ANIFEILIAID, CYMRU Enwi, cymhwyso a chychwyn 1 Enw'r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Lles Anifeiliaid a Ffermir (Cymru) 2007. Maent yn gymwys o ran Cymru; ac maent yn dod i rym ar 24 Hydref 2007. Diffiniadau a dehongli 2 1 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “ceidwad” (“ keeper ”) yw unrhyw berson sy'n gyfrifol am anifeiliaid neu â gofal ohonynt, p'un ai ar sail barhaol neu dros dro; ystyr “dwysedd stocio” (“ stocking density ”) mewn perthynas ag unrhyw gwt lle cedwir ieir bwyta a fegir yn gonfensiynol, yw cyfanswm pwysau yn fyw yr ieir sy'n bresennol yn y cwt ar yr un pryd i'r m 2 o'r lle y gellir ei ddefnyddio; mae i “gweithredydd busnes bwyd” yr ystyr a roddir i (“ food business operator ”) gan Erthygl 3 o Reoliad (EC) Rhif 178/2002 Senedd Ewrop a'r Cyngor sy'n gosod egwyddorion cyffredinol a gofynion cyfraith bwyd, yn sefydlu Awdurdod Diogelwch Bwyd Ewrop ac yn gosod gweithdrefnau o ran materion diogelwch bwyd ; ystyr “iâr ddodwy” (“ laying hen ”) yw iâr o'r rhywogaeth Gallus gallus sydd wedi cyrraedd aeddfedrwydd dodwy ac a gedwir ar gyfer cynhyrchu wyau na fwriedir iddynt ddeor; ystyr “iâr fwyta a fegir yn gonfensiynol” (“ conventionally reared meat chicken ”) yw anifail o'r rhywogaeth Gallus gallus a gedwir i gynhyrchu cig, ac eithrio— un sydd ar ddaliad gyda llai na 500 anifail o'r fath neu gyda stoc bridio yn unig o anifeiliaid o'r fath; un sydd ar ddeorfa; un y gellir defnyddio'r term “Megir yn helaeth dan do (mewn cytiau)”, (“ Extensive indoor (barn-reared )”), “Iâr fuarth” (“ Free range ”), “Iâr fuarth – dull traddodiadol” (“ Traditional free range ”) neu “Iâr fuarth – dull hollol rydd” (“ Free range – total freedom ”) o fewn ystyr pwynt (b), (c), (d) neu (e) o Atodiad V i Reoliad y Comisiwn (EC) Rhif 543/2008 sy'n gosod rheolau manwl ar gyfer cymhwyso Rheoliad y Cyngor (EC) Rhif 1234/2007 parthed y safonau marchnata ar gyfer cig dofednod ; neu un a fagwyd yn organig yn unol â Rheoliad y Cyngor (EC) Rhif 834/2007 ar gynhyrchu organig a labelu cynhyrchion organig ac sy'n dirymu Rheoliad (EEC) Rhif 2092/91 ; ystyr “llaesodr” (“ litter ”), mewn perthynas â ieir dodwy ac ieir bwyta a fegir yn gonfensiynol , yw unrhyw ddefnydd hyfriw sy'n galluogi'r adar hynny i ddiwallu eu hanghenion etholegol; ystyr “lle y gellir ei ddefnyddio” (“ usable area ”) , mewn perthynas ag ieir sy'n dodwy, yw lle a ddefnyddir gan ieir dodwy, nad yw'n cynnwys y lle a gymerir gan nyth, sydd â'i led yn 30 cm o leiaf a goleddf ei lawr heb fod yn fwy na 14% ac sy'n 45 cm o uchder o leiaf , neu, mewn perthynas ag ieir bwyta a fegir yn gonfensiynol, unrhyw le dan laesodr y gall yr ieir gael ato ar unrhyw adeg ; ystyr “llo” (“ calf ”) yw anifail buchol hyd at chwe mis oed; ystyr “mochyn” (“ pig ”) yw anifail o'r rywogaeth y mochyn o unrhyw oedran a gedwir ar gyfer bridio neu besgi; ystyr “nyth” (“ nest ”) yw lle ar wahân ar gyfer dodwy wyau, sef lle na chaiff cydrannau ei lawr gynnwys rhwyllau gwifrog a all ddod i gysylltiad â'r adar, ar gyfer iâr unigol neu grwp o ieir; mae i'r ymadrodd “person sy'n gyfrifol” am anifail yr ystyr a roddir i “person responsible” yn adran 3 o Ddeddf Lles Anifeiliaid 2006. 2 Mae i ymadrodd a ddefnyddir yn y Rheoliadau hyn, nas diffinnir yn y Rheoliadau hyn ac a ddefnyddir yn y Cyfarwyddebau canlynol, yr ystyr sydd iddo yn y Cyfarwyddebau hynny— a mewn perthynas â moch, Cyfarwyddeb 2008/120/EC sy’n gosod safonau gofynnol ar gyfer gwarchod moch aa mewn perthynas ag ieir bwyta a fegir yn gonfensiynol, Cyfarwyddeb y Cyngor 2007/43/EC yn gosod rheolau gofynnol ar gyfer diogelu ieir a gedwir i gynhyrchu cig . b mewn perthynas â ieir dodwy, Cyfarwyddeb 99/74/EC ; ... c mewn perthynas â lloi, Cyfarwyddeb 2008/119/EC sy’n gosod safonau gofynnol ar gyfer gwarchod lloi . 3 Mae i ymadrodd a ddefnyddir yn rheoliad 4 neu Atodlen 1, nas diffinnir yn y Rheoliadau hyn ac sy'n ymddangos yng Nghyfarwyddeb 98/58/EC , yr un ystyr sydd iddo at ddibenion y Gyfarwyddeb honno. Anifeiliaid y mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys iddynt 3 1 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys i anifeiliaid a ffermir yn unig. 2 Yn y Rheoliadau hyn, ystyr “anifail a ffermir” (“ farmed animal ”) yw anifail a fridiwyd neu a gedwir ar gyfer cynhyrchu bwyd, gwlân neu grwyn neu at ddibenion ffermio eraill, ond heb gynnwys— a pysgod, ymlusgiaid neu amffibiaid; b unrhyw anifail tra bo mewn cystadleuaeth, sioe neu ddigwyddiad neu weithgaredd diwylliannol neu chwaraeol, neu anifail a fwriedir yn unig i'w ddefnyddio ar gyfer hynny; c anifail arbrofol neu anifail labordy; neu ch anifail sy'n byw yn y gwyllt. Dyletswyddau ar bersonau sy'n gyfrifol am anifeiliaid a ffermir 4 1 Rhaid i berson sy'n gyfrifol am anifail a ffermir gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod yr amodau y mae'r anifail yn cael ei fridio neu ei gadw odanynt yn cydymffurfio ag Atodlen 1. 2 Wrth gydymffurfio â'r ddyletswydd ym mharagraff (1), rhaid i berson sy'n gyfrifol am anifail a ffermir roi sylw i'w— a rhywogaeth; b gradd ei datblygiad; c ei addasiad a'i ddofiad; ac ch ei anghenion seicolegol ac etholegol yn unol ag arferion da a gwybodaeth wyddonol. Dyletswyddau ychwanegol ar bersonau sy'n gyfrifol am ddofednod, ieir dodwy, lloi, gwartheg, moch neu gwningod 5 1 Rhaid i berson sy'n gyfrifol am— a dofednod (ac eithrio'r rheini a gedwir yn y systemau cyfeirir atynt yn Atodlenni 2 i 4 ac ieir bwyta a fegir yn gonfensiynol ) a gedwir mewn adeilad sicrhau y cânt eu cadw ar laesodr, neu y gallant bob amser fynd at laesodr sydd wedi ei gynnal yn dda, neu fan sydd wedi ei ddraenio'n dda ar gyfer gorffwys; b ieir dodwy a gedwir mewn sefydliadau a chanddynt 350 neu fwy o ieir gydymffurfio ag Atodlenni 2, 3, 4 a 5, fel y bo'n gymwys; ba ieir bwyta a fegir yn gonfensiynol gydymffurfio â Rhan 2 o Atodlen 5A; c lloi a gaethiwir ar gyfer eu magu a'u pesgi gydymffurfio ag Atodlen 6; ch gwartheg gydymffurfio ag Atodlen 7; d moch, yn ddarostyngedig i baragraff (2), gydymffurfio â Rhan 2 o Atodlen 8 a phan fo'n gymwys, â gofynion Rhannau 3, 4, 5 a 6 o Atodlen 8; neu dd cwningod gydymffurfio ag Atodlen 9. 