Bwyd, Cymru Enwi, dod i rym, rhychwant a chymhwyso 1 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Bara a Blawd (Cymru) 2025. 2 Yn ddarostyngedig i baragraff (3), daw’r Rheoliadau hyn i rym ar 19 Chwefror 2025. 3 Daw’r darpariaethau a ganlyn i rym ar 13 Rhagfyr 2026— a rheoliad 3(4) a pharagraff 1 o Atodlen 1 i’r graddau y mae’r darpariaethau hynny yn gosod gofynion sy’n ymwneud ag ychwanegu asid ffolig at flawd sy’n deillio o wenith cyffredin; b rheoliad 16. 4 Mae’r Rheoliadau hyn— a yn rhychwantu Cymru a Lloegr; b yn gymwys o ran Cymru. Dehongli 2 Yn y Rheoliadau hyn— mae “awdurdod bwyd” yn cyfeirio at awdurdod bwyd yng Nghymru o fewn yr ystyr â roddir i “food authority” yn adran 5(1A) o Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990 ; ystyr “ bara ” (“ bread ”) yw bwyd o unrhyw faint, siâp neu ffurf sydd— fel arfer yn cael ei alw’n fara, a wedi ei gyfansoddi o does wedi ei wneud o flawd a dŵr, gyda chynhwysion eraill neu hebddynt, sydd wedi ei eplesu gan furum neu wedi ei lefeinio fel arall ac wedi ei bobi neu ei bobi yn rhannol wedi hynny, ond nid yw’n cynnwys byns, torthau byns, tsiapatis, bara chola, bara pita, bara tatws na bara sydd wedi ei baratoi’n arbennig ar gyfer dioddefwyr seliag; ystyr “ blawd ” (“ flour ”) yw’r cynnyrch sy’n deillio o, neu sydd wedi ei wahanu yn ystod, melino neu falu grawnfwyd wedi ei lanhau pa un a yw’r grawnfwyd wedi ei fragu neu wedi bod yn ddarostyngedig i unrhyw broses arall ai peidio, ac mae’n cynnwys mâl , ond nid yw’n cynnwys cynhyrchion grawnfwyd eraill, megis bran grawnfwyd gwahanedig, bywyn grawnfwyd gwahanedig, semolina neu rynion; ystyr “ blawd gwenith cyflawn ” (“ wholemeal flour ”) yw’r blawd sydd wedi ei gyfansoddi o’r cyfan o’r cynnyrch a geir o felino neu falu grawnfwydydd wedi eu glanhau; mae i “bwyd” yr ystyr a roddir i “food” yn adran 1(1) o Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990; mae i “cynhwysyn” yr ystyr a roddir i “ingredient” yn Erthygl 2(2)(f) o Reoliad (EU) Rhif 1169/2011 Senedd Ewrop a’r Cyngor ar ddarparu gwybodaeth am fwyd i ddefnyddwyr ; ystyr “ gwenith cyffredin ” (“ common wheat ”) yw Triticum aestivum L.; mae “ gwerthu ” (“ sell ”) yn cynnwys— cynnig, dangos neu feddiannu ar gyfer gwerthiant, a ystyr estynedig gwerthu yn adran 2 o Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990 fel y’i cymhwysir gan reoliad 13 o’r Rheoliadau hyn; mae i “labelu” yr ystyr a roddir i “labelling” yn Erthygl 2(2)(j) o Reoliad (EU) Rhif 1169/2011; mae i “swyddog awdurdodedig” mewn perthynas ag awdurdod bwyd yr ystyr a roddir i “authorised officer” yn adran 5(6) o Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990 . Cynhwysion hanfodol ar gyfer blawd sy’n deillio o wenith cyffredin 3 1 Mae’r rheoliad hwn yn gymwys mewn perthynas â blawd sy’n deillio o wenith cyffredin, pa un a yw’n gymysg â blawd arall ai peidio. 2 Ni chaiff person sy’n cynhyrchu blawd wrth gynnal busnes werthu blawd sy’n deillio o wenith cyffredin nad yw’n cydymffurfio â’r rheoliad hwn. 3 Ni chaiff person sy’n gweithredu wrth gynnal busnes fewnforio na symud i Gymru unrhyw flawd sy’n deillio o wenith cyffredin, na gwerthu blawd o’r fath sydd wedi ei fewnforio neu ei symud i Gymru ganddo, nad yw’n cydymffurfio â’r rheoliad hwn. 4 Rhaid i flawd sy’n deillio o wenith cyffredin gynnwys y sylweddau a bennir yn Atodlen 1 i’r Rheoliadau hyn yn unol â’r darpariaethau a nodir yn yr Atodlen honno . 5 Nid yw paragraff (4) yn gymwys i— a blawd gwenith cyflawn; b blawd a gynhyrchir mewn safle cynhyrchu sydd, ar adeg y cynhyrchu— i â chapasiti cynhyrchu blynyddol uchaf o 500 tunnell fetrig o flawd neu lai, a ii wedi cynhyrchu llai na 500 tunnell fetrig o flawd ar gyfer pob un o’r tair blynedd galendr ddiwethaf; c blawd i’w ddefnyddio wrth gynhyrchu afrlladau, matsos, glwten neu startsh; d unrhyw baratoad crynoëdig i’w ddefnyddio at ddiben hwyluso ychwanegu at flawd sylweddau fel sy’n ofynnol gan baragraff (4). Gwahardd defnyddio cyfryngau cannu blawd 4 1 Ni chaiff person ddefnyddio cyfrwng cannu blawd wrth baratoi bara neu flawd. 2 Yn y rheoliad hwn— a mae “cyfrwng cannu blawd” yn ychwanegyn bwyd a ddefnyddir yn bennaf i dynnu lliw o flawd; b mae i “ychwanegyn bwyd” yr ystyr a roddir i “food additive” yn Erthygl 3(2)(a) o Reoliad (EC) Rhif 1333/2008 Senedd Ewrop a’r Cyngor ar ychwanegion bwyd . Gofynion mewn perthynas â defnyddio’r termau “gwenith cyflawn” a “bywyn gwenith” 5 1 Ni chaiff person sy’n gweithredu wrth gynnal busnes werthu na hysbysebu i’w werthu unrhyw fara yn groes i’r rheoliad hwn. 2 Wrth labelu neu hysbysebu bara, ni chaniateir defnyddio term a bennir ym mharagraff (3) fel rhan o enw’r bara, pa un a yw wedi ei oleddfu gan eiriau eraill ai peidio, ond pan fodlonir gofynion y paragraff hwnnw mewn perthynas â’r term hwnnw. 3 Caniateir defnyddio’r term— a “gwenith cyflawn”, “wholemeal” neu’r term cyfatebol mewn unrhyw iaith arall pan fo’r holl flawd a ddefnyddir fel cynhwysyn wrth baratoi’r bara yn flawd gwenith cyflawn; b “bywyn gwenith”, “wheat germ” neu’r term cyfatebol mewn unrhyw iaith arall pan fo’r bara yn cynnwys bywyn gwenith wedi ei brosesu a ychwanegwyd o 10% neu fwy wedi ei gyfrifo ar ddeunydd sych y bara. Defnyddiau esempt cyffredinol 6 1 Nid yw rheoliadau 3 i 5 yn gymwys i fara neu flawd sydd ar gyfer unrhyw ddefnydd heblaw ar gyfer ei fwyta gan bobl. 2 Ond mae rheoliad 5 yn gymwys i fara o’r fath i’r graddau y mae’r rheoliad hwnnw yn ymwneud â hysbysebu. 