TAI, CYMRU Enwi, cychwyn a chymhwyso 1 1 Enw'r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Digartrefedd (Cymru) 2006 a deuant i rym ar 9 Hydref 2006. 2 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys i Gymru. Dehongli 2 1 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “yr Ardal Deithio Gyffredin ” (“ the Common Travel Area ”) yw'r Deyrnas Unedig, Ynys Manaw a Gweriniaeth Iwerddon gyda'i gilydd; ystyr “caniatâd cyfyngedig” (“ limited leave ”) yw caniatâd o dan Ddeddf 1971 i ddod i'r Deyrnas Unedig neu i aros yno a hwnnw'n ganiatâd am gyfnod cyfyngedig; ystyr “ceisydd lloches” (“ asylum-seeker ”) yw person nad yw o dan 18 oed ac sydd wedi cyflwyno hawliad lloches a gofnodwyd gan yr Ysgrifennydd Gwladol fel un a oedd wedi'i gyflwyno cyn 3 Ebrill 2000 ond nad yw wedi'i benderfynu; ystyr “y Confensiwn ynglŷn â Ffoaduriaid ” (“the Refugee Convention ”) yw'r Confensiwn ynghylch Statws Ffoaduriaid a wnaed yn Genefa ar 28 Gorffennaf 1951 fel y'i hestynnwyd gan Erthygl 1(2) o'r Protocol ynghylch Statws Ffoaduriaid a wnaed yn Efrog Newydd ar 31 Ionawr 1967 ; ystyr “ Deddf 1971 ” (“ the 1971 Act ”) yw Deddf Fewnfudo 1971 ; ystyr “ Deddf 1995 ” (“ the 1995 Act ”) yw Deddf Ceiswyr Gwaith 1995 ; ystyr “ Deddf 1996 ” (“ the 1996 Act ”) yw Deddf Tai 1996; ystyr “hawliad lloches” (“ claim for asylum ”) yw hawliad y buasai'n groes i rwymedigaethau'r Deyrnas Unedig o dan y Confensiwn Ffoaduriaid i'r hawlydd gael ei symud o'r Deyrnas Unedig, neu i'w gwneud yn ofynnol iddo ymadael â'r Deyrnas Unedig; ac ystyr “y rheolau mewnfudo” (“ the immigration rules ”) yw'r rheolau a osodwyd fel y'u crybwyllir yn adran 3(2) o Ddeddf 1971 (darpariaethau cyffredinol ar gyfer rheoleiddio a rheoli). 2 At ddibenion y diffiniad o “ceisydd lloches”, penderfynir hawliad lloches ar ddiwedd y cyfnod sy'n dechrau— a ar y dyddiad y bydd yr Ysgrifennydd Gwladol yn hysbysu'r hawlydd o'r penderfyniad ar yr hawliad; neu b os yw'r hawlydd wedi apelio yn erbyn penderfyniad yr Ysgrifennydd Gwladol, ar y diwrnod y gwaredir yr apêl, a hwnnw'n gyfnod a ragnodir o dan adran 94(3) o Ddeddf Ymfudo a Lloches 1999 . 3 At ddibenion rheoliadau 3(1)(i) (Dosbarth I)— a ystyr “lwfans ceisio gwaith ar sail incwm” (“ an income-based jobseeker’s allowance ”) yw lwfans ceisio gwaith, sy'n daladwy o dan Ddeddf 1995 , y mae hawl i'w gael wedi'i seilio ar y ffaith bod yr hawlydd yn bodloni amodau sy'n cynnwys y rhai sydd wedi'u nodi yn adran 3 o Ddeddf 1995 (yr amodau sy'n seiliedig ar incwm); b mae i “cymorthdal incwm” yr un ystyr ag “ income support ” yn adran 124 o Ddeddf Cyfraniadau a Budd-daliadau Nawdd Cymdeithasol 1992 (cymhorthdal incwm); ac c mae person ar lwfans ceisio gwaith ar sail incwm ar unrhyw ddiwrnod y mae lwfans ceisio gwaith ar sail incwm yn daladwy i'r person hwnnw ac ar unrhyw ddiwrnod— i y mae'r person hwnnw'n