Anifeiliaid, Cymru PART 1 Cyflwyniad Enwi, cychwyn a chymhwyso 1 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Lles Anifeiliaid (Trwyddedu Gweithgareddau sy’n Ymwneud ag Anifeiliaid) (Cymru) 2021. 2 Mae’r Rheoliadau hyn yn dod i rym ar 10 Medi 2021. 3 Mae’r Rheoliadau hyn yn gymwys o ran Cymru, ac eithrio paragraff 2 o Atodlen 5 sy’n gymwys o ran Cymru a Lloegr. Dehongli 2 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “amod cyffredinol” (“ general condition ”) yw’r amodau a nodir yn Atodlen 2; ystyr “amodau penodol perthnasol” (“ relevant specific conditions ”) mewn perthynas â’r gweithgaredd o werthu anifeiliaid fel anifeiliaid anwes (neu gyda’r bwriad o’u hailwerthu’n ddiweddarach fel anifeiliaid anwes) fel a ddisgrifir ym mharagraff 2 o Atodlen 1, yw’r amodau a nodir yn Atodlen 3; ystyr “amodau trwydded” (“ licence conditions ”) yw— yr amodau cyffredinol, a yr amodau penodol perthnasol; ystyr “anifail anwes” (“ pet ”) yw anifail a gedwir yn bennaf neu’n barhaol, neu y bwriedir ei gadw’n bennaf neu’n barhaol, gan berson ar gyfer— diddordeb personol, cwmnïaeth, dibenion addurnol, neu unrhyw gyfuniad o baragraffau (a) i (c); ystyr “awdurdod lleol” (“ local authority ”) yw’r cyngor ar gyfer sir neu fwrdeistref sirol yng Nghymru; ystyr “cath fach” ( kitten ”) yw cath sy’n iau na 6 mis oed; ystyr “ci bach” (“ puppy ”) yw ci sy’n iau na 6 mis oed; ystyr “y Ddeddf” (“ the Act ”) yw Deddf Lles Anifeiliaid 2006; ystyr “gweithgaredd trwyddedadwy” (“ licensable activity ”) yw gweithgaredd a ddisgrifir ym mharagraff 2 o Atodlen 1; ystyr “gweithredwr” (“ operator ”) yw unigolyn— sy’n cynnal y gweithgaredd trwyddedadwy, sy’n ceisio cynnal y gweithgaredd trwyddedadwy, neu sy’n caniatáu yn fwriadol i’r gweithgaredd trwyddedadwy gael ei gynnal, neu pan fo trwydded wedi ei rhoi neu ei hadnewyddu, sy’n ddeiliad y drwydded; ystyr “ci llawndwf” (“adult dog”) yw ci nad ydyw’n iau na 6 mis oed; ystyr “milfeddyg” (“ veterinary surgeon ”) yw person a gofrestrir yn y gofrestr milfeddygon neu yn y gofrestr filfeddygol atodol, a gedwir o dan Ddeddf Milfeddygon 1996 ; ystyr “trwydded” (“ licence ”), ac eithrio fel y mae’r cyd-destun yn mynnu fel arall yn rheoliad 10(1)(b) neu pan ddarperir yr ystyr yn fwy penodol, yw trwydded i gynnal gweithgaredd trwyddedadwy a roddir neu a adnewyddir o dan y Rheoliadau hyn, ac mae ymadroddion cytras i’w dehongli yn unol â hynny. Trwyddedu gweithredwyr 3 1 Mae pob gweithgaredd trwyddedadwy yn weithgaredd penodedig at ddibenion adran 13(1) o’r Ddeddf. 2 Yr awdurdod lleol yw’r awdurdod trwyddedu ar gyfer unrhyw weithgaredd trwyddedadwy a gynhelir mewn mangre yn ei ardal. RHAN 2 Rhoi, adnewyddu ac amrywio trwydded â chydsyniad ac arolygu mangre Amodau rhoi neu adnewyddu trwydded 4 1 Mae’r rheoliad hwn yn gymwys— a pan fo awdurdod lleol wedi cael cais ysgrifenedig oddi wrth weithredwr i roi neu adnewyddu trwydded i gynnal gweithgaredd trwyddedadwy ar fangre yn ardal yr awdurdod lleol, a b pan fo’r cais yn rhoi’r wybodaeth honno sy’n ofynnol gan yr awdurdod lleol. 2 Rhaid i’r awdurdod lleol— a penodi un neu ragor o arolygwyr sy’n meddu ar gymwysterau addas i arolygu unrhyw fangre y mae’r gweithgaredd trwyddedadwy, neu unrhyw ran ohono, yn cael ei gynnal neu i’w gynnal arni, a b yn dilyn yr arolygiad hwnnw, roi trwydded i’r gweithredwr, neu adnewyddu trwydded y gweithredwr, yn unol â’r cais, os yw’r awdurdod lleol wedi ei fodloni— i y caiff amodau’r drwydded eu bodloni, ii bod unrhyw ffi briodol wedi ei thalu yn unol â rheoliad 12, a iii bod rhoi neu adnewyddu’r drwydded yn briodol ar ôl ystyried yr adroddiad a gyflwynir iddo yn unol â rheoliad 9. 3 Rhaid i awdurdod lleol atodi i bob trwydded a roddir neu a adnewyddir— a yr amodau cyffredinol, a b yr amodau penodol perthnasol. 4 Wrth ystyried pa un a gaiff amodau’r drwydded eu bodloni, rhaid i awdurdod lleol ystyried ymddygiad y ceisydd fel gweithredwr y gweithgaredd trwyddedadwy y mae’r cais am roi neu adnewyddu trwydded yn ymwneud ag ef, pa un a yw’r ceisydd yn berson addas a phriodol i fod yn weithredwr y gweithgaredd hwnnw ac unrhyw amgylchiadau perthnasol eraill. 5 Ni chaniateir i awdurdod lleol roi trwydded i weithredwr, neu adnewyddu trwydded gweithredwr, o dan unrhyw amgylchiadau ac eithrio’r rhai a ddisgrifir yn y Rheoliadau hyn. 6 Mae pob trwydded a roddir neu a adnewyddir mewn perthynas ag unrhyw un neu ragor o’r gweithgareddau trwyddedadwy hyn yn ddarostyngedig i amodau’r drwydded. Cyfnod trwydded 5 Caiff awdurdod lleol roi neu adnewyddu trwydded am unrhyw gyfnod hyd at 1 flwyddyn. Pŵer i gymryd samplau o anifeiliaid 6 Caiff arolygydd, at ddibenion sicrhau y cydymffurfir ag amodau’r drwydded, gymryd samplau ar gyfer profion labordy o unrhyw anifeiliaid ar fangre a feddiennir gan weithredwr. Dyletswydd i gynorthwyo o ran cymryd samplau o anifeiliaid 7 Rhaid i weithredwr gydymffurfio ag unrhyw gais rhesymol gan arolygydd i hwyluso adnabod ac archwilio anifail a chymryd samplau yn unol â rheoliad 6 ac, yn benodol, rhaid iddo drefnu i anifail gael ei atal mewn ffordd addas os gofynnir iddo wneud hynny gan arolygydd. Amrywio neu ddirymu trwydded ar gais deiliad trwydded, neu â chydsyniad deiliad trwydded 8 Caiff awdurdod lleol ar unrhyw adeg amrywio neu ddirymu trwydded— a ar gais ysgrifenedig deiliad y drwydded, neu b ar ei gymhelliad ei hun, gyda chydsyniad ysgrifenedig deiliad y drwydded. Adroddiad yr arolygydd 9 1 Pan fo awdurdod lleol yn trefnu arolygiad yn unol â rheoliad 4(2)(a), rhaid iddo drefnu i’r arolygydd gyflwyno adroddiad iddo. 2 Rhaid i adroddiad yr arolygydd— a cynnwys gwybodaeth am y gweithredwr, unrhyw fangre berthnasol, unrhyw gofnodion perthnasol, cyflwr unrhyw anifeiliaid, ac unrhyw faterion perthnasol eraill, a b datgan pa un a yw’r arolygydd yn ystyried y caiff amodau’r drwydded eu bodloni ai peidio. Personau na chaniateir iddynt wneud cais am drwydded 10 1 Ni chaniateir i’r personau a ganlyn wneud cais am drwydded mewn cysylltiad ag unrhyw weithgaredd trwyddedadwy— a person a restrir yn berson anghymwys ym mharagraffau 2 i 8 o Atodlen 4 pan fo’r terfyn amser ar gyfer unrhyw apêl yn erbyn yr anghymwyso hwnnw wedi dod i ben neu, os cyflwynwyd apêl, pan fo’r apêl honno wedi ei gwrthod; b person a restrir ym mharagraff 1 o Atodlen 4 yn berson a oedd yn ddeiliad trwydded a ddirymwyd pan fo’r terfyn amser ar gyfer unrhyw apêl yn erbyn y dirymu hwnnw wedi dod i ben neu, os cyflwynwyd apêl, pan fo’r apêl honno wedi ei gwrthod. 2 Mae unrhyw drwydded a roddir neu a adnewyddir, neu a ddelir, gan berson a grybwyllir ym mharagraff (1)(a) neu (b) wedi ei dirymu yn awtomatig. Marwolaeth deiliad trwydded 11 1 Os bydd deiliad trwydded yn marw, bernir bod y drwydded wedi ei rhoi i gynrychiolwyr personol y deiliad trwydded blaenorol hwnnw, neu wedi ei hadnewyddu mewn cysylltiad â chynrychiolwyr personol y deiliad trwydded blaenorol hwnnw. 2 O dan yr amgylchiadau a ddisgrifir ym mharagraff (1), mae’r drwydded i barhau mewn grym am 3 mis gan ddechrau â dyddiad marwolaeth deiliad blaenorol y drwydded neu am ba hyd bynnag yr oedd i barhau mewn grym oni bai am y farwolaeth (pa gyfnod bynnag yw’r byrraf) ond mae’n parhau i fod yn ddarostyngedig i’r darpariaethau yn Rhan 2. 3 Rhaid i’r cynrychiolwyr personol hysbysu yn ysgrifenedig yr awdurdod lleol a roddodd neu a adnewyddodd y drwydded mai hwy yw deiliaid y drwydded bellach o fewn cyfnod o 28 o ddiwrnodau sy’n dechrau â dyddiad marwolaeth deiliad blaenorol y drwydded. 4 Os yw’r cynrychiolwyr personol yn methu â hysbysu’r awdurdod lleol yn unol â hynny o fewn y cyfnod a bennir ym mharagraff (3), bydd y drwydded yn peidio â chael effaith pan ddaw’r cyfnod hwnnw i ben. 5 Caiff yr awdurdod lleol a roddodd neu a adnewyddodd y drwydded, ar gais y cynrychiolwyr personol, estyn y cyfnod a bennir ym mharagraff (2) am hyd at 3 mis os yw wedi ei fodloni bod angen yr estyniad at ddiben dirwyn i ben ystad deiliad blaenorol y drwydded a bod hynny’n briodol o dan yr holl amgylchiadau. Ffioedd 12 1 Caiff awdurdod lleol godi’r ffioedd hynny y mae’n ystyried eu bod yn briodol am— a ystyried cais i roi, adnewyddu neu amrywio trwydded gan gynnwys unrhyw arolygiad sy’n ymwneud â’r ystyried hwnnw, ac ar gyfer rhoi, adnewyddu neu amrywio trwydded, b costau disgwyliedig rhesymol ystyried cydymffurfedd deiliad y drwydded â’r Rheoliadau hyn ac amodau’r drwydded y mae deiliad y drwydded yn ddarostyngedig iddynt o dan amgylchiadau ac eithrio’r rhai a ddisgrifir yn is-baragraff (a) gan gynnwys unrhyw arolygiad sy’n ymwneud â’r ystyried hwnnw, c costau disgwyliedig rhesymol gorfodi mewn perthynas ag unrhyw weithgaredd trwyddedadwy gan weithredwr didrwydded, a d costau disgwyliedig rhesymol cydymffurfio â rheoliad 26. 2 Ni chaniateir i’r ffi a godir am ystyried cais i roi, adnewyddu neu amrywio trwydded ac ar gyfer unrhyw arolygiad sy’n ymwneud â’r ystyried hwnnw fod yn fwy na chostau rhesymol yr ystyried hwnnw a’r arolygiad cysylltiedig. Canllawiau 13 Rhaid i awdurdod lleol, wrth gyflawni ei swyddogaethau o dan y Rheoliadau hyn, roi sylw i unrhyw ganllawiau a ddyroddir gan Weinidogion Cymru. RHAN 3 Gorfodi a hysbysiadau Seiliau dros atal trwydded dros dro, amrywio trwydded heb gydsyniad neu ddirymu trwydded 14 Caiff awdurdod lleol, heb unrhyw ofyniad i sicrhau cydsyniad deiliad y drwydded, benderfynu atal dros dro, amrywio neu ddirymu trwydded ar unrhyw adeg os yw wedi ei fodloni— a na chydymffurfir ag amodau’r drwydded, b y torrwyd y Rheoliadau hyn, c bod gwybodaeth a roddir gan ddeiliad y drwydded yn ffug neu’n gamarweiniol, d bod hynny’n angenrheidiol i ddiogelu lles anifail, neu e na fyddai deiliad y drwydded wedi gallu gwneud cais am drwydded newydd yn unol â rheoliad 10. Y weithdrefn ar gyfer atal dros dro neu amrywio heb gydsyniad 15 1 Ac eithrio fel y darperir fel arall yn y rheoliad hwn, mae atal dros dro neu amrywio trwydded yn dilyn penderfyniad o dan reoliad 14 yn cael effaith ar ddiwedd cyfnod o 7 niwrnod gwaith sy’n dechrau â’r dyddiad y dyroddir hysbysiad am y penderfyniad i ddeiliad y drwydded neu, os nad yw’r dyddiad hwnnw yn ddiwrnod gwaith, y diwrnod gwaith nesaf. 2 Os yw hynny’n angenrheidiol i ddiogelu lles anifail, caiff yr awdurdod lleol bennu yn yr hysbysiad am ei benderfyniad bod yr atal dros dro neu’r amrywio yn cael effaith ar unwaith. 3 Mewn perthynas â phenderfyniad i atal dros dro neu amrywio trwydded, rhaid— a hysbysu deiliad y drwydded yn ysgrifenedig amdano, b datgan seiliau’r awdurdod lleol dros yr atal dros dro neu’r amrywio, c datgan pa bryd y bydd yn cael effaith, d pennu mesurau y mae’r awdurdod lleol yn ystyried eu bod yn angenrheidiol i unioni’r seiliau hynny, ac e esbonio hawl deiliad y drwydded i gyflwyno sylwadau ysgrifenedig yn unol â pharagraff (4) a rhoi manylion y person y caniateir cyflwyno’r sylwadau hynny iddo, ac erbyn diwedd pa ddyddiad y mae rhaid i’r sylwadau hynny ddod i’w law. 4 Caiff deiliad y drwydded gyflwyno sylwadau ysgrifenedig y mae rhaid iddynt ddod i law’r awdurdod lleol o fewn cyfnod o 7 niwrnod gwaith sy’n dechrau â dyddiad dyroddi’r hysbysiad am y penderfyniad o dan reoliad 14 i atal dros dro neu amrywio’r drwydded neu, os nad yw’r dyddiad hwnnw yn ddiwrnod gwaith, y diwrnod gwaith nesaf. 5 Ac eithrio mewn perthynas â hysbysiadau o dan baragraff (2), pan fo deiliad trwydded yn cyflwyno sylwadau ysgrifenedig sy’n dod i law’r awdurdod lleol o fewn y cyfnod a bennir ym mharagraff (4), nid yw’r atal dros dro neu’r amrywio i gael effaith oni bai bod yr awdurdod lleol, ar ôl ystyried y sylwadau, yn atal y drwydded dros dro neu’n ei hamrywio yn unol â pharagraff (6)(a). 6 O fewn 7 niwrnod gwaith sy’n dechrau â’r dyddiad y mae unrhyw sylwadau a gyflwynir yn unol â pharagraff (5) yn dod i law, rhaid i’r awdurdod lleol, ar ôl ystyried y sylwadau— a atal dros dro neu amrywio’r drwydded, b canslo ei benderfyniad o dan reoliad 14 i atal dros dro neu amrywio’r drwydded, c cadarnhau atal dros dro neu amrywio’r drwydded o dan baragraff (2), neu d adfer y drwydded os yw wedi ei hatal dros dro, neu ganslo amrywio’r drwydded os yw wedi ei hamrywio, o dan baragraff (2). 