Wijnsteenzuur

Wijnsteenzuur of 2,3-dihydroxybutaandizuur is een dicarbonzuur met als brutoformule C₄H₆O₆, dat structurele overeenkomsten vertoont met appelzuur. De zuivere stof komt voor als een wit kristallijn poeder, dat zeer goed oplosbaar is in water. Wijnsteenzuur wordt aangetroffen in onder andere druiven, bananen, pompelmoezen en vruchten van de tamarinde.


Born on the Fourth of July

Born on the Fourth of July is een biografisch oorlogsdrama uit 1989 onder regie van Oliver Stone. Hij baseerde het verhaal op dat uit de gelijknamige autobiografie van Vietnamveteraan Ron Kovic, met wie hij dit samen bewerkte tot filmscenario. De film werd genomineerd voor acht Academy Awards, waarvan het die voor beste regie en beste montage daadwerkelijk won. Born on the Fourth of July kreeg daarnaast tien andere prijzen toegekend, waaronder vier Golden Globes (beste dramafilm, beste scenario, beste regie en beste hoofdrolspeler (Tom Cruise)) en een Political Film Society Award.


Crystal Palace (gebouw)

Crystal Palace was een door kassenbouwer Joseph Paxton ontworpen gebouw voor de wereldtentoonstelling van 1851 in Hyde Park (Londen). Het was gebouwd in victoriaanse stijl en bestond uit hout, gietijzer en glassegmenten (84.000 m²). Het Crystal Palace was hierdoor vrijwel doorzichtig, voor die tijd een buitengewoon bijzondere bouwstijl. Het had de afmetingen van 564 bij 124 m en een totaaloppervlakte van 92.000 m². Het hoogste punt bedroeg 39 m. De constructie was mogelijk gemaakt door de industriële revolutie en de vooruitgang in de metaalproductie.

Na de wereldtentoonstelling werd het gehele gebouw verplaatst naar Sydenham Hill en uitgebreid (615 bij 150 m). Het originele Crystal Palace kostte £79.800 en werd door 2000 arbeiders in acht maanden tijd gebouwd, echter, de herbouw en uitbreiding kostte £1.300.000. In 1860 brandde een deel van het gebouw af en op 30 november 1936 brandde het volledig uit. Crystal Palace is daarna nooit meer herbouwd. In 2013 waren er even plannen van een Chinese groep die het Crystal Palace wilde herbouwen. Met de bouw zou pas ten vroegste in 2015 begonnen worden. In maart 2015 verliep evenwel de concessie en stierf het project een stille dood.


Endosymbiontentheorie

De endosymbiontentheorie (symbiogenese) is de theorie die de herkomst verklaart van mitochondria en chloroplasten in eukaryote cellen door endosymbiose. Deze theorie wordt tegenwoordig algemeen geaccepteerd. Volgens de endosymbiontentheorie stammen deze organellen bij eukaryoten (zoals planten, schimmels en dieren) af van in deze cellen opgenomen prokaryoten als endosymbionten. Ook verklaart de endosymbiontentheorie hoe eukaryoten (zoals planten, schimmels en dieren) geëvolueerd zijn uit bacteriën: De celkern zou ontstaan zijn uit het ringvormige DNA-molecuul doordat het zich op een bepaalde plaats aan het celmembraan had gehecht. Het kernmembraan is te beschouwen als een ingestulpt celmembraan. Ook het endoplasmatisch reticulum zou door instulping van het celmembraan zijn ontstaan. Aerobe bacteriën, waarschijnlijk de proteobacteriën die verwant zijn aan de rickettsia, zijn geëvolueerd tot mitochondriën. In de cel opgenomen cyanobacteriën (fotoautotrofe prokaryoten) zouden zich tot chloroplasten hebben ontwikkeld. Verdere endosymbiose: Onder secundaire endosymbiose verstaat men de opname van een alg (fotoautotrofe eukaryoot) door een heterotrofe eukaryotische cel. Het voorkomen van een nucleomorf maakt dit aannemelijk: een rudimentair overblijfsel van een celkern van de opgenomen alg. Tertiaire endosymbiose. Het geheel kan nog verder gecompliceerd worden door de opname van de door secundaire endosymbiose ontstane cel door weer een andere gastheercel. Dit verschijnsel is aannemelijk gemaakt voor dinoflagellaten, waar de chloroplasten door meer dan twee membranen kunnen zijn omgeven.


Chogha Zanbil

Chogha Zanbill of Tchogha Zanbil is een archeologische plaats in Iran. Het is gelegen nabij de stad Susa in de provincie Khoezistan. Chogha in Bakhtiari betekent heuvel. Tijdens de Midden-Elamitische periode heette de stad naar zijn bouwer Al-Untash-Napirisha, tijdens de Nieuw-Elamitische periode Dur-Untash.

De ruïnes zijn van de heilige stad van het koninkrijk Elam. De stad werd in 1250 v.Chr. gebouwd in opdracht van de toenmalige koning Untash-Napirisha, vooral ter ere van de god Inshushinak. De bouw werd na de dood van de koning gestaakt maar bleef wel bewoond tot de verovering door Assurbanipal 700 jaar later.

De plek is na de Eerste Wereldoorlog ontdekt, toen geologen er met vliegtuigen overheen vlogen, op zoek naar olie. De vorm van de heuvel en de kringen eromheen gaven de indruk dat er in een verleden een stad geweest was. Dit bleek bij opgravingen correct te zijn.

Door de UNESCO is deze locatie in 1979 tot werelderfgoed verklaard.


Annei

was de derde keizer van Japan, volgens de traditionele opvolgvolgorde.

Prins Shikitsuhikotamademi no Mikoto was volgens de Nihon shoki (720) de oudste zoon van keizer Suizei en keizerin Isuzuyorihime no Mikoto, een dochter van de god Kotoshironushi no Kami. Dezelfde kroniek situeert zijn geboorte in het vijfde jaar van Suizeis bewind (577 v.Chr.). Japans oudste kroniek, Kojiki (712) daarentegen noemt als moeder Kawamatabime, een afstammelinge van Shiki no Agatanushi. In het 25e jaar onder keizer Suizei verwerft hij de status van kroonprins (kōtaishi). Hij bestijgt acht jaar later, bij de dood van zijn vader (549 v.Chr.), de troon en verplaatst de hofstad naar Katashioukiana no Miya. Als traditionele plaats van zijn paleis vermeldt Teiō-hen nenki de noordregio van Yamato-kuni Takechi-gun Unebi-yama. Daarop gebaseerd identificeert Washū kyūseki yūkō de moderne locatie met het noorden van Shijō in de stad Kashihara , prefectuur Nara. Echter, volgens commentaren op de Kojiki (Kojiki-den) moet, op basis van toponiemen als Katakami e.d., zijn hoofdverblijf gevonden worden in het land tussen de rivieren de Yamato-gawa en de Ishikawa 石川 die beide door de stad Kashiwara (stadsprefectuur Osaka) stromen.

Over de identiteit van zijn gemalin zijn de kronieken het evenmin eens. De Kojiki vermeldt Akutohime de dochter van Shiki no Agatanushi Hae als keizerin terwijl de Nihon shoki melding maakt van Nunasokonakatsuhime no Mikoto, de dochter van Kamo no Kimi (een kleinzoon van Kotoshironushi no Kami). Na een regeerperiode van 38 jaar – postuum Annei (vrede en rust) gedoopt – stierf de keizer in de leeftijd van 49 jaar (Kojiki; 67 jaar volgens de Nihon shoki). Hij liet meerdere kinderen na waaronder Ōyamatohikosukitomo no Mikoto (variant: ), de latere keizer Itoku. Keizer Annei werd bijgezet in de grafheuvel Unebiyama-no-hitsujisaru-no-mihotonoi-no-e no Misasagi die zich bevindt op het grondgebied van Yoshida-chō (stad Kashihara). Behoudens de belangrijkste genealogische informatie zijn geen verdere gegevens of legenden omtrent de keizer via Japans oudste kronieken overgeleverd.


Malus

Malus is een geslacht van ongeveer 30-55 soorten van kleine loofbomen of struiken uit de familie Rosaceae, met inbegrip van de gedomesticeerde appel (Malus domestica). De andere soorten staan algemeen bekend als wilde appels, sierappels of crabappels.

Malus-soorten groeien in de gematigde streken en komen vooral op het noordelijk halfrond voor. De sierappels zijn veelal van (Oost-)Aziatische oorsprong.


Snuff-film

Een snuff-film is een film met daarin als climax een echte moord, waarbij specifiek de handeling die het leven van het slachtoffer beëindigt bedoeld is om te voldoen aan de behoefte van de potentiële kijker(s) van de opname.


Asymmetrisch koolstofatoom

Een asymmetrisch koolstofatoom is in de organische chemie een koolstofatoom in een organische verbinding dat vier verschillende groepen draagt. De vier groepen kunnen in twee configuraties rond het koolstofatoom worden aangebracht die elkaars spiegelbeeld zijn. De twee mogelijke moleculen die zo worden gemaakt zijn stereo-isomeren. Een asymmetrisch koolstofatoom is een vorm van chiraal centrum.

Veel verbindingen met asymmetrische koolstofatomen zijn optisch actief, dat wil zeggen dat ze in oplossing een draaiing van gepolariseerd licht veroorzaken. Twee spiegelbeeldige stereo-isomeren hebben de tegengestelde optische activiteit.

Hoewel de meeste verbindingen met meerdere asymmetrische koolstofatomen chiraal zijn kunnen ze door toeval toch symmetrisch zijn. Zo'n soort stof wordt een mesovorm genoemd; een relatief eenvoudig voorbeeld is meso-wijnsteenzuur.


Chiraal centrum

Een chiraal of stereogeen centrum is in de organische chemie een atoom of een star deel van een organische samengestelde stof waarvan de eraan vast zittende groepen op twee manieren kunnen worden aangebracht, die elkaars spiegelbeeld zijn. Het meest voorkomende chirale centrum is een asymmetrisch koolstofatoom. Een molecuul met een chiraal centrum is vaak een chiraal molecuul, maar er zijn uitzonderingen op deze regel: de zogenaamde mesovormen. Dat zijn moleculen met verschillende functionele groepen met ieder een chiraal centrum. Een molecuul met een chiraal centrum heeft stereo-isomeren.


Slee

Een slee (of slede) is een voertuig dat kan worden voortgetrokken, door mensen of door trekdieren, zoals rendieren en paarden, over een glad oppervlak (meestal sneeuw of ijs). Een slee heeft aan de onderzijde evenwijdige glijders (smalle gebogen latten met ijzeren beschermstrippen) waardoor deze gemakkelijk kan glijden.


Wieringerwerf

Wieringerwerf is een dorp in de polder Wieringermeer in de gemeente Hollands Kroon in de provincie Noord-Holland.


8mm-film

8mm-film of 8 mm is een (smal)filmformaat waarbij de filmstrook acht millimeter breed is.

Het standaardformaat van de 8mm-film (Dubbel 8) werd ontwikkeld door het bedrijf Eastman Kodak tijdens de Grote Depressie en op de markt gebracht in 1932 om een amateurfilmformaat tot stand te brengen dat minder duur was dan 16mm-film. De filmspoelen bevatten eigenlijk een 16mm-film, doch met tweemaal zoveel perforaties langs elke rand als normale 16mm-film. De film werd bij opname slechts langs de helft van zijn breedte belicht. De spoel wordt na het filmen van één kant omgekeerd om de andere kant op te nemen. Na het ontwikkelen wordt de film in de lengte doorgesneden en ontstaat een gewone 8mm-film. De beeldgrootte van 8 mm is 4,8 × 3,5 mm en 1 m film bevat 264 beelden. Normaal werkt Dubbel 8 met 16 beeldjes/seconde.

Met de Super 8 uit 1965 werd een filmstrook geïntroduceerd met een kleinere perforatie. Met dit systeem kwam amateurfilmen binnen het bereik van de grote massa. Kodak staakte de productie van de standaard-8mm-film begin jaren negentig, maar Super 8 wordt nog wel geproduceerd. Eind 2010 stopte het enige overgebleven Kodachrome-laboratorium in de wereld met het ontwikkelen van de Super 8-film.

Anno 2011 is Super8 een nog steeds veelgebruikt formaat voor hobbyisten en kunstenaars. Diverse privélaboratoria in Nederland en Duitsland ontwikkelen veelvuldig de nieuwe type films.

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid beheert de gehele collectie van het vroegere Smalfilmmuseum. Deze collectie is gedigitaliseerd en toegankelijk voor het publiek.


Arrenslee

Een arrenslee is een soort slee die getrokken wordt door een of meer trekdieren zoals paarden of rendieren en die meestal gebruikt wordt voor pleziertochtjes.

De naam arrenslee is een verbastering van narrenslee, een slede van een nar. Het woordje 'nar' heeft hierbij betrekking op de bellen. Omdat deze sleden snel maar vrijwel geruisloos over de sneeuw voortbewegen zijn de gebruikte paardentuigen voorzien van een riem met ('narren')belletjes, zodat voetgangers op tijd de baan kunnen vrijmaken.

In vele wintersportgebieden in kunnen tochten per arrenslee worden gemaakt als toeristische attractie. Dit type sleden, gebruikt voor gezellige tochtjes, wordt in de vakliteratuur een "sociable" genoemd.

Noord-Amerikaanse arrensleden zijn vaak stuurbaar doordat ze met twee paar glijders zijn uitgerust (in tegenstelling tot de meeste Europese sleden). Zie afbeelding.

Een arretikker is een slede uit Friesland. Het is een fraai beschilderde, kleine bakslede voor één of twee personen, bedoeld om voortgetrokken te worden door een Fries paard.


8 mm

8 millimeter 8mm-film, een filmopnamemedium met een breedte van 8 mm Video8, een video-opnamemedium van Sony 8MM, een film uit 1999 met Nicolas Cage in de hoofdrol


Sneeuwpop

Een sneeuwpop, vooral gebruikelijk in Nederland, of sneeuwman, meest gangbare in België, is een menselijke gedaante van sneeuw, meestal door kinderen gemaakt. De 'klassieke' sneeuwpop bestaat uit drie grote bollen van sneeuw. De onderste, de grootste, stelt het onderlichaam voor. De middelste, zowel in hoogte als in grootte, is het middenlijf. De bovenste is de kleinste en stelt het hoofd voor. De onderste bol is in het algemeen voor de stevigheid het grootst.

De bollen van sneeuw worden gemaakt door een handgeknede sneeuwbal door de sneeuw te rollen. Als de bol geleidelijk zwaarder wordt, zal door het eigen gewicht de nieuw aangeplakte sneeuw beter aandrukken. Om het hoofd een gezicht te geven wordt het voorzien van twee ogen gemaakt van bijvoorbeeld twee steenkooltjes. Voor de neus wordt vaak gebruikgemaakt van een wortel of winterpeen. De mond kan van knopen worden gemaakt. De pop krijgt vaak een sjaal om zijn nek. De maker offert hiervoor soms zijn eigen sjaal op. En ten slotte krijgt hij een bezem die in de zijkant wordt gestoken. De sneeuwpop kan daarna nog verder worden versierd.

De Amerikaanse uitvinder Ignacio Marc Asperas kreeg in 2011 een patent op een techniek om 'perfecte' sneeuwpoppen te bouwen. De 25 pagina's tellende werkbeschrijving beschreef onder andere hoe perfect symmetrische bollen voor het lichaam konden worden gerold, en op welke wijze de lichaamsdelen zoals armen en schouders gevormd dienden te worden.

Sjeik Mohammed Saleh Al Minjed uit Saoedi-Arabië sprak in 2015 een fatwa over het bouwen van sneeuwpoppen uit. Het afbeelden van levende wezens in sneeuw zou tegen de islam ingaan, en werd daarom niet toegestaan. Hij stelde als alternatief dat bijvoorbeeld schepen of gewassen in de sneeuw konden worden uitgebeeld.


Rosa

Voornaam Rosa (voornaam), een meisjesnaam

Achternaam Adriaen Rosa, baljuw van Den Haag João Guimarães Rosa, een Braziliaans auteur Salvator Rosa, een Italiaans kunstenaar Keno Don Rosa, een Amerikaans stripauteur

Heilige Rosa van Lima (Sint Rosa), een Peruaans heilige

Aardrijkskunde Rosà, een gemeente in de Italiaanse provincie Vicenza Rosa (Alabama), een plaats in de Amerikaanse staat Alabama Rosa (Thüringen), een gemeente in de Duitse deelstaat Thüringen Monte Rosa, een bergmassief in de Walliser Alpen

Organisatie RoSa (Rol en Samenleving), een Belgische organisatie rond genderbewustzijn

Biologie Rosa, de Latijnse en botanische naam voor het rozengeslacht

Literatuur Rosa (roman), een roman van de Noorse schrijver Knut Hamsun

Media Rosa (tijdschrift), een Nederlands literair tijdschrift Rosa (televisieprogramma), een voormalig Belgisch televisieprogramma Rosa (boekwinkel), een linkse boekhandel in Groningen

Muziek Rosa (Jacques Brel), een lied van Jacques Brel Rosa, een Latijnse versie van het lied Mia van Gorki, uitgevoerd door Capilla Flamenca Rosa - A horse drama, een opera van Louis Andriessen

Overige Rosa (hoorspel) een serie discussiebijeenkomsten die de leemte van het opheffen van de Rooie Vrouwen in de PvdA moest vullen


Sneeuwbal

sneeuwbal (sneeuw), een bal van samengepakte sneeuw sneeuwbal (gebak), een gefrituurde soes, gevuld met slagroom Sneeuwbal (snoep), een Belgisch snoepje sneeuwbal (geslacht) of Viburnum, een biologisch geslacht Viburnum rhytidophyllum, een soort van het geslacht sneeuwbal Viburnum tinus, een soort van het geslacht sneeuwbal sneeuwbal (hortensia) of Hydrangea arborescens 'Annabelle' sneeuwbalaarde, een theorie waarbij in Neoproterozoïcum de Aarde was bedekt met ijs sneeuwbaleffect, een methode om te verkopen sneeuwballetje, een borrel die uit jenever of brandewijn met suiker bestaat


Nederlandse Vereniging voor Leunstoel Schatgravers

De Nederlandse Vereniging voor Leunstoel Schatgravers (afgekort NVLS) is een virtuele vereniging die zich inzet voor de ontwikkeling van Leunstoel Schatgraven in Nederland.


Willem Kloos (dichter)

Willem Johannes Theodorus Kloos (Amsterdam, 6 mei 1859 – Den Haag, 31 maart 1938) was een Nederlands dichter en belangrijk vertegenwoordiger van de Tachtigers.


Kwanzaa

Kwