Gofal Cymdeithasol, Cymru RHAN 1 Cyffredinol Enwi a chychwyn 1 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Gwasanaethau Mabwysiadu Rheoleiddiedig (Darparwyr Gwasanaethau ac Unigolion Cyfrifol) (Cymru) 2019. 2 Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 29 Ebrill 2019. Dehongli 2 1 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “addasiadau rhesymol” (“ reasonable adjustments ”) yw unrhyw addasiadau rhesymol a fyddai’n ofynnol o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 ; ystyr “ardal benodedig” (“ specified area ”) yw ardal a bennir mewn amod i gofrestriad y darparwr gwasanaeth fel man y mae’r gwasanaeth i’w ddarparu mewn perthynas ag ef; mae i “asiantaeth cymorth mabwysiadu” yr ystyr a roddir i “adoption support agency” yn adran 8 o Ddeddf 2002; ystyr “asiantaeth fabwysiadu” (“ adoption agency ”) yw cymdeithas fabwysiadu neu wasanaeth mabwysiadu awdurdod lleol; ystyr “awdurdod lleol yn Lloegr” (“ local authority in England ”) yw— cyngor sir yn Lloegr, cyngor dosbarth ar gyfer ardal yn Lloegr nad oes cyngor sir ar ei chyfer, cyngor bwrdeistref yn Llundain, neu Cyngor Cyffredin Dinas Llundain; ... ystyr “ bwrdd gofal integredig ” (“ integrated care board ”) yw bwrdd gofal integredig a sefydlwyd o dan Bennod A3 o Ran 2 o Ddeddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol 2006; mae i “cyflogai” yr un ystyr ag “employee” yn adran 230(1) o Ddeddf Hawliau Cyflogaeth 1996 ; mae i “cymdeithas fabwysiadu” yr ystyr a roddir i “adoption society” yn adran 2(5) o Ddeddf 2002, sef sefydliad gwirfoddol o fewn ystyr “voluntary organisation” yn y Ddeddf honno; ystyr “cynllun cymorth mabwysiadu” (“ adoption support plan ”) yw’r cynllun sy’n nodi’r gwasanaethau cymorth mabwysiadu y mae’r awdurdod lleol wedi penderfynu eu darparu ar gyfer y plentyn a’r teulu mabwysiadol, sut y darperir hwy a chan bwy (os yw’n gymwys); ystyr “cynllun gofal a chymorth” (“ care and support plan ”) yw cynllun ar gyfer y plentyn a wneir o dan adran 54 neu adran 83 o Ddeddf 2014 ; mae i “cynllun lleoliad” (“ placement plan ”) yr ystyr a roddir yn rheoliad 36(2) o Reoliadau Asiantaethau Mabwysiadu (Cymru) 2005 ; ystyr “cynrychiolydd” (“ representative ”) yw unrhyw berson a chanddo awdurdod cyfreithiol, neu sydd wedi cael cydsyniad yr unigolyn, i weithredu ar ran yr unigolyn; ystyr “darparwr gwasanaeth” (“ service provider ”) yw darparwr gwasanaeth mabwysiadu sydd wedi ei gofrestru o dan adran 7 o’r Ddeddf; ystyr “y datganiad o ddiben” (“ the statement of purpose ”) yw’r ddogfen sy’n cynnwys yr wybodaeth y mae rhaid ei darparu yn unol â rheoliad 3(c) o Reoliadau Gwasanaethau Rheoleiddiedig (Cofrestru) (Cymru) 2017 ac Atodlen 2 iddynt ar gyfer y man y mae’r gwasanaeth i’w ddarparu mewn perthynas ag ef ; ystyr “Deddf 2002” (“ the 2002 Act ”) yw Deddf Mabwysiadu a Phlant 2002 ; ystyr “y Ddeddf” (“ the Act ”) yw Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016; “ystyr “GIG Lloegr” (“NHS England”) yw’r corff corfforaethol a sefydlwyd o dan adran 1H o Ddeddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol 2006; ... mae i “gwarcheidwad” yr ystyr a roddir i “guardian” yn adran 5 o Ddeddf Plant 1989 ; ystyr “y gwasanaeth” (“ the service ”), oni nodir fel arall, yw gwasanaeth mabwysiadu a ddarperir mewn perthynas ag ardal benodedig; ystyr “y Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd” (“ the Disclosure and Barring Service ”) a’r “GDG” (“ DBS ”) yw’r corff a sefydlir gan adran 87(1) o Ddeddf Diogelu Rhyddidau 2012 ; mae i “gwasanaeth mabwysiadu awdurdod lleol” (“ local authority adoption service ”) yr ystyr a roddir yn rheoliad 2(1) o Reoliadau Gwasanaethau Mabwysiadu Awdurdodau Lleol (Cymru) 2019 ; ystyr “gwasanaeth mabwysiadu rheoleiddiedig” (“ regulated adoption service ”) yw gwasanaeth mabwysiadu sydd wedi ei reoleiddio o dan y Ddeddf; mae i “gwasanaethau cymorth mabwysiadu” yr ystyr a roddir i “adoption support services” yn adran 2(6) o Ddeddf 2002 a’r ystyr a roddir yn rheoliad 3 o Reoliadau Gwasanaethau Cymorth Mabwysiadu (Cymru) 2019 ; mae i “gweithiwr” yr un ystyr â “worker” yn adran 230(3) o Ddeddf Hawliau Cyflogaeth 1996; ystyr “a gymeradwywyd gan y gwasanaeth” (“ approved by the service ”) yw wedi ei gymeradwyo gan y gwasanaeth yn addas i fod yn rhiant mabwysiadol yn unol â Rheoliadau Asiantaethau Mabwysiadu (Cymru) 2005; mae i “person perthynol” (“ related person ”) yr ystyr a roddir yn rheoliad 2 o Reoliadau Gwasanaethau Cymorth Mabwysiadu (Cymru) 2019; ystyr “plentyn” (“ child ”) yw person sydd o dan 18 oed; mae i “plentyn mabwysiadol” (“ adoptive child ”) yr ystyr a roddir yn rheoliad 2 o Reoliadau Gwasanaethau Cymorth Mabwysiadu (Cymru) 2019; ystyr “y rheoleiddiwr gwasanaethau” (“ the service regulator ”) yw Gweinidogion Cymru wrth arfer eu swyddogaethau rheoleiddiol ; mae i “rhiant mabwysiadol” (“ adoptive parent ”) yr ystyr a roddir yn rheoliad 2 o Reoliadau Gwasanaethau Cymorth Mabwysiadu (Cymru) 2019; mae “staff” (“ staff ”) yn cynnwys— personau a gyflogir gan y darparwr gwasanaeth i weithio yn y gwasanaeth fel cyflogai neu weithiwr, a personau sydd wedi eu cymryd ymlaen gan y darparwr gwasanaeth o dan gontract ar gyfer gwasanaethau, ond nid yw’n cynnwys personau y caniateir iddynt weithio fel gwirfoddolwyr; ystyr “tystysgrif GDG” (“ DBS certificate ”) yw tystysgrif o fath y cyfeirir ato ym mharagraff 2 neu 3 o Atodlen 1; ystyr “unigolyn” (“ individual ”), oni bai bod y cyd-destun yn nodi fel arall, yw— yn achos cymdeithas fabwysiadu yng nghwrs trefnu mabwysiad neu ar ôl i fabwysiad gael ei drefnu— plentyn a all gael ei fabwysiadu, ei riant neu ei warcheidwad, person sy’n dymuno mabwysiadu plentyn, neu person mabwysiedig, ei riant, ei riant geni neu ei gyn-warcheidwad, sy’n cael cymorth o’r math y mae’n ofynnol i gymdeithas fabwysiadu ei ddarparu yn unol â Rheoliadau Asiantaethau Mabwysiadu (Cymru) 2005 neu Reoliadau Mynediad i Wybodaeth (Mabwysiadu Ôl-gychwyn) (Cymru) 2005 ; yn achos asiantaeth cymorth mabwysiadu, neu gymdeithas fabwysiadu yng nghwrs darparu gwasanaethau cymorth mabwysiadu, unrhyw berson sy’n cael gwasanaethau cymorth mabwysiadu. 