Addysg, Cymru Enwi a dehongli 1 1 Enw’r Gorchymyn hwn yw Gorchymyn Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 (Cychwyn Rhif 13 a Darpariaethau Trosiannol a Darpariaethau Arbed) 2022. 2 Yn y Gorchymyn hwn— mae i “addysg feithrin” yr un ystyr â “nursery education” yn adran 117 o Ddeddf Safonau a Fframwaith Ysgolion 1998 ; mae i “anhawster dysgu” yr un ystyr â “learning difficulty” yn— adran 312(2) o Ddeddf 1996— mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru ond nid plentyn sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol brif ffrwd yn Lloegr, mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yn Lloegr sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir yng Nghymru, fel pe bai “a child in the area of a local authority in Wales” wedi ei hepgor, adran 20 o Ddeddf 2014 mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol brif ffrwd yn Lloegr; mae i “asesiad o anghenion AIG” yr un ystyr ag “EHC needs assessment” yn adran 36(2) o Ddeddf 2014; mae i “awdurdod lleol” yr un ystyr â “local authority” yn adran 579 o Ddeddf 1996; ystyr “ blwyddyn 2 ” (“ year 2 ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 7 oed; ystyr “ blwyddyn 4 ” (“ year 4 ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 9 oed; ystyr “ blwyddyn 6 ” (“ year 6 ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 11 oed; ystyr “ blwyddyn 8 ” (“ year 8 ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 13 oed; ystyr “ blwyddyn 10 ” (“ year 10 ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 15 oed; ystyr “ blwyddyn 11 ” (“ year 11 ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 16 oed; mae i “blwyddyn ysgol” yr un ystyr â “school year” yn adran 579 o Ddeddf 1996; ystyr “ cod ” (“ code ”) yw cod ar anghenion dysgu ychwanegol a ddyroddir o dan adran 4 o’r Ddeddf; mae i “cynllun AIG” yr un ystyr ag “EHC plan” yn adran 37(2) o Ddeddf 2014; ystyr “ cynllun datblygu unigol ” (“ individual development plan ”) yw cynllun a lunnir ac a gynhelir o dan Bennod 2 o Ran 2 o’r Ddeddf; mae i “darpariaeth addysgol arbennig” yr un ystyr â “special educational provision” yn— adran 312(4) o Ddeddf 1996— mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru ond nid plentyn sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol brif ffrwd yn Lloegr, mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yn Lloegr sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir yng Nghymru fel pe bai “in relation to a child in the area of a local authority in Wales” wedi ei hepgor, adran 21 o Ddeddf 2014 mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol brif ffrwd yn Lloegr; ystyr “ Deddf 1996 ” (“ the 1996 Act ”) yw Deddf Addysg 1996 ; ystyr “ Deddf 2014 ” (“ the 2014 Act ”) yw Deddf Plant a Theuluoedd 2014 ; mae i “disgybl cofrestredig” yr un ystyr â “registered pupil” yn adran 434 o Ddeddf 1996; mae i “diwrnod ysgol” yr un ystyr â “school day” yn adran 579 o Ddeddf 1996; ystyr “ y Ddeddf ” (“ the Act ”) yw Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018; ystyr “ dosbarth derbyn ” (“ reception class ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 5 oed; ystyr “ dosbarth meithrin ” (“ nursery class ”) yw dosbarth o ddisgyblion y mae addysg feithrin yn cael ei darparu iddynt; ystyr “ grŵp blwyddyn ” (“ year group ”) yw grŵp o blant mewn ysgol y bydd y mwyafrif ohonynt, mewn blwyddyn ysgol benodol, yn cyrraedd yr un oedran; mae i “oedran ysgol gorfodol” yr un ystyr â “compulsory school age” yn adran 8 o Ddeddf 1996; ystyr “ plentyn ” (“ child ”) yw person nad yw’n hŷn na’r oedran ysgol gorfodol; mae i “ plentyn sy’n derbyn gofal ” (“ looked after child ”) yr un ystyr ag yn adran 15 o’r Ddeddf; ystyr “ Rheolau’r Tribiwnlys ” (“ Tribunal Rules ”) yw Rheoliadau Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru 2012 ; mae i “rhiant” yr un ystyr â “parent” yn adran 576 o Ddeddf 1996; mae i “ sefydliad yn y sector addysg bellach ” (“ institution in the further education sector ”) yr un ystyr ag yn adran 99 o’r Ddeddf; ystyr “ Tribiwnlys ” (“ Tribunal ”) yw Tribiwnlys Addysg Cymru ; mae i “yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru” yr un ystyr ag ““in the area” of a local authority in Wales” yn adran 579(3B) o Ddeddf 1996; mae i “yn ardal awdurdod lleol yn Lloegr” yr un ystyr ag ““in the area” of a local authority in England” yn adran 579(3A) o Ddeddf 1996; mae i “ ysgol a gynhelir ” (“ maintained school ”) yr un ystyr ag yn adran 99 o’r Ddeddf; mae i “ysgol brif ffrwd” yr un ystyr â “mainstream school” yn adran 83(2) o Ddeddf 2014. 3 Mae cyfeiriadau yn y Gorchymyn hwn at “yr hen gyfraith” yn gyfeiriadau at Bennod 1 o Ran 4 o Ddeddf 1996 ond ac eithrio— a adran 323; b adran 329; c adran 329A. 4 Mae cyfeiriadau yn y Gorchymyn hwn at “y gyfraith newydd” yn gyfeiriadau at— a y Ddeddf, b rheoliad neu’r cod a wneir o dan y Ddeddf honno, ac c unrhyw ddarpariaeth arall o ddeddf, neu a wneir o dan ddeddf, sy’n cael effaith at ddibenion y canlynol neu mewn perthynas â’r canlynol— i darpariaeth o’r Ddeddf neu reoliadau neu god o’r fath, neu ii person y mae’r Ddeddf neu reoliadau neu god o’r fath yn gymwys iddo. 5 At ddibenion y Gorchymyn hwn dyfernir yn derfynol ar apêl— a os caiff penderfyniad ei wneud gan dribiwnlys neu lys ar yr apêl, a b os caniateir gwneud cais i adolygu’r penderfyniad neu os caniateir ei apelio ymhellach, a daw’r cyfnod (neu bob un o’r cyfnodau) ar gyfer gwneud hynny i ben heb fod cais am adolygiad wedi ei wneud neu apêl bellach wedi ei wneud. 6 At ddibenion y Gorchymyn hwn, mae awdurdod lleol yn gyfrifol am blentyn os yw yn ardal yr awdurdod. 7 Nid yw’r Gorchymyn hwn yn gymwys i berson y cychwynnwyd darpariaethau’r Ddeddf mewn perthynas ag ef gan Orchymyn Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 (Cychwyn Rhif 5 a Darpariaethau Trosiannol a Darpariaethau Arbed) 2021 . Ystyr anghenion addysgol arbennig a nodwyd 2 1 At ddibenion y Gorchymyn hwn, mae gan blentyn (“ P ”) “anghenion addysgol arbennig a nodwyd” os yw P yn ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir yng Nghymru a bod ganddo anhawster dysgu a nodwyd gan y corff llywodraethu sy’n galw am wneud darpariaeth addysgol arbennig ar gyfer P. 2 Ond nid yw’n cynnwys plentyn— a y mae awdurdod lleol yn cynnal datganiad mewn perthynas ag ef o dan adran 324 o Ddeddf 1996; b y mae awdurdod lleol yn cynnal cynllun AIG mewn perthynas ag ef; c sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir yng Nghymru ac— i sy’n ddisgybl cofrestredig neu’n fyfyriwr sydd wedi ymrestru mewn sefydliad arall (a bod y sefydliad hwnnw yn ysgol neu’n sefydliad yn y sector addysg bellach), a ii y mae awdurdod lleol yng Nghymru yn gyfrifol am y plentyn hwnnw; d sy’n blentyn sy’n derbyn gofal ond nid yn blentyn sy’n derbyn gofal sydd yn ardal awdurdod lleol yn Lloegr; e y mae awdurdod lleol wedi cyflwyno hysbysiad mewn perthynas ag ef o dan adran 323 o Ddeddf 1996 ac nad yw’r asesiad wedi cychwyn ac nad oes hysbysiad wedi ei roi o dan adran 323(6) o Ddeddf 1996; f y mae cais wedi ei wneud mewn perthynas ag