Ardrethu A Phrisio, Cymru Enwi a dod i rym 1 Enw’r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Ardrethu Annomestig (Rhyddhad Gwelliannau) (Cymru) 2023 a deuant i rym ar 1 Ebrill 2024. Dehongli 2 Yn y Rheoliadau hyn— ystyr “ cyfnod cymhwysol ” (“ qualifying period ”), mewn perthynas â hereditament, yw’r cyfnod a grybwyllir ym mharagraff 3(1)(a) o Atodlen 4ZA neu ym mharagraff 3(2) o Atodlen 5A i’r Ddeddf; mae i “diwrnod y codir swm ynglŷn ag ef”, mewn perthynas â hereditament a feddiennir sydd ar restr leol, yr ystyr a roddir i “chargeable day” gan adran 43(3) o’r Ddeddf, ac mewn perthynas â hereditament ar y rhestr ganolog, mae iddo’r ystyr a roddir i “chargeable day” gan adran 54(3) o’r Ddeddf; ystyr “ y Ddeddf ” (“ the Act ”) yw Deddf Cyllid Llywodraeth Leol 1988; mae i “ gwaith gwella cymhwysol ” (“ qualifying improvement works ”) yr ystyr a roddir yn rheoliad 4; ystyr “ hereditament newydd ” (“ new hereditament ”) yw hereditament sy’n dod i fodolaeth oherwydd— bod eiddo a ardrethid fel hereditament sengl o’r blaen yn dod yn agored i gael ei ardrethu fesul rhan; bod eiddo a ardrethid fesul rhan o’r blaen yn dod yn agored i gael ei ardrethu fel hereditament sengl; bod hereditament neu unrhyw ran o hereditament yn dod yn rhan o hereditament gwahanol; ystyr “ hereditament rhagflaenol perthnasol ” (“ relevant predecessor hereditament ”), mewn perthynas â hereditament newydd, yw hereditament y cychwynnwyd y gwaith gwella cymhwysol mewn perthynas ag ef neu hereditament sy’n cynnwys tir a oedd yn rhan o’r hereditament hwnnw; ystyr “ rhestr ” (“ list ”) yw rhestr leol neu ganolog; ystyr “ rhestr ganolog ” (“ central list ”) yw rhestr a lunnir ac a gedwir yn unol ag adran 52ZA o’r Ddeddf; ystyr “ rhestr leol ” (“ local list ”) yw rhestr a lunnir ac a gedwir yn unol ag adran 41ZA o’r Ddeddf; ystyr “ swyddog prisio priodol ” (“ appropriate valuation officer ”)— mewn perthynas â hereditament y mae rheoliadau o dan adran 53(1) o’r Ddeddf (cynnwys rhestrau canolog) yn gymwys mewn cysylltiad ag ef, yw’r swyddog prisio canolog; mewn perthynas ag unrhyw hereditament arall, yw’r swyddog prisio sy’n llunio neu’n cynnal rhestr leol y dangosir yr hereditament ynddi; ystyr “ tystysgrif berthnasol ” (“ relevant certificate ”) yw tystysgrif a ddyroddir o dan reoliad 5(1). Yr amodau ar gyfer rhyddhad 3 1 Yr amodau a ragnodir at ddibenion paragraff 3(1)(b) o Atodlen 4ZA a pharagraff 3(1)(c)(ii) o Atodlen 5A i’r Ddeddf yw— a bod tystysgrif berthnasol wedi ei dyroddi mewn perthynas â’r hereditament, b nad yw’r dystysgrif wedi peidio â chael effaith nac wedi cael ei thynnu’n ôl (gweler rheoliad 7(3) ac (11)), ac c mai’r un person fu’r meddiannydd mewn perthynas â’r hereditament hwnnw, ar bob diwrnod yn ystod y cyfnod perthnasol. 2 At ddibenion paragraff (1)(c) o’r rheoliad hwn, pan fo gan berson gysylltiad cymhwysol â pherson arall, maent i’w trin fel yr un person. 3 Mae person i’w drin fel pe bai ganddo gysylltiad cymhwysol â pherson arall— a pan fo’r ddau berson yn gwmnïau, ac i pan fo’r naill yn is-gwmni i’r llall, neu ii pan fo’r ddau yn is-gwmnïau i’r un cwmni, neu b pan mai un person yn unig sy’n gwmni, pan fo gan y person arall (yr “ail berson”) fuddiant yn y cwmni hwnnw o’r math a fyddai, pe bai’r ail berson yn gwmni, yn golygu ei fod yn gwmni daliannol i’r llall. 4 Yn y rheoliad hwn— a mae i “cwmni” yr ystyr a roddir i “company” yn adran 1(1) o Ddeddf Cwmnïau 2006 ; b mae i “cwmni daliannol” ac “is-gwmni” yr ystyron a roddir i “holding company” a “subsidiary” yn y drefn honno yn adran 1159 o Ddeddf Cwmnïau 2006; c mae i “meddiannydd” yr ystyr a roddir i “occupier” yn adran 65 o’r Ddeddf; d ystyr “cyfnod perthnasol” yw’r cyfnod sy’n dechrau â’r diwrnod y cychwynnwyd y gwaith gwella cymhwysol ac sy’n gorffen â’r diwrnod y codir swm ynglŷn ag ef. Ystyr gwaith gwella cymhwysol 4 1 At ddibenion paragraff 3(2) o Atodlen 4ZA a pharagraff 3(3) o Atodlen 5A i’r Ddeddf, ystyr “gwaith gwella cymhwysol”, mewn perthynas â hereditament, yw unrhyw waith a gwblheir cyn 1 Ebrill 2028 sydd— a yn cynyddu arwynebedd yr hereditament a ffurfir gan adeilad, b fel arall yn gwella cyflwr ffisegol yr hereditament, c yn ychwanegu peiriannau a pheirianwaith ardrethol i’r hereditament, neu d yn gysylltiedig â’r gwaith a ddisgrifir yn is-baragraffau (a) i (c) uchod ac sy’n lleihau gwerth ardrethol yr hereditament. 2 Mae gwaith sy’n dod o fewn paragraff (1)(d) uchod i’w drin fel yr un set o waith gwella cymhwysol â’r gwaith hwnnw y mae’n gysylltiedig ag ef. 3 Yn y rheoliad hwn— a mae cyfeiriadau at “hereditament” yn cynnwys cyfeiriadau at unrhyw hereditament rhagflaenol perthnasol; b ystyr “peiriannau a pheirianwaith ardrethol” yw unrhyw beiriannau a pheirianwaith y tybir eu bod yn rhan o’r hereditament yn unol â Rheoliadau Prisio ar gyfer Ardrethu (Peiriannau a Pheirianwaith) (Cymru) 2000 . Tystysgrif berthnasol o waith gwella cymhwysol 5 1 Pan fo’r swyddog prisio priodol wedi ei fodloni— a bod gwaith gwella cymhwysol wedi ei gwblhau mewn perthynas â hereditament, a b bod yr amodau ym mharagraffau (2) a (3) o’r rheoliad hwn wedi eu bodloni, rhaid i’r swyddog hwnnw ardystio swm y newid (os oes un) yng ngwerth ardrethol yr hereditament, y mae’n ymddangos i’r swyddog y gellir ei briodoli i waith gwella cymhwysol. 2 Yr amod cyntaf yw bod y gwaith gwella cymhwysol wedi ei gwblhau ar neu ar ôl 1 Ebrill 2024. 3 Yr ail amod yw y dangoswyd yr hereditament mewn rhestr ar gyfer pob diwrnod yn ystod y cyfnod sy’n dechrau â’r diwrnod y cychwynnodd y gwaith gwella cymhwysol ac sy’n gorffen ar y diwrnod y cwblhawyd y gwaith hwnnw. 4 Pan fo hereditament newydd yn cael ei greu o ganlyniad i waith gwella cymhwysol, rhaid i’r swyddog prisio priodol ddyroddi tystysgrif o dan baragraff (1) o’r rheoliad hwn mewn perthynas â’r hereditament newydd. 5 Yn ddarostyngedig i baragraff (6) o’r rheoliad hwn, at ddibenion dyroddi tystysgrif yn unol â pharagraff (4) uchod, rhaid i’r swyddog prisio priodol dybio bod yr hereditament newydd mewn bodolaeth yn union cyn i’r gwaith gwella cymhwysol gychwyn. 6 Wrth wneud y dybiaeth a grybwyllir ym mharagraff (5) uchod, rhaid i’r swyddog prisio priodol dybio, yn union cyn i’r gwaith gwella cymhwysol gychwyn— a nad oedd unrhyw ran newydd o’r hereditament newydd a grëir o ganlyniad i’r gwaith hwnnw yn bodoli, a b nad oedd unrhyw welliannau i’r hereditament newydd o ganlyniad i’r gwaith hwnnw wedi digwydd. 7 Pan fo’n ymddangos i’r swyddog prisio priodol mai dim (neu swm negyddol) yw’r newid yn swm y gwerth ardrethol y gellir ei briodoli i’r gwaith gwella cymhwysol, caniateir i dystysgrif gael ei dyroddi o dan baragraff (1) uchod. 8 Pan fo’r swm a grybwyllir ym mharagraff (7) uchod yn swm negyddol, rhaid ardystio mai dim yw’r swm pan ddyroddir tystysgrif. 9 Pan fo mwy nag un set o waith gwella cymhwysol wedi ei chwblhau mewn perthynas â hereditament, caniateir dangos y symiau sydd i’w hardystio o dan baragraff (1) mewn perthynas â phob set o waith gwella cymhwysol mewn un dystysgrif. 10 Yn y rheoliad hwn— a ac eithrio ym mharagraffau (4), (5) a (6), mae cyfeiriadau at “hereditament” yn cynnwys cyfeiriadau at unrhyw hereditament rhagflaenol perthnasol, a b ystyr “rhan newydd” mewn perthynas â hereditament newydd yw unrhyw ran o’r hereditament newydd nad oedd yn rhan o hereditament rhagflaenol perthnasol cyn i’r gwaith gwella cymhwysol gychwyn, gan gynnwys unrhyw adeilad newydd neu estyniad i adeilad presennol. Cyfrifo’r swm “G” 6 1 Y swm “G” a ragnodir at ddibenion paragraff 10(7) o Atodlen 4ZA a pharagraff 6(6) o Atodlen 5A i’r Ddeddf mewn perthynas â phob diwrnod y codir swm ynglŷn ag ef o fewn y cyfnod cymhwysol yw’r swm a ardystiwyd gan y swyddog prisio priodol o dan reoliad 5(1). 2 Pan fo mwy nag un set o waith gwella cymhwysol wedi ei chwblhau mewn perthynas â hereditament a phan fo paragraff (3) o’r rheoliad hwn yn gymwys, “G” yw cyfanswm y symiau a ardystiwyd mewn perthynas â phob set o waith. 3 Mae’r paragraff hwn yn gymwys pan fo’r diwrnod y codir swm ynglŷn ag ef yn dod o fewn y cyfnod cymhwysol mewn perthynas â phob set o waith. Tystysgrifau: cyffredinol 7 1 Rhaid i’r swyddog prisio priodol ardystio swm y newid mewn gwerth ardrethol sydd i’w ardystio o dan reoliadau 5 a 7 cyn gynted ag y bo’n ymarferol ar ôl i’r amgylchiadau sy’n galw am yr ardystiad ddod i sylw’r swyddog prisio priodol (pa un ai yn rhinwedd cais gan y talwr ardrethi neu fel arall). 2 Pan fo’r swyddog prisio priodol yn ffurfio’r farn, pa un ai oherwydd penderfyniad gan Dribiwnlys Prisio Cymru neu fel arall, fod tystysgrif o dan y Rheoliadau hyn yn anghywir, rhaid i’r swyddog prisio priodol ardystio swm y gwerth ardrethol a ddylai, ym marn y swyddog prisio priodol, gael ei roi yn lle’r swm a ardystiwyd yn wreiddiol. 3 Mae tystysgrif o dan y Rheoliadau hyn yn cael effaith ar gyfer pob diwrnod gan ddechrau â’r dyddiad y cododd yr amgylchiadau a arweiniodd at yr ardystiad (neu’r ardystiad diwygiedig) gyntaf, ond yn peidio â chael effaith pan fo paragraff (4) o’r rheoliad hwn yn gymwys (a gweler paragraffau (6) ac (8) o’r rheoliad hwn). 4 Mae’r paragraff hwn yn gymwys pan na fo’r hereditament y mae’r dystysgrif yn ymwneud ag ef yn cael ei ddangos mwyach mewn rhestr ar gyfer unrhyw ddiwrnod yn ystod y cyfnod cymhwysol, mewn perthynas â’r diwrnod hwnnw ac unrhyw ddiwrnod dilynol y codir swm ynglŷn ag ef. 5 Pan fo’r swyddog prisio priodol, wrth gynnal rhestr mewn perthynas â diwrnodau sy’n dod o fewn y cyfnod cymhwysol, yn ffurfio’r farn, o ganlyniad i newid perthnasol mewn amgylchiadau, fod swm y newid a grybwyllir yn rheoliad 5(1) yn wahanol i’r swm a ardystiwyd o dan y paragraff hwnnw, rhaid i’r swyddog ardystio’r swm gwahanol. 6 Mae ardystiad o dan baragraff (5) uchod yn cael effaith o’r dyddiad y mae’r newid perthnasol mewn amgylchiadau wedi digwydd ond yn peidio â chael effaith pan fo paragraff (4) uchod yn gymwys. 7 Pan fo’r swyddog prisio priodol, wrth lunio rhestr yn ystod y cyfnod cymhwysol, yn ffurfio’r farn bod swm y newid a grybwyllir yn rheoliad 5(1) yn wahanol i’r swm a ardystiwyd o dan y paragraff hwnnw, rhaid i’r swyddog ardystio’r swm gwahanol. 8 Mae ardystiad o dan baragraff (7) uchod yn cael effaith o’r dyddiad y mae’r rhestr wedi ei llunio, ond yn peidio â chael effaith pan fo paragraff (4) yn gymwys. 9 Caniateir i ardystiad o dan reoliadau 5 neu 7 neu ofyniad i bennu o dan baragraff (10)(d) isod gael ei wneud fel diwygiad i dystysgrif bresennol. 10 Rhaid i dystysgrif o dan y Rheoliadau hyn bennu’r dyddiad— a y mae’r dystysgrif (neu ddiwygiad i’r dystysgrif) yn cymryd effaith yn unol â pharagraff (3), (6) neu (8); b y cwblhawyd y gwaith gwella cymhwysol; c y daw’r cyfnod cymhwysol i ben neu, pan fo tystysgrif wedi ei dyroddi yn unol â rheoliad 5(9), y dyddiad hwnnw mewn perthynas â phob set o waith; d y mae’r dystysgrif yn peidio â chael effaith yn unol â pharagraff (4) (pan fo’n gymwys). 11 Pan fo’r swyddog prisio priodol wedi ei fodloni bod tystysgrif wedi ei dyroddi drwy gamgymeriad, caiff y swyddog dynnu’r dystysgrif yn ôl. 12 Rhaid i’r swyddog prisio priodol sy’n ardystio swm y gwerth ardrethol neu sy’n pennu dyddiad yn unol â’r Rheoliadau hyn— a hysbysu’r awdurdod bilio y mae’r hereditament yn ei ardal neu, i’r graddau y mae’n ymwneud ag atebolrwydd o dan adran 54 o’r Ddeddf, Weinidogion Cymru am effaith y dystysgrif; b darparu copi o’r dystysgrif (neu’r dystysgrif ddiwygiedig) i’r talwr ardrethi. 13 Caniateir i’r copi o dystysgrif a ddarperir i dalwr ardrethi o dan baragraff (12)(b) gael— a ei anfon— i i gyfeiriad hysbys diwethaf y talwr ardrethi, ii i gyfeiriad yr hereditament, iii at y talwr ardrethi drwy gyfathrebiad electronig, neu b ei bostio ar borth electronig. 14 Pan ddarperir tystysgrif yn unol â pharagraff (13)(b) rhaid i’r swyddog prisio priodol hysbysu’r talwr ardrethi drwy gyfathrebiad electronig bod copi o’r dystysgrif wedi ei bostio ar y porth electronig. 15 Pan fo tystysgrif yn cael ei thynnu’n ôl o dan baragraff (11) rhaid i’r swyddog prisio priodol roi hysbysiad bod tystysgrif i’w thynnu’n ôl— a i’r awdurdod bilio a grybwyllir ym mharagraff (12)(a) neu i Weinidogion Cymru (yn ôl y digwydd), a b i’r talwr ardrethi drwy ddarparu’r hysbysiad drwy un o’r dulliau a grybwyllir ym mharagraff (13). 16 Rhaid i’r wybodaeth sydd wedi ei chynnwys mewn tystysgrif a ddyroddir o dan y Rheoliadau hyn gael ei chadw gan y swyddog prisio priodol a’i dyroddodd am gyfnod o chwe blynedd gan ddechrau ar y diwrnod ar ôl y dyddiad dyroddi. 17 Yn y rheoliad hwn— mae i “cyfathrebiad electronig” yr ystyr a roddir i “electronic communication” gan adran 15(1) o Ddeddf Cyfathrebiadau Electronig 2000 ; ystyr “ newid perthnasol mewn amgylchiadau ” (“ material change of circumstances ”), mewn perthynas â hereditament, yw newid mewn unrhyw un neu ragor o’r materion a grybwyllir ym mharagraff 2(7) o Atodlen 6 i’r Ddeddf ; ystyr “ porth electronig ” (“ electronic portal ”) yw cyfleuster ar-lein a ddarperir gan y swyddog prisio priodol i’w ddefnyddio mewn cysylltiad â darparu tystysgrifau o dan y Rheoliadau hyn. Rebecca Evans Y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol, un o Weinidogion Cymru 11 Rhagfyr 2023