Anifeiliaid, Cymru RHAN 1 Cyflwyniad Enwi, cymhwyso a chychwyn 1 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Lles Anifeiliaid (Bridio Cŵn) (Cymru) 2014. 2 Maent yn gymwys o ran Cymru ac yn dod i rym ar 30 Ebrill 2015. Diddymu adran 1(1) o Ddeddf Bridio Cŵn 1973 2 Yn adran 1 o Ddeddf Bridio Cŵn 1973 (trwyddedu sefydliadau bridio cŵn), ar ôl is-adran (1) mewnosoder— 1A Subsection (1) does not apply in relation to Wales. Dehongli 3 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “amodau trwydded” (“ licence conditions ”) yw’r amodau hynny a bennir yn Atodlen 1 i’r Rheoliadau hyn ac unrhyw amodau ychwanegol a osodir ynghlwm wrth drwydded gan yr awdurdod lleol; ystyr “arolygydd” (“ inspector ”) yw unrhyw berson sydd ag awdurdod ysgrifenedig gan awdurdod lleol i weithredu mewn materion sy’n codi o dan, neu mewn cysylltiad â’r Ddeddf neu’r Rheoliadau hyn; ystyr “awdurdod lleol” (“ local authority ”) yw’r cyngor sir neu’r cyngor bwrdeistref sirol lle y mae’r ceisydd am y drwydded o dan reoliad 7 yn cynnal y gweithgaredd o fridio cŵn yn ei ardal; ystyr “ci bach” (“ puppy ”) yw ci sy’n iau na 6 mis oed; ystyr “ci llawndwf” (“ adult dog ”) yw ci nad yw’n iau na 6 mis oed; ystyr “y Ddeddf” (“ the Act ”) yw Deddf Lles Anifeiliaid 2006; ystyr “gast fridio” (“ breeding bitch ”) yw gast heb ei hysbaddu, nad yw’n iau na 6 mis oed; ystyr “gweinydd llawnamser” (“ full time attendant ”) yw person sy’n gweithio am o leiaf 37 awr yr wythnos, naill ai am dâl neu’n ddi-dâl, ym mangre deiliad y drwydded; ystyr “gweinydd rhan-amser” (“ part time attendant ”) yw person sy’n gweithio rhwng 18.5 a 37 awr bob wythnos, naill ai am dâl neu’n ddi-dâl, ym mangre deiliad y drwydded; ystyr “rhaglen gymdeithasoli” (“ socialisation programme ”) yw dogfen a gymeradwywyd mewn ysgrifen gan yr awdurdod lleol, sy’n manylu ar sut y gwneir i gŵn bach ymgynefino â chael eu trin gan bobl, amgylcheddau domestig a chwarae, a sut i’w paratoi ar gyfer eu gwahanu oddi wrth y fam; ystyr “rhaglen gymdeithasoli ddrafft” (“ draft socialisation programme ”) yw dogfen sy’n manylu ar sut y gwneir i gŵn bach ymgynefino â chael eu trin gan bobl, amgylcheddau domestig a chwarae, a sut i’w paratoi ar gyfer eu gwahanu oddi wrth y fam, a gyflwynir gan y ceisydd i’r awdurdod lleol o dan reoliad 7; ystyr “rhaglen wella a chyfoethogi” (“ enhancement and enrichment programme ”) yw dogfen a gymeradwywyd mewn ysgrifen gan yr awdurdod lleol, sy’n manylu ar y modd y rhoddir cyfleoedd i gŵn fynegi patrymau ymddygiad naturiol; ystyr “rhaglen wella a chyfoethogi ddrafft” (“ draft enhancement and enrichment programme ”) yw dogfen sy’n manylu ar y modd y rhoddir cyfleoedd i gŵn fynegi patrymau ymddygiad naturiol, a gyflwynwyd gan y ceisydd i’r awdurdod lleol o dan reoliad 7; ystyr “trwydded” (“ licence ”) yw trwydded a roddir o dan reolad 8. RHAN 2 Gofyniad i ddal trwydded Trwyddedu bridwyr cŵn 4 Mae bridio cŵn yn weithgaredd penodedig, at ddibenion adran 13(1) o’r Ddeddf. Bridio cŵn: dehongli 5 1 Mae person yn cynnal y gweithgaredd o fridio cŵn at ddibenion adran 13(1) o’r Ddeddf os yw’n cadw 3 neu