ADDYSG, CYMRU RHAN 1 Cyffredinol Enwi, cychwyn, cymhwyso a dirymu 1 1 Enw'r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Gwybodaeth Ysgolion (Cymru) 2011 ac maent yn dod i rym ar 1 Medi 2011. 2 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys o ran Cymru. 3 Mae'r rheoliadau a osodir yn Atodlen 1 wedi eu dirymu. Dehongli 2 1 Yn y Rheoliadau hyn, onid yw'r cyd-destun yn mynnu fel arall — ystyr “absenoldeb anawdurdodedig” (“ unauthorised absence ”) yw achlysur pan gofnodir bod disgybl yn absennol heb awdurdod yn unol â Rheoliadau Addysg (Cofrestru Disgyblion) (Cymru) 2010 a bydd “absenoldeb awdurdodedig” (“authorised absence”) yn cael ei ddehongli yn unol â hynny; ystyr “arholiadau cyhoeddus” (“ public examinations ”) yw arholiadau cyhoeddus a ragnodir am y tro gan reoliadau a wnaed o dan adran 408, 451, 453 neu 454 o Ddeddf 1996 ; ystyr “blwyddyn adrodd ysgol” (“ reporting school year ”) yw'r flwyddyn ysgol yn union o flaen blwyddyn gyhoeddi'r ysgol; ystyr “blwyddyn dderbyn ysgol” (“ admission school year ”) yw blwyddyn ysgol y caiff disgyblion, ar ddechrau'r flwyddyn ysgol honno, eu derbyn i unrhyw ysgol o ganlyniad i drefniadau derbyn a gafodd eu penderfynu ar gyfer y flwyddyn honno; ystyr “blwyddyn gyhoeddi ysgol” (“ publication school year ”) yw'r flwyddyn ysgol yn union o flaen blwyddyn dderbyn yr ysgol; ystyr “blwyddyn ysgol flaenorol” (“ previous school year ”) yw'r flwyddyn ysgol yn union o flaen blwyddyn adrodd yr ysgol; ystyr “capasiti” (“ capacity ”) yw nifer y disgyblion y caniateir eu derbyn i ysgol yn unol â'r dull asesu capasiti a osodir yn y ddogfen gyfarwyddyd “Mesur Capasiti Ysgolion yng Nghymru” a gyhoeddwyd gan Weinidogion Cymru ; ystyr “categori iaith” (“ language category ) yw'r categori a ddefnyddir i ddiffinio math a rhychwant yr addysg cyfrwng Cymraeg a ddarperir gan ysgol a gynhelir fel a osodir yn y ddogfen “Diffinio ysgolion yn ôl y ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg” a gyhoeddwyd gan Weinidogion Cymru fel Cylchlythyr 023/2007 ; ystyr “cyfnod allweddol” (“ key stage ”) yw unrhyw un neu ragor o'r cyfnodau a nodir ym mharagraffau (a) i (d) yn eu trefn o adran 103(1) o Ddeddf 2002 ; mae “cyfnod sylfaen” i'w ddehongli yn unol â “ foundation phase ” yn adran 102 o Ddeddf 2002; ystyr “datganiad CYBLD” (“ PLASC return ”) yw cyfrifiad ysgolion blynyddol ar lefel disgyblion a gwblheir gan gyrff llywodraethu ysgolion a'i gyflwyno i Weinidogion Cymru ar sail flynyddol ; ystyr “ Deddf 1996 ” (“ the 1996 Act ”) yw Deddf Addysg 1996; ystyr “ Deddf 1998 ” (“ the 1998 Act ”) yw Deddf Safonau a Fframwaith Ysgolion 1998; ystyr “ Deddf 2002 ” (“ the 2002 Act ”) yw Deddf Addysg 2002; ystyr “dysgu seiliedig ar waith” (“ work based learning ”) yw proses o weithgareddau cynlluniedig a gyflenwir yn y gweithle ac a luniwyd yn arbennig i ddatblygu gwybodaeth, sgiliau