Treth Trafodiadau Tir, Cymru Enwi a chychwyn 1 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Deddf Treth Trafodiadau Tir a Gwrthweithio Osgoi Trethi Datganoledig (Cymru) 2017 (Diwygio Atodlen 5) 2024. 2 Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 12 Gorffennaf 2024. Dehongli 2 Yn y Rheoliadau hyn, ystyr “ y Ddeddf TTT ” (“ the LTT Act ”) yw Deddf Treth Trafodiadau Tir a Gwrthweithio Osgoi Trethi Datganoledig (Cymru) 2017. Diwygio Rhan 2 o Atodlen 5 (Prynwr sy’n unigolyn: trafodiadau annedd unigol) i’r Ddeddf TTT 3 1 Mae paragraff 8 o Atodlen 5 i’r Ddeddf TTT wedi ei ddiwygio fel a ganlyn. 2 Yn is-baragraff (2)— a ym mharagraff (b), yn lle “y cyfnod o 3 blynedd sy’n dod i ben â’r dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith” rhodder “y cyfnod a ganiateir”; b ym mharagraff (d), yn lle “y cyfnod o 3 blynedd” rhodder “y cyfnod a ganiateir”. 3 Ar ôl is-baragraff (2), mewnosoder— 2A At ddibenion is-baragraffau (2)(b) a (d), ystyr “y cyfnod a ganiateir” yw— a y cyfnod o 3 blynedd sy’n dod i ben â’r dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith, neu b unrhyw gyfnod sy’n dod i ben â’r dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith sy’n hwy na 3 blynedd os bodlonir yr amodau yn is-baragraff (2B). 2B Yr amodau yw— a daeth cyfyngiad perthnasol i rym yn ystod y cyfnod o 3 blynedd sy’n dechrau â’r dyddiad yr oedd y trafodiad blaenorol yn cael effaith (“y cyfnod perthnasol”), b cafodd y cyfyngiad perthnasol effaith andwyol sylweddol ar allu’r prynwr i gaffael annedd sy’n disodli unig breswylfa neu brif breswylfa’r prynwr cyn diwedd y cyfnod perthnasol, ac c ymrwymir i’r trafodiad o dan sylw— i ar neu ar ôl 12 Gorffennaf 2024, a ii cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol. 2C Os bodlonir yr amodau yn is-baragraff (2B), rhaid i’r prynwr gynnwys datganiad yn y ffurflen dreth mewn cysylltiad â’r trafodiad o dan sylw sy’n esbonio sut y bodlonir yr amodau yn is-baragraff (2B). 4 Yn is-baragraff (4)— a ym mharagraff (b)— i ar ôl “trafodiad tir arall” mewnosoder “(“y trafodiad gwaredu”)”; ii yn lle “y cyfnod o 3 blynedd sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith” rhodder “y cyfnod a ganiateir”; b ym mharagraff (c), yn lle “trafodiad tir arall hwnnw” rhodder “trafodiad gwaredu”. 5 Ar ôl is-baragraff (4), mewnosoder— 4A At ddibenion is-baragraff (4)(b), ystyr “y cyfnod a ganiateir” yw— a y cyfnod o 3 blynedd sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith, neu b unrhyw gyfnod sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith sy’n hwy na 3 blynedd os bodlonir yr amodau yn is-baragraff (4B) neu is-baragraff (4C). 4B Yr amodau yw— a daeth cyfyngiad perthnasol i rym yn ystod y cyfnod o 3 blynedd sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith (“y cyfnod perthnasol”), b cafodd y cyfyngiad perthnasol effaith andwyol sylweddol ar allu’r prynwr neu briod, cyn-briod, partner sifil neu gyn-bartner sifil y prynwr i waredu’r prif fuddiant yn yr annedd a werthir cyn diwedd y cyfnod perthnasol, ac c ymrwymir i’r trafodiad gwaredu— i ar neu ar ôl 12 Gorffennaf 2024, a ii cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol. 4C Yr amodau yw— a ar ddyddiad cael effaith y caffaeliad o’r prif fuddiant gan y prynwr neu