Addysg, Cymru Enwi a dehongli 1 1 Enw’r Gorchymyn hwn yw Gorchymyn Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 (Cychwyn Rhif 8 a Darpariaethau Trosiannol a Darpariaethau Arbed) 2022. 2 Yn y Gorchymyn hwn— mae i “awdurdod lleol” yr un ystyr â “local authority” yn adran 99 o’r Ddeddf; ystyr “ blwyddyn 6 ” (“ year 6 ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 11 oed; ystyr “ blwyddyn 10 ” (“ year 10 ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 15 oed; ystyr “ blwyddyn 11 ” (“ year 11 ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 16 oed; mae i “blwyddyn ysgol” yr un ystyr â “school year” yn adran 579 o Ddeddf 1996; ystyr “ cod ” (“ code ”) yw cod ar anghenion dysgu ychwanegol a ddyroddir o dan adran 4 o’r Ddeddf; ystyr “ cynllun datblygu unigol ” (“ individual development plan ”) yw cynllun a lunnir ac a gynhelir o dan Bennod 2 o Ran 2 o’r Ddeddf; ystyr “ Deddf 1996 ” (“ the 1996 Act ”) yw Deddf Addysg 1996 ; mae i “disgybl cofrestredig” yr un ystyr â “registered pupil” yn adran 434 o Ddeddf 1996; ystyr “ dosbarth derbyn ” (“ reception class ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 5 oed; ystyr “ y Ddeddf ” (“ the Act ”) yw Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018; ystyr “ grŵp blwyddyn ” (“ year group ”) yw grŵp o blant mewn ysgol y bydd y mwyafrif ohonynt, mewn blwyddyn ysgol benodol, yn cyrraedd yr un oedran; mae i “oedran ysgol gorfodol” yr un ystyr â “compulsory school age” yn adran 8 o Ddeddf 1996; ystyr “ plentyn ” (“ child ”) yw person nad yw’n hŷn na’r oedran ysgol gorfodol; mae i “ plentyn sy’n derbyn gofal ” (“ looked after child ”) yr un ystyr ag yn adran 15 o’r Ddeddf; ystyr “ Rheolau’r Tribiwnlys ” (“ Tribunal Rules ”) yw Rheoliadau Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru 2012 ; mae i “rhiant” yr un ystyr â “parent” yn adran 576 o Ddeddf 1996; ystyr “ Tribiwnlys ” (“ Tribunal ”) yw Tribiwnlys Addysg Cymru ; mae i “ yn ardal ” (“ in the area ”) yr un ystyr ag ““in the area” of a local authority in Wales” yn adran 579(3B) o Ddeddf 1996; mae i “ ysgol a gynhelir ” (“ maintained school ”) yr un ystyr ag yn adran 99 o’r Ddeddf. 3 Mae cyfeiriadau yn y Gorchymyn hwn at “yr hen gyfraith” yn gyfeiriadau at Bennod 1 o Ran 4 o Ddeddf 1996. 4 Mae cyfeiriadau yn y Gorchymyn hwn at “y gyfraith newydd” yn gyfeiriadau at— a y Ddeddf, b rheoliad neu’r cod a wneir o dan y Ddeddf honno, ac c unrhyw ddarpariaeth arall o ddeddf, neu a wneir o dan ddeddf, sy’n cael effaith at ddibenion y canlynol neu mewn perthynas â’r canlynol— i darpariaeth o’r Ddeddf neu reoliadau neu god o’r fath, neu ii person y mae’r Ddeddf neu reoliadau neu god o’r fath yn gymwys iddo. 5 At ddibenion y Gorchymyn hwn dyfernir yn derfynol ar apêl os caiff ei thynnu’n ôl, neu— a os caiff penderfyniad ei wneud gan dribiwnlys neu lys ar yr apêl, a b os caniateir gwneud cais i adolygu’r penderfyniad neu os caniateir ei apelio ymhellach, a daw’r cyfnod (neu bob un o’r cyfnodau) ar gyfer gwneud hynny i ben heb fod cais am adolygiad wedi ei wneud neu apêl bellach wedi ei wneud. 6 At ddibenion y Gorchymyn hwn, mae awdurdod lleol yn gyfrifol am blentyn os yw yn ardal yr awdurdod. 7 At ddibenion y Gorchymyn hwn, o ran plentyn— a pan fo’n blentyn sy’n derbyn gofal, yr awdurdod lleol priodol yw’r awdurdod lleol sy’n gofalu am y plentyn; b pan na fo’n blentyn sy’n derbyn gofal, yr awdurdod lleol priodol yw’r awdurdod lleol sy’n gyfrifol am y plentyn. 