Yr Amgylchedd Hanesyddol, Cymru Enwi, dod i rym a chod 1 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Adeiladau Rhestredig ac Ardaloedd Cadwraeth (Gweithdrefn a Chyfradd Llog) (Cymru) 2024. 2 Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 4 Tachwedd 2024. 3 Mae’r Rheoliadau hyn yn ffurfio rhan o god o gyfraith sy’n ymwneud ag amgylchedd hanesyddol Cymru . Dehongli 2 Yn y Rheoliadau hyn— mae i “ adeilad ” (“ building ”) yr ystyr a roddir gan adran 210 o Ddeddf 2023; ystyr “ awdurdod cynllunio ” (“ planning authority ”) yw awdurdod cynllunio lleol o fewn yr ystyr a roddir i “local planning authority” gan Ran 1 o Ddeddf Cynllunio Gwlad a Thref 1990 ; mae i “ cydsyniad adeilad rhestredig ” (“ listed building consent ”) yr ystyr a roddir gan adran 89 o Ddeddf 2023; mae i “cydsyniad ardal gadwraeth (“ conservation area consent ”) yr ystyr a roddir gan adran 162 o Ddeddf 2023; mae i “cyfathrebiad electronig” yr ystyr a roddir i “electronic communication” gan adran 15(1) o Ddeddf Cyfathrebiadau Electronig 2000 ; ystyr “ cyfeiriad ” (“ address ”), mewn perthynas â chyfathrebiadau electronig, yw unrhyw rif neu unrhyw gyfeiriad a ddefnyddir at ddiben cyfathrebiadau electronig; ystyr “ datganiad achos llawn ” (“ full statement of case ”) yw datganiad ysgrifenedig sy’n nodi manylion llawn yr achos y mae’r ceisydd neu’r apelydd yn bwriadu ei gyflwyno, ynghyd â chopïau o unrhyw ddogfennau ategol y mae’n bwriadu eu cyflwyno neu gyfeirio atynt fel tystiolaeth; ystyr “ Deddf 2023 ” (“ the 2023 Act ”) yw Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2023; mae i “ dyddiad perthnasol ” (“ relevant date ”) yr ystyr a roddir gan reoliad 5(3); ystyr “ gwaith ” (“ works ”) yw— mewn perthynas ag adeilad rhestredig, gwaith y mae adran 88 o Ddeddf 2023 yn gymwys iddo, a mewn perthynas ag ardal gadwraeth, gwaith y mae adran 161 o Ddeddf 2023 yn gymwys iddo; ystyr “ perchennog ” (“ owner ”) yw— perchennog ar yr ystad rydd-ddaliadol, neu tenant o dan les a roddir neu a estynnir am gyfnod penodol sydd ag o leiaf 7 mlynedd yn weddill; mae i “ tir ” (“ land ”) yr ystyr a roddir gan adran 210 o Ddeddf 2023. RHAN 1 CEISIADAU Gwneud cais am gydsyniad adeilad rhestredig 3 1 Yn ogystal â gofynion adran 90(2) o Ddeddf 2023, rhaid i gais am gydsyniad adeilad rhestredig— a bod ar ffurflen a gyhoeddir neu a ddarperir gan Weinidogion Cymru neu ar ffurflen sydd ag effaith sylweddol debyg, a b cynnwys y materion a bennir yn y ffurflen. 2 Pan na fo cais yn cael ei wneud drwy gyfathrebiad electronig, rhaid darparu tri chopi o’r cais a’r dogfennau a gynhwysir ynddo. 3 Nid yw paragraff (2) yn gymwys os yw’r awdurdod cynllunio y gwneir y cais iddo yn nodi bod angen darparu llai o gopïau. 4 Rhaid i unrhyw blaniau neu unrhyw luniadau— a bod wedi eu lluniadu ar raddfa a nodir, a b yn achos planiau, ddangos cyfeiriad y gogledd. Datganiad o’r effaith ar dreftadaeth 4 1 Rhaid i gais am gydsyniad adeilad rhestredig gynnwys datganiad y cyfeirir ato fel datganiad o’r effaith ar dreftadaeth. 2 Rhaid i ddatganiad o’r effaith ar dreftadaeth— a disgrifio diddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig yr adeilad rhestredig y mae’r cais yn ymwneud ag ef a’i arwyddocâd, gan gyfeirio’n benodol at y rhan o’r adeilad rhestredig y mae’r gwaith yn effeithio arni, b esbonio’r amcan y bwriedir ei gyflawni gan y gwaith a pham y mae’r gwaith yn ddymunol neu’n angenrheidiol, c cynnwys crynodeb o’r opsiynau a ystyriwyd at ddiben cyflawni’r amcan yn is-baragraff (b) a’r rhesymau dros ffafrio’r cynigion y mae’r cais yn ymwneud â hwy, d disgrifio’r gwaith a’r egwyddorion dylunio sydd wedi eu cymhwyso i’r gwaith, e