Lignine

Lignine of houtstof is een natuurlijke organische verbinding, meer specifiek een biopolymeer, die voorkomt in de celwand van verschillende soorten plantaardige cellen, zoals in cellen van het hout (xyleemweefsel) en het sclerenchym.

Lignine wordt door polycondensatie gevormd uit de stoffen p-coumarylalcohol, coniferylalcohol en sinapylalcohol. Ligninepolymeren zijn gecrosslinkte structuren met een molecuulmassa van 5.000 tot 10.000 u.

Lignine is, na cellulose, het meest voorkomende organisch materiaal op aarde. De sterkte van hout is een resultaat van het natuurlijke "composietmateriaal" dat gevormd wordt door de interactie tussen cellulose en het lignine eromheen. Ongeveer 25 tot 33 procent van de massa van gedroogd hout bestaat uit lignine. Voordat er papier van gemaakt wordt, wordt papierpulp ontdaan van de lignine-component. De vrijgekomen lignine kan worden gebruikt als bindmiddel, bijvoorbeeld voor karton, als een lijm voor linoleum, als grondstof voor chemicaliën (zoals DMSO en vanilline) of als brandstof. In recenter onderzoek wordt het gebruikt als basis voor stoffen als fenol en propyleen en enkele basisstoffen voor de kunststofproductie.

Bij het plantenanatomisch onderzoek wordt een floroglucine-HCl-oplossing gebruikt om houtstof in microscopische preparaten met een kleurreactie (donkerrood) aan te tonen. Ook wordt een oplossing van toloniumchloride gebruikt voor het testen op lignine. Als er lignine aanwezig is, kleurt het object blauwgroen. Lignine bindt aan cellulose-fibrillen en zorgt zo voor versterking en versteviging van de celwanden van planten.


Daodejing

Het boek Daodejing (), ook wel Tao Te Ching of Tao Te King geschreven, is een van de belangrijkste geschriften van het taoïsme, dat naast het confucianisme en boeddhisme een van de grote drie Chinese filosofieën is. De teksten van het boek zouden door Lao Zi uitgesproken zijn in de 6e eeuw v.Chr.

Volgens de mythe zou Lao Zi het geschrift opgetekend hebben toen hij aan het eind van zijn leven een bergpas overtrok naar het Westen, op verzoek van de grenswachter Guan yin Zi. Deze legende wordt vermeld door de Chinese historicus Sima Qian. In feite zijn de teksten eerst mondeling overgeleverd door zijn leerlingen enzovoorts en rond 370 voor Christus voor het eerst genoteerd op bamboestroken, nog weer later op zijdepapier. Mede daardoor is het niet duidelijk of alle uitspraken afkomstig zijn van één of meerdere auteurs. Toch wordt Laozi ('meester Lao' of 'oude meester') meestal beschouwd als de (voornaamste) bron van de teksten. Om die reden wordt het boek vaak ook als " de Laozi" aangeduid.

Veel lezers en zelfs vertalers en schrijvers van en over het geschrift zijn zich er niet van bewust dat er niet één Daodejing is, maar dat er in het oude China vele tientallen, zo niet honderden versies van bestonden. De Chinese standaardversie die het meest gebruikt wordt 'als overgeleverde versie' dateert van de 2e eeuw n.C. en is qua tekst gewijzigd en van politiek-filosofisch commentaar voorzien door Wang Bi, een jonge filosoof die daarmee indruk wilde wekken op zijn vorst. Een eerdere versie is die van Hesshang Gong die meer aandacht schenkt aan mystieke en religieuze teksten en commentaar daar op geeft. Eind vorige eeuw zijn twee oudere versies bij opgravingen aan het licht gekomen, resp. de Mawangdui-versies A en B en de oudste nu bekende versie, de onvolledige Guodian-versie op bamboestroken.


Julian Lennon

Julian Lennon (Liverpool, 8 april 1963), geboren John Charles Julian Lennon, is een Brits muzikant, zanger en songwriter. Hij is de enige zoon van John Lennon en Cynthia Powell. Zijn peetoom was de voormalige Beatles-manager, Brian Epstein. Sean Lennon is zijn jongere halfbroer. Zijn uiterlijk deed met name in zijn jonge jaren zeer sterk denken aan dat van zijn beroemde vader.

Julian Lennon heeft als muzikant altijd in de schaduw gestaan van zijn vader, die de familie verliet toen hij nog jong was. Julian had in Groot-Brittannië een paar hits, onder andere 'Too Late for Goodbyes' (1984) en 'Saltwater' (1991).


Driekamerstelsel

Een driekamerstelsel is de aanduiding voor een parlementair systeem waarbij de wetgevende macht uit drie kamers bestaat.

Een voorbeeld van een parlement met een driekamerstelsel was het Zuid-Afrikaanse parlement ten tijde van het apartheidsregime, volgens de grondwet van 1984. De drie toenmalige kamers van het Zuid-Afrikaanse parlement werden ieder afzonderlijk door blanken, kleurlingen en Aziaten gekozen.

Het socialistische Joegoslavië kende in de afzonderlijke republieken ook een driekamerstelsel: een producentenkamer (zbor združenega dela), waarnaar de bedrijven afgevaardigden stuurden, een maatschappelijk-politieke kamer (družbenopolitični zbor), die bestond uit vertegenwoordigers van de partij en andere organisaties en een gemeentekamer (zbor občin), waarin de lokale bestuurseenheden waren vertegenwoordigd. Dit corporatistische systeem kende verkiezingen, die niet rechtstreeks, maar getrapt waren.

Deze term zou ook kunnen gelden voor de Franse Staten-Generaal, die bestonden uit drie zogenoemde standen.


Hotel California (album)

Hotel California is een album van Eagles, uitgebracht op 8 december 1976 door Asylum, een label van Elektra. Het album werd opgenomen in de Criteria Studios in Miami, Florida, en in The Record Plant in Los Angeles, Californië, tussen maart en oktober 1976.

Op de hoes van het album staat een foto van het Beverly Hills Hotel in Beverly Hills (Californië) bij schemering.


Mykola Azarov

Mykola Janovytsj Azarov (Oekraïens: Микола Янович Азаров) (Kaloega (Rusland), 17 december 1947) is een Oekraïens politicus. Van 7 december 2004 tot 28 december 2004 (onder Leonid Koetsjma) en van 5 januari tot 24 januari 2005 was hij interim-premier van Oekraïne en op 11 maart 2010 werd hij door de Verchovna Rada (parlement) verkozen tot premier onder president Janoekovytsj. Azarov was een oude bondgenoot van Janoekovytsj en werd door sommigen een anti-populistische 'grijze muis' en de meest russofiele deelnemer van het kabinet genoemd. Azarov spreekt het Oekraïens slecht, maar verzekerde bij zijn aanstelling in 2010 dat zijn regering Oekraïens zou spreken. Door de pro-westerse Euromaidan-protesten trad hij op 28 januari 2014 af.

Na de Revolutie van de Waardigheid vluchtte Azarov naar Rusland en kreeg volgens Azarov zelf naar verluidt "de status van politiek vluchteling aangeboden op persoonlijke instructies van Vladimir Poetin". Sindsdien woont hij naar verluidt in de buurt van het Russische dorp Petrovo-Dalneye, in de buurt van Moskou.

Sinds juli 2014 staat Azarov op de internationale lijst van gezochte personen wegens vermeend machtsmisbruik. Op 19 januari 2015 vaardigde de districtsrechtbank van Kiev van Pechersk Raion een arrestatiebevel uit als preventieve maatregel om de uitlevering van Azarov uit de Russische Federatie mogelijk te maken.

Azarov staat momenteel op de Lijst van mensen die zijn bestraft tijdens de Russisch-Oekraïense oorlog vanwege zijn rol in de Euromaidan. In 2015 richtte hij een regering in ballingschap op die algemeen werd gezien als een pro-Russische marionet.


André Geens

André Leonard Paul Geens (Boortmeerbeek, 26 mei 1941) is een voormalig Belgisch politicus voor de Volksunie en de VLD.


Mauthausen (concentratiekamp)

Mauthausen was een concentratiekamp tijdens de Tweede Wereldoorlog, gelegen nabij de Oostenrijkse plaats Mauthausen.


Natuurfilosofie

Natuurfilosofie is dat gedeelte van de wijsbegeerte dat de stoffelijke wereld tot voorwerp van studie heeft. Deze filosofische natuurbeschouwing kan gezien worden als voorloper van de moderne natuurwetenschappen.


Franz Ziereis

Ziereis tekende in 1924 voor de Reichswehr als soldaat een contract voor twaalf jaar en verliet de Wehrmacht in 1936 in de rang van Feldwebel. Daarop werd hij SS-Obersturmführer in de Schutzstaffel (SS). In 1938 was hij betrokken bij de annexatie van Oostenrijk en in 1939 kreeg hij het commando over Mauthausen. Daarvoor had hij al enige tijd in kamp Buchenwald gewerkt.

In 1944 werd Ziereis op grond van 'uitzonderlijke prestaties als Lagercommandant''' bevorderd tot SS-Standartenführer.

Ziereis vluchtte samen met zijn vrouw op 3 mei 1945, maar werd op 20 mei bij zijn jachthut in Pyhrn door de Amerikaanse troepen gearresteerd. Bij een vluchtpoging werd hij geraakt door een kogel. In de daaropvolgende nacht werd Ziereis verhoord en werd zijn verklaring opgeschreven. Kort daarop overleed Ziereis aan zijn verwondingen. Zijn lichaam werd door voormalige gevangenen opgehangen aan het hek van het kamp.


Schizoïde persoonlijkheidsstoornis

De schizoïde persoonlijkheidsstoornis is een persoonlijkheidsstoornis die wordt gekenmerkt door een afstandelijkheid in sociale contacten en een beperkt bereik in emotionele expressie. De stoornis behoort tot het schizoïde spectrum.


Fytopathologie

Fytopathologie of plantenziektekunde is de studie van de interactie tussen planten en plantpathogenen met als doel het ontwikkelen van strategieën voor de preventie en bestrijding van plantpathogenen.

Ook het gevolg van de werking van abiotische factoren, zoals luchtverontreiniging, wind en koude, op de plant evenals de invloed van vruchtwisseling worden bestudeerd.

Het werkterrein strekt zich uit van molecuul- tot populatieniveau, waarbij gelet wordt op de ecologische, fysiologische, biochemische en moleculaire aspecten van plantenziekteverwekkers en hun interacties met waardplanten (onder andere Cecidologie, plantengallenkunde). Het betreft onder andere pathogenese, virulentie, avirulentie, resistentie, antagonisme en biologische bestrijding.

Plantenziekten kunnen niet alleen een lagere productie veroorzaken, maar kunnen ook grote kwaliteitsachteruitgang bewerkstelligen.

Ook kunnen schadelijke toxinen door schimmels geproduceerd in het voedsel terechtkomen. Een voorbeeld hiervan is moederkoren (Claviceps purpurea) bij granen, dat vroeger voor grote vergiftigingsproblemen zorgde. Tegenwoordig zijn het fusariumaantastingen bij granen die te hoge toxinegehalten, zogenaamde DON (deoxynivalenol), kunnen veroorzaken. (Deoxynivalenol is een trichotheceen)

Door kennis over de veroorzakers en hun levenscycli kunnen betere bestrijdingsmaatregelen tegen plantenziekten genomen worden.


Wittekool

Wittekool, ook witte kool, (Brassica oleracea convar. capitata var. alba) is een gekweekte variëteit van de kool. Deze vorm wordt voor de verwerking tot zuurkool, maar ook voor de verse markt geteeld. Het is een van de oudste koolsoorten. De teelt vindt vanouds voornamelijk plaats in West-Friesland, Noord-Holland, omdat daar geen aantasting door knolvoet optreedt. Dit is ook terug te vinden in de rasnamen, zoals in Langendijker Bewaar en Roem van Enkhuizen. Ook vindt er nog teelt plaats in Limburg en Noord-Brabant, maar daar moet een ruime vruchtwisseling worden toegepast. In Groningen, Drenthe, Overijssel en de Achterhoek heet de groente boeskool.


Jef Valkeniers

Jozef Maria Zacharias (Jef) Valkeniers (Schepdaal, 29 december 1932), ook bekend als Jef Lawijt, is een Belgisch Vlaamsgezind staatsman en arts-neuropsychiater. Zijn politieke carrière speelde zich grotendeels af bij de Volksunie, maar wegens de te "linkse" politiek van die partij, stapte hij in 1993 over naar de VLD.


Jamaica, Land We Love

Jamaica, Land We Love is sinds 1962 het volkslied van Jamaica. De tekst is door Hugh Sherlock geschreven en de muziek werd gecomponeerd door Robert Lightbourne en op maat gemaakt door Mapletoft Poulle.


Paul Van Grembergen

Paul Adelin Camille Van Grembergen (Eksaarde, 18 september 1937 – Ertvelde, 4 juni 2016) was een Belgisch politicus voor de Volksunie en spirit.


Georg Bachmayer

Georg Bachmayer (Fridolfing, 12 augustus 1913 - bij Münzbach, (Oostenrijk), 8 mei 1945) was een SS-Hauptsturmführer tijdens de Tweede Wereldoorlog en de tweede man in concentratiekamp Mauthausen.

Bachmayer was lid van de NSDAP en diende bij de Schutzstaffel (SS). Vanaf maart 1940 werkte hij in Mauthausen, waar hij zich bezighield met het opzetten van de subkampen die bij Mauthausen hoorden.

Op 8 mei 1945 doodde Bachmayer zijn vrouw en twee kinderen, en pleegde zelfmoord.