a chymwyseddau sy'n berthnasol i alwedigaeth benodol yn y farchnad lafur, neu sy'n gyffredinol yn berthnasol er mwyn cyfranogi'n effeithiol yn y farchnad lafur; ystyr “ DEWi ” (“ DEWi ”) yw cronfa ddata menter cyfnewid data Cymru a gynhelir ac a gyhoeddir gan Weinidogion Cymru ; ystyr “nifer derbyn” (“ admission number ”) yw nifer y disgyblion mewn unrhyw grŵp blwyddyn perthnasol y bwriedir eu derbyn mewn unrhyw flwyddyn ysgol fel a benderfynir gan awdurdod derbyn yn unol ag adran 89(1) ac 89A(1) o Ddeddf 1998 ; mae i “plant sy'n derbyn gofal” yr ystyr a roddir i “ looked after children ” yn adran 22(1) o Ddeddf Plant 1989 ; ystyr “prosbectws cyfansawdd” (“ composite prospectus ”) yw dogfen a gyhoeddir yn unol â rheoliad 4; ystyr “prosbectws ysgol” (“ school prospectus ”) yw'r ddogfen a ddisgrifir yn rheoliad 8; ystyr “ysgol a gynhelir” (“ maintained school ”) yw ysgol gymunedol, ysgol sefydledig neu ysgol wirfoddol, ysgol gymunedol arbennig neu ysgol sefydledig arbennig na chafodd ei sefydlu mewn ysbyty ac eithrio unrhyw ysgol feithrin ond gan gynnwys, ac eithrio yn Rhannau 3 a 4 neu os dywedwyd fel arall, unrhyw uned cyfeirio disgyblion; ac ystyr “ysgol arbennig nas cynhelir” (“ non-maintained special school ”) yw ysgol arbennig nas cynhelir gan awdurdod lleol ac nas sefydlwyd mewn ysbyty. 2 Yn y Rheoliadau hyn mae unrhyw gyfeiriad at ddyddiad erbyn pryd y caiff rhieni fynegi eu dewis o ysgol yn gyfeiriad at y dyddiad y dylai rhiant, ar neu cyn y dyddiad hwnnw, yn unol â threfniadau a wnaed gan yr awdurdod lleol perthnasol o dan adran 86(1) o Ddeddf 1998 , sy'n dymuno bod addysg yn cael ei darparu i'w blentyn wrth i'r awdurdod lleol arfer ei swyddogaethau fynegi'r cyfryw ddewis. 3 Yn y Rheoliadau hyn mae unrhyw gyfeiriad at ddyddiad erbyn pryd y caiff plentyn fynegi ei ddewis o ysgol y darperir addysg chweched dosbarth ynddi ar gyfer y plentyn hwnnw yn gyfeiriad at y dyddiad y dylai plentyn, ar neu cyn y dyddiad hwnnw, yn unol â threfniadau a wnaed gan yr awdurdod lleol perthnasol o dan adran 86A(1) o Ddeddf 1998 , sy'n dymuno bod addysg yn cael ei darparu iddo wrth i'r awdurdod lleol arfer ei swyddogaethau fynegi'r cyfryw ddewis. 4 Yn y Rheoliadau hyn, onid yw'r cyd-destun yn mynnu fel arall, mae cyfeiriadau at ddisgyblion mewn oedran penodol yn gyfeiriad at ddisgyblion sydd wedi cyrraedd yr oedran hwnnw yn ystod y cyfnod o ddeuddeng mis sy'n dod i ben ar 31 Awst yn union cyn dechrau blwyddyn adrodd yr ysgol ac a oedd yn ddisgyblion cofrestredig yn yr ysgol ar y trydydd dydd Iau yn Ionawr ym mlwyddyn adrodd yr ysgol. 