ADDYSG, CYMRU Enwi, cychwyn a chymhwyso 1 1 Enw'r Reholiadau hyn yw Rheoliadau Addysg (Trefniadau Ymsefydlu ar gyfer Athrawon Ysgol) (Cymru) 2003 a deuant i rym ar 17 Mawrth 2003. 2 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys mewn perthynas ag athrawon ysgol yng Nghymru. Dehongli 2 1 Yn y Rheoliadau hyn, onid yw'r cyd-destun yn mynnu fel arall — ystyr “athro neu athrawes gofrestredig” (“ registered teacher ”) yw person a gyflogir mewn ysgol yn unol â Rhan III o Atodlen 2 i Reoliadau Addysg (Cymwysterau a Safonau Iechyd Athrawon) (Cymru) 1999; ystyr “athro neu athrawes gyflenwi” (“ supply teacher ”) yw athro neu athrawes a gyflogir yn gyfan gwbl neu'n bennaf at y diben o oruchwylio neu ddysgu disgyblion nad yw eu hathro neu athrawes reolaidd ar gael i'w dysgu; mae i “athro neu athrawes gymwys” yr un ystyr ag sydd i “ qualified teacher ” yn adran 218(2) o Ddeddf Diwygio Addysg 1988 ; ystyr “athro neu athrawes raddedig” (“ graduate teacher ”) yw person a gyflogir mewn ysgol yn unol â Rhan II o Atodlen 2 i Reoliadau Addysg (Cymwysterau Athrawon a Safonau Iechyd) (Cymru) 1999 ); ystyr “awdurdod” (“ authority ”) yw awdurdod addysg lleol; mae “blwyddyn ysgol” (“ school year ”) yn cynnwys blwyddyn academaidd coleg chweched dosbarth; ystyr “coleg chweched dosbarth” (“ sixth form college ”) yw sefydliad addysg bellach sy'n ymwneud yn bennaf â darparu addysg lawn-amser sy'n addas at ofynion personau nad ydynt wedi cyrraedd 19 oed; mae i “corff llywodraethu” mewn perthynas â choleg chweched dosbarth yr un ystyr ag sydd i “ governing body ” yn adran 90(1) o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992 ; ystyr “corff priodol” (“ appropriate body ”) yw corff priodol o dan reoliad 4; mae “cyflogwr” (“ employer ”) yn cynnwys awdurdod, corff llywodraethu neu berson arall sy'n cymryd person ymlaen (neu'n gwneud trefniadau i'w gymryd ymlaen) er mwyn darparu ei wasanaethau fel athro neu athrawes heblaw o dan gontract cyflogaeth, a dehonglir “cyflogi” (“ employed ”), “cyflogaeth” (“ employment ”) ac unrhyw ymadroddion sy'n ymwneud â therfyn cyflogaeth yn unol â hynny; mae i “cyfnod allweddol” yr un ystyr ag sydd i “ key stage ” yn adran 355(1) o Ddeddf 1996 ; ystyr “cyfnod ymsefydlu” (“ induction period ”) yw cyfnod ymsefydlu sy'n ofynnol gan y Rheoliadau hyn; ystyr “ y Cyngor ” (“ the Council ”) yw Cyngor Addysgu Cyffredinol Cymru; ystyr “y Cynulliad Cenedlaethol ” (“ the National Assembly ”) yw Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ystyr “ Deddf 1996 ” (“ the 1996 Act ”) yw Deddf Addysg 1996 ; ystyr “ Deddf 1998 ” (“ the 1998 Act ”) yw Deddf Safonau a Fframwaith Ysgolion 1998 ; ystyr “diwrnod gwaith” (“ working day ”) yw unrhyw ddiwrnod heblaw am ddydd Sadwrn, ddydd Sul neu ddiwrnod sy'n ŵyl y banc o fewn ystyr “ bank holiday ” yn Neddf Bancio a Deliadau Ariannol 1971 ); ystyr “diwrnod ysgol” (“ school day ”) mewn perthynas ag ysgol yw unrhyw ddiwrnod pan fo sesiwn ysgol yn yr ysgol honno; mae “pennaeth” (“ head teacher ”) yn cynnwys pennaeth coleg chweched dosbarth; ystyr “pwnc craidd” (“ core subject ”) yw pwnc y cyfeirir ato yn adran 354(1) o Ddeddf 1996; ystyr “pwnc sylfaen” (“ foundation subject ”) yw pwnc y cyfeirir ato yn adran 354(1) neu (2) o Ddeddf 1996; ystyr “Rheolidau Ymsefydlu Lloegr” (“ England’s Induction Regulations ”) yw rheoliadau a wneir o bryd i'w gilydd o dan adran 19 o Ddeddf Addysgu ac Addysg Uwch 1998 mewn perthynas ag athrawon yn Lloegr; ystyr “sefydliad” (“ institution ”) yw ysgol berthnasol, ysgol annibynnol neu goleg chweched dosbarth lle gellir gwasanaethu cyfnod ymsefydlu o dan y Rheoliadau hyn, yn ôl y cyd-destun; mae i “sesiwn ysgol” (“ school session ”) yr un ystyr ag a roddir iddo yn rheoliadau 3 a 4 o Reoliadau Addysg (Y Diwrnod Ysgol a'r Flwyddyn Ysgol) (Cymru) 2000 ; mae “tymor ysgol” (“ school term ”) yn cynnwys tymor coleg chweched dosbarth; mae i “ysgol arbennig” yr un ystyr ag sydd i “ special school ” yn adran 337(1) o Ddeddf 1996 ; ystyr “ysgol arbennig nas cynhelir” (“ non-maintained special school ”) yw ysgol arbennig nad ydyw'n ysgol arbennig gymunedol nac ychwaith yn ysgol arbennig sefydledig; mae i “ysgol berthnasol” yr ystyr a roddir i “ relevant school ” gan adran 19 o Ddeddf Addysgu ac Addysg Uwch 1998. 2 Mae unrhyw gyfeiriad yn y Rheoliadau hyn at — a reoliad neu Atodlen â Rhif yn gyfeiriad at y rheoliad neu Atodlen sy'n dwyn y Rhif hwnnw yn y Rheoliadau hyn; b paragraff â Rhif yn gyfeiriad at y paragraff sy'n dwyn y Rhif hwnnw yn y rheoliad neu Atodlen y mae'r cyfeiriad yn ymddangos ynddynt; ac c is-baragraff â Rhif yn gyfeiriad at yr is-baragraff sy'n dwyn y Rhif hwnnw yn y paragraff lle mae'r cyfeiriad yn ymddangos. Torri terfynau amser 3 Ni fydd methiant ar ran unrhyw berson i gyflawni unrhyw ddyletswydd o fewn terfyn amser a nodir yn y Rheoliadau hyn yn rhyddhau'r person hwnnw o'r dyletswydd hwnnw. Corff priodol 4 At ddibenion y Rheoliadau hyn — a y corff priodol mewn perthynas ag ysgol gymunedol, sefydledig neu wirfoddol, ysgol arbennig gymunedol neu sefydledig, neu ysgol feithrin a gynhelir (ym mhob achos o fewn ystyr y termau cyfatebol Saesneg yn Neddf 1998) yw'r awdurdod sy'n ei chynnal; b y corff priodol mewn perthynas ag ysgol arbennig nas cynhelir yw'r awdurdod ar gyfer yr ardal y mae'r ysgol wedi'i lleoli ynddi; c y corff priodol mewn perthynas ag ysgol annibynnol yw — i awdurdod, neu ii unrhyw bersonau neu gorff y gall y Cynulliad Cenedlaethol benderfynu, a bydd y personau hynny neu'r corff hwnnw yn cynnwys cynrychiolydd awdurdod fel aelod; a ch y corff priodol mewn perthynas â choleg chweched dosbarth yw awdurdod. Gofyniad i wasanaethu cyfnod ymsefydlu 5 Yn ddarostyngedig i'r eithriadau yn Atodlen 1, nid oes unrhyw berson i gael ei gyflogi ar neu ar ôl 1 Medi 2003 fel athro neu athrawes mewn ysgol berthnasol oni bai fod y person hwnnw wedi cwblhau'n foddhaol gyfnod ymsefydlu yn unol â darpariaethau canlynol y Rheoliadau hyn mewn ysgol neu goleg chweched dosbarth y mae rheoliad 6(1) yn cyfeirio atynt. Yr ysgolion lle gellir gwasanaethu cyfnod ymsefydlu 6 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (2), dim ond yn y canlynol y gellir gwasanaethu cyfnod ymsefydlu — a ysgol berthnasol yng Nghymru ac eithrio ysgol arbennig gymunedol neu sefydledig sydd wedi ei sefydlu mewn ysbyty; neu b o dan yr amgylchiadau a ragnodir ym mharagraff (3) ysgol annibynnol yng Nghymru; neu c o dan yr amgylchiadau a ragnodir ym mharagraff (4) goleg chweched dosbarth yng Nghymru; neu ch ysgol neu goleg chweched dosbarth yn Lloegr y gellir gwasanaethu cyfnod ymsefydlu ynddi neu ynddo o dan Reoliadau Ymsefydlu Lloegr. 