LANDLORD A THENANT, CYMRU Enwi, cychwyn a dehongli 1 1 Enw'r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Tribiwnlysoedd Prisio Lesddaliadau (Ffioedd) (Cymru) 2004. 2 Daw'r Rheoliadau hyn i rym ar 31 Mawrth 2004. 3 Yn y Rheoliadau hyn — ystyr “achos a drosglwyddwyd” (“ transferred proceedings ”) yw achos y mae llys wedi'i drosglwyddo i dribiwnlys ei benderfynu; ystyr “cais” (“ application ”) yw cais sy'n cael ei wneud i'r tribiwnlys o dan — adran 20ZA o Ddeddf 1985 (gofynion ymgynghori) ; adran 27A o Ddeddf 1985 (taliadau am wasanaeth) ); paragraff 8(2) o'r Atodlen i Ddeddf 1985 (yswirwyr) ); adran 24 o Ddeddf 1987 (penodi rheolwyr) ; Rhan 4 o Ddeddf 1987 (amrywio lesddaliadau); paragraff 3 o Atodlen 11 i Ddeddf 2002 (taliadau am weinyddu); neu paragraff 5 o Atodlen 11 i Ddeddf 2002; ystyr “cais cynrychioliadol” (“ representative application ”) yw cais sy'n cael ei drin fel cais cynrychioliadol o dan reoliad 8 o Reoliadau Tribiwnlysoedd Prisio Lesddaliadau (Gweithdrefn) (Cymru) 2004 ; ystyr “ceisydd” (“ applicant ”) yw — y person sy'n gwneud cais i dribiwnlys; neu y person sy'n hawlydd neu'n geisydd mewn achos gerbron llys sy'n cael ei drosglwyddo drwy orchymyn y llys i dribiwnlys; ystyr “ Deddf 1985 ” (“ the 1985 Act ”) yw Deddf Landlord a Thenant 1985 ; ystyr “ Deddf 1987 ” (“ the 1987 Act ”) yw Deddf Landlord a Thenant 1987 ); ystyr “ Deddf 2002 ” (“ the 2002 Act ”) yw Deddf Cyfunddaliad a Diwygio Cyfraith Lesddaliad 2002; ystyr “gwrandawiad” (“ hearing ”) yw gwrandawiad gerbron tribiwnlys i benderfynu un neu ragor o'r canlynol — cais; achos a drosglwyddwyd; neu cais cynrychioliadol, ond, at ddibenion talu ffi am wrandawiad, nid yw'n cynnwys— adolygiad cyn treial; neu gwrandawiad i ystyried gwrthod cais am ei fod yn wacsaw neu'n flinderus; ac ystyr “tribiwnlys” (“ tribunal ”) yw tribiwnlys prisio lesddaliadau. Cymhwysiad y Rheoliadau 2 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys — a i unrhyw gais sy'n cael ei gyflwyno i dribiwnlys ar neu ar ôl 31 Mawrth 2004; b i unrhyw achos sy'n cael ei drosglwyddo o lys i dribiwnlys ar neu ar ôl y dyddiad hwnnw, mewn perthynas â thir ac adeiladau yng Nghymru. Ffioedd: ceisiadau 3 1 Yn ddarostyngedig i reoliad 8, bydd ffi yn daladwy am gais i dribiwnlys o dan — a adran 27A o Ddeddf 1985 (penderfynu atebolrwydd i dalu tâl am wasanaeth); b paragraff 8(2)(b) o'r Atodlen i Ddeddf 1985 (hawl i herio'r premiwm yswiriant); c paragraff 3 o Atodlen 11 i Ddeddf 2002 (amrywio les oherwydd tâl am weinyddu); ac ch paragraff 5 o Atodlen 11 i Ddeddf 2002 (penderfynu atebolrwydd i dalu tâl am weinyddu). 2 Yn ddarostyngedig i baragraff (5), y ffi sy'n daladwy o dan baragraff (1), os yw'r tâl am wasanaeth, y premiwm yswiriant neu'r tâl am weinyddu sy'n destun y cais — a heb fod yn fwy na £500, yw £50; b yn fwy na £500 ond heb fod yn fwy na £1000, yw £70; c yn fwy na £1000 ond heb fod yn fwy na £5000, yw £100; ch yn fwy na £5000 ond heb fod yn fwy na £15000, yw £200; a d yn fwy na £15000, yw £350. 