Addysg, Cymru Enwi a dehongli 1 1 Enw’r Gorchymyn hwn yw Gorchymyn Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 (Cychwyn Rhif 2) 2021. 2 Yn y Gorchymyn hwn— mae i “anhawster dysgu” yr un ystyr â “learning difficulty” yn— adran 312(2) o Ddeddf 1996— mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru ond nid plentyn sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol brif ffrwd yn Lloegr, mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yn Lloegr sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir yng Nghymru, fel pe bai “in the area of a local authority in Wales” wedi ei hepgor, adran 20 o Ddeddf 2014 mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol brif ffrwd yn Lloegr; mae i “asesiad o anghenion AIG” yr un ystyr ag “EHC needs assessment” yn adran 36(2) o Ddeddf 2014; mae i “awdurdod lleol” yr un ystyr â “local authority” yn adran 579 o Ddeddf 1996; ystyr “blwyddyn 11” (“ year 11 ”) yw grŵp blwyddyn y bydd mwyafrif y plant, yn ystod y flwyddyn ysgol, yn cyrraedd 16 oed; mae i “blwyddyn ysgol” yr un ystyr â “school year” yn adran 579 o Ddeddf 1996; ystyr “grŵp blwyddyn” (“ year group ”) yw grŵp o blant mewn ysgol y bydd y mwyafrif ohonynt, mewn blwyddyn ysgol benodol, yn cyrraedd yr un oedran; mae i “cynllun AIG” yr un ystyr ag “EHC Plan” yn adran 37(2) o Ddeddf 2014; mae i “darpariaeth addysgol arbennig” yr un ystyr â “special educational provision” yn— adran 312(4) o Ddeddf 1996— mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru ond nid plentyn sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol brif ffrwd yn Lloegr, mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yn Lloegr sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol a gynhelir yng Nghymru fel pe bai “in relation to a child in the area of a local authority in Wales” wedi ei hepgor, adran 21 o Ddeddf 2014 mewn perthynas â phlentyn yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru sy’n ddisgybl cofrestredig mewn ysgol brif ffrwd yn Lloegr; ystyr “Deddf 1996” (“ the 1996 Act ”) yw Deddf Addysg 1996 ; ystyr “Deddf 2014” (“ the 2014 Act ”) yw Deddf Plant a Theuluoedd 2014 ; mae i “disgybl cofrestredig” yr un ystyr â “registered pupil” yn adran 434 o Ddeddf 1996; ystyr “y Ddeddf” (“ the Act ”) yw Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018; mae i “oedran ysgol gorfodol” yr un ystyr â “compulsory school age” yn adran 8 o Ddeddf 1996; mae i “perchennog” yr un ystyr â “proprietor” yn adran 579 o Ddeddf 1996; ystyr “Rheolau’r Tribiwnlys” (“ Tribunal Rules ”) yw Rheoliadau Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru 2012 ; ystyr “Tribiwnlys” (“ Tribunal ”) yw Tribiwnlys Addysg Cymru ; mae i “yn ardal awdurdod lleol yng Nghymru” yr un ystyr ag “in the area of a local authority in Wales” yn adran 579(3B) o Ddeddf 1996; mae i “yn ardal awdurdod lleol yn Lloegr” yr un ystyr ag “in the area of a local authority in England” yn adran 579(3A) o Ddeddf 1996; ystyr “ysgol a gynhelir” (“ maintained school ”) yw unrhyw ysgol gymunedol, ysgol sefydledig neu ysgol wirfoddol neu unrhyw ysgol arbennig gymunedol nad yw wedi ei sefydlu mewn ysbyty o fewn ystyr Deddf Safonau a Fframwaith Ysgolion 1998 ; mae i “ysgol brif ffrwd” yr un ystyr â “mainstream school” yn adran 83(2) o Ddeddf 2014. 3 At ddibenion y Gorchymyn hwn dyfernir yn derfynol ar apêl— a os caiff penderfyniad ei wneud gan dribiwnlys neu lys ar yr apêl, a b os caniateir gwneud cais i adolygu’r penderfyniad neu os caniateir ei apelio ymhellach, daw’r cyfnod (neu bob un o’r cyfnodau) ar gyfer gwneud hynny i ben heb fod cais am adolygiad wedi ei wneud neu apêl bellach wedi ei dwyn. Ystyr anghenion addysgol arbennig a nodwyd 2 Mae gan blentyn “P” “anghenion addysgol arbennig a nodwyd” at ddibenion y Gorchymyn hwn os oes gan P anhawster dysgu a nodwyd gan berchennog neu awdurdod lleol sy’n galw am wneud darpariaeth addysgol arbennig ar gyfer P. Y darpariaethau sy’n dod i rym ar 1 Medi 2021 3 Daw’r darpariaethau a ganlyn o’r Ddeddf i rym ar 1 Medi 2021 ac eithrio mewn perthynas â pherson sy’n dod o fewn unrhyw un neu ragor o’r paragraffau yn erthygl 