bodloni'r amodau o ran hawl i gael lwfans ceisio gwaith ar sail incwm ar ei gyfer ond pan na fo'r lwfans yn cael ei dalu'n unol ag adran 19 o Ddeddf 1995 (amgylchiadau nad yw'r lwfans ceisio gwaith yn daladwy odanynt); neu ii sy'n ddiwrnod aros at ddibenion paragraff 4 o Atodlen 1 i Ddeddf 1995 (diwrnodau aros) ac sy'n dod yn union cyn diwrnod y mae lwfans ceisio gwaith ar sail incwm yn daladwy ar ei gyfer i'r person hwnnw neu y byddai'n daladwy iddo oni bai am adran 19 o Ddeddf 1995. Dosbarthiadau o bersonau sy'n ddarostyngedig i reolaeth fewnfudo ac sy'n gymwys i gael cymorth tai 3 1 Mae'r canlynol yn ddosbarthiadau o bersonau a ragnodwyd at ddibenion adran 185(2) o Ddeddf 1996 (personau sy'n ddarostyngedig i reolaeth fewnfudo ac sy'n gymwys i gael cymorth tai)- a Dosbarth A—person a gofnodwyd gan yr Ysgrifennydd Gwladol yn ffoadur o fewn y diffiniad o “refugee” yn Erthygl 1 o'r Confensiwn ynglyn â Ffoaduriaid; b Dosbarth B—person— i sydd wedi cael caniatâd eithriadol gan yr Ysgrifennydd Gwladol i ddod i'r Deyrnas Unedig neu i aros ynddi y tu allan i ddarpariaethau'r rheolau mewnfudo; a ii nad yw ei ganiatâd yn ddarostyngedig i amod sy'n ei gwneud yn ofynnol i'r person hwnnw gynnal ei hun a lletya ei hun, ac unrhyw berson sy'n dibynnu ar y person hwnnw, heb ddibynnu ar gronfeydd cyhoeddus; c Dosbarth C—person y mae ganddo ganiatâd cyfredol i ddod i'r Deyrnas Unedig neu i aros ynddi a hwnnw'n ganiatâd nad yw'n ddarostyngedig i unrhyw gyfyngiad neu amod ac sy'n preswylio fel arfer yn yr Ardal Deithio Gyffredin ac eithrio person— i sydd wedi cael caniatâd i ddod i mewn i'r Deyrnas Unedig neu i aros ynddi ar ôl i ymrwymiad ysgrifenedig yn unol â'r rheolau mewnfudo gael ei roi gan berson arall (“noddwr” y person hwnnw) yn datgan y byddai'n gyfrifol am gynhaliaeth a llety'r person hwnnw; ii sydd wedi bod yn preswylio yn y Deyrnas Unedig am lai na phum mlynedd gan ddechrau ar y dyddiad y daeth i'r Deyrnas Unedig neu'r dyddiad y rhoddwyd yr ymrwymiad ar gyfer y person hwnnw, pa ddyddiad bynnag yw'r diweddaraf; a iii y mae ei noddwr, neu pan fo mwy nag un noddwr, o leiaf un o'i noddwyr, yn dal yn fyw; ch Dosbarth D—person a adawodd diriogaeth Montserrat ar ôl 1 Tachwedd 1995 oherwydd effaith ffrwydriad llosgfynyddol ar y diriogaeth honno; d Dosbarth E—person sy'n preswylio fel arfer yn yr Ardal Deithio Gyffredin ac— i sy'n wladolyn gwladwriaeth sydd wedi cadarnhau'r Confensiwn Ewropeaidd ar Gymorth Cymdeithasol a Meddygol a wnaed ym Mharis ar 11 Rhagfyr 1953 neu wladwriaeth sydd wedi cadarnhau Siarter Cymdeithasol Ewrop a wnaed yn Torino ar 18 Hydref 1961 ac sy'n bresennol yn gyfreithlon yn y Deyrnas Unedig; neu ii cyn 3 Ebrill 2000 yr oedd ar awdurdod tai ddyletswydd iddo o dan Ran III o Ddeddf Tai 1985 (tai a'r digartref) neu Ran VII o Ddeddf 1996 (digartrefedd) sy'n dal mewn bodolaeth, a'r