Gofal Cymdeithasol, Cymru Enwi, cychwyn a chymhwyso 1 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Byrddau Diogelu (Swyddogaethau a Gweithdrefnau) (Cymru) 2015. 2 Daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 6 Ebrill 2016. 3 Mae’r Rheoliadau hyn yn gymwys o ran Cymru. Dehongli 2 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “adolygiad ymarfer” ac “adolygu ymarfer” (“ practice review ”) yw naill ai adolygiad ymarfer cryno neu adolygiad ymarfer estynedig fel y darperir ar ei gyfer yn rheoliad 4; ystyr “Bwrdd” (“ Board ”) yw Bwrdd Diogelu; ystyr “Bwrdd Cenedlaethol” (“ National Board ”) yw’r Bwrdd Diogelu Annibynnol Cenedlaethol a sefydlwyd gan adran 132(1) o’r Ddeddf; ystyr “Bwrdd Diogelu” (“ Safeguarding Board ”) yw Bwrdd Diogelu Plant neu Fwrdd Diogelu Oedolion ; ystyr “cofrestr amddiffyn plant” (“ child protection register ”) yw rhestr a grëir ac a gynhelir gan awdurdod lleol ac sy’n cynnwys enwau plant sy’n destun cynllun amddiffyn plant o ganlyniad i benderfyniad mewn cynhadledd amddiffyn plant fod y plentyn mewn perygl parhaus o niwed o bwys ar ffurf camdriniaeth gorfforol, camdriniaeth emosiynol, camdriniaeth rywiol neu esgeulustod; ystyr “cynllun gweithredu” (“ action plan ”) yw adroddiad ysgrifenedig sy’n cael ei lunio gan Fwrdd yr un pryd ag adroddiad ar yr adolygiad ymarfer, gan fanylu ar y camau sydd i’w cymryd gan y cyrff cynrychioliadol o ganlyniad i ganfyddiadau ac argymhellion adroddiad yr adolygiad ymarfer; ystyr “digwyddiad dysgu amlasiantaethol” (“ multi-agency learning event ”) yw digwyddiad sy’n ffurfio rhan o’r broses adolygu ymarfer ac y mae Bwrdd yn gwahodd iddo ymarferwyr a rheolwyr o gyrff cynrychioliadol ac unrhyw gyrff neu bersonau eraill y bernir eu bod yn berthnasol gan Gadeirydd y Bwrdd ac sy’n ymwneud, neu sydd wedi ymwneud, â’r person sy’n destun yr adolygiad, at y diben o wella polisi ac ymarfer amddiffyn plant neu oedolion yn y dyfodol; ystyr “ y Ddeddf ” (“ the Act ”) yw Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014; ystyr “fforymau proffesiynol amlasiantaethol” (“ multi-agency professional forums ”) yw’r fforymau, a drefnir ac a hwylusir gan Fwrdd ar gyfer ymarferwyr a rheolwyr o gyrff cynrychioliadol, a chyrff neu bersonau eraill y bernir eu bod yn berthnasol gan Gadeirydd y Bwrdd, at y diben o ddysgu oddi wrth achosion, archwiliadau, arolygiadau ac adolygiadau er mwyn gwella polisi ac ymarfer amddiffyn plant neu oedolion yn y dyfodol; ystyr “oedolion” (“ adults ”) yw oedolion y mae arfer swyddogaethau Bwrdd yn effeithio, neu y gall effeithio, arnynt; ystyr “plant” (“ children ”) yw plant y mae arfer swyddogaethau Bwrdd yn effeithio, neu y gall effeithio, arnynt; ystyr “plentyn sy’n derbyn gofal” (“ looked after child ”) yw plentyn sy’n derbyn gofal gan: awdurdod lleol o dan adran 74(1) o’r Ddeddf, awdurdod lleol yn Lloegr o dan adran 22(1) o Ddeddf Plant 1989 , awdurdod lleol yn yr Alban yn unol â Phennod 1 o Ran 2 o Ddeddf Plant (Yr Alban) 1995 , Ymddiriedolaeth Iechyd a Gofal Cymdeithasol yn unol ag erthygl 25 o Orchymyn Plant (Gogledd Iwerddon) 1995 . Swyddogaethau Byrddau Diogelu 3 1 Mae paragraff (2) yn pennu swyddogaethau— a Bwrdd Diogelu Plant mewn perthynas â’i amcanion o dan adran 135(1) o’r Ddeddf, a b Bwrdd Diogelu Oedolion mewn perthynas â’i amcanion o dan adran 135(2) o’r Ddeddf. 2 Y swyddogaethau yw— a cydweithredu â Byrddau Diogelu eraill a’r Bwrdd Cenedlaethol gyda golwg ar— i cyfrannu at ddatblygu ac adolygu polisïau a gweithdrefnau cenedlaethol ar gyfer Byrddau Diogelu, ii gweithredu polisïau a gweithdrefnau cenedlaethol a argymhellir gan, a chanllawiau a chyngor a roddir gan, y Bwrdd Cenedlaethol; b codi ymwybyddiaeth ledled ardal y Bwrdd Diogelu o amcanion y Bwrdd a sut y gallai’r rheini gael eu cyflawni; c ymgymryd ag adolygiadau, archwiliadau ac ymchwiliadau perthnasol; d adolygu effeithiolrwydd mesurau a gymerir gan y Bwrdd i gyflawni amcanion y Bwrdd; e gwneud argymhellion yng ngoleuni’r adolygiadau hynny, monitro i ba raddau y mae’r argymhellion hynny wedi eu rhoi ar waith a chymryd camau priodol pan fo’n cael ei ddangos nad yw amcanion y Bwrdd yn cael eu cyflawni; f lledaenu gwybodaeth am yr argymhellion hynny i Fyrddau Diogelu priodol eraill a’r Bwrdd Cenedlaethol; g hwyluso ymchwil i faterion amddiffyn, ac atal cam-drin ac esgeuluso, plant neu oedolion sy’n wynebu risg o ddioddef niwed; h adolygu anghenion hyfforddi personau sy’n gweithio i gyflawni amcanion y Bwrdd a hyrwyddo’r broses o ddarparu hyfforddiant addas ar eu cyfer; i trefnu a hwyluso rhaglen flynyddol o fforymau proffesiynol amlasiantaethol; j cydweithredu neu weithredu ar y cyd ag unrhyw gorff tebyg sydd wedi ei leoli mewn unrhyw awdurdodaeth pan fo’r Bwrdd o’r farn y byddai hynny’n ei gynorthwyo i gyflawni ei amcanion; k sicrhau cyngor neu wybodaeth arbenigol sy’n berthnasol i gyrraedd amcanion y Bwrdd; l ymgymryd ag adolygiadau ymarfer yn unol â rheoliad 4. Adolygiadau ymarfer 4 1 Rhaid i Fwrdd gynnal adolygiad ymarfer yn unol â’r rheoliad hwn. 2 Diben adolygiad ymarfer yw canfod unrhyw gamau y gall partneriaid y Bwrdd Diogelu neu gyrff eraill eu cymryd i wella ymarfer amddiffyn plant ac oedolion amlasiantaethol. 3 Rhaid i Fwrdd gynnal adolygiad ymarfer cryno yn unrhyw un neu rai o’r achosion canlynol, pan fo’n hysbys neu pan amheuir, o fewn ardal y Bwrdd, fod plentyn neu oedolyn wedi ei gam-drin neu ei esgeuluso a— a bod y plentyn neu’r oedolyn— i wedi marw, neu ii wedi dioddef anaf a allai roi ei fywyd mewn perygl, neu iii wedi dioddef nam difrifol a pharhaol i’w iechyd neu i’w ddatblygiad; a b o ran plentyn, nad oedd y plentyn ar y gofrestr amddiffyn plant nac yn blentyn a oedd yn derbyn gofal ar unrhyw ddyddiad yn ystod y 6 mis cyn— i dyddiad y digwyddiad y cyfeirir ato yn is-baragraff (a)(i) neu (a)(ii), neu ii pan fo is-baragraff (a)(iii) yn gymwys, y dyddiad y mae awdurdod lleol, person neu gorff y cyfeirir atynt yn adran 28 o Ddeddf Plant 2004 neu gorff a grybwyllir yn adran 175 o Ddeddf Addysg 2002 yn canfod bod plentyn wedi dioddef nam difrifol a pharhaol i’w iechyd ac i’w ddatblygiad; ac c o ran oedolyn, nad yw’r oedolyn wedi bod, ar unrhyw ddyddiad yn ystod y 6 mis cyn dyddiad y digwyddiad y cyfeirir ato yn is-baragraff (a), yn berson y mae awdurdod lleol wedi penderfynu cymryd camau mewn cysylltiad ag ef i’w amddiffyn rhag cael ei gam-drin neu ei esgeuluso yn unol ag adran 32(1)(b)(i) o’r Ddeddf yn dilyn ymholiadau gan awdurdod lleol o dan adran 126(2) o’r Ddeddf. 4 Rhaid i Fwrdd gynnal adolygiad ymarfer estynedig yn unrhyw un neu rai o’r achosion canlynol, pan fo’n hysbys neu pan amheuir, o fewn ardal y Bwrdd, fod plentyn neu oedolyn wedi ei gam-drin neu ei esgeuluso a— a bod y plentyn neu’r oedolyn— i wedi marw, neu ii wedi dioddef anaf a allai roi ei fywyd mewn perygl, neu iii wedi dioddef nam difrifol a pharhaol i’w iechyd neu i’w ddatblygiad; a b o ran plentyn, bod y plentyn ar y gofrestr amddiffyn plant a/neu ei fod yn blentyn a oedd yn derbyn gofal ar unrhyw ddyddiad yn ystod y 6 mis cyn— i dyddiad y digwyddiad y cyfeirir ato yn is-baragraff (a)(i) neu (a)(ii), neu ii pan fo is-baragraff (a)(iii) yn gymwys, y dyddiad y mae awdurdod lleol, person neu gorff y cyfeirir atynt yn adran 28 o Ddeddf Plant 2004 neu gorff a grybwyllir yn adran 175 o Ddeddf Addysg 2002 yn canfod bod plentyn wedi dioddef nam difrifol a pharhaol i’w iechyd a’i ddatblygiad; ac c o ran oedolyn, bod yr oedolyn wedi bod, ar unrhyw ddyddiad yn ystod y 6 mis cyn dyddiad y digwyddiad y cyfeirir ato yn is-baragraff (a), yn berson y mae awdurdod lleol wedi penderfynu cymryd camau mewn cysylltiad ag ef i’w amddiffyn rhag cael ei gam-drin neu ei esgeuluso yn unol ag adran 32(1)(b)(i) o’r Ddeddf yn dilyn ymholiadau gan awdurdod lleol o dan adran 126(2) o’r Ddeddf. 5 Wrth gynnal adolygiad ymarfer, rhaid i Fwrdd— a gofyn i bob corff cynrychioliadol roi gwybodaeth yn ysgrifenedig i’r Bwrdd am ei ymwneud â’r plentyn neu’r oedolyn sy’n destun yr adolygiad; b sicrhau y ceir persbectif y plentyn neu’r oedolyn sy’n destun yr adolygiad a bod persbectif y plentyn neu’r oedolyn hwnnw yn cyfrannu at y broses adolygu, i’r graddau y bo’n ymarferol a phriodol i amgylchiadau’r achos; c sicrhau y ceir persbectifau aelodau o’r teulu neu gynrychiolydd penodedig y plentyn neu’r oedolyn sy’n destun yr adolygiad a bod y persbectifau hyn yn cyfrannu at y broses adolygu, i’r graddau y bo’n ymarferol a phriodol i amgylchiadau’r achos; d cynnal digwyddiad dysgu amlasiantaethol ar ôl cael yr wybodaeth ysgrifenedig y cyfeirir ati yn is-baragraff (a); e yn achos adolygiad ymarfer cryno, sicrhau bod y digwyddiad dysgu amlasiantaethol y cyfeirir ato yn is-baragraff (d) yn cael ei drefnu a’i hwyluso gan un adolygydd a benodir gan y Bwrdd; f yn achos adolygiad ymarfer estynedig, sicrhau bod y digwyddiad dysgu amlasiantaethol y cyfeirir ato yn is-baragraff (d) yn cael ei drefnu a’i hwyluso gan ddau adolygydd a benodir gan y Bwrdd; g sicrhau bod unrhyw adolygydd y cyfeirir ato yn is-baragraff (e) neu (f) yn annibynnol ar unrhyw ymwneud uniongyrchol â gwaith achos neu reoli achosion mewn cysylltiad â’r plentyn neu’r oedolyn sy’n destun yr adolygiad; h llunio adroddiad ar yr adolygiad ymarfer sy’n argymell pa gamau (os o gwbl) y mae’n ofynnol eu cymryd ar ôl y digwyddiad dysgu amlasiantaethol; i