7 1 Nid yw rheoliadau 3 i 5 yn gymwys i fara neu flawd sydd ar gyfer y defnyddiau esempt a ganlyn os nodir yn glir y defnyddiau esempt o’r bara neu’r blawd yn Saesneg, neu yn y Gymraeg a’r Saesneg, ar y labelu— a bara neu flawd i’w allforio i drydedd wlad; b bara neu flawd i’w ddefnyddio wrth gynhyrchu bwyd sydd i’w allforio i drydedd wlad. 2 Ym mharagraff (1), ystyr “trydedd wlad” yw unrhyw wlad ac eithrio’r Deyrnas Unedig, ac mae’n cynnwys— a Beilïaeth Guernsey; b Beilïaeth Jersey; c Ynys Manaw. Cyfyngu ar ddefnyddio bara a blawd a esemptiwyd 8 Ni chaiff person sy’n gweithredu wrth gynnal busnes ddefnyddio, wrth gynhyrchu bwyd, fara neu flawd sydd wedi eu hesemptio gan reoliadau 3(5)(c), 3(5)(d), 6 neu 7 ac eithrio at ddefnydd sydd wedi ei esemptio gan y rheoliadau hynny. Gorfodi 9 Rhaid i bob awdurdod bwyd orfodi a gweithredu’r Rheoliadau hyn yn ei ardal. Hysbysiadau gwella 10 1 Caiff swyddog awdurdodedig awdurdod bwyd ddyroddi hysbysiad (“hysbysiad gwella”) i berson os oes gan y swyddog sail resymol dros gredu nad yw’r person wedi cydymffurfio, neu nad yw’n cydymffurfio, ag un neu ragor o’r darpariaethau perthnasol. 2 Y “darpariaethau perthnasol” yw rheoliadau 3(2), 3(3), 4(1), 5(1) ac 8. 3 Rhaid i hysbysiad gwella fod yn ysgrifenedig, a rhaid iddo gynnwys yr wybodaeth a ganlyn— a seiliau’r swyddog awdurdodedig dros gredu nad yw’r person wedi cydymffurfio, neu nad yw’n cydymffurfio, â’r ddarpariaeth berthnasol; b y weithred neu anweithred sy’n ffurfio’r methiant i gydymffurfio â’r ddarpariaeth berthnasol; c y mesurau, ym marn y swyddog awdurdodedig, y mae rhaid i’r person eu cymryd i sicrhau cydymffurfedd â’r ddarpariaeth berthnasol; d dyddiad dyroddi’r hysbysiad ; e y cyfnod y mae rhaid cymryd y mesurau gofynnol, neu fesurau sydd o leiaf yn gyfatebol iddynt, ynddo (y “cyfnod cydymffurfio”);. f manylion y person y caniateir cyflwyno sylwadau iddo am yr hysbysiad, a manylion o ran sut ac erbyn pa bryd y caniateir gwneud hynny; g yr hawl i apelio i lys ynadon, gan gynnwys y cyfnod y caniateir gwneud apêl ynddo; h esboniad o ganlyniadau methiant i gydymffurfio â gofynion yr hysbysiad. 4 Y “cyfnod cydymffurfio” yw’r cyfnod a benderfynir gan y swyddog awdurdodedig ac a bennir yn yr hysbysiad gwella, sef 14 o ddiwrnodau o leiaf sy’n dechrau â’r dyddiad y dyroddir yr hysbysiad. Y drosedd a’r gosb 11 1 Mae person sy’n methu â chydymffurfio â hysbysiad gwella yn cyflawni trosedd. 2 Mae person sy’n euog o drosedd o dan baragraff (1) yn agored, o’i euogfarnu’n ddiannod, i ddirwy. Apelau yn erbyn hysbysiadau gwella 12 1 Caiff person y dyroddir hysbysiad gwella iddo apelio i lys ynadon yn erbyn yr hysbysiad. 2 Rhaid gwneud apêl cyn y cynharaf o blith— a diwedd y cyfnod cydymffurfio, neu b diwedd y cyfnod o un mis sy’n dechrau â dyddiad dyroddi’r hysbysiad gwella. 3 Mae apêl i’w chyflwyno ar ffurf cwyn am orchymyn, ac yn unol â Deddf Llysoedd Ynadon 1980 . 4 Ar apêl, caiff y llys ynadon— a cadarnhau’r hysbysiad gwella, gydag addasiadau neu hebddynt, neu b canlso’r hysbysiad gwella. 5 Pan wneir apêl, atelir cyfnod cydymffurfio’r hysbysiad gwella am y cyfnod y mae’r apêl yn yr arfaeth ynddo. 