TIR, CYMRU Enwi, cychwyn a chymhwyso 1 1 Enw'r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Gwrychoedd neu Berthi Uchel (Apelau) (Cymru) 2004 a deuant i rym ar 31 Rhagfyr 2004. 2 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys i apelau a wneir i'r Cynulliad Cenedlaethol o dan adran 71 o'r Ddeddf mewn perthynas â gwrychoedd neu berthi sydd wedi'u lleoli yng Nghymru. Dehongli 2 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “apêl” (“ appeal ”) yw apêl o dan adran 71 o'r Ddeddf; ystyr “dyddiad cychwyn” (“ starting date ”) mewn perthynas ag apêl, yw'r dyddiad y rhoddir hysbysiad ohono gan y Cynulliad Cenedlaethol o dan reoliad 10; ystyr “ffurflen apêl” (“ appeal form ”) yw dogfen ar ffurf yr un a gyflenwir gan y Cynulliad Cenedlaethol at ddibenion rheithdrefn o dan y Rheoliadau hyn neu ddogfen sy'n cynnwys yr holl wybodaeth y mae'r ffurflen honno'n ei gwneud yn ofynnol; ystyr “holiadur” (“questionnaire”) yw dogfen ar ffurf yr un a gyflenwir gan y Cynulliad Cenedlaethol at ddibenion rheithdrefn o dan y Rheoliadau hyn neu ddogfen sy'n cynnwys yr holl wybodaeth y mae'r ffurflen honno'n ei gwneud yn ofynnol; ystyr “y partïon” (“ the parties ”) yw— yr apelydd; yr awdurdod perthnasol; pob person arall sy'n achwynydd mewn perthynas â'r gŵyn y rhoddwyd hysbysiad adfer mewn cysylltiad â hi; ac pob perchennog neu feddiannydd y tir y mae'r gwrych neu'r berth uchel wedi'u lleoli arno; ystyr “person penodedig” (“ appointed person ”) yw person a benodwyd o dan adran 72(3) o'r Ddeddf; ac ystyr “terfynau amser perthnasol” (“ relevant time limits ”) yw'r terfynau amser a ragnodir yn y Rheoliadau hyn neu, os bydd y Cynulliad Cenedlaethol wedi arfer ei bŵer o dan reoliad 22, unrhyw derfyn amser diweddarach sydd wedi'i benderfynu o dan y rheoliad hwnnw. Seiliau dros apelio yn erbyn dyroddi hysbysiadau adfer 3 1 Gellir gwneud apêl o dan adran 71(1)(a) o'r Ddeddf yn erbyn dyroddi hysbysiad adfer gan yr awdurdod perthnasol ar y sail— a nad yw uchder y gwrych neu'r berth uchel a bennir yn yr hysbysiad adfer yn effeithio'n andwyol ar y mwynhad rhesymol a gaiff yr achwynydd o'r eiddo domestig a bennir felly; b na ddylid cymryd unrhyw gamau mewn perthynas â'r gwrych neu'r berth uchel a bennir yn yr hysbysiad adfer i wneud iawn am yr effaith andwyol ar y mwynhad rhesymol a gaiff yr achwynydd o'r eiddo domestig a bennir felly neu i atal ailadrodd yr effaith andwyol honno; c bod y camau a bennir yn yr hysbysiad adfer yn fwy na'r hyn sydd ei angen i wneud iawn am effaith andwyol y gwrych neu'r berth uchel neu i atal ailadrodd yr effaith andwyol honno; neu ch bod y cyfnod a bennir yn yr hysbysiad adfer ar gyfer cymryd y camau a bennir felly yn llai na'r cyfnod y dylid yn rhesymol ei ganiatáu. 2 Gellir gwneud apêl o dan adran 71(1)(a) o'r Ddeddf gan achwynydd mewn perthynas â hysbysiad adfer a ddyroddwyd gan yr awdurdod perthnasol ar y sail bod y camau a bennir yn yr hysbysiad adfer yn annigonol i wneud iawn am effaith andwyol y gwrych neu'r berth uchel ar y mwynhad rhesymol a gaiff yr achwynydd o'r eiddo domestig a bennir felly neu i atal ailadrodd yr effaith andwyol. Seiliau dros apelio yn erbyn tynnu'n ôl, hepgor neu lacio hysbysiad adfer 4 1 Cyhyd ag y bodlonir yr amodau a bennir ym mharagraff (2), gellir gwneud apêl o dan adran 71(1)(b) neu (c) o'r Ddeddf yn erbyn tynnu'n ôl hysbysiad adfer, neu hepgor neu lacio ei ofynion, a hynny ar unrhyw un o'r seiliau a bennir ym mharagraff (3). 2 Dyma'r amodau y cyfeirir atynt ym mharagraff (1)— a nad yw'r awdurdod perthnasol wedi dyroddi hysbysiad adfer arall mewn perthynas â'r un gwrych neu berth uchel; a b na chydsyniodd y person sy'n dymuno apelio â thynnu'n ôl yr hysbysiad adfer neu (yn ôl y digwydd) â hepgor neu lacio gofynion yr hysbysiad hwnnw. 3 Dyma'r seiliau y cyfeirir atynt ym mharagraff (1) — a na fu unrhyw newid sylweddol mewn amgylchiadau ers gwneud y gŵyn, y dyroddwyd yr hysbysiad adfer mewn cysylltiad â hi, sef newid a fyddai'n cyfiawnhau tynnu'n ôl yr hysbysiad adfer neu (yn ôl y digwydd) hepgor neu lacio ei ofynion; b bod gofynion yr hysbysiad adfer, fel y maent wedi'u hepgor neu wedi'u llacio, yn annigonol i wneud iawn am effaith andwyol y gwrych neu'r berth uchel ar y mwynhad rhesymol a gaiff yr achwynydd o'r eiddo domestig a bennir yn yr hysbysiad adfer neu i atal ailadrodd yr effaith andwyol honno; neu c yn achos apêl gan berchennog neu feddiannydd y tir cyfagos, bod gofynion yr hysbysiad adfer, fel y maent wedi'u hepgor neu wedi'u llacio, yn fwy na'r hyn sy'n angenrheidiol i wneud iawn am effaith andwyol y gwrych neu'r berth uchel ar y mwynhad rhesymol a gaiff yr achwynydd o'r eiddo domestig a bennir yn yr hysbysiad neu i atal ailadrodd yr effaith andwyol honno. Seiliau dros apelio pan fo'r awdurdod perthnasol yn penderfynu na ddylai cwyn fynd yn ei blaen 5 Gall apêl gan achwynydd o dan adran 71(3) o'r Ddeddf (pan na fydd yr awdurdod perthnasol yn penderfynu'r naill neu'r llall o'r materion a bennir yn adran 68(3) o'r Ddeddf, neu'r ddau ohonynt, o blaid yr achwynydd) gael ei gwneud ar y sail bod uchder y gwrych neu'r berth uchel a bennir yn y gŵyn yn effeithio'n andwyol ar y mwynhad rhesymol a gaiff yr achwynydd o'r eiddo domestig a bennir felly ac y dylid cymryd camau gyda'r bwriad o wneud iawn am effaith andwyol y gwrych neu'r berth uchel a bennir yn y gwyn ar y mwynhad rhesymol a gaiff yr achwynydd o'r eiddo domestig a bennir felly neu o atal ailadrodd yr effaith honno. Penderfynu ar apelau gan y Cynulliad Cenedlaethol 6 1 Wrth ystyried apêl, mae gan y Cynulliad Cenedlaethol, neu unrhyw berson a benodir ganddo o dan adran 72(3) o'r Ddeddf i wrando'r apêl a'i phenderfynu ar ei ran, hawl i ystyried unrhyw dystiolaeth neu unrhyw fater arall ni waeth a oedd y dystiolaeth honno neu'r mater arall hwnnw heb eu hystyried gan yr awdurdod perthnasol neu nad oedd modd iddo eu hystyried pan ddaeth i'r penderfyniad y mae'r apêl yn berthnasol iddo. 2 Rhaid i'r person sy'n gwneud yr apêl gadarnhau sail neu seiliau'r apêl ac, os yw'r person hwnnw yn methu gwneud hynny, rhaid i'r apêl gael ei gwrthod. Penodi person penodedig a dirymu ei benodiad 7 1 Rhaid i benodiad o dan adran 72(3) o'r Ddeddf fod yn ysgrifenedig a chaniateir iddo— a ymwneud ag unrhyw apêl neu fater penodol a bennir yn y penodiad neu ag apelau neu faterion o ddisgrifiad a bennir felly; b darparu bod unrhyw swyddogaeth y mae'n ymwneud â hi yn arferadwy gan y person penodedig naill ai'n ddiamod neu'n ddarostyngedig i gyflawni unrhyw amodau a bennir yn y penodiad; ac c cael ei ddirymu ar unrhyw adeg gan yr awdurdod apelau, drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i'r person penodedig, mewn perthynas ag unrhyw apêl neu fater nad ydynt wedi'u penderfynu gan y person penodedig cyn yr amser hwnnw. 2 Mae gan berson penodedig, mewn perthynas ag unrhyw apêl neu fater y mae'r penodiad yn ymwneud â hwy, yr un pwerau a dyletswyddau â'r awdurdod apelau, ac eithrio unrhyw swyddogaeth o ran— a gwneud rheoliadau; b cynnal gwrandawiad; neu c penodi person er mwyn— i galluogi personau i fod yn bresennol mewn gwrandawiad a gynhelir gan y person a benodir felly a chymryd rhan ynddo, neu ii cyfeirio unrhyw gwestiwn neu fater at y person hwnnw. 3 Pan fo'r awdurdod apelau, o dan baragraff (1)(c), yn dirymu penodiad mewn perthynas ag unrhyw apêl neu fater, rhaid i'r awdurdod apelau, onid yw'n bwriadu penderfynu'r apêl neu'r mater ei hun, benodi person arall i benderfynu'r apêl neu'r mater yn ei le. 4 Pan gaiff penodiad newydd ei wneud, rhaid i'r broses o ystyried yr apêl neu'r mater, neu unrhyw wrandawiad mewn cysylltiad â'r penodiad, gael ei dechrau o'r newydd; ond, os dyna'r sefyllfa, nid oes hawl gan neb i wneud sylwadau newydd neu i addasu neu dynnu'n ôl unrhyw sylwadau a wnaed eisoes. 5 Rhaid i unrhyw beth sydd wedi'i wneud neu sydd heb ei wneud gan berson penodedig wrth iddo arfer, neu honni arfer, unrhyw swyddogaeth y mae'r penodiad yn ymwneud â hi neu mewn cysylltiad ag arfer neu honni arfer y swyddogaeth honno, gael ei drin i bob pwrpas fel rhywbeth sydd wedi'i wneud neu heb ei wneud gan yr awdurdod apelau, ac eithrio i'r graddau y mae'r weithred honno neu'r anwaith hwnnw yn ymwneud— a â chymaint o unrhyw gontract a wnaed rhwng yr awdurdod apelau a'r person penodedig ag sy'n ymwneud ag arfer y swyddogaeth; neu b ag unrhyw achos troseddol sydd wedi'i ddwyn mewn perthynas ag unrhyw beth a gafodd ei wneud neu na chafodd ei wneud fel a grybwyllir yn y paragraff hwn. Hysbysiad o Apêl 8 1 Rhaid i berson sy'n dymuno apelio roi hysbysiad o'r apêl honno i'r Cynulliad Cenedlaethol drwy anfon i'r Cynulliad Cenedlaethol, fel y daw i law o fewn y cyfnod a bennir yn adran 71(4) o'r Ddeddf, y ffurflen apêl ynghyd â chopi o unrhyw ddogfennau ategol. 2 Rhaid i'r apelydd, cyn gynted ag y bo'n rhesymol ymarferol ar ôl hynny, anfon at yr awdurdod perthnasol gopi o'r ffurflen apêl ac unrhyw ddogfennau eraill y cyfeirir atynt ym mharagraff (1). Gwybodaeth Gychwynnol 9 Rhaid i'r awdurdod perthnasol, pan gaiff hysbysiad o apêl o dan reoliad 8, roi gwybod ar unwaith i'r Cynulliad Cenedlaethol a'r apelydd— a beth yw enw a chyfeiriad pob person, ar wahân i'r apelydd, sy'n bartïon i'r apêl; a b a yw'n dymuno bod yr apêl yn cael ei phenderfynu drwy gyfnewid sylwadau ysgrifenedig neu ar ôl cynnal gwrandawiad. Dyddiad Cychwyn 10 Rhaid i'r Cynulliad Cenedlaethol, cyn gynted ag y bo'n ymarferol — a ar ôl iddo gael yr hysbysiad o apêl a roddwyd yn unol â rheoliad 8 a'r wybodaeth gychwynnol o dan reoliad 9, hysbysu'r partïon— i o'r Rhif cyfeirnod a ddyrannwyd i'r apêl, ii a yw'r apêl i gael ei phenderfynu drwy gyfnewid sylwadau ysgrifenedig neu, pan fo naill ai'r apelydd neu'r awdurdod perthnasol (neu'r ddau) wedi gofyn am hynny, ar ôl cynnal gwrandawiad, a iii o'r cyfeiriad y mae gohebiaeth ysgrifenedig i'r Cynulliad Cenedlaethol ynghylch yr apêl i'w hanfon iddo; a b ar ôl iddo gael digon o wybodaeth i'w alluogi i ystyried yr apêl, hysbysu'r partïon o'r dyddiad cychwyn. Hysbysiad i bersonau â buddiant 11 1 Rhaid i'r awdurdod perthnasol roi hysbysiad o'r apêl o fewn 2 wythnos i'r dyddiad cychwyn i unrhyw bersonau, ac eithrio'r partïon, sydd wedi gwneud sylwadau i'r awdurdod perthnasol ynghylch y penderfyniad y mae'r apêl yn ymwneud ag ef. 2 Rhaid i hysbysiad o dan baragraff (1)— a nodi enw'r apelydd a chyfeiriad y tir lle y mae'r gwrych neu'r berth uchel y mae'r apêl yn ymwneud â hwy wedi'u lleoli; b nodi'r materion yr hysbyswyd y partïon ohonynt gan y Cynulliad Cenedlaethol o dan reoliad 10; c disgrifio natur yr apêl a'r seiliau dros wneud yr apêl; ch datgan y bydd copïau o unrhyw sylwadau sydd wedi'u gwneud gan unrhyw berson y crybwyllir ei enw ym mharagraff (1) o'r rheoliad hwn yn cael eu hanfon i'r Cynulliad Cenedlaethol ac at bob un o'r partïon; d datgan y caniateir anfon sylwadau ysgrifenedig ychwanegol i'r Cynulliad Cenedlaethol fel y byddant yn dod i law o fewn 6 wythnos i'r dyddiad cychwyn, a phan fo sylwadau o'r fath yn cael eu hanfon, ei bod yn ofynnol anfon tri chopi ohonynt; dd datgan y bydd unrhyw sylwadau o'r fath yn cael eu hystyried gan y Cynulliad Cenedlaethol pan fydd yn penderfynu ar yr apêl oni fydd unrhyw berson yn eu tynnu'n ôl o fewn 6 wythnos i'r dyddiad cychwyn; ac e datgan y weithdrefn sydd i'w defnyddio i benderfynu ar yr apêl. 3 Rhaid i'r Cynulliad Cenedlaethol, cyn gynted ag y bo'n ymarferol ar ôl iddo eu cael, anfon copi o unrhyw sylwadau ychwanegol a gyflwynwyd o dan baragraff (2)(d) at bob un o'r partïon. Holiadur 12 1 Rhaid i'r awdurdod perthnasol anfon y canlynol i'r Cynulliad Cenedlaethol, ac anfon copi ohonynt at bob un o'r partïon eraill, fel y byddant yn dod i law yn y naill achos a'r llall o fewn 2 wythnos i'r dyddiad cychwyn — a holiadur wedi'i gwblhau; a b copi o bob un o'r dogfennau y cyfeirir atynt ynddo. 2 Rhaid i'r holiadur ddatgan y dyddiad y cafodd ei anfon i'r Cynulliad Cenedlaethol. Cyfnewid tystiolaeth 13 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys pan fydd apêl i fod i gael ei phenderfynu drwy sylwadau ysgrifenedig neu ar ôl cynnal gwrandawiad ac, yn ychwanegol, pan fydd apêl i fod i gael ei phenderfynu— a drwy sylwadau ysgrifenedig, mae rheoliadau 14 a 19 i 22 yn gymwys; b ar ôl cynnal gwrandawiad, mae rheoliadau 15 i 22 yn gymwys. 2 Os bydd unrhyw un o'r partïon yn dymuno cyflwyno unrhyw sylwadau yn ychwanegol at— a yr hysbysiad o apêl ac unrhyw ddogfennau sy'n ategol iddo; neu b yr holiadur ac unrhyw ddogfennau a gyflwynir gydag ef, rhaid i'r parti hwnnw anfon tri chopi o'r sylwadau ychwanegol hynny i'r Cynulliad Cenedlaethol fel y byddant yn dod i law o fewn 6 wythnos i'r dyddiad cychwyn a rhaid i'r Cynulliad Cenedlaethol, cyn gynted ag y bo'n ymarferol ar ôl iddynt ddod i law, anfon copi o unrhyw sylwadau ychwanegol at bob un o'r partïon eraill. 3 Os bydd unrhyw barti yn dymuno gwneud sylwadau ar unrhyw sylwadau gan unrhyw barti arall, neu ar unrhyw sylwadau a wnaed yn unol â rheoliad 11(2)(d), rhaid i'r parti hwnnw anfon tri chopi o'r rhain i'r Cynulliad Cenedlaethol, fel y byddant yn dod i law o fewn 9 wythnos i'r dyddiad cychwyn. 4 Caiff y Cynulliad Cenedlaethol anwybyddu unrhyw wybodaeth ychwanegol gan unrhyw un o'r partïon nad yw wedi'i chael o fewn 9 wythnos i'r dyddiad cychwyn oni wnaeth y Cynulliad Cenedlaethol ofyn am yr wybodaeth ychwanegol honno a bod y Cynulliad Cenedlaethol yn cael yr wybodaeth honno y gofynnodd amdani o fewn y cyfnod a bennodd yn ysgrifenedig pan wnaeth y cais. Apelau a benderfynir drwy gyfnewid sylwadau ysgrifenedig 14 1 Caiff y Cynulliad Cenedlaethol, ar ôl diwedd unrhyw derfynau amser erbyn pryd y mae'n ofynnol neu y caniateir i unrhyw gam gael ei gymryd yn unol â'r Rheoliadau hyn, ac ar ôl rhoi i'r apelydd a'r awdurdod perthnasol hysbysiad ysgrifenedig o'i fwriad i wneud hynny, fynd rhagddo i benderfynu ar yr apêl drwy gymryd i ystyriaeth ddim ond y sylwadau a'r dogfennau eraill hynny a gyflwynwyd i'r Cynulliad Cenedlaethol o fewn y terfynau amser perthnasol. 2 Caiff y Cynulliad Cenedlaethol fynd rhagddo i benderfynu ar apêl, drwy gymryd i ystyriaeth ddim ond y sylwadau ysgrifenedig hynny a gafwyd o fewn y terfynau amser perthnasol. 3 Caiff y Cynulliad Cenedlaethol, ar ôl hysbysu'r partïon o'i fwriad i wneud hynny, fynd rhagddo i benderfynu ar apêl, er nad oes unrhyw sylwadau ysgrifenedig wedi'u gwneud o fewn y terfynau amser perthnasol, os ymddengys i'r Cynulliad Cenedlaethol fod ganddo ddigon o ddeunydd ger ei fron i'w alluogi i ddod i benderfyniad ar rinweddau'r achos. Apelau a benderfynir ar ôl cynnal gwrandawiad 15 1 Rhaid i'r Cynulliad Cenedlaethol wneud y canlynol— a cyn gynted ag y bo'n ymarferol, hysbysu'r awdurdod perthnasol yn ysgrifenedig fod rhaid i'r awdurdod perthnasol hysbysu'r partïon, ac unrhyw berson arall y mae wedi'i hysbysu yn unol â rheoliad 11, o enw'r person penodedig a fydd yn cynnal y gwrandawiad; b cyn gynted ag y bo'n ymarferol, ar ôl unrhyw newid o ran pwy yw'r person penodedig, hysbysu'r awdurdod perthnasol yn ysgrifenedig fod rhaid i'r awdurdod perthnasol hysbysu'r personau hynny y mae ganddynt hawl i gael eu hysbysu yn unol ag is-baragraff (a) o'r newid hwnnw, ac eithrio os nad yw'n rhesymol ymarferol gwneud hynny cyn bod y gwrandawiad yn cael ei gynnal, ac os nad ydyw, rhaid cyhoeddi enw'r person penodedig a'r ffaith ei fod wedi'i benodi ar ddechrau'r gwrandawiad; ac c oni chytunir ar gyfnod hysbysu llai gyda'r partïon, sicrhau bod yr awdurdod perthnasol yn rhoi hysbysiad ysgrifenedig nad yw'n llai na 4 wythnos i'r personau a hysbysir yn unol ag is-baragraff (a) o'r dyddiad, yr amser a'r lle a drefnwyd ar gyfer y gwrandawiad. 2 Rhaid i bob hysbysiad o wrandawiad a roddir yn unol â pharagraff (1)(c) gynnwys— a datganiad o ddyddiad, amser a lle'r gwrandawiad ac o'r pwerau sy'n galluogi'r Cynulliad Cenedlaethol i benderfynu'r apêl o dan sylw; b disgrifiad ysgrifenedig o'r tir sy'n ddigonol i ddynodi ei leoliad a'i hyd a'i led; c disgrifiad byr o bwnc yr apêl; ac ch manylion ynghylch ble a phryd y gellir archwilio copïau o'r dogfennau sy'n berthnasol i'r apêl. 3 Er gwaethaf paragraff (1), caiff y Cynulliad Cenedlaethol amrywio'r dyddiad a bennwyd ar gyfer cynnal y gwrandawiad, p'un a yw'r dyddiad fel y'i hamrywiwyd o fewn y cyfnod sydd fel arall yn ofynnol gan y paragraff hwnnw neu beidio; ac mae paragraff (1)(c) yn gymwys i amrywiad ar ddyddiad fel yr oedd yn gymwys i'r dyddiad a bennwyd yn wreiddiol. 4 Caiff y Cynulliad Cenedlaethol amrywio'r amser neu'r lle a bennwyd ar gyfer cynnal y gwrandawiad a rhaid iddo roi'r rhybudd sy'n ymddangos yn rhesymol iddo am unrhyw amrywiad. Hawl i fod yn bresennol mewn gwrandawiad a chymryd rhan ynddo 16 Mae gan y partïon hawl i fod yn bresennol a chymryd rhan mewn gwrandawiad, a gall y person penodedig ganiatáu i unrhyw bersonau eraill wneud hynny (naill ai ar eu rhan eu hunain neu ar ran unrhyw berson arall). Y weithdrefn mewn gwrandawiad 17 1 Oni ddarperir fel arall yn y Rheoliadau hyn, caiff y person penodedig benderfynu'r weithdrefn mewn gwrandawiad. 2 Mae gwrandawiad i fod ar ffurf trafodaeth sy'n cael ei llywio gan y person penodedig ac ni ddylid caniatáu croesholi onid yw'r person penodedig yn credu ei fod yn angenrheidiol i sicrhau archwiliad priodol o'r pynciau sy'n berthnasol i'r apêl. 3 Ar ddechrau'r gwrandawiad, rhaid i'r person penodedig nodi'r pynciau y mae'n ymddangos i'r person penodedig mai hwy yw'r prif bynciau i'w hystyried yn y gwrandawiad ac unrhyw faterion y mae angen i'r person penodedig gael esboniad pellach arnynt gan unrhyw berson a chanddo hawl neu ganiatâd i gymryd rhan. 4 Nid oes dim ym mharagraff (3) i atal unrhyw berson sydd â hawl neu ganiatâd i gymryd rhan yn y gwrandawiad rhag cyfeirio at bynciau y mae'n barnu eu bod yn berthnasol ar gyfer ystyried yr apêl ond nad oeddent yn bynciau a nodwyd gan y person penodedig yn unol â'r paragraff hwnnw. 5 Yn ddarostyngedig i'r darpariaethau sydd wedi'u cynnwys yn y rheoliad hwn, caiff person sydd â hawl i gymryd rhan mewn gwrandawiad, alw tystiolaeth ond, fel arall, bydd galw tystiolaeth yn dibynnu ar ddisgresiwn y person penodedig. 6 Caiff y person penodedig wrthod caniatáu i dystiolaeth lafar gael ei rhoi neu i unrhyw fater arall y mae'r person penodedig yn barnu ei fod yn amherthnasol neu'n ailadroddus, gael ei gyflwyno ond, os bydd y person penodedig yn gwrthod caniatáu i dystiolaeth lafar gael ei rhoi, caiff y person sy'n dymuno rhoi'r dystiolaeth gyflwyno unrhyw dystiolaeth neu fater arall yn ysgrifenedig i'r person penodedig cyn diwedd y gwrandawiad. 7 Caiff y person penodedig— a ei gwneud yn ofynnol i unrhyw berson sy'n bresennol mewn gwrandawiad neu sy'n cymryd rhan ynddo ac sydd, ym marn y person penodedig, yn ymddwyn mewn modd aflonyddgar, ymadael; a b gwrthod caniatáu i'r person hwnnw ddychwelyd neu ddim ond caniatáu i'r person hwnnw ddychwelyd o dan yr amodau a bennir gan y person penodedig, ond caiff unrhyw berson o'r fath gyflwyno unrhyw dystiolaeth neu fater arall yn ysgrifenedig i'r person penodedig cyn diwedd y gwrandawiad. 8 Caiff y person penodedig ganiatáu i unrhyw berson newid datganiad neu ychwanegu ato i'r graddau y bo hynny'n angenrheidiol at ddibenion y gwrandawiad, ond rhaid i'r person penodedig (drwy ohirio'r gwrandawiad os bydd angen) roi cyfle digonol i bob person arall sydd â hawl i gymryd rhan yn y gwrandawiad, ac sydd mewn gwirionedd yn cymryd rhan ynddo, ystyried unrhyw fater newydd neu ddogfen newydd. 9 Caiff y person penodedig fwrw ymlaen â gwrandawiad yn absenoldeb unrhyw berson a chanddo hawl neu ganiatâd i gymryd rhan ynddo. 10 Caiff y person penodedig gymryd i ystyriaeth unrhyw sylw neu dystiolaeth ysgrifenedig neu unrhyw ddogfen ysgrifenedig arall a ddaeth i law'r person penodedig oddi wrth unrhyw berson cyn dechrau'r gwrandawiad neu yn ystod y gwrandawiad ar yr amod bod y person penodedig yn eu datgelu yn y gwrandawiad. 11 Caiff y person penodedig o dro i dro ohirio gwrandawiad ac, os cyhoeddir dyddiad, amser a lle'r gwrandawiad gohiriedig yn y gwrandawiad cyn y gohiriad, ni fydd yn ofynnol cael unrhyw hysbysiad pellach. Penderfyniad ar ôl cynnal gwrandawiad 18 1 Caiff y person penodedig anwybyddu unrhyw sylwadau, tystiolaeth neu ddogfennau ysgrifenedig eraill sy'n dod i law ar ôl diwedd y gwrandawiad. 2 Os bydd y person penodedig, ar ôl diwedd y gwrandawiad, yn bwriadu cymryd i ystyriaeth unrhyw dystiolaeth newydd neu unrhyw fater newydd o ffaith (nad yw'n fater o bolisi'r Cynulliad Cenedlaethol) na chafodd ei godi yn y gwrandawiad ac y mae'r person penodedig yn credu ei fod yn berthnasol i'r penderfyniad, rhaid i'r person penodedig beidio â gwneud hynny heb yn gyntaf— a hysbysu'r personau sydd â hawl i gymryd rhan yn y gwrandawiad (p'un a gwnaethant hynny neu beidio) o'r mater o dan sylw; a b rhoi cyfle iddynt wneud sylwadau ysgrifenedig neu ofyn am ailagor y gwrandawiad, ar yr amod bod y Cynulliad Cenedlaethol yn cael y sylwadau ysgrifenedig hynny neu'r cais am ailagor y gwrandawiad o fewn 3 wythnos i ddyddiad yr hysbysiad. 3 Caiff person penodedig beri bod gwrandawiad yn cael ei ailagor a rhaid iddo wneud hynny os gofynnir iddo ei wneud gan yr apelydd neu'r atebydd o dan yr amgylchiadau, ac o fewn y cyfnod a grybwyllir ym mharagraff (2); ac os bydd gwrandawiad yn cael ei ailagor— a rhaid i'r person penodedig anfon at y personau sydd â hawl i gymryd rhan yn y gwrandawiad, ac a gymerodd rhan ynddo, ddatganiad ysgrifenedig o'r materion y gwahoddir tystiolaeth bellach amdanynt; a b mae rheoliad 15(1)(c) yn gymwys fel pe bai'r cyfeiriadau at wrandawiad yn gyfeiriadau at wrandawiad a ailagorwyd. Tynnu apêl yn ôl 19 1 Caiff yr apelydd dynnu apêl yn ôl drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i'r Cynulliad Cenedlaethol. 2 Rhaid i'r Cynulliad Cenedlaethol, cyn gynted ag y bo'n rhesymol ymarferol ar ôl iddo gael hysbysiad o dynnu apêl yn ôl, hysbysu'r awdurdod perthnasol o'r ffaith honno; a chyn gynted ag y bo'n ymarferol ar ôl cael hysbysiad o'r fath, rhaid i'r awdurdod perthnasol roi gwybod i'r partïon ac unrhyw bersonau eraill a gyflwynodd sylwadau o dan reoliad 11. Arolygu safleoedd 20 1 Caiff y person penodedig arolygu'r tir ar unrhyw adeg heb rywun yn gwmni iddo a heb hysbysu'r apelydd na'r atebydd o'i fwriad i wneud hynny. 2 Yn ystod, neu ar ôl diwedd, gwrandawiad— a caiff y person penodedig, ar ôl iddo gyhoeddi yn ystod y gwrandawiad y dyddiad a'r amser y bwriedir gwneud yr arolygiad, arolygu'r tir yng nghwmni'r partïon ac unrhyw berson arall y rhoddwyd caniatâd iddo fod yn bresennol a chymryd rhan yn y gwrandawiad; a b rhaid i'r person penodedig wneud arolygiad o'r fath os gofynnir iddo ei wneud gan y partïon cyn neu yn ystod gwrandawiad. 3 Os yw apêl yn cael ei phenderfynu drwy sylwadau ysgrifenedig— a caiff y person penodedig, ar ôl iddo roi rhybudd rhesymol mewn ysgrifen i'r partïon o'i fwriad i wneud hynny, arolygu'r tir yng nghwmni'r partïon ac unrhyw berson arall y mae'r arolygydd yn credu y byddai'n rhesymol ei wahodd; a b rhaid i'r person penodedig wneud arolygiad o'r fath, os gofynnir iddo ei wneud gan y partïon, cyn iddo wneud penderfyniad. 4 Rhaid i apelydd gymryd y camau sy'n rhesymol o fewn pŵer yr apelydd er mwyn galluogi'r person penodedig i gael mynediad i'r tir sydd i'w arolygu. 5 Nid yw'n ofynnol i'r person penodedig ohirio arolygiad o'r math y cyfeirir ato ym mharagraff (2) neu (3) os na fydd unrhyw berson a grybwyllir yn y paragraffau hynny yn bresennol ar yr amser penodedig. Hysbysu o benderfyniad ar apêl 21 1 Rhaid rhoi hysbysiad ysgrifenedig o benderfyniad y Cynulliad Cenedlaethol neu, yn ôl y digwydd, o benderfyniad y person penodedig, a'r rhesymau dros y penderfyniad, i'r personau canlynol — a y partïon; b unrhyw berson sydd, ar ôl cymryd rhan yn y gwrandawiad, wedi gofyn am gael ei hysbysu o'r penderfyniad; ac c unrhyw berson arall y rhoddwyd hysbysiad iddo yn unol â rheoliad 11 ac sydd wedi gofyn am gael ei hysbysu o'r penderfyniad. 2 Caiff unrhyw berson a chanddo hawl i gael ei hysbysu o'r penderfyniad o dan baragraff (1) wneud cais i'r Cynulliad Cenedlaethol, yn ysgrifenedig, am gael cyfle i fwrw golwg dros unrhyw ddogfennau a restrir yn yr hysbysiad a rhaid i'r Cynulliad Cenedlaethol roi'r cyfle hwnnw i'r person hwnnw. 3 Rhaid i unrhyw berson sy'n gwneud cais o dan baragraff (2) sicrhau bod y Cynulliad Cenedlaethol yn ei gael o fewn 6 wythnos i ddyddiad y penderfyniad ar yr apêl. 4 Mae'r penderfyniad yr hysbysir y partïon ohono o dan baragraff (1) yn rhwymo'r partïon. Caniatáu mwy o amser 22 Caiff y Cynulliad Cenedlaethol benderfynu bod terfynau amser sy'n ddiweddarach na'r rhai a ragnodir yn y Rheoliadau i fod yn gymwys a rhaid iddo roi hysbysiad ysgrifenedig o unrhyw benderfyniad o'r fath i bob un o'r partïon. Llofnodwyd ar ran Cynulliad Cenedlaethol Cymru o dan adran 66(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 . D. Elis-Thomas Llywydd y Cynulliad Cenedlaethol 8 Rhagfyr 2004