7 Rhaid i’r awdurdod lleol ddyroddi i ddeiliad y drwydded hysbysiad ysgrifenedig am ei benderfyniad o dan baragraff (6) a’r rhesymau drosto o fewn 7 niwrnod gwaith sy’n dechrau â’r dyddiad y mae unrhyw sylwadau a gyflwynir yn unol â pharagraff (4) yn dod i law neu, os nad yw’r dyddiad hwnnw yn ddiwrnod gwaith, sy’n dechrau â’r diwrnod gwaith nesaf. 8 Mae penderfyniad yr awdurdod lleol o dan baragraff (6) i gael effaith pan fo’n cyflwyno ei hysbysiad o dan baragraff (7). 9 Mae paragraff (10) yn gymwys os yw’r awdurdod lleol yn methu â chydymffurfio â pharagraff (6) neu (7). 10 Pan fo’r paragraff hwn yn gymwys, ar ôl 7 niwrnod gwaith sy’n dechrau â’r dyddiad y mae unrhyw sylwadau a gyflwynir yn unol â pharagraff (4) yn dod i law neu, os nad yw’r dyddiad hwnnw yn ddiwrnod gwaith, sy’n dechrau â’r diwrnod gwaith nesaf— a bernir bod trwydded a ataliwyd dros dro o dan baragraff (2) wedi ei hadfer; b bernir bod trwydded a amrywiwyd o dan baragraff (2) yn cael effaith fel pe na bai wedi ei hamrywio; c bernir bod trwydded a ataliwyd dros dro o dan baragraff (6)(a) wedi ei hadfer; d bernir bod trwydded a amrywiwyd o dan baragraff (6)(a) yn cael effaith fel pe na bai wedi ei hamrywio; e bernir bod unrhyw drwydded a ddelir gan ddeiliad y drwydded ac eithrio trwydded a ataliwyd dros dro neu a amrywiwyd o dan baragraff (2) neu (6)(a) y penderfynodd yr awdurdod lleol ei hatal dros dro neu ei hamrywio o dan reoliad 14 yn parhau mewn grym ac nad yw wedi ei hamrywio felly. 11 Unwaith y mae trwydded wedi ei hatal dros dro am 28 o ddiwrnodau, rhaid i’r awdurdod lleol, ar y diwrnod gwaith nesaf— a adfer y drwydded heb ei hamrywio, b amrywio’r drwydded a’i hadfer wedi ei hamrywio, neu c dirymu’r drwydded. 12 Os yw’r awdurdod lleol yn methu â chydymffurfio â pharagraff (11), bernir bod y drwydded wedi ei hadfer heb ei hamrywio gan gael effaith ar unwaith. Adfer trwydded a ataliwyd dros dro gan awdurdod lleol 16 1 Rhaid i awdurdod lleol adfer trwydded a ataliwyd dros dro drwy gyflwyno hysbysiad ysgrifenedig unwaith y mae wedi ei fodloni bod y seiliau a bennwyd yn yr hysbysiad atal dros dro wedi eu hunioni, neu y cânt eu hunioni. 2 Pan fo awdurdod lleol yn adfer trwydded o dan baragraff (1), caiff lleihau’r cyfnod y mae wedi ei hadfer ar ei gyfer. Hysbysiad dirymu 17 1 Mewn perthynas â phenderfyniad dirymu, rhaid— a hysbysu deiliad y drwydded yn ysgrifenedig amdano, b datgan seiliau’r awdurdod lleol dros ddirymu, ac c rhoi hysbysiad am hawl deiliad y drwydded i apelio i lys ynadon a’r cyfnod o dan reoliad 23 y caniateir cyflwyno apêl o’r fath o’i fewn. 2 Mae’r penderfyniad yn cael effaith pan gyflwynir yr hysbysiad. Rhwystro arolygwyr 18 Ni chaniateir i berson rwystro yn fwriadol arolygydd a benodir at ddibenion gorfodi’r Rheoliadau hyn wrth arfer unrhyw bwerau a roddir gan y Ddeddf neu oddi tani. Troseddau 19 1 Mae’n drosedd i berson, heb awdurdod cyfreithlon neu esgus cyfreithlon— a torri amod trwydded; b methu â chydymffurfio â rheoliad 7 neu 18. 2 Mae person sy’n cyflawni trosedd o dan baragraff (1) yn agored, o’i euogfarnu’n ddiannod, i ddirwy. Pwerau mynediad 20 Rhaid trin torri amod trwydded fel trosedd berthnasol at ddibenion adran 23 o’r Ddeddf (mynd i fangre a’i chwilio o dan warant mewn cysylltiad â throseddau). Pwerau ar ôl euogfarnu 21 Mae’r pwerau perthnasol ar ôl euogfarnu sydd wedi eu cynnwys yn adrannau 34 a 42 o’r Ddeddf yn gymwys mewn perthynas ag euogfarn am drosedd o dan reoliad 19. Hysbysiadau 22 1 Caniateir i’r awdurdod lleol ddiwygio, atal dros dro neu ddirymu yn ysgrifenedig ar unrhyw adeg unrhyw hysbysiad a ddyroddir ganddo o dan y Rheoliadau hyn. 2 Caniateir cyflwyno hysbysiad i berson— a drwy ei draddodi i’r person, b drwy ei adael yng nghyfeiriad post cyfredol neu hysbys diwethaf y person neu ei anfon drwy’r post i’r cyfeiriad post hwnnw, neu c drwy ei anfon mewn neges e-bost i gyfeiriad e-bost cyfredol neu hysbys diwethaf y person. RHAN 4 Apelau Apelau 23 1 Caiff unrhyw weithredwr sydd wedi ei dramgwyddo gan benderfyniad gan awdurdod lleol i wrthod rhoi neu adnewyddu trwydded, neu’r penderfyniad i ddirymu trwydded, apelio i lys ynadon. 2 Mae’r weithdrefn mewn apêl i lys ynadon o dan baragraff (1) ar ffurf cwyn, ac mae Deddf Llysoedd Ynadon 1980 yn gymwys i’r achos. 3 Y cyfnod pan ganiateir dwyn apêl yw 28 o ddiwrnodau gan ddechrau â’r diwrnod drannoeth y dyddiad y cyflwynir hysbysiad am y penderfyniad. RHAN 5 Diddymiadau, diwygiadau canlyniadol a darpariaeth arbed Diddymiadau a diwygiadau canlyniadol 24 Mae Atodlen 5 (diddymiadau a diwygiadau canlyniadol) i gael effaith. Darpariaeth arbed 25 Bydd unrhyw drwydded sydd heb ddod i ben a roddir yn unol â darpariaethau Deddf Anifeiliaid Anwes 1951 yn parhau mewn grym am weddill ei chyfnod yn ddarostyngedig i ddarpariaethau’r Ddeddf honno fel yr oedd yn cael effaith ar y dyddiad perthnasol. RHAN 6 Darparu gwybodaeth i Weinidogion Cymru Darparu gwybodaeth i Weinidogion Cymru 26 1 Rhaid i bob awdurdod lleol ddarparu’r wybodaeth a ganlyn yn ysgrifenedig i Weinidogion Cymru— a nifer y trwyddedau mewn grym yn ei ardal ar bob dyddiad cyfeirio, a b lefel gyfartalog y ffioedd a godwyd gan yr awdurdod lleol am drwyddedau a roddwyd neu a adnewyddwyd ganddo ym mhob cyfnod cyfeirio. 2 Rhaid i bob awdurdod lleol ddarparu’r wybodaeth i Weinidogion Cymru— a ar ffurf electronig, neu sicrhau ei bod yn hygyrch i Weinidogion Cymru ar ffurf electronig, a b heb fod yn hwyrach na’r 31 Mai nesaf yn dilyn y dyddiad cyfeirio perthnasol. 3 Yn y rheoliad hwn— ystyr “cyfnod cyfeirio” (“ reference period ”) yw’r cyfnod sy’n dechrau â 10 Medi 2021 ac sy’n gorffen â 31 Mawrth 2022 a phob cyfnod dilynol o 12 mis sy’n dechrau â 1 Ebrill; ystyr “dyddiad cyfeirio” (“ reference date ”) yw 31 Mawrth. Lesley Griffiths Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig, un o Weinidogion Cymru 24 Mawrth 2021