2 Ni ellir gwasanaethu cyfnod ymsefydlu — a mewn ysgol yng Nghymru y mae'r amgylchiadau a ddisgrifir yn adran 15(6)(a) i (c) o Ddeddf 1998 yn gymwys mewn perthynas â hwy, oni bai — i bod y person dan sylw wedi dechrau ei gyfnod ymsefydlu neu wedi cael ei gyflogi fel athro neu athrawes raddedig neu athro neu athrawes gofrestredig yn yr ysgol ar adeg pan nad oedd amgylchiadau o'r fath yn gymwys, neu ii bod un o Arolygwyr Addysg a Hyfforddiant Ei Mawrhydi yng Nghymru wedi ardystio yn ysgrifenedig ei fod yn fodlon bod yr ysgol yn addas at y diben o ddarparu goruchwyliaeth a hyfforddiant ymsefydlu; na b mewn uned cyfeirio disgyblion. 3 Dyma'r amgylchiadau pan gaiff person wasanaethu cyfnod ymsefydlu mewn ysgol annibynnol — a yn achos person sy'n cael ei gyflogi i addysgu disgyblion yng nghyfnod allweddol tri neu bedwar, bod cwricwlwm yr ysgol ar gyfer disgyblion y cyfnodau allweddol hynny yn cynnwys yr holl bynciau craidd a phynciau sylfaen eraill a nodwyd mewn perthynas â chyfnodau allweddol tri a phedwar yn adran 354(3) o Ddeddf 1996 y mae'r person hwnnw wedi'i gyflogi i'w addysgu; a b ym mhob achos, bod y cwricwlwm ar gyfer yr holl ddisgyblion cofrestredig yng nghyfnodau allweddol un a dau yn bodloni holl ofynion adran 353 o Ddeddf 1996 (y Cwricwlwm Cenedlaethol), heblaw am ofynion paragraff (c) o'r adran honno (trefniadau asesu); ac c ym mhob achos, cyn i'r cyfnod ymsefydlu ddechrau bod perchennog yr ysgol a naill ai awdurdod neu'r personau neu'r corff a benderfynir gan y Cynulliad Cenedlaethol o dan reoliad 4(c) yn cytuno bod yr awdurdod neu'r personau neu'r corff, fel y digwydd, i weithredu fel y corff priodol mewn perthynas â'r ysgol. 4 Gall person wasanaethu cyfnod ymsefydlu mewn coleg chweched dosbarth yng Nghymru os yw corff llywodraethu'r coleg ac awdurdod wedi cytuno cyn i'r cyfnod ymsefydlu ddechrau bod yr awdurdod i weithredu fel y corff priodol mewn perthynas â'r coleg. 5 Yn y rheoliad hwn, mae “cyfnod ymsefydlu” (“ induction period ”) yn cynnwys rhan o gyfnod ymsefydlu. Hyd cyfnod ymsefydlu 7 1 Hyd y cyfnod ymsefydlu ar gyfer person sy'n gweithio'n llawn-amser fel athro neu athrawes yw — a yn achos cyfnod ymsefydlu a wasanaethir yn gyfan gwbl mewn ysgol, coleg chweched dosbarth neu mewn dau neu fwy sefydliad o'r fath lle mae blwyddyn ysgol yn cynnwys tri thymor ysgol, tri thymor ysgol; b yn achos cyfnod ymsefydlu a wasanaethir yn gyfan gwbl mewn ysgol, coleg chweched dosbarth neu mewn dau neu fwy sefydliad o'r fath lle mae'r flwyddyn ysgol yn cynnwys pedwar tymor ysgol, pedwar tymor ysgol; c yn achos cyfnod ymsefydlu a wasanaethir yn gyfan gwbl mewn ysgol, coleg chweched dosbarth neu mewn dau neu fwy sefydliad o'r fath lle mae'r flwyddyn ysgol yn cynnwys pum tymor ysgol, pum tymor ysgol; ac ch ym mhob achos arall, blwyddyn. 