2 Yn y Rheoliadau hyn, pan fo’n cael ei ddefnyddio mewn perthynas â’r cymorth a ddarperir i “unigolyn” fel y’i diffinnir yn y rheoliad hwn, mae “cymorth” yn cynnwys— a y cymorth y mae’n ofynnol i gymdeithas fabwysiadu ei ddarparu i unigolion yng nghwrs trefnu mabwysiad, neu ar ôl i fabwysiad gael ei drefnu, yn unol â Rheoliadau Asiantaethau Mabwysiadu (Cymru) 2005 neu Reoliadau Mynediad i Wybodaeth (Mabwysiadu Ôl-gychwyn) (Cymru) 2005, neu b y gwasanaethau cymorth mabwysiadu a all gael eu darparu gan gymdeithas fabwysiadu neu asiantaeth cymorth mabwysiadu. RHAN 2 Eithriadau Eithriadau 3 1 Nid yw’r gwasanaethau a ganlyn i’w trin fel gwasanaeth mabwysiadu, er gwaethaf paragraff 4 o Atodlen 1 i’r Ddeddf (gwasanaethau rheoleiddiedig: diffiniadau, gwasanaeth mabwysiadu)— a darparu gwasanaeth mewn perthynas â mabwysiadu gan berson, yng nghwrs gweithgaredd cyfreithiol (o fewn yr ystyr a roddir i “legal activity” yn Neddf Gwasanaethau Cyfreithiol 2007 ), sy’n— i person awdurdodedig at ddibenion y Ddeddf honno, neu ii cyfreithiwr Ewropeaidd (o fewn yr ystyr a roddir i “European lawyer” yng Ngorchymyn y Cymunedau Ewropeaidd (Gwasanaethau Cyfreithwyr) 1978 ; b darparu gwasanaethau i alluogi grwpiau o blant mabwysiadol, rhieni mabwysiadol a rhieni geni neu gyn-warcheidwaid plentyn mabwysiadol i drafod materion sy’n ymwneud â mabwysiadu; c darparu gofal seibiant i blentyn mabwysiadol neu riant mabwysiadol gan wasanaeth cartref gofal neu wasanaeth cymorth cartref y mae person wedi ei gofrestru mewn cysylltiad ag ef o dan bennod 2 o Ran 1 o’r Ddeddf; d darparu gofal seibiant mewn perthynas â phlentyn mabwysiadol sy’n cynnwys gwarchod plant neu ofal dydd o fewn yr ystyr yn Rhan 2 o Fesur Plant a Theuluoedd (Cymru) 2010 ac y mae person wedi ei gofrestru mewn cysylltiad ag ef ar gyfer gwarchod plant neu ofal dydd o dan y Rhan honno o’r Mesur hwnnw; e darparu gwasanaethau cymorth mabwysiadu gan berson sy’n darparu’r gwasanaethau hynny— i ac eithrio mewn partneriaeth ag eraill, a ii o dan gontract ar gyfer gwasanaethau gyda— aa gwasanaeth mabwysiadu rheoleiddiedig, neu bb gwasanaeth mabwysiadu awdurdod lleol. 2 Ym mharagraff (1)(e), nid yw person yn cynnwys y lluosog ac nid yw’n gorff corfforaethol. RHAN 3 Gofynion cyffredinol ar ddarparwyr gwasanaethau Gofynion mewn perthynas â darparu’r gwasanaeth 4 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod y gwasanaeth wedi ei ddarparu â gofal, cymhwysedd a sgìl digonol, gan roi sylw i’r datganiad o ddiben. Gofynion mewn perthynas â’r datganiad o ddiben 5 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth ddarparu’r gwasanaeth yn unol â’r datganiad o ddiben. 2 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth— a cadw’r datganiad o ddiben o dan adolygiad, a b pan fo’n briodol, ddiwygio’r datganiad o ddiben. 3 Oni bai bod paragraff (4) yn gymwys, rhaid i’r darparwr gwasanaeth hysbysu’r personau a restrir ym mharagraff (6) am unrhyw ddiwygiad sydd i’w wneud i’r datganiad o ddiben o leiaf 28 o ddiwrnodau cyn y mae i gymryd effaith. 4 Mae’r paragraff hwn yn gymwys mewn achosion pan fo’n angenrheidiol diwygio’r datganiad o ddiben gydag effaith ar unwaith. 5 Os yw paragraff (4) yn gymwys, rhaid i’r darparwr gwasanaeth, yn ddi-oed, hysbysu’r personau a restrir ym mharagraff (6) am unrhyw ddiwygiad a wneir i’r datganiad o ddiben. 6 Y personau y mae rhaid iddynt gael eu hysbysu am unrhyw ddiwygiad i’r datganiad o ddiben yn unol â pharagraff (3) neu (5) yw— a y rheoleiddiwr gwasanaethau, b yr unigolion, ac c unrhyw gynrychiolwyr, oni bai nad yw’n briodol gwneud hynny neu y byddai gwneud hynny yn anghyson â llesiant unigolyn. 7 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth ddarparu’r datganiad o ddiben cyfredol i unrhyw berson ar gais, oni bai nad yw’n briodol gwneud hynny neu y byddai gwneud hynny yn anghyson â llesiant unigolyn. Gofynion mewn perthynas â monitro a gwella 6 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod trefniadau effeithiol yn eu lle ar gyfer monitro, adolygu a gwella ansawdd y gwasanaeth a ddarperir. 2 Rhaid i’r trefniadau hynny gynnwys trefniadau ar gyfer ceisio safbwyntiau— a unigolion; b unrhyw gynrychiolwyr, oni bai nad yw hyn yn briodol neu y byddai’n anghyson â llesiant yr unigolyn; c unrhyw awdurdod lleol neu awdurdod lleol yn Lloegr sydd wedi trefnu bod gwasanaethau cymorth mabwysiadu yn cael eu darparu gan y gwasanaeth; d staff, ar ansawdd y gwasanaeth a ddarperir a sut y gellir gwella hyn. 3 Wrth wneud unrhyw benderfyniadau ar gynlluniau ar gyfer gwella ansawdd y gwasanaeth, rhaid i’r darparwr gwasanaeth— a ystyried safbwyntiau’r personau hynny yr ymgynghorir â hwy yn unol â pharagraff (2), a b rhoi sylw i’r adroddiad ar ansawdd y gwasanaeth a lunnir gan yr unigolyn cyfrifol yn unol â rheoliad 49(4). Gofynion mewn perthynas â’r unigolyn cyfrifol 7 1 Nid yw’r rheoliad hwn yn gymwys i ddarparwr gwasanaeth sy’n unigolyn. 2 Rhaid i ddarparwr gwasanaeth y mae’r rheoliad hwn yn gymwys iddo sicrhau bod y person sydd wedi ei ddynodi fel yr unigolyn cyfrifol— a yn cael ei gefnogi i gyflawni ei ddyletswyddau’n effeithiol, a b yn ymgymryd â hyfforddiant priodol. 3 Os bydd gan y darparwr gwasanaeth reswm dros gredu nad yw’r unigolyn cyfrifol wedi cydymffurfio â gofyniad a osodir gan y rheoliadau yn Rhannau 11 i 15, rhaid i’r darparwr— a cymryd unrhyw gamau gweithredu sy’n angenrheidiol i sicrhau y cydymffurfir â’r gofyniad, a b hysbysu’r rheoleiddiwr gwasanaethau. 4 Yn ystod unrhyw adeg pan nad yw’r unigolyn cyfrifol yn gallu cyflawni ei ddyletswyddau, rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod trefniadau yn eu lle ar gyfer— a rheoli’r gwasanaeth yn effeithiol, b goruchwylio’r gwasanaeth yn effeithiol, c cydymffurfedd y gwasanaeth â’r gofynion a osodir gan y rheoliadau yn Rhannau 3 i 10, a d monitro, adolygu a gwella ansawdd y cymorth a ddarperir. 5 Os nad yw’r unigolyn cyfrifol yn gallu cyflawni ei ddyletswyddau am gyfnod o fwy nag 28 o ddiwrnodau, rhaid i’r darparwr gwasanaeth— a hysbysu’r rheoleiddiwr gwasanaethau, a b rhoi gwybod i’r rheoleiddiwr gwasanaethau am y trefniadau interim. Gofynion mewn perthynas â’r unigolyn cyfrifol pan fo’r darparwr gwasanaeth yn unigolyn 8 1 Mae’r rheoliad hwn yn gymwys pan fo’r darparwr gwasanaeth yn unigolyn. 2 Os yw’r rheoliad hwn yn gymwys, rhaid i’r unigolyn ymgymryd â hyfforddiant priodol er mwyn cyflawni ei ddyletswyddau’n briodol fel yr unigolyn cyfrifol. 3 Yn ystod unrhyw adeg pan yw’r unigolyn yn absennol, rhaid iddo sicrhau bod trefniadau yn eu lle ar gyfer— a rheoli’r gwasanaeth yn effeithiol, b goruchwylio’r gwasanaeth yn effeithiol, c cydymffurfedd y gwasanaeth â gofynion y rheoliadau yn Rhannau 3 i 10, a d monitro, adolygu a gwella ansawdd y cymorth a ddarperir. 