Gerhard Kanthack, voormalige gedetineerde in Mauthausen, vertelt: Bachmayer was een sadist, die zijn twee bloedhonden ophitste tegen gevangenen, en deze door de honden liet verscheuren. Toen tijdens een appel een gevangene ontbrak in blok 20, waar gevangenen werden verhongerd, liet Bachmayer alle andere gevangenen aantreden totdat de ontbrekende gevonden was. Er werd een zoekactie in gang gezet, die er toe leidde dat de ontbrekende gevangene werd gevonden. Hij had zich verstopt in de barak. Toen Bachmayer te horen kreeg dat de gevangene was gevonden begon hij te trillen en sprak "den erschlag ich eigenhändig" (die sla ik persoonlijk dood), hetgeen ook zo is gebeurd.


Clusterhoofdpijn

Clusterhoofdpijn of neuralgie van Horton, weleens afgekort tot CH, is een neurologische aandoening die zich uit in extreme pijn aan één kant van het hoofd.


Eric Wolf

Eric R. Wolf (Wenen, 1 februari 1923 - Irvington (New York), 6 maart 1999) was een antropoloog. Hij werd vooral bekend door zijn onderzoek onder boeren.


Els Van Weert

Els Van Weert (Lier, 27 februari 1968) is een voormalig Belgische politica van de partij Groen en vroeger voor Volksunie en SPIRIT.


Hans (voornaam)

Hans is een jongensnaam die in Nederland, Duitsland, Denemarken, Noorwegen, IJsland en Zweden veelal is afgeleid van Johannes dat "Jahweh is genadig, God welgevallig of de geliefde (Hebreeuws)" betekent. In Zweden, Duitsland, Denemarken, België en Nederland is Hans een op zichzelf staande naam.


Rendiermos

Rendiermos (Cladina) is een subgenus behorende tot het geslacht Cladonia. De naam Cladina wordt echter regelmatig als geslachtsnaam voor rendiermos gebruikt. De rendiermossen behoren tot de korstmossen, zijn struikvormig, groen-grijs gekleurd en hebben holle mergloze vertakkingen.

De naam rendiermos is afgeleid van de vorm van de 'plant' die op een hertengewei lijkt. In sommige gebieden, zoals in Lapland, is rendiermos het hoofdvoedsel van het rendier.

Hoewel rendiermos op een plant lijkt bestaat deze uit een innige mutualistische symbiose van twee verschillende typen van organismen: een schimmel en een groenwier (van het geslacht Trebouxia). De korstmosplant als geheel wordt thallus genoemd. Het rendiermos heeft soms een bladachtig thallus, dat aan de onderkant met rizinen op de grond is vastgehecht. De eencellige groenwieren worden beschermd door een taaie korst, die bestaat uit een vlechtwerk van schimmeldraden. De groenwieren maken het voor de schimmel mogelijk om onder zeer voedselarme omstandigheden te kunnen leven. De algen halen hun energie uit de fotosynthese en de schimmel is in staat om de benodigde mineralen aan de ondergrond te onttrekken.

De "takjes" zijn hol buisvormig en hebben een bruingekleurde spitse top. De wand van de "takken" bestaat uit taai en hard schimmelweefsel met daarbinnen een algenlaag van groenwieren. Aan de takjes zitten weer uit schimmeldraden bestaande bladvormige structuren.

Rendiermos wordt veel gebruikt in kerststukjes en miniatuurboompjes voor modelspoorbanen.

Rendiermos-soorten produceren usninezuur. Men neemt aan dat het de korstmossen tegen ultraviolette straling beschermt en door zijn intens bittere smaak korstmossen beschermt tegen begrazing.


Annemie Van de Casteele

Anne Marie Rita (Annemie) Van de Casteele (Beernem, 15 mei 1954) is een Belgische voormalige apotheker en politica.


Eusauropoda

De Eusauropoda vormen een onderverdeling van de Sauropoda, plantenetende dinosauriërs.

De groep bestaat uit grote tot gigantische planteneters uit het Jura en het Krijt. De groep moet zich al voor het Hettangien (188 miljoen jaar geleden) afgesplitst hebben maar die periode heeft weinig goed fossiel materiaal opgeleverd. Men hoopt de klade zo gedefinieerd te hebben dat zij alleen die vormen bevat waarvan het bij de tegenwoordig bekende soorten voor ons volstrekt duidelijk is dat ze niet tot de Prosauropoda behoren. Belangrijke onderverdelingen zijn de Cetiosauridae en de Neosauropoda.


Eduard Krebsbach

Eduard Krebsbach (Bonn, 8 augustus 1894 - Landsberg am Lech, 28 mei 1947) was in de Tweede Wereldoorlog arts in het concentratiekamp Mauthausen.

Krebsbach studeerde aan de universiteit van Bonn, en werkte daarna jaren als kinderarts en bedrijfsarts. In 1937 werd hij lid van de Schutzstaffel (SS). Hij klom gedurende de oorlog op tot de rang van SS-Obersturmbannführer (luitenant-kolonel).

Vanaf de herfst van 1941 was Krebsbach Standortarzt in Mauthausen, en onder zijn leiding begon het stelselmatig vermoorden van zieken door injecties in het hart. Hierdoor verkreeg hij de bijnaam Spritzbach. Twee jaar later werd hij overgeplaatst naar het concentratiekamp Kaiserwald, waarschijnlijk omdat hij een Wehrmachtsoldaat die zijn nachtrust verstoorde had neergeschoten. Hij was vervolgens enige tijd werkzaam in Estland, Letland en Litouwen, en verzocht overplaatsing naar de Wehrmacht.

In 1944 zwaaide hij af, en werkte vervolgens als bedrijfsarts bij een spinnerij in Kassel.

Na het einde van de oorlog werd Krebsbach gearresteerd en op 13 mei 1945 door een Amerikaans gerechtshof in Dachau ter dood veroordeeld. Op 28 mei 1947 werd het vonnis voltrokken in Landsberg am Lech.


Fraser Island

K'gari, voorheen bekend als Fraser Island, is het grootste zandeiland ter wereld. Het ligt voor de Australische oostkust en hoort bij de staat Queensland. Het eiland is 122 km lang en 5 tot 25 km breed. Er heerst een tropisch klimaat, en het landschap is zeer afwisselend: mangrovebossen, tropische regenwouden, eucalyptusbossen en duinlandschap.

Er zijn veerpontverbindingen vanaf Hervey Bay en vanaf Rainbow Beach. De wegen zijn onverhard en vanwege het mulle zand zijn de wegen alleen begaanbaar voor auto's met vierwielaandrijving. Het strand dient als snelweg. Bij Eurong dient het strand tevens als landingsbaan voor kleine vliegtuigen.

Er liggen verschillende scheepswrakken langs de kust; het bekendste is dat van de Maheno, dat op/in het strand ligt. Op het eiland zijn enkele nederzettingen, en diverse resorts en campings. Per jaar komen er ca. 300.000 toeristen. Sinds 1992 staat het eiland op de UNESCO Werelderfgoedlijst


Cetiosauridae

De Cetiosauridae vormen een onderdeel van de Eusauropoda, een groep behorend tot de Sauropoda, plantenetende dinosauriërs.

De familie werd door Lydekker in 1888 benoemd om Cetiosaurus een plaats te geven. Allerlei vaag bekende vormen werden vervolgens bij de familie ondergebracht, met als uiteindelijk resultaat een polyfyletische groep. De klade is voor het eerst in 2004 door Upchurch et al. gedefinieerd als de groep omvattende Cetiosaurus oxonensis en alle soorten nauwer verwant aan Cetiosaurus oxonensis dan aan Saltasaurus loricatus. De Cetiosauridae leefden tijdens het Jura. Tot de groep behoort de eerste (in 1841 door Richard Owen) beschreven sauropode: Cetiosaurus medius.

De positie van het geslacht Shunosaurus binnen de Cetiosauridae is omstreden. Andere geslachten die mogelijk tot de groep horen zijn: Haplocanthosaurus, Barapasaurus en Patagosaurus. De onderfamilie Cetiosaurinae omvat alleen het geslacht Cetiosaurus.


Grafologie

Grafologie of schriftkunde is de pseudowetenschappelijke studie en analyse van handschriften en schriftbeelden in relatie tot de menselijke psychologie. De grafologie is in Nederland langdurig gebruikt voor personeelsselectie, of bijvoorbeeld ter toetsing van huwelijkskandidaten voor prinsessen in opdracht van Koningin Juliana.


Neosauropoda

De Neosauropoda vormen een onderverdeling van de Eusauropoda, een verdeling van de Sauropoda, plantenetende dinosauriërs.

De naam werd voor het eerst in 1986 gebruikt door Bonaparte, zonder een definitie te geven. De klade werd voor het eerst gedefinieerd door Salgado in 1997: de laatste gemeenschappelijke voorouder van de Camarasauromorpha en de Diplodocidae en al zijn afstammelingen. In 1998 gaven Wilson en Sereno een exactere definitie: de groep bestaande uit de laatste gemeenschappelijke voorouder van Diplodocus longus en Saltasaurus loricatus en al zijn afstammelingen. De neosauropoden worden strikt onderverdeeld in de Diplodocoidea en de Macronaria. Ze leefden tijdens het Jura (vanaf het Kimmeridgien) en het Krijt tot in het Maastrichtien.


Hendrik Lodewijk Drucker

Hendrik Lodewijk Drucker (Amsterdam, 11 augustus 1857 – Den Haag, 5 september 1917) was een Nederlands jurist, hoogleraar en liberaal politicus met als hoofdthema sociale rechten. Hij richtte de Liberale Unie op en werd later lid van de Vrijzinnig-Democratische Bond (VDB). Hij diende 15 jaar als lid van de Tweede Kamer, daarna in de Senaat. Hij heeft grote invloed gehad op het verbeteren van de omstandigheden van arbeiders, onder andere door verbetering van wetgeving en het schrijven daarover. Hij was een halfbroer van de politicus en feminist Wilhelmina Drucker.


Diplodocoidea

De Diplodocoidea vormen een onderverdeling van de Neosauropoda, een groep uit de Sauropoda, plantenetende dinosauriërs.

De superfamilie Diplodocoidea werd in 1884 impliciet geschapen door Othniel Charles Marsh, toen hij expliciet Diplodocidae benoemde om Diplodocus een plaats te geven. De eerste die het woord gebruikte was Upchurch in 1995, zonder een exacte definitie te geven. De clade is door Wilson en Sereno in 1998 gedefinieerd als de groep bestaande uit Diplodocus en alle soorten nauwer verwant aan Diplodocus dan aan Saltasaurus. In 2005 gaf Sereno een exactere definitie door ook de soortnamen te vermelden: Diplodocus longus en Saltasaurus loricatus.

De groep is de zustergroep van de Macronaria. Zij bestaat per definitie uit de Diplodocidae en wellicht uit de Nemegtosauridae, Rebbachisauridae en Dicraeosauridae, waarvan de onderlinge verwantschap nog slecht begrepen wordt. De groep had zijn bloeiperiode in het Jura en dook zo'n 151 miljoen jaar geleden op in het Kimmeridgien. Later dan 130 miljoen jaar geleden zijn geen goede vondsten bekend, maar tanden zijn nog te vinden tot in het vroege Maastrichtien.


Ravensbrück

Ravensbrück was ten tijde van de Tweede Wereldoorlog een concentratiekamp voor vrouwen, in de buurt van Fürstenberg/Havel, vijfentachtig kilometer ten noorden van Berlijn. Op de officiële Duitse lijst van concentratiekampen heeft Ravensbrück nummer 1202.

Tussen 1939 en 1945 werden 132.000 vrouwen en kinderen, 20.000 mannen en 1000 vrouwelijke tieners als gevangene geregistreerd. De gevangenen, onder wie Roma, Sinti, politieke gevangenen, verzetsstrijders en Joden, kwamen uit veertig landen. Er werden negenhonderd Nederlandse vrouwen gevangen gehouden, onder wie vijfenzeventig met een Joodse achtergrond. De vrouwen werden ingezet als dwangarbeider.

Tussen de 20.000 en 30.000 gevangenen zijn daarbij omgekomen. Andere bronnen spreken van 90.000 tot 92.000 slachtoffers. Zij kwamen om door executies, honger of ziekte of als gevolg van medische experimenten.


Macronaria

De Macronaria ("grote-neusgaters") vormen een onderverdeling van de Neosauropoda, een groep uit de Sauropoda, plantenetende dinosauriërs.

De klade is voor het eerst in 1998 door Wilson en Sereno gedefinieerd als de groep bevattende Saltasaurus en alle soorten nauwer verwant aan Saltasaurus dan aan Diplodocus. In 2005 gaf Sereno een exactere definitie door ook de soortnamen op te nemen: Saltasaurus loricatus en Diplodocus longus. De Macronaria zijn de zustergroep van de Diplodocoidea. Ze waren al een belangrijke groep in het Jura, opduikend in het Bathonien, maar bereikten een enorme bloei in het Krijt, met uitzondering van Noord-Amerika. Onderverdelingen van de Macronaria vormen de Camarasauromorpha en de Titanosauriformes; dit zijn géén zustergroepen maar beide klades gebaseerd op Saltasaurus: ze zijn dus in elkaar genesteld maar het is niet bekend welke de meer omvattende groep is.


Arabische opstand

De Arabische opstand of Grote Arabische opstand (Great Arab Revolt) (1916–1918) begon toen Hoessein ibn Ali, de Sjarief van Mekka en leider van Hidjaz en de stam van de Hasjemieten, ten tijde van de Eerste Wereldoorlog in opstand kwam tegen het Ottomaanse Rijk. Het doel was, met steunbetuiging van het Verenigd Koninkrijk, de vorming van één grote onafhankelijke Arabische staat. Deze zou zich uitstrekken van Aleppo (Syrië) tot Aden (Jemen), gegrondvest op de oude tradities en cultuur van de Arabieren, met de islam als religie en de volledige bescherming en opneming van etnische en religieuze minderheden.


Sobibór (vernietigingskamp)

Sobibór was een vernietigingskamp in het Generaal-gouvernement (tegenwoordig Oost-Polen), dat gevestigd was nabij het dorp Sobibór (in het huidige Poolse Woiwodschap Lublin). Het kamp, gebouwd en gebruikt tijdens de Tweede Wereldoorlog, stond onder gezag van nazi-Duitsland. Het bestond van april 1942 tot november 1943. Er zijn ten minste 170.165 personen naar Sobibor gedeporteerd, van wie er 169.800 in het kamp werden vermoord, voornamelijk Joden, maar ook Roma en niet-Joodse Polen. Andere bronnen spreken van 150.000 tot 250.000 doden. Er werden ten minste 34.295 Nederlandse Joden vermoord.

In tegenstelling tot Auschwitz, Majdanek en Treblinka bestond Sobibor niet uit een verzameling nevenkampen. Het enige doel was de gevangenen na aankomst in Sobibor zo snel mogelijk te vermoorden. De meesten die er aankwamen, stierven nog dezelfde dag. Degenen die de eerste schifting overleefden, werden tewerkgesteld in voornamelijk het Sonderkommando of in nabijgelegen werkkampen zoals kamp Dorohucza. Uiteindelijk wachtte ook hen de dood.


Koolvlieg

De koolvlieg (Delia radicum) is een vlieg uit de familie van de bloemvliegen (Anthomyiidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd als Musca radicum in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. De soort komt voor op kruisbloemigen die mosterdolie of mosterdolieglucoside bevatten. De koolvlieg komt van nature voor in Europa.


Peronisme

Het peronisme is de niet-officiële ideologie zoals die door de Argentijnse president Juan Perón vormgegeven werd.


Vestigial-sideband modulation

Vestigial-sideband modulation of restzijbandmodulatie is een variant van amplitudemodulatie, waarbij een van de beide zijbanden gedeeltelijk wordt onderdrukt om de frequentieband zo efficiënt mogelijk te kunnen benutten, zonder daarbij informatie te verliezen. Deze vorm van modulatie wordt vooral gebruikt bij televisie, waar het gebruik van enkelzijbandmodulatie (single-sideband modulation) moeilijk is omwille van de laagfrequente componenten die aanwezig zijn in een televisiesignaal.


Public switched telephone network

Public switched telephone network (PSTN) is het wereldwijd gebruikte telefonienetwerk.


Javaanse wrattenslang

De Javaanse wrattenslang (Acrochordus javanicus) is een waterminnende slang uit de familie wrattenslangen (Acrochordidae).


Californische pootloze hagedis

De Californische pootloze hagedis (Anniella pulchra) is een hagedis uit de familie pootloze hagedissen (Anniellidae).


Auschwitz-Birkenau

Auschwitz-Birkenau (ook Auschwitz II genoemd) was het tweede van de drie grote kampen van het concentratiekampcomplex Auschwitz. Auschwitz-Birkenau was een vernietigingskamp. Het is dit kamp waaraan de meeste mensen denken bij het horen van de naam 'Auschwitz'. Het werd op 1 maart 1942 officieel geopend en was oorspronkelijk bedoeld als een kamp voor Russische krijgsgevangenen.

Het kamp bevindt zich in Birkenau, de Duitse naam voor het Poolse dorpje Brzezinka, ongeveer drie kilometer van Auschwitz I en besloeg een grote oppervlakte van 175 hectare. Naast Joden, Sinti en Roma werden ook veel andere burgers uit de toen bezette gebieden, waaronder zo'n 40 000 Vlaamse arbeiders en bedienden die als werkweigeraars waren opgepakt, in Auschwitz II gevangen gehouden.

De bouw van het kamp begon in 1941 als onderdeel van de Endlösung der Judenfrage. De nazi's evacueerden de plaatselijke bevolking, waarna de huizen werden gesloopt om in de bouwmaterialen voor de eerste gebouwen te voorzien. Het kamp was ongeveer 2,5 bij 2 kilometer groot en bood ruimte aan 100.000 gevangenen. Er werden meerdere sectoren gemaakt, die weer werden verdeeld in velden. Deze velden waren, net als het gehele kamp, afgezet met prikkeldraad die onder elektrische spanning stond. Veel gevangenen maakten van dat prikkeldraad gebruik om zelfmoord te plegen. In het kamp bestond de uitdrukking er ging zu den Drähten ("hij ging naar de draad"). Hoofddoel van Auschwitz II was de massavernietiging. Hiervoor waren vier gaskamers met bijbehorende crematoria gebouwd. De grootschalige vernietiging van de Europese Joden, de Holocaust, begon in het voorjaar van 1942.


Atheris squamigera

Atheris squamigera is een slang uit de familie adders (Viperidae) en de onderfamilie echte adders (Viperinae).


Lenovo

Lenovo (Lenovo Groep) is een Chinese maker van computerhardware en consumentenelektronica. In 1984 werd Legend Holdings opgericht en de merknaam Lenovo werd in 2004 geïntroduceerd. Het bedrijf is de grootste computerfabrikant van China en is de grootste ter wereld naar marktaandeel. Naast pc's worden ook fotoapparatuur en mobiele telefoons gemaakt. Het bedrijf levert ook informaticadiensten en biedt in China internettoegang aan.


Eitand

Een eitand is een tand die meestal alleen wordt gebruikt bij het openen van het ei door het juveniele dier.

Het komt vooral voor bij reptielen; vooral schildpadden, slangen en sommige hagedissen kennen deze extra en meestal tijdelijke tand. Het hoeft niet per se een in de kaak gegroeide tand te zijn, bij schildpadden betreft het meer een verstevigde schub in plaats van een tand, maar de functie is hetzelfde. Veel eierschalen zijn namelijk niet alleen hard zoals bij een kip, maar ook taai, waardoor kracht alleen (jonge dieren zijn uiteraard niet zo sterk) niet genoeg is; zonder deze tand komen veel jongen het ei niet eens uit.

De meeste reptielen verliezen deze eitand vaak vlak na het uitkomen, sommige draadwormslangen en wormhagedissen behouden de tand, het is echter niet bekend of ze er nog een functie voor hebben, omdat van eerder genoemde families weinig bekend is vanwege het ondergrondse bestaan.


Spaanse knoflookpad

De Spaanse knoflookpad of Iberische knoflookpad (Pelobates cultripes) is een waterminnende kikker uit de familie knoflookpadden (Pelobatidae).


Syrische knoflookpad

De Syrische knoflookpad (Pelobates syriacus) is een kikker uit de familie knoflookpadden of Pelobatidae. De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Oskar Boettger in 1889.


Tejuhagedissen

Tejuhagedissen komen voor in delen van Noord- en Zuid-Amerika. Ze lijken sterk op de Europese echte hagedissen en zijn hiervan moeilijk te onderscheiden.


Groengestipte kikker

De groengestipte kikker (Pelodytes punctatus) is een pad-achtige kikker uit de familie Pelodytidae. De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door François Marie Daudin in 1802. Oorspronkelijk werd de wetenschappelijke naam Rana punctata gebruikt.

De kikker wordt soms ook als koperpad aangeduid. Lokale naamgevingen zijn erg divers, maar kunnen telkens weer worden gevonden in oude literatuur en in de hedendaagse cultuur.


Gnome et Rhône

De bedrijfsnamen waren: Société des Moteurs Gnome, Société des Moteurs Rhône, Société des Moteurs Gnome et Rhône, Société Française des Moteurs A.B.C Paris, Motos Gnome-Rhône en Société Nationale d'Études et de Construction de Moteurs d'Aviation.


Victoria (Neurenberg)

Victoria is een historisch merk van fietsen, motorfietsen, bromfietsen en inbouwmotoren.

De bedrijfsnaam was Victoria Fahrradwerke AG, voorheen Frankenburger & Ottenstein, later Victoria Werke AG en Zweirad Union AG was gevestigd in Neurenberg.

Dit merk werd in 1886 als fietsenfabriek opgericht door Max Ottenstein en Max Frankenburger, maar ging pas in 1895 Victoria heten.

In 1899 bouwde men voor het eerst een motorfiets. Aanvankelijk werden er onder andere Fafnir- en Zedel-motoren ingebouwd. In de jaren twintig werden blokken van BMW gebruikt.

Toen BMW vanaf 1923 geen blokken meer aan derden leverde, kocht Victoria BMW-constructeur Martin Stolle weg. Hij construeerde voor Victoria bij WSM in München 498 cc boxermotoren, waarvan hij later ook een 596 cc-versie bouwde.

Vanaf 1928 kwamen er modellen met Sturmey-Archer-motoren die door Horex-Columbus in licentie gebouwd waren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de fabriek nagenoeg vernield.

Na de oorlog kwam er een grote verscheidenheid van modellen, van clip-on motoren tot 500 cc paralleltwins en zelfs tweetakten van 98- tot 346 cc. De clip-on motoren waren erg goed en zelfs behoorlijk snel en waren samen met die van Rex de meest verkochte in Duitsland. Het bekendste model is waarschijnlijk de 350 cc Victoria Bergmeister uit 1953, die voorzien was van een door Richard Küchen ontworpen V-twin. In 1955 verscheen er een model met een 175 cc Parilla-viertaktmotor.

In 1957 kwam Victoria bij de Zweirad Union (samen met DKW en Express), en het merk verdween in 1966.


Persoonsvorm

De persoonsvorm (verbum finitum) is in de redekundige ontleding een vorm van het werkwoord die in persoon en getal (enkelvoud vs. meervoud) met het onderwerp overeenstemt en in een andere tijd kan worden overgebracht.

De persoonsvorm is een onderdeel van het gezegde. Samen met het onderwerp vormt de persoonsvorm nog een syntactische eenheid, de zinskern.

Een hoofdzin en een niet-beknopte bijzin bevatten vrijwel altijd een persoonsvorm.


Fafnir (motorfiets)

Fafnir is een Duits historisch merk van inbouwmotoren, motorfietsen en auto's, dat aanvankelijk "Schwan" heette.

De "Aachener Stahlwarenfabrik AG", later "Fafnir Werke", was een motorfietsen- en autofabriek uit Aken.


Onderwerp (taalkunde)

Het onderwerp (ook subject genoemd) is in de redekundige ontleding het zinsdeel dat in aantonende en vragende zinnen bepaalt hoe de persoonsvorm (het 'finiete werkwoord' of verbum finitum) eruitziet. Het onderwerp vervult daarmee in feite een leidende rol in het grotere verband van de zin. Het wordt beschouwd als een noodzakelijk onderdeel van elke volledige zin, ook al is het niet altijd expliciet.


JAP

J.A. Prestwich Mfg. Co., later J.A. Prestwich & Co. Ltd. was een motorfietsenfabrikant uit Northumberland Park, Tottenham, Londen.


Majdanek

Majdanek (officieel: Kriegsgefangenenlager der Waffen-SS Lublin en vanaf februari 1943 Konzentrationslager Lublin) was een concentratie- en vernietigingskamp in Oost-Polen. Het kamp werd in 1941 gebouwd op ongeveer vier kilometer vanaf het centrum van Lublin.


Veurne-Ambacht

Veurne-Ambacht is de naam voor de noordwestelijke hoek van de Belgische provincie West-Vlaanderen en van het vroegere gelijknamige burggraafschap. Het gebied wordt begrensd door de Noordzee in het noorden, de Franse grens in het westen, de IJzer, de Ieperlee en de Kemmelbeek in het oosten en in het zuiden de grenzen (van voor 1976) van de gemeenten Reninge, Oostvleteren, Westvleteren, Proven en Roesbrugge-Haringe. Het is een ruimer begrip dan Bachten de Kupe, daar Veurne-Ambacht nog verder zuidelijker gaat dan de IJzer. Het is een van de oudste ingepolderde gebieden van Europa.


Sachsenhausen (concentratiekamp)

Sachsenhausen was tijdens de Tweede Wereldoorlog een concentratiekamp in nazi-Duitsland. Het kamp lag 35 kilometer van Berlijn en werd in 1936 vooraf aan de Olympische Spelen in Berlijn gebouwd door gevangenen. Het kamp lag in de wijk Sandhausen (tegenwoordig Sachsenhausen, net als het kamp zelf) in de stad Oranienburg. Het was bedoeld als 'voorbeeldkamp' en werd later ook als opleidingskamp voor SS'ers en kampbewakers ingezet.

In Sachsenhausen zaten van 1939 tot 1945 ongeveer 200.000 mensen gevangen. Voor de periode van 1936 tot 1939 zijn er geen betrouwbare getallen. Volgens de officiële getallen kwamen er ca. 30.000 tot 50.000 mensen om. Onder de gevangenen waren politieke tegenstanders van Adolf Hitler, krijgsgevangenen, zogenaamde asocialen, Roma, Sinti, Joden, homoseksuelen en Jehova's getuigen. De doodsoorzaak varieerde: ziekte, uithongering, uitputting, marteling en executie.


Buitenreclame

Buitenreclame is een reclameuiting die vanaf de openbare weg zichtbaar is. De Engelstalige term outdoor advertising wordt ook wel gebezigd.


Deurze

Deurze is een dorp in de gemeente Aa en Hunze, provincie Drenthe (Nederland). Het dorp tussen Assen en Rolde telt inwoners ().


Bestiarium

Een bestiarium (mv. bestiaria) is in de eerste plaats een middeleeuws, vaak verlucht handschrift, waarin allerlei fabeldieren, echte dieren, planten, stenen en fabelachtige mensenrassen worden besproken — gepresenteerd als echt bestaand. Het gaat vaak om een mengelmoes van overgeleverde ooggetuigenverslagen en (christelijke) metaforen. De teksten zijn oorspronkelijk speciaal aan dieren gewijd.

Bestiaria zijn zeer oud. Het oudst bekende, de Physiologus, is in de 3e of 4e eeuw waarschijnlijk in Alexandrië ontstaan, maar stamt uit een nog oudere bron.

In de moderne tijd is een bestiarium een encyclopedie van fantasiewezens, in deze tijd meestal gebaseerd op fantasiewerelden uit fantasyliteratuur, fantastische (computer)spelen of role playing games. Meestal krijgen ze dan namen als monster manual of monster compendium.


Michel de Klerk

Michel de Klerk (Amsterdam, 24 november 1884 - aldaar, 24 november 1923) was een Nederlands architect. Hij is bekend geworden als een van de voormannen van de bouwstijl de Amsterdamse School, naast Van der Mey en P.L. Kramer. Tevens ontwierp hij meubels.


Frans I van Liechtenstein

Frans de Paula Maria Karel August (Slot Liechtenstein, 28 augustus 1853 - Feldsberg, 25 juli 1938) was van 1929 tot 1938 vorst van Liechtenstein. Hij was de tweede zoon van vorst Alois II en jongere broer van Johannes II.

Hij studeerde Rechten aan de universiteiten van Wenen en Praag en ging vervolgens het leger in. Van 1879 tot 1882 werkte hij als provisorisch attaché bij het Oostenrijks-Hongaarse gezantschap te Brussel en tussen 1894 en 1898 was hij keizerlijk ambassadeur te Sint-Petersburg. Uit deze functie ontstond een intensivering van het wetenschappelijke contact tussen Oostenrijk en Rusland. Hij was sterk geïnteresseerd in geschiedenis, stond aan het hoofd van meerdere vakverenigingen en werkte mee aan enige reeksen publicaties.

Frans de Paula volgde op 11 februari 1929 zijn kinderloos gestorven broer - wiens belangen hij al eerder had behartigd - als Frans I op als vorst van Liechtenstein. Hij was de eerste Liechtensteinse vorst die geregeld in zijn vorstendom vertoefde.

Op 22 juli 1929 trad hij in het huwelijk met de 54-jarige Elisabeth von Gutmann (hij was toen zelf al 75). Daar dit huwelijk kinderloos bleef, wees hij op 30 maart 1938 zijn achterneef Frans Jozef, kleinzoon van zijn zus Henriette, als regent aan. Deze volgde hem na zijn dood op 25 juli van dat jaar als Frans Jozef II op.


Vendôme (stad)

Vendôme is een Franse stad aan de Loir, een zijrivier van de Sarthe. De stad ligt aan de Loir ongeveer 150 km ten zuidwesten van Parijs. Vendôme heeft een station aan de TGV Atlantique die Parijs verbindt met Bordeaux en het zuidwesten van Frankrijk.

Vendôme is de hoofdstad van het arrondissement Vendôme in het departement Loir-et-Cher. De stad is de oude hoofdstad van het graafschap, later het hertogdom Vendôme en heeft een rijk historisch patrimonium. De stad werd in 1986 erkend als Ville d'Art et d'Histoire door het Franse ministerie van Cultuur.


Treblinka (concentratiekamp)

Treblinka is de naam van twee Duitse concentratiekampen, het werkkamp en het vernietigingskamp , die respectievelijk in 1941 en 1942 gebouwd werden nabij het dorp Treblinka in het noordoosten van Polen. Er werden 900.000 mensen vermoord. Dit was na Auschwitz-Birkenau het kamp waar de meeste slachtoffers vielen.


Kaolien

Kaolien of chinaklei is een kleimineraal bestaand uit het aluminium-fylosilicaat kaoliniet; Al₂Si₂O₅(OH)₄.


Frans Jozef II van Liechtenstein

Frans Jozef Maria Aloys Alfred Karel Johannes Hendrik Michaël George Ignatius Benedictus Gerardus Majella (Slot Frauenthal (Stiermarken), 16 augustus 1906 - Grabs (Zwitserland), 13 november 1989) was van 1938 tot 1989 vorst van Liechtenstein.

Hij was de zoon van prins Alois van Liechtenstein (1869-1955) en Elisabeth Amelie van Oostenrijk (1878-1960), een zuster van aartshertog Frans Ferdinand. Keizer Frans Jozef I van Oostenrijk was zijn peetoom.


Norbert Schmelzer

Wilhelm Klaus Norbert (Norbert) Schmelzer (Rotterdam, 22 maart 1921 - Sankt Ingbert, Saarland, 14 november 2008) was een Nederlands politicus. Namens de Katholieke Volkspartij was hij staatssecretaris, lid van de Tweede en Eerste Kamer en minister.

De Nacht van Schmelzer, waarin het kabinet-Cals ten val werd gebracht, is naar hem vernoemd. Schmelzer was een verdienstelijk jiu-jitsu beoefenaar, pianist, componist en dichter.


Sjabloon:Navigatie concentratiekampen Tweede Wereldoorlog

Concentratiekampen van de asmogendheden in de Tweede Wereldoorlog


Installatieautomaat

Een installatieautomaat, ook wel maximumschakelaar, zekeringautomaat of kortweg automaat genoemd, beschermt de bedrading van elektrische installaties tegen schade door te hoge elektrische stromen.

De automaat onderbreekt het elektrische circuit als door kortsluiting of overbelasting een te hoge stroomsterkte in een groep of installatie ontstaat. Bij een plotselinge hoge stroomstoot (kortsluiting) geschiedt het uitschakelen nagenoeg zonder tijdsverloop door een elektromagneet. Bij overbelasting vindt uitschakeling plaats door middel van een bimetaal.

Installatieautomaten vervangen de klassieke porseleinen smeltpatronen. Bij moderne huisinstallaties zijn installatieautomaten evenals aardlekautomaten, naast aardlekschakelaars, het hoofdbestanddeel van de verdeelkast (groepenkast). De eerst beschikbare automaten waren messchakelaars met een ontgrendelmechanisme en een elektromagneet. De voorloper van de huidige installatieautomaten waren de pasco's; DII zekeringhouders voor DIN-rail montage met een ingebouwde groepsschakelaar. Daarna kwamen de eerste installatieautomaten van onder andere Holec en ABB, deze waren 1,5 module breed vanwege het aparte schakelcontact op de nulleider mee te schakelen. Er bestaan ook schroefautomaten die in de plaats van smeltpatronen gezet kunnen worden, echter zijn de meeste hiervan onbetrouwbaar doordat ze niet kortsluitvast zijn of te langzaam reageren op een overbelasting (blijven hangen). Vaak hebben deze dan ook geen KEMA-KEUR in tegenstelling tot de huidige installatie- en aardlekautomaten (ook de goedkopere) evenals (oudere) installaties met smeltpatronen, daarom zijn schroefautomaten in de meeste bouwmarkten niet meer te koop.

Tegenwoordig worden overwegend installatieautomaten toegepast voor vaste montage (sokkelautomaten). Montage op de achterwand van de installatiekast gebeurt in de regel door middel van een DIN-rail.

Installatieautomaten zijn er in verschillende uitvoeringen: de meest gebruikte uitvoering in huisinstallaties is de 1P+N-automaat; eenpolig met afschakelbare nulleider die alleen in de fasepool een set overstroombeveiligingen heeft. Verder zijn er 2P-automaten, dus tweepolig met in elke pool een set overstroombeveiligingen, en 3P-automaten met drie polen met drie sets overstroombeveiligingen. 3P+N-automaten hebben eveneens drie overstroombeveiligingen en een afschakelbare nulleider. In Nederland moet in huisinstallaties ook de nul geschakeld worden, dit is ook de reden dat in oudere installaties bij eindgroepen altijd een aparte groepsschakelaar in de vorm van een wip- of draaischakelaar aanwezig is boven de smeltveiligheid.

Om ervoor te zorgen dat de automaten bij diverse specifieke omstandigheden niet te laat of onnodig aanspreken zijn deze verkrijgbaar met verschillende uitschakelkarakteristieken. Voor verlichting en verwarmingstoestellen, die een lage inschakelstroom hebben, gebruikt men een B-karakteristiek. Dit is de meest toegepaste automaat bij huisinstallaties. Automaten met een C-karakteristiek worden gebruikt bij wat grotere (in)schakelstromen zoals motoren. Automaten met een D-karakteristiek worden bijvoorbeeld voor transformatoren gebruikt. Voor industriële toepassingen zijn er nog andere karakteristieken, speciaal voor de beveiliging van bijvoorbeeld installaties met halfgeleiders. Ook moet er afhankelijk van het gebruikte karakteristiek van de automaat rekening gehouden worden met de hoogte van de circuitweerstand zodat deze tijdig aanspreekt.

Een ander criterium voor installatieautomaten is de kortsluitvastheid van de automaat. Als een installatie waarin zich automaten bevinden zich dicht bij de voedende transformator bevindt, zal de kortsluitstroom die kan gaan vloeien veel groter zijn dan wanneer deze installatie (veel) verder van de transformator is verwijderd. In het geval dat de installatie dicht bij de transformator is, kan de kortsluitstroom enkele tot vele kA groot zijn. In huisinstallaties zal meestal de kortsluitstroom onder het afschakelvermogen van de automaat blijven, door de stroombegrenzende eigenschap van de kleine hoofdzekering (25A of 35A) en de weerstand van de bedrading. Een automaat moet een kortsluiting kunnen afschakelen zonder direct onbruikbaar te worden. Hierbij mag ook geen brand worden veroorzaakt en mag er geen gevaar zijn voor mensen in de nabijheid van het automaat. Op de automaten die vandaag de dag in installaties worden gebruikt is de maximaal af te schakelen kortsluitstroom aangegeven. Om ervoor te zorgen dat het afschakelvermogen niet wordt overschreden, wordt er bij grotere installaties rekening gehouden met de circuitweerstand door b.v. smeltpatronen als voorbeveiliging te gebruiken en door b.v. een extra lange kabellengte te gebruiken voor een hogere circuitweerstand, dit omdat in grote installaties het niet zo mag zijn dat bij een volledige kortsluiting direct de voorliggende beveiling wordt aangesproken.


Badkuip

Een badkuip of kuipbad is een kuip, groot genoeg voor één persoon om zich zittend of liggend in te baden.

Vaak is bij de badkuip een douche gemonteerd, men kan zich dan al staande in de badkuip douchen. Indien er geen glazen afscheidingswand aanwezig is, kan een douchegordijn worden gebruikt om de vloer niet te nat te laten worden.

In een badkuip zit altijd een overloopbeveiliging zodat als men vergeet de kraan te sluiten het water boven de overloopbeveiliger gelijk de afvoer in gaat en voorkomen wordt dat het bad overstroomt.

Meestal zijn de baden ongeveer 1 meter 80 lang maar in het buitenland vaak minder zodat het voor lange mensen niet altijd mogelijk is geheel liggend het bad te nemen. Meestal wordt het bad gevuld met badschuim maar men kan ook badolie gebruiken.

Tegenwoordig zijn er luxebadkuipen, de zogenaamde bubbelbaden, die voorzien zijn van een motor en uitblaasgaten om het water in beweging te brengen.

Een alternatief gebruik van de badkuip is het gebruik als vaartuig. Badkuipraces worden op diverse plaatsen in de zomermaanden georganiseerd.


Bad

Badkuip Baden (activiteit), het zich wassen in een badkuip Bad (film), geregisseerd door Theo van Gogh Bad (album), een lp van Michael Jackson uit 1987 Bad (single van Michael Jackson), de single afkomstig van de gelijknamige lp 2Bad, een nummer van Michael Jackson Bad (David Guetta & Showtek) Bad (Rihanna), een nummer van Rihanna Bad (U2), een nummer van U2 Bad (Verbandsgemeinde), een territoriale bestuurlijke corporatie in de Duitse deelstaat Rijnland-Palts Bad (India), een plaats in India Bad (kuuroord), woord dat voor een plaatsnaam wordt gezet als deze een kuuroord is Big Audio Dynamite, afkorting BAD, een Britse punkband


Hipparchus

Hipparchos, Grieks militair ambt Hipparchus (astronoom) (ca. 190 v.Chr. - 120 v.Chr.), Grieks astronoom Hipparchus (zoon van Pisistratus) (? - 514 v.Chr.), Tiran van Athene Hipparchus (Plato), een dialoog van Plato


V&D

Vroom & Dreesmann (V&D) is een voormalige Nederlandse keten van warenhuizen. Het was het grootste warenhuisconcern van Nederland, opgericht in 1887 door de zwagers Willem Vroom en Anton Dreesmann. Het eerste filiaal bevond zich aan de Weesperstraat in Amsterdam. Op zijn hoogtepunt had de keten ruim zeventig vestigingen door het hele land. De warenhuizen verkochten onder meer kleding, schoenen, juwelen, horloges, brillen, cosmetica, speelgoed, boeken, kantoorbenodigdheden en delicatessen. De grotere vestigingen verkochten daarbij brood en banket. V&D werkte later ook met een shop-in-shopformule. Van 1971 tot 1981 importeerden zij ook caravans van de merken Knaus en Tabbert onder de naam Vendahoy. Daarbij werkten ze met een landelijk dealernet van caravanbedrijven. De keten ging failliet op 31 december 2015. Sinds 5 september 2018 is er onder de naam V&D een webwinkel actief.


Vlag van Japan

De nationale vlag van Japan, in het Japans Nisshōki (日章旗) of Hinomaru (日の丸 zonneschijf), bestaat uit een wit vlak met een rode cirkel in het midden. Deze rode cirkel stelt de zon voor.


Rotje

Een rotje (ook wel bombel, cracker, firecracker, kanonslag of knaller(tje) genoemd) is een klein, cilindervormig stuk vuurwerk dat buskruit bevat en is ontworpen om een knal te produceren bij ontbranding. Rotjes worden ontstoken door het uiteinde van de lont in open vuur te houden. De lont gaat hierdoor branden, tot het vuur het buskruit bereikt dat in het rotje zit. De snelle ontbranding van het kruit ontstaan een aantal gassen die zorgen voor een grote hoeveelheid druk, waardoor er een explosie ontstaat. De explosie zorgt voor een abrupte luchtverplaatsing met een schokgolf, te horen als een knal.

