Anifeiliaid, Cymru Enwi a dod i rym 1 1 Enw’r Gorchymyn hwn yw Gorchymyn Clefydau Egsotig (Cymhwyso a Diwygio Deddfiadau) (Cymru) 2024. 2 Daw’r Gorchymyn hwn i rym ar 23 Medi 2024. Estyn y diffiniad o “clefyd” 2 At ddibenion Deddf Iechyd Anifeiliaid 1981, fel y bo’n gymwys o ran Cymru, estynnir y diffiniad o “disease” yn adran 88(1) o’r Ddeddf honno i gynnwys— a y tafod glas; b enseffalopathi sbyngffurf trosglwyddadwy; c clwy Affricanaidd y moch, a d clefyd gwaedlifol episootig. Diwygio Gorchymyn Symud Anifeiliaid (Cyfyngiadau) (Cymru) 2003 3 1 Mae Gorchymyn Symud Anifeiliaid (Cyfyngiadau) (Cymru) 2003 wedi ei ddiwygio fel a ganlyn. 2 Ar ôl erthygl 5 (datgan parth rheolaeth dros dro) mewnosoder— Datgan ardal heintiedig 5A 1 Os yw Gweinidogion Cymru yn ystyried bod clefyd yn bodoli neu wedi bodoli yn yr 56 o ddiwrnodau blaenorol ar unrhyw safle, cânt ddatgan bod ardal yn ardal heintiedig. 2 Rhaid i ardal heintiedig a ddatgenir o dan baragraff (1) fod o’r maint y mae Gweinidogion Cymru yn ystyried ei fod yn angenrheidiol er mwyn atal lledaeniad clefydau. 3 Rhaid i ddatganiad o dan baragraff (1) bennu un neu ragor o’r canlynol— a y clefyd y mae’r ardal heintiedig yn cael ei datgan mewn perthynas ag ef; b y rhywogaethau o anifeiliaid y mae’r datganiad yn ymwneud â hwy; c y safleoedd o fewn yr ardal heintiedig y mae’r datganiad yn ymwneud â hwy; d y mesurau bioddiogelwch y mae rhaid eu cymryd ar safleoedd o fewn yr ardal heintiedig; neu e unrhyw fesurau eraill sydd i’w cymhwyso o fewn yr ardal heintiedig, neu o fewn unrhyw ran o’r ardal honno, y mae Gweinidogion Cymru yn ystyried eu bod yn angenrheidiol er mwyn atal lledaeniad clefydau. 4 Ni chaiff neb symud anifail sy’n perthyn i rywogaeth y mae datganiad o dan baragraff (1) yn ymwneud â hi, i ardal nac o ardal sydd wedi’i datgan yn ardal heintiedig o dan y Gorchymyn hwn, ac eithrio o dan awdurdod trwydded a ddyroddwyd gan arolygydd milfeddygol neu arolygydd o dan gyfarwyddyd arolygydd milfeddygol. 5 Ni chaiff neb symud anifail i safle nac o safle o fewn ardal sydd wedi’i datgan yn ardal heintiedig o dan y Gorchymyn hwn, ac eithrio o dan awdurdod trwydded a ddyroddwyd gan arolygydd milfeddygol neu arolygydd sy’n gweithredu o dan gyfarwyddiadau arolygydd milfeddygol. 6 At ddibenion yr erthygl hon, bernir bod unrhyw safle sy’n rhannol y tu mewn ac yn rhannol y tu allan i ardal heintiedig o fewn yr ardal honno yn gyfan gwbl. 7 Pan fo anifail yn teithio drwy ardal sydd wedi’i datgan yn ardal heintiedig o dan y Gorchymyn hwn, rhaid i’r anifail gael ei symud mewn cerbyd ar hyd y llwybr byrraf sydd ar gael a hynny heb gael ei ddadlwytho. 8 Caniateir i ddatganiad a wneir o dan y Gorchymyn hwn gael ei ddiwygio, ei atal dros dro neu ei ddirymu gan Weinidogion Cymru ar unrhyw adeg. 9 Rhaid i ddatganiad a wneir o dan y Gorchymyn hwn ac unrhyw achos o ddiwygio, atal dros dro neu ddirymu’r datganiad fod yn ysgrifenedig. 