ef o dan adran 329 neu 329A o Ddeddf 1996 am asesiad o dan adran 323 o Ddeddf 1996 ac nad yw’r awdurdod lleol wedi penderfynu pa un ai i asesu ai peidio; g y mae cais wedi ei wneud mewn perthynas ag ef o dan adran 329 neu 329A o Ddeddf 1996 am asesiad o dan adran 323 o Ddeddf 1996 a bod yr awdurdod lleol yn penderfynu peidio â chydymffurfio â’r cais ac— i nad yw’r amser y mae rhaid i apêl o dan adran 329(2) neu 329A(8) o Ddeddf 1996 gael ei dwyn ynddo o dan Ran B o Reolau’r Tribiwnlys wedi dod i ben; ii bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys o dan adran 329(2) neu 329A(8) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; neu iii dyfarnwyd yn derfynol ar apêl i’r Tribiwnlys o dan adran 329(2) neu 329A(8) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw a gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol drefnu asesiad, ac nad yw’r asesiad hwnnw wedi cychwyn; h y mae awdurdod lleol yn ymgymryd ag asesiad o anghenion addysgol mewn perthynas ag ef o dan adran 323 o Ddeddf 1996; i y mae awdurdod lleol yn bwriadu peidio â gwneud datganiad mewn perthynas ag ef yn dilyn asesiad ac— i nad yw’r amser y mae rhaid i apêl o dan adran 325(2) o Ddeddf 1996 gael ei dwyn ynddo o dan Ran B o Reolau’r Tribiwnlys wedi dod i ben; ii bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys o dan adran 325(2) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; iii dygwyd apêl i’r Tribiwnlys o dan adran 325(2) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw a dyfarnwyd yn derfynol arni a gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol— aa gwneud a chynnal datganiad ac nad yw’r broses o wneud y datganiad wedi cychwyn; neu bb ailystyried ei benderfyniad ac nad yw’r ailystyried hwnnw wedi cychwyn; j y mae rhaid i awdurdod lleol wneud datganiad mewn perthynas ag ef o dan adran 324 o Ddeddf 1996 ond nad yw’r broses o wneud y datganiad wedi dod i ben; k y mae awdurdod lleol wedi penderfynu peidio â chynnal datganiad mewn perthynas ag ef o dan baragraff 11(1) o Atodlen 27 i Ddeddf 1996 mwyach ac— i nad yw’r amser y mae rhaid i apêl o dan baragraff 11(2)(b) o’r Atodlen honno gael ei dwyn ynddo o dan Ran B o Reolau’r Tribiwnlys wedi dod i ben, neu ii bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys o dan baragraff 11(2)(b) o’r Atodlen honno mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; l y mae asesiad mewn perthynas ag ef o dan adran 331 o Ddeddf 1996 yn mynd rhagddo; m nad yw’n hŷn na’r oedran ysgol gorfodol ond y mae asesiad mewn perthynas ag ef o dan adran 140 o Ddeddf Dysgu a Sgiliau 2000 — i yn mynd rhagddo, neu ii wedi arwain at adroddiad ar anghenion addysgol a hyfforddi y person a’r ddarpariaeth sy’n ofynnol i’w diwallu; n y mae cais wedi ei wneud mewn perthynas ag ef i awdurdod lleol i sicrhau asesiad o anghenion AIG o dan adran 36(1) o Ddeddf 2014 ac nad yw’r awdurdod lleol wedi penderfynu ar y cais hwnnw o dan adran 36(3); o y mae awdurdod lleol wedi penderfynu, o dan adran 36 o Ddeddf 2014, beidio â sicrhau asesiad o anghenion AIG mewn perthynas ag ef ac— i nad yw’r cyfnod ar gyfer dilyn cyfryngu mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw o dan adran 52 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; ii bod cyfryngu o dan adran 55 o Ddeddf 2014 yn mynd rhagddo mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw; iii bod tystysgrif gyfryngu wedi ei dyroddi o dan adran 55(4) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ac nad yw’r cyfnod ar gyfer cyflwyno apêl