2 Mae paragraffau 12, 28, 29 a 30 o Atodlen 8 yn gymwys i bob daliad yr adeiledir o'r newydd, yr ailadeiledir neu y dechreuir ei ddefnyddio am y tro cyntaf ar neu ar ôl 1 Ionawr 2003, ond yn achos pob daliad arall nid yw'r paragraffau hynny yn gymwys tan 1 Ionawr 2013. 3 Mae Rhan 1 o Atodlen 8 yn effeithiol. 4 Mae Rhan 1 o Atodlen 5A yn effeithiol. Monitro a gwaith dilynol yn y lladd-dy 5A Mae Rhan 3 o Atodlen 5A yn effeithiol. Codau Ymarfer 6 1 Rhaid i berson sy'n gyfrifol am anifail a ffermir — a peidio â gofalu am yr anifail onid yw'n gyfarwydd â'r cod ymarfer perthnasol a bod y cod ar gael iddo tra'n gofalu am yr anifail; a b cymryd pob cam rhesymol i sicrhau nad yw person a gyflogir ganddo, neu a gymerir i weithio ganddo, yn gofalu am yr anifail oni bai bod y person arall hwnnw— i yn gyfarwydd ag unrhyw god ymarfer perthnasol; ii bod y cod ar gael iddo tra'n gofalu am yr anifail; a iii ei fod wedi cael hyfforddiant ac arweiniad ar y cod hwnnw. 2 Yn yr adran hon, ystyr “cod ymarfer perthnasol” (“ relevant code of practice ”) yw cod ymarfer a gyhoeddwyd o dan adran 14 o Ddeddf Lles Anifeiliaid 2006 neu god ymarfer statudol a gyhoeddwyd o dan adran 3 o Ddeddf Amaethyddiaeth (Darpariaethau Amrywiol) 1968 mewn perthynas â'r rhywogaeth benodol o anifeiliaid a ffermir y mae'r person yn gofalu amdanynt. Tramgwyddau 7 1 Mae person yn cyflawni tramgwydd os yw, heb awdurdod neu esgus cyfreithlon — a yn torri neu'n peidio â chydymffurfio â dyletswydd yn rheoliad 4, 5 neu 6; b yn rhoi unrhyw eitem mewn cofnod neu'n rhoi unrhyw wybodaeth at ddibenion y Rheoliadau hyn y mae'n gwybod ei bod yn anwir mewn unrhyw fanylyn o bwys neu, at y dibenion hynny, yn gwneud datganiad neu'n rhoi gwybodaeth yn ddi-hid a'r datganiad hwnnw neu'r wybodaeth honno'n anwir mewn unrhyw fanylyn o bwys; neu c yn achosi neu'n caniatáu unrhyw un o'r uchod. 2 Mae gweithredydd busnes bwyd sydd, heb awdurdod cyfreithiol neu esgus cyfreithiol, yn methu â chydymffurfio â dyletswydd ym mharagraff 14(2) o Atodlen 5A, yn cyflawni tramgwydd. Erlyniadau 8 1 Caiff awdurdod lleol ddwyn achos i erlyn am dramgwydd o dan y Rheoliadau hyn. 2 Caiff Gweinidogion Cymru roi cyfarwyddyd mai hwy, ac nid yr awdurdod lleol, fydd yn dwyn achos i erlyn am dramgwydd o dan y Rheoliadau hyn mewn perthynas ag achosion o ddisgrifiad penodol neu unrhyw achos penodol. Cosbau 9 1 Bydd person sy'n euog o dramgwydd o dan reoliad 7 yn agored, o'i gollfarnu'n ddiannod— a i garchar am gyfnod heb fod yn hwy na 51 wythnos; b i ddirwy heb fod yn fwy na lefel 4 ar y raddfa safonol; neu c i'r cyfnod o garchar y cyfeirir ato yn is-baragraff (a) yn ogystal â'r ddirwy y cyfeirir ati yn is-baragraff (b). 2 Mewn perthynas â thramgwydd a gyflawnwyd cyn cychwyn adran 281(5) o Ddeddf Cyfiawnder Troseddol 2003 , rhaid deall y cyfeiriad ym mharagraff (1)(a) at 51 wythnos fel cyfeiriad at 6 mis. Elin Jones Y Gweinidog dros Faterion Gwledig, un o Weinidogion Cymru 23 Hydref 2007