Rotjes vallen onder de noemer knalvuurwerk en horen volgens de Europese Pyrorichtlijn binnen categorie F2. Vanaf 2020 is knalvuurwerk verboden in Nederland.


Hayao Miyazaki

Hayao Miyazaki (Japans: 宮崎 駿, Miyazaki Hayao; Tokio, 5 januari 1941) is een Japans filmregisseur, -producent, scenarioschrijver, animator, auteur en mangaka. Zijn doorbraak in het westen kwam vooral door het grote succes van Spirited Away, een animatiefilm die in 2003 bij de 75ste Oscaruitreiking werd bekroond als "Beste Animatiefilm". In Japan werd de film zo druk bezocht dat hij de film Titanic van de eerste plaats verdrong.

Miyazaki's films worden gekenmerkt door de muziek van Joe Hisaishi, met wie hij een zeer goede relatie heeft en samenwerkt van bij zijn eerste films.


Vuilnisbak

Een vuilnisbak of vuilcontainer is een bak of een container waarin afval en alles wat men niet meer nodig heeft, wordt verzameld. Onderscheid kan gemaakt worden tussen vuilnisbakken voor huisvuil die aan de straat worden gezet om geleegd te worden, afvalbakken voor bedrijfsafval en puin (soms ook tijdelijk aan de straat geplaatst bij een verbouwing), en publieke afvalbakken voor mensen die onderweg zijn.

Eind 20e eeuw werd op grote schaal begonnen met het scheiden van afval. Afvalstromen zijn: Papier- en kartonafval Glas Metaal Kunststof verpakkingen Groente-, fruit- en tuinafval (GFT) Klein chemisch afval (KCA) Restafval


Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens

Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), officieel Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden, is een Europees verdrag waarin mensen- en burgerrechten voor alle inwoners van de verdragsluitende staten zijn geregeld. Het verdrag is op 4 november 1950 ondertekend in Rome. Het werd opgesteld binnen de Raad van Europa, in navolging van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties. Sindsdien is het uitgebreid met 16 protocollen. Het EVRM verbiedt onder andere het opleggen van de doodstraf (althans, in het zesde Protocol). Het toezicht op de naleving van het EVRM legt het verdrag bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM).

Met name de invoering van het elfde protocol in 1998 was ingrijpend. Tot 1998 was het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens alleen geldig in landen die het verdrag hadden geratificeerd. Sinds 1998 is het verdrag bindend voor alle lidstaten van de Raad van Europa. Ratificatie van het EVRM geldt als noodzakelijke voorwaarde om lid te kunnen worden van de Raad van Europa.

Ratificatie van het EVRM is overigens ook voorwaarde om lid te kunnen worden van de Europese Unie en de EU heeft als doelstelling om partij te worden bij het verdrag, maar dit is vooralsnog niet gebeurd. Een in 2014 door de Europese Commissie gevraagd advies aan het Hof van Justitie in Luxemburg, over verenigbaarheid ervan met het recht van de EU, viel negatief uit. De EU en de Raad van Europa hervatten de onderhandelingen in 2020.


Nelly Maes

Nelly Sidonie Leona Maes (Sinaai, 25 februari 1941) is een voormalig Belgisch politica. Het overgrote gedeelte van haar politieke carrière was ze actief bij de Volksunie, de partij waarmee ze ook verkozen werd voor haar parlementaire mandaten. Ze eindigde haar carrière bij de Sociaal-Liberale Partij.


Oorlogsmisdadiger

Een oorlogsmisdadiger is iemand die oorlogsmisdaden heeft gepleegd. Bijvoorbeeld een oorlogsmisdrijf of een ander internationaal misdrijf dat in tijd van oorlog is gepleegd (zoals een misdrijf tegen de menselijkheid, genocide of misdrijf tegen de vrede).

In het dagelijkse spraakgebruik wordt de term oorlogsmisdadiger ook gebruikt om collaborateurs, politieke delinquenten en andere verraders mee aan te duiden. Dit gebruik moet als foutief worden gezien.

Het begrip kan in verschillende contexten dus verwijzen naar: oorlogsmisdadiger in het internationaal recht, iemand die tijdens een oorlog een delict tegen het humanitair oorlogsrecht, de menselijkheid of het volkenrecht pleegt oorlogsmisdadiger in het oorlogsrecht, iemand die tijdens een oorlog een delict tegen de wetten en gebruiken van de oorlog pleegt collaborateur, iemand die in tijd van oorlog met de vijand tegen zijn eigen land samenspant inciviek, iemand die tijdens de Tweede Wereldoorlog in België steun heeft verleend aan de Duitse bezetter politiek delinquent, iemand die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland steun heeft verleend aan de Duitse bezetter. landverrader, iemand die in of buiten oorlogstijd opzettelijk de veiligheid van zijn land in gevaar brengt


Emma Watson

Emma Charlotte Duerre Watson (Parijs, 15 april 1990) is een Brits actrice die onder meer Hermelien Griffel speelde in de acht Harry Potter-films. Andere films waarin ze speelde zijn onder meer Little Women, Ballet Shoes, Noah, The Tale of Despereaux, The Bling Ring, The Perks of Being a Wallflower, Beauty and the Beast en The Circle.


Marie José van België

Marie José Charlotte Sophie Amélie Henriette Gabrielle (in het Nederlands ook wel Maria Josefa) (Oostende, 4 augustus 1906 — Thônex (Zwitserland), 27 januari 2001), prinses van België, prinses van Savoye, prinses van Piëmont, de laatste koningin van Italië, was de dochter van de Belgische koning Albert I en koningin Elisabeth.


Camarasauromorpha

De Camarasauromorpha vormen een onderverdeling van de Macronaria, een groep uit de Sauropoda, plantenetende dinosauriërs. De clade is voor het eerst in 1997 gedefinieerd door Salgado als de laatste gemeenschappelijke voorouder van de Camarasauridae en de Titanosauriformes en al zijn afstammelingen. In die vorm is het vermoedelijk een synoniem van Macronaria. Daarom is het begrip in 2004 geherdefinieerd door Upchurch als de groep omvattende de gemeenschappelijke voorouder van Saltasaurus en Camarasaurus en al zijn afstammelingen. Dit maakt het mogelijk dat bepaalde basale Macronaria erbuiten vallen. Welke dat in feite zijn is nog onduidelijk. Wellicht zijn de Titanosauriformes omvattender. De groep kent vormen uit het Jura en het Krijt.


FRET (tijdschrift)

FRET was tussen 1993 en 2012 een gratis muziektijdschrift dat uitgegeven werd door Muziek Centrum Nederland. Het tijdschrift behandelde de ontwikkelingen in de Nederlandse popmuziek, zoals rock, dance, blues en heavy metal. In FRET stonden nieuws, interviews, achtergrondverhalen, een concertagenda en cd- en demorecensies. Het blad verscheen negen keer per jaar in een oplage van ruim twintigduizend exemplaren en werd verspreid via zo'n zeshonderd distributiepunten in het hele land: poppodia, muziekcafés, poporganisaties, oefenruimtes, gespecialiseerde platenzaken, bibliotheken en muziekscholen.


Titanosauriformes

De Titanosauriformes vormen een onderverdeling van de Macronaria, een groep uit de Sauropoda, plantenetende dinosauriërs.

De klade werd in 1997 voor het eerst gedefinieerd door Salgado als de laatste gemeenschappelijke voorouder van Brachiosaurus brancai, Chubutisaurus insignis, de Titanosauria en al zijn afstammelingen. Omdat Chubutisaurus slecht bekend is, volgde in 1998 een nieuwe definitie door Wilson en Sereno: de groep omvattende de laatste gemeenschappelijke voorouder van Saltasaurus en Brachiosaurus en al zijn nakomelingen. In 2005 maakte Sereno de definitie wat formeler door ook de soortnamen erbij te geven: Brachiosaurus brancai en Saltasaurus loricatus. In 2009 verving Michael Taylor B. brancai door Brachiosaurus altithorax in overeenstemming met de regel van de PhyloCode om in definities alleen de typesoort van een genus te gebruiken.

Welke onder de bekende soorten dat precies zijn is niet geheel duidelijk. De vroegste bekende vorm is vermoedelijk Bothriospondylus madagascarensis uit het Bathonien van het Jura. De groep bereikte zijn grootste bloei vermoedelijk in het Krijt op continenten die behoorden tot Gondwana. Er is een poging gedaan de Titanosauriformes strikt onder te verdelen in de Brachiosauridae en de Titanosauria, door beide groepen te verankeren op Saltasaurus — in dat geval voldoet de naamgeving van Titanosauria echter niet aan de voorlopige regels van de PhyloCode.

Titanosauriformen, vooral de Titanosauria, tonen typisch een combinatie van vrij lange voorpoten, met opperarmbeenderen die geoptimaliseerd zijn voor een afzet van voor naar achter, met "breedsporige" achterpoten met krachtige spieraanhechtingen die een zijdelingse beweging konden controleren. Dit is verklaard als een aanpassing voor het lopen op oneven terrein.


Brachiosauridae

De Brachiosauridae vormen een onderverdeling van de Titanosauriformes, een groep uit de Sauropoda, plantenetende dinosauriërs.

Een familie Brachiosauridae is in 1904 voor het eerst benoemd door Elmer Samuel Riggs om Brachiosaurus een plaats te geven.

De klade is in 1998 door Wilson en Sereno gedefinieerd als de groep omvattende Brachiosaurus altithorax en alle soorten nauwer verwant aan Brachiosaurus dan aan Saltasaurus loricatus. In 2009 verving Michael Taylor B. brancai door Brachiosaurus altithorax in overeenstemming met de regel van de PhyloCode om in definities alleen de typesoort van een genus te gebruiken.

De zustergroep binnen de Titanosauriformes zijn de Titanosauria, of een materieel gelijke klade met een correctere naam.

De Brachiosauridae bereikten hun grootste bloei tijdens het late Jura en bestonden uit reusachtige sauropoden met schouders die hoger stonden dan hun bekken zodat de nek al hierdoor omhoog gericht werd. Bij hen bestaat er dus geen twijfel dat die nek diende voor het bereiken van hoog gelegen plantendelen. De precieze beweeglijkheid van de nek is omstreden. De groep omvat in ieder geval de bekende soort Brachiosaurus. Van andere vormen is het vaak omstreden of het brachiosauriden zijn. De nog grotere Sauroposeidon die zijn hoofd wellicht tot een hoogte van achttien meter omhoog kon steken, werd eerst als een lid van Brachiosauridae beschouwd maar daarna van de Somphospondyli. Na het vroege Krijt zijn geen brachiosauriden bekend. Ze kwamen toen kennelijk alleen nog maar in Noord-Amerika voor.

Mogelijke brachiosauriden zijn: Astrodon Brachiosaurus Cedarosaurus Daanosaurus Giraffatitan Ischyrosaurus Lapparentosaurus Lusotitan Paluxysaurus Pelorosaurus Pleurocoelus Sauroposeidon

Een tijdbalk van belangrijke ontdekkingen toont het volgende diagram. De datum van benoeming ligt later, in het geval van Duriatitan zelfs minstens 136 jaar.


Wolken

wolk, een samenhangende verzameling van merendeels zwevende waterdruppeltjes en/of ijskristalletjes Wolken (bij Koblenz), een plaats in de Duitse deelstaat Rijnland-Palts Wolken (Flinke Namen), een single van Flinke Namen Wolken (Aristofanes), een komedie van Aristofanes Wolken (Raymond Perridon), een beeld van Raymond Perridon in Amsterdam-Zuidoost


Dimebag Darrell

Darrell Lance Abbott (Dallas, 20 augustus 1966 – Columbus (Ohio), 8 december 2004) was een Amerikaanse metalgitarist. Hij stond ook wel bekend als Dimebag en Diamond Darrell.

In de jaren tachtig begon Darrell (toen nog als Diamond Darrell) met zijn broer Vinnie Paul de band Pantera. In de eerste helft van de jaren negentig groeide Pantera uit tot een van de grootste groovemetalbands ter wereld. Het zesde album van Pantera, "Far Beyond Driven," kwam in 1994 zelfs binnen op de nummer-eenpositie in de Amerikaanse hitlijsten. Pantera werd in 1995 genomineerd voor een Grammy-award voor het nummer "I'm broken" en in 2001 voor "Revolution is my name".

Na het uiteengaan van Pantera vormde Darrell met zijn broer een nieuwe band: Damageplan. Ook werkte hij samen met artiesten als Anthrax, Zakk Wylde en Nickelback.


Titanosauria

De Titanosauria vormen een onderverdeling van de Titanosauriformes, een groep uit de Sauropoda, plantenetende dinosauriërs.


Abdullah (voornaam)

Abdullah, Abdoellah of Abdallah is een Arabische voornaam (عبد الله, Abd Allah). De naam betekent "dienaar van God". Het was de naam van de vader van Mohammed, die leefde in de 6e eeuw.


Anjou (provincie)

Anjou is een voormalige Franse provincie, die ongeveer overeenkomt met het huidige departement Maine-et-Loire rond de stad Angers (regio Pays de la Loire). De provincie Anjou en de stad Angers danken hun naam aan de Gallische stam Andecavi. Anjou grensde aan de provinciën Bretagne in het westen, Maine in het noorden, Touraine in het oosten en Poitou in het zuiden. Gedurende de middeleeuwen verwerd het gebied tot een graafschap, later promoveerde het tot een hertogdom, nog later werd het een Franse provincie.

De streek staat bekend om zijn wijnen.