ragor o eist bridio mewn mangre, ac— a yn bridio, yn y fangre honno, 3 neu ragor o dorllwythi o gŵn bach mewn unrhyw gyfnod o 12 mis; b yn hysbysebu ar werth o’r fangre honno gi neu gŵn bach, a anwyd o 3 neu ragor o dorllwythi o gŵn bach a roddwyd ar werth yn ystod unrhyw gyfnod o 12 mis; c yn cyflenwi o’r fangre honno gi neu gŵn bach, a anwyd o 3 neu ragor o dorllwythi o gŵn bach yn ystod unrhyw gyfnod o 12 mis; d yn hysbysebu busnes o fridio neu o werthu cŵn bach o’r fangre honno. 2 At ddibenion paragraff (1) rhagdybir bod unrhyw gi a ganfyddir mewn mangre yn cael ei gadw gan feddiannydd y fangre honno nes profir i’r gwrthwyneb. 3 At ddibenion paragraffau (1)(a) i (c) nid yw’n berthnasol a yw’r torllwythi o gŵn bach wedi eu bridio o’r geist bridio y cyfeirir atynt ym mharagraff (1), ai peidio. 4 Mae’r rheoliad hwn yn ddarostyngedig i reoliad 6. Bridio cŵn: eithrio 6 1 Nid yw person yn cynnal y gweithgaredd o fridio cŵn at ddibenion adran 13(1) o’r Ddeddf os yw’r cŵn a grybwyllwyd yn rheoliad 5 yn cael eu bridio— a i’w defnyddio mewn gweithdrefnau a reoleiddir, a b mewn lle a bennir mewn trwydded adran 2C yn rhinwedd adran 2B(2)(b) o Ddeddf Anifeiliaid (Gweithdrefnau Gwyddonol) 1986. 2 Ym mharagraff (1) mae i “gweithdrefn a reoleiddir” a “trwydded adran 2C” yr ystyr a roddir i “regulated procedure” a “section 2C licence” gan adran 30 o Ddeddf Anifeiliaid (Gweithdrefnau Gwyddonol) 1986. RHAN 3 Trwyddedau Cais am drwydded 7 1 Er mwyn gwneud cais am drwydded o dan y Rheoliadau hyn, rhaid i geisydd gyflwyno – a cais ar ffurf ac mewn modd a gymeradwywyd gan yr awdurdod lleol; b rhaglen wella a chyfoethogi ddrafft; c rhaglen gymdeithasoli ddrafft; d manylion am nifer y cŵn llawndwf a chŵn bach y rhagwelir a fydd yn bresennol yn y fangre ar unrhyw adeg; ac e y dogfennau ategol hynny sy’n rhesymol ofynnol gan yr awdurdod. 2 Rhaid i’r ceisydd dalu unrhyw ffi briodol yn unol â rheoliad 12. Rhoi neu adnewyddu trwyddedau 8 1 Wrth gael cais sy’n cydymffurfio â rheoliad 7, rhaid i awdurdod lleol archwilio mangre’r ceisydd, ac os bydd wedi ei fodloni— a bod amodau’r drwydded naill ai wedi eu bodloni neu y byddant yn cael eu bodloni; b gyda’r rhaglen wella a chyfoethogi ddrafft; c gyda’r rhaglen gymdeithasoli ddrafft; a d gydag unrhyw faterion eraill y mae’r awdurdod lleol yn eu hystyried yn berthnasol; caiff roi trwydded i’r ceisydd. 2 Ynghlwm wrth bob trwydded a roddir, rhaid i’r awdurdod lleol roi— a yr amodau sydd wedi eu cynnwys yn Atodlen 1 i’r Rheoliadau hyn; b amod sy’n pennu’r nifer uchaf o gŵn llawndwf a chŵn bach sydd i’w cadw o dan delerau’r drwydded; ac c amod sy’n pennu cymhareb nifer y staff i nifer y cŵn llawndwf a fydd yn sicrhau, fel isafswm staffio— i 1 gweinydd llawnamser am bob 20 ci llawndwf a gedwir; neu ii 1 gweinydd rhan-amser am bob 10 ci llawndwf a gedwir. 3 Yn ddarostyngedig i baragraff (2) caiff yr awdurdod lleol hefyd atodi amodau pellach i drwydded fel y mae’n ei ystyried yn angenrheidiol. 