osranykameleon1/biadam-mickiewicz huggingface dataset:
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Słońce ostatnich kresów nieba dochodziło, Mniej silnie, ale szerzej niż we dnie świeciło, Całe zaczerwienione, jak zdrowe oblicze Gospodarza, gdy prace skończywszy rolnicze Na spoczynek powraca. Już krąg promienisty Spuszcza się na wierzch boru i już pomrok mglisty, Napełniając wierzchołki i gałęzie drzewa, Cały las wiąże w jedno i jakoby zlewa; I bór czernił się na kształt ogromnego gmachu, Słońce nad nim czerwone jak pożar na dachu. Wtem zapadło do głębi; jeszcze przez konary Błysnęło, jako świeca przez okiennic szpary, I zgasło. I wnet sierpy gromadnie dzwoniące We zbożach, i grabliska suwane po łące, Ucichły i stanęły: tak pan Sędzia każe, U niego ze dniem kończą pracę gospodarze. «Pan świata wie, jak długo pracować potrzeba; Słońce, Jego robotnik, kiedy znijdzie z nieba, Czas i ziemianinowi ustępować z pola». Tak zwykł mawiać pan Sędzia, a Sędziego wola Była Ekonomowi poczciwemu świętą; Bo nawet wozy, w które już składać zaczęto Kopę żyta, niepełne jadą do stodoły: Cieszą się z niezwyczajnej ich lekkości woły.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Muzykę znał, sam słynął muzycznym talentem; Z cymbałami, narodu swego instrumentem, Chadzał niegdyś po dworach i graniem zdumiewał, I pieśniami, bo biegle i uczenie śpiewał. Chociaż Żyd, dosyć czystą miał polską wymowę, Szczególniej zaś polubił pieśni narodowe; Przywoził mnóstwo z każdej za Niemen wyprawy, Kołomyjek z Halicza, mazurów z Warszawy; Wieść, nie wiem czyli pewna, w całej okolicy Głosiła, że on pierwszy przywiózł z zagranicy I upowszechnił wówczas, w tamecznym powiecie, Ową piosenkę, sławną dziś na całym świecie, A którą po raz pierwszy na ziemi Auzonów Wygrały Włochom polskie trąby legijonów. Talent śpiewania bardzo na Litwie popłaca, Jedna miłość u ludzi, wsławia i wzbogaca: Jankiel zrobił majątek; syt zysków i chwały, Zawiesił dźwięcznostrunne na ścianie cymbały; Osiadłszy z dziećmi w karczmie, zatrudniał się szynkiem, Przy tym w pobliskim mieście był też podrabinkiem, A zawsze miłym wszędzie gościem i domowym Doradcą; znał się dobrze na handlu zbożowym, Na wicinnym: potrzebna jest znajomość taka Na wsi. Miał także sławę dobrego Polaka.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

I znowu cichość w dole. Dzięcioł na jedlinie Stuka z lekka i dalej odlatuje, ginie, Schował się, ale dziobem nie przestaje pukać, Jak dziecko, gdy schowane woła, by go szukać. Bliżej siedzi wiewiórka, orzech w łapkach trzyma, Gryzie go; zawiesiła kitkę nad oczyma, Jak pióro nad szyszakiem u kirasyjera: Chociaż tak osłoniona, dokoła spoziera, Dostrzegłszy gościa, skacze gajów tanecznica Z drzew na drzewa, miga się jako błyskawica; Na koniec w niewidzialny otwór pnia przepada, Jak wracająca w drzewo rodzime dryjada. Znowu cicho.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

«Zofio! muszę ciebie w bardzo ważnej rzeczy Radzić się; już pytałem stryja, on nie przeczy. Wiesz, iż znaczna część wiosek które mam posiadać, Wedle prawa na ciebie powinna by spadać. Ci chłopi są nie moi, lecz twoi poddani: Nie śmiałbym ich urządzić bez woli ich pani. Teraz, kiedy już mamy Ojczyznę kochaną: Czyliż wieśniacy zyszczą z tą szczęśliwą zmianą Tyle tylko, że pana innego dostaną? Prawda, że byli dotąd rządzeni łaskawie: Lecz po mej śmierci, Bóg wie, komu ich zostawię. Jestem żołnierz, jesteśmy śmiertelni oboje, Jestem człowiek, sam własnych kaprysów się boję: Bezpieczniej zrobię, kiedy władzy się wyrzekę, I oddam los włościanów pod prawa opiekę. Sami wolni, uczyńmy i włościan wolnemi, Oddajmy im w dziedzictwo posiadanie ziemi, Na której się zrodzili, którą krwawą pracą Zdobyli, z której wszystkich żywią i bogacą. Lecz muszę ciebie ostrzec, że tych ziem nadanie Zmniejszy nasz dochód, w miernym musimy żyć stanie. Ja przywykłem do życia oszczędnego z młodu; Lecz ty Zofio, jesteś z wysokiego rodu, W stolicy przepędziłaś twoje młode lata, Czyż zgodzisz się żyć na wsi, z daleka od świata, Jak ziemianka?»