4 Os nad yw’r unigolyn yn gallu cyflawni ei ddyletswyddau fel unigolyn cyfrifol am gyfnod o fwy nag 28 o ddiwrnodau, rhaid iddo— a hysbysu’r rheoleiddiwr gwasanaethau, a b rhoi gwybod i’r rheoleiddiwr gwasanaethau am y trefniadau interim. Gofynion mewn perthynas â chynaliadwyedd ariannol y gwasanaeth 9 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth gymryd camau rhesymol i sicrhau bod y gwasanaeth yn gynaliadwy yn ariannol at ddiben cyflawni’r nodau a’r amcanion a nodir yn y datganiad o ddiben. 2 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth gynnal cyfrifon priodol a chyfredol ar gyfer y gwasanaeth. 3 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth ddarparu copïau o’r cyfrifon i Weinidogion Cymru o fewn 28 o ddiwrnodau i gael cais i wneud hynny. 4 Caiff Gweinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol i gyfrifon gael eu hardystio gan gyfrifydd. Gofynion i ddarparu’r gwasanaeth yn unol â pholisïau a gweithdrefnau 10 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod y polisïau a’r gweithdrefnau a ganlyn yn eu lle ar gyfer y gwasanaeth— a cychwyn y gwasanaeth (gweler rheoliad 12); b diogelu (gweler rheoliad 20); c cefnogi a datblygu staff (gweler rheoliad 24); d disgyblu staff (gweler rheoliad 27); e cwynion (gweler rheoliad 33); f chwythu’r chwiban (gweler rheoliad 34). 2 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth hefyd gael unrhyw bolisïau a gweithdrefnau eraill yn eu lle sy’n rhesymol angenrheidiol i gefnogi nodau ac amcanion y gwasanaeth a nodir yn y datganiad o ddiben. 3 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod cynnwys y polisïau a’r gweithdrefnau y mae’n ofynnol iddynt fod yn eu lle yn rhinwedd paragraffau (1) a (2)— a yn briodol i anghenion unigolion y darperir cymorth ar eu cyfer, b yn gyson â’r datganiad o ddiben, ac c yn cael ei gadw’n gyfredol. 4 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod y gwasanaeth yn cael ei ddarparu yn unol â’r polisïau a’r gweithdrefnau hynny. Dyletswydd gonestrwydd 11 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth weithredu mewn ffordd agored a thryloyw gydag— a unigolion; b unrhyw gynrychiolwyr yr unigolion hynny. RHAN 4 Gofynion ar ddarparwyr gwasanaethau o ran y camau sydd i’w cymryd cyn cytuno i ddarparu cymorth Addasrwydd y gwasanaeth 12 1 Ni chaiff y darparwr gwasanaeth ddarparu cymorth ar gyfer unigolyn oni bai bod y darparwr wedi penderfynu bod y gwasanaeth yn addas i ddiwallu angen yr unigolyn am gymorth. 2 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth gael polisi a gweithdrefnau yn eu lle wrth gychwyn y gwasanaeth. 3 Rhaid i’r penderfyniad o dan baragraff (1) ystyried— a unrhyw gynllun cyfredol; b unrhyw asesiadau iechyd neu unrhyw asesiadau perthnasol eraill; c safbwyntiau, dymuniadau a theimladau’r unigolyn; d unrhyw risgiau i lesiant yr unigolyn; e unrhyw risgiau i lesiant unigolion eraill y darperir cymorth iddynt; f argyhoeddiad crefyddol, tarddiad hiliol, cefndir diwylliannol ac ieithyddol yr unigolyn, ynghyd â’i gyfeiriadedd rhywiol a’i hunaniaeth o ran rhywedd; g unrhyw addasiadau rhesymol y gallai’r darparwr gwasanaeth eu gwneud i alluogi i angen yr unigolyn am gymorth gael ei ddiwallu; h polisi a gweithdrefnau’r darparwr gwasanaeth ar gychwyn y gwasanaeth. 4 Mewn achos pan na fo gan yr unigolyn gynllun, rhaid i’r darparwr gwasanaeth asesu angen yr unigolyn am gymorth. 5 Rhaid i’r asesiad sy’n ofynnol gan baragraff (4) gael ei gynnal gan berson sydd— a â’r sgiliau, yr wybodaeth a’r cymhwysedd i gynnal yr asesiad, a b wedi cael hyfforddiant i gynnal asesiadau. 6 Wrth wneud y penderfyniad ym mharagraff (1), rhaid i’r darparwr gwasanaeth gynnwys yr unigolyn ac unrhyw gynrychiolydd. Ond nid yw’n ofynnol i’r darparwr gwasanaeth gynnwys cynrychiolydd— a os yw’r unigolyn yn oedolyn neu’n blentyn 16 oed neu drosodd ac nad yw’r unigolyn yn dymuno i’r cynrychiolydd gael ei gynnwys, neu b pe byddai cynnwys y cynrychiolydd yn anghyson â llesiant yr unigolyn. 7 Yn y rheoliad hwn, caiff “cynllun” gynnwys— a cynllun cymorth mabwysiadu, b cynllun gofal a chymorth, neu c cynllun lleoliad. RHAN 5 Gofynion ar ddarparwyr gwasanaethau o ran yr wybodaeth sydd i’w darparu i unigolion wrth gychwyn darparu cymorth Gwybodaeth am y gwasanaeth 13 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth lunio canllaw ysgrifenedig ar y gwasanaeth. 2 Rhaid iʼr canllaw— a cael ei ddyddio, ei adolygu o leiaf bob blwyddyn a’i ddiweddaru fel y bo angen; b bod mewn iaith, arddull, cyflwyniad a fformat priodol, gan roi sylw i’r datganiad o ddiben ar gyfer y gwasanaeth; c cael ei roi i unrhyw unigolyn sy’n cael cymorth; d cael ei roi ar gael i eraill ar gais, oni bai nad yw hyn yn briodol neu y byddai’n anghyson â llesiant unigolyn. 3 Rhaid iʼr canllaw gynnwys gwybodaeth am— a sut i godi pryder neu wneud cwyn; b argaeledd gwasanaethau eirioli; c rôl a manylion cyswllt Comisiynydd Plant Cymru. 4 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod unigolyn yn cael unrhyw gynhorthwy sy’n angenrheidiol i’w alluogi i ddeall yr wybodaeth a gynhwysir yn y canllaw. Cytundeb gwasanaeth 14 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau y rhoddir i bob unigolyn sy’n cael cymorth gopi wedi ei lofnodi o unrhyw gytundeb sy’n ymwneud â— a y cymorth a ddarperir i’r unigolyn; b unrhyw wasanaethau eraill a ddarperir i’r unigolyn. 2 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod yr unigolion yn cael unrhyw gynhorthwy sy’n angenrheidiol i’w alluogi i ddeall yr wybodaeth a gynhwysir mewn unrhyw gytundeb o’r fath. RHAN 6 Gofynion ar ddarparwyr gwasanaethau o ran safonau’r cymorth sydd i’w ddarparu Safonau’r cymorth – gofynion cyffredinol 15 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau y darperir cymorth mewn ffordd sy’n amddiffyn, yn hybu ac yn cynnal diogelwch a llesiant unigolion. 2 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau y darperir cymorth mewn ffordd— a sy’n cynnal perthnasoedd personol a phroffesiynol da ag unigolion a staff, a b sy’n annog ac yn cynorthwyo staff i gynnal perthnasoedd personol a phroffesiynol da ag unigolion. Gwybodaeth 16 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth roi trefniadau yn eu lle i sicrhau bod gan unigolyn yr wybodaeth y mae ei hangen arno i wneud neu gymryd rhan mewn asesiadau, cynlluniau a phenderfyniadau o ddydd i ddydd am y ffordd y darperir cymorth iddo. 2 Rhaid i’r wybodaeth a ddarperir fod ar gael yn yr iaith, yr arddull, y cyflwyniad a’r fformat priodol, gan roi sylw i— a natur y gwasanaeth fel y’i disgrifir yn y datganiad o ddiben; b lefel dealltwriaeth yr unigolyn a’i allu i gyfathrebu; c yn achos plentyn, oedran y plentyn. 