4 Caiff yr awdurdod lleol roi neu adnewyddu trwydded am unrhyw gyfnod o hyd at 1 flwyddyn. Ystyried ceisiadau am drwyddedau 9 1 Wrth ystyried a ddylid rhoi neu adnewyddu trwydded, rhaid i’r awdurdod lleol fod wedi ei fodloni— a bod y cŵn yn cael eu cadw bob amser mewn llety o wneuthuriad a maint priodol, gyda chyfleusterau ymarfer, tymheredd, goleuo, awyru a glanweithdra priodol; b bod cyfleusterau esgor priodol ar gael; c bod y cŵn yn cael cyflenwad addas o fwyd, diod a gwasarn; a d bod y cŵn yn cael cyfleusterau digonol i’w galluogi i arddangos patrymau ymddygiad naturiol. 2 Cyn rhoi neu adnewyddu trwydded, bydd hawl gan awdurdod lleol, wrth ystyried a fydd amodau’r drwydded yn cael eu bodloni, i roi sylw i ymddygiad y ceisydd, neu i unrhyw amgylchiadau eraill a ystyrir yn berthnasol gan yr awdurdod lleol. Pobl na chaniateir iddynt wneud cais am drwydded 10 Ni chaiff neb wneud cais am drwydded os yw wedi ei anghymhwyso o dan— a adran 33 o Ddeddf Lles Anifeiliaid (Gogledd Iwerddon) 2011 ; b adran 34 o’r Ddeddf; c adran 40(1) a (2) o Ddeddf Iechyd a Lles Anifeiliaid (Yr Alban) 2006 ; d adran 33A o Orchymyn Cŵn (Gogledd Iwerddon) 1983 ; e adran 3(3) o Ddeddf Bridio Cŵn 1973 rhag cadw sefydliad bridio; f adran 4(3) o Ddeddf Sefydliadau Marchogaeth 1964 rhag cadw sefydliad marchogaeth ; g adran 3(3) o Ddeddf Sefydliadau Lletya Anifeiliaid 1963 rhag cadw sefydliad lletya ; h adran 1(1) o Ddeddf Diogelu Anifeiliaid (Diwygio) 1954 rhag gwarchod anifail ; i adran 5(3) o Ddeddf Anifeiliaid Anwes 1951 rhag cadw siop anifeiliaid anwes ; neu j adran 6(2) o Ddeddf Anifeiliaid Gwyllt Peryglus 1976 rhag bod yn berchen anifail , ac y mae unrhyw drwydded a ddyroddir i berson sydd wedi ei anghymhwyso felly yn annilys. Marwolaeth deiliad trwydded 11 1 Os bydd y deiliad trwydded yn marw, rhagdybir bod y drwydded honno wedi ei rhoi i gynrychiolwyr personol y deiliad trwydded, ar yr amod nad oes yr un o’r cynrychiolwyr personol yn ddarostyngedig i orchymyn anghymhwyso o dan unrhyw un o’r darpariaethau a bennir yn rheoliad 10, a bydd y drwydded yn parhau mewn grym am gyfnod o 3 mis, sy’n cychwyn gyda dyddiad y farwolaeth, ond yn parhau’n ddarostyngedig i’r darpariaethau yn Rhan 3. 2 Rhaid i’r cynrychiolwyr personol hysbysu’r awdurdod lleol a ddyroddodd y drwydded, fod y drwydded wedi ei breinio ynddynt hwy, o fewn 4 wythnos ar ôl marwolaeth y deiliad trwydded. 3 Yn ddarostyngedig i baragraffau (4) a (5), caiff awdurdod lleol, ar gais y cynrychiolwyr personol hynny, estyn y cyfnod o 3 mis y cyfeirir ato ym mharagraff (1) os bodlonir yr awdurdod lleol fod yr estyniad yn angenrheidiol at y diben o ddirwyn i ben ystâd yr ymadawedig, ac nad oes amgylchiadau eraill sy’n peri y byddai’n annymunol caniatáu estyniad. 4 Cyn estyn trwydded y tu hwnt i 1 flwyddyn o’r dyddiad y’i cyflwynwyd, rhaid i awdurdod lleol archwilio mangre’r deiliad trwydded, ac ar ôl hynny archwilio’r fangre o leiaf unwaith y flwyddyn yn ystod cyfnod yr estyniad. 5 Ni chaniateir estyn unrhyw drwydded o dan baragraff (3) y tu hwnt i 3 blynedd o’r dyddiad y cyflwynwyd y drwydded. Ffioedd 12 1 Caiff awdurdod lleol godi’r cyfryw ffioedd a ystyria’n angenrheidiol— a am ystyried cais am drwydded; ac b am roi neu adnewyddu trwydded. 