PLANT A PHERSONAU IFANC, CYMRU Enwi, cychwyn a chymhwyso 1 1 Enw'r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Plant (Ymadael â Gofal) (Cymru) 2001 a deuant i rym ar 1 Hydref 2001. 2 Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys i Gymru. Dehongli 2 Yn y Rheoliadau hyn, oni bai bod y cyd-destun yn mynnu fel arall— mae i “awdurdod lleol cyfrifol” (“ responsible local authority ”) yr ystyron canlynol: mewn perthynas â phlentyn cymwys , yr awdurdod lleol sy'n gofalu am y plentyn hwnnw; mewn perthynas â phlentyn perthnasol , yr ystyr a roddir i “responsible local authority” gan adran 23A(4) o'r Ddeddf. ystyr “ y Ddeddf ” (“ the Act ”) yw Deddf Plant 1989; ystyr “lleoliad” (“ placement ”) yw darpariaeth o ran llety a chynhaliaeth gan awdurdod lleol ar gyfer plentyn y maent yn gofalu amdano drwy unrhyw un o'r ffyrdd a bennir yn adran 23(2)(a) i (d) neu (f) o'r Ddeddf; ystyr “person ifanc” (“ young person ”) yw cyn blentyn perthnasol ; ystyr “ymarferydd cyffredinol” (“ general practitioner ”) yw ymarferydd meddygol cofrestredig— sy'n darparu gwasanaethau meddygol cyffredinol o dan Ran II o Ddeddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol 1977 ); neu sy'n cyflawni gwasanaethau meddygol personol mewn cysylltiad â chynllun peilot o dan Ddeddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Gofal Sylfaenol) 1997 ; ystyr “ysbyty” (“ hospital ”) yw: unrhyw ysbyty gwasanaeth iechyd o fewn ystyr “health service hospital” yn Neddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol 1977; a unrhyw gartref nyrsio iechyd meddwl sy'n gartref y mae'r manylion cofrestru ar ei gyfer wedi'u cofnodi am y tro yn y rhan ar wahân o'r gofrestr sy'n cael ei chadw at ddibenion adran 23(5)(b) o Ddeddf Cartrefi Cofrestredig 1984 ). Plant cymwys 3 1 At ddibenion paragraff 19B(2)(b) o Atodlen 2 i'r Ddeddf, 13 wythnos yw'r cyfnod a ragnodir a 14 yw'r oedran a ragnodir. 2 Nid yw'r categorïau canlynol o blant i fod yn blant cymwys er eu bod yn dod o fewn paragraff 19B(2) o Atodlen 2— a unrhyw blentyn sydd wedi derbyn gofal gan awdurdod lleol mewn amgylchiadau lle mae'r amodau canlynol yn gymwys— i bod yr awdurdod lleol wedi trefnu gosod y plentyn mewn cyfres o leoliadau tymor-byr nad yw'r un ohonynt yn hwy na phedair wythnos (er bod eu cyfanswm yn gallu bod yn hafal i'r cyfnod a ragnodir); a ii bod y plentyn yn dychwelyd ar ddiwedd pob lleoliad o'r fath i ofal ei riant, neu berson nad yw'n rhiant ond y mae ganddo gyfrifoldeb rhiant dros y plentyn, b unrhyw blentyn sy'n destun gorchymyn gofal ac sydd, o dan drefniadau a wnaed gan awdurdod lleol sy'n gofalu amdano, wedi bod yn byw gyda pherson sy'n dod o fewn adran 23(4) o'r Ddeddf am gyfnod o chwe mis neu fwy. Plant perthnasol 4 1 At ddibenion adran 23A(3), mae'r categori o blant a ddisgrifir ym mharagraff (2) yn gategori ychwanegol o blant perthnasol. 2 Unrhyw blentyn 16 neu 17 oed (nad yw'n destun gorchymyn gofal) — a a oedd yn cael ei ddal neu a oedd yn yr ysbyty pan gyrhaeddodd 16 oed; a b a oedd wedi bod yn cael ei letya gan awdurdod lleol am gyfnod sengl o 13 wythnos o leiaf (“y cyfnod sengl”) neu am gyfnodau sydd gyda'i gilydd yn gyfanswm o 13 wythnos o leiaf (“y cyfnod agregedig”) i pan ddechreuodd y cyfnod sengl, neu gyfnod cyntaf y cyfnod agregedig, ar ôl iddo gyrraedd 14 oed, a ii pan ddaeth y cyfnod sengl neu'r cyfnod agregedig i ben yn union cyn y dal hwnnw neu'r derbyn hwnnw. 