i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; iv bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(a) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; v bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(a) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw a dyfarnwyd yn derfynol arni a gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol drefnu asesiad neu ailasesiad, ac nad yw’r asesiad hwnnw neu’r ailasesiad hwnnw wedi cychwyn; p y mae awdurdod lleol wedi cyflwyno hysbysiad mewn perthynas ag ef o dan adran 36(7) o Ddeddf 2014 ei fod yn ystyried sicrhau asesiad o anghenion AIG ac— i nad yw’r asesiad wedi cychwyn, ii bod yr asesiad yn mynd rhagddo, neu iii nad oes hysbysiad wedi ei gyflwyno o dan adran 36(9) o Ddeddf 2014; q y mae awdurdod lleol wedi penderfynu o dan adran 36(9) o Ddeddf 2014 nad yw’n angenrheidiol gwneud darpariaeth addysgol arbennig yn unol â chynllun AIG mewn perthynas ag ef ac— i nad yw’r cyfnod ar gyfer dilyn cyfryngu mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw o dan adran 52 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; ii bod cyfryngu o dan adran 55 o Ddeddf 2014 yn mynd rhagddo mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw; iii bod tystysgrif gyfryngu wedi ei dyroddi o dan adran 55(4) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ac nad yw’r cyfnod ar gyfer cyflwyno apêl i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; iv bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(b) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; v bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(b) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw a dyfarnwyd yn derfynol arni a gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol— aa gwneud a chynnal cynllun AIG ac nad yw’r broses o wneud y cynllun AIG wedi cychwyn, neu bb ailystyried ei benderfyniad ac nad yw’r ailystyried hwnnw wedi cychwyn; r y mae awdurdod lleol wedi penderfynu o dan adran 36(9) o Ddeddf 2014 ei bod yn angenrheidiol gwneud darpariaeth addysgol arbennig yn unol â chynllun AIG mewn perthynas ag ef ond nad yw’r cynllun hwnnw wedi ei lunio; s y mae awdurdod lleol wedi penderfynu o dan adran 45 o Ddeddf 2014 nad yw’n angenrheidiol mwyach gynnal cynllun AIG mewn perthynas ag ef ac— i nad yw’r cyfnod ar gyfer dilyn cyfryngu mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw o dan adran 52 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; ii bod cyfryngu o dan adran 55 o Ddeddf 2014 yn mynd rhagddo mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw; iii bod tystysgrif gyfryngu wedi ei dyroddi o dan adran 55(4) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ac nad yw’r cyfnod ar gyfer cyflwyno apêl i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; iv bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(f) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni. Y darpariaethau sy’n dod i rym ar 1 Medi 2022 3 Daw’r darpariaethau a ganlyn o’r Ddeddf i rym ar 1 Medi 2022 mewn perthynas â phlentyn sydd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022— a adrannau 2 i 4; b adrannau 6 i 14; c adrannau 17 i 36; d adran 38; e adrannau 40 i 44; f adrannau 47 i 49; g adran 50(1) at ddibenion y darpariaethau ym mharagraff (h); h adran 50(4) i (5); i adrannau 51 i 53; j adran 55; k adran 59; l adrannau 63 i 66; m adrannau 68 i 69; n adran 96 at ddibenion y darpariaethau ym mharagraff (o); o yn yr Atodlen— i paragraff 1; ii paragraff 4(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraffau (iii) i (xi); iii paragraff 4(2) i 4(6); iv paragraff 4(7) i’r graddau nad yw’r paragraff wedi ei ddiddymu mewn perthynas â’r plentyn ; v paragraff 4(8) i 4(9); vi paragraff 4(10); vii paragraff 4(13) i 4(18); viii paragraff 4(19)(b); ix paragraff 4(20) a 4(21); x paragraff 4(23) i 4(29); xi paragraff 4(32)(a)(i) a (ii) a pharagraff 4(32)(b); xii paragraff 7; xiii paragraff 8; xiv paragraff 11(a); xv paragraff 12(a); xvi paragraff 14(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xvii); xvii paragraff 14(2) a (3); xviii paragraff 19(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xix); xix paragraff 19(5)(e)(ii); xx paragraff 21(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xxi); xxi paragraff 21(2)(a)(i) a (2)(b)(ii); xxii paragraff 22; xxiii paragraff 23(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xxiv); xxiv paragraff 23(4); xxv paragraff 24(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xxvi); xxvi paragraff 24(3) a (6)(a). Darpariaeth arbed 4 Yn ddarostyngedig i erthyglau 9 i 11 ac erthyglau 13 i 18, er bod Pennod 1 o Ran 4 o Ddeddf 1996 wedi ei datgymhwyso gan adran 96 o’r Ddeddf a pharagraff 4(9) o’r Atodlen iddi mewn perthynas â phlentyn sydd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd— a mae’r hen gyfraith yn parhau i gael effaith mewn perthynas â’r plentyn hwnnw; a b nid yw’r gyfraith newydd yn cael effaith mewn perthynas â’r plentyn hwnnw. Hysbysiad CDU 5 Hysbysiad a roddir i blentyn a rhiant plentyn yw hysbysiad CDU sy’n cadarnhau— a bod gan y plentyn anghenion dysgu ychwanegol at ddibenion Pennod 2 o Ran 2 o’r Ddeddf; a b y bydd cynllun datblygu unigol yn cael ei lunio ar gyfer y plentyn (oni bai ei bod yn ofynnol i awdurdod lleol sicrhau cynllun AIG yn dilyn cais o dan adran 12(2)(c) o’r Ddeddf). Hysbysiad Dim CDU 6 Hysbysiad a roddir i blentyn a rhiant plentyn yw hysbysiad Dim CDU sy’n cadarnhau bod y corff llywodraethu wedi penderfynu nad oes gan y plentyn anghenion dysgu ychwanegol at ddibenion Pennod 2 o Ran 2 o’r Ddeddf. Effaith hysbysiad CDU 7 Effaith yr hysbysiad CDU yw— a y bernir bod y corff llywodraethu wedi penderfynu ar ddyddiad yr hysbysiad bod gan y plentyn anghenion dysgu ychwanegol o dan Bennod 2 o Ran 2 o’r Ddeddf; b bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar y dyddiad hwnnw; ac c bod yr hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar y dyddiad hwnnw. Effaith hysbysiad Dim CDU 8 Effaith yr hysbysiad Dim CDU yw— a y bernir bod y corff llywodraethu wedi penderfynu ar ddyddiad yr hysbysiad nad oes gan y plentyn anghenion dysgu ychwanegol o dan Bennod 2 o Ran 2 o’r Ddeddf; b bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar y dyddiad hwnnw; ac c bod yr hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar y dyddiad hwnnw. Dyletswydd i roi hysbysiad 9 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn sydd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022 ac sydd mewn dosbarth meithrin, neu sydd mewn dosbarth derbyn, neu sydd ym mlwyddyn 2, blwyddyn 4, blwyddyn 6, blwyddyn 8, blwyddyn 10 neu flwyddyn 11. 2 Oni bai bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, rhaid i’r corff llywodraethu sy’n darparu’r ddarpariaeth addysgol arbennig i’r plentyn roi naill ai hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU i’r plentyn a rhiant y plentyn yn ystod y flwyddyn ysgol 2022-2023. 9A 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn sydd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2023 ac sydd ym mlwyddyn 6 neu ym mlwyddyn 10 yn ystod y flwyddyn ysgol 2023-2024. 