2 Ni chaiff y ffi a godir am ystyried cais am drwydded fod yn fwy na chostau rhesymol cyflawni’r ystyriaeth honno. 3 Ni chaiff y ffi a godir am roi neu adnewyddu trwydded fod yn fwy na swm y costau am roi neu adnewyddu a’r costau disgwyliedig rhesymol am fonitro cydymffurfiaeth y deiliad trwydded â’r Rheoliadau hyn ac amodau’r drwydded yn y dyfodol. Canllawiau 13 Rhaid i’r awdurdod lleol, wrth gyflawni ei swyddogaethau o dan y Rheoliadau hyn, roi sylw i unrhyw ganllawiau a ddyroddir gan Weinidogion Cymru. RHAN 4 Atal Dros Dro, Amrywio a Dirymu Trwydded Seiliau ar gyfer atal dros dro ac amrywio trwydded 14 Caiff awdurdod lleol atal dros dro neu amrywio trwydded ar unrhyw adeg os bodlonir yr awdurdod lleol— a nad yw’r materion y cyfeirir atynt yn rheoliad 9(1)(a) i (d) wedi eu bodloni; b na chydymffurfir ag amodau’r drwydded; c y cyflawnwyd toriad o’r Rheoliadau hyn; d bod gwybodaeth a gyflenwyd gan y deiliad trwydded yn ffug; neu e bod atal dros dro neu amrywio’n angenrheidiol er mwyn diogelu lles ci. Y weithdrefn ar gyfer atal dros dro ac amrywio 15 1 Bydd atal dros dro neu amrywio trwydded o dan reoliad 14 yn cael effaith ar ddiwedd y cyfnod o 7 diwrnod sy’n cychwyn gyda diwrnod cyflwyno’r hysbysiad o’r ataliad dros dro neu’r amrywiad. 2 Os yw’n angenrheidiol er mwyn diogelu lles anifail, caiff yr awdurdod lleol bennu yn yr hysbysiad fod yr ataliad dros dro neu’r amrywiad i gael effaith ar unwaith. 3 Raid i hysbysiad o ataliad dros dro neu amrywiad— a datgan seiliau’r awdurdod lleol dros atal dros dro neu amrywio; b datgan pa bryd y daw’r ataliad dros dro neu’r amrywiad i rym; c pennu pa gamau, ym marn yr awdurdod lleol, y mae’n angenrheidiol eu cymryd er mwyn ymateb i’r seiliau; a d esbonio bod hawl gan y deiliad trwydded i wneud sylwadau ysgrifenedig o dan baragraff (4), rhoi iddo fanylion y person y dylid cyflwyno’r sylwadau hynny iddo, a datgan erbyn pa ddyddiad y mae’n rhaid eu cyflwyno. 4 Os nad yw’r hysbysiad i gael effaith ar unwaith, caiff y deiliad trwydded gyflwyno sylwadau ysgrifenedig yn gwrthwynebu’r hysbysiad, i’r awdurdod lleol o fewn cyfnod o 7 diwrnod sy’n cychwyn gyda dyddiad cyflwyno’r hysbysiad. 5 Os gwneir sylwadau o dan baragraff (4), ni fydd yr ataliad dros dro neu’r amrywiad yn cael effaith hyd nes bo’r awdurdod lleol wedi ystyried y sylwadau ac wedi penderfynu arnynt yn unol â pharagraff (6). 6 Rhaid i’r awdurdod lleol wneud penderfyniad ar y sylwadau, a hysbysu’r deiliad trwydded o’r penderfyniad hwnnw mewn ysgrifen, gan roi rhesymau, o fewn cyfnod o 7 diwrnod sy’n cychwyn gyda’r diwrnod y mae’r awdurdod yn cael y sylwadau hynny. 7 Os yw trwydded wedi ei atal dros dro am fwy na 28 niwrnod, rhaid i awdurdod lleol— a adfer y drwydded honno a ataliwyd dros dro; neu b dirymu’r drwydded honno a ataliwyd dros dro. Adfer trwydded 16 1 Rhaid i awdurdod lleol, drwy hysbysiad, adfer trwydded a ataliwyd dros dro, unwaith y’i bodlonir bod y seiliau a bennwyd yn yr hysbysiad o ataliad dros dro wedi eu datrys, neu y byddant yn cael eu datrys. 