartneriaeth sifil) neu lys-riant; mae “rhiant” (“ parent ”) yn cynnwys person nad yw'n rhiant, ond sydd â chyfrifoldeb rhiant dros blentyn. 4 Onid yw'n ymddangos bod bwriad i'r gwrthwyneb, mae geiriau yn y ffurf unigol yn cynnwys y ffurf luosog, a geiriau yn y ffurf luosog yn cynnwys y ffurf unigol. RHAN 2 Eithriadau gwarchod plant 2 Nid yw person sy'n gofalu am blentyn o dan ddeuddeng oed mewn mangre ddomestig er mwyn gwobr yn gweithredu fel gwarchodwr plant at ddibenion Rhan 2 o Fesur 2010, yn yr amgylchiadau a ddisgrifir yn erthyglau 3 i 7 ac 16 o’r Gorchymyn hwn. 3 1 Nid yw person sy'n gofalu am blentyn yn gweithredu fel gwarchodwr plant os yw'r person hwnnw— i yn rhiant neu'n berthynas i'r plentyn; neu, ii yn rhiant maeth ar gyfer y plentyn. 2 Yn yr erthygl hon, mae “rhiant maeth” (“foster parent”) yn cynnwys person y lleolwyd plentyn gydag ef, gan awdurdod lleol neu sefydliad gwirfoddol, neu berson sy'n maethu plentyn yn breifat. 4 Nid yw person yn gweithredu fel gwarchodwr plant os nad yw'r cyfnod, neu gyfanswm y cyfnodau, yn ystod unrhyw un diwrnod pan fo'r person yn gofalu am blant yn fwy na dwy awr. 5 1 Pan fo person sy'n cael ei gyflogi — a i i ofalu am blentyn neu grŵp o siblingiaid ar gyfer rhieni (“y rhieni cyntaf”), neu ii i ofalu am ail blentyn neu grŵp o siblingiaid ar gyfer rhieni (“yr ail rieni”) yn ychwanegol at y plant y gofelir amdanynt ar gyfer y rhieni cyntaf, a b yn gofalu am y plant o dan sylw yn gyfan gwbl neu'n bennaf yng nghartref neu gartrefi'r rhieni cyntaf neu'r ail rieni, nid yw'n gweithredu fel gwarchodwr plant. 2 Yn yr erthygl hon— a ystyr “cael ei gyflogi” (“ employed ”) yw cael ei gyflogi naill ai o dan gontract cyflogaeth neu o dan gontract ar gyfer gwasanaethau; b mae “rhiant” (“ parent ”) yn cynnwys person sy'n berthynas i'r plentyn; c mae “grŵp o siblingiaid” (“ sibling group ”) yn cynnwys hanner-brodyr a hanner-chwiorydd. 6 Nid yw person yn gweithredu fel gwarchodwr plant os yw'r person hwnnw yn gofalu am y plentyn am gyfnod nad yw'n cychwyn tan ar ôl 6pm ar unrhyw un diwrnod ac sy'n dod i ben cyn 2am y diwrnod canlynol. 7 1 Nid yw person yn gweithredu fel gwarchodwr plant os yw'r person hwnnw yn gofalu am blentyn neu blant fel rhan o'r broses o fod yn gyfaill i rieni'r plentyn hwnnw neu'r plant hynny ac os na chaiff unrhyw daliad ei wneud am y gwasanaeth. 2 Yn yr erthygl hon ystyr “taliad” (“ payment ”) yw taliad o arian neu'r hyn sy'n werth arian ond nad yw'n cynnwys darparu nwyddau neu wasanaethau. RHAN 3 Eithriadau gofal dydd i blant 8 Nid yw person, sy'n darparu gofal i blant o dan ddeuddeng oed mewn mangre annomestig, yn darparu gofal dydd at ddibenion Mesur 2010 yn yr amgylchiadau a ddisgrifir yn erthyglau 9 i 16 o’r Gorchymyn hwn. 9 Nid yw person yn darparu gofal dydd pan ddarperir y gofal gan y person hwnnw yn y fangre o dan sylw ar nifer llai na 6 o ddiwrnodau mewn unrhyw flwyddyn galendr, a bod y person hwnnw wedi hysbysu Gweinidogion Cymru mewn ysgrifen cyn defnyddio'r fangre o dan sylw am y tro cyntaf yn y flwyddyn honno. 10 Nid yw person yn darparu gofal dydd os nad yw'r cyfnod neu gyfanswm y cyfnodau pan ofelir am blant mewn mangre, yn ystod unrhyw un diwrnod, yn hwy na dwy awr. 11 Nid yw person yn darparu gofal dydd os darperir y gofal i blentyn sy’n cael gwasanaeth cartref gofal, o fewn ystyr Rhan 1 o Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016, mewn lle y darperir gwasanaethau o’r fath ynddo yn gyfan gwbl neu’n bennaf i blant ac y mae person wedi ei gofrestru o dan Ran 1 o’r Ddeddf honno mewn cysylltiad ag ef . 