8 At ddibenion y Gorchymyn hwn, mae apêl yn mynd rhagddi pan— a na fo’r cyfnod y gallai apêl o dan adran 326(1), 328(3)(b) neu 329A(8) o Ddeddf 1996, neu baragraff 11 o Atodlen 27 i Ddeddf 1996 gael ei gwneud ynddo o dan Ran B o Reolau’r Tribiwnlys wedi dod i ben; b bo’r plentyn neu riant y plentyn wedi gwneud apêl o dan adran 326(1), 328(3)(b) neu 329A(8) o Ddeddf 1996, neu baragraff 11 o Atodlen 27 i Ddeddf 1996 ac na ddyfarnwyd yn derfynol ar yr apêl honno. Ystyr plentyn sydd â datganiad 2 At ddibenion y Gorchymyn hwn, mae gan blentyn (“ P ”) “datganiad” os yw P yn blentyn y mae awdurdod lleol yn cynnal datganiad anghenion addysgol arbennig mewn perthynas ag ef o dan adran 324 neu 331 o Ddeddf 1996. Y darpariaethau sy’n dod i rym ar 1 Medi 2022 3 Daw’r darpariaethau a ganlyn o’r Ddeddf i rym ar 1 Medi 2022 mewn perthynas â phlentyn sydd â datganiad ar 1 Medi 2022— a adrannau 2 i 4; b adrannau 6 i 14; c adrannau 17 i 36; d adran 38; e adrannau 40 i 44; f adrannau 47 i 49; g adran 50(1) at ddibenion y darpariaethau ym mharagraff (h); h adran 50(4) a (5); i adrannau 51 i 53; j adran 55; k adran 59; l adrannau 63 i 66; m adrannau 68 a 69; n adran 96 at ddibenion y darpariaethau ym mharagraff (o); o yn yr Atodlen— i paragraff 1; ii paragraff 4(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraffau (iii) i (xi); iii paragraff 4(2) i 4(6); iv paragraff 4(7) i’r graddau nad yw’r paragraff wedi ei ddiddymu mewn perthynas â’r plentyn ; v paragraff 4(8) a 4(9); vi paragraff 4(10); vii paragraff 4(13) i 4(18); viii paragraff 4(19)(b); ix paragraff 4(20) a 4(21); x paragraff 4(23) i 4(29); xi paragraff 4(32)(a)(i) a (ii) a pharagraff 4(32)(b); xii paragraff 7; xiii paragraff 8; xiv paragraff 11(a); xv paragraff 12(a); xvi paragraff 14(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xvii); xvii paragraff 14(2) a (3); xviii paragraff 19(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xix); xix paragraff 19(5)(e)(ii); xx paragraff 21(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xxi); xxi paragraff 21(2)(a)(i) a (2)(b)(ii); xxii paragraff 22; xxiii paragraff 23(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xxiv); xxiv paragraff 23(4); xxv paragraff 24(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xxvi); xxvi paragraff 24(3) a (6)(a). Darpariaeth arbed 4 Yn ddarostyngedig i erthyglau 9 i 12 a 15 i 22, er bod Pennod 1 o Ran 4 o Ddeddf 1996 wedi ei datgymhwyso gan adran 96 o’r Ddeddf a pharagraff 4(9) o’r Atodlen iddi mewn perthynas â phlentyn sydd â datganiad— a mae’r hen gyfraith yn parhau i gael effaith mewn perthynas â’r plentyn hwnnw, a b nid yw’r gyfraith newydd yn cael effaith mewn perthynas â’r plentyn hwnnw. Hysbysiad CDU 5 Hysbysiad a roddir i blentyn a rhiant plentyn yw hysbysiad CDU sy’n cadarnhau— a bod gan y plentyn anghenion dysgu ychwanegol at ddibenion Pennod 2 o Ran 2 o’r Ddeddf, a b y bydd cynllun datblygu unigol yn cael ei lunio ar gyfer y plentyn. Hysbysiad Dim CDU 6 Hysbysiad a roddir i blentyn a rhiant plentyn yw hysbysiad Dim CDU sy’n cadarnhau bod yr awdurdod lleol priodol wedi penderfynu nad oes gan y plentyn anghenion dysgu ychwanegol at ddibenion Pennod 2 o Ran 2 o’r Ddeddf. Effaith hysbysiad CDU 7 Effaith yr hysbysiad CDU yw— a y bernir bod yr awdurdod lleol priodol wedi penderfynu ar ddyddiad yr hysbysiad bod gan y plentyn anghenion dysgu ychwanegol o dan Bennod 2 o Ran 2 o’r Ddeddf, b bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar y dyddiad hwnnw, ac c bod yr hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar y dyddiad hwnnw. Effaith hysbysiad Dim CDU 8 Effaith yr hysbysiad Dim CDU yw— a y bernir bod yr awdurdod lleol priodol wedi penderfynu ar ddyddiad yr hysbysiad nad oes gan y plentyn anghenion dysgu ychwanegol o dan Bennod 2 o Ran 2 o’r Ddeddf, b bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar y dyddiad hwnnw, ac c bod yr hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar y dyddiad hwnnw. Dyletswydd i roi hysbysiad 9 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn sydd â datganiad ar 1 Medi 2022 ac— a sy’n iau na’r oedran ysgol gorfodol, neu b sydd o oedran ysgol gorfodol ac mewn dosbarth derbyn, ym mlwyddyn 6, blwyddyn 10 neu flwyddyn 11 neu a fyddai yn unrhyw un o’r grwpiau blwyddyn hynny pe bai’r plentyn yn ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir. 2 Oni bai bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, rhaid i’r awdurdod lleol priodol roi naill ai hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU i’r plentyn a rhiant y plentyn yn ystod y flwyddyn ysgol 2022-2023. 