briod, cyn-briod, partner sifil neu gyn-bartner sifil y prynwr yn yr annedd a werthir, roedd gan yr annedd a werthir ddiffyg diogelwch tân na allai rhywun a oedd yn prynu’r buddiant fod wedi gwybod amdano yn rhesymol, b roedd gan berson perthnasol ddyletswydd (i unrhyw raddau) i unioni’r diffyg diogelwch tân, ac c naill ai— i nad oedd y diffyg diogelwch tân wedi ei unioni ar y dyddiad y mae’r trafodiad gwaredu yn cael effaith, neu ii pan oedd y diffyg diogelwch tân wedi ei unioni ar y dyddiad y mae’r trafodiad gwaredu yn cael effaith, ymrwymwyd i’r trafodiad gwaredu cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol ar ôl i’r diffyg diogelwch tân gael ei unioni. 4D Yn is-baragraff (4C)— ystyr “ diffyg diogelwch tân ” (“ fire safety defect ”), mewn perthynas ag annedd a werthir, yw diffyg diogelwch tân sy’n debygol o— lleihau’n sylweddol nifer y personau sydd â diddordeb mewn prynu’r annedd a werthir na phe na bai ganddo’r diffyg, neu gostwng yn sylweddol werth marchnadol yr annedd a werthir na phe na bai ganddo’r diffyg; ystyr “ person perthnasol ” (“ relevant person ”) yw— pan fo’r prif fuddiant yn yr annedd a werthir yn fuddiant lesddaliad— landlord y person a oedd â’r prif fuddiant, neu datblygwr yr annedd a werthir; pan fo’r prif fuddiant yn yr annedd a werthir yn fuddiant rhydd-ddaliad mewn tir cyfunddaliad— y gymdeithas cyfunddaliad ar gyfer yr annedd a werthir, neu datblygwr yr annedd a werthir; pan fo’r prif fuddiant yn yr annedd a werthir yn fuddiant rhydd-ddaliad (ac eithrio buddiant mewn tir cyfunddaliad), ddatblygwr yr annedd a werthir. 4E Yn y diffiniad o “person perthnasol” yn is-baragraff (4D), nid yw “datblygwr” yn cynnwys datblygwr sydd hefyd y person a oedd â’r prif fuddiant. 6 Yn is-baragraff (5), yn lle “trafodiad tir arall hwnnw” rhodder “trafodiad gwaredu”. Diwygio Rhan 3 o Atodlen 5 (Prynwr sy’n unigolyn: trafodiadau anheddau lluosog) i’r Ddeddf TTT 4 1 Mae paragraff 17 o Atodlen 5 i’r Ddeddf TTT wedi ei ddiwygio fel a ganlyn. 2 Yn is-baragraff (2)— a ym mharagraff (b), yn lle “y cyfnod o 3 blynedd sy’n dod i ben â’r dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith” rhodder “y cyfnod a ganiateir”; b ym mharagraff (d), yn lle “y cyfnod o 3 blynedd” rhodder “y cyfnod a ganiateir”. 3 Ar ôl is-baragraff (2), mewnosoder— 2A At ddibenion is-baragraffau (2)(b) a (d), ystyr “y cyfnod a ganiateir” yw— a y cyfnod o 3 blynedd sy’n dod i ben â’r dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith, neu b unrhyw gyfnod sy’n dod i ben â’r dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith sy’n hwy na 3 blynedd os bodlonir yr amodau yn is-baragraff (2B). 2B Yr amodau yw— a daeth cyfyngiad perthnasol i rym yn ystod y cyfnod o 3 blynedd sy’n dechrau â’r dyddiad yr oedd y trafodiad blaenorol yn cael effaith (“y cyfnod perthnasol”), b cafodd y cyfyngiad perthnasol effaith andwyol sylweddol ar allu’r prynwr i gaffael annedd sy’n disodli unig breswylfa neu brif breswylfa’r prynwr cyn diwedd y cyfnod perthnasol, ac c ymrwymir i’r trafodiad o dan sylw— i ar neu ar ôl 12 Gorffennaf 2024, a ii cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol. 2C Os bodlonir yr amodau yn is-baragraff (2B), rhaid i’r prynwr gynnwys datganiad yn y ffurflen dreth mewn cysylltiad â’r trafodiad o dan sylw sy’n esbonio sut y bodlonir yr amodau yn is-baragraff (2B). 