3 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod yr unigolyn yn cael unrhyw gynhorthwy sy’n angenrheidiol i’w alluogi i ddeall yr wybodaeth a ddarperir. Iaith a chyfathrebu 17 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth gymryd camau rhesymol i ddiwallu anghenion iaith a chyfathrebu unigolyn. Parch a sensitifrwydd 18 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod unigolion yn cael eu trin â pharch a sensitifrwydd. 2 Mae hyn yn cynnwys, ond nid ywʼn gyfyngedig i— a parchu preifatrwydd ac urddas yr unigolyn; b parchu hawliau’r unigolyn i gyfrinachedd; c hybu ymreolaeth ac annibyniaeth yr unigolyn; d rhoi sylw i unrhyw nodweddion gwarchodedig perthnasol (fel y’u diffinnir yn adran 4 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010) yr unigolyn. RHAN 7 Gofynion ar ddarparwyr gwasanaethau - diogelu Diogelu – gofyniad cyffredinol 19 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth ddarparu’r gwasanaeth mewn ffordd sy’n sicrhau bod unigolion yn ddiogel ac wedi eu hamddiffyn rhag camdriniaeth, esgeulustod a thriniaeth amhriodol. Polisïau a gweithdrefnau diogelu 20 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth gael polisïau a gweithdrefnau yn eu lle— a ar gyfer atal camdriniaeth, esgeulustod a thriniaeth amhriodol, a b ar gyfer ymateb i unrhyw honiad neu dystiolaeth o gamdriniaeth, esgeulustod neu driniaeth amhriodol. 2 Yn y rheoliad hwn, cyfeirir at bolisïau a gweithdrefnau oʼr fath fel polisïau a gweithdrefnau diogelu. 3 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod ei bolisïau a’i weithdrefnau diogelu yn cael eu gweithredu’n effeithiol. 4 Yn benodol, pan fo honiad neu dystiolaeth o gamdriniaeth, esgeulustod neu driniaeth amhriodol, rhaid i’r darparwr gwasanaeth— a gweithredu yn unol âʼi bolisïau aʼi weithdrefnau diogelu, b cymryd camau gweithredu ar unwaith i sicrhau diogelwch pob unigolyn y darperir cymorth ar ei gyfer, c gwneud atgyfeiriadau priodol i asiantaethau eraill, a d cadw cofnod o unrhyw dystiolaeth neu sylwedd unrhyw honiad, unrhyw gamau gweithredu a gymerir ac unrhyw atgyfeiriadau a wneir. Dehongli Rhan 7 21 Yn y Rhan hon— ystyr “camdriniaeth” (“ abuse ”) yw camdriniaeth gorfforol, rywiol, seicolegol, emosiynol neu ariannol ac, mewn perthynas â phlentyn, unrhyw niwed arall. At ddibenion y diffiniad hwn— mae “camdriniaeth ariannol” (“ financial abuse ”) yn cynnwys— bod arian neu eiddo arall person yn cael ei ddwyn; bod person yn cael ei dwyllo; bod person yn cael ei roi o dan bwysau mewn perthynas ag arian neu eiddo arall; bod arian neu eiddo arall person yn cael ei gamddefnyddio; mae i “niwed” (“ harm ”) yr un ystyr ag yn adran 197(1) o Ddeddf 2014; mae i “esgeulustod” (“ neglect ”) yr un ystyr ag yn adran 197(1) o Ddeddf 2014; mae “triniaeth amhriodol” (“ improper treatment ”) yn cynnwys gwahaniaethu neu atal anghyfreithlon, gan gynnwys amddifadu amhriodol o ryddid o dan delerau Deddf Galluedd Meddyliol 2005 . RHAN 8 Gofynion ar ddarparwyr gwasanaethau o ran staffio Staffio - gofynion cyffredinol 22 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau ar bob adeg fod nifer digonol o staff sydd â’r cymwysterau, yr hyfforddiant, y sgiliau, y cymhwysedd a’r profiad addas yn cael eu defnyddio i weithio yn y gwasanaeth, gan roi sylw— a i’r datganiad o ddiben ar gyfer y gwasanaeth, b i angen unigolion am gymorth, c i gynorthwyo unigolion i ddiwallu eu hangen am gymorth, d iʼr angen i ddiogelu a hybu iechyd a lles plant, ac e i ofynion y Rheoliadau hyn. 2 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod trefniadau addas yn cael eu gwneud ar gyfer cefnogi a datblygu staff. Addasrwydd staff 23 1 Ni chaiff y darparwr gwasanaeth— a cyflogi person o dan gontract cyflogaeth i weithio yn y gwasanaeth oni bai bod y person hwnnw yn addas i wneud hynny; b caniatáu i wirfoddolwr weithio yn y gwasanaeth oni bai bod y person hwnnw yn addas i wneud hynny; c caniatáu i unrhyw berson arall weithio yn y gwasanaeth mewn swydd y gall, yng nghwrs dyletswyddau, gael cysylltiad rheolaidd ynddi ag unigolion sy’n cael cymorth neu â phersonau hyglwyf eraill oni bai bod y person hwnnw yn addas i wneud hynny. 2 At ddibenion paragraff (1), nid yw person yn addas i weithio yn y gwasanaeth oni bai— a bod y person yn addas o ran ei uniondeb ac o gymeriad da; b bod gan y person y cymwysterau, y sgiliau, y cymhwysedd a’r profiad sy’n angenrheidiol ar gyfer y gwaith y mae i’w wneud; c bod y person oherwydd ei iechyd, ar ôl i addasiadau rhesymol gael eu gwneud, yn gallu cyflawni’n briodol y tasgau sy’n rhan annatod o’r gwaith y mae wedi ei gyflogi neu ei gymryd ymlaen ar ei gyfer; d bod y person wedi darparu gwybodaeth neu ddogfennaeth lawn a boddhaol, yn ôl y digwydd, mewn cysylltiad â phob un o’r materion a bennir yn Rhan 1 o Atodlen 1 a bod yr wybodaeth hon neu’r ddogfennaeth hon ar gael yn y gwasanaeth i’r rheoleiddiwr gwasanaethau edrych arni; e pan fo’r person wedi ei gyflogi gan y darparwr gwasanaeth i reoli’r gwasanaeth, o 1 Ebrill 2022, fod y person wedi ei gofrestru fel rheolwr gofal cymdeithasol â GCC . 3 Rhaid i gais gael ei wneud am dystysgrif GDG briodol gan neu ar ran y darparwr gwasanaeth, at ddiben asesu addasrwydd person ar gyfer y swydd y cyfeirir ati ym mharagraff (1). Ond nid ywʼr gofyniad hwn yn gymwys os ywʼr person syʼn gweithio yn y gwasanaeth wedi ei gofrestru â gwasanaeth diweddaruʼr Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd (y cyfeirir ato yn y rheoliad hwn fel “gwasanaeth diweddaruʼr GDG”). 4 Pan fo person sy’n cael ei ystyried ar gyfer swydd y cyfeirir ati ym mharagraff (1) wedi ei gofrestru â gwasanaeth diweddaru’r GDG, rhaid i’r darparwr gwasanaeth wirio statws tystysgrif GDG y person at ddiben asesu addasrwydd y person hwnnw ar gyfer y swydd honno. 5 Pan fo person a benodir i swydd y cyfeirir ati ym mharagraff (1) wedi ei gofrestru â gwasanaeth diweddaru’r GDG, rhaid i’r darparwr gwasanaeth wirio statws tystysgrif GDG y person o leiaf bob blwyddyn. 6 Pan na fo person a benodir i swydd y cyfeirir ati ym mharagraff (1) wedi ei gofrestru â gwasanaeth diweddaru’r GDG, rhaid i’r darparwr gwasanaeth wneud cais am dystysgrif GDG newydd mewn cysylltiad â’r person hwnnw o fewn tair blynedd i ddyroddi’r dystysgrif y gwneir cais amdani yn unol â pharagraff (3) ac wedi hynny, rhaid i geisiadau pellach o’r fath gael eu gwneud o leiaf bob tair blynedd. 