5 Yn y Rheoliadau hyn, oni nodir fel arall, pan na fo canran y mae'n ofynnol ei chyfrifo yn rhinwedd y Rheoliadau hyn yn rhif cyfan, caiff ei dalgrynnu i'r rhif cyfan agosaf, a bydd ffracsiwn o hanner yn cael ei dalgrynnu i fyny i'r rhif cyflawn nesaf. Gosod amod ar y dyletswyddau 3 Dim ond i'r graddau bod yr wybodaeth ar gael i'r corff llywodraethu, yr awdurdod lleol neu'r pennaeth (yn ôl y digwydd) mewn da bryd iddi fod yn rhesymol ymarferol i'r wybodaeth gael ei darparu neu gael ei chyhoeddi cyn yr achlysur olaf y mae'n ofynnol bod yr wybodaeth yn cael ei darparu neu'n cael ei chyhoeddi arno, yn ôl y digwydd, y mae'r dyletswyddau a osodir ar benaethiaid, cyrff llywodraethu, ac awdurdodau lleol gan y Rheoliadau hyn mewn perthynas â darparu neu gyhoeddi gwybodaeth, yn gymwys. RHAN 2 Prosbectws cyfansawdd i'w gyhoeddi gan awdurdodau lleol Awdurdodau lleol i gyhoeddi prosbectws cyfansawdd 4 1 Rhaid i awdurdod lleol gyhoeddi mewn dogfen gyfansawdd yr wybodaeth sy'n ofynnol gan y rheoliad hwn ynglŷn â phob ysgol a gynhelir yn ardal y prosbectws cyfansawdd. 2 At ddibenion y rheoliad hwn, cwmpesir “ardal y prosbectws cyfansawdd” fel a ganlyn— a ardal yr awdurdod lleol sy'n cyhoeddi'r ddogfen; a b yr holl rannau hynny o'r ardaloedd perthnasol priodol sy'n ymestyn y tu hwnt i ardal yr awdurdod lleol. 3 At ddibenion paragraff (2)(b), ystyr “ardal berthnasol briodol” yw unrhyw ardal berthnasol (o fewn ystyr adran 89(3) o Ddeddf 1998 ) sy'n gymwys ar gyfer ymgynghori ynghylch y trefniadau derbyn arfaethedig ar gyfer ysgol a gynhelir gan yr awdurdod lleol sy'n cyhoeddi'r ddogfen. 4 Caiff awdurdod lleol, os yw'n dymuno hynny, gyflawni ei rwymedigaeth o dan baragraff (1) drwy gyhoeddi prosbectysau cyfansawdd ar wahân sy'n cwmpasu yn eu trefn ysgolion cynradd, ysgolion canol ac ysgolion uwchradd . 5 Rhaid i'r prosbectws cyfansawdd gynnwys yr wybodaeth a bennir yn Atodlen 2. 6 Rhaid i amser a dull cyhoeddi gwybodaeth a manylion o'r fath fod yn unol â rheoliad 5. Amser a dull cyhoeddi prosbectws cyfansawdd 5 1 Rhaid cyhoeddi prosbectws cyfansawdd cyn 1 Hydref ym mlwyddyn gyhoeddi'r ysgol a heb fod yn hwyrach na chwe wythnos cyn y dyddiad erbyn pryd y caiff rhieni fynegi eu dewis o ysgol mewn perthynas â blwyddyn dderbyn yr ysgol. 2 Rhaid cyhoeddi prosbectws cyfansawdd— a drwy drefnu bod copïau ar gael i'w dosbarthu'n ddi-dâl i rieni pan ofynnir amdanynt— i yn swyddfeydd yr awdurdod lleol sy'n ei gyhoeddi, a ii ym mhob ysgol a gynhelir gan yr awdurdod lleol hwnnw; a b drwy drefnu bod copïau ar gael y gall rhieni a phersonau eraill gyfeirio atynt yn y llyfrgelloedd cyhoeddus yn ardal yr awdurdod lleol hwnnw; c drwy fod copïau'n cael eu dosbarthu'n ddi-dâl i rieni a disgyblion mewn ysgolion a gynhelir gan yr awdurdod lleol, heblaw ysgolion arbennig neu unedau cyfeirio disgyblion, sydd ym mlwyddyn gyhoeddi'r ysgol, yn y flwyddyn olaf yn yr ysgolion hynny ac a allent drosglwyddo i ysgolion eraill o'r fath a gynhelir; ac ch drwy arddangos copi ar wefan yr awdurdod lleol. 