3 Yn lle erthygl 12 (yr awdurdod lleol i orfodi’r gorchymyn) rhodder— Gorfodi 12 1 Yn ddarostyngedig i baragraff (2), rhaid i ddarpariaethau’r Gorchymyn hwn, ac eithrio pan ddarperir yn benodol fel arall, gael eu gweithredu a’u gorfodi gan yr awdurdod lleol. 2 Caiff Gweinidogion Cymru gyfarwyddo, mewn achosion o ddisgrifiad penodol neu mewn achos penodol, y caiff Gweinidogion Cymru gyflawni’r cyfrifoldeb am orfodi’r Gorchymyn hwn. Diwygio Rheoliadau’r Tafod Glas (Cymru) 2008 4 1 Mae Rheoliadau’r Tafod Glas (Cymru) 2008 wedi eu diwygio fel a ganlyn. 2 Yn rheoliad 2(1) (dehongli)— a yn y diffiniad o “anifail”, yn lle’r geiriau “(ac at ddibenion” hyd at y diwedd rhodder “neu gamelid;”; b ar ôl y diffiniad o “brechlynnau byw a wanhawyd”, mewnosoder— ystyr “ carcas ” (“ carcase ”) yw carcas anifail; ; c ar ôl y diffiniad o “parth rheoli”, mewnosoder— ystyr “ Prif Swyddog Milfeddygol ” (“ Chief Veterinary Officer ”) yw Prif Swyddog Milfeddygol Cymru. ; d ar ôl y diffiniad o “carcas”, mewnosoder— ystyr “ cynnyrch cenhedlol ” (“ germinal product ”) yw embryo, ofwm neu semen anifail; ; e yn y diffiniad o “mangre”, yn lle “fan neu le” rhodder “dir, adeilad neu fan neu le arall”. 3 Yn rheoliad 2(2) (dehongli), hepgorer “drwy hysbysiad”. 4 Yn rheoliad 7 (mangreoedd sy’n pontio parthau), ym mharagraff 4(c), yn lle “i’r parth dan gyfyngiadau” rhodder “i’r parth rheoli dros dro”. 5 Yn lle rheoliad 9 (mangreoedd a amheuir neu fangreoedd heintiedig) rhodder— Mesurau mewn mangreoedd a amheuir neu fangreoedd heintiedig 9 1 Os amheuir neu os cadarnheir presenoldeb y tafod glas neu feirws y tafod glas mewn unrhyw fangre, caiff arolygydd milfeddygol neu arolygydd sy’n gweithredu o dan gyfarwyddiadau arolygydd milfeddygol gyflwyno hysbysiad i’r meddiannydd neu i geidwad unrhyw anifeiliaid yn y fangre honno, yn gwahardd symud anifeiliaid neu gynhyrchion cenhedlol i’r fangre neu o’r fangre ac eithrio yn unol â thrwydded. 2 Caiff hysbysiad a gyflwynir o dan baragraff (1) osod y gofynion canlynol ar y meddiannydd neu’r ceidwad— a llunio stocrestr, a gynhelir yn ddyddiol, o’r holl anifeiliaid a chynhyrchion cenhedlol yn y fangre, gan gofnodi, ar gyfer pob rhywogaeth— i cyfanswm nifer yr anifeiliaid; ii cyfanswm nifer y cynhyrchion cenhedlol a’r mathau ohonynt; iii nifer yr anifeiliaid neu’r cynhyrchion cenhedlol y mae’r tafod glas neu feirws y tafod glas yn effeithio arnynt neu yr amheuir bod y tafod glas neu feirws y tafod glas yn effeithio arnynt; iv nifer yr anifeiliaid sy’n marw neu nifer y cynhyrchion cenhedlol a ddinistrir; v nifer a chyrchfan unrhyw anifeiliaid neu gynhyrchion cenhedlol a symudir o’r fangre; b cadw cofnod o’r stocrestr am ddwy flynedd o leiaf o’r dyddiad y cyflwynir yr hysbysiad; c sicrhau y cedwir pob anifail dan do, neu yn unol â chyfarwyddiadau arolygydd milfeddygol neu arolygydd sy’n gweithredu o dan gyfarwyddiadau arolygydd milfeddygol; d gweithredu’r mesurau rheoli gwybed a bennir yn yr hysbysiad mewn cysylltiad â phob anifail yn y fangre. 