4 Yn is-baragraff (4)— a ym mharagraff (b)— i ar ôl “trafodiad tir arall” mewnosoder “(“y trafodiad gwaredu”)”; ii yn lle “y cyfnod o 3 blynedd sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith” rhodder “y cyfnod a ganiateir”; b ym mharagraff (c), yn lle “trafodiad tir arall hwnnw” rhodder “trafodiad gwaredu”. 5 Ar ôl is-baragraff (4), mewnosoder— 4A At ddibenion is-baragraff (4)(b), ystyr “y cyfnod a ganiateir” yw— a y cyfnod o 3 blynedd sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith, neu b unrhyw gyfnod sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith sy’n hwy na 3 blynedd os bodlonir yr amodau yn is-baragraff (4B) neu is-baragraff (4C). 4B Yr amodau yw— a daeth cyfyngiad perthnasol i rym yn ystod y cyfnod o 3 blynedd sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y dyddiad y mae’r trafodiad o dan sylw yn cael effaith (“y cyfnod perthnasol”), b cafodd y cyfyngiad perthnasol effaith andwyol sylweddol ar allu’r prynwr neu briod, cyn-briod, partner sifil neu gyn-bartner sifil y prynwr i waredu’r prif fuddiant yn yr annedd a werthir cyn diwedd y cyfnod perthnasol, ac c ymrwymir i’r trafodiad gwaredu— i ar neu ar ôl 12 Gorffennaf 2024, a ii cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol. 4C Yr amodau yw— a ar ddyddiad cael effaith y caffaeliad o’r prif fuddiant gan y prynwr neu briod, cyn-briod, partner sifil neu gyn-bartner sifil y prynwr yn yr annedd a werthir, roedd gan yr annedd a werthir ddiffyg diogelwch tân na allai rhywun a oedd yn prynu’r buddiant fod wedi gwybod amdano yn rhesymol, b roedd gan berson perthnasol ddyletswydd (i unrhyw raddau) i unioni’r diffyg diogelwch tân, ac c naill ai— i nad oedd y diffyg diogelwch tân wedi ei unioni ar y dyddiad y mae’r trafodiad gwaredu yn cael effaith, neu ii pan oedd y diffyg diogelwch tân wedi ei unioni ar y dyddiad y mae’r trafodiad gwaredu yn cael effaith, ymrwymwyd i’r trafodiad gwaredu cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol ar ôl i’r diffyg diogelwch tân gael ei unioni. 4D Yn is-baragraff (4C)— ystyr “ diffyg diogelwch tân ” ( “fire safety defect”) , mewn perthynas ag annedd a werthir, yw diffyg diogelwch tân sy’n debygol o— lleihau’n sylweddol nifer y personau sydd â diddordeb mewn prynu’r annedd a werthir na phe na bai ganddo’r diffyg, neu gostwng yn sylweddol werth marchnadol yr annedd a werthir na phe na bai ganddo’r diffyg; ystyr “ person perthnasol ” (“ relevant person ”) yw— pan fo’r prif fuddiant yn yr annedd a werthir yn fuddiant lesddaliad— landlord y person a oedd â’r prif fuddiant, neu datblygwr yr annedd a werthir; pan fo’r prif fuddiant yn yr annedd a werthir yn fuddiant rhydd-ddaliad mewn tir cyfunddaliad— y gymdeithas cyfunddaliad ar gyfer yr annedd a werthir, neu datblygwr yr annedd a werthir; pan fo’r prif fuddiant yn yr annedd a werthir yn fuddiant rhydd-ddaliad (ac eithrio buddiant mewn tir cyfunddaliad), ddatblygwr yr annedd a werthir. 4E Yn y diffiniad o “person perthnasol” yn is-baragraff (4D), nid yw “datblygwr” yn cynnwys datblygwr sydd hefyd y person a oedd â’r prif fuddiant. 