4 ar 1 Medi 2021— a adrannau 2 i 4; b adrannau 6 i 14; c adrannau 17 i 36; d adran 38; e adrannau 40 i 44; f adrannau 47 i 49; g adran 50(1) at ddibenion y darpariaethau ym mharagraff (h); h adran 50(4) i (5); i adrannau 51 i 53; j adran 55; k adran 59; l adrannau 63 i 66; m adrannau 68 i 69; n adran 96 at ddibenion y darpariaethau ym mharagraff (o); o yn yr Atodlen— i paragraff 1; ii paragraff 4(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraffau (iii) i (x); iii paragraff 4(2) i 4(8); iv paragraff 4(9); v paragraff 4(10); vi paragraff 4(13) i 4(18); vii paragraff 4(19)(b); viii paragraff 4(20) a 4(21); ix paragraff 4(23) i 4(29); x paragraff 4(32)(a)(i) a (ii) a pharagraff 4(32)(b); xi paragraff 7; xii paragraff 8; xiii paragraff 11(a); xiv paragraff 12(a); xv paragraff 14(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xvi); xvi paragraff 14(2) a (3); xvii paragraff 19(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xviii); xviii paragraff 19(5)(e)(ii); xix paragraff 21(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xx); xx paragraff 21(2)(a)(i) a (2)(b)(ii); xxi paragraff 22; xxii paragraff 23(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xxiii); xxiii paragraff 23(4); xxiv paragraff 24(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xxv); xxv paragraff 24(3) a (6)(a). 4 Person— za sydd ym mlwyddyn 11; zb nad yw mewn ysgol ac a fydd yn cyrraedd 16 oed yn ystod y flwyddyn ysgol 2021-2022; a sy’n hŷn na’r oedran ysgol gorfodol; b sydd ag anghenion addysgol arbennig a nodwyd; c y mae awdurdod lleol wedi cyflwyno hysbysiad mewn perthynas ag ef o dan adran 323 o Ddeddf 1996 ac nad yw’r asesiad wedi cychwyn ac nad oes hysbysiad wedi ei roi o dan adran 323(6) o Ddeddf 1996; d y mae cais wedi ei wneud mewn perthynas ag ef o dan adran 329 neu 329A o Ddeddf 1996 am asesiad o dan adran 323 o Ddeddf 1996 ac nad yw’r awdurdod lleol wedi penderfynu pa un ai i asesu ai peidio; e y mae cais wedi ei wneud mewn perthynas ag ef o dan adran 329 neu 329A o Ddeddf 1996 am asesiad o dan adran 323 o Ddeddf 1996 a bod yr awdurdod lleol yn penderfynu peidio â chydymffurfio â’r cais ac— i nad yw’r amser y mae rhaid i apêl o dan adran 329(2) neu 329A(8) o Ddeddf 1996 gael ei dwyn ynddo o dan Ran B o Reolau’r Tribiwnlys wedi dod i ben; ii bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys o dan adran 329(2) neu 329A(8) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; neu iii dyfarnwyd yn derfynol ar apêl i’r Tribiwnlys o dan adran 329(2) neu 329A(8) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw a gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol drefnu asesiad, ac nad yw’r asesiad hwnnw wedi cychwyn; f y mae awdurdod lleol yn ymgymryd ag asesiad o anghenion addysgol mewn perthynas ag ef o dan adran 323 o Ddeddf 1996; g y mae awdurdod lleol yn bwriadu peidio â gwneud datganiad mewn perthynas ag ef yn dilyn asesiad ac— i nad yw’r amser y mae rhaid i apêl o dan adran 325(2) o Ddeddf 1996 gael ei dwyn ynddo o dan Ran B o Reolau’r Tribiwnlys wedi dod i ben; ii bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys o dan adran 325(2) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; iii dygwyd apêl i’r Tribiwnlys o dan adran 325(2) o Ddeddf 1996 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw a dyfarnwyd yn derfynol arni a gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol— aa gwneud a chynnal datganiad ac nad yw’r broses o wneud y datganiad wedi cychwyn; neu bb ailystyried ei benderfyniad ac nad yw’r ailystyried hwnnw wedi cychwyn; h y mae awdurdod lleol wedi penderfynu peidio â chynnal datganiad mewn perthynas ag ef o dan baragraff 11(1) o Atodlen 27 i Ddeddf 1996 mwyach ac— i nad yw’r amser y mae rhaid i apêl o dan baragraff 11(2)(b) o’r Atodlen honno gael ei dwyn ynddo o dan Ran B o Reolau’r Tribiwnlys wedi dod i ben; neu ii bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys o dan baragraff 11(2)(b) o’r Atodlen honno mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; i y mae asesiad mewn perthynas ag ef o dan adran 331 o Ddeddf 1996 yn mynd rhagddo; j nad