sicrhau nad yw’r adroddiad ar yr adolygiad ymarfer yn datgelu pwy yw’r plentyn neu’r oedolyn sy’n destun yr adolygiad na theulu’r plentyn neu’r oedolyn na lle y maent; j llunio cynllun gweithredu gan fanylu ar y camau sydd i’w cymryd gan y cyrff cynrychioliadol i weithredu argymhellion yr adroddiad ar yr adolygiad ymarfer; k rhoi copi o’r adroddiad ar yr adolygiad ymarfer a’r cynllun gweithredu i Weinidogion Cymru ac i’r Bwrdd Cenedlaethol; l trefnu bod yr adroddiad ar yr adolygiad ymarfer ar gael i’r cyhoedd; m cynnal adolygiadau cynnydd cyfnodol ar roi’r cynllun gweithredu ar waith; n rhoi i Weinidogion Cymru a’r Bwrdd Cenedlaethol adroddiad ysgrifenedig ar ôl unrhyw adolygiad cynnydd y cyfeirir ato yn is-baragraff (m), gan adrodd ar y cynnydd o ran rhoi’r cynllun gweithredu ar waith a’r effaith ar bolisi ac ymarfer amddiffyn plant neu oedolion yng Nghymru; o rhoi sylw i unrhyw ganllawiau a roddir iddo gan Weinidogion Cymru, drwy arfer ei swyddogaethau o dan y rheoliad hwn. 6 Yn y rheoliad hwn ystyr “cynrychiolydd penodedig” (“ appointed representative ”) yw person sydd â’r awdurdod i siarad neu weithredu ar ran plentyn neu oedolyn. Gweithdrefnau Byrddau Diogelu 5 1 Yn ddarostyngedig i ddarpariaethau’r rheoliad hwn, mae Bwrdd Diogelu i benderfynu ei weithdrefnau ei hun a threfnu bod copi o’r gweithdrefnau hynny ar gael i’r cyhoedd. 2 Yng nghyfarfod cyntaf Bwrdd, rhaid i’r aelodau sy’n bresennol benodi un o’r aelodau i fod yn Gadeirydd ac un i fod yn Is-gadeirydd. 3 Rhaid i’r Bwrdd gytuno ar reolau gweithredu ar gyfer cyfarfodydd y Bwrdd, gan gynnwys person i lywyddu mewn cyfarfodydd. 4 Oni fydd rheolau gweithredu’r Bwrdd yn darparu fel arall, rhaid i’r Bwrdd weithredu’n unol â phleidlais mwyafrif syml o’r aelodau sy’n bresennol, a’r person sy’n llywyddu yn y cyfarfod yn cael ail bleidlais neu bleidlais fwrw os bydd y bleidlais yn gyfartal. 5 Ym mhob cyfarfod o’r Bwrdd rhaid i’r Bwrdd ystyried sut y bydd yn rhoi cyfle i blant neu oedolion gymryd rhan yng ngwaith y Bwrdd. 6 Yn ei gyfarfod nesaf ar ôl i blentyn neu oedolyn gymryd rhan yng ngwaith y Bwrdd, rhaid i’r Bwrdd werthuso effeithiolrwydd y cymryd rhan hwnnw. 7 Rhaid i’r Bwrdd gadw cofnodion o’i gyfarfodydd; mae’r cofnodion i gofnodi’r penderfyniadau a wnaed, y dystiolaeth y gwnaed penderfyniadau arni, unrhyw farn ac unrhyw farn anghydsyniol a fynegwyd ac unrhyw drafodaeth am blentyn neu oedolyn yn cymryd rhan yng ngwaith y Bwrdd. 8 Daw penodiad Cadeirydd neu Is-gadeirydd i ben: a os oedd y penodiad am gyfnod penodol a bod y cyfnod hwnnw yn dirwyn i ben; b os yw’r person a benodwyd yn ymddiswyddo; c os nad yw’r person a benodwyd bellach yn aelod o’r Bwrdd; d os yw’r aelodau, drwy benderfyniad y mwyafrif, yn penderfynu hynny. Cyfle i gymryd rhan yng ngwaith Byrddau Diogelu 6 O leiaf unwaith y flwyddyn rhaid i Fwrdd Diogelu, fel y bo’n berthnasol, roi cyfle i blant neu oedolion gymryd rhan mewn digwyddiad lle y bydd ganddynt gyfle i gymryd rhan yng ngwaith y Bwrdd. Mark Drakeford Y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, un o Weinidogion Cymru 1 Gorffennaf 2015