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Dalej, z rowu wybiegłszy, strumień na równinie Rozkręca się, ucisza, lecz widać że płynie, Bo na jego ruchomej, drgającej powłoce Wzdłuż miesięczne światełko drgające migoce. Jako piękny wąż żmudzki, zwany giwojtosem, Chociaż zdaje się drzemać, leżąc między wrzosem, Pełźnie, bo na przemiany srebrzy się i złoci, Aż nagle zniknie z oczu we mchu lub paproci: Tak strumień kręcący się chował się w olszynach, Które na widnokręgu czerniały kończynach, Wznosząc swe kształty lekkie, niewyraźne oku, Jak duchy na wpół widne, na poły w obłoku.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Więcej nie było mowy o Płucie Majorze; Nazajutrz daremnie go szukano we dworze, Daremnie wyznaczano za trupa nagrodę: Major zginął bez śladu, jak gdyby wpadł w wodę. Co się z nim stało, różnie powiadano o tem, Lecz nikt pewnie nie wiedział ni wtenczas, ni potem. Daremnie pytaniami Klucznika dręczono; Nic nie wyrzekł, prócz tych słów: pro publico bono. Wojski był w tajemnicy, lecz słowem ujęty Honorowym, staruszek milczał jak zaklęty.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Na stołkach dokoła Siedziały chłopy, chłopki tudzież szlachta drobna, Wszyscy rzędem; ekonom sam siedział z osobna. Po rannej mszy z kaplicy, że była niedziela, Zabawić się i wypić przyszli do Jankiela. Przy każdym już szumiała siwą wódką czarka, Ponad wszystkimi z butlą biegała szynkarka. W środku arendarz Jankiel, w długim aż do ziemi Szarafanie, zapiętym haftkami srebrnemi, Rękę jedną za czarny pas jedwabny wsadził, Drugą poważnie sobie siwą brodę gładził; Rzucając wkoło okiem rozkazy wydawał, Witał wchodzących gości, przy siedzących stawał Zagajając rozmowę, kłótliwych zagadzał, Lecz nie służył nikomu: tylko się przechadzał. Żyd stary i powszechnie znany z poczciwości, Od lat wielu dzierżawił karczmę, a nikt z włości, Nikt ze szlachty nie zaniósł nań skargi do dworu. O cóż skarżyć? Miał trunki dobre do wyboru, Rachował się ostrożnie, lecz bez oszukaństwa, Ochoty nie zabraniał, nie cierpiał pijaństwa, Zabaw wielki miłośnik: u niego wesele I chrzciny obchodzono, on w każdą niedzielę Kazał do siebie ze wsi przychodzić muzyce, Przy której i basetla była, i kozice.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

«Owszem — zawołał Klucznik — u mnie po staremu, O wielkich rzeczach myśleć należy wielkiemu: Jest na to cesarz, będzie król, senat, posłowie. Takie rzeczy, mopanku, robią się w Krakowie Lub w Warszawie, nie u nas, w zaścianku, w Dobrzynie; Aktów konfederackich nie piszą w kominie Kredą, nie na wicinie, lecz na pergaminie. Nie nam to pisać akta; ma Polska pisarzy Koronnych i litewskich, tak robili starzy; Moja rzecz Scyzorykiem wyrzynać». «Kropidłem Pluskać» dodał Kropiciel. «I wykalać Szydłem» Krzyknął Bartek Szydełko, dobywszy swej szpadki.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Tadeusz cicho wyszedł, opuściwszy głowę, Rozbierał w myśli przykrą ze stryjem rozmowę: Pierwszy raz połajany tak ostro!… Ocenił Słuszność wyrzutów, sam się przed sobą rumienił. Co począć? jeśli Zosia o wszystkim się dowie? Prosić o rękę? a cóż Telimena powie? Nie, czuł, że nie mógł dłużej zostać w Soplicowie.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Mrok gęstniał. Tylko w gaju i około rzeczki W łozach, błyskały wilcze oczy jako świeczki; A dalej, u ścieśnionych widnokręgu brzegów, Tu i owdzie ogniska pastuszych noclegów. Nareszcie księżyc srebrną pochodnię zaniecił, Wyszedł z boru i niebo, i ziemię oświecił. One teraz, z pomroku odkryte w połowie, Drzemały obok siebie jako małżonkowie Szczęśliwi: niebo w czyste objęło ramiona Ziemi pierś, co księżycem świeci posrebrzona.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Odwróciwszy się rzekła: «Czy też pan nie może Rozbiegłe moje ptastwo wpędzić nazad w zboże?» «Ja, ptastwo pędzać?» krzyknął Hrabia z zadziwieniem; Ona tymczasem znikła, zakryta drzew cieniem. Chwilę jeszcze z szpaleru, przez majowe zwoje, Przeświecało coś na wskroś jakby oczu dwoje.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Wtem «Hejże na Sopliców!» Wpada szlachta hurmem, Obstępuje dwór wkoło i bierze go szturmem, Tym łacniej, że wódz wzięty i pierzchła załoga; Lecz zdobywcy chcą bić się, wyszukują wroga. Do domu niewpuszczeni biegą do folwarków, Do kuchni. Gdy do kuchni weszli, widok garków, Ogień ledwie zagasły, potraw zapach świeży, Chrupanie psów gryzących ostatki wieczerzy, Chwyta wszystkich za serca, myśl wszystkich odmienia, Studzi gniewy, zapala potrzebę jedzenia. Marszem i całodziennym znużeni sejmikiem, «Jeść! jeść!» po trzykroć zgodnym wezwali okrzykiem, Odpowiedziano: «Pić! pić!»; między szlachty zgrają Stają dwa chóry: ci pić, a ci jeść wołają. Odgłos leci echami; gdzie tylko dochodzi, Wzbudza oskomę w ustach, głód w żołądkach rodzi. I tak na dane z kuchni hasło, niespodzianie Rozeszła się armija na furażowanie.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Więc kłótnia między zgrają wszczęła się zawzięta: Ci stronę Asesora, ci brali Rejenta. O Gerwazym nie wspomniał nikt, bo wszyscy biegli Z boków i, co się z przodu działo, nie postrzegli. Wojski głos zabrał: «Teraz jest przynajmniej za co; Bo to, panowie, nie jest ów szarak ladaco, To niedźwiedź; tu już nie żal poszukać odwetu, Czy szerpentyną, czyli nawet z pistoletu. Spór wasz trudno pogodzić, więc dawnym zwyczajem, Na pojedynek nasze pozwolenie dajem. Pamiętam, za mych czasów żyło dwóch sąsiadów, Oba ludzie uczciwi, szlachta z prapradziadów, Mieszkali po dwóch stronach nad rzeką Wilejką, Jeden zwał się Domejko, a drugi Dowejko. Do niedźwiedzicy oba razem wystrzelili: Kto zabił, trudno dociec; strasznie się kłócili I przysięgli strzelać się przez niedźwiedzią skórę: To mi to po szlachecku, prawie rura w rurę. Pojedynek ten wiele narobił hałasu; Pieśni o nim śpiewano za owego czasu. Ja byłem sekundantem; jak się wszystko działo, Opowiem od początku historyję całą…»
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Jakże mocno musiałem kochać tę niebogę, Tyle lat!… Gdziem ja nie był: a dotąd nie mogę Jej zapomnieć i zawżdy jej postać kochana Stoi mi przed oczyma jakby malowana! Piłem, nie mogłem zapić pamięci na chwilę, Ani pozbyć się, chociaż przebiegłem ziem tyle! Teraz oto w habicie jestem Bożym sługą, Na łożu, we krwi… o niej mówiłem tak długo! — W tej chwili, o tych rzeczach mówić? Bóg wybaczy! Musicie wiedzieć, w jakim żalu i rozpaczy Popełniłem…
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Weszli w zamek; Gerwazy stanął w progu sieni: «Tu — rzekł — dawni panowie dworem otoczeni, Często siadali w krzesłach w poobiedniej porze. Pan godził spory włościan lub w dobrym humorze Gościom różne ciekawe historyje prawił, Albo ich powieściami i żarty się bawił, A młodzież na dziedzińcu biła się w palcaty, Lub ujeżdżała pańskie tureckie bachmaty».