2 Oni bai bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, rhaid i’r corff llywodraethu sy’n darparu’r ddarpariaeth addysgol arbennig i’r plentyn roi naill ai hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU i’r plentyn a rhiant y plentyn yn ystod y flwyddyn ysgol 2023-2024. 10 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn sydd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2023 ac nad oedd yn dod o fewn erthygl 9 na 9A . 2 Oni bai bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, rhaid i’r corff llywodraethu sy’n darparu’r ddarpariaeth addysgol arbennig i’r plentyn roi naill ai hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU i’r plentyn a rhiant y plentyn yn ystod y flwyddyn ysgol 2023-2024 neu’r flwyddyn ysgol 2024-2025 . Hawl i ofyn am hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU 11 Caiff plentyn a oedd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022, neu riant y plentyn hwnnw, ofyn i gorff llywodraethu’r ysgol y mae’r plentyn yn ddisgybl cofrestredig ynddi roi hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU a rhaid i’r corff llywodraethu roi naill ai hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU o fewn 15 niwrnod ysgol i’r cais. Amser ar gyfer rhoi cynllun datblygu unigol 12 1 Pan fo hysbysiad CDU wedi ei roi yn unol ag erthyglau 9, 9A, 10 neu 11, rhaid i’r corff llywodraethu roi copi o’r cynllun datblygu unigol i’r plentyn a rhiant y plentyn o fewn 35 o ddiwrnodau ysgol i ddyddiad yr hysbysiad oni bai— a bod unrhyw un neu ragor o’r amgylchiadau yn adran 12(2) o’r Ddeddf yn gymwys; b bod adran 31 o’r Ddeddf yn gymwys; neu c bod amgylchiadau eithriadol. 2 Os oes amgylchiadau eithriadol, rhaid rhoi copi o’r cynllun datblygu unigol cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol. 3 Nid yw unrhyw amserlenni yn y cod sy’n ymwneud â llunio cynllun datblygu unigol gan gorff llywodraethu yn gymwys pan gaiff cynllun datblygu unigol ei lunio yn dilyn rhoi hysbysiad CDU. Hysbysiad ADY 13 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn a oedd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022. 2 Yn ddarostyngedig i baragraff (5), caiff yr awdurdod lleol priodol roi hysbysiad ADY i blentyn a rhiant y plentyn hwnnw ar unrhyw adeg. 3 Caiff plentyn sydd wedi peidio â bod yn ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir yng Nghymru ac nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys iddo, neu riant y plentyn hwnnw, ofyn i’r awdurdod lleol priodol roi hysbysiad ADY, a rhaid i’r awdurdod lleol priodol roi hysbysiad ADY o fewn 10 niwrnod gwaith i’r cais. 4 Effaith yr hysbysiad ADY yw— a bod y gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar ddyddiad yr hysbysiad; a b bod yr hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn ar ddyddiad yr hysbysiad. 5 Ni chaiff yr awdurdod lleol priodol ond rhoi hysbysiad ADY o dan amgylchiadau eithriadol, oni bai bod yr hysbysiad ADY yn cael ei roi o ganlyniad i gais a wneir o dan baragraff (3). 6 Yn yr erthygl hon ystyr “awdurdod lleol priodol” yw— a yr awdurdod lleol yng Nghymru sy’n gyfrifol am y plentyn, neu b pan na fo awdurdod lleol yng Nghymru yn gyfrifol am y plentyn, awdurdod lleol yng Nghymru y mae’r ysgol a gynhelir y mae’r plentyn yn ddisgybl cofrestredig ynddi yn ei ardal. Plant nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys iddynt erbyn dyddiad penodol 14 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022, b a oedd mewn dosbarth meithrin, neu mewn dosbarth derbyn, neu ym mlwyddyn 2, blwyddyn 4, blwyddyn 6, blwyddyn 8, blwyddyn 10 neu flwyddyn 11 yn ystod y flwyddyn ysgol 2022-2023, ac c nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2023. 