7 Os nad yw person sy’n gweithio yn y gwasanaeth yn addas i weithio yn y gwasanaeth mwyach o ganlyniad i beidio â bodloni un neu ragor o’r gofynion ym mharagraff (2), rhaid i’r darparwr gwasanaeth— a cymryd camau gweithredu angenrheidiol a chymesur i sicrhau y cydymffurfir â’r gofynion perthnasol; b pan fo’n briodol, roi gwybod— i i’r corff rheoleiddiol neu broffesiynol perthnasol; ii i’r Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd. Cefnogi a datblygu staff 24 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth gael polisi yn ei le ar gyfer cefnogi a datblygu staff. 2 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod unrhyw berson sy’n gweithio yn y gwasanaeth (gan gynnwys person y caniateir iddo weithio fel gwirfoddolwr)— a yn cael cyfnod sefydlu sy’n briodol i’w rôl; b yn cael ei wneud yn ymwybodol o’i gyfrifoldebau ei hun a chyfrifoldebau staff eraill; c yn cael ei oruchwylio a’i arfarnu’n briodol; d yn cael hyfforddiant craidd sy’n briodol i’r gwaith sydd i’w wneud ganddo; e yn cael hyfforddiant arbenigol fel y bo’n briodol; f yn cael cymorth a chynhorthwy i gael unrhyw hyfforddiant pellach syʼn briodol iʼr gwaith y maeʼn ei wneud. 3 Rhaid iʼr darparwr gwasanaeth sicrhau bod unrhyw berson a gyflogir i weithio yn y gwasanaeth fel rheolwr yn cael ei gefnogi i gynnal ei gofrestriad â GCC. Cydymffurfio â chod ymarfer 25 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth lynu wrth y cod ymarfer ar y safonau ymddygiad ac ymarfer a ddisgwylir oddi wrth bersonau sy’n cyflogi neu sy’n ceisio cyflogi gweithwyr gofal cymdeithasol, y mae’n ofynnol i GCC ei gyhoeddi o dan adran 112(1)(b) o’r Ddeddf. Gwybodaeth ar gyfer staff 26 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau y darperir gwybodaeth i bob person sy’n gweithio yn y gwasanaeth (gan gynnwys unrhyw berson y caniateir iddo weithio fel gwirfoddolwr) am y gwasanaeth a’r ffordd y caiff ei ddarparu. 2 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod trefniadau yn eu lle i wneud staff yn ymwybodol o unrhyw godau ymarfer ynghylch y safonau ymddygiad a ddisgwylir oddi wrth weithwyr gofal cymdeithasol, y mae’n ofynnol i GCC eu cyhoeddi o dan adran 112(1)(a) o’r Ddeddf. Gweithdrefnau disgyblu 27 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth roi gweithdrefn ddisgyblu yn ei lle a’i gweithredu. 2 Rhaid iʼr weithdrefn ddisgyblu gynnwys— a darpariaeth ar gyfer atal dros dro, a chymryd camau gweithredu heb fod mor bell ag atal dros dro, gyflogai er budd diogelwch neu lesiant unigolion; b darpariaeth bod methiant ar ran cyflogai i adrodd am achos o gam-drin, neu am amheuaeth o gam-drin, i berson priodol yn sail dros ganiatáu cychwyn achos disgyblu. 3 At ddiben paragraff (2)(b), person priodol yw— a y darparwr gwasanaeth, b yr unigolyn cyfrifol, c swyddog i’r rheoleiddiwr gwasanaethau, d swyddog i’r awdurdod lleol ar gyfer yr ardal lle y darperir y gwasanaeth, e yn achos cam-drin neu amheuaeth o gam-drin plentyn, swyddog i’r Gymdeithas Genedlaethol er Atal Creulondeb i Blant, neu f swyddog heddlu, yn ôl y digwydd. RHAN 9 Gofynion ar ddarparwyr gwasanaethau o ran mangreoedd Gofyniad cyffredinol 28 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod y mangreoedd yn addas ar gyfer y gwasanaeth, gan roi sylw i’r datganiad o ddiben ar gyfer y gwasanaeth. Digonolrwydd mangreoedd 29 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod gan y mangreoedd a ddefnyddir ar gyfer gweithredu’r gwasanaeth gyfleusterau digonol ar gyfer— a goruchwylio staff; b storio cofnodion yn ddiogel. RHAN 10 Gofynion eraill ar ddarparwyr gwasanaethau Cofnodion 30 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth gadw a chynnal y cofnodion a bennir yn Atodlen 2. 2 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth— a sicrhau bod cofnodion a bennir yn Atodlen 2 yn gywir ac yn gyfredol; b cadw’r cofnodion yn ddiogel; c gwneud trefniadau addas er mwyn i’r cofnodion barhau i gael eu cadw’n ddiogel os bydd y gwasanaeth yn cau; d rhoi’r cofnodion ar gael i’r rheoleiddiwr gwasanaethau ar gais; e pan fo gorchymyn mabwysiadu wedi ei wneud mewn perthynas â phlentyn, gadw cofnodion sy’n ymwneud â’r plentyn a mabwysiadydd y plentyn am o leiaf 100 mlynedd o ddyddiad y gorchymyn mabwysiadu; f pan fo gwasanaethau cymorth mabwysiadu yn cael eu darparu i unigolyn, gadw cofnodion sy’n ymwneud â’r unigolyn am o leiaf 100 mlynedd o ddyddiad y cofnod diwethaf; g mewn achos nad yw’n dod o fewn is-baragraff (e) neu (f), gadw— i cofnodion sy’n ymwneud ag oedolion am 3 blynedd o ddyddiad y cofnod diwethaf; ii cofnodion sy’n ymwneud â phlant am 15 mlynedd o ddyddiad y cofnod diwethaf; h sicrhau bod unigolion sy’n defnyddio’r gwasanaeth— i yn gallu cael mynediad i’w cofnodion, a ii yn cael eu gwneud yn ymwybodol eu bod yn gallu cael mynediad i’w cofnodion. Hysbysiadau 31 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth hysbysu’r rheoleiddiwr gwasanaethau am y digwyddiadau a bennir yn Rhan 1 o Atodlen 3. 2 Yn achos gwasanaeth a ddarperir gan gymdeithas fabwysiadu, rhaid i’r darparwr gwasanaeth hysbysu— a y Bwrdd Iechyd Lleol, neu’r bwrdd gofal integredig a GIG Lloegr , am y digwyddiadau a bennir yn Rhan 2 o Atodlen 3; b yr asiantaeth leoli am y digwyddiad a bennir yn Rhan 4 o Atodlen 3; c yr awdurdod ardal am y digwyddiadau a bennir yn Rhan 5 o Atodlen 3; d yr awdurdod lleoli am y digwyddiadau a bennir yn Rhan 6 o Atodlen 3; e yr heddlu am y digwyddiad a bennir yn Rhan 9 o Atodlen 3. 3 Yn achos gwasanaeth a ddarperir gan asiantaeth cymorth mabwysiadu neu asiantaeth fabwysiadu sy’n darparu gwasanaethau cymorth mabwysiadu, rhaid i’r darparwr gwasanaeth hysbysu— a y Bwrdd Iechyd Lleol, neu’r bwrdd gofal integredig a GIG Lloegr , am y digwyddiad a bennir yn Rhan 3 o Atodlen 3; b yr awdurdod lleoli am y digwyddiadau a bennir yn Rhan 7 o Atodlen 3; c yr awdurdod perthnasol am y digwyddiad a bennir yn Rhan 8 o Atodlen 3; d yr heddlu am y digwyddiad a bennir yn Rhan 9 o Atodlen 3. 4 Rhaid i’r hysbysiadau sy’n ofynnol gan y rheoliad hwn gynnwys manylion y digwyddiad. 5 Oni nodir fel arall, rhaid i hysbysiadau gael eu gwneud yn ddi-oed ac yn ysgrifenedig. 6 Rhaid i hysbysiadau gael eu gwneud yn y modd a’r ffurf sy’n ofynnol gan y rheoleiddiwr gwasanaethau. 