cynnwys rhestr o’r gwaith, f disgrifio sut y bydd y gwaith yn effeithio ar gymeriad yr adeilad rhestredig fel adeilad o ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig, gan gynnwys asesiad o effaith y gwaith ar arwyddocâd yr adeilad, ac g disgrifio sut yr ymdriniwyd â materion sy’n ymwneud â mynediad i’r adeilad rhestredig, neu ynddo, ond heb gynnwys materion sy’n ymwneud â mynediad i unrhyw ran o adeilad rhestredig a ddefnyddir fel annedd breifat, neu fynediad mewn unrhyw ran o adeilad rhestredig o’r fath. Hysbysiad o gais am gydsyniad adeilad rhestredig i berchnogion adeilad 5 1 Rhaid i geisydd am gydsyniad adeilad rhestredig gymryd pob cam rhesymol i roi hysbysiad o’r cais i bob person (ac eithrio’r ceisydd) sy’n berchennog ar unrhyw ran o’r adeilad rhestredig y mae’r cais yn ymwneud ag ef yn unol â pharagraff (2). 2 Rhaid i’r hysbysiad ym mharagraff (1)— a bod ar y ffurf a gyhoeddir neu a ddarperir gan Weinidogion Cymru neu ar ffurf sydd ag effaith sylweddol debyg, a b cael ei roi i bob person a oedd yn berchennog ar y dyddiad perthnasol, ac eithrio pan fo paragraff (4) yn gymwys. 3 At ddibenion y rheoliad hwn a rheoliad 6, y “dyddiad perthnasol” yw diwrnod cyntaf y cyfnod o 21 o ddiwrnodau sy’n dod i ben â’r dyddiad y gwneir y cais am gydsyniad adeilad rhestredig. 4 Os nad yw’r ceisydd yn gallu rhoi hysbysiad i berchennog yn ei gyfeiriad, rhaid i’r ceisydd gyhoeddi hysbysiad o’r cais am gydsyniad adeilad rhestredig ar y ffurf a gyhoeddir neu a ddarperir gan Weinidogion Cymru— a mewn papur newydd sy’n cylchredeg yn ardal leol yr adeilad rhestredig y mae’r cais yn ymwneud ag ef; b ar neu ar ôl y dyddiad perthnasol. Y dystysgrif sydd i’w chynnwys gyda chais am gydsyniad adeilad rhestredig 6 1 Rhaid i geisydd am gydsyniad adeilad rhestredig gynnwys gyda’r cais dystysgrif sy’n cydymffurfio â pharagraff (2), ar y ffurf a gyhoeddir neu a ddarperir gan Weinidogion Cymru neu ar ffurf sydd ag effaith sylweddol debyg. 2 Rhaid i’r dystysgrif gael ei llofnodi gan neu ar ran y ceisydd am gydsyniad adeilad rhestredig a chynnwys un o’r datganiadau canlynol— a ar y dyddiad perthnasol, mai’r ceisydd oedd unig berchennog yr adeilad rhestredig y mae’r cais yn ymwneud ag ef, b bod y ceisydd wedi rhoi hysbysiad yn unol â rheoliad 5, c o ran y ceisydd— i nad yw’n gallu dyroddi tystysgrif yn unol ag is-baragraff (a) neu (b), ii ei fod wedi rhoi hysbysiad yn unol â rheoliad 5 i rai o’r perchnogion, iii ei fod wedi cymryd pob cam rhesymol i ddarganfod enwau a chyfeiriadau gweddill y perchnogion ond nad yw wedi gallu gwneud hynny, a iv ei fod wedi cyhoeddi hysbysiad o’r cais mewn papur newydd lleol yn unol â rheoliad 5(4), neu d o ran y ceisydd— i nad yw’n gallu dyroddi tystysgrif yn unol ag is-baragraff (a), (b) neu (c), ii ei fod wedi cymryd pob cam rhesymol i ddarganfod enwau a chyfeiriadau’r perchnogion ond nad yw wedi gallu gwneud hynny, a iii ei fod wedi cyhoeddi hysbysiad o’r cais mewn papur newydd lleol yn unol â rheoliad 5(4). 3 Pan fo tystysgrif yn cael ei rhoi yn unol â pharagraff (2)(b) neu (2)(c), rhaid i’r ceisydd hefyd ddarparu yn y dystysgrif— a enwau’r perchnogion y rhoddwyd yr hysbysiadau iddynt, b ym mha gyfeiriadau y rhoddwyd yr hysbysiadau, ac c y dyddiad y rhoddwyd pob hysbysiad. 4 Pan fo tystysgrif yn cael ei rhoi yn unol â pharagraff (2)(c) neu (d), rhaid i’r ceisydd hefyd ddarparu yn y dystysgrif— a rhestr o’r camau a gymerwyd i ddarganfod enwau a chyfeiriadau’r perchnogion, a b enw a dyddiad y papur newydd lle y cyhoeddwyd hysbysiad o’r cais. 5 Am ystyr “dyddiad perthnasol” gweler rheoliad 5(3). Cydnabod cais am gydsyniad adeilad rhestredig 7 1 Pan fo’r awdurdod cynllunio y mae’r adeilad yn ei ardal yn cael y materion a restrir ym mharagraff (2), rhaid i’r awdurdod cynllunio anfon at y person a wnaeth y cais gydnabyddiaeth yn unol â pharagraff (3). 