person hwnnw'n wladolyn gwladwriaeth sy'n un o lofnodwyr y Confensiwn Ewropeaidd ar Gymorth Cymdeithasol a Meddygol a wnaed ym Mharis ar 11 Rhagfyr 1953 neu wladwriaeth sy'n un o lofnodwyr Siarter Cymdeithasol Ewrop a wnaed yn Torino ar 18 Hydref 1961; dd Dosbarth F—person sy'n geisydd lloches ac a gyflwynodd hawliad lloches— i sydd wedi'i gofnodi gan yr Ysgrifennydd Gwladol fel un oedd wedi'i gyflwyno pan gyrhaeddodd y person y Deyrnas Unedig (yn hytrach na phan ddaeth yn ôl i'r Deyrnas Unedig) o wlad sydd y tu allan i'r Ardal Deithio Gyffredin; a ii nad yw wedi'i gofnodi gan yr Ysgrifennydd Gwladol fel un sydd wedi'i benderfynu (ac eithrio ar apêl) neu wedi'i ollwng; e Dosbarth G—person sy'n geisydd lloches ac— i a oedd ym Mhrydain Fawr pan wnaeth yr Ysgrifennydd Gwladol ddatganiad i'r perwyl bod newid mor sylfaenol yn amgylchiadau'r wlad y mae'r person hwnnw yn un o'i gwladolion fel na fyddai'r Ysgrifennydd Gwladol fel rheol yn gorchymyn i berson ddychwelyd i'r wlad honno; ii a gyflwynodd hawliad lloches sydd wedi'i gofnodi gan yr Ysgrifennydd Gwladol fel un a oedd wedi'i gyflwyno o fewn cyfnod o dri mis o'r diwrnod y cafodd y datganiad hwnnw ei wneud; a iii y mae ei hawliad lloches heb ei gofnodi gan yr Ysgrifennydd Gwladol fel un sydd wedi'i benderfynu (ac eithrio ar apêl) neu wedi'i ollwng; f Dosbarth H—person sy'n geisydd lloches ac— i a gyflwynodd hawliad lloches perthnasol ar 4 Chwefror 1996 neu cyn hynny; a ii yr oedd ganddo, ar 4 Chwefror 1996, hawl i gael budd-dal o dan reoliad 7A o Reoliadau Budd-dal Tai (Cyffredinol) 1987 (personau o dramor); ff Dosbarth I—person sydd ar lwfans ceisio gwaith ar sail incwm neu'n cael cymhorthdal incwm ac sy'n gymwys i gael y budd-dal hwnnw am reswm gwahanol i'r rheswm— i bod gan y person hwnnw ganiatâd cyfyngedig i ddod i'r Deyrnas Unedig neu i aros ynddi a hwnnw'n ganiatâd a roddwyd yn unol â'r rheolau mewnfudo perthnasol a bod y person hwnnw heb gyllid am gyfnod dros dro oherwydd amhariad ar y taliadau sy'n cael eu hanfon o dramor at y person hwnnw; neu ii y barnwyd o dan reoliad 3 o Reoliadau Personau wedi'u Dadleoli (Amddiffyn Dros Dro) 2005 fod y person hwnnw wedi cael caniatâd eithriadol i ddod i'r Deyrnas Unedig neu i aros yno at ddibenion darparu moddion byw; ac g Dosbarth J—person y mae amddiffyniad dyngarol wedi'i roi iddo o dan y Rheolau Mewnfudo. 2 Ym mharagraff (1)(f)(i) (Dosbarth H), mae hawliad lloches perthnasol yn hawliad lloches— a nad yw wedi'i gofnodi gan yr Ysgrifennydd Gwladol fel un sydd wedi'i benderfynu (ac eithrio ar apêl) neu wedi'i ollwng; neu b sydd wedi'i gofnodi fel un sydd wedi'i benderfynu (ac eithrio ar apêl) ar neu cyn 4 Chwefror 1996 ac y mae apêl yn yr arfaeth— i a oedd yn yr arfaeth ar 5 Chwefror 1996; neu ii a oedd wedi'i gwneud o fewn y terfynau amser a bennwyd yn y rheolau gweithdrefn a wnaed o dan adran 22 o Ddeddf 1971 (gweithdrefn). 3 Ym mharagraff (1)(ff)(i) (Dosbarth I), ystyr “rheolau mewnfudo perthnasol” (“ relevant immigration rules ”) yw'r rheolau mewnfudo ynghylch— a sefyllfa pan nad oes, neu pan nad oes angen, unrhyw ddibyniaeth ar gronfeydd cyhoeddus; b sefyllfa pan na ddidynnir unrhyw swm o gronfeydd cyhoeddus. 4 Ym mharagraff (1)(ff) (Dosbarth I), mae i “moddion byw” yr un ystyr â “means of subsistence” yn rheoliad 4 o Reoliadau Personau wedi'u Dadleoli (Amddiffyn Dros Dro) 2005 . Disgrifiad o bersonau sydd i'w trin fel personau o dramor sy'n anghymwys i gael cymorth tai. 4 1 Mae'r canlynol yn ddisgrifiadau o bersonau, ac eithrio personau sy'n ddarostyngedig i reolaeth fewnfudo, sydd i'w trin at ddibenion Rhan VII o Ddeddf 1996 (digartrefedd) fel personau o dramor sy'n anghymwys i gael cymorth tai— a yn ddarostyngedig i baragraffau (2) a (3), person nad yw'n preswylio fel arfer yn y Deyrnas Unedig, Ynysoedd y Sianel, Ynys Manaw neu Weriniaeth Iwerddon; b person y mae ei hawl i breswylio yn y Deyrnas Unedig, Ynysoedd y Sianel, Ynys Manaw neu Weriniaeth Iwerddon, yn deillio'n unig o Gyfarwyddeb y Cyngor Rhif 90/364/EEC neu Gyfarwyddeb y Cyngor Rhif 90/365/EEC. 2 Ni fydd y personau canlynol, serch hynny, yn cael eu trin fel personau o dramor sy'n anghymwys yn unol â pharagraff (1)(a)— a person sy'n weithiwr at ddibenion Rheoliad y Cyngor (EEC) Rhif 1612/68 neu (EEC) Rhif 1251/70 ; b person sy'n weithiwr i wladwriaeth sydd wedi'i derbyn ac y mae arno angen cael ei gofrestru ac sy'n cael ei drin fel gweithiwr at ddibenion y diffiniad o berson cymwysedig (“qualified person”) yn rheoliad 6 o Reoliadau Mewnfudo (Ardal Economaidd Ewropeaidd) 2006 yn unol â rheoliad 5 o Reoliadau Ymaelodi (Mewnfudo a Chofrestru Gweithwyr) 2004 ; c person sydd â hawl i breswylio yn unol â Rheoliadau Mewnfudo (Ardal Economaidd Ewropeaidd) 2006 , a honno'n hawl sy'n deillio o Gyfarwyddeb y Cyngor Rhif 68/360/EEC, Rhif 73/148/EEC neu Rif 75/34/EEC; ch person a adawodd diriogaeth Montserrat ar ôl 1 Tachwedd 1995 oherwydd effaith ffrwydriad llosgfynyddol ar y diriogaeth honno. 3 Ni fydd person yn cael ei drin fel un sy'n preswylio fel arfer yn y Deyrnas Unedig, Ynysoedd y Sianel, Ynys Manaw, neu Weriniaeth Iwerddon at ddibenion paragraff (1)(a) os nad oes ganddo hawl i breswylio yn y Deyrnas Unedig, Ynysoedd y Sianel, Ynys Manaw, neu Weriniaeth Iwerddon. Darpariaethau trosiannol 5 Ni fydd y diwygiadau a wneir gan y Rheoliadau hyn yn effeithiol o ran ceisydd yr oedd ei gais am gymorth tai o dan Ran VII o Ddeddf 1996 wedi'i wneud cyn 9 Hydref 2006. Dirymu 6 Dirymir drwy hyn Reoliadau Digartrefedd (Cymru) 2000 . Llofnodwyd ar ran Cynulliad Cenedlaethol Cymru o dan adran 66(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 D. Elis-Thomas Llywydd y Cynulliad Cenedlaethol 3 Hydref 2006