7 Yn y rheoliad hwn— a ystyr “Bwrdd Iechyd Lleol”, “ bwrdd gofal integredig ” a “ GIG Lloegr ” yw’r Bwrdd Iechyd Lleol, neu’r bwrdd gofal integredig a GIG Lloegr — i y mae’r plentyn wedi ei leoli ar gyfer ei fabwysiadu gan y gwasanaeth yn ei ardal, neu ii yr oedd y plentyn sydd wedi marw neu wedi cael damwain neu anaf difrifol wrth gael gwasanaethau cymorth mabwysiadu yn byw yn ei ardal ar adeg y digwyddiad; b ystyr “awdurdod ardal” yw’r awdurdod lleol neu’r awdurdod lleol yn Lloegr ar gyfer yr ardal y mae plentyn wedi ei leoli ynddi, neu i’w leoli ynddi, pan fo hyn yn wahanol i’r awdurdod lleoli; c ystyr “asiantaeth leoli” yw’r asiantaeth fabwysiadu a leolodd y plentyn ar gyfer ei fabwysiadu gyda’r darpar fabwysiadydd; d ystyr “awdurdod lleoli”, mewn perthynas â phlentyn sy’n derbyn gofal neu a oedd yn derbyn gofal gan awdurdod lleol neu awdurdod lleol yn Lloegr, yw’r awdurdod lleol hwnnw; e ystyr “awdurdod perthnasol” yw’r awdurdod lleol y mae’r gwasanaeth yn ei ardal ac unrhyw awdurdod lleol arall y mae’r gwasanaeth yn darparu gwasanaethau cymorth mabwysiadu i’r plentyn hwnnw ar ei ran yn rhinwedd adran 3(4)(a) o Ddeddf 2002. Gwrthdaro buddiannau 32 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth gael trefniadau effeithiol yn eu lle i nodi, cofnodi a rheoli achosion posibl o wrthdaro buddiannau. Polisi a gweithdrefn gwyno 33 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth gael polisi cwyno yn ei le a sicrhau bod y gwasanaeth yn cael ei weithredu yn unol â’r polisi hwnnw. 2 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth gael trefniadau effeithiol yn eu lle ar gyfer ymdrin â chwynion, gan gynnwys trefniadau ar gyfer— a nodi cwynion ac ymchwilio iddynt, b rhoi ymateb priodol i berson sy’n gwneud cwyn, os yw’n rhesymol ymarferol cysylltu â’r person hwnnw, c sicrhau bod camau gweithredu priodol yn cael eu cymryd yn dilyn ymchwiliad, a d cadw cofnodion sy’n ymwneud â’r materion yn is-baragraffau (a) i (c). 3 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth ddarparu crynodeb o gwynion, ymatebion ac unrhyw gamau gweithredu dilynol a gymerir i’r rheoleiddiwr gwasanaethau o fewn 28 o ddiwrnodau i gael cais i wneud hynny. 4 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth— a dadansoddi gwybodaeth sy’n ymwneud â chwynion a phryderon, a b gan roi sylw iʼr dadansoddiad hwnnw, nodi unrhyw feysydd iʼw gwella. Chwythuʼr chwiban 34 1 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth gael trefniadau yn eu lle i sicrhau bod pob person sy’n gweithio yn y gwasanaeth (gan gynnwys unrhyw berson y caniateir iddo weithio fel gwirfoddolwr) yn gallu codi pryderon am faterion a all effeithio’n andwyol ar iechyd, diogelwch neu lesiant personau y darperir y gwasanaeth ar eu cyfer. 2 Rhaid iʼr trefniadau hyn gynnwys— a cael polisi chwythu’r chwiban yn ei le a gweithredu yn unol â’r polisi hwnnw, a b sefydlu trefniadau i alluogi a chefnogi pobl sy’n gweithio yn y gwasanaeth i godi pryderon o’r fath. 3 Rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau bod y trefniadau sy’n ofynnol o dan y rheoliad hwn yn cael eu gweithredu’n effeithiol. 4 Pan godir pryder, rhaid i’r darparwr gwasanaeth sicrhau— a yr ymchwilir iʼr pryder, b y cymerir camau priodol yn dilyn ymchwiliad, ac c y cedwir cofnod syʼn ymwneud âʼr materion yn is-baragraffau (a) a (b). RHAN 11 Gofynion ar unigolion cyfrifol ar gyfer sicrhau bod y gwasanaeth yn cael ei reoli’n effeithiol Goruchwylio’r gwaith o reoli’r gwasanaeth 35 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol oruchwylio’r gwaith o reoli’r gwasanaeth. Dyletswydd i benodi rheolwr 36 1 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol benodi person i reoli’r gwasanaeth. Ond nid yw’r gofyniad hwn yn gymwys os yw’r amodau ym mharagraff (2) neu (3) yn gymwys. 2 Yr amodau yw— a bod y darparwr gwasanaeth yn unigolyn, b bod y darparwr gwasanaeth yn bwriadu rheoli’r gwasanaeth, c bod y darparwr gwasanaeth yn addas i reoli’r gwasanaeth, d yn ddarostyngedig i baragraff (6), fod y darparwr gwasanaeth wedi ei gofrestru fel rheolwr â GCC, ac e bod y rheoleiddiwr gwasanaethau yn cytuno i’r darparwr gwasanaeth reoli’r gwasanaeth. 3 Yr amodau yw— a bod y darparwr gwasanaeth yn bartneriaeth, yn gorff corfforaethol neu’n gorff anghorfforedig, b bod y darparwr gwasanaeth yn cynnig bod yr unigolyn sydd wedi ei ddynodi fel yr unigolyn cyfrifol am y gwasanaeth i’w benodi i reoli’r gwasanaeth, c bod yr unigolyn hwnnw yn addas i reoli’r gwasanaeth, d yn ddarostyngedig i baragraff (6), fod yr unigolyn hwnnw wedi ei gofrestru fel rheolwr â GCC, ac e bod y rheoleiddiwr gwasanaethau yn cytuno i’r unigolyn hwnnw reoli’r gwasanaeth. 4 At ddibenion paragraff (2)(c), nid yw’r darparwr gwasanaeth yn addas i reoli’r gwasanaeth oni bai bod gofynion rheoliad 23(2) (addasrwydd staff) wedi eu bodloni mewn cysylltiad â’r darparwr gwasanaeth. 5 Nid yw’r ddyletswydd ym mharagraff (1) wedi ei chyflawni os yw’r person a benodir i reoli’r gwasanaeth yn absennol am gyfnod o fwy na thri mis. 6 Nid yw’r amod ym mharagraffau (2)(d) a (3)(d) yn gymwys ond ar ôl 1 Ebrill 2022. Gofynion o ran addasrwydd ar gyfer penodi rheolwr 37 1 Ni chaiff yr unigolyn cyfrifol benodi person i reoli’r gwasanaeth oni bai bod y person hwnnw yn addas i wneud hynny. 2 At ddibenion paragraff (1), nid yw person yn addas i reoli’r gwasanaeth oni bai bod gofynion rheoliad 23(2) (addasrwydd staff) wedi eu bodloni mewn cysylltiad â’r person hwnnw. Cyfyngiadau ar benodi rheolwr ar gyfer mwy nag un gwasanaeth 38 1 Ni chaiff yr unigolyn cyfrifol benodi person i reoli mwy nag un gwasanaeth, oni bai bod paragraff (2) yn gymwys. 2 Mae’r paragraff hwn yn gymwys— a os yw’r darparwr gwasanaeth wedi gwneud cais i’r rheoleiddiwr gwasanaethau am ganiatâd i benodi rheolwr ar gyfer mwy nag un gwasanaeth, a b os yw’r rheoleiddiwr gwasanaethau wedi ei fodloni— i na fydd y trefniadau rheoli arfaethedig yn cael effaith andwyol ar ddarparu’r gwasanaeth, a ii y bydd y trefniadau rheoli arfaethedig yn darparu goruchwyliaeth ddibynadwy ac effeithiol o bob gwasanaeth. Dyletswydd i adrodd am benodi rheolwr i’r darparwr gwasanaeth 39 Wrth benodi rheolwr yn unol â rheoliad 36(1), rhaid i’r unigolyn cyfrifol roi hysbysiad i’r darparwr gwasanaeth— a o enw’r person a benodir, a b o’r dyddiad y mae’r penodiad i gymryd effaith. Dyletswydd i adrodd am benodi rheolwr i GCC a’r rheoleiddiwr gwasanaethau 40 1 Wrth benodi rheolwr yn unol â rheoliad 36(1), rhaid i’r unigolyn cyfrifol roi hysbysiad i GCC a’r rheoleiddiwr gwasanaethau— a o enw, dyddiad geni a rhif cofrestru GCC y person a benodir, a b o’r dyddiad y mae’r penodiad i gymryd effaith. 2 Mewn achos pan fo’r darparwr gwasanaeth yn unigolyn a bod y rheoleiddiwr gwasanaethau wedi cytuno i’r darparwr gwasanaeth reoli’r gwasanaeth, rhaid i’r darparwr gwasanaeth roi hysbysiad i GCC— a o enw, dyddiad geni a rhif cofrestru GCC y darparwr gwasanaeth, a b o’r dyddiad y mae’r darparwr gwasanaeth i reoli’r gwasanaeth ohono. Y trefniadau pan yw’r rheolwr yn absennol 41 1 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol roi trefniadau addas yn eu lle i sicrhau bod y gwasanaeth yn cael ei reoli’n effeithiol ar unrhyw adeg pan nad oes rheolwr neu pan nad yw’r rheolwr yn bresennol yn y gwasanaeth. 2 Os nad oes rheolwr neu os nad yw’r rheolwr yn bresennol yn y gwasanaeth am gyfnod o fwy nag 28 o ddiwrnodau, rhaid i’r unigolyn cyfrifol— a hysbysu’r darparwr gwasanaeth a’r rheoleiddiwr gwasanaethau, a b rhoi gwybod iddynt am y trefniadau sydd wedi eu rhoi yn eu lle ar gyfer rheoli’r gwasanaeth yn effeithiol. Ymweliadau 42 1 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol— a ymweld â’r fangre y darperir y gwasanaeth ohoni, b cwrdd ag aelodau o staff sydd wedi eu cyflogi i ddarparu gwasanaeth o bob man y mae’r unigolyn cyfrifol wedi ei ddynodi mewn cysylltiad ag ef, ac c cwrdd ag unigolion neu unrhyw gynrychiolwyr i unigolion y mae gwasanaeth yn cael ei ddarparu ar eu cyfer o bob man o’r fath. 2 Mae amlder ymweliadau a chyfarfodydd o’r fath i’w benderfynu gan yr unigolyn cyfrifol gan roi sylw i’r datganiad o ddiben, ond rhaid iddynt gael eu cynnal o leiaf bob 3 mis. RHAN 12 Gofynion ar unigolion cyfrifol ar gyfer sicrhau bod y gwasanaeth yn cael ei oruchwylio’n effeithiol Goruchwylio digonolrwydd adnoddau 43 1 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol adrodd i’r darparwr gwasanaeth am ddigonolrwydd yr adnoddau sydd ar gael i ddarparu’r gwasanaeth yn unol â gofynion y Rheoliadau hyn. 2 Rhaid i adroddiadau o’r fath gael eu gwneud yn chwarterol. 3 Ond nid yw’r gofyniad hwn yn gymwys pan fo’r darparwr gwasanaeth yn unigolyn. Adroddiadau eraill i’r darparwr gwasanaeth 44 1 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol, yn ddi-oed, adrodd i’r darparwr gwasanaeth— a am unrhyw bryderon ynghylch rheoli neu ddarparu’r gwasanaeth; b am unrhyw newidiadau sylweddol i’r ffordd y caiff y gwasanaeth ei reoli neu ei ddarparu; c am unrhyw bryderon nad yw’r gwasanaeth yn cael ei ddarparu yn unol â’r datganiad o ddiben ar gyfer y gwasanaeth. 2 Ond nid yw’r gofyniad hwn yn gymwys pan fo’r darparwr gwasanaeth yn unigolyn. Ymgysylltu ag unigolion ac eraill 45 1 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol roi trefniadau addas yn eu lle ar gyfer cael safbwyntiau— a unigolion, b unrhyw gynrychiolwyr i’r unigolion hynny, c unrhyw awdurdod lleol neu awdurdod lleol yn Lloegr sydd wedi trefnu bod cymorth yn cael ei ddarparu gan y gwasanaeth, a d staff a gyflogir yn y gwasanaeth, ar ansawdd y cymorth a ddarperir a sut y gellir gwella hyn. 2 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol adrodd am y safbwyntiau a geir er mwyn i’r safbwyntiau hyn allu cael eu hystyried gan y darparwr gwasanaeth wrth wneud unrhyw benderfyniadau ar gynlluniau ar gyfer gwella ansawdd y cymorth a ddarperir gan y gwasanaeth. RHAN 13 Gofynion ar unigolion cyfrifol ar gyfer sicrhau cydymffurfedd y gwasanaeth Dyletswydd i sicrhau bod systemau yn eu lle i gofnodi digwyddiadau a chwynion 46 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol sicrhau bod systemau effeithiol yn eu lle i gofnodi digwyddiadau, cwynion a materion y mae rhaid gwneud hysbysiadau yn eu cylch yn unol â rheoliadau 31 a 53. Dyletswydd i sicrhau bod systemau yn eu lle ar gyfer cadw cofnodion 47 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol sicrhau bod systemau effeithiol yn eu lle mewn perthynas â chadw cofnodion, sy’n cynnwys systemau ar gyfer sicrhau bod cofnodion y mae’n ofynnol iddynt gael eu cadw gan reoliad 30 yn gywir ac yn gyflawn. Dyletswydd i sicrhau bod polisïau a gweithdrefnau yn gyfredol 48 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol roi trefniadau addas yn eu lle i sicrhau bod polisïau a gweithdrefnau’r darparwr gwasanaeth yn cael eu cadw’n gyfredol, gan roi sylw i’r datganiad o ddiben. RHAN 14 Gofynion ar unigolion cyfrifol ar gyfer monitro, adolygu a gwella ansawdd y gwasanaeth Adolygiad o ansawdd y gwasanaeth 49 1 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol roi trefniadau addas yn eu lle i sefydlu a chynnal system ar gyfer monitro, adolygu a gwella ansawdd y gwasanaeth. 2 Rhaid i’r system a sefydlir o dan baragraff (1) wneud darpariaeth i ansawdd y gwasanaeth gael ei adolygu mor aml ag sy’n ofynnol ond o leiaf bob 6 mis. 3 Fel rhan o unrhyw adolygiad a gynhelir, rhaid i’r unigolyn cyfrifol wneud trefniadau ar gyfer— a ystyried canlyniad yr ymgysylltiad ag unigolion ac eraill, fel sy’n ofynnol gan reoliad 45 (ymgysylltu ag unigolion ac eraill); b dadansoddi’r data cyfanredol ar ddigwyddiadau, digwyddiadau hysbysadwy, materion diogelu, chwythu’r chwiban, pryderon a chwynion; c adolygu unrhyw gamau gweithredu a gymerir mewn perthynas â chwynion; d ystyried canlyniad unrhyw archwiliad o gywirdeb a chyflawnrwydd cofnodion. 4 Ar ôl cwblhau adolygiad o ansawdd y gwasanaeth yn unol â’r rheoliad hwn, rhaid i’r unigolyn cyfrifol lunio adroddiad i’r darparwr gwasanaeth y mae rhaid iddo gynnwys— a asesiad o safon y cymorth a ddarperir, a b argymhellion ar gyfer gwella’r gwasanaeth. 5 Ond nid yw’r gofyniad ym mharagraff (4) yn gymwys pan fo’r darparwr gwasanaeth yn unigolyn. Datganiad o gydymffurfedd â’r gofynion o ran safonau’r cymorth 50 1 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol lunio’r datganiad y mae’n ofynnol iddo gael ei gynnwys yn y datganiad blynyddol o dan adran 10(2)(b) o’r Ddeddf, i’r graddau y mae’n ymwneud â’r man neu’r mannau y mae’r unigolyn cyfrifol wedi ei ddynodi mewn cysylltiad ag ef neu â hwy. 2 Wrth lunio’r datganiad, rhaid i’r unigolyn cyfrifol roi sylw i’r asesiad o safon y cymorth a gynhwysir mewn adroddiad a lunnir yn unol â rheoliad 49(4). RHAN 15 Gofynion eraill ar unigolion cyfrifol Cymorth ar gyfer staff sy’n codi pryderon 51 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol sicrhau y cydymffurfir â pholisi chwythu chwiban y darparwr a bod y trefniadau i alluogi a chefnogi pobl sy’n gweithio yn y gwasanaeth i godi pryderon o’r fath yn cael eu gweithredu’n effeithiol. Dyletswydd gonestrwydd 52 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol weithredu mewn ffordd agored a thryloyw gydag— a unigolion, a b unrhyw gynrychiolwyr i’r unigolion hynny. Hysbysiadau 53 1 Rhaid i’r unigolyn cyfrifol hysbysu’r rheoleiddiwr gwasanaethau am y digwyddiadau a bennir yn Atodlen 4. 