2 Ar 31 Awst 2023— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 14A 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022, b a oedd ym mlwyddyn 6 neu ym mlwyddyn 10 yn ystod y flwyddyn ysgol 2023-2024, ac c nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2024. 2 Ar 31 Awst 2024— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 15 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn— a a oedd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022, a b nad yw’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas ag ef ar 30 Awst 2025 . 2 Ar 31 Awst 2025 — a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. Newid mewn amgylchiadau 16 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn a oedd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022— a sy’n peidio â bod yn ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir yng Nghymru, b nad oes cais wedi ei wneud am hysbysiad CDU nac hysbysiad Dim CDU ar ei gyfer, ac c y mae’r hen gyfraith yn gymwys mewn perthynas ag ef. 2 Ar y dyddiad y mae’r plentyn yn peidio â bod yn ddisgybl cofrestredig yn yr ysgol honno— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 3 Yn yr erthygl hon ystyr “peidio â bod yn ddisgybl cofrestredig” yw bod enw’r disgybl wedi ei ddileu o gofrestr dderbyn yr ysgol yn unol â Rheoliadau Addysg (Cofrestru Disgyblion) (Cymru) 2010 ond nid yw’n cynnwys disgybl sy’n peidio â bod yn ddisgybl cofrestredig o ganlyniad i un neu ragor o’r canlynol— i cyrraedd diwedd trydydd tymor y flwyddyn olaf y mae’r ysgol yn darparu addysg yn gyffredinol; ii bod yr ysgol yn cael ei therfynu o ganlyniad i weithredu cynnig a wneir o dan adran 43 (cynigion i derfynu ysgolion prif ffrwd), adran 44 (cynigion i sefydlu, newid neu derfynu ysgolion arbennig cymunedol), adran 59 (gwneud a chyhoeddi cynigion gan Weinidogion Cymru), adran 68 (cynigion gan Weinidogion Cymru) neu adran 80 (hysbysiad gan gorff llywodraethu am derfynu ysgol sefydledig neu ysgol wirfoddol) o Ddeddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 ; iii bod yr ysgol yn cael ei therfynu o ganlyniad i gyfarwyddyd a wneir o dan adran 16 (pŵer Gweinidogion Cymru i gyfarwyddo bod ysgol yn cael ei chau) neu adran 81 (cyfarwyddyd sy’n ei gwneud yn ofynnol bod ysgol arbennig gymunedol yn cael ei therfynu) o Ddeddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013; iv bod yr uned cyfeirio disgyblion yn cael ei chau yn barhaol. 17 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn a oedd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022— a sy’n dod yn ddisgybl cofrestredig neu’n fyfyriwr sydd wedi ymrestru mewn sefydliad arall (a bod y sefydliad hwnnw yn ysgol neu’n sefydliad yn y sector addysg bellach), b y mae awdurdod lleol yng Nghymru yn gyfrifol amdano, c nad oes cais wedi ei wneud am hysbysiad CDU nac hysbysiad Dim CDU ar ei gyfer, a d y mae’r hen gyfraith yn gymwys mewn perthynas ag ef. 2 Ar y dyddiad y daw’r plentyn yn ddisgybl cofrestredig neu’n fyfyriwr sydd wedi ymrestru mewn sefydliad arall— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. 