3 Yn ddarostyngedig i reoliad 8, bydd ffi yn daladwy am gais i dribiwnlys o dan — a adran 20ZA o Ddeddf 1985 (penderfyniad i hepgor gofynion ymgynghori); b paragraff 8(2)(a) o'r Atodlen i Ddeddf 1985 (penderfynu pa mor addas yw yswiriwr); c adran 24 o Ddeddf 1987 (penodi rheolwyr); ac ch Rhan 4 o Ddeddf 1987 (amrywio lesddaliadau). 4 Yn ddarostyngedig i baragraff (5), y ffi sy'n daladwy o dan baragraff (3) — a os yw'r cais yn ymwneud â phum annedd neu lai, yw £150; b os yw'r cais yn ymwneud â rhwng chwech a deg o anheddau, yw £250; ac c os yw'r cais yn ymwneud â mwy na deg annedd, yw £350. 5 Os yw cais yn cael ei wneud o dan — a dwy neu ragor o'r darpariaethau a grybwyllwyd ym mharagraff (1); b dwy neu ragor o'r darpariaethau a grybwyllwyd ym mharagraff (3); neu c un neu ragor o'r darpariaethau a grybwyllwyd ym mharagraff (1) ac un neu ragor o'r darpariaethau a grybwyllwyd ym mharagraff (3), y ffi sy'n daladwy am y cais fydd yr uchaf o'r ffioedd a fyddai wedi bod yn daladwy yn unol â pharagraff (2) neu (4) (yn ôl y digwydd) pe bai cais ar wahân wedi'i wneud o dan bob un o'r darpariaethau hynny. Ffioedd: ceisiadau a drosglwyddwyd o lys 4 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (2) a rheoliad 8, os yw llys, drwy orchymyn, yn trosglwyddo i dribiwnlys gymaint o unrhyw achos ag sy'n ymwneud â phenderfynu cwestiwn sy'n dod o dan awdurdodaeth y tribiwnlys yn rhinwedd darpariaeth a grybwyllwyd ym mharagraff (1) neu (3) o reoliad 3, y ffi sy'n daladwy i'r tribiwnlys fydd y ffi a fyddai wedi bod yn daladwy o dan baragraff (2), (4) neu (5) o'r rheoliad hwnnw (yn ôl y digwydd) am gais namyn cyfanswm unrhyw ffioedd a dalwyd gan y ceisydd i'r llys mewn perthynas â'r achos ar ddyddiad y gorchymyn hwnnw neu cyn hynny. 2 Os yw cyfanswm unrhyw ffioedd a dalwyd i'r llys ar neu cyn dyddiad y gorchymyn a grybwyllwyd ym mharagraff (1) yn hafal i'r ffi sy'n daladwy o dan y paragraff hwnnw, neu'n fwy na hi, ni fydd unrhyw ffi yn daladwy i'r tribiwnlys o dan y paragraff hwnnw. Ffioedd: gwrandawiadau 5 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (2) a rheoliad 8, bydd ffi o £150 yn daladwy am wrandawiad. 2 Os yw rhan o gais neu achos a drosglwyddwyd yn cael ei benderfynu neu os bydd yn cael ei benderfynu mewn, neu'n unol â, gwrandawiad cais cynrychioliadol a bod rhan i'w phenderfynu mewn gwrandawiad ar wahân, y ffi am y rhan sydd i'w gwrando ar wahân fydd £150 namyn cyfanswm unrhyw ffioedd a dalwyd gan y ceisydd yn unol â rheoliad 7(5) am y rhan honno o'r cais neu'r achos a drosglwyddwyd sydd i'w benderfynu yn y cais cynrychioliadol, neu'n unol ag ef. Talu ffioedd 6 1 Rhaid i unrhyw ffi sy'n daladwy o dan reoliad 3 fynd gyda'r cais. 2 Bydd unrhyw ffi sy'n daladwy o dan reoliad 4 neu 5 yn ddyledus cyn pen 14 diwrnod ar ôl archiad ysgrifenedig am daliad gan y tribiwnlys a rhaid ei hanfon i'r cyfeiriad a bennir yn yr archiad hwnnw. 