yw’n hŷn na’r oedran ysgol gorfodol ond y mae asesiad mewn perthynas ag ef o dan adran 140 o Ddeddf Dysgu a Sgiliau 2000 — i yn mynd rhagddo; neu ii wedi arwain at adroddiad ar anghenion addysgol a hyfforddi y person a’r ddarpariaeth sy’n ofynnol i’w diwallu; k y mae cais wedi ei wneud mewn perthynas ag ef i awdurdod lleol i sicrhau asesiad o anghenion AIG o dan adran 36(1) o Ddeddf 2014 ac nad yw’r awdurdod lleol wedi penderfynu ar y cais hwnnw o dan adran 36(3); l y mae awdurdod lleol wedi penderfynu, o dan adran 36, beidio â sicrhau asesiad AIG mewn perthynas ag ef ac— i nad yw’r cyfnod ar gyfer dilyn cyfryngu mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw o dan adran 52 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; ii bod cyfryngu o dan adran 55 o Ddeddf 2014 yn mynd rhagddo mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw; iii bod tystysgrif gyfryngu wedi ei dyroddi o dan adran 55(4) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ac nad yw’r cyfnod ar gyfer cyflwyno apêl i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; iv bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(a) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; v bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(a) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw a dyfarnwyd yn derfynol arni a gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol drefnu asesiad neu ailasesiad, ac nad yw’r asesiad hwnnw neu’r ailasesiad hwnnw wedi cychwyn; m y mae awdurdod lleol wedi cyflwyno hysbysiad mewn perthynas ag ef o dan adran 36(7) o Ddeddf 2014 ei fod yn ystyried sicrhau asesiad o anghenion AIG ac— i nad yw’r asesiad wedi cychwyn, ii bod yr asesiad yn mynd rhagddo, neu iii nad oes hysbysiad wedi ei gyflwyno o dan adran 36(9) o Ddeddf 2014; n y mae awdurdod lleol wedi penderfynu o dan adran 36(9) o Ddeddf 2014 nad yw’n angenrheidiol gwneud darpariaeth addysgol arbennig yn unol â chynllun AIG mewn perthynas ag ef ac— i nad yw’r cyfnod ar gyfer dilyn cyfryngu mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw o dan adran 52 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; ii bod cyfryngu o dan adran 55 o Ddeddf 2014 yn mynd rhagddo mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw; iii bod tystysgrif gyfryngu wedi ei dyroddi o dan adran 55(4) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ac nad yw’r cyfnod ar gyfer cyflwyno apêl i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; iv bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(b) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; v bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(b) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw a dyfarnwyd yn derfynol arni a gorchmynnwyd i’r awdurdod lleol— aa gwneud a chynnal cynllun AIG ac nad yw’r broses o wneud y cynllun AIG wedi cychwyn; neu bb ailystyried ei benderfyniad ac nad yw’r ailystyried hwnnw wedi cychwyn; o y mae awdurdod lleol wedi penderfynu o dan adran 45 o Ddeddf 2014 nad yw’n angenrheidiol mwyach gynnal cynllun AIG mewn perthynas ag ef ac— i nad yw’r cyfnod ar gyfer dilyn cyfryngu mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw o dan adran 52 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; ii bod cyfryngu o dan adran 55 o Ddeddf 2014 yn mynd rhagddo mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw; iii bod tystysgrif gyfryngu wedi ei dyroddi o dan adran 55(4) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ac nad yw’r cyfnod ar gyfer cyflwyno apêl i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51 o Ddeddf 2014 wedi dod i ben; iv bod apêl wedi ei dwyn i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf o dan adran 51(2)(f) o Ddeddf 2014 mewn perthynas â’r penderfyniad hwnnw ond na ddyfarnwyd yn derfynol arni; 5 Daw adrannau 40 i 44 o’r Ddeddf i rym ar 1 Medi 2021 mewn perthynas â phlentyn nad yw’n hŷn na’r oedran ysgol gorfodol ar 1 Medi 2021. 