3 Nid yw’r erthygl hon yn gymwys mewn perthynas â phlentyn pan fydd apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas â’r plentyn hwnnw. 9A 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn sydd â datganiad ar 1 Medi 2022 ac sydd ym mlwyddyn 6 neu ym mlwyddyn 10 yn ystod y flwyddyn ysgol 2023-2024. 2 Oni bai bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, rhaid i’r awdurdod lleol priodol roi naill ai hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU i’r plentyn a rhiant y plentyn yn ystod y flwyddyn ysgol 2023-2024. 3 Nid yw’r erthygl hon yn gymwys mewn perthynas â phlentyn pan fydd apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas â’r plentyn hwnnw. 10 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn sydd â datganiad ar 1 Medi 2022 ac nad oedd yn dod o fewn erthygl 9 na 9A . 2 Oni bai bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, rhaid i’r awdurdod lleol priodol roi hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU i’r plentyn a rhiant y plentyn yn ystod y flwyddyn ysgol 2023-2024 neu’r flwyddyn ysgol 2024-2025 . 3 Nid yw’r erthygl hon yn gymwys mewn perthynas â phlentyn pan fydd apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas â’r plentyn hwnnw. Dyletswydd i roi hysbysiad pan fydd apêl sy’n mynd rhagddi yn dod i ben 11 1 Pan na roddir hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU yn unol ag erthyglau 9 , 9A neu 10 oherwydd apêl sy’n mynd rhagddi, mae paragraff (2) yn gymwys. 2 Oni bai bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, rhaid i’r awdurdod lleol priodol roi naill ai hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU i’r plentyn a rhiant y plentyn cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol— a ar ôl i’r cyfnod y gallai apêl gael ei gwneud ynddo ddod i ben, os nad oes apêl wedi ei gwneud; b ar ôl i’r apêl gael ei dyfarnu’n derfynol, pan fo apêl wedi ei gwneud. Hawl i ofyn am hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU 12 1 Caiff plentyn a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022 neu riant y plentyn hwnnw ofyn i’r awdurdod lleol priodol roi hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU a rhaid i’r awdurdod lleol priodol roi naill ai hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol ar ôl y cais. 2 Nid yw’r ddyletswydd i roi hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU ym mharagraff (1) yn gymwys— a pan fydd apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas â’r plentyn hwnnw, neu b pan fydd erthyglau 15 i 22 yn gymwys. Amser ar gyfer rhoi cynllun datblygu unigol 13 1 Pan roddir hysbysiad CDU yn unol ag erthyglau 9, 9A, 10, 11 neu 12 rhaid rhoi copi o’r cynllun datblygu unigol i’r plentyn a rhiant y plentyn o fewn 12 wythnos i ddyddiad yr hysbysiad, oni bai— a bod unrhyw un neu ragor o’r amgylchiadau yn adran 12(2) o’r Ddeddf yn gymwys, b bod adran 31 o’r Ddeddf yn gymwys, neu c bod amgylchiadau eithriadol. 2 Os yw unrhyw un neu ragor o’r amgylchiadau yn adran 12(2) o’r Ddeddf yn gymwys neu os oes amgylchiadau eithriadol, rhaid rhoi copi o’r cynllun datblygu unigol cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol. 3 Nid yw unrhyw amserlenni yn y cod sy’n ymwneud â llunio cynllun datblygu unigol yn gymwys pan fydd cynllun datblygu unigol yn cael ei lunio yn dilyn rhoi hysbysiad CDU. Hysbysiad ADY 14 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022. 