2 Hyd y cyfnod ymsefydlu ar gyfer person sy'n gweithio'n rhan-amser fel athro neu athrawes mewn ysgol, neu mewn dwy ysgol neu fwy, yw'r cyfnod amser y cymer i'r person hwnnw yn unol â'i gontract cyflogaeth neu amodau ei gymryd ymlaen i gwblhau 380 sesiwn ysgol. 3 Hyd y cyfnod ymsefydlu ar gyfer person sy'n gweithio'n rhan amser fel athro neu athrawes mewn coleg chweched dosbarth, mewn dau goleg chweched dosbarth neu fwy neu mewn cyfuniad o un neu fwy o ysgolion ac un neu fwy o golegau chweched dosbarth, yw'r cyfnod amser y byddai'n cymryd yn unol â'r contract cyflogaeth neu'r amodau cymryd y person hwnnw ymlaen iddo gwblhau 190 diwrnod gwaith o fewn amser tymor. 4 Bydd person wedi cwblhau cyfnod ymsefydlu at ddibenion y Rheoliadau hyn pan fo'r person hwnnw wedi gwasanaethu — a cyfnod ymsefydlu o'r hyd a bennir ym mharagraff (1) neu (2) neu (3) (fel y digwydd) heb gynnwys cyfnodau cyflogaeth nad ydynt yn cyfrif tuag at gyfnod ymsefydlu o dan reoliad 8; a b unrhyw gyfnod estynedig o dan reoliad 9. 5 Pan fo person sy'n gwasanaethu cyfnod ymsefydlu yn cael ei gyflogi mewn dwy ysgol neu fwy ar yr un pryd, mae hyd ei gyfnod ymsefydlu i'w benderfynu yn unol â pharagraff (2). 6 Pan fo person sy'n gwasanaethu cyfnod ymsefydlu yn cael ei gyflogi mewn dau goleg chweched dosbarth neu fwy ar yr un pryd neu mewn cyfuniad o un neu fwy o ysgolion ac un neu fwy o golegau chweched dosbarth ar yr un pryd, mae hyd ei gyfnod ymsefydlu i'w benderfynu yn unol â pharagraff (3). Cyfnodau cyflogaeth sy'n cyfrif tuag at gyfnod ymsefydlu 8 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (3) mae unrhyw gyfnod cyflogaeth o ddim llai nag un tymor ysgol o hyd ar neu ar ôl 1 Medi 2003 fel athro neu athrawes gymwys mewn ysgol yng Nghymru y mae rheoliad 6(1) yn gymwys iddi yn cyfrif tuag at gyfnod ymsefydlu. 2 Yn ddarostyngedig i baragraff (3) mae unrhyw gyfnod cyflogaeth o ddim llai nag un tymor o hyd ar neu ar ôl 1 Medi 2003 fel athro neu athrawes gymwys mewn coleg chweched dosbarth yng Nghymru y mae rheoliad 6(1) yn gymwys iddo yn cyfrif tuag at gyfnod ymsefydlu. 3 Nid oes unrhyw gyfnod o gyflogaeth fel athro neu athrawes gyflenwi yng Nghymru yn cyfrif tuag at gyfnod ymsefydlu oni bai fod pennaeth yr ysgol neu goleg chweched dosbarth yn cytuno i hynny cyn i gyfnod o'r fath ddechrau. 4 Mae unrhyw gyfnod cyflogaeth ar neu ar ôl 1 Medi 2003 mewn ysgol neu goleg chweched dosbarth yn Lloegr yn cyfrif tuag at gyfnod ymsefydlu os byddai'n cyfrif tuag at gyfnod ymsefydlu o dan Reoliadau Ymsefydlu Lloegr. 5 Heblaw fel y darperir ar gyfer hynny ym mharagraff (1), (2) neu (4) nid oes unrhyw gyfnod o gyflogaeth fel athro neu athrawes yn cyfrif tuag at gyfnod ymsefydlu. Ymestyn cyfnod ymsefydlu cyn ei gwblhau 9 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (2) pan fo person sy'n gwasanaethu cyfnod ymsefydlu yn absennol o'i waith am gyfanswm o dri deg diwrnod ysgol neu fwy rhaid ymestyn y cyfnod ymsefydlu yn ôl cyfanswm cyfnod ei absenoldeb. 2 Nid yw paragraff (1) yn gymwys pan fo menyw yn absennol o'i gwaith oherwydd cyfnod o absenoldeb mamolaeth a nodwyd yn rheoliad 7(1) o Reoliadau Absenoldeb Mamolaeth a Rhieiniol etc 1999 oni bai ei bod yn dewis hynny. 3 Pan fo pum mlynedd neu fwy wedi mynd heibio ers i berson gychwyn ar ei gyfnod ymsefydlu, ac nad yw'r person hwnnw wedi cwblhau'r cyfnod ymsefydlu, gall gyda chytundeb y corff priodol ddewis ymestyn y cyfnod ymsefydlu — a yn achos athro neu athrawes sy'n gweithio'n llawn-amser yn unol â chyfnod o ddim llai nag un tymor ond nad yw'n hwy na'r cyfnod priodol a nodwyd yn rheoliad 7(1); neu b yn achos athro neu athrawes sy'n gweithio'n rhan amser yn unol â chyfnod o ddim llai nag un tymor ond nad yw'n hwy na'r cyfnod a nodwyd yn rheoliad 7(2) neu (3). 4 Pan fo cyfnod ymsefydlu yn cael ei ymestyn o dan Reoliadau Ymsefydlu Lloegr ac mae'r person sydd yn gwasanaethu'r cyfnod ymsefydlu yn symud i gyflogaeth mewn sefydliad addysg yng Nghymru, mae'r cyfnod ymsefydlu i gael ei drin fel petai wedi'i ymestyn o dan y rheoliad hwn. 5 Heblaw fel y darperir ar ei gyfer yn y rheoliad hwn ni ellir ymestyn cyfnod ymsefydlu cyn iddo gael ei gwblhau. Gwasanaethu mwy nag un cyfnod ymsefydlu 10 Heblaw fel y darperir yn rheoliad 14 neu 17, ni all unrhyw berson wasanaethu mwy nag un cyfnod ymsefydlu. Goruchwyliaeth a hyfforddiant yn ystod y cyfnod ymsefydlu 11 1 Bydd pennaeth ysgol neu goleg chweched dosbarth yng Nghymru lle mae person yn gwasanaethu cyfnod ymsefydlu a'r corff priodol mewn perthynas â'r ysgol honno neu goleg chweched dosbarth yn gyfrifol am oruchwyliaeth a hyfforddiant y person hwnnw yn ystod y cyfnod ymsefydlu. 2 Bydd dyletswyddau a neilltuir i berson sy'n gwasanaethu cyfnod ymsefydlu, goruchwyliaeth y person hwnnw a'r amodau y mae ef yn gweithio oddi tanynt yn rhai a fydd yn hwyluso'r broses o asesu ei ymddygiad a'i effeithlonrwydd fel athro neu athrawes yn deg ac yn effeithlon. 3 Os yw person yn symud o un ysgol neu goleg chweched dosbarth i ysgol neu goleg chweched dosbarth arall yn ystod cyfnod ymsefydlu, rhaid i bennaeth yr ysgol neu'r coleg y mae'r person yn symud ohoni neu ohono, a os yw'n gwybod enw'r ysgol neu'r coleg newydd, o fewn deg diwrnod gwaith o'r person yn symud o'r ysgol neu'r coleg, anfon ati neu ato bob dogfen neu adroddiad sy'n ymwneud ag ymsefydlu'r person hwnnw; neu b os nad yw'n gwybod enw'r ysgol neu'r coleg newydd anfon i'r ysgol neu'r coleg newydd bob dogfen neu adroddiad sy'n ymwneud ag ymsefydlu'r person hwnnw o fewn deg diwrnod gwaith o gael cais gan yr ysgol honno neu'r coleg hwnnw. Cyfrifoldeb am gyfnod ymsefydlu a wasanaethir gan athro neu athrawes mewn dau sefydliad neu fwy ar yr un pryd 12 1 Pan fo person sy'n gwasanaethu cyfnod ymsefydlu yn cael ei gyflogi mewn dau sefydliad neu fwy ar yr un pryd, rhaid i benaethiaid pob un o'r sefydliadau gytuno pa un ohonynt sydd i weithredu fel y pennaeth arweiniol. 2 Y pennaeth arweiniol sydd i fod yn gyfan gwbl gyfrifol am weithredu swyddogaethau'r pennaeth a nodwyd yn rheoliad 14(2) i (4) a chyn gwneud hynny rhaid iddo neu iddi ystyried yr holl ddeunyddiau perthnasol sy'n ymwneud ag ymsefydlu person sydd wedi eu rhoi gan unrhyw sefydliad arall lle mae'r person yn gwasanaethu cyfnod ymsefydlu. 3 Mae'n rhaid i bennaeth sefydliad nad yw'n bennaeth arweiniol roi i'r pennaeth arweiniol unrhyw ddeunyddiau sy'n ymwneud ag ymsefydlu person y gall yn rhesymol fod eu hangen ar y pennaeth arweiniol i weithredu'r swyddogaethau a nodwyd yn rheoliad 14(2) i (4). 4 Y corff priodol mewn perthynas ag ysgol y pennaeth arweiniol neu goleg chweched dosbarth sydd i fod yn yn gyfan gwbl gyfrifol am weithredu swyddogaethau'r corff priodol a nodwyd yn rheoliad 9(3) a 14. Y safonau ar gyfer penderfynu a yw person wedi cwblhau cyfnod ymsefydlu yn foddhaol 13 Gall y Cynulliad Cenedlaethol benderfynu ar y safonau ar gyfer asesu person sydd wedi cwblhau cyfnod ymsefydlu yn eu herbyn at y diben o benderfynu a yw'r person hwnnw wedi cwblhau ei gyfnod ymsefydlu yn foddhaol, a gall benderfynu ar safonau gwahanol mewn perthynas â chategorïau gwahanol o bobl. Cwblhau cyfnod ymsefydlu 14 1 Mae'r rheoliad hwn yn gymwys pan fo person wedi cwblhau cyfnod ymsefydlu, os — a ar ddiwedd y cyfnod ymsefydlu, cyflogir y person hwnnw mewn ysgol neu goleg chweched dosbarth yng Nghymru, neu b ar ddiwedd cyfnod ymsefydlu a wasanaethir mewn dau sefydliad neu fwy ar yr un pryd, mae sefydliad y pennaeth arweiniol yng Nghymru. 2 O fewn deg diwrnod gwaith gan ddechrau â'r dyddiad pan gwblhawyd y cyfnod ymsefydlu — a rhaid i bennaeth yr ysgol neu goleg chweched dosbarth lle mae person yn cael ei gyflogi ar ddiwedd cwblhau y cyfnod ymsefydlu wneud argymhelliad ysgrifenedig i'r corff priodol a yw'r person wedi cyflawni'r safonau a grybwyllwyd yn rheoliad 13, a b os argymhelliad ydyw nad yw'r safonau wedi eu cyflawni, gall y pennaeth argymell ymestyn y cyfnod ymsefydlu a hyd ymestyniad o'r fath, a c rhaid i'r pennaeth anfon copi ar yr un pryd o'r argymhelliad at y person dan sylw ac, i yn achos ysgol berthnasol neu goleg chweched dosbarth, at gorff llywodraethu'r ysgol neu'r coleg lle mae'r person yn cael ei gyflogi, neu ii yn achos ysgol annibynnol, at y perchennog. 3 Os yw person wedi gwasanaethu cyfnod ymsefydlu mewn mwy nag un sefydliad addysg, rhaid i'r pennaeth wrth wneud argymhelliad o dan baragraff (2) gymryd i ystyriaeth unrhyw ddogfennau neu adroddiadau a gyflwynwyd o dan reoliad 11(3). 4 Cyn gwneud argymhelliad o dan baragraff (2), rhaid i'r pennaeth ei drafod gyda'r person o dan sylw. 5 Rhaid i'r corff priodol o fewn ugain diwrnod gwaith gan ddechrau â'r dyddiad pan dderbyniodd argymhelliad y pennaeth o dan baragraff (2) benderfynu — a a yw'r person sydd wedi cwblhau'r cyfnod ymsefydlu wedi cyflawni'r safonau a grybwyllwyd yn rheoliad 13 ac felly wedi cwblhau'n foddhaol ei gyfnod ymsefydlu; neu b a ddylid ymestyn ei gyfnod ymsefydlu yn unol ag unrhyw gyfnod ag y bydd yn ei benderfynu ond i yn achos athro neu athrawes sy'n gweithio'n llawn-amser yn unol â chyfnod nad yw'n hwy na'r cyfnod priodol a nodwyd yn rheoliad 7(1); neu ii yn achos athro neu athrawes sy'n gweithio'n rhan amser yn unol â chyfnod nad yw'n hwy na'r cyfnod a nodwyd yn rheoliad 7(2) neu (3); neu c a yw'r person wedi methu â chwblhau'n foddhaol ei gyfnod ymsefydlu. 6 Cyn gwneud penderfyniad o dan baragraff (5) bydd y corff priodol yn cymryd i ystyriaeth unrhyw sylwadau ysgrifenedig a dderbyniwyd oddi wrth y person dan sylw o fewn cyfnod o ddeg diwrnod gwaith gan ddechrau â'r dyddiad pan dderbyniodd y person hwnnw argymhelliad y pennaeth o dan baragraff (2) (c). 