Vriezen

Vorst (weer), het meteorologische verschijnsel van bevriezen van water Stolling of vastvriezen, de faseovergang van vloeibaar naar vast Theodorus Christiaan Vriezen, hoogleraar Oude Testament en geschiedenis van de Israëlitische godsdienst


Schizotypische persoonlijkheidsstoornis

De schizotypische persoonlijkheidsstoornis is een persoonlijkheidsstoornis waarbij een persoon zich sociaal isoleert, afwijkende gedragingen en gedachten heeft en vaak onconventionele opvattingen heeft, bijvoorbeeld het geloof in buitenzintuiglijke waarneming. Sommigen zien de schizotypische persoonlijkheidsstoornis als een lichte vorm van schizofrenie. Mogelijk zijn deze twee aandoeningen genetisch verwant. Men spreekt dan ook wel van een schizoïde spectrum of genetisch schizofreniespectrum.


Backgammon

Backgammon is een hedendaagse variant van een eeuwenoud bordspel voor twee tegenstanders, die hun speelschijven zo snel mogelijk naar het laatste kwart van het bord willen brengen om ze daarna uit het spel te nemen. waarbij het eindpunt van de een het beginpunt van de ander is. Dobbelstenen brengen een toevalselement in, maar de schijven kunnen die van de tegenstander blokkeren of slaan, zodat strategie ook een rol speelt. Het is een van de oudst bekende spelen ter wereld en de regels verschillen van streek tot streek en in de tijd.

Backgammon is de Engelse en internationale aanduiding, maar in een aantal Europese landen wordt het spel met varianten van de benaming Tric a Trac aangeduid.


Eureka (Canada)

Eureka is een kleine nederzetting op Ellesmere, in het territorium Nunavut in het noorden van Canada. Het is, na Alert en Nord, de op twee na noordelijkste permanent bewoonde plaats ter wereld. Het bevolkingsaantal fluctueert; in 2005 waren er officieel geen permanente bewoners, hoewel er altijd minimaal acht stafleden waren.

Eureka is gesticht op 11 april 1947 als weerstation. Het station is in de loop van de jaren uitgebreid. Het werd op zijn hoogtepunt, in de zeventiger jaren, bewoond door ten minste vijftien permanente medewerkers. Tegenwoordig kent Eureka naast een observatorium, een militaire basis en het vliegveld Eureka Airport, dat geschikt is voor transportvliegtuigen. Eens per twee weken komt er een bevoorradingsvliegtuig, en elk jaar aan het eind van de zomer komt er uit Montreal een bevoorradingsschip voor zwaar materieel.

De poolnacht duurt van midden oktober tot eind februari. Van 10 april tot 29 augustus gaat de zon niet onder. De winters zijn koud, de gemiddelde maximumtemperatuur in februari is −35 graden. In de zomer kan de temperatuur de 20 graden incidenteel overschrijden.


Graaf van Leicester

graaf van Leicester (titel), een Engelse adellijke titel, meermalen gecreëerd sinds 1107 Robert Dudley (1533-1588), graaf van Leicester, door Elizabeth I naar de opstandige provincies in de Nederlanden gestuurd om deze te ondersteunen


Witheid

Witheid is de mate waarin een oppervlak wit licht reflecteert of uitstraalt. Het is een belangrijke eigenschap voor bijvoorbeeld papier of beeldschermen.

Het beoordelen van de witheid verschilt niet van een kleurbeoordeling. Voor de beoordeling van reflecterende oppervlakken zoals papier is een lichtbron nodig. Het object dat beoordeeld wordt, absorbeert en reflecteert het licht van de lichtbron. Voor de beoordeling van een beeldscherm wordt het uitgestraalde licht beoordeeld. Uiteindelijk neemt het oog het gereflecteerde of uitgestraalde licht waar. In de hersenen wordt de informatie van het oog omgezet in een kleur- of witheidswaarneming.

De beste beoordeling is de reflectie- of emissiecurve in het spectrum van 400 nm tot 700 nm. Voor papier geldt dat maximale reflectie bij een bepaalde golflengte 100% is, behalve wanneer een opwitter gebruikt wordt. Hierbij wordt onzichtbaar ultraviolet licht omgezet in zichtbaar blauw licht, waardoor de reflectie van het licht boven de 100% uit kan komen.

Witheid is niet alleen met een getal te bepalen. Wit kan nog een blauwe, rode of gele tint hebben. Deze tint is ook belangrijk voor het gevoel van witheid.


Ad Dekkers (beeldhouwer)

Adriaan (Ad) Dekkers (Nieuwpoort (Zuid-Holland), 21 maart 1938 – Gorinchem, 27 februari 1974) was een Nederlandse beeldhouwer die bekend werd door zijn reliëfs en grote abstract-geometrische werken.


Hugo Chávez

Hugo Rafael Chávez Frías (Sabaneta, 28 juli 1954 – Caracas, 5 maart 2013) was een Venezolaans politicus en militair die van 1999 tot zijn overlijden de president van Venezuela was namens de Socialistische Partij. Voorheen was hij de leider van de Beweging van de Vijfde Republiek. Hij volgde zijn eigen politieke ideologie, het bolivarisme en socialisme van de 21e eeuw, en hij voerde vele socialistische hervormingen in zijn land in als onderdeel van de bolivariaanse revolutie via een nieuwe grondwet, participatieve democratische raden en de nationalisatie van belangrijke industrieën.


Psychische aandoening

Een psychische aandoening (ook wel geestesziekte of psychiatrische stoornis) is een aandoening die wordt gekenmerkt door afwijkende ervaringen en gedrag. Psychische aandoeningen worden onder andere vastgesteld aan de hand van gedragsobservaties. Ernstige psychische aandoeningen (EPA) vormen een aparte deelcategorie.


Boetprocessie van Veurne

De Boetprocessie van Veurne is een boetprocessie die ieder jaar op de laatste zondag van juli 's middags om half vier door de straten van de Belgische stad Veurne trekt. De kern van de processie bestaat uit enkele honderden boetelingen die in een bruine pij met een zwaar kruis door de straten van de stad stappen. Ze dateert van 1644 en is geïnspireerd op het Oude en Nieuwe Testament met in het bijzonder het Lijdensverhaal van Christus.


Amandel (noot)

De amandel is het zaad van de amandelboom (Prunus dulcis). De amandelboom valt onder het geslacht Prunus (Prunus subg. Prunus sect. Amygdalus). Bittere amandelen zijn de vruchten van Prunus dulcis L. var. amara. Zoete amandelen zijn de vruchten van Prunus dulcis var. dulcis.

Amandelen worden in augustus geoogst. De buitenkant van de 'pit' van deze steenvrucht wordt gekraakt; het vlies wordt verwijderd door de amandel kort te blancheren.


Taipei (stad)

Taipei of Taibei (; ) is sinds het einde van de Chinese Burgeroorlog in 1949 de facto de hoofdstad van de Republiek China en was tot 1956 tevens de hoofdstad van de provincie Taiwan van de Republiek China. Het is de grootste stad van het land met een oppervlakte van 271,77 km² en 2,5 miljoen inwoners (agglomeratie 8,1 miljoen). De Volksrepubliek China beschouwt Taiwan als haar 23e provincie en beschouwt Taipei nog steeds als de hoofdstad van deze provincie, aangezien ze de wijzigingen aan de administratieve indeling van de Republiek China na 1949 niet erkent.


Fugazi (band)

Fugazi is een invloedrijke post-hardcoreband, die in 1986 werd opgericht door drummer Brendan Canty, basgitarist Joe Lally, gitarist en zanger Guy Picciotto en zanger en gitarist Ian MacKaye.


Gini-coëfficiënt

De gini-coëfficiënt, ook wel gini-index, is een statistische maatstaf van de ongelijkheid in een verdeling. De gini-coëfficiënt wordt met name gebruikt in de economie om de ongelijkheid in inkomen of vermogen aan te geven, maar is geschikt om elke vorm van ongelijkmatige verspreiding te meten.

De gini-coëfficiënt is doorgaans een getal tussen nul en één en wordt soms uitgedrukt als percentage. De waarde nul correspondeert hierbij met volkomen gelijkheid (in het voorbeeld van de inkomensverdeling heeft iedereen hetzelfde inkomen) en één correspondeert met volkomen ongelijkheid (één persoon heeft al het inkomen en de rest heeft geen inkomen). Indien negatieve inkomens of vermogens (schulden) worden meegerekend, dan kan de gini-coëfficiënt een waarde groter dan één aannemen.

De gini-coëfficiënt werd ontwikkeld door de Italiaanse statisticus Corrado Gini en in 1912 gepubliceerd in zijn artikel Variabilità e mutabilità.


Lijst van grote Poolse steden

Dit is een lijst van grote steden in Polen. De tabel bevat alle steden met meer dan 50.000 inwoners.

(VT = Volkstelling, S = Schatting)


Amandelboom

De amandelboom (Prunus dulcis, voorheen ook Prunus amygdalus) komt van de rozenfamilie en is een kleine loofboom met als steenvrucht de amandel. De amandelboom valt onder het geslacht Prunus (Prunus subg. Prunus sect. Amygdalus).


Amadisroman

In het begin van de zeventiende eeuw ontstaat in Spanje een antiromanbeweging als antwoord op de amadisroman: de picareske of schelmenroman. Het hoofdpersonage, de picaro, is een soort antiheld die zich met slimme streken uit allerlei situaties weet te redden. Het voorbeeld bij uitstek is het anonieme La Vida de Lazarillo de Tormes.


Wilsum (Nederland)

Wilsum is een plaats aan de IJssel tegenover Zalk, dat aan de zuidoever van de IJssel ligt. Wilsum behoort bij de gemeente Kampen in de Nederlandse provincie Overijssel. Wilsum heeft inwoners.

Wilsum is gebouwd op een rivierduin. De plaats wordt voor het eerst vermeld in 1213. Al vóór 1321 kreeg Wilsum van de bisschop van Utrecht stadsrechten. Mogelijk wilde de bisschop hiermee zijn machtspositie tegenover Kampen versterken. In karakter is Wilsum altijd een dorp gebleven. Tot 1937 was Wilsum een zelfstandige gemeente, daarna viel het tot 2001 onder IJsselmuiden (zie: gemeente Wilsum). Vroeger was er tussen Wilsum en de Onderdijkse Waard bij Kampen een veer, het Wilsummerveer. Het veerhuis en de in 2015 geplaatste replica van de klokkenstoel bij de vroegere veerhaven zijn hier nog getuigen van.


Zalk

Zalk is een Nederlands dorp op de zuidoever van de IJssel in de Overijsselse gemeente Kampen. Het ligt achter de winterdijk van de IJssel tegenover Wilsum.


Kriegsmarine

De Kriegsmarine was de Duitse zeemacht van 1935 tot 1945. De Kriegsmarine was de opvolger van de Reichsmarine, die na het verdrag van Versailles de Kaiserliche Marine verving.

Toen Adolf Hitler in 1933 aan de macht kwam werd de Kriegsmarine weer opgebouwd en werd admiraal Erich Raeder de nieuwe opperbevelhebber. Na diens ontslag, begin 1943, werd Karl Dönitz bevelhebber. De Kriegsmarine was tijdens deze periodes een van de onderdelen van de Wehrmacht. In die periode groeide de marine weer uit tot een geduchte zeemacht.


Lijst van grote Canadese steden

Dit is een top 100 lijst van grote steden in Canada (stand 2016). De dikgedrukte steden zijn hoofdsteden van de provincies en territoria, de cursief gedrukte steden zijn de grootste steden per provincie of territorium. Alle hoofdsteden staan in de top 100 behalve Charlottetown (36.094 inwoners), Whitehorse (25.085 inwoners), Yellowknife (19.569 inwoners) en Iqaluit (7.740 inwoners).


Stemmingsstoornis

Stemmingsstoornis is een verzamelnaam voor psychische aandoeningen waarbij de gemoedsstemming of emotie van de patiënt ziekelijk is verstoord of niet past bij de situatie waarin de patiënt verkeert.

De stemming van de patiënt kan depressief zijn, waarbij de gemoedsstemming bedrukt is, manisch, waarbij de stemming als pathologisch uitgelaten of ongeremd gezien kan worden, of hypomaan, bij een milde vorm van manie. Ook kan hiervan een combinatie optreden.

Stemmingsstoornissen vormen een aparte categorie in het DSM-5 en de ICD10 Hoofdstuk V waar ze als volgt zijn ingedeeld: Stemmingsepisoden Depressieve episode Hypomane episode Manische episode Gemengde episode Depressieve stoornissen Dysthyme stoornis Depressieve stoornis met één episode ( Milde depressieve stoornis) Depressieve stoornis met herhaalde episoden (Terugkerende korte depressie) Depressieve stoornis niet anderszins omschreven Bipolaire stoornissen Bipolaire stoornis I Bipolaire stoornis II Cyclothyme stoornis Bipolaire stoornis niet anderszins omschreven Stemmingsstoornis door een somatische aandoening Met depressieve symptomen Met manische symptomen Met gemengde symptomen Stemmingsstoornis door alcohol of drugs Stemmingsstoornis niet anderszins omschreven


Buchenwald

Buchenwald was tijdens de Tweede Wereldoorlog een concentratiekamp in nazi-Duitsland in een bosrijke omgeving nabij de stad Weimar. Het bijna volledig van de buitenwereld afgesloten kamp werd in 1937 aangelegd door SS'ers en gevangenen. Buchenwald werd op 11 april 1945 bevrijd door de zesde pantserdivisie van het derde Amerikaanse leger. In eerste instantie heette het kamp Konzentrationslager Ettersberg naar de locatie, maar werd al snel omgedoopt naar Konzentrationslager Buchenwald/Post Weimar op voorspraak van de cultuurcommissie van Weimar.


Maurits Coppieters

Maurits Coppieters (Sint-Niklaas, 14 mei 1920 - Deinze, 11 november 2005) was een Belgisch politicus voor de Volksunie.