2 Y materion y cyfeirir atynt ym mharagraff (1) yw— a cais am gydsyniad adeilad rhestredig sy’n cydymffurfio â gofynion rheoliad 3, b y datganiad o’r effaith ar dreftadaeth sy’n cydymffurfio â gofynion rheoliad 4, ac c y dystysgrif sy’n ofynnol gan reoliad 6. 3 Rhaid i’r gydnabyddiaeth y cyfeirir ati ym mharagraff (1)— a bod ar y ffurf a nodir yn Atodlen 1, neu ar ffurf sylweddol debyg iddi, a b cael ei hanfon cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol. 4 Os yw’r awdurdod cynllunio, ar ôl anfon y gydnabyddiaeth, yn ystyried nad yw’r cais yn cydymffurfio â gofyniad a osodir gan adran 90(2) o Ddeddf 2023 neu gan y Rheoliadau hyn, rhaid i’r awdurdod cynllunio hysbysu’r ceisydd cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol. Hysbysebu ceisiadau am gydsyniad adeilad rhestredig 8 1 Pan fo cais am gydsyniad adeilad rhestredig yn cael ei wneud i awdurdod cynllunio, rhaid i’r awdurdod cynllunio gydymffurfio â pharagraffau (3) a (4), ond mae hyn yn ddarostyngedig i baragraff (2). 2 Nid yw paragraffau (3) a (4) yn gymwys i gais am gydsyniad adeilad rhestredig i gyflawni gwaith nad yw ond yn effeithio ar y tu mewn i adeilad a ddosberthir yn adeilad rhestredig Gradd II (heb seren) . 3 Rhaid i’r awdurdod cynllunio— a cyhoeddi’r wybodaeth a ganlyn mewn hysbysiad mewn papur newydd sy’n cylchredeg yn ardal leol yr adeilad rhestredig y mae’r cais yn ymwneud ag ef— i disgrifiad o natur y gwaith sy’n destun y cais, ii manylion ynghylch man yn yr ardal leol lle y gellir edrych ar gopi o’r cais a chopïau o’r holl blaniau a’r holl ddogfennau a gyflwynwyd gydag ef ar bob adeg resymol, a iii cyfeiriad y wefan lle y gellir dod o hyd i gopïau o’r cais, y planiau a’r dogfennau y cyfeirir atynt ym mharagraff (ii), a b arddangos hysbysiad sy’n cynnwys yr wybodaeth yn is-baragraff (a)— i ar yr adeilad rhestredig y mae’r cais yn ymwneud ag ef neu’n agos iddo; ii am o leiaf 7 niwrnod. 4 Rhaid i’r awdurdod cynllunio sicrhau bod y cyfnod ar gyfer edrych ar y dogfennau a restrir ym mharagraff (3)(a), ar ffurf copi caled ac ar y wefan, yn o leiaf 21 o ddiwrnodau, gan ddechrau â dyddiad cyhoeddi’r hysbysiad y cyfeirir ato yn y paragraff hwnnw. Hysbysu’r Cymdeithasau Amwynder a Chomisiwn Brenhinol Henebion Cymru 9 1 Mae’r rheoliad hwn yn gymwys pan fo awdurdod cynllunio yn cael cais am gydsyniad adeilad rhestredig. 2 Rhaid i’r awdurdod cynllunio sicrhau bod y cyrff a restrir ym mharagraff (3) yn cael eu hysbysu am y cais pan fo’r cais— a i ddymchwel adeilad rhestredig, neu b i ddymchwel adeilad rhestredig yn rhannol. 3 Y cyrff y mae rhaid i awdurdod cynllunio eu hysbysu yw— a y Gymdeithas Henebion Hynafol (rhif elusen 209605, a elwir hefyd yn Adeiladau a Lleoedd Hanesyddol), b y Cyngor Archaeoleg Brydeinig (rhif cwmni 01760254), c y Grŵp Sioraidd (rhif elusen 209934), d y Gymdeithas Gwarchod Adeiladau Hynafol (rhif cwmni 05743962), e y Gymdeithas Fictoraidd (rhif cwmni 3940996), f Cymdeithas yr Ugeinfed Ganrif (rhif cwmni 05330664), ac g Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru. 4 Rhaid rhoi’r hysbysiad o dan y rheoliad hwn cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol. Atgyfeirio ceisiadau at Weinidogion Cymru 10 1 Pan fo cais am gydsyniad adeilad rhestredig yn cael ei atgyfeirio at Weinidogion Cymru o dan adran 94 o Ddeddf 2023 (atgyfeirio cais at Weinidogion Cymru), cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol, rhaid i’r awdurdod cynllunio— a cyflwyno i’r ceisydd ac i Weinidogion Cymru, ar yr un pryd, hysbysiad o atgyfeiriad, a b anfon copi o ffeil y cais at Weinidogion Cymru. 2 Rhaid i hysbysiad o atgyfeiriad— a datgan bod y cais am gydsyniad adeilad rhestredig wedi ei atgyfeirio at Weinidogion Cymru, b nodi’r rhesymau a roddir gan Weinidogion Cymru dros ddyroddi’r cyfarwyddyd sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r cais gael ei atgyfeirio atynt, c datgan y caiff y ceisydd gyflwyno datganiad achos llawn i Weinidogion Cymru ac esbonio beth yw hynny, a d nodi’r gofynion ym mharagraff (4). 3 Caiff ceisydd y mae hysbysiad o atgyfeiriad yn cael ei gyflwyno iddo anfon datganiad achos llawn at Weinidogion Cymru. 4 Rhaid i geisydd sy’n anfon datganiad achos llawn— a sicrhau ei fod yn dod i law Gweinidogion Cymru cyn diwedd y cyfnod o 4 wythnos sy’n dechrau â’r diwrnod y cyflwynir yr hysbysiad o atgyfeiriad, a b anfon copi o’r datganiad achos llawn i’r awdurdod cynllunio ar yr un pryd ag y’i hanfonir at Weinidogion Cymru. 5 Yn y rheoliad hwn, ystyr “ffeil y cais” yw’r cais am gydsyniad adeilad rhestredig ynghyd â’r dogfennau cysylltiedig a’r holl ohebiaeth gyda’r awdurdod cynllunio sy’n ymwneud â’r cais. Datgymhwyso’r gofyniad i hysbysu Gweinidogion Cymru am geisiadau am gydsyniad adeilad rhestredig 11 Nid yw adran 95(1) o Ddeddf 2023 (hysbysu Gweinidogion Cymru cyn rhoi cydsyniad) yn gymwys i geisiadau am gydsyniad adeilad rhestredig i gyflawni gwaith nad yw ond yn effeithio ar y tu mewn i adeilad a ddosberthir yn adeilad rhestredig Gradd II (heb seren). Penderfyniad ar gais 12 1 Pan fo cais am gydsyniad adeilad rhestredig yn dod gyda thystysgrif o dan reoliad 6(2)(b), (c) neu (d), o ran yr awdurdod cynllunio— a ni chaiff benderfynu’r cais cyn diwedd 21 o ddiwrnodau sy’n dechrau â’r dyddiad tystysgrif perthnasol, b rhaid iddo ystyried unrhyw sylwadau sy’n ymwneud â’r cais a gyflwynir, cyn diwedd y cyfnod hwnnw, gan unrhyw berson sy’n bodloni’r awdurdod cynllunio ei fod yn berchennog ar yr adeilad rhestredig, ac c rhaid iddo roi hysbysiad o’i benderfyniad i bob person sydd wedi cyflwyno sylwadau yr oedd yn ofynnol iddo eu hystyried o dan is-baragraff (b). 2 O ran yr awdurdod cynllunio— a ni chaiff benderfynu cais am gydsyniad adeilad rhestredig cyn y diweddaraf o’r canlynol— i diwedd y cyfnod y cyfeirir ato yn rheoliad 8(4) (os yw’n berthnasol), a ii diwedd y cyfnod o 21 o ddiwrnodau sy’n dechrau â’r dyddiad pan arddangoswyd yr hysbysiad y cyfeirir ato yn rheoliad 8(3)(b) am y tro cyntaf, a b rhaid iddo ystyried unrhyw sylwadau sy’n dod i law cyn i’r ddau gyfnod yn is-baragraff (a) ddod i ben. 3 Yn y rheoliad hwn, ystyr “y dyddiad tystysgrif perthnasol” yw— a yn achos tystysgrif o dan reoliad 6(2)(b), y dyddiad cyflwyno diweddaraf ar gyfer hysbysiad, fel y’i dangosir ar y dystysgrif; b yn achos tystysgrif o dan reoliad 6(2)(c), y diweddaraf o’r canlynol— i y dyddiad cyflwyno diweddaraf ar gyfer hysbysiad, fel y’i dangosir ar y dystysgrif; ii dyddiad cyhoeddi’r hysbysiad mewn papur newydd lleol, fel y’i dangosir ar y dystysgrif; c yn achos tystysgrif o dan reoliad 6(2)(d), ddyddiad cyhoeddi’r hysbysiad mewn papur newydd lleol, fel y’i dangosir ar y dystysgrif. Hysbysiad o benderfyniad neu atgyfeiriad at Weinidogion Cymru 13 1 Rhaid i’r awdurdod cynllunio roi hysbysiad ysgrifenedig i’r person sydd wedi gwneud cais iddo am gydsyniad adeilad rhestredig— a o’r penderfyniad, neu b ei fod wedi atgyfeirio’r cais at Weinidogion Cymru. 2 Y “cyfnod penderfynu” yn adran 100(4)(a) o Ddeddf 2023 yw 8 wythnos, gan ddechrau â’r dyddiad y mae’r wybodaeth sy’n ofynnol gan reoliad 7(2) yn dod i law (ond gweler hefyd adrannau 90(6) a 100(4)(b) o’r Ddeddf honno). 3 Pan fo’r awdurdod cynllunio yn penderfynu caniatáu’r cais yn ddarostyngedig i amodau neu ei wrthod, rhaid i’r hysbysiad y cyfeirir ato ym mharagraff (1) hefyd— a cynnwys y rhesymau dros y penderfyniad, a b dod gyda hysbysiad ar y ffurf a nodir yn Atodlen 2, neu ar ffurf sylweddol debyg iddi. Hysbysu cymdeithasau amwynder etc. am benderfyniad 14 1 Mae’r rheoliad hwn yn gymwys i benderfyniad ar gais am gydsyniad adeilad rhestredig— a i ddymchwel adeilad rhestredig, neu b i ddymchwel adeilad rhestredig yn rhannol. 2 Rhaid i awdurdod cynllunio hysbysu’r cyrff yn rheoliad 9(3) am ei benderfyniad cyn gynted ag y bo’n ymarferol ar ôl gwneud y penderfyniad hwnnw. Cais i amrywio neu ddileu amodau 15 1 Mae rheoliadau 3 i 14 yn gymwys i gais o dan adran 99 o Ddeddf 2023 (cais i amrywio neu ddileu amodau) fel y maent yn gymwys i gais am gydsyniad adeilad rhestredig. 2 Wrth eu cymhwyso i gais o dan adran 99 o Ddeddf 2023, mae’r rheoliadau a gymhwysir gan baragraff (1) i’w darllen fel pe bai— a unrhyw gyfeiriad at gais am gydsyniad adeilad rhestredig yn gyfeiriad at gais i amrywio neu ddileu amodau cydsyniad adeilad rhestredig, a b unrhyw gyfeiriad at geisydd am gydsyniad adeilad rhestredig yn gyfeiriad at geisydd ar gyfer amrywio neu ddileu amodau cydsyniad adeilad rhestredig. 3 Wrth eu cymhwyso i gais o dan adran 99 o Ddeddf 2023— a mae rheoliad 9 (hysbysu’r cymdeithasau amwynder etc.) i’w ddarllen fel pe bai’r geiriau “yn ymwneud â dymchwel” wedi eu rhoi yn lle “i ddymchwel”; b mae rheoliad 11 (datgymhwyso’r gofyniad i hysbysu Gweinidogion Cymru) i’w ddarllen fel pe bai’r geiriau “i amrywio neu ddileu amod sy’n ymwneud â gwaith” wedi eu rhoi yn lle “i gyflawni gwaith”; c mae rheoliad 13(3)(b) (hysbysiad o benderfyniad neu atgyfeiriad at Weinidogion Cymru) i’w ddarllen fel pe bai’r cyfeiriad at Atodlen 2 yn gyfeiriad at Atodlen 3. RHAN 2 APELAU Apelau 16 1 Rhaid i’r ceisydd roi hysbysiad o unrhyw apêl o dan adran 100(2) o Ddeddf 2023 i Weinidogion Cymru o fewn 6 mis gan ddechrau â’r diwrnod ar ôl dyddiad y penderfyniad. 2 Caiff Gweinidogion Cymru estyn y cyfnod ym mharagraff (1). 3 Rhaid i’r ceisydd roi hysbysiad o unrhyw apêl o dan adran 100 o Ddeddf 2023 ar ffurflen a ddarperir neu a gyhoeddir gan Weinidogion Cymru, a chynnwys gyda’r ffurflen honno— a datganiad achos llawn, a b copi o’r canlynol— i y cais am gydsyniad adeilad rhestredig; ii yr holl wybodaeth a’r holl ddogfennau a gyflwynwyd gyda’r cais; iii unrhyw hysbysiad o’r penderfyniad; iv pob gohebiaeth berthnasol arall gyda’r awdurdod cynllunio. 4 Rhaid i’r ceisydd anfon i’r awdurdod cynllunio gopi o’r hysbysiad o apêl a chopi o’r datganiad achos llawn, cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol. 5 Mae rheoliad 5 (hysbysiad o gais i berchnogion), rheoliad 6 (tystysgrif gyda chais) a rheoliad 21 (cais mewn cysylltiad â thir y Goron) yn gymwys i apêl mewn perthynas â chais am gydsyniad adeilad rhestredig fel y maent yn gymwys i gais am gydsyniad adeilad rhestredig, ond fel pe bai cyfeiriadau at gais a cheisydd yn gyfeiriadau at apêl ac apelydd. Amrywio ceisiadau ar ôl hysbysiad o apêl 17 1 Caniateir amrywio cais am gydsyniad adeilad rhestredig y mae apêl yn ymwneud ag ef er mwyn cywiro anghysondeb rhwng yr wybodaeth yn y cais ac unrhyw un neu ragor o’r dogfennau sy’n dod gydag ef, ond mae hyn yn ddarostyngedig i baragraff (2). 2 Ni chaniateir i’r cais gael ei amrywio os yw’n newid sylwedd y cais. Penderfyniad ar gais ar ôl cyflwyno hysbysiad o apêl 18 Y cyfnod a ragnodir at ddiben adran 103(2) o Ddeddf 2023 (y cyfnod pan na chaiff Gweinidogion Cymru benderfynu apêl yn erbyn methiant i roi hysbysiad o benderfyniad) yw 4 wythnos. RHAN 3 ACHOSION ARBENNIG Datgymhwyso ac addasu: ceisiadau gan awdurdod cynllunio i ddymchwel adeilad rhestredig 19 1 Mae’r rheoliad hwn yn gymwys i gais gan awdurdod cynllunio— a am gydsyniad adeilad rhestredig i ddymchwel adeilad rhestredig; b i amrywio neu ddileu amodau cydsyniad adeilad rhestredig i ddymchwel adeilad rhestredig. 2 Rhaid i gais gael ei wneud i Weinidogion Cymru (gweler adran 90(1)(a) o Ddeddf 2023). 3 Mae penderfyniad gan Weinidogion Cymru ar gais yn derfynol. 4 Pan fo’r rheoliad hwn yn gymwys— a mae rheoliad 3 (gwneud cais am gydsyniad adeilad rhestredig) i’w ddarllen fel pe bai— i paragraff (1) yn cynnwys gofyniad i’r cais ddod gydag unrhyw sylwadau a geir cyn i’r ddau gyfnod yn rheoliad12(2)(a) ddod i ben; ii ym mharagraff (3), y geiriau “os yw Gweinidogion Cymru” wedi eu rhoi yn lle “os yw’r awdurdod cynllunio y gwneir y cais iddo”; b mae rheoliad 7 (cydnabod cais am gydsyniad adeilad rhestredig) i’w ddarllen fel pe bai— i ym mharagraff (1), y geiriau “Pan fo Gweinidogion Cymru” wedi eu rhoi yn lle “Pan fo’r awdurdod cynllunio y mae’r adeilad yn ei ardal”; ii ym mharagraff 7(4), y geiriau “Os yw Gweinidogion Cymru” wedi eu rhoi yn lle “Os yw’r awdurdod cynllunio”; iii pob cyfeiriad arall at awdurdod cynllunio yn gyfeiriad at Weinidogion Cymru; c mae rheoliad 8 (hysbysebu ceisiadau) i’w ddarllen fel pe bai paragraff (1) o’r rheoliad hwnnw yn ei gwneud yn ofynnol i’r awdurdod cynllunio gydymffurfio â pharagraffau (3) a (4) cyn i’r awdurdod cynllunio anfon cais am gydsyniad adeilad rhestredig at Weinidogion Cymru; d mae rheoliad 9 (hysbysu’r cymdeithasau amwynder etc.) i’w ddarllen fel pe bai, ym mharagraff (1), y gair “gwneud” wedi ei roi yn lle “cael”; e mae rheoliad 12 (penderfyniad ar gais) i’w ddarllen fel pe bai— i ym mharagraff (1), y cyfeiriadau at yr awdurdod cynllunio yn gyfeiriadau at Weinidogion Cymru; ii ym mharagraff (2)— aa yn is-baragraff (a), y geiriau “ni chaiff anfon” wedi eu rhoi yn lle “ni chaiff benderfynu”; bb y ddyletswydd yn is-baragraff (b) yn ddyletswydd ar Weinidogion Cymru ac nid ar yr awdurdod cynllunio; f mae rheoliad 15 (cais i amrywio neu ddileu amodau) i’w ddarllen fel pe bai, ym mharagraff (1), y cyfeiriad at reoliadau “3 i 14” yn gyfeiriad at reoliadau “3 i 9, 12 a 14”; g nid yw rheoliad 16 (apelau) yn gymwys. Ceisiadau ac eithrio rhai i ddymchwel a wneir gan awdurdod cynllunio 20 Nid yw adran 100 o Ddeddf 2023 (yr hawl i apelio yn erbyn penderfyniad awdurdod cynllunio neu fethiant awdurdod cynllunio i wneud penderfyniad) yn gymwys i gais am gydsyniad adeilad rhestredig gan awdurdod cynllunio a benderfynir gan yr awdurdod cynllunio hwnnw. Cais am gydsyniad adeilad rhestredig mewn cysylltiad â thir y Goron 21 1 Mae’r rheoliad hwn yn gymwys i gais am gydsyniad adeilad rhestredig mewn cysylltiad â thir y Goron. 2 Caniateir i’r canlynol ddod gyda chais— a datganiad bod y cais yn cael ei wneud mewn cysylltiad â thir y Goron, a b copi o’r awdurdodiad gan awdurdod priodol y Goron i wneud y cais. 3 Os bydd datganiad ac awdurdodiad, fel y cyfeirir atynt ym mharagraff (2), yn dod gyda chais— a nid yw rheoliad 5 (hysbysiad o gais i berchnogion) yn gymwys; b nid yw rheoliad 6 (y dystysgrif sydd i’w chynnwys gyda chais) yn gymwys; c mae rheoliad 7(2) (cydnabod cais) yn gymwys fel pe bai’r geiriau “y datganiad a’r awdurdodiad y cyfeirir atynt yn rheoliad 21” wedi eu rhoi yn lle is-baragraff (c). 