2 Rhaid i’r hysbysiadau sy’n ofynnol gan baragraff (1) gynnwys manylion y digwyddiad. 3 Oni nodir fel arall, rhaid i hysbysiadau gael eu gwneud yn ddi-oed ac yn ysgrifenedig. 4 Rhaid i hysbysiadau gael eu gwneud yn y modd a’r ffurf sy’n ofynnol gan y rheoleiddiwr gwasanaethau. RHAN 16 Troseddau Troseddau – darparwyr gwasanaethau 54 1 Mae’n drosedd i ddarparwr gwasanaeth fethu â chydymffurfio â gofyniad unrhyw un neu ragor o’r darpariaethau a bennir ym mharagraff (2) . 2 Y darpariaethau a bennir at ddibenion paragraff (1) yw darpariaethau rheoliadau— a 5(3) (gofynion mewn perthynas â’r datganiad o ddiben); b 5(5) (gofynion mewn perthynas â’r datganiad o ddiben); c 9(3) (gofynion mewn perthynas â chynaliadwyedd ariannol y gwasanaeth); d 10(1) (gofynion i ddarparu’r gwasanaeth yn unol â pholisïau a gweithdrefnau); e 13(1) (gwybodaeth am y gwasanaeth); f 13(2) (gwybodaeth am y gwasanaeth); g 13(3) (gwybodaeth am y gwasanaeth); h 14(1) (cytundeb gwasanaeth); i 23(1) (addasrwydd staff); j 26(1) (gwybodaeth ar gyfer staff); k 30(1) (cofnodion); l 30(2) (cofnodion); m 31(1) (hysbysiadau); n 31(2) (hysbysiadau); o 31(3) (hysbysiadau); p 31(5) (hysbysiadau). 3 Mae darparwr gwasanaeth yn cyflawni trosedd os yw’r darparwr yn methu â chydymffurfio â gofyniad unrhyw un neu ragor o’r darpariaethau a bennir ym mharagraff (4) a bod methiant o’r fath yn arwain at— a niwed y gellir ei osgoi (pa un ai o natur gorfforol neu seicolegol) i unigolyn, b unigolyn yn cael ei wneud yn agored i risg sylweddol o niwed o’r fath, neu c yn achos dwyn, camddefnyddio neu gamberchnogi arian neu eiddo, unrhyw golled gan unigolyn o’r arian neu’r eiddo o dan sylw. 4 Y darpariaethau a bennir at ddibenion paragraff (3) yw darpariaethau rheoliadau— a 4 (gofynion mewn perthynas â darparu’r gwasanaeth); b 5(1) (gofynion mewn perthynas â’r datganiad o ddiben); c 10(4) (gofynion i ddarparu’r gwasanaeth yn unol â pholisïau a gweithdrefnau); d 12(1) (gofyniad i sicrhau addasrwydd y gwasanaeth); e 12(3) (gofyniad i sicrhau addasrwydd y gwasanaeth); f 15(1) (safonau’r cymorth – gofynion cyffredinol); g 19 (diogelu – gofyniad cyffredinol); h 22 (staffio – gofynion cyffredinol). Troseddau – unigolion cyfrifol 55 1 Mae’n drosedd i’r unigolyn cyfrifol fethu â chydymffurfio â gofyniad unrhyw un neu ragor o’r darpariaethau a bennir ym mharagraff (2) . 2 Y darpariaethau a bennir at ddibenion paragraff (1) yw darpariaethau rheoliadau— a 36(1) (dyletswydd i benodi rheolwr); b 37(1) (gofynion o ran addasrwydd ar gyfer penodi rheolwr); c 40(1) (dyletswydd i adrodd am benodi rheolwr i GCC a’r rheoleiddiwr gwasanaethau); d 40(2) (dyletswydd i adrodd am benodi rheolwr i GCC a’r rheoleiddiwr gwasanaethau); e 42(1) (ymweliadau); f 42(2) (ymweliadau); g 43(1) (goruchwylio digonolrwydd adnoddau); h 43(2) (goruchwylio digonolrwydd adnoddau, amlder adroddiadau); i 44(1) (adroddiadau eraill i’r darparwr gwasanaeth); j 49(4) (adolygiad o ansawdd y gwasanaeth); k 50(1) (datganiad o gydymffurfedd â’r gofynion o ran safonau’r cymorth); l 53(1) (hysbysiadau); m 53(3) (hysbysiadau). RHAN 17 Darparwyr gwasanaethau sydd wedi eu datod etc. neu sydd wedi marw Penodi datodwyr etc. 56 Rhaid i berson a benodir — a yn ddi-oed, roi hysbysiad ysgrifenedig i’r rheoleiddiwr gwasanaethau o’i benodiad a’r rhesymau dros ei benodi; b o fewn 28 o ddiwrnodau i’w benodi, hysbysu’r rheoleiddiwr gwasanaethau am ei fwriadau ynghylch gweithrediad y gwasanaeth yn y dyfodol. Marwolaeth darparwr gwasanaeth 57 1 Pan fo darparwr gwasanaeth sy’n unigolyn wedi marw, rhaid i gynrychiolwyr personol yr unigolyn— a yn ddi-oed, roi hysbysiad ysgrifenedig o’r farwolaeth i’r rheoleiddiwr gwasanaethau; b o fewn 28 o ddiwrnodau i’r farwolaeth, hysbysu’r rheoleiddiwr gwasanaethau am eu bwriadau ynghylch gweithrediad y gwasanaeth yn y dyfodol. 2 Caiff cynrychiolwyr personol yr unigolyn weithredu yn rhinwedd y darparwr gwasanaeth am gyfnod nad yw’n hwy nag 28 o ddiwrnodau neu am unrhyw gyfnod hwy (nad yw’n hwy nag un flwyddyn) y mae’r rheoleiddiwr gwasanaethau yn cytuno arno. 3 Pan fo’r cynrychiolwyr personol yn gweithredu yn rhinwedd y darparwr gwasanaeth yn unol â pharagraff (2), mae Rhan 1 o’r Ddeddf yn gymwys gyda’r addasiadau a ganlyn— a nid yw adran 5 (gofyniad i gofrestru) yn gymwys; b mae adran 21(2) (unigolion cyfrifol) i’w darllen fel pe bai’r canlynol wedi ei fewnosod ar ôl paragraff (a)— aa pan fo cynrychiolwyr personol darparwr gwasanaeth sydd wedi marw yn gweithredu yn rhinwedd y darparwr gwasanaeth, fod yn un o’r cynrychiolwyr personol; . 4 Yn y rheoliad hwn, ystyr “y gwasanaeth” yw’r gwasanaeth neu’r gwasanaethau yr oedd y darparwr gwasanaeth sydd wedi marw wedi ei gofrestru i’w ddarparu neu eu darparu ar adeg ei farwolaeth. RHAN 18 Rheoliadau o dan adran 21(5) o’r Ddeddf Dynodiad unigolyn cyfrifol gan Weinidogion Cymru 58 Caiff Gweinidogion Cymru (yn lle darparwr gwasanaeth) ddynodi unigolyn i fod yn unigolyn cyfrifol, er nad yw gofynion adran 21(2) o’r Ddeddf wedi eu bodloni mewn cysylltiad â’r unigolyn, o dan yr amgylchiadau a ganlyn— a bod y darparwr gwasanaeth yn unigolyn sydd wedi marw ac mae cynrychiolwyr personol y darparwr gwasanaeth wedi hysbysu’r rheoleiddiwr gwasanaethau nad ydynt yn bwriadu gwneud cais o dan adran 11(1)(c) o’r Ddeddf; b bod y darparwr gwasanaeth yn unigolyn ac wedi hysbysu’r rheoleiddiwr gwasanaethau— i na all gydymffurfio â’i ddyletswyddau fel unigolyn cyfrifol mwyach, a ii y rhesymau dros hyn; c bod y darparwr gwasanaeth yn gorff corfforaethol neu’n bartneriaeth ac wedi hysbysu’r rheoleiddiwr gwasanaethau— i nad yw’r unigolyn sydd wedi ei ddynodi gan y darparwr gwasanaeth fel yr unigolyn cyfrifol yn gallu cydymffurfio â’i ddyletswyddau fel unigolyn cyfrifol mwyach, ii y rhesymau dros hyn, a iii nad oes unrhyw unigolyn arall sy’n gymwys i fod yn unigolyn cyfrifol ac sy’n gallu cydymffurfio â dyletswyddau unigolyn cyfrifol. Julie Morgan Y Dirprwy Weinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o dan awdurdod y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, un o Weinidogion Cymru 29 Mawrth 2019