3 Rhaid i'r ffi gael ei thalu â siec wedi'i gwneud yn daladwy i Gynulliad Cenedlaethol Cymru neu ag archeb bost wedi'i hysgrifennu yn enw Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Rhwymedigaeth i dalu a dosrannu ffioedd 7 1 Yn ddarostyngedig i reoliad 8 a'r paragraffau canlynol, bydd y ceisydd yn atebol i dalu unrhyw ffi sy'n daladwy i dribiwnlys o dan y Rheoliadau hyn. 2 Yn ddarostyngedig i baragraff (3), os yw cais yn cael ei wneud neu os yw achos a drosglwyddwyd yn cael ei ddwyn gan fwy nag un person, rhaid dosrannu unrhyw ffi sy'n daladwy o dan reoliad 3 neu 4 am y cais neu'r achos a drosglwyddwyd yn gyfartal rhwng y personau hynny a bydd pob person yn atebol i dalu un gyfran. 3 Os digwydd y canlynol — a bod cais yn cael ei wneud neu achos a drosglwyddwyd yn cael ei ddwyn gan denant neu landlord y tir ac adeiladau; a b bod y tenant neu'r landlord yn fwy nag un person, rhaid trin y personau hynny gyda'i gilydd fel un person at ddibenion paragraff (2). 4 Os oes dau gais neu ragor yn cael eu gwrando gyda'i gilydd, ac eithrio ceisiadau sy'n cael eu gwrando gyda chais cynrychioliadol, rhaid dosrannu unrhyw ffi sy'n daladwy o dan reoliad 5 am y gwrandawiad yn gyfartal rhwng y ceisiadau ac, yn ddarostyngedig i ddarpariaethau paragraffau (2), (3) a (6) a rheoliad 8, bydd y ceisydd ym mhob cais yn atebol i dalu un gyfran. 5 Rhaid dosrannu unrhyw ffi sy'n daladwy o dan reoliad 5 am wrando cais cynrychioliadol ac unrhyw gais a wrandawyd gyda'r cais cynrychioliadol yn gyfartal rhwng — a y cais cynrychioliadol; b pob cais arall sydd, adeg yr archiad am dalu'r ffi, i'w benderfynu yn gyfan gwbl neu'n rhannol yn unol â'r cais cynrychioliadol; ac c unrhyw gais a wrandawyd gyda'r cais cynrychioliadol, ac, yn ddarostyngedig i ddarpariaethau paragraffau (2), (3) a (6) a rheoliad 8, bydd y ceisydd ym mhob cais yn atebol i dalu un gyfran o'r ffi. 6 Rhaid i'r swm sy'n daladwy gan unrhyw berson mewn perthynas â ffi gael ei gyfrifo yn unol â darpariaethau'r erthygl hon a chan ystyried y personau sy'n geiswyr ar y dyddiad y mae'r cais yn cael ei wneud neu ddyddiad yr archiad am daliad a ddyroddwyd gan y tribiwnlys. 7 Yn y rheoliad hwn, mae “ceisydd” yn cynnwys unrhyw berson y mae ei archiad o dan reoliad 6 o Reoliadau Tribiwnlysoedd Prisio Lesddaliadau (Gweithdrefn) (Cymru) 2004 am gael ei gyplysu fel parti i'r achos a'i drin fel ceisydd, wedi'i ganiatáu gan y tribiwnlys. Hepgor a lleihau ffioedd 8 1 Ni fydd person yn atebol dros dalu unrhyw ffi sy'n ddyledus o dan y Rheoliadau hyn os ar y dyddiad perthnasol, y mae'r person hwnnw neu bartner y person yn cael — a y naill neu'r llall o'r budd-daliadau canlynol o dan Ran 7 o Ddeddf Cyfraniadau a Budd-daliadau Nawdd Cymdeithasol 1992 — i cymhorthdal incwm; neu ii budd-dal tai; b lwfans ceisio gwaith yn seiliedig ar incwm o fewn ystyr “income-based jobseeker’s allowance” yn adran 1 o Ddeddf Ceiswyr Gwaith 1995 ; c credyd treth y mae paragraff (2) yn gymwys iddo; ch credyd gwarant o dan Ddeddf Credyd Pensiwn y Wladwriaeth 2002 ; neu d tystysgrif — i sydd wedi'i dyroddi o dan y Cod Cyllido ) ac nad yw wedi'i dirymu na'i chlirio; a ii sydd ynglŷn â'r achos gerbron y tribiwnlys y trosglwyddwyd y cyfan neu ran ohono o'r llys sirol i'w benderfynu neu i'w phenderfynu gan dribiwnlys. 