4 Yn y rheoliad hwn— mae i “ awdurdod priodol y Goron ” (“ appropriate Crown authority ”) yr ystyr a roddir gan adran 207(6) o Ddeddf 2023; mae i “ tir y Goron ” (“ Crown land ”) yr ystyr a roddir gan adran 207(2) o Ddeddf 2023. Cyhoeddusrwydd ar gyfer ceisiadau sy’n ymwneud â gwaith brys ar dir y Goron 22 1 Pan fo cais yn cael ei wneud o dan adran 106(1) o Ddeddf 2023 (ceisiadau sy’n ymwneud â gwaith brys ar dir y Goron), rhaid i Weinidogion Cymru gydymffurfio â pharagraffau (3) i (6), ond mae hyn yn ddarostyngedig i baragraff (2). 2 Nid yw paragraffau (3) i (6) yn gymwys i gais am gydsyniad adeilad rhestredig i gyflawni gwaith nad yw ond yn effeithio ar y tu mewn i adeilad a ddosberthir yn adeilad rhestredig Gradd II (heb seren). 3 Rhaid i Weinidogion Cymru gyhoeddi hysbysiad o’r cais ac o’r ffaith bod dogfennau a deunydd arall ar gael i edrych arnynt, mewn papur newydd sy’n cylchredeg yn ardal leol yr adeilad rhestredig y mae’r cais yn ymwneud ag ef. 4 Rhaid i’r hysbysiad ym mharagraff (3) gynnwys— a arwydd o natur y gwaith sy’n destun y cais; b manylion ynghylch— i y man y mae’r dogfennau a’r deunydd arall sy’n ymwneud â’r cais ar gael ynddo i edrych arnynt o dan adran 106(4) o Ddeddf 2023, a’r amseroedd pan fyddant ar gael, a ii gwefan lle y mae’r dogfennau a’r deunydd arall sy’n ymwneud â’r cais ar gael i edrych arnynt. 5 Rhaid i’r dogfennau a’r deunyddiau eraill y cyfeirir atynt ym mharagraff (4) gael eu rhoi ar gael i edrych arnynt ar bob adeg resymol am o leiaf 21 o ddiwrnodau, gan ddechrau â dyddiad cyhoeddi’r hysbysiad y cyfeirir ato ym mharagraff (3). 6 Rhaid i Weinidogion Cymru arddangos hysbysiad sy’n cynnwys yr wybodaeth y cyfeirir ati ym mharagraff >(4)— a ar yr adeilad y mae’r cais yn ymwneud ag ef neu’n agos iddo; b am o leiaf 7 niwrnod. 7 Mae adran 106 o Ddeddf 2023 yn gymwys i gais o dan adran 99 o’r Ddeddf honno (cais i amrywio neu ddileu amodau) fel y mae’n gymwys i gais am gydsyniad adeilad rhestredig. 8 Nid yw’r rheoliadau a ganlyn yn gymwys i gais o dan adran 106(1) o Ddeddf 2023 (ceisiadau sy’n ymwneud â gwaith brys ar dir y Goron)— a rheoliad 3 (gwneud cais am gydsyniad adeilad rhestredig); b rheoliad 4 (datganiad o’r effaith ar dreftadaeth). 9 Mae rheoliad 15(1) (cais i amrywio neu ddileu amodau) yn gymwys fel pe bai— a y cyfeiriad at reoliadau 3 i 14 yn gyfeiriad at reoliadau 5 a 6; b paragraff (3) wedi ei hepgor. RHAN 4 Ardaloedd Cadwraeth Datgymhwyso’r gofyniad i ddymchweliad mewn ardaloedd cadwraeth gael ei awdurdodi 23 1 Nid yw adran 161(1) o Ddeddf 2023 (gofyniad i ddymchweliad mewn ardaloedd cadwraeth gael ei awdurdodi) yn gymwys i’r canlynol— a adeilad sydd â chyfanswm cynnwys ciwbig nad yw’n fwy na 115 o fetrau ciwbig pan gaiff ei fesur yn allanol, ac eithrio carreg fedd sy’n dyddio o flwyddyn cyn 1925; b clwyd, wal, ffens neu ffordd arall o amgáu tir sydd— i pan fo wrth ymyl priffordd neu gilffordd gyfyngedig, dyfrffordd neu fan agored, yn llai nag un metr o uchder, neu ii yn llai na dau fetr o uchder mewn unrhyw achos arall; c adeilad a godwyd ar ôl 1913 ac sy’n cael ei ddefnyddio, neu a ddefnyddiwyd ddiwethaf, at ddibenion amaethyddiaeth neu goedwigaeth; d adeilad y mae’n ofynnol ei ddymchwel— i drwy orchymyn a wneir o dan adran 102 o Ddeddf Cynllunio Gwlad a Thref 1990 ; ii drwy gytundeb a wneir o dan adran 106 o Ddeddf Cynllunio Gwlad a Thref 1990 ; iii drwy hysbysiad gorfodi pan ddyroddir yr hysbysiad— aa o dan adran 172 o Ddeddf Cynllunio Gwlad a Thref 1990 , neu bb o dan adran 123 neu 134 o Ddeddf 2023; iv drwy amod caniatâd cynllunio a roddir o dan adran 70 neu adran 177(1) o Ddeddf Cynllunio Gwlad a Thref 1990; v drwy hysbysiad o dan adran 215 o Ddeddf Cynllunio Gwlad a Thref 1990; e adeilad sydd wedi ei gynnwys mewn gorchymyn dymchwel gweithredol o dan adran 265 o Ddeddf Tai 1985 ; f adeilad sydd wedi ei gynnwys mewn ardal glirio a ddatganwyd o dan adran 289 o Ddeddf Tai 1985 ; g adeilad ar dir a brynwyd gan awdurdod tai lleol o dan adran 290 o Ddeddf Tai 1985; h adeilad sydd ar gau ar gyfer addoli rheolaidd gan y cyhoedd yn unol â darpariaeth a wneir o dan Ran 6 o Fesur Cenhadaeth a Bugeiliol 2011 (Rhif 3) gan gynllun bugeiliol adeiladau eglwysi neu gynllun bugeiliol (gwaredu adeiladau eglwysi). 