6 Yn is-baragraff (5), yn lle “trafodiad tir arall hwnnw” rhodder “trafodiad gwaredu”. Diwygio paragraff 23 o Atodlen 5 (Darpariaeth bellach mewn cysylltiad â’r eithriad ar gyfer disodli prif breswylfa) i’r Ddeddf TTT 5 1 Mae paragraff 23 o Atodlen 5 i’r Ddeddf TTT wedi ei ddiwygio fel a ganlyn. 2 Ar ôl is-baragraff (6), mewnosoder— 7 Os yw’r dyddiad y mae’r trafodiad gwaredu (o fewn ystyr paragraff 8(4)(b)) yn cael effaith o fewn y cyfnod a grybwyllir ym mharagraff 8(4A)(b) yn rhinwedd bodloni’r amodau ym mharagraff 8(4B)— a mae adran 78 o DCRhT yn gymwys at ddibenion is-baragraff (6) fel pe bai “12 mis sy’n dechrau â dyddiad cael effaith y trafodiad gwaredu (o fewn ystyr paragraff 8(4)(b) o Atodlen 5 i DTTT) a thrwy gyfeirio ato y mae’r trafodiad o dan sylw (o fewn ystyr paragraff 23(1) o’r Atodlen honno) yn peidio â bod yn drafodiad eiddo preswyl cyfraddau uwch at ddiben rheoliadau o dan adran 24(1)(b) o DTTT.” wedi ei roi yn lle “4 blynedd” hyd at y diwedd; b rhaid i’r hawliad esbonio sut y bodlonir yr amodau ym mharagraff 8(4B). 8 Os yw’r dyddiad y mae’r trafodiad gwaredu (o fewn ystyr paragraff 8(4)(b)) yn cael effaith o fewn y cyfnod a grybwyllir ym mharagraff 8(4A)(b) yn rhinwedd bodloni’r amodau ym mharagraff 8(4C)— a mae adran 78 o DCRhT yn gymwys at ddibenion is-baragraff (6) fel pe bai’r canlynol wedi ei roi yn lle “4 blynedd” hyd at y diwedd, sef “12 mis sy’n dechrau ag— i dyddiad cael effaith y trafodiad gwaredu (o fewn ystyr paragraff 8(4)(b) o Atodlen 5 i DTTT) a thrwy gyfeirio ato y mae’r trafodiad o dan sylw (o fewn ystyr paragraff 23(1) o’r Atodlen honno) yn peidio â bod yn drafodiad eiddo preswyl cyfraddau uwch at ddiben rheoliadau o dan adran 24(1)(b) o DTTT os yw’r dyddiad y mae’r trafodiad gwaredu yn cael effaith ar neu ar ôl 12 Gorffennaf 2024 , neu ii 12 Gorffennaf 2024 os yw dyddiad cael effaith y trafodiad gwaredu (o fewn ystyr paragraff 8(4)(b) o Atodlen 5 i DTTT) a thrwy gyfeirio ato y mae’r trafodiad o dan sylw (o fewn ystyr paragraff 23(1) o’r Atodlen honno) yn peidio â bod yn drafodiad eiddo preswyl cyfraddau uwch at ddiben rheoliadau o dan adran 24(1)(b) o DTTT ar neu ar ôl 1 Ebrill 2021 ond cyn 12 Gorffennaf 2024.”; b rhaid i’r hawliad esbonio sut y bodlonir yr amodau ym mharagraff 8(4C). 9 Os yw’r dyddiad y mae’r trafodiad gwaredu (o fewn ystyr paragraff 17(4)(b)) yn cael effaith o fewn y cyfnod a grybwyllir ym mharagraff 17(4A)(b) yn rhinwedd bodloni’r amodau ym mharagraff 17(4B)— a mae adran 78 o DCRhT yn gymwys at ddibenion is-baragraff (6) fel pe bai “12 mis sy’n dechrau â dyddiad cael effaith y trafodiad gwaredu (o fewn ystyr paragraff 17(4)(b) o Atodlen 5 i DTTT) a thrwy gyfeirio ato y mae’r trafodiad o dan sylw (o fewn ystyr paragraff 23(1) o’r Atodlen honno) yn peidio â bod yn drafodiad eiddo preswyl cyfraddau uwch at ddiben rheoliadau o dan adran 24(1)(b) o DTTT.” wedi ei roi yn lle “4 blynedd” hyd at y diwedd; b rhaid i’r hawliad esbonio sut y bodlonir yr amodau ym mharagraff 17(4B). 