2 Wrth adfer trwydded o dan baragraff (1) ceir amrywio’r cyfnod y dyroddir y drwydded ar ei gyfer ond ni cheir estyn y drwydded y tu hwnt i 1 flwyddyn o’r dyddiad y cafodd ei hadfer. Seiliau ar gyfer dirymu trwydded 17 1 Caiff awdurdod lleol ddirymu trwydded os bodlonir yr awdurdod lleol— a nad yw’r materion y cyfeirir atynt yn rheoliad 9(1)(a) i (d) wedi eu bodloni; b na chydymffurfir ag amodau’r drwydded; c y cyflawnwyd toriad o’r Rheoliadau hyn; d bod gwybodaeth a gyflenwyd gan y deiliad trwydded yn ffug; neu e bod dirymu’n angenrheidiol er mwyn diogelu lles ci. 2 Os anghymhwysir deiliad trwydded o dan unrhyw un o’r deddfiadau yn rheoliad 10, dirymir trwydded y deiliad hwnnw yn awtomatig pan fo’r cyfnod o amser a ganiateir ar gyfer unrhyw apêl yn dod i ben, neu os gwneir apêl, pan wrthodir yr apêl honno. Hysbysiad dirymu 18 Rhaid i hysbysiad dirymu— a datgan seiliau’r awdurdod lleol dros ddirymu; b datgan pa bryd y daw’r dirymiad i rym; a c nodi bod hawl i apelio i lys ynadon. RHAN 5 Apelau Hawl i Apelio 19 1 Caiff unrhyw berson a dramgwyddir oherwydd gwrthod rhoi neu adnewyddu trwydded, neu benderfyniad i ddirymu trwydded, apelio i lys ynadon. 2 Bydd y weithdrefn mewn apêl i lys ynadon o dan baragraff (1) ar ffurf cwyn, a bydd Deddf Llysoedd Ynadon 1980 yn gymwys i’r achos. 3 Y cyfnod a ganiateir ar gyfer dwyn apêl yw cyfnod o 28 diwrnod sy’n cychwyn gyda’r diwrnod sy’n dilyn y diwrnod y rhoddir hysbysiad o’r penderfyniad. RHAN 6 Darpariaethau amrywiol Pŵer i gymryd samplau 20 Caiff arolygydd, at y diben o sicrhau y cydymffurfir â darpariaethau’r Rheoliadau hyn, gymryd samplau o boer neu o flew unrhyw gi sydd mewn mangre a feddiannir gan y deiliad trwydded, ar gyfer cynnal profion DNA. Dyletswydd i gynorthwyo gyda chymryd samplau 21 Rhaid i’r deiliad trwydded gydymffurfio ag unrhyw gais rhesymol gan arolygydd, i hwyluso adnabod ac archwilio ci a chymryd samplau yn unol â rheoliad 20 ac, yn benodol, trefnu i gorlannu ci os gofynnir iddo wneud hynny gan arolygydd. Troseddau 22 1 Cyflawnir trosedd os yw person, heb awdurdod cyfreithiol nac esgus, yn mynd yn groes i unrhyw amod trwyddedu. 2 Mae person sy’n euog o drosedd o dan y rheoliad hwn yn agored, ar gollfarn ddiannod, i gyfnod yn y carchar nad yw’n hwy na 6 mis, dirwy nad yw’n fwy na lefel 5 ar y raddfa safonol, neu’r ddau. Pwerau mynediad 23 Rhaid trin toriad o amod trwydded fel trosedd berthnasol yn yr ystyr a roddir i “relevant offence” at ddibenion adran 23 o’r Ddeddf (mynd i mewn a chwilio o dan warant mewn cysylltiad â throseddau). Pwerau sy’n dilyn collfarn 24 Mae’r pwerau perthnasol sy’n dilyn collfarn, a gynhwysir yn adrannau 34 a 42 o’r Ddeddf, yn gymwys mewn perthynas â chollfarn am drosedd o dorri amod trwydded a roddir o dan y Rheoliadau hyn. Darpariaethau trosiannol 25 Bydd trwydded a roddwyd o dan Ddeddf Bridio Cŵn 1973 yn parhau i gael effaith fel pe bai’n drwydded a roddwyd o dan reoliad 5. Diwygiadau canlyniadol 26 Mae Atodlen 2 (diwygiadau canlyniadol) yn cael effaith. Gorfodi 27 Gorfodir y Rheoliadau hyn gan yr awdurdod lleol. Rebecca Evans Y Dirprwy Weinidog Ffermio a Bwyd, o dan awdurdod y Gweinidog Cyfoeth Naturiol, un o Weinidogion Cymru. 10 Rhagfyr 2014