18 1 Mae’r erthygl hon yn gymwys i blentyn a oedd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022— a sy’n dod yn blentyn sy’n derbyn gofal, b nad oes cais wedi ei wneud am hysbysiad CDU nac hysbysiad Dim CDU ar ei gyfer, ac c y mae’r hen gyfraith yn gymwys mewn perthynas ag ef. 2 Ar y dyddiad y daw’r plentyn yn blentyn sy’n derbyn gofal— a mae’r gyfraith newydd yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn, a b mae’r hen gyfraith yn peidio â bod yn gymwys mewn perthynas â’r plentyn. Sylw i ddarpariaeth addysgol arbennig a ddarparwyd cyn hysbysiad CDU 19 Pan fo’n ofynnol i gorff llywodraethu lunio cynllun datblygu unigol ar gyfer plentyn o fewn 35 o ddiwrnodau ysgol i symud i’r gyfraith newydd, rhaid i’r corff llywodraethu roi sylw i’r ddarpariaeth addysgol arbennig a ddarparwyd i’r plentyn yn union cyn symud i’r gyfraith newydd. 20 Pan fo’n ofynnol i awdurdod lleol lunio cynllun datblygu unigol ar gyfer plentyn o fewn 12 wythnos i symud i’r gyfraith newydd, rhaid i’r awdurdod lleol roi sylw i’r ddarpariaeth addysgol arbennig a ddarparwyd i’r plentyn yn union cyn symud i’r gyfraith newydd. Galluedd plant 21 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (2), mae paragraff (3) yn gymwys i blentyn a oedd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022. 2 Nid oes dim yn yr erthygl hon sy’n gymwys i berson pan fydd y person hwnnw yn peidio â bod o oedran ysgol gorfodol. 3 Nid yw dyletswydd ym mharagraff (4) na’r pŵer ym mharagraff (5) yn gymwys os yw’r person priodol yn ystyried nad oes gan y plentyn alluedd i ddeall y mater o dan sylw. 4 Y dyletswyddau y cyfeirir atynt ym mharagraff (3) yw— a y ddyletswydd i roi hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU i blentyn yn erthyglau 9(2) , 9A(2) a 10(2); b y ddyletswydd i roi hysbysiad yn dilyn cais gan blentyn o dan erthygl 11; c y ddyletswydd i roi copi o’r cynllun datblygu unigol i blentyn o fewn 35 o ddiwrnodau ysgol yn erthygl 12(1). 5 Y pŵer y cyfeirir ato ym mharagraff (3) yw’r pŵer i roi hysbysiad ADY i blentyn yn erthygl 13. 6 Pan fo paragraff (3) yn gymwys mewn perthynas â dyletswydd ym mharagraff (4)(a) neu (b), mae’r cyfeiriad cyntaf at blentyn yn erthygl 5 i’w ddarllen fel pe bai wedi ei hepgor. 7 Pan fo paragraff (3) yn gymwys mewn perthynas â dyletswydd ym mharagraff (4)(a) neu (b), mae’r cyfeiriad cyntaf at blentyn yn erthygl 6 i’w ddarllen fel pe bai wedi ei hepgor. Plant sy’n dod yn bersonau ifanc cyn bod y gyfraith newydd yn gymwys 22 1 Mae paragraff (2) yn gymwys i blentyn a oedd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd ar 1 Medi 2022. 2 Nid yw dyletswydd ym mharagraff (3) na phŵer ym mharagraff (4) yn gymwys pan fydd y person yn peidio â bod o oedran ysgol gorfodol. 3 Y dyletswyddau y cyfeirir atynt ym mharagraff (2) yw— a y ddyletswydd i roi hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU i riant yn erthyglau 9(2) , 9A(2) a 10 (2); b y ddyletswydd i roi hysbysiad yn dilyn cais gan riant o dan erthygl 11; c y ddyletswydd i roi copi o’r cynllun datblygu unigol i riant o fewn 35 o ddiwrnodau ysgol yn erthygl 12(1). 4 Y pwerau y cyfeirir atynt ym mharagraff (2) yw— a y pŵer i riant ofyn am hysbysiad CDU neu hysbysiad Dim CDU yn erthygl 11; b y pŵer i roi hysbysiad ADY i riant yn erthygl 13. 5 Pan fo paragraff (2) yn gymwys mewn perthynas â dyletswydd ym mharagraff (3)(a) neu (b), mae’r cyfeiriad cyntaf at riant plentyn yn erthygl 5 i’w ddarllen fel pe bai wedi ei hepgor. 6 Pan fo paragraff (2) yn gymwys mewn perthynas â dyletswydd ym mharagraff (3)(a) neu (b), mae’r cyfeiriad cyntaf at riant plentyn yn erthygl 6 i’w ddarllen fel pe bai wedi ei hepgor. Jeremy Miles Gweinidog y Gymraeg ac Addysg, un o Weinidogion Cymru 16 Awst 2022