2 Mae'r paragraff hwn yn gymwys i gredyd treth gweithio o dan Ran 1 o Ddeddf Credydau Treth 2002 , os a y mae naill ai — i elfen anabledd neu elfen anabledd difrifol (neu'r ddwy) i'r credyd treth a gafwyd gan y person neu bartner y person; neu ii y mae'r person neu bartner y person hefyd yn cael credyd treth plant ); a b y mae'r incwm blynyddol gros a gymerwyd i ystyriaeth ar gyfer cyfrifo'r credyd treth gwaith yn £14,213 neu lai; 3 Os nad yw person yn atebol i dalu ffi yn rhinwedd paragraff (1), bydd y darpariaethau canlynol yn gymwys — a os yw'r ceisydd yn fwy nag un person a bod o leiaf un o'r personau hynny yn atebol i dalu ffi, rhaid i'r ffi gael ei lleihau'n gymesur yn ôl nifer y personau a fyddai wedi bod yn atebol oni bai am baragraff (1); a b os yw'r ceisydd yn fwy nag un person a bod o leiaf un person yn atebol i dalu cyfran o ffi yn rhinwedd rheoliad 7(2) i (5), rhaid i'r gyfran honno gael ei lleihau'n gymesur yn ôl nifer y personau a fyddai wedi bod yn atebol oni bai am baragraff (1). 4 Yn y rheoliad hwn — a mae “ceisydd” yn cynnwys unrhyw berson, y mae ei archiad o dan reoliad 6 o Reoliadau Tribiwnlysoedd Prisio Lesddaliadau (Gweithdrefn) (Cymru) 2004 i gael ei gyplysu fel parti i'r achos a'i drin fel ceisydd, wedi'i ganiatáu gan y tribiwnlys; b ystyr “partner”, mewn perthynas â pherson, yw — i priod y person hwnnw; ii person o'r rhyw arall sy'n byw gyda'r person hwnnw fel gŵ r neu wraig; a iii person o'r un rhyw sy'n byw gyda'r person hwnnw mewn perthynas y mae iddi nodweddion y berthynas rhwng gŵr a gwraig; c ystyr “dyddiad perthnasol” yw — i yn achos ffi sy'n daladwy o dan reoliad 3, dyddiad y cais; ii yn achos ffi sy'n daladwy o dan reoliad 4, dyddiad y gorchymyn llys yn trosglwyddo'r achos i'r tribiwnlys; iii yn achos ffi sy'n daladwy o dan reoliad 5, dyddiad yr archiad am daliad. Ad-dalu ffioedd 9 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (2), mewn perthynas ag unrhyw achos y mae ffi yn daladwy ar ei gyfer o dan y Rheoliadau hyn, caiff tribiwnlys ei gwneud yn ofynnol i unrhyw barti i'r achos ad-dalu unrhyw barti arall i'r achos am y cyfan neu ran o unrhyw ffioedd a dalwyd ganddo am yr achos. 2 Rhaid i dribiwnlys beidio â'i gwneud yn ofynnol i barti wneud ad-daliad o'r fath os, ar yr adeg y mae'r tribiwnlys yn ystyried a ddylid gwneud hynny neu beidio, y mae'r tribiwnlys wedi'i fodloni bod y parti yn cael unrhyw un o'r budd-daliadau neu'n cael y lwfans neu'n dal y dystysgrif a grybwyllwyd yn rheoliad 8(1). Llofnodwyd ar ran Cynulliad Cenedlaethol Cymru o dan adran 66(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 John Marek Dirprwy Lywydd y Cynulliad Cenedlaethol 9 Mawrth 2004