3 At ddibenion y rheoliad hwn, ystyr “ei ddal” yw ei ddal mewn canolfan remand, sefydliad tramgwyddwyr ifanc neu ganolfan hyfforddi gadarn , neu unrhyw sefydliad arall yn unol â gorchymyn llys. 4 Nid yw unrhyw blentyn sydd wedi byw gyda pherson sy'n dod o fewn adran 23(4) o'r Ddeddf am gyfnod parhaus o chwe mis neu fwy i fod yn blentyn perthnasol er ei fod yn dod o fewn adran 23A(2). 5 Mae paragraff (4) yn gymwys p'un a yw'r cyfnod o chwe mis yn dechrau cyn i blentyn beidio â derbyn gofal gan awdurdod lleol neu ar ôl hynny. Asesiadau a chynlluniau cam nesaf — cyffredinol 5 1 Rhaid i bob awdurdod lleol cyfrifol baratoi datganiad ysgrifenedig sy'n disgrifio ym mha fodd y caiff anghenion pob plentyn cymwys a phob plentyn perthnasol eu hasesu. 2 Rhaid i'r datganiad ysgrifenedig gynnwys, mewn perthynas â phob plentyn y mae ei anghenion i gael eu hasesu, wybodaeth am y canlynol yn benodol— a y person sy'n gyfrifol am gynnal yr asesiad a'i gyd-drefnu; b yr amserlen ar gyfer yr asesiad; c â phwy y bwriedir ymgynghori at ddibenion yr asesiad; ch y trefniadau ar gyfer cofnodi canlyniad yr asesiad; d unrhyw gamau y caiff y plentyn eu cymryd os ceir anghytundeb. 3 Rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol sicrhau bod copi o'r datganiad ar gael i'r plentyn a'r personau a bennir yn rheoliad 7(5). 4 Ni fydd dim yn y Rheoliadau hyn yn atal unrhyw asesiad neu adolygiad o dan y Rheoliadau hyn rhag cael ei gynnal yr un pryd ag unrhyw asesiad, adolygiad neu ystyriaeth o dan unrhyw ddarpariaeth arall. Cynnwys y plentyn neu'r person ifanc 6 1 I'r graddau y mae'n rhesymol ymarferol, wrth gynnal asesiad ac wrth baratoi neu adolygu cynllun cam nesaf, rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol— a ceisio barn y plentyn neu'r person ifanc y mae'n berthnasol iddo a rhoi sylw iddi; a b cymryd camau i'w alluogi i fynychu unrhyw gyfarfodydd lle caiff ei achos ei ystyried ac i gymryd rhan ynddynt. 2 Rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol roi copïau o'r canlynol yn ddioed i'r plentyn neu'r person ifanc— a canlyniadau ei asesiad, b ei gynllun cam nesaf, c pob adolygiad o'i gynllun cam nesaf, ac i'r graddau y mae'n rhesymol ymarferol, sicrhau bod cynnwys pob dogfen yn cael ei esbonio iddo. Asesu anghenion 7 1 Rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol asesu anghenion pob plentyn cymwys, a phob plentyn perthnasol nad oes ganddo gynllun cam nesaf eisoes, yn unol â'r Rheoliadau hyn. 2 Mae'r asesiad i gael ei gwblhau— a yn achos plentyn cymwys, heb fod yn fwy na thri mis ar ôl y dyddiad y daw'n 16 oed neu'n blentyn cymwys ar ôl yr oedran hwnnw; b yn achos plentyn perthnasol nad oes ganddo gynllun cam nesaf eisoes, heb fod yn fwy na thri mis ar ôl y dyddiad y daw'n blentyn perthnasol. 3 Rhaid i bob awdurdod lleol cyfrifol sicrhau bod cofnod ysgrifenedig yn cael ei gadw o'r canlynol— a yr wybodaeth a geir yn ystod asesiad; b y trafodaethau mewn unrhyw gyfarfod a gynhelir mewn cysylltiad ag unrhyw agwedd ar asesiad; ac c canlyniad yr asesiad. 4 Wrth gynnal asesiad mae'r awdurdod lleol cyfrifol i roi sylw i'r ystyriaethau canlynol— a iechyd a datblygiad y plentyn ; b angen y plentyn am addysg, hyfforddiant neu gyflogaeth; c y cymorth sydd ar gael i'r plentyn drwy berthnasoedd ag aelodau ei deulu ac â phersonau eraill; ch anghenion ariannol y plentyn; d i ba raddau y mae'n meddu ar y medrau ymarferol a'r medrau eraill sy'n angenrheidiol ar gyfer byw'n annibynnol; ac dd ei anghenion am ofal, cymorth a llety. 5 Rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol, oni bai nad yw'n rhesymol ymarferol gwneud hynny, geisio barn y canlynol a'i chymryd i ystyriaeth— a rhieni'r plentyn; b unrhyw berson nad yw'n rhiant ond y mae ganddo gyfrifoldeb rhiant dros y plentyn; c unrhyw berson sy'n gofalu am y plentyn o ddydd i ddydd; ch unrhyw ysgol neu goleg y mae'r plentyn yn eu mynychu, neu'r awdurdod addysg lleol ar gyfer yr ardal y mae'n byw ynddi; d unrhyw ymwelydd annibynnol a benodir ar gyfer y plentyn ; dd yr ymarferydd cyffredinol y mae'r plentyn wedi'i gynnwys ar ei restr; e y cynghorydd personol a benodir ar gyfer y plentyn; ac f unrhyw berson arall y gall yr awdurdod lleol cyfrifol neu'r plentyn farnu bod eu barn yn berthnasol. Cynlluniau cam nesaf 8 1 Cyn gynted â phosibl ar ôl cwblhau'r asesiad, rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol baratoi cynllun cam nesaf ar gyfer pob plentyn cymwys, a phob plentyn perthnasol nad oes un ganddo eisoes, yn unol â'r rheoliad hwn. 2 Rhaid i'r cynllun cam nesaf gynnwys, yn benodol, y materion y cyfeirir atynt yn yr Atodlen. 3 Rhaid i'r cynllun cam nesaf, mewn perthynas â phob un o'r materion y cyfeirir atynt yn yr Atodlen, nodi— a ym mha fodd y mae'r awdurdod lleol cyfrifol yn bwriadu diwallu anghenion y plentyn; a b erbyn pa ddyddiad y caiff unrhyw gamau y mae eu hangen i weithredu unrhyw agwedd ar y cynllun eu cymryd gan yr awdurdod lleol cyfrifol. 4 Rhaid i'r cynllun cam nesaf gael ei gofnodi'n ysgrifenedig. Adolygu cynlluniau cam nesaf 9 1 Rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol adolygu cynllun cam nesaf pob plentyn cymwys, pob plentyn perthnasol a phob cyn blentyn perthnasol yn unol â'r rheoliad hwn. 2 Rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol drefnu adolygiad— a os bydd y plentyn neu'r person ifanc yn gofyn iddo wneud hynny; b os yw'r awdurdod lleol cyfrifol, neu'r cynghorydd personol, o'r farn bod angen adolygiad; ac c mewn unrhyw achos arall, bob chwe mis ar y mwyaf. 3 Wrth gynnal adolygiad, rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol, i'r graddau y mae'n barnu ei bod yn briodol gwneud hynny, geisio barn y personau a grybwyllir yn rheoliad 7(5) a'i chymryd i ystyriaeth. 4 Rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol sy'n cynnal adolygiad ystyried— a yn achos plentyn cymwys neu berthnasol, a oes angen unrhyw newid i'r cynllun cam nesaf, mewn perthynas â phob un o'r materion a nodir yn yr Atodlen; a b yn achos cyn blentyn perthnasol, a oes angen unrhyw newid i'r cynllun cam nesaf mewn perthynas â'r materion a nodir ym mharagraffau 1, 3 a 4 o'r Atodlen. 5 Rhaid i ganlyniadau'r adolygiad gael eu cofnodi'n ysgrifenedig. Cadw cofnodion a chyfrinachedd cofnodion 10 1 Rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol gadw cofnodion ynghylch asesiadau, cynlluniau cam nesaf a'u hadolygiadau tan ben-blwydd dyddiad geni'r plentyn neu'r person ifanc y maent yn berthnasol iddo yn 75 oed, neu os yw'r plentyn yn marw cyn cyrraedd 18 oed, am gyfnod o 15 mlynedd gan ddechrau ar ddyddiad ei farwolaeth. 