11A Nid yw person yn darparu gofal dydd pan ddarperir y gofal i blentyn sy’n cael gwasanaeth llety diogel (o fewn ystyr Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016) mewn man lle y darperir gwasanaethau o’r fath ac y mae person wedi ei gofrestru mewn cysylltiad ag ef o dan Ran 1 o’r Ddeddf. 12 Nid yw person yn darparu gofal dydd pan ddarperir y gofal i blentyn a letyir mewn— a lle y darperir gwasanaeth cartref gofal ynddo, o fewn ystyr Rhan 1 o Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016, yn gyfan gwbl neu’n bennaf i bersonau sy’n 18 oed neu drosodd , b ysbyty fel claf, neu c lle y darperir gwasanaeth canolfan breswyl i deuluoedd ynddo, o fewn ystyr Rhan 1 o Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016 , yn rhan o weithgarwch y sefydliad o dan sylw, naill ai gan ddarparwr y sefydliad yn uniongyrchol neu gan berson a gyflogir ar ran y darparwr. 13 1 Nid yw person yn darparu gofal dydd pan ddarperir y gofal mewn gwesty, tŷ llety neu sefydliad cyffelyb arall, i blentyn sy'n aros yn y sefydliad hwnnw— a pan fo'r ddarpariaeth yn digwydd yn unig rhwng 6 pm a 2 am; a b pan na fo'r person, neu yn ôl y digwydd, unrhyw unigolyn sy'n cael ei gyflogi ganddo, sy'n darparu'r gofal yn gwneud hynny i fwy na dau gleient gwahanol ar yr un pryd. 2 At ddibenion is-baragraff (1)(b), ystyr “cleient” (“ client ”) yw person y darperir gofal i blentyn ar ei gais (neu bersonau, ar eu cais ar y cyd). 14 1 Nid yw person yn darparu gofal dydd pan ddarperir y gofal i blant mewn ysgol, a'r ddarpariaeth o ofal yn digwydd yn achlysurol mewn cysylltiad â darparu addysg. 2 yn yr erthygl hon ystyr “ysgol” (“ school ”) yw— i ysgol a gynhelir o fewn yr ystyr a roddir i “maintained school” yn adran 39 o Ddeddf Addysg 2002 ; neu ii ysgol annibynnol; ... iii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (2), nid yw person yn darparu gofal dydd pan fo'n hyfforddi neu'n dysgu mewn gweithgaredd o fath a restrir ym mharagraff (3) ac mae unrhyw ofal a ddarperir iddo yn digwydd yn achlysurol mewn cysylltiad â'r hyfforddi neu'r dysgu hwnnw. 2 Nid yw'r eithriad yn yr erthygl hon yn gymwys — a os yw'r plant islaw 5 oed ac yn bresennol am fwy na phedair awr y dydd; neu— b os yw'r person yn cynnig hyfforddi neu ddysgu mewn mwy na dau o'r mathau o weithgaredd a restrir ym mharagraff (3). 3 Y mathau o weithgaredd yw— a chwaraeon; b celfyddydau perfformio; c celfyddydau a chrefftau; ch cymorth ar gyfer astudiaethau ysgol neu waith cartref; d astudiaethau crefyddol neu ddiwylliannol. 16 1 Nid yw person yn darparu gwasanaeth gwarchod plant neu ofal dydd os ac i’r graddau— a mai dim ond darparu gwasanaeth ieuenctid i bobl ifanc sydd wedi cyrraedd un ar ddeg oed y mae’r person; a b bod unrhyw ofal a ddarperir yn digwydd yn achlysurol mewn cysylltiad â darparu’r gwasanaeth ieuenctid hwnnw. 2 Yn yr erthygl hon ystyr “gwasanaeth ieuenctid” (“ youth service ”) yw gweithgaredd o fath a restrir ym mharagraff (3). 3 At ddibenion paragraff (2), y mathau o weithgaredd yw’r rhai— a sy’n annog, yn galluogi neu’n cynorthwyo pobl ifanc sydd wedi cyrraedd un ar ddeg oed i gymryd rhan yn effeithiol: i mewn gweithgareddau hamdden; ii mewn addysg a hyfforddiant; iii ym mywyd eu cymunedau; a b pan na fo’n ofynnol i’r person ifanc dalu am gymryd rhan mewn gweithgaredd o’r fath neu pan fo’n ofynnol iddo dalu swm nominal yn unig am wneud hynny. Huw Lewis Y Dirprwy Weinidog dros Blant o dan awdurdod y Gweinidog dros Blant, Addysg a Dysgu Gydol Oes, ar ran Gweinidogion Cymru 25 Tachwedd 2010