3 Rhaid i brosbectws cyfansawdd a gyhoeddir o dan baragraff (2)(ch) mewn perthynas â blwyddyn ysgol gael ei arddangos ar y wefan nes iddo gael ei ddisodli gan brosbectws cyfansawdd ar gyfer y flwyddyn ysgol sy'n dilyn. RHAN 3 Gwybodaeth y mae'n rhaid i gyrff llywodraethu drefnu iddi fod ar gael i'r awdurdodau lleol Darparu gwybodaeth ar gyfer prosbectws cyfansawdd 6 1 At ddibenion galluogi'r awdurdod lleol i gydymffurfio â'i rwymedigaeth o dan reoliad 4, rhaid i gorff llywodraethu pob ysgol a gynhelir sydd i'w chynnwys mewn dogfen o dan y rheoliad hwnnw, o ran pob blwyddyn dderbyn ysgol, drefnu bod yr wybodaeth a bennir yn Atodlen 2 ar gael i'r awdurdod lleol o dan sylw. 2 Rhaid trefnu bod yr wybodaeth honno ar gael heb fod yn hwyrach na'r amser hwnnw cyn yr amser sy'n ofynnol ar gyfer cyhoeddi'r ddogfen y bo'r awdurdod lleol yn rhesymol ofyn amdano. 3 O ran ysgol y mae'r awdurdod lleol yn awdurdod derbyn iddi, dim ond yr wybodaeth a bennir yn Atodlen 2 ac y mae'r awdurdod lleol yn gofyn amdani y mae angen i'r corff llywodraethu ei darparu. RHAN 4 Gwybodaeth sydd i'w chyhoeddi gan gyrff llywodraethu Gwybodaeth gyffredinol sydd i'w chyhoeddi gan gyrff llywodraethu am eu hysgolion 7 1 Rhaid i gorff llywodraethu ysgol a gynhelir gyhoeddi mewn perthynas â'r ysgol honno yr wybodaeth a bennir yn Atodlen 3. 2 Rhaid cyhoeddi'r wybodaeth fel a ddarperir yn rheoliad 8. Amser a dull cyhoeddi gwybodaeth gan gyrff llywodraethu am eu hysgolion 8 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys mewn perthynas â chyhoeddi gan gorff llywodraethu (neu gan awdurdod lleol ar ei ran yn unol ag adran 92(c) o Ddeddf 1998) yr wybodaeth a bennir yn Atodlen 3. 2 O ran yr wybodaeth honno— a rhaid ei chyhoeddi yn gyfunol ar ffurf dogfen unigol a elwir y prosbectws ysgol; a b rhaid dosbarthu copïau o'r prosbectws ysgol yn ddi-dâl i rieni pan ofynnir amdanynt a rhaid trefnu eu bod ar gael yn yr ysgol fel y gall rhieni a phersonau eraill gyfeirio atynt. 3 Rhaid cyhoeddi'r wybodaeth honno a'r manylion hynny yn ystod blwyddyn gyhoeddi'r ysgol, ac eithrio yn achos ysgol gynradd (heblaw ysgol ganol y bernir ei bod yn ysgol gynradd) neu ysgol arbennig, heb fod yn hwyrach na chwe wythnos cyn y cynharaf o'r dyddiadau a ganlyn— a y dyddiad erbyn pryd y dylid gwneud cais i ddisgybl gael ei dderbyn i'r ysgol honno ynglŷn â blwyddyn dderbyn yr ysgol yn unol â threfniadau derbyn yr ysgol honno; neu b y dyddiad erbyn pryd y caiff rhieni fynegi eu dewis ar gyfer ysgol mewn perthynas â blwyddyn dderbyn yr ysgol. 4 Yn achos ysgol arbennig rhaid cyhoeddi'r wybodaeth hefyd drwy fod copïau ar gael i'w dosbarthu yn ddi-dâl i rieni pan ofynnir amdanynt ac ar gael fel y gall rhieni a phersonau eraill gyfeirio atynt yn swyddfeydd yr awdurdod lleol sy'n cynnal yr ysgol. 