2 Yn y rheoliad hwn— mae i “cilffordd gyfyngedig” yr ystyr a roddir i “restricted byway” yn adran 48(4) o Ddeddf Cefn Gwlad a Hawliau Tramwy 2000 (gweler adran 48(4) a (5) o’r Ddeddf honno); ystyr “ man agored ” (“ open space ”) yw unrhyw dir sy’n ardd gyhoeddus neu a ddefnyddir at ddibenion hamdden gan y cyhoedd, neu dir sy’n gladdfa segur; mae i “priffordd” yr un ystyr ag a roddir i “highway” yn Neddf Priffyrdd 1980 (gweler adran 328(1) a (2) o’r Ddeddf honno ). 3 Gweler hefyd adran 161(2) o Ddeddf 2023 am eithriadau eraill i’r gofyniad yn adran 161(1) i ddymchweliad gael ei awdurdodi. Cymhwyso’r Rheoliadau hyn i adeiladau mewn ardaloedd cadwraeth 24 1 Mae’r Rheoliadau hyn yn gymwys mewn perthynas ag adeiladau y mae adran 161 o Ddeddf 2023 (dymchwel mewn ardaloedd cadwraeth) yn gymwys iddynt fel y maent yn gymwys mewn perthynas ag adeiladau rhestredig ac eithrio— a rheoliad 8(2), b rheoliad 9, c rheoliad 11, a d rheoliad 14. 2 Wrth eu cymhwyso i adeiladau y mae adran 161 o Ddeddf 2023 yn gymwys iddynt, mae’r Rheoliadau hyn yn gymwys fel pe bai— a unrhyw gyfeiriad at gydsyniad adeilad rhestredig yn gyfeiriad at gydsyniad ardal gadwraeth; b unrhyw gyfeiriad at gymeriad yr adeilad rhestredig yn gyfeiriad at gymeriad neu olwg yr ardal gadwraeth y mae’r adeilad ynddi; c unrhyw gyfeiriad arall at adeilad rhestredig yn gyfeiriad at adeilad y mae adran 161 o Ddeddf 2023 yn gymwys iddo. 3 Wrth ei gymhwyso i adeiladau y mae adran 161 o Ddeddf 2023 yn gymwys iddynt, mae rheoliad 4(2) i’w ddarllen fel pe bai— a yn is-baragraff (a), y geiriau “gan gyfeirio’n benodol at y rhan o’r adeilad rhestredig y mae’r gwaith yn effeithio arni” wedi eu hepgor; b is-baragraff (g) wedi ei hepgor. RHAN 5 AMRYWIOL A CHYFFREDINOL Hysbysebu gorchymyn dirymu neu orchymyn addasu diwrthwynebiad 25 1 Mae’r rheoliad hwn yn gymwys pan fydd yn ofynnol i awdurdod cynllunio gyhoeddi hysbysiad o orchymyn a wneir o dan adran 107 o Ddeddf 2023 (addasu a dirymu cydsyniad). 2 At ddibenion paragraff 3(2) o Atodlen 8 i Ddeddf 2023 (y weithdrefn ar gyfer gorchmynion sy’n addasu neu’n dirymu cydsyniad adeilad rhestredig), y ffordd y mae rhaid i awdurdod cynllunio gyhoeddi’r hysbysiad hwnnw yw mewn papur newydd sy’n cylchredeg yn yr ardal leol y mae’r adeilad rhestredig y mae’r gorchymyn yn ymwneud ag ef ynddi. Cyfradd llog ar dreuliau ar gyfer gwaith brys 26 1 Y gyfradd llog a bennir at ddiben adran 146(1) o Ddeddf 2023 (adennill costau gwaith diogelu) yw 2% y flwyddyn yn uwch na chyfradd sylfaenol Banc Lloegr. 2 Yn y rheoliad hwn, ystyr “cyfradd sylfaenol Banc Lloegr” ar gyfer unrhyw ddiwrnod penodol yw— a os yw gorchymyn o dan adran 19 o Ddeddf Banc Lloegr 1998 mewn grym, unrhyw gyfradd sy’n cyfateb i’r gyfradd a ddisgrifir yn is-baragraff (b), neu os nad oes unrhyw gyfradd, b y gyfradd a gyhoeddwyd fel y gyfradd fasnachu swyddogol yng nghyfarfod Pwyllgor Polisi Ariannol Banc Lloegr a gynhaliwyd ddiwethaf cyn y diwrnod hwnnw. Diwygiadau canlyniadol 27 Mae Atodlen 4 yn cynnwys diwygiadau canlyniadol. Dirymu 28 Mae Atodlen 5 yn cynnwys dirymiadau. Jane Hutt Ysgrifennydd y Cabinet dros Ddiwylliant, Cyfiawnder Cymdeithasol, Trefnydd a’r Prif Chwip, un o Weinidogion Cymru 9 Medi 2024