3 Rhaid i drwydded a roddir o dan baragraff (1) osod yr amodau hynny ar symud anifeiliaid neu gynhyrchion cenhedlol y mae arolygydd milfeddygol neu arolygydd sy’n gweithredu o dan gyfarwyddiadau arolygydd milfeddygol yn ystyried eu bod yn angenrheidiol i atal lledaeniad feirws y tafod glas. 4 Caiff arolygydd milfeddygol neu arolygydd sy’n gweithredu o dan gyfarwyddiadau arolygydd milfeddygol— a cyflwyno hysbysiad o dan baragraff (1) i feddiannydd mangre neu geidwad anifeiliaid yn y fangre honno os yw’r arolygydd milfeddygol neu arolygydd sy’n gweithredu o dan gyfarwyddiadau arolygydd milfeddygol yn amau bod anifeiliaid yn y fangre wedi dod i gysylltiad â feirws y tafod glas; b cynnwys y mesurau hynny ym mharagraff (2) yr ystyrir eu bod yn angenrheidiol i atal lledaeniad feirws y tafod glas. 6 Yn rheoliad 10 (parthau rheoli dros dro)— a ym mharagraff (4)— i ar ôl “anifail”, mewnosoder “na chynnyrch cenhedlol”; ii ar ôl “arolygydd milfeddygol”, mewnosoder “neu gan arolygydd neu swyddog i Weinidogion Cymru sy’n gweithredu o dan gyfarwyddiadau arolygydd milfeddygol”; b hepgorer paragraff (5). 7 Yn rheoliad 11 (cadarnhau bod y tafod glas mewn mangre)— a daw’r testun presennol yn baragraff (1); b hepgorer paragraff (b) a’r “a” o’i flaen; c ym mharagraff (1) (fel y’i hailrifir), yn lle “iddo” rhodder “i’r arolygydd milfeddygol neu arolygydd sy’n gweithredu o dan gyfarwyddiadau arolygydd milfeddygol”; d ar ôl paragraff (1) (fel y’i hailrifir), mewnosoder— 2 Caiff hysbysiad o dan baragraff (1) hysbysu’r meddiannydd (er gwaethaf rheoliad 8) nad oes angen hysbysu arolygydd milfeddygol am unrhyw achosion pellach a amheuir o’r tafod glas yn y fangre. 8 Yn rheoliad 12 (y mesurau pan fo presenoldeb feirws y tafod glas wedi ei gadarnhau)— a ym mharagraff (1)— i yn lle “rhaid i Weinidogion Cymru” rhodder “caiff Gweinidogion Cymru”; ii hepgorer “ar sail epidemiolegol, daearyddol, ecolegol neu feteorolegol,”; b ym mharagraff (3)— i ar ôl “anifail” mewnosoder “na chynnyrch cenhedlol”; ii ar ôl “na’i symud ohoni” mewnosoder “ac eithrio yn unol â thrwydded a ddyroddwyd gan arolygydd milfeddygol neu gan arolygydd neu swyddog i Weinidogion Cymru sy’n gweithredu o dan gyfarwyddiadau arolygydd milfeddygol”. 9 Ar ôl rheoliad 12 (y mesurau pan fo presenoldeb feirws y tafod glas wedi ei gadarnhau) mewnosoder— Y pŵer i gigydda anifeiliaid 12A 1 Mae adran 32 o Ddeddf Iechyd Anifeiliaid 1981 (sy’n ymwneud â chigydda a digolledu) yn gymwys i’r tafod glas. 10 Yn rheoliad 13 (cyfyngiadau mewn parthau diogelu a pharthau goruchwyliaeth)— a ym mharagraff (1)(a), yn lle “rhaid i Weinidogion Cymru” rhodder “caiff Gweinidogion Cymru”; b ym mharagraff (2)— i yn lle “, semen, ofwm nac embryo” rhodder “na chynnyrch cenhedlol”; ii yn lle “arolygydd” rhodder “arolygydd milfeddygol neu gan arolygydd neu swyddog i Weinidogion Cymru sy’n gweithredu o dan gyfarwyddyd arolygydd milfeddygol”; c ym mharagraff (3)— i ar ôl “anifail” mewnosoder “na chynnyrch cenhedlol”; ii