10 Os yw’r dyddiad y mae’r trafodiad gwaredu (o fewn ystyr paragraff 17(4)(b)) yn cael effaith o fewn y cyfnod a grybwyllir ym mharagraff 17(4A)(b) yn rhinwedd bodloni’r amodau ym mharagraff 17(4C)— a mae adran 78 o DCRhT yn gymwys at ddibenion is-baragraff (6) fel pe bai’r canlynol wedi ei roi yn lle “4 blynedd” hyd at y diwedd, sef “12 mis sy’n dechrau ag— i dyddiad cael effaith y trafodiad gwaredu (o fewn ystyr paragraff 17(4)(b) o Atodlen 5 i DTTT) a thrwy gyfeirio ato y mae’r trafodiad o dan sylw (o fewn ystyr paragraff 23(1) o’r Atodlen honno) yn peidio â bod yn drafodiad eiddo preswyl cyfraddau uwch at ddiben rheoliadau o dan adran 24(1)(b) o DTTT os yw’r dyddiad y mae’r trafodiad gwaredu yn cael effaith ar neu ar ôl 12 Gorffennaf 2024 , neu ii 12 Gorffennaf 2024 os yw dyddiad cael effaith y trafodiad gwaredu (o fewn ystyr paragraff 17(4)(b) o Atodlen 5 i DTTT) a thrwy gyfeirio ato y mae’r trafodiad o dan sylw (o fewn ystyr paragraff 23(1) o’r Atodlen honno) yn peidio â bod yn drafodiad eiddo preswyl cyfraddau uwch at ddiben rheoliadau o dan adran 24(1)(b) o DTTT ar neu ar ôl 1 Ebrill 2021 ond cyn 12 Gorffennaf 2024.”; b rhaid i’r hawliad esbonio sut y bodlonir yr amodau ym mharagraff 17(4C). Diwygio paragraff 35 o Atodlen 5 (Anheddau y tu allan i Gymru) i’r Ddeddf TTT 6 1 Mae paragraff 35 o Atodlen 5 i’r Ddeddf TTT wedi ei ddiwygio fel a ganlyn. 2 Yn is-baragraff (3)(d), hepgorer “ac”. 3 Ar ôl is-baragraff (3)(e), mewnosoder— f mae cyfeiriadau at “cyfyngiadau perthnasol” yn gyfeiriadau at wahardd neu gyfyngu ar unrhyw weithgaredd drwy gyfraith y wlad neu’r diriogaeth honno neu gan awdurdod cyhoeddus y wlad neu’r diriogaeth honno yn rhinwedd cyfraith o’r fath at ddiben atal a rheoli neu liniaru effeithiau argyfwng, ac g mae’r cyfeiriad at “argyfwng” ym mharagraff (f), os yw’r annedd y tu allan i’r Deyrnas Unedig, i’w ddehongli fel pe bai pob cyfeiriad at y Deyrnas Unedig yn adran 19(1) o Ddeddf Argyfyngau Sifil Posibl 2004 (p. 36) yn gyfeiriad at y wlad neu’r diriogaeth y mae’r annedd ynddi. 4 Yn is-baragraff (4)— a yn lle paragraff (b), rhodder— b paragraff 8(2)(b), (c), (d) ac (e); paragraff 8(2A)(a) a (b); paragraff 8(2B)(a) ac (c); paragraff 8(4)(b), (c) a (d); paragraff 8(4A)(a) a (b); paragraff 8(4B)(a) ac (c) a pharagraff 8(4C)(a), ; b yn lle paragraff (e), rhodder— e paragraff 17(2)(b), (c), (d) ac (e); paragraff 17(2A)(a) a (b); paragraff 17(2B)(a) ac (c); paragraff 17(4)(b), (c) a (d); paragraff 17(4A)(a) a (b); paragraff 17(4B)(a) ac (c) a pharagraff 17(4C)(a), . Diffinio “argyfwng”, “awdurdod cyhoeddus” a “cyfyngiad perthnasol” at ddibenion Atodlen 5 i’r Ddeddf TTT 7 Ar ôl paragraff 37 o Atodlen 5 i’r Ddeddf TTT, mewnosoder— Ystyr argyfwng, awdurdod cyhoeddus a cyfyngiad perthnasol 38 1 At ddibenion yr Atodlen hon— mae i “argyfwng” yr ystyr a roddir i “emergency” gan adran 19 o Ddeddf Argyfyngau Sifil Posibl 2004 (p. 36) ac nid yw wedi ei gyfyngu i ddigwyddiadau na sefyllfaoedd y mae pwerau’n cael eu harfer o dan y Ddeddf honno mewn perthynas â hwy; ystyr “ awdurdod cyhoeddus ” (“ public authority ”) yw person sy’n cyflawni swyddogaeth o natur gyhoeddus; ystyr “ cyfyngiad perthnasol ” (“ relevant restriction ”) yw gwahardd neu gyfyngu ar unrhyw weithgaredd drwy ddeddfiad, neu gan awdurdod cyhoeddus yn rhinwedd deddfiad, at ddiben atal, rheoli neu liniaru effeithiau argyfwng. 2 Yn is-baragraff (1) nid yw “cyfyngiad perthnasol” yn cynnwys gwaharddiad na chyfyngiad a beidiodd â chael effaith cyn 12 Gorffennaf 2024. Rebecca Evans Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid, y Cyfansoddiad a Swyddfa’r Cabinet, un o Weinidogion Cymru 10 Gorffennaf 2024