2 Yn ddarostyngedig i baragraffau (4) a (5), caiff yr awdurdod lleol priodol roi hysbysiad ADY i blentyn a rhiant y plentyn hwnnw ar unrhyw adeg. 3 Effaith yr hysbysiad ADY yw— a bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar ddyddiad yr hysbysiad, a b bod yr hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar ddyddiad yr hysbysiad. 4 Ni chaiff yr awdurdod lleol priodol ond rhoi hysbysiad ADY o dan amgylchiadau eithriadol. 5 Ni chaiff yr awdurdod lleol priodol roi hysbysiad ADY pan fydd apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas â’r plentyn. Plant nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys iddynt erbyn dyddiad penodol 15 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022, b a oedd yn ystod y flwyddyn ysgol 2022-2023— i yn iau na’r oedran ysgol gorfodol, neu ii o oedran ysgol gorfodol ac mewn dosbarth derbyn, ym mlwyddyn 6, blwyddyn 10 neu flwyddyn 11 neu a fyddai yn unrhyw un o’r grwpiau blwyddyn hynny pe bai’r plentyn yn ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir, c nad oes apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2023, d nad yw erthygl 16 yn gymwys iddo, ac e nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2023. 2 Ar 31 Awst 2023— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 16 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022, b a oedd yn ystod y flwyddyn ysgol 2022-2023— i yn iau na’r oedran ysgol gorfodol, ii o oedran ysgol gorfodol ac mewn dosbarth derbyn, ym mlwyddyn 6, blwyddyn 10 neu flwyddyn 11 neu a fyddai yn unrhyw un o’r grwpiau blwyddyn hynny pe bai’r plentyn yn ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir, c pan fo’r awdurdod lleol yn cael ei orchymyn i gyflawni gweithred o ganlyniad i ddyfarniad terfynol ar apêl ac nad yw’r weithred wedi ei chyflawni erbyn 30 Awst 2023, d nad oes apêl bellach yn mynd rhagddi mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2023, ac e nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2023. 2 Ar y diwrnod trosglwyddo— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 3 Yn yr erthygl hon, ystyr “diwrnod trosglwyddo” yw’r diwrnod ar ôl i’r weithred y cyfeirir ati ym mharagraff (1) (C) gael ei chyflawni, neu’r diwrnod ar ôl i’r holl weithredoedd gael eu cyflawni os oes mwy nag un weithred. 17 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022, b a oedd yn ystod y flwyddyn ysgol 2022-2023— i yn iau na’r oedran ysgol gorfodol, ii o oedran ysgol gorfodol ac mewn dosbarth derbyn, ym mlwyddyn 6, blwyddyn 10 neu flwyddyn 11 neu a fyddai yn unrhyw un o’r grwpiau blwyddyn hynny pe bai’r plentyn yn ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir, ac c y mae apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2023. 2 Ar y diwrnod trosglwyddo— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 3 Yn yr erthygl hon, ystyr “diwrnod trosglwyddo” yw— a y diwrnod ar ôl diwedd y cyfnod y gallai apêl gael ei gwneud ynddo, os nad oes apêl wedi ei gwneud; b oni bai bod is-baragraff (c) yn gymwys, y diwrnod ar ôl i’r apêl gael ei dyfarnu’n derfynol, pan fo apêl wedi ei gwneud; c pan fo’r awdurdod lleol yn cael ei orchymyn i gyflawni gweithred o ganlyniad i ddyfarniad terfynol ar apêl sy’n mynd rhagddi, y diwrnod ar ôl i’r weithred gael ei chyflawni, neu’r diwrnod ar ôl i’r holl weithredoedd gael eu cyflawni os oes mwy nag un weithred. 17A 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022, b a oedd ym mlwyddyn 6 neu ym mlwyddyn 10 yn ystod y flwyddyn ysgol 2023-2024 neu a fyddai yn y naill neu’r llall o’r grwpiau blwyddyn hynny pe bai’r plentyn yn ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir, c nad oes apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2024, d nad yw erthygl 17B yn gymwys iddo, ac e nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2024. 