2 Gellir cydymffurfio â'r gofyniad ym mharagraff (1) drwy gadw'r cofnodion ysgrifenedig gwreiddiol neu gopïau ohonynt, neu drwy gadw'r cyfan neu ran o'r wybodaeth a gynhwysir ynddynt ar ryw ffurf hygyrch arall megis cofnod cyfrifiadur. 3 Rhaid i'r cofnodion a grybwyllir ym mharagraff (1) gael eu cadw'n ddiogel, ac ni ellir eu datgelu i unrhyw berson ac eithrio yn unol â'r canlynol— a unrhyw ddarpariaeth mewn statud, neu a wneir o dan statud, neu yn rhinwedd statud, y mae'r cyfle i weld y cofnodion hynny yn cael ei awdurdodi odani; b unrhyw orchymyn llys sy'n awdurdodi cyfle i weld y cofnodion hynny. Cymorth a llety 11 1 At ddibenion adran 23B(8)(c) o'r Ddeddf (cymorth i blant perthnasol), rhaid i'r awdurdod lleol cyfrifol roi cymorth, gan gynnwys cymorth ariannol a all, mewn amgylchiadau eithriadol, fod ar ffurf arian parod, er mwyn diwallu anghenion y plentyn o ran addysg, hyfforddiant neu gyflogaeth fel y darperir ar eu cyfer yn ei gynllun cam nesaf. 2 At ddibenion adran 23B(10) o'r Ddeddf, ystyr “llety addas” yw llety— a sydd, i'r graddau y mae hynny'n rhesymol ymarferol, yn addas ar gyfer y plentyn yng ngoleuni ei anghenion, gan gynnwys ei anghenion iechyd; b y mae'r awdurdod lleol cyfrifol wedi'i fodloni ei hun yn ei gylch o ran cymeriad ac addasrwydd y landlord neu'r darparydd arall; c y mae'r awdurdod lleol cyfrifol wedi cymryd y canlynol i ystyriaeth yn ei gylch— i dymuniadau a theimladau'r plentyn; a ii anghenion addysg, hyfforddiant neu gyflogaeth y plentyn. 3 At ddibenion adran 24B(5) o'r Ddeddf (darparu llety yn ystod y gwyliau), a ystyr “addysg uwch” (“higher education”) yw addysg sy'n cael ei darparu drwy gyfrwng cwrs o ddisgrifiad y cyfeirir ato mewn rheoliadau a wnaed o dan adran 22 o Ddeddf Addysgu ac Addysg Uwch 1998 ; b mae i “addysg bellach” yr un ystyr â “further education” yn Neddf Addysg 1996 ac eithrio'r ffaith mai dim ond addysg bellach sy'n cael ei darparu ar sail addysg breswyl amser-llawn y mae'n ei chynnwys at ddibenion y rheoliad hwn. Swyddogaethau cynghorwyr personol 12 1 Bydd gan gynghorydd personol y swyddogaethau canlynol — a mewn perthynas â phlant cymwys a pherthnasol, y swyddogaethau a restrir ym mharagraff (2); a b mewn perthynas â chyn blant perthnasol, y swyddogaethau a restrir ym mharagraff (2) heblaw is-baragraff (b). 2 Dyma'r swyddogaethau — a rhoi cyngor (gan gynnwys cyngor ymarferol) a chymorth iddynt; b cymryd rhan yn eu hasesiadau ac yng ngwaith paratoi eu cynlluniau cam nesaf; c cymryd rhan mewn adolygiadau o'u cynlluniau cam nesaf; ch cysylltu â'r awdurdod lleol cyfrifol wrth i'r cynllun cam nesaf gael ei weithredu; d cyd-drefnu gwaith darparu gwasanaethau iddynt, a chymryd camau rhesymol i sicrhau eu bod yn defnyddio'r gwasanaethau hynny; dd parhau'n gyfarwydd â'u cynnydd a'u llesiant; ac e cadw cofnod ysgrifenedig o unrhyw un o'i gysylltiadau â hwy. Cynrychioliadau 13 1 Diwygir Rheoliadau Gweithdrefn Cynrychioliadau (Plant) 1991 ) fel a ganlyn. 2 Yn rheoliad 2 (Dehongli)— a yn y diffiniad o “complainant”, yn lle “qualifying for advice and assistance” rhowch “falling within section 23A, 23C, 24, or 24B(3) of the Act making any representations”; b yn y diffiniad o “representations”, yn lle “24(14)” rhowch “24D(1)”. Llofnodwyd ar ran Cynulliad Cenedlaethol Cymru o dan adran 66(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 D. Elis-Thomas Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru 12 Mehefin 2001