7 Rhaid i'r corff priodol o fewn y cyfnod o dri diwrnod gwaith gan ddechrau â'r dyddiad pan wnaeth y penderfyniad o dan baragraff (5) — a roi hysbysiad ysgrifenedig o'i benderfyniad — i i'r person dan sylw, ii yn achos ysgol berthnasol neu goleg chweched dosbarth, i gorff llywodraethu'r ysgol neu'r coleg lle mae'r person yn cael ei gyflogi, iii yn achos ysgol annibynnol, i'r perchennog, iv i bennaeth yr ysgol neu'r coleg chweched dosbarth yr oedd yn cael ei gyflogi ynddi neu ynddo ar ddiwedd y cyfnod ymsefydlu, v os nad yw'r person hwnnw yn cael ei gyflogi gan y corff priodol, i'w gyflogwr (os nad oes hawl ganddo i gael hysbysiad o dan baragraff (ii) neu (iii) uchod), a vi i'r Cyngor; a b os gwnaeth y corff priodol benderfyniad sy'n dod o fewn paragraff (5)(b) neu (c), roi hysbysiad ysgrifenedig i'r person dan sylw o — i ei hawl i apelio i'r Cyngor yn erbyn y penderfyniad, ii cyfeiriad y Cyngor, a iii y cyfnod amser ar gyfer apelio. 8 Gellir rhoi hysbysiad o dan baragraff (7) i berson drwy ffacsimili, post electronig neu ddulliau cyffelyb eraill sy'n gallu cynhyrchu dogfen sy'n cynnwys testun y cyfathrebiad, ac ystyrir bod hysbysiad a anfonir drwy ddull o'r fath wedi cael ei roi pan gaiff ei dderbyn mewn ffurf ddarllenadwy Ymestyn cyfnod ymsefydlu yn unol â phenderfyniad corff priodol neu'r Cyngor 15 1 Mae Rheoliadau 6, 8 i 14, 16 a 17 ac Atodlen 2 yn gymwys mewn perthynas â pherson sy'n gwasanaethu cyfnod ymsefydlu sydd wedi'i ymestyn wedi iddo gael ei gwblhau drwy benderfyniad corff priodol o dan reoliad 14 neu'r Cyngor o dan reoliad 17 fel y mae'r rheoliadau hynny yn gymwys mewn perthynas â'r cyfnod ymsefydlu cychwynnol. 2 Mae Rheoliadau 6, 8 i 14, 16 a 17 ac Atodlen 2 hefyd yn gymwys mewn perthynas â pherson sy'n gwasanaethu cyfnod ymsefydlu sydd wedi'i ymestyn, wedi iddo gael ei gwblhau, o dan Reoliadau Ymsefydlu Lloegr os yw'r person hwnnw wedyn yn cael ei gyflogi mewn ysgol neu goleg chweched dosbarth yng Nghymru fel y mae'r rheoliadau hynny yn gymwys mewn perthynas â chyfnod ymsefydlu cychwynnol. Terfynu cyflogaeth yn dilyn methiant i gwblhau cyfnod ymsefydlu yn foddhaol 16 1 Mae'r paragraff hwn yn gymwys i berson a gyflogir fel athro neu athrawes mewn ysgol berthnasol yng Nghymru sydd wedi methu â chwblhau cyfnod ymsefydlu yn foddhaol, boed yng Nghymru neu yn Lloegr. 2 Rhaid i gyflogwr person y mae paragraff (1) yn gymwys iddo sicrhau bod cyflogaeth y person hwnnw fel athro neu athrawes yn cael ei derfynu os — a nad ydyw'n apelio i'r Cyngor yn erbyn penderfyniad y corff priodol; neu b yw ei apêl i'r Cyngor, neu i'r corff apelio o dan Reoliadau Ymsefydlu Lloegr, yn cael ei wrthod. 3 Rhaid i gyflogwr gymryd y camau sy'n angenrheidiol i sicrhau bod cyflogaeth person sy'n cael ei derfynu o dan yr amgylchiadau a grybwyllwyd ym mharagraff (2)(a) yn cael ei derfynu fel bo'r terfyniad yn cael effaith o fewn y cyfnod o ddeg diwrnod gwaith gan ddechrau gyda'r dyddiad pan — a fo'r cyflogwr yn derbyn hysbysiad ysgrifenedig oddi wrth berson o'r fath nad oedd yn fwriad ganddo i apelio i'r Cyngor; neu b bod y terfyn amser ar gyfer apelio a osodwyd gan baragraff 2(1) o Atodlen 2 wedi dirwyn i ben. 