6 Ym mharagraff (5), mae’r apêl yn yr arfaeth nes ei bod yn cael ei phenderfynu’n derfynol neu’n cael ei thynnu’n ôl. Cymhwyso darpariaethau amrywiol Deddf Diogelwch Bwyd 1990 13 1 Mae darpariaethau Deddf Diogelwch Bwyd 1990 a nodir ym mharagraff (2) yn gymwys at ddibenion y Rheoliadau hyn— a fel pe bai unrhyw gyfeiriad yn y darpariaethau hynny at Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990, neu at unrhyw Ran o’r Ddeddf honno, yn gyfeiriad at y Rheoliadau hyn; b gydag unrhyw addasiadau a bennir ym mharagraff (2). 2 Dyma’r darpariaethau— a adran 2 (ystyr estynedig “gwerthu” etc.); b adran 3 (rhagdybiaethau y bwriedir i fwyd gael ei fwyta gan bobl); c adran 20 (troseddau oherwydd bai person arall); d adran 21(1) a (5) (amddiffyniad diwydrwydd dyladwy); e adran 30(8) (tystiolaeth o dystysgrifau a roddir gan ddadansoddydd neu archwilydd bwyd); f adran 33 (rhwystro etc. swyddogion); g adran 35(1) (cosbi troseddau) i’r graddau y mae’n ymwneud â throsedd o dan adran 33(1) o Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990 fel y’i cymhwysir gan y rheoliad hwn; h adran 35(2) (cosbi troseddau) i’r graddau y mae’n ymwneud â throsedd o dan adran 33(2) o Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990 fel y’i cymhwysir gan y rheoliad hwn; i adran 36 (troseddau gan gyrff corfforedig); j adran 36A (troseddau gan bartneriaethau Albanaidd); k adran 44 (amddiffyn swyddogion sy’n gweithredu’n ddidwyll); l adran 50 (cyflwyno dogfennau) fel pe bai— i cyfeiriadau at “given to or served on”, a “given or served” yn cynnwys “issued to” ac “issued”, yn y drefn honno, a ii cyfeiriadau at gyflwyno dogfen drwy ei hanfon mewn llythyr rhagdaledig yn gyfeiriadau at gyflwyno’r ddogfen honno drwy’r post yn unol ag adrannau 13 a 14 o Ddeddf Deddfwriaeth (Cymru) 2019 . Dirymu 14 Mae Rheoliadau Bara a Blawd 1998 wedi eu dirymu. Darpariaeth drosiannol yn dod i rym ar 19 Chwefror 2025 15 Hyd at ddiwedd 12 Rhagfyr 2026, bernir bod blawd sy’n deillio o wenith cyffredin nad yw’n cydymffurfio â rheoliad 3(4) o’r Rheoliadau hyn mewn perthynas â sylwedd yn cydymffurfio â’r rheoliad hwnnw er hynny pe bai wedi cydymffurfio mewn perthynas â’r sylwedd hwnnw â rheoliad 4(1) o Reoliadau Bara a Blawd 1998 fel yr oeddent yn cael effaith yn union cyn 19 Chwefror 2025. Darpariaeth drosiannol yn dod i rym ar 13 Rhagfyr 2026 16 1 Bernir bod blawd sy’n deillio o wenith cyffredin nad yw’n cydymffurfio â rheoliad 3(4) o’r Rheoliadau hyn yn cydymffurfio â’r rheoliad hwnnw er hynny os— a y cafodd ei roi ar y farchnad yn gyfreithlon neu ei labelu yn gyfreithlon cyn diwedd 12 Rhagfyr 2026, a b y byddai wedi cydymffurfio, neu y bernid ei fod wedi cydymffurfio, â rheoliad 3(4) o’r Rheoliadau hyn fel yr oeddent yn cael effaith yn union cyn 13 Rhagfyr 2026. 2 Ym mharagraff (1), ystyr “roi ar y farchnad” yw dal bwyd at ddiben gwerthu neu unrhyw ffurf arall o drosglwyddo, pa un ai’n ddi-dâl ai peidio, a gwerthu, dosbarthu a ffurfiau eraill o drosglwyddo eu hunain. Sarah Murphy Y Gweinidog Iechyd Meddwl a Llesiant, o dan awdurdod Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd a Gofal Cymdeithasol, un o Weinidogion Cymru 27 Ionawr 2025