Kleef

Kleef (stad), een stad in Noordrijn-Westfalen, Duitsland Kreis Kleve, een district in Noordrijn-Westfalen, Duitsland kleef (grondmechanica), een term uit de grondmechanica Graafschap Kleef, het graafschap Kleef (±1020-1417) Hertogdom Kleef, het hertogdom Kleef (1417-1795) Kleve (Dithmarschen), een gemeente in Sleeswijk-Holstein Kleve (Steinburg), een gemeente in Sleeswijk-Holstein Station Kleve, het station van de stad Kleef, Duitsland


Kleef (grondmechanica)

Kleef is een term uit de grondmechanica en beschrijft een bepaald onderdeel van het draagvermogen van een heipaal bij paalfunderingen. Dit specifieke draagvermogen wordt bij kleefpalen ontleend aan de wrijving en adhesie van de grond langs de omtrek van de heipaal. Het draagvermogen van heipalen kan ook gebaseerd zijn op stuit. Hierbij staat de punt van de paal op een diep gelegen draagkrachtige zand- of steenlaag.

Bij omlaag gerichte belasting vormt de puntweerstand ('stuit') of de kleef het draagvermogen van de paal.

Een funderingspaal die zijn draagvermogen geheel ontleent aan de kleef heet "kleefpaal", of "een paal op kleef".

Onder bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld bij verlaging van de grondwaterstand door een grondwateronttrekking of verdroging, kan zich een negatieve kleef ontwikkelen, doordat zakkende (inklinkende) grond aan de paal gaat hangen en een extra belasting vormt. Dit kan leiden tot verzakking van de constructie.

Het draagvermogen van de grond wordt in Nederland vrijwel uitsluitend bepaald met behulp van sonderingen.


Bletchley Park

Bletchley Park is een landgoed in Bletchley in Zuid-Engeland. Het speelde een belangrijke rol in de Tweede Wereldoorlog. In het landhuis en later in een aantal nissenhutten op het landgoed was de Government Code and Cipher School (GC&CS) gehuisvest, de codebrekers van de Britse inlichtingendienst.


Cornelis van Geelkerken

Cornelis (of Kees) van Geelkerken (Sint-Jans-Molenbeek (België), 19 maart 1901 – Ede, 29 maart 1976) was een Nederlands nationaalsocialistisch politicus en collaborateur.

Hij werd geboren in Molenbeek, waar zijn vader Willem werkte voor een Nederlandse kaashandel. In 1904 vond deze een betrekking bij een Nederlandse spoorwegmaatschappij en verhuisde hij met zijn gezin naar Utrecht.

Van Geelkerken was in 1931 een van de oprichters van de NSB. Samen met Anton Mussert leidde hij de partij in de jaren dertig en vervolgens gedurende de Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog. Aanvankelijk secretaris werd 'stamboeknummer 2' in 1937 plaatsvervangend leider. Ook was hij geruime tijd leider van de jongerenbeweging, de Nationale Jeugdstorm.

In tegenstelling tot de stroeve Mussert was Van Geelkerken een joviale man, die gemakkelijk mensen voor zich innam. Hij hield vele drukbezochte spreekbeurten in het land waarin hij het Nederlandse publiek graag herinnerde aan de tijd van de grote zeehelden en de vaderlandse vrijheidsstrijd. Zo riep hij op 27 mei 1933 met gestrekte arm Houzee tot zijn publiek, dat de groet van Tromp en De Ruyter direct beantwoordde. Daarmee was de Nederlandse tegenhanger van het Duitse Sieg Heil geboren. Van de aanstekelijke toespraken van Van Geelkerken werden tijdens de oorlog in een aantal Polygoonjournaals filmopnamen vertoond.

De regering kondigde een verbod af voor ambtenaren om lid te zijn van de NSB, waarna Van Geelkerken ontslag nam bij de provinciale waterstaat van Utrecht. De Gereformeerde Kerk sloot hem en zijn vrouw uit van het Avondmaal. Maar zijn grootste grief was zijn internering op 10 mei 1940, toen de Duitsers Nederland binnenvielen. Deze internering vond plaats in Fort Spijkerboor in gemeente De Rijp (NH). Op 15 mei 1940 werden de rollen daar omgedraaid en werden de bewakers (Nederlandse militairen) geïnterneerden/krijgsgevangenen en de geïnterneerden bewakers.

Het duo Mussert en Van Geelkerken moest om de gunst van de Duitse bezetters strijden met Meinoud Rost van Tonningen, die veel radicaler was. Wilden de eersten een 'Groot-Nederland' aan Duitse zijde, Rost van Tonningen was voorstander van de 'Groot-Germaanse gedachte'. Seyss-Inquart en Rauter speelden de NSB'ers handig tegen elkaar uit. Daardoor radicaliseerden Mussert en vooral Van Geelkerken snel.

Van Geelkerken hield zich vooral bezig met de interne organisatie van de partij en met politiezaken. Ook was hij inspecteur-generaal van de paramilitaire Landwacht.

In tegenstelling tot Mussert mocht Van Geelkerken graag riant leven en Mussert moest vaak tot zijn ergernis bijspringen. Aan de andere kant ergerde Van Geelkerken zich aan Musserts kritiek op zijn uitgaven en Musserts buitenechtelijke affaires. In 1944 kwam het tot een woordenwisseling met Mussert waarna de verhouding nooit meer volledig werd hersteld.

Na de oorlog werd hij gearresteerd. Toen zijn zaak in 1950 eindelijk voor de rechter kwam, was de bijzondere rechtspleging bijna aan haar einde. Het landverraad van Van Geelkerken was overduidelijk, maar betrokkenheid bij de deportatie van Joden of andere flagrante oorlogsmisdaden was niet gebleken. Verder pleitten berouw en terugkeer naar de Gereformeerde Kerk in zijn voordeel. Hij kreeg een levenslange gevangenisstraf, die later werd omgezet naar twintig jaar. In 1959 kwam hij op vrije voeten, waarna hij tot zijn pensionering in de farmaceutische industrie gewerkt heeft.

Van Geelkerken woonde in Lunteren en is daar ook begraven. Het graf op de Gemeentelijke Begraafplaats Lunteren is in het voorjaar van 2020 geruimd.


Turfroute

De Turfroute is een toeristische vaarroute in Zuidoost-Friesland. Een deel loopt door het westen van Drenthe en de kop van Overijssel.


Wet van Henry

De wet van Henry is een scheikundige wet, vernoemd naar de Engelse wetenschapper William Henry (1775-1836), die betrekking heeft op de evenwichtsituatie van een vloeibaar oplosmiddel dat in contact staat met een gas, zodat gasmoleculen oplossen in het oplosmiddel. Als dit lang genoeg doorgaat, zal er een dynamisch evenwicht worden bereikt, waarbij er per tijdseenheid evenveel gasmoleculen in als uit de oplossing gaan. De concentratie van de opgeloste stof is bij zo'n evenwicht recht evenredig met de concentratie van het gas, die weer evenredig is met de partiële druk van het gas. Dit wordt de wet van Henry genoemd. In formule luidt de wet:

C = H\,p_g

Hierin is C de concentratie van de gasmoleculen in de vloeistof, H de zogeheten Henry-constante en p_g de partiële druk van het gas.

De Henry-constante geeft dus de verhouding tussen de concentratie in de oplossing en de partiële gasdruk. De eenheid van de Henry-constante kan verschillen, afhankelijk van de eenheid die voor C wordt gebruikt. Een mogelijke eenheid is molair opgeloste stof per atmosfeer partiële gasdruk.

Samen met de wet van Raoult wordt de wet van Henry gebruikt bij de beschrijving van niet-ideale oplossingen.


Rondje om de kerk

Het rondje om de kerk is een spottende term voor de dienstregeling van de NS die als uitgangspunt heeft om machinisten en conducteurs per dag maar een beperkt aantal trajecten te laten afleggen, om zo de vertragingen te beperken.

Al in 1984 wordt het plan voor de Decomplicering van de treindiensten al geïntroduceerd door de toenmalige NS-directie. Het plan stuit al gelijk op grote weerstand en wordt daarom niet uitgevoerd. Het NS-personeel is bang dat het werk te eentonig wordt door deze nieuwe regeling. In 1993 komt het plan opnieuw op tafel, wat leidt tot een bezetting van vier perrons door ongeveer tachtig boze conducteurs en machinisten op Utrecht Centraal.

Op 25 maart 1999 komt het plan opnieuw op tafel in de vorm van het rapport Bestemming: Klant. Dit leidt weer tot grote tegenstand, en een lange periode van onderhandelingen en stakingen volgt. Dit heeft niet alleen tot gevolg dat de NS en de vakbonden fikse ruzie hebben, maar ook dat de vakbonden en de leden verder uit elkaar groeien.

Uiteindelijk blijft de koers van de NS gehandhaafd, en voeren zij op 10 juni 2001 de plannen daadwerkelijk in. Al in de eerste week blijkt dat er veel treinen niet op tijd rijden. De NS verweert zich door te stellen dat het ligt aan het grote aantal zieken waar zij mee te kampen heeft. Na een halve maand wordt de balans opgemaakt, waaruit blijkt dat het aantal treinen dat op tijd rijdt is gedaald van 85,3% naar 71%, waar het streven lag op 88%. In 2002 wordt het rondje vervangen door het model 'Lusten en lasten delen'. Dit model is door de ondernemingsraad van NS reizigers ontwikkeld. Kern van dit productiemodel is het eerlijk verdelen van zowel de variatie in het werk als de agressielijnen. Na invoering van dit model daalde het ziekteverzuim enorm en steeg de punctualiteit in een paar jaar tijd naar 88%. Tot nu (2009) toe is dit productiemodel nog steeds van kracht.


Centrosoom

In dierlijke cellen ligt net buiten de kernenvelop het centrosoom of spoellichaampje. Bij de kerndeling verdubbelt het centrosoom, waarna het zich langzaam naar één kant van de kern beweegt. Geleidelijk ontwikkelt zich in de buurt van elk van de centrosomen een structuur van draden, de spoelfiguur. Vroeger werd gedacht dat die uit de centrosomen kwam, maar het blijkt dat de draden ook ontstaan als er geen centrosomen aanwezig zijn. Als de centrosomen bij de dierlijke cel elk aan één kant van de kern aangekomen zijn, is er een netwerk van draden ontstaan dat de gehele kern omspant. Deze draden zorgen ervoor dat de chromosomen in de cel (die bij de celdeling los in het cytoplasma zitten) in het midden gehouden worden.


Droesem

Droesem - ook wel depot, moer of bezinksel - is de drab van vaste stoffen die in wijn achterblijft na de fermentatie of na een bepaalde tijd van rijping. De droesem kan bestaan uit wijnkristal, wijnsteenzuur, kleurstoffen en tannine. Het kan een bittere zanderige smaak geven.

De stoffen slaan neer op het laagste punt van het fust of de wijnfles. Wijnflessen die liggend worden bewaard, kunnen over de lengte van de fles een spoor hiervan vertonen. Wanneer de fles rechtop gezet wordt, zal eventuele droesem door de wijn gaan zweven. Daarom dient men de fles met wijn een dag tevoren rechtop te zetten waardoor het droesem zich rond de ziel van de fles zal verzamelen. Hierna kan de wijn eenvoudiger gedecanteerd worden.

Bij de rijping van wijn wordt in Frankrijk - met name bij Muscadet - wel van lie gesproken. Deze lie´s zijn in verschillende soorten te onderscheiden, fijne lie - de grote vaste delen zijn voor het bottelen eruit gefilterd grove lie - de wijn is niet gefilterd en alle vaste delen zitten er nog in Lie kan ook de droesem van dode gistcellen na de gisting zijn.

In 1977 is wettelijk vastgelegd wanneer op het etiket van de wijn de term "Sur lie" mag staan.

De droesem wijst niet op een bepaalde kwaliteit van een wijn. Heel oude wijnen bevatten er wel vaak meer van dan wijnen die gemaakt zijn in de laatste decennia. Dit heeft met moderne vinificatietechnieken te maken.

De gevormde wijnsteen wordt niet als een "fout" van een wijn gezien. Het is een natuurlijke chemische reactie. Deze reactie kan door een sterke temperatuurschommeling worden veroorzaakt of verhevigd. De smaak van de wijn wordt door de kristallen, die zelf geen smaak hebben, niet beïnvloed.

Met foezel wordt weleens slechte wijn met veel bezinksel aangeduid.

De champagne moet altijd ten minste anderhalf jaar op de lie rijpen. Daarna volgt de dégorgement en wordt de lie uit de hals van de fles verwijderd.


Rituelen

Ritueel, een opeenvolging van handelingen in een bepaalde volgorde en op een welbepaalde plaats Rituelen (boek), een filosofische roman uit 1980 van de Nederlandse schrijver Cees Nooteboom Rituelen (film), een Nederlandse film uit 1989 van Herbert Curiël en een verfilming van het gelijknamige boek


Gneis

Gneis (uit Oudhoogduits gneistan = fonkelen) is een middel- tot hooggradig metamorf gesteente met een geband uiterlijk. De textuur van een gneis wordt bepaald door een voorkeursrichting waarin de kristallen liggen. Gneis ontstaat als een gesteente (vaak zandsteen of graniet) onder hoge druk (>1 GPa) en temperatuur (>600 graden Celsius) gedeformeerd wordt.

Er zijn verschillende manieren waarop het verschil tussen een gneis en een schist wordt bepaald. Soms wordt als criterium gebruikt hoe groot de brokstukken zijn als het gesteente breekt. Gneis breekt in centimeters grote brokken; schist breekt in millimeters grote brokken of kleiner. Een andere definitie is dat gneis een gesteente is waarvan de kristallen gemiddeld groter zijn dan 0,2 cm. Het onderscheid is dus niet scherp: wat de ene geoloog een schist noemt, kan voor een ander een gneis heten. In de natuursteen-industrie wordt gneis ook vaak met graniet verward. Hoewel gneis uit graniet kan ontstaan, zijn er twee grote verschillen in ontstaan en textuur. Graniet ontstaat door stolling van magma, terwijl gneis door rekristallisatie van vast gesteente ontstaat. In graniet liggen de kristallen in een willekeurige richting, terwijl ze in gneis een voorkeursrichting hebben.