ar ôl “gwarchod” mewnosoder “neu barth gwyliadwriaeth”; iii yn lle “arolygydd” rhodder “arolygydd milfeddygol neu gan arolygydd neu swyddog i Weinidogion Cymru sy’n gweithredu o dan gyfarwyddyd arolygydd milfeddygol”; d ar ôl paragraff (3), mewnosoder— 3A Caiff datganiad o dan baragraff (1) gynnwys gwaharddiad ar symud anifeiliaid neu gynhyrchion cenhedlol i fangre neu o fangre o fewn parth, ac eithrio o dan awdurdod trwydded a roddwyd gan arolygydd milfeddygol neu gan arolygydd neu swyddog i Weinidogion Cymru sy’n gweithredu o dan gyfarwyddyd arolygydd milfeddygol. ; e hepgorer paragraff (4). 11 Ar ôl rheoliad 13, mewnosoder— Y mesurau pan fo feirws y tafod glas yn bresennol ond nad yw’n cylchredeg 13A 1 Os cadarnheir feirws y tafod glas mewn anifail neu gynnyrch cenhedlol ac os yw’r Prif Swyddog Milfeddygol yn ystyried— a nad yw’r feirws yn cylchredeg; a b bod budd rheoli clefydau o wneud hynny, caiff Gweinidogion Cymru ddatgan bod ardal briodol yn barth dan gyfyngiadau. 2 Rhaid i barth dan gyfyngiadau a ddatgenir o dan y rheoliad hwn— a canolbwyntio ar leoliad yr anifail neu’r cynnyrch cenhedlol y cadarnheir feirws y tafod glas ynddo; a b bod o faint a ystyrir yn angenrheidiol gan y Prif Swyddog Meddygol er mwyn atal lledaeniad feirws y tafod glas. 3 Ni chaiff neb symud anifail na chynnyrch cenhedlol o barth dan gyfyngiadau a ddatgenir o dan y rheoliad hwn ac eithrio o dan awdurdod trwydded a roddwyd gan arolygydd milfeddygol neu arolygydd sy’n gweithredu o dan gyfarwyddyd arolygydd milfeddygol. Mesurau i leihau’r risg bod feirws y tafod glas yn treiddio neu’n lledaenu 13B 1 Os yw Gweinidogion Cymru, ar ôl cynnal asesiad risg, yn ystyried bod camau o’r fath yn angenrheidiol i leihau’r risg bod feirws y tafod glas yn treiddio i unrhyw ran o Gymru neu fod feirws y tafod glas yn lledaenu i anifeiliaid neu gynhyrchion cenhedlol o unrhyw ffynhonnell, caiff Gweinidogion Cymru— a datgan parth atal y tafod glas ledled Cymru neu mewn unrhyw ran ohoni; a b cyflwyno, neu ei gwneud yn ofynnol i arolygydd gyflwyno, hysbysiad i feddiannydd mangre neu geidwad anifeiliaid mewn mangre lle cedwir anifeiliaid neu gynhyrchion cenhedlol a bennir yn yr hysbysiad. 2 Caiff hysbysiad neu ddatganiad o dan baragraff (1)— a gosod y mesurau hynny y mae Gweinidogion Cymru yn ystyried eu bod yn angenrheidiol i leihau’r risg o ymlediad feirws y tafod glas i unrhyw ran o Gymru neu ledaeniad feirws y tafod glas; b yn ddarostyngedig i baragraff (3), gyfyngu ar symud anifeiliaid neu gynhyrchion cenhedlol— i o fewn parth atal y tafod glas;neu ii o fangre o fewn y parth atal y tafod glas i ardal nad yw yn y parth atal y tafod glas. 3 Ni chaiff neb symud anifeiliaid na chynhyrchion cenhedlol o fewn nac o barth atal y tafod glas ac eithrio o dan awdurdod trwydded a roddwyd gan arolygydd milfeddygol neu gan arolygydd neu swyddog i Weinidogion Cymru sy’n gweithredu o dan gyfarwyddyd arolygydd milfeddygol. 4 Ni chaiff neb symud anifeiliaid o fewn nac o barth atal y tafod glas os yw’r anifail yn dangos arwyddion clinigol o’r tafod glas ar neu cyn y diwrnod cludo. 12 Yn rheoliad 14 (lladd-dai)— a ym mharagraff (1), yn lle “a gludir allan o barth dan gyfyngiadau” rhodder “a symudir yn unol â’r Rheoliadau hyn”; b hepgorer paragraff (3). 13 Ar ôl rheoliad 14, mewnosoder— Mangreoedd dynodedig eraill 14A 1 Caiff Gweinidogion Cymru ddynodi unrhyw fangre at ddiben casglu, prosesu, trin neu storio cynhyrchion cenhedlol. 2 Caiff dynodiad o dan y rheoliad hwn gynnwys unrhyw fesurau y mae Gweinidogion Cymru yn ystyried eu bod yn angenrheidiol i atal lledaeniad feirws y tafod glas. 14 Yn lle rheoliad 15 (symud anifeiliaid wedyn) rhodder— Symud anifeiliaid neu bethau eraill 15 1 Ar ôl symud anifail neu gynnyrch cenhedlol o fangre o fewn parth rheoli dros dro, parth gwarchod, parth gwyliadwriaeth, parth rheoli neu barth dan gyfyngiadau, caiff arolygydd milfeddygol neu arolygydd sy’n gweithredu o dan gyfarwyddyd arolygydd milfeddygol, drwy hysbysiad a gyflwynir i feddiannydd mangre y mae’r anifail neu’r cynnyrch cenhedlol wedi ei symud iddi— a gwahardd symud yr anifail neu’r cynnyrch cenhedlol hwnnw o’r fangre y symudwyd yr anifail neu’r cynnyrch cenhedlol iddi; b gwahardd symud unrhyw anifail neu gynnyrch cenhedlol arall i’r fangre neu oddi yno; c pennu’r gofynion hynny y mae arolygydd milfeddygol yn ystyried eu bod yn angenrheidiol er mwyn atal lledaeniad clefydau. 2 Caniateir i symudiad a waherddir gan hysbysiad o dan baragraff (1) gael ei awdurdodi o dan drwydded a ddyroddwyd gan arolygydd milfeddygol neu gan arolygydd neu swyddog i Weinidogion Cymru sy’n gweithredu o dan gyfarwyddyd arolygydd milfeddygol. 15 Yn rheoliad 19 (defnyddio brechlynnau)— a ym mharagraff (1) ar ôl “brechlynnau”, hepgorer “anweithredol neu frechlynnau byw a wanhawyd”; b ym mharagraff (2) ar ôl “gan frechlynnau”, hepgorer “anweithredol neu frechlynnau byw a wanhawyd”; c ym mharagraff (3)— i ar ôl “arolygydd milfeddygol” mewnosoder “neu arolygydd neu swyddog i Weinidogion Cymru sy’n gweithredu o dan gyfarwyddyd arolygydd milfeddygol”; ii ar ôl “brechlynnau”, hepgorer “anweithredol neu frechlynnau byw a wanhawyd”. 16 Yn rheoliad 20 (pwerau arolygwyr milfeddygol, swyddogion ac arolygwyr), yn y testun Saesneg, ym mharagraff (5)(a), yn lle “isolate of” rhodder “isolate or”. Diwygio Gorchymyn y Tafod Glas (Cymru) (Digolledu) 2007 5 1 Mae Gorchymyn y Tafod Glas (Cymru) (Digolledu) 2007 wedi ei ddiwygio fel a ganlyn. 2 Yn erthygl 2 (digolledu)— a ym mharagraff (1), hepgorer “fel y’i cymhwysir i’r tafod glas gan erthygl 13 o Orchymyn y Tafod Glas 2003”; b ym mharagraff (3), ar ôl “anifail sy’n cnoi cil” rhodder “neu gamelid”. Dirymu 6 Mae Gorchymyn y Tafod Glas (Rhif 2) (Cymru) 2007 wedi ei ddirymu, i’r graddau nad yw wedi ei ddirymu’n flaenorol. Huw Irranca-Davies Y Dirprwy Brif Weinidog ac Ysgrifennydd y Cabinet dros Newid Hinsawdd a Materion Gwledig, un o Weinidogion Cymru 19 Medi 2024