4 Rhaid i'r cyflogwr gymryd y camau sy'n angenrheidiol i sicrhau bod cyflogaeth person sy'n cael ei derfynu o dan yr amgylchiadau a grybwyllwyd ym mharagraff (2)(b) yn cael ei derfynu fel bo'r terfyniad yn cael effaith o fewn y cyfnod o ddeg diwrnod gwaith gan ddechrau â'r dyddiad pan dderbyniodd y cyflogwr hysbysiad o ganlyniad y gwrandawiad apêl. 5 Nid oes rheidrwydd ar gyflogwr person — a y mae paragraff (1) yn gymwys iddo, a b sy'n apelio i'r Cyngor yn erbyn penderfyniad y corff priodol neu sy'n apelio i'r corff apelio o dan Reoliadau Ymsefydlu Lloegr, sicrhau bod cyflogaeth person o'r fath fel athro neu athrawes yn cael ei derfynu tra'n aros am ganlyniad yr apêl honno ar yr amod bod y cyflogwr yn sicrhau mai dim ond dyletswyddau cyfyngedig ag y gall y Cynulliad Cenedlaethol eu penderfynu y bydd y person hwnnw yn ymgymryd â hwy. Apelau 17 1 Pan fo'r corff priodol yn penderfynu o dan reoliad 14— a y dylid ymestyn cyfnod ymsefydlu person; neu b bod person wedi methu â chwblhau'r cyfnod ymsefydlu yn foddhaol, gall y person hwnnw apelio i'r Cyngor yn erbyn y penderfyniad. 2 Mae gan Atodlen 2 effaith mewn perthynas ag apelau o dan y rheoliad hwn. 3 Pan fo person yn apelio yn erbyn penderfyniad i ymestyn cyfnod ymsefydlu, gall y Cyngor — a ganiatáu'r apêl; b wrthod yr apêl; neu c osod cyfnod gwahanol o estyniad yn ei le ond i yn achos athro neu athrawes sy'n gweithio'n llawn-amser yn unol â chyfnod nad yw'n hwy na'r cyfnod priodol a nodwyd yn rheoliad 7(1); neu ii yn achos athro neu athrawes sy'n gweithio'n rhan amser yn unol â chyfnod nad yw'n hwy na'r cyfnod a nodwyd yn rheoliad 7(2) neu (3). 4 Pan fo person yn apelio yn erbyn penderfyniad ei fod wedi methu â chwblhau cyfnod ymsefydlu yn foddhaol, gall y Cyngor — a ganiatáu'r apêl; b wrthod yr apêl; neu c ymestyn y cyfnod ymsefydlu gan y fath gyfnodag y gwêl yn ddoeth ond i yn achos athro neu athrawes sy'n gweithio'n llawn-amser yn unol â chyfnod nad yw'n hwy na'r cyfnod priodol a nodwyd yn rheoliad 7(1); neu ii yn achos athro neu athrawes sy'n gweithio'n rhan amser yn unol â chyfnod nad yw'n hwy na'r cyfnod a nodwyd yn rheoliad 7(2) neu (3). Swyddogaethau eraill y corff priodol 18 Gall y corff priodol ddarparu — a cyfarwyddyd, cefnogaeth a chymorth i ysgolion a cholegau chweched dosbarth; a b hyfforddiant ar gyfer athrawon, mewn perthynas â darparu hyfforddiant, goruchwyliaeth ac asesu ymsefydlu o dan y Rheoliadau hyn. Taliadau 19 Gall corff priodol mewn perthynas ag ysgol annibynnol neu goleg chweched dosbarth godi tâl rhesymol (nad yw'n fwy na chost darparu'r gwasanaeth) ar gorff llywodraethu ysgol neu goleg chweched dosbarth y mae'n gorff priodol iddynt mewn perthynas ag unrhyw un o'i swyddogaethau o dan y Rheoliadau hyn. Cyfarwyddyd gan y Cynulliad Cenedlaethol 20 Rhaid i berson neu gorff sy'n arfer swyddogaeth o dan y Rheoliadau hyn gymryd i ystyriaeth unrhyw gyfarwyddyd sy'n cael ei roi gan y Cynulliad Cenedlaethol o bryd i'w gilydd ynghylch arfer y swyddogaeth honno. Llofnodwyd ar ran Cynulliad Cenedlaethol Cymru o dan adran 66(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 D. Elis-Thomas Llywydd y Cynulliad Cenedlaethol 5 Mawrth 2003