6 Daw’r darpariaethau a ganlyn o’r Ddeddf i rym ar 1 Medi 2021 mewn perthynas â pherson sy’n dod o fewn y naill neu’r llall o’r paragraffau yn erthygl 7— a adrannau 2 i 4; b adrannau 6 i 14; c adrannau 17 i 36; d adran 38; e adrannau 40 i 44; f adrannau 47 i 49; g adran 50(1) at ddibenion y darpariaethau ym mharagraff (h); h adran 50(4) i (5); i adrannau 51 i 53; j adran 55; k adran 59; l adrannau 63 i 66; m adrannau 68 i 69; n adran 96 at ddibenion y darpariaethau ym mharagraff (o); o yn yr Atodlen— i paragraff 1; ii paragraff 4(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraffau (iii) i (x); iii paragraff 4(2) i 4(8); iv paragraff 4(9); v paragraff 4(10); vi paragraff 4(13) i 4(18); vii paragraff 4(19)(b); viii paragraff 4(20) a 4(21); ix paragraff 4(23) i 4(29); x paragraff 4(32)(a)(i) a (ii) a pharagraff 4(32)(b); xi paragraff 7; xii paragraff 8; xiii paragraff 11(a); xiv paragraff 12(a); xv paragraff 14(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xvi); xvi paragraff 14(2) a (3); xvii paragraff 19(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xviii); xviii paragraff 19(5)(e)(ii); xix paragraff 21(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xx); xx paragraff 21(2)(a)(i) a (2)(b)(ii); xxi paragraff 22; xxii paragraff 23(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xxiii); xxiii paragraff 23(4); xxiv paragraff 24(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xxv); xxv paragraff 24(3) a (6)(a). 7 Person y mae cynllun datblygu unigol— a yn cael ei lunio o dan adran 40 neu ei gadw o dan adran 42 o’r Ddeddf mewn perthynas ag ef; b yn cael ei lunio neu ei gynnal o dan adran 14 o’r Ddeddf o ganlyniad i reoliad 23 o Reoliadau Anghenion Dysgu Ychwanegol (Cymru) 2021. 7A Daw’r darpariaethau a ganlyn o’r Atodlen i’r Ddeddf i rym ar 22 Mehefin 2021— a paragraff 24(1) at ddiben y ddarpariaeth ym mharagraff (b); b paragraff 24(4). 8 Daw’r darpariaethau a ganlyn o’r Ddeddf i rym ar 1 Medi 2021— za adran 16; a adran 50(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (b); b adran 50(2) i 50(3); c adran 54 i’r graddau nad yw eisoes mewn grym; d adran 56 i’r graddau nad yw eisoes mewn grym; e adrannau 57 i 58; f adrannau 70 i 73; g adrannau 75 i 81; h adrannau 83 i 95; i adran 96 at ddibenion y darpariaethau ym mharagraff (j); j yn yr Atodlen— i paragraff 2(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (ii) i (iii); ii paragraff 2(2)(b); iii paragraff 2(3); iv paragraff 3; v paragraff 4(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraffau (vi) i (xv); vi paragraff 4(9) i’r graddau y mae’n hepgor adran 333(1ZA), adran 333(2) i 333(6) ac adrannau 334 i 335; vii paragraff 4(12); viii paragraff 4(19)(a); ix paragraff 4(22); x paragraff 4(30)(a)(ii) a 4(30)(b); xi paragraff 4(31); xii paragraff 4(32)(a)(iii); xiii paragraff 4(33)(a); xiv paragraff 4(33)(b) i’r graddau y mae’n hepgor y cofnodion a ganlyn— “the appropriate national authority (in Chapter 2 of Part 4)” “the chairman’s panel” “the lay panel” “the President” “the Tribunal” xv paragraff 4(33)(d), 4(33)(e) a 4(33)(g); xvi paragraff 6(d)(v) a pharagraffau 6(f) a 6(g); xvii paragraff 6(j)(i); xviii paragraff 6(l)(i) a 6(l)(iii); xix paragraff 6(n)(ii) i’r graddau y mae’n hepgor paragraff 11 o Atodlen 2 i Ddeddf Prentisiaethau, Sgiliau, Plant a Dysgu 2009; xx paragraff 6(t); xxi paragraff 9; xxii paragraff 10; xxiii paragraff 11(b); xxiv paragraff 12(b); xxv paragraff 13; xxvi paragraff 14(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xxvii); xxvii paragraff 14(4); xxviii paragraff 15(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xxix); xxix paragraffau 15(3) i 15(4); xxx paragraff 17; xxxi paragraff 18; xxxii paragraff 19(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xxxiii); xxxiii paragraffau 19(2), (3), (4), (5)(a) i (d), 5(e)(i), 5(f) i (h) a (6); xxxiv paragraff 20; xxxv paragraff 21(1) at ddiben y ddarpariaeth yn is-baragraff (xxxvi); xxxvi paragraff 21(2)(b)(i); xxxvii paragraff 23(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xxxviii); xxxviii paragraff 23(3)(a) i (c) a (5); xxxix paragraff 24(1) at ddibenion y darpariaethau yn is-baragraff (xl); xl paragraff 24(2), (5) a (6)(b) ac (c). Kirsty Williams Y Gweinidog Addysg, un o Weinidogion Cymru 22 Mawrth 2021