2 Ar 31 Awst 2024— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 17B 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022, b a oedd ym mlwyddyn 6 neu ym mlwyddyn 10 yn ystod y flwyddyn ysgol 2023-2024 neu a fyddai yn y naill neu’r llall o’r grwpiau blwyddyn hynny pe bai’r plentyn yn ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir, c pan fo’r awdurdod lleol yn cael ei orchymyn i gyflawni gweithred o ganlyniad i ddyfarniad terfynol ar apêl ac nad yw’r weithred wedi ei chyflawni erbyn 30 Awst 2024, d nad oes apêl bellach yn mynd rhagddi mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2024, ac e nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2024. 2 Ar y diwrnod trosglwyddo— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 3 Yn yr erthygl hon, ystyr “diwrnod trosglwyddo” yw’r diwrnod ar ôl i’r weithred y cyfeirir ati ym mharagraff (1)(c) gael ei chyflawni, neu’r diwrnod ar ôl i’r holl weithredoedd gael eu cyflawni os oes mwy nag un weithred. 17C 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022, b a oedd ym mlwyddyn 6 neu ym mlwyddyn 10 yn ystod y flwyddyn ysgol 2023-2024 neu a fyddai yn y naill neu’r llall o’r grwpiau blwyddyn hynny pe bai’r plentyn yn ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir, ac c y mae apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2024. 2 Ar y diwrnod trosglwyddo— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 3 Yn yr erthygl hon, ystyr “diwrnod trosglwyddo” yw— a y diwrnod ar ôl diwedd y cyfnod y gallai apêl gael ei gwneud ynddo, os nad oes apêl wedi ei gwneud; b oni bai bod is-baragraff (c) yn gymwys, y diwrnod ar ôl i’r apêl gael ei dyfarnu’n derfynol, pan fo apêl wedi ei gwneud; c pan fo’r awdurdod lleol yn cael ei orchymyn i gyflawni gweithred o ganlyniad i ddyfarniad terfynol ar apêl sy’n mynd rhagddi, y diwrnod ar ôl i’r weithred gael ei chyflawni, neu’r diwrnod ar ôl i’r holl weithredoedd gael eu cyflawni os oes mwy nag un weithred. 18 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022, b nad oes apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2025 , c nad yw erthygl 19 yn gymwys iddo, a d nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2025 . 2 Ar 31 Awst 2025 — a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 19 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022, b pan fo’r awdurdod lleol yn cael ei orchymyn i gyflawni gweithred o ganlyniad i ddyfarniad terfynol ar apêl sy’n mynd rhagddi ac nad yw’r weithred wedi ei chyflawni erbyn 30 Awst 2025 , c nad oes apêl bellach yn mynd rhagddi mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2025 , a d nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2025 . 2 Ar y diwrnod trosglwyddo— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 3 Yn yr erthygl hon, ystyr “diwrnod trosglwyddo” yw’r diwrnod ar ôl i’r weithred y cyfeirir ati ym mharagraff (1)(b) gael ei chyflawni, neu’r diwrnod ar ôl i’r holl weithredoedd gael eu cyflawni os oes mwy nag un weithred. 20 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd â datganiad ar 1 Ionawr 2022, a b y mae apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2025 . 2 Ar y diwrnod trosglwyddo— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 3 Yn yr erthygl hon, ystyr “diwrnod trosglwyddo” yw— a y diwrnod ar ôl diwedd y cyfnod y gallai apêl gael ei gwneud ynddo, os nad oes apêl wedi ei gwneud; b oni bai bod is-baragraff (c) yn gymwys, y diwrnod ar ôl i apêl gael ei dyfarnu’n derfynol, pan fo apêl wedi ei gwneud; c pan fo’r awdurdod lleol yn cael ei orchymyn i gyflawni gweithred o ganlyniad i ddyfarniad terfynol ar yr apêl sy’n mynd rhagddi, y diwrnod ar ôl i’r weithred gael ei chyflawni, neu’r diwrnod ar ôl i’r holl weithredoedd gael eu cyflawni os oes mwy nag un weithred. Newid mewn amgylchiadau 21 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022 y mae ei ddatganiad yn peidio â chael ei gynnal. 