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

«Pan odjeżdżasz tak prędko?… Ja panu na drogę Dam podarunek mały i także przestrogę: Niechaj pan zawsze z sobą relikwije nosi I ten obrazek, a niech pamięta o Zosi. Niech pana Pan Bóg w zdrowiu i szczęściu prowadzi, I niech prędko szczęśliwie do nas odprowadzi». Umilkła i spuściła głowę; oczki modre Ledwie stuliła, z rzęsów pobiegły łzy szczodre; A Zosia z zamkniętymi stojąc powiekami, Milczała, sypiąc łzami jako brylantami.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Wyprawa Hrabiego na sad — Tajemnicza nimfa gęsi pasie — Podobieństwo grzybobrania do przechadzki cieniów elizejskich — Gatunki grzybów — Telimena w świątyni dumania — Narady tyczące się postanowienia Tadeusza — Hrabia pejzażysta — Tadeusza uwagi malarskie nad drzewami i obłokami — Hrabiego myśl o sztuce — Dzwon — Bilecik — Niedźwiedź, mospanie!
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

«Słowo majorskie, panno: nie Rosyjaninem Jestem, jeżeli kłamię; chcę być sukinsynem, Jeżeli kłamię: spytaj, a oficerowie Wszyscy poświadczą, cała armija to powie: Że w tej drugiej armiji, w korpusie dziewiątym, W drugiej pieszej dywizji, w pułku pięćdziesiątym Jegerskim, major Płut jest pierwszy mazurzysta. Pódźże panienko! nie bądź taka narowista! Bo ja po oficersku ukarzę panienkę…»
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

«Co bracie? — krzyknął Sędzia — widziałem, wszak rana Niewielka, co ty mówisz? po księdza plebana? Może źle opatrzono — zaraz po doktora, W apteczce jest…» Ksiądz przerwał: «Bracie, już nie pora! Miałem tam strzał dawniejszy, dostałem pod Jena, Źle zgojony, a teraz draśniono: gangrena Już tu… Znam się na ranach, patrz, jaka krew czarna, Jak sadza. Co tu doktor?… Ale to rzecz marna. Raz umieramy: jutro czy dziś oddać duszę — Panie Klucznik, przebaczysz mnie, ja skończyć muszę!
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

«Ach! wy nie pamiętacie tego Państwo młodzi! Jak wśród naszej burzliwej szlachty samowładnej, Zbrojnej, nie trzeba było policyi żadnej: Dopóki wiara kwitła, szanowano prawa, Była wolność z porządkiem i z dostatkiem sława! W innych krajach, jak słyszę, trzyma urząd drabów, Policyjantów różnych, żandarmów, konstabów: Ale jeśli miecz tylko bezpieczeństwa strzeże, Żeby w tych krajach była wolność — nie uwierzę».
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Telimena kończyła: «Byłam jej piastunką, Jestem krewną, jedyną Zosi opiekunką. Nikt oprócz mnie nie będzie myślił o jej szczęściu». «A jeśli ona szczęście znajdzie w tym zamęściu? — Rzekł Sędzia wzrok podnosząc. — Jeśli Tadeuszka Podoba?» — «Czy podoba? to na wierzbie gruszka! Podoba, nie podoba: a to mi rzecz ważna! Zosia nie będzie, prawda, partyja posażna; Ale też nie jest z lada wsi, lada szlachcianka, Idzie z jaśnie wielmożnych, jest wojewodzianka, Rodzi się z Horeszkówny; małżonka dostanie! Staraliśmy się tyle o jej wychowanie! Chybaby tu zdziczała». Sędzia pilnie słuchał, Patrząc w oczy; zdało się, że się udobruchał, Bo rzekł dosyć wesoło: «No, to i cóż robić! Bóg widzi, szczerze chciałem interesu dobić; Tylko bez gniewu. Jeśli aśćka się nie zgodzi, Aśćka ma prawo; smutno: gniewać się nie godzi. Radziłem, bo brat kazał; nikt tu nie przymusza. Gdy aśćka rekuzuje pana Tadeusza, Odpisuję Jackowi, że nie z mojej winy Nie dojdą Tadeusza z Zosią zaręczyny. Teraz sam będę radzić. Pono z Podkomorzym Zagaimy swatowstwo i resztę ułożym».
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Więc kułak przycisnąwszy na schylonym czole, Biegł ku łąkom, gdzie stawy błyszczały się w dole, I stanął nad błotnistym; w zielonawe tonie Łakomy wzrok utopił i błotniste wonie Z rozkoszą ciągnął piersią, i otworzył usta Ku nim. Bo samobójstwo jak każda rozpusta Jest wymyślną; on w głowy szalonym zawrocie Czuł niewymowny pociąg utopić się w błocie.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Telimena skoczywszy padła mu na szyję: «Tegom się spodziewała! Kochasz mnie, więc żyję! Bo dzisiaj miałam dni me własną ręką skrócić; Gdy mnie kochasz mój drogi, czyż możesz mnie rzucić? Tobie oddałam serce, oddam ci majątek, Pójdę za tobą wszędzie; każdy świata kątek Będzie mnie z tobą miły! Z najdzikszej pustyni Miłość, wierzaj mi, ogród rozkoszy uczyni».
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

«Ha! — rzekł Maciej — słyszałem, widzę co się dzieje! Ale panie, dwóch orłów razem się nie gnieździ! Łaska pańska, hetmanie, na pstrym koniu jeździ! Cesarz wielki bohater! gadać o tym wiele! Pamiętam, że Pułascy, moi przyjaciele, Mawiali, poglądając na Dymuliera, Że dla Polski polskiego trzeba bohatera, Nie Francuza ani też Włocha, ale Piasta, Jana albo Józefa, lub Maćka — i basta. Wojsko! mówią, że polskie!… Lecz te fizyliery, Sapery, grenadiery i kanonijery: Więcej słychać niemieckich tytułów w tym tłumie Niżeli narodowych! Kto to już zrozumie! A muszą też być z wami Turki czy Tatary Czy syzmatyki, co ni Boga, ani wiary: Sam widziałem, kobiety w wioskach napastują, Przechodniów odzierają, kościoły rabują! Cesarz idzie do Moskwy… daleka to droga, Jeśli cesarz jegomość wybrał się bez Boga! Słyszałem, że już podpadł pod klątwy biskupie; Wszytko to jest…» Tu Maciej chleb umoczył w zupie, I jedząc nie dokończył ostatniego słowa.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Czasem do Litwy kwestarz z obcego klasztoru Przyszedł, i kiedy bliżej poznał panów dworu, Gazetę im pokazał, wyprutą z szkaplerza. Tam stała wypisana i liczba żołnierza, I nazwisko każdego wodza legijonu, I każdego z nich opis zwycięstwa lub zgonu. Po wielu latach pierwszy raz miała rodzina Wieść o życiu, o chwale i o śmierci syna; Brał dom żałobę, ale powiedzieć nie śmiano Po kim była żałoba, tylko zgadywano W okolicy; i tylko cichy smutek panów, Lub cicha radość, była gazetą ziemianów.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Gerwazy siadł na ziemi, oparł się o ścianę, I pochylił ku piersiom czoło zadumane. Światłość miesięczna padła na wierzch głowy łysy, Gerwazy po nim kryślił palcem różne rysy; Widać, że przyszłych wypraw snuł plany wojenne. Ciążą mu coraz bardziej powieki brzemienne, Bezwładną kiwnął szyją, czuł, że go sen bierze, Zaczął wedle zwyczaju wieczorne pacierze. Lecz między Ojczenaszem i Zdrowaś Maryją, Dziwne stanęły mary, tłoczą się i wiją: Klucznik widzi Horeszki, swoje dawne pany; Ci niosą karabele, drudzy buzdygany, Każdy groźnie spoziera i pokręca wąsa, Składa się karabelą, buzdyganem wstrząsa; Za nimi jeden cichy, posępny cień mignął, Z krwawą na piersi plamą. Gerwazy się wzdrygnął, Poznał Stolnika; zaczął wkoło siebie żegnać, I ażeby tym pewniej straszne sny rozegnać, Odmawiał litaniją o czyscowych duszach. Znowu wzrok mu skleił się, zadzwoniło w uszach — Widzi tłum szlachty konnej, błyszczą karabele: Zajazd! zajazd Korelicz i Rymsza na czele! I ogląda sam siebie, jak na koniu siwym, Z podniesionym nad głową rapierem straszliwym Leci; rozpięta na wiatr szumi taratatka, Z lewego ucha spadła w tył konfederatka; Leci, jezdnych i pieszych po drodze obala, I na koniec Soplicę w stodole podpala. Wtem ciężka marzeniami na pierś spadła głowa, I tak usnął ostatni Klucznik Horeszkowa.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Tak zginął pan potężny, pobożny i prawy, Który miał w domu krzesła, wstęgi i buławy, Ojciec włościan, brat szlachty; i nie miał po sobie Syna, który by zemstę poprzysiągł na grobie! Ale miał sługi wierne. Ja w krew jego rany Obmoczyłem mój rapier Scyzorykiem zwany (Zapewne pan o moim słyszał Scyzoryku, Sławnym na każdym sejmie, targu i sejmiku). Przysiągłem wyszczerbić go na Sopliców karkach, Ścigałem ich na sejmach, zajazdach, jarmarkach. Dwóch zarąbałem w kłótni, dwóch na pojedynku; Jednego podpaliłem w drewnianym budynku, Kiedyśmy zajeżdżali z Rymszą Korelicze: Upiekł się tam jak piskorz; a tych nie policzę, Którym uszy obciąłem. Jeden tylko został, Który dotąd ode mnie pamiątki nie dostał: Rodzoniutki braciszek owego wąsala! Żyje dotąd i z swoich bogactw się przechwala, Zamku Horeszków tyka swych kopców krawędzią, Szanowany w powiecie, ma urząd, jest Sędzią! I pan mu zamek oddasz? Niecne jego nogi Mają krew pana mego zetrzeć z tej podłogi? O nie! Póki Gerwazy ma choć za grosz duszy, I tyle sił, że jednym małym palcem ruszy Scyzoryk swój wiszący dotychczas na ścianie, Póty Soplica tego zamku nie dostanie!»
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Aż Maciek, dotychczas ponury, Nieruchomy, wstał z ławy i wolnymi kroki Wyszedł na środek izby i podparł się w boki; I spojrzawszy przed siebie, i kiwając głową, Zabrał głos, wymawiając z wolna każde słowo, Z przestankiem i przyciskiem: «A głupi! a głupi! A głupi wy! Na kim się mleło, na was skrupi!… To póki o wskrzeszeniu Polski była rada, O dobru pospolitym, głupi, u was zwada? Nie można było, głupi, ani się rozmówić, Głupi, ani porządku, ani postanowić Wodza nad wami, głupi! A niech no kto podda Osobiste urazy, głupi, u was zgoda! Precz stąd! Bo jakom Maciek, was, do milijonów Kroćset kroci tysięcy fur, beczek, furgonów, Diabłów!!!!…»
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Próżno szukano księdza; wiedzą tylko tyle, Że po zabiciu źwierza zjawił się na chwilę, Podskoczył ku Hrabiemu i Tadeuszowi, A widząc, że obadwa cali są i zdrowi, Podniósł ku niebu oczy, cicho pacierz zmówił I pobiegł w pole szybko, jakby go kto łowił.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Lecz Kropiciel już pewne porzuca zwycięstwo; Bieży na prawe skrzydło, gdzie niebezpieczeństwo Nowe grozi Maćkowi. Śmierci Gifrejtera Mszcząc się, Proporszczyk z długim szpontonem naciera (Szponton, jest to zarazem dzida i siekiera; Teraz już zaniedbany i tylko na flocie Używają go; wówczas służył i piechocie). Proporszczyk, człowiek młody, zręcznie się uwijał; Ilekroć mu przeciwnik broń na bok odbijał, On cofał się: młodego nie mógł Maciek zgonić, I tak nie raniąc, musiał tylko siebie bronić. Już mu Proporszczyk dzidą lekką ranę zadał, Już wznosząc w górę berdysz do cięcia się składał, Chrzciciel nie zdoła dobiec, lecz staje wpół drogi, Okręca broń i ciska wrogowi pod nogi. Skruszył kość; już Proporszczyk szponton z rąk upuszcza, Słania się: wpada Chrzciciel, za nim szlachty tłuszcza, A za szlachtą Moskale od lewego skrzydła Biegą zmieszani. Wszczął się bój koło Kropidła.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Tam derkacz wrzasnął z łąki, szukać go daremnie, Bo on szybuje w trawie jako szczupak w Niemnie; Tam ozwał się nad głową ranny wiosny dzwonek, Również głęboko w niebie schowany skowronek; Ówdzie orzeł szerokim skrzydłem przez obszary Zaszumiał, strasząc wróble, jak kometa cary; Zaś jastrząb, pod jasnymi wiszący błękity, Trzepie skrzydłem jak motyl na szpilce przybity, Aż ujrzawszy wśród łąki ptaka lub zająca, Runie nań z góry jako gwiazda spadająca.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

«Dobrze mój Tadeuszu, (bo tak nazywano Młodzieńca, który nosił Kościuszkowskie miano Na pamiątkę, że w czasie wojny się urodził) Dobrze mój Tadeuszu, żeś się dziś nagodził Do domu, właśnie kiedy mamy panien wiele. Stryjaszek myśli wkrótce sprawić ci wesele; Jest z czego wybrać; u nas towarzystwo liczne Od dni kilku zbiera się na sądy graniczne, Dla skończenia dawnego z panem Hrabią sporu. I pan Hrabia ma jutro sam zjechać do dworu; Podkomorzy już zjechał z żoną i z córkami. Młodzież poszła do lasu bawić się strzelbami, A starzy i kobiety żniwo oglądają Pod lasem i tam pewnie na młodzież czekają. Pójdziemy, jeśli zechcesz, i wkrótce spotkamy Stryjaszka, Podkomorstwo i szanowne damy».
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

O wiosno! kto cię widział wtenczas w naszym kraju, Pamiętna wiosno wojny, wiosno urodzaju! O wiosno, kto cię widział, jak byłaś kwitnąca Zbożami i trawami, a ludźmi błyszcząca, Obfita we zdarzenia, nadzieją brzemienna! Ja ciebie dotąd widzę, piękna maro senna! Urodzony w niewoli, okuty w powiciu, Ja tylko jedną taką wiosnę miałem w życiu.
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

Tymczasem ksiądz na łożu usiadł i tak kończył: «Jeździłem koło zamku. Ile biesów w głowie I w sercu miałem: kto ich imiona wypowie! Stolnik zabija dziecię własne! Mnie już zabił, Zniszczył!… Jadę pod bramę: szatan mnie tam wabił. Patrz, jak on hula! Co dzień w zamku pijatyka, Ile świec w oknach, jaka brzmi w salach muzyka! I ten zamek na łysą głowę mu nie runie?…
user
Kontynuuj to przejście w głosie Adama Mickiewicza:

O niebezpieczeństwach wynikających z nieporządnego obozowania — Odsiecz niespodziana — Smutne położenie szlachty — Odwiedziny kwestarskie są wróżbą ratunku — Major Płut zbytnią zalotnością ściąga na siebie burzę — Wystrzał z krócicy, hasło boju — Czyny Kropiciela, czyny i niebezpieczeństwa Maćka — Konewka zasadzką ocala Soplicowo — Posiłki jezdne, atak na piechotę — Czyny Tadeusza — Pojedynek dowódców przerwany zdradą — Wojski stanowczym manewrem przechyla szalę boju — Czyny krwawe Gerwazego — Podkomorzy zwycięzca wspaniałomyślny.