De term gneis zegt alleen iets over de textuur van het gesteente. Voor een volledige naam, waarmee het gesteente goed beschreven wordt, is dit niet genoeg en is op zijn minst ook een beschrijving van de mineralogische samenstelling nodig. Een gesteente kan bijvoorbeeld een amfiboliet-gneis of een kwartsoveldspatische gneis zijn.


Japanse els

De Japanse els (Alnus japonica) is een plant uit de berkenfamilie (Betulaceae). De soort komt van nature voor in Japan, Korea en Mantsjoerije. De boom wordt tot 20 m hoog en vormt een kegelvormige kroon. De jonge twijgen zijn kaal tot licht behaard.

De bladeren zijn eirond - lancetvormig, wijd en oppervlakkig gezaagd, 6–12 cm lang, langzaam toegespitst en hebben een wigvormige voet. Bij de jonge bladeren is de onderzijde behaard, vooral in de nerfoksels. Het zeer dichte loof blijft lang op de boom.


Enigma en de U-bootoorlog

In de Tweede Wereldoorlog speelden Duitse duikboten en de strijd tegen dit onderwaterwapen een belangrijke rol. Voor de geallieerden en dan met name het Verenigd Koninkrijk, was een mogelijke Duitse controle over de Atlantische Oceaan een grote bedreiging. In de eerste oorlogsjaren waren U-boten van de Kriegsmarine een ernstige bedreiging voor de geallieerden. Na 1943 nam de dreiging door de onderzeeboten drastisch af, maar de Duitsers bleven proberen de geallieerde vloot onder druk te zetten. Onder meer dankzij het breken van de Duitse Enigmacodes kregen de geallieerden een sterkere positie op de oceaan. Dit artikel beschrijft de bijdrage van de codebrekers aan de strijd van de geallieerde marines tegen de U-boten.


Dachau (stad)

Dachau is de Kreisstadt van het gelijknamige Landkreis in de Duitse deelstaat Beieren, en ligt ten noordwesten van München. Met inwoners is het na Freising qua grootte de tweede stad in de omgeving van München.

Dachau ligt aan de rivier de Amper op 482 m boven Normalnull. Het hoogste punt van de stad is de Schlossberg. Het oosten van de gemeente Dachau grenst aan München.


Hartbladige els

De hartbladige els (Alnus cordata, synoniem: Alnus cordifolia) of Italiaanse els is een plant uit de berkenfamilie (Betulaceae) De soort is afkomstig van Corsica, het zuiden van Italië en de Kaukasus. De boom wordt 10–15 m hoog.

De bladeren zijn hartvormig, 5–10 cm lang en spits. Ze zijn zeer fijn gezaagd. De jonge bladeren zijn kleverig, later lederachtig, bovenaan glanzend, diepgroen en kaal. Onderaan zijn ze bleker groen. De vijf tot zeven nervenparen zijn onderaan geelbruin behaard.

De proppen (vrouwelijke bloeiwijzen) zijn alleenstaand en worden 2–3 cm groot. Daarnaast komen katjes met mannelijke bloempjes op dezelfde boom voor. De boom is een snelle groeier, stelt weinig eisen aan de grond en groeit goed op droge, kalkrijke grond.


Dystopie

Dystopie is een (denkbeeldige) samenleving met akelige kenmerken. Een dystopie is het tegenovergestelde van een utopie die juist een bijzonder aangename samenleving voorstelt. Het woord is afgeleid van het Griekse δυσ-, dat een negatie inhoudt of "moeilijk", "slecht" betekent, en het Griekse τόπος, "plaats, landschap".


Unie van Zuid-Amerikaanse Naties

De Unie van Zuid-Amerikaanse Naties (UZAN) is een intergouvernementele organisatie die op zijn hoogtepunt twaalf Zuid-Amerikaanse lidstaten telde. De unie integreert Mercosur en de Andesgemeenschap alsook Chili, Guyana en Suriname.

De Verklaring van Cusco van 8 december 2004 kondigde de stichting aan van de Zuid-Amerikaanse Statengemeenschap waarna op 23 mei 2008 het oprichtingsverdrag werd ondertekend en de unie formeel haar huidige naam kreeg. Het verdrag trad in werking op 11 maart 2011. In 2018 vertrokken veel landen. In 2023 zijn Brazilië en Argentinië weer teruggekomen.


Verlichting (stroming)

De Verlichting of Eeuw van de Rede was een cultureel-filosofische en intellectuele stroming in Europa die ruwweg samenviel met de 18e eeuw. In deze periode ontstond een culturele beweging van intellectuelen met als doel het gebruik van de rede en het filosoferen te bevorderen. De rede gaat alleen maar af op feiten, hoe verborgen die ook zijn. De Verlichting stond aldus voor bevordering van de wetenschap en intellectuele uitwisseling. De propagandisten ervan bestreden het bijgeloof, obscurantisme, misbruik van recht in kerk en staat, intolerantie en kwamen op voor zekere grondrechten.

Kenmerkend voor de Verlichting was een toename van het vertrouwen op de wetenschap en logica en minder op religie en tradities, waarvan de prominente rol aan het afnemen was. De wens een grotere rol toe te kennen aan de rede – in de zin van gebruik van het verstand in plaats van religieuze dogma's en de eeuwenlang gebruikelijke gehoorzaamheid aan normen die werden voorgeschreven door de leidende figuren van de geestelijkheid – kwam tot uitdrukking in de titel van het verschijnen van het boek The Age of Reason, die in de Engelse taal een synoniem zou gaan worden voor de Verlichting. De Verlichting wordt algemeen beschouwd als een reactie op het dogmatische autoriteitsgeloof.


Dachau (concentratiekamp)

Het concentratiekamp Dachau was het eerste grootschalig opgezette concentratiekamp van de SS in nazi-Duitsland. Het lag ten oosten van de Zuid-Duitse stad Dachau, ongeveer 20 km ten noordwesten van München. Het was in gebruik van 22 maart 1933 tot aan de bevrijding door Amerikaanse troepen op 29 april 1945.

Het concentratiekamp werd door Heinrich Himmler, leider van de SS (Reichsführer) en politiechef van München, opgericht op het terrein van een voormalige munitiefabriek. Het was het enige kamp dat tijdens de twaalfjarige heerschappij van de nazi's voortdurend in gebruik was. Het ontwikkelde zich als prototype voor nieuwe concentratiekampen en nam meerdere speciale posities in.

De meeste tijd van haar bestaan deed Dachau dienst als concentratiekamp, maar vlak na het begin van de Tweede Wereldoorlog werd Dachau ontruimd. Alle gevangenen werden overgebracht naar Buchenwald, Mauthausen en Flossenbürg. Een deel van de SS-Totenkopf-Standarten werd er gelegerd, om zich voor te bereiden op militaire inzet. Hier kwam dan ook de eerste divisie van de Waffen-SS, de SS-Totenkopf-Division, tot stand, onder leiding van commandant Theodor Eicke. In februari 1940 werd Dachau als concentratiekamp heropend.

Dachau was de eerste plaats in het Derde Rijk waar een SS-commandant de absolute jurisdictie toebedeeld kreeg en het normale recht met succes buiten werking werd gesteld. De SS schiep "een staat binnen een staat" waarin hij naar believen politieke tegenstanders vasthield, onderdrukte, martelde en vermoordde.

Na de liquidatie van de SA liet Himmler het concentratiekamp vergroten door de bouw van een nieuwe gevangenis, die aan de voormalige munitiefabriek grensde. De organisatie en ruimtelijke structuur diende later als voorbeeld voor de opbouw van nieuwe concentratiekampen. Het naziregime presenteerde het als een voorbeeldkamp en als afschrikking voor politiek andersdenkenden. Dachau was een oefenterrein voor SS-bewakers en SS-leidinggevenden die later onder andere in de vernietigingskampen ingezet werden. Dachau was als zodanig geen vernietigingskamp. Wel werden in Dachau meer politieke gevangenen vermoord dan in welk ander kamp ook. Van de 206.000 personen die er gevangen hebben gezeten, stierven er zeker 41.500. Er hebben 1935 niet-Joodse Nederlandse mannen en 200 niet-Joodse Nederlandse vrouwen gevangengezeten. Hoeveel joodse Nederlanders kortere of langere tijd in Dachau als doorgangskamp hebben doorgebracht is niet precies bekend, wegens transporten en dodenmarsen terug naar Dachau in maart en april 1945.

Tegenwoordig bevindt zich op dit terrein het Dachau Herinneringscentrum, dat jaarlijks door circa 800.000 mensen uit de hele wereld bezocht wordt.


Acer japonicum

Acer japonicum is weliswaar een esdoorn uit Japan, maar niet de als Japanse esdoorn bekend staande boom, dat is Acer palmatum. De plant komt van oorsprong voor op Honshu en een deel van Hokkaido.

Japonicum


NBVB

De Nederlandse Beroeps Voetbal Bond (NBVB) was een Nederlandse voetbalbond die op 20 december 1953 ontstond, toen bleek dat de KNVB niet bereid was betaald voetbal te organiseren in Nederland. De NBVB fuseerde op 25 november 1954 met de KNVB.


Zegel

zegel (waarmerk), waarborg voor de echtheid van een oorkonde of het sluiten van een brief. rolzegel, een cilindrische zegel met een afbeelding in spiegelbeeldig reliëf die men in natte klei of was kan rollen. Amerikaanse staten hebben elk een eigen zegel (seal) als symbool, op federaal niveau wordt het Grootzegel van de Verenigde Staten gebruikt. zegel (Oost-Azië) postzegel, als betalingsbewijs fiscale zegel, als betalingsmiddel loyaliteitsprogramma, spaarzegel Een banderol (belasting) op tabakproducten. Een zegel van lood op bijvoorbeeld een gas- of kilowattuurmeter, of bij een brandblusser. Zegel (premetrostation), de naam van een Antwerps premetrostation.


Lucca (stad)

Lucca is de hoofdstad van de provincie Lucca in de regio Toscane en telt 89.346 inwoners (2017). De stad is een van de rijkste steden in Noord-Italië, ligt zo'n 25 km ten noordoosten van Pisa en circa 80 km ten westen van de regiohoofdstad Florence. Lucca heeft een lange historie. Het is ooit waarschijnlijk door de Etrusken (het Etruskische woord "luk" betekent "moeras") gesticht, volgens een andere theorie echter door de Liguriërs. De stad is geheel ommuurd; de wallen zijn in gebruik bij wandelaars en fietsers.


Asopus

Asopus (Oudgrieks: Ἀσωπός) is een figuur uit de Griekse mythologie. Hij was een riviergod en volgens de meest algemene overlevering de zoon van Oceanus en Tethys (en dus een van de Oceaniden). Hij was de vader van twee zonen en van twaalf tot twintig dochters bij de naiade Metope. De bekendste daarvan is Aegina, die door Zeus in de gedaante van adelaar eens ontvoerd werd.

Toen Asopus zijn dochter overal zocht, openbaarde Sisyphos hem eindelijk, wie haar had weggeroofd. Asopus vervolgde daarom Zeus en streed met hem, totdat Zeus hem versloeg met zijn bliksem, waardoor hij in zijn bedding werd teruggedreven.

Ook zijn andere dochters werden later door goden ontvoerd.


Marsepein

Marsepein is een deegachtig mengsel van gemalen amandelen en suiker. Marsepein wordt vaak gebruikt om gebakjes en (bruids)taarten te decoreren. Het bevat meer suiker en minder amandelen dan amandelspijs. De structuur van marsepein is fijner dan van amandelspijs. Aan marsepein worden vaak (natuurlijke) kleurstoffen en eiwit toegevoegd.

In Nederland en België worden bij speciale gelegenheden zoals het sinterklaasfeest en Pasen traditioneel van marsepein gemaakte figuren gegeven.


Scythen

In algemene zin benoemt men als "Scythisch" een mozaïek aan volkeren en culturen in de steppezone, in verschillende perioden en onder verschillende namen bekend, maar met een verwante "Scytho-Siberische cultuur". Hun verschijnen viel samen met de opkomst van een semi-nomadische ruitercultuur van de Karpaten tot in Mongolië tijdens het 1e millennium v.Chr. Ondanks duidelijke plaatselijke verschillen zijn de overeenkomsten groot en verspreidden culturele innovaties zich snel over het gebied.

Onder deze "Scythen in ruimere zin" vallen historisch bekende volkeren als de Sarmaten, Massageten en Saken. De antieke bronnen maken echter vaak geen duidelijk onderscheid. Hun grondgebied was bij de klassieke Griekse bronnen bekend als 'Scythië', waarbij men onderscheid maakte tussen Scythia intra Imaum en Scythia extra Imaum, resp. ten westen en ten oosten van de Imaus, d.w.z. de Pamir-Tiensjan-keten.

Meer specifiek worden met Scythen de 'Koninklijke' of 'Pontische Scythen', bekend bij de oude Griekse historici, bedoeld. Deze leefden in de Pontisch-Kaspische Steppe ten noorden van de Zwarte Zee en de voor-Kaukasus regio. Later werden deze Pontische Scythen door de verwante Sarmaten verdreven.


Mozaïeken

Mozaïeken (Mosaics) is een compositie van de Amerikaanse componist Howard Hanson.

Gedurende zijn verblijf in Italië bezocht Hanson onder meer de Kathedraal van Palermo en was zo onder de indruk van de mozaïeken daar, dat hij er een compositie op baseerde. Hanson bediende zich daarbij van een oude compositie techniek: thema en variaties. De compositie is geschreven voor orkest.

De première werd gegeven door Georg Szell met zijn Cleveland Orchestra .