5 Yn achos unrhyw ysgol uwchradd a gynhelir, rhaid darparu copi o brosbectws yr ysgol yn ddi-dâl i swyddfeydd y personau yn yr ardal y mae'r ysgol yn ei gwasanaethu sy'n darparu gwasanaethau gyrfaol yn unol â threfniadau a wnaed, neu gyfarwyddiadau a roddwyd, o dan adran 10 o Ddeddf Cyflogaeth a Hyfforddiant 1973 . RHAN 5 Atodol Darpariaethau atodol sy'n ymwneud â dogfennau a gyhoeddwyd 9 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys mewn perthynas ag unrhyw ddogfen sy'n cynnwys yr wybodaeth honno neu'r manylion hynny a grybwyllir yn y darpariaethau blaenorol yn y Rheoliadau hyn ac a gyhoeddir yn unol â'r darpariaethau hynny. 2 Rhaid i ddogfen o'r fath ddatgan y flwyddyn ysgol y mae'r wybodaeth neu'r manylion a geir ynddi yn berthnasol ar ei chyfer a rhaid i'r ddogfen gynnwys rhybudd, er eu bod yn gywir mewn perthynas â'r flwyddyn honno ar ddyddiad a bennir yn y ddogfen (heb fod yn gynharach na chwe mis cyn dyddiad ei chyhoeddi), na ddylid tybio na fydd unrhyw newid yn effeithio ar y trefniadau perthnasol neu ryw fater y manylir arno— a cyn dechrau, neu yn ystod, y flwyddyn ysgol o dan sylw; neu b mewn perthynas â blynyddoedd ysgol ar ôl hynny. Cyfieithu dogfennau 10 1 Os cyhoeddir unrhyw ddogfen y mae'n ofynnol ei chyhoeddi neu drefnu ei bod ar gael i'w harchwilio o dan y Rheoliadau hyn yn y Gymraeg, yna os yw'n ymddangos ei bod yn angenrheidiol i awdurdod lleol neu, yn ôl y digwydd, i gorff llywodraethu, y dylid cyfieithu'r ddogfen i Saesneg, rhaid ei chyfieithu a bydd y ddogfen a gyfieithwyd yn cael ei chyhoeddi yn y dull y mae'n ymddangos i'r awdurdod lleol neu i'r corff llywodraethu ei fod yn briodol. 2 Os cyhoeddir unrhyw ddogfen y mae'n ofynnol ei chyhoeddi neu drefnu ei bod ar gael i'w harchwilio o dan y Rheoliadau hyn yn Saesneg, yna os yw'n ymddangos ei bod yn angenrheidiol i awdurdod lleol neu, yn ôl y digwydd, i gorff llywodraethu, y dylid cyfieithu'r ddogfen i'r Gymraeg, rhaid ei chyfieithu a bydd y ddogfen a gyfieithwyd yn cael ei chyhoeddi yn y dull y mae'n ymddangos i'r awdurdod lleol neu i'r corff llywodraethu ei fod yn briodol. 3 Os yw'n ymddangos i awdurdod lleol, neu yn ôl y digwydd, i gorff llywodraethu bod angen cyfieithu unrhyw ddogfen y mae'n ofynnol ei chyhoeddi neu drefnu ei bod ar gael i'w harchwilio gan y cyhoedd o dan y Rheoliadau hyn i iaith ac eithrio'r Gymraeg neu Saesneg, neu os dylai fod fersiwn Braille neu dâp sain o'r ddogfen honno ar gael, bydd yn cael ei chyfieithu i'r iaith honno neu ei chynhyrchu mewn Braille neu dâp sain, yn ôl y digwydd, a rhaid i'r ddogfen a gyfieithwyd neu a gynhyrchwyd mewn Braille neu dâp sain gael ei chyhoeddi yn y dull y mae'n ymddangos i'r awdurdod lleol neu i'r corff llywodraethu ei fod yn briodol. 4 Ni chaniateir codi tâl ar rieni am gopi o unrhyw ddogfen a gyfieithwyd neu a gynhyrchwyd mewn fersiwn Braille neu dâp sain yn unol â pharagraffau (1) i (3) os oes ganddynt hawl, yn ddi-dâl, i gopi o'r ddogfen wreiddiol. Leighton Andrews Y Gweinidog Addysg a Sgiliau, un o Weinidogion Cymru 29 Gorffennaf 2011