2 Ar y dyddiad y mae’r awdurdod lleol yn peidio â chynnal y datganiad— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 22 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022— a sy’n symud o ardal yr awdurdod lleol a oedd ar 1 Medi 2022 yn cynnal y datganiad, a b y mae’r hen gyfraith yn gymwys mewn perthynas ag ef. 2 Oni bai bod apêl yn mynd rhagddi mewn perthynas â’r plentyn, ar y dyddiad y mae’r plentyn yn symud o ardal yr awdurdod lleol a oedd yn cynnal y datganiad— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. Sylw i ddatganiad anghenion addysgol arbennig wrth lunio cynllun datblygu unigol 23 Pan fo cynllun datblygu unigol yn cael ei lunio ar gyfer plentyn o fewn 12 wythnos i symud i’r gyfraith newydd, rhaid rhoi sylw i gynnwys y datganiad a gynhaliwyd ar gyfer y plentyn hwnnw yn union cyn symud i’r gyfraith newydd. Galluedd plant 24 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (2), mae paragraff (3) yn gymwys i blentyn a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022. 2 Nid oes dim yn yr erthygl hon sy’n gymwys i berson pan fydd y person hwnnw yn peidio â bod o oedran ysgol gorfodol. 3 Nid yw dyletswydd ym mharagraff (4) na’r pŵer ym mharagraff (5) yn gymwys os yw’r awdurdod lleol priodol yn ystyried nad oes gan y plentyn alluedd i ddeall y mater o dan sylw. 4 Y dyletswyddau y cyfeirir atynt ym mharagraff (3) yw— a y ddyletswydd i roi hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU i blentyn yn erthyglau 9(2), 9A(2), a 10(2) ac 11; b y ddyletswydd i roi hysbysiad yn dilyn cais gan blentyn o dan erthygl 12; c y ddyletswydd i roi copi o’r cynllun datblygu unigol i blentyn o fewn 12 wythnos yn erthygl 13(1). 5 Y pŵer y cyfeirir ato ym mharagraff (3) yw’r pŵer i roi hysbysiad ADY i blentyn yn erthygl 14. 6 Pan fo paragraff (3) yn gymwys mewn perthynas â dyletswydd ym mharagraff (4)(a) neu (b), mae’r cyfeiriad cyntaf at blentyn yn erthygl 5 i’w ddarllen fel pe bai wedi ei hepgor. 7 Pan fo paragraff (3) yn gymwys mewn perthynas â dyletswydd ym mharagraff (4)(a) neu (b), mae’r cyfeiriad cyntaf at blentyn yn erthygl 6 i’w ddarllen fel pe bai wedi ei hepgor. Plant sy’n dod yn bersonau ifanc cyn bod y gyfraith newydd yn gymwys 25 1 Mae paragraff (2) yn gymwys i blentyn a oedd â datganiad ar 1 Medi 2022. 2 Nid yw dyletswydd ym mharagraff (3) na phŵer ym mharagraff (4) yn gymwys pan fydd person yn peidio â bod o oedran ysgol gorfodol. 3 Y dyletswyddau y cyfeirir atynt ym mharagraff (2) yw— a y ddyletswydd i roi hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU i riant yn erthyglau 9(2), 9A(2), 10(2) ac 11; b y ddyletswydd i roi hysbysiad yn dilyn cais gan riant o dan erthygl 12; c y ddyletswydd i roi copi o’r cynllun datblygu unigol i riant o fewn 12 wythnos yn erthygl 13(1). 4 Y pwerau y cyfeirir atynt ym mharagraff (2) yw— a y pŵer i riant ofyn am hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU yn erthygl 12; b y pŵer i roi hysbysiad ADY i riant yn erthygl 14. 5 Pan fo paragraff (2) yn gymwys mewn perthynas â dyletswydd ym mharagraff (3)(a) neu (b), mae’r cyfeiriad cyntaf at riant plentyn yn erthygl 5 i’w ddarllen fel pe bai wedi ei hepgor. 6 Pan fo paragraff (2) yn gymwys mewn perthynas â dyletswydd ym mharagraff (3)(a) neu (b), mae’r cyfeiriad cyntaf at riant plentyn yn erthygl 6 i’w ddarllen fel pe bai wedi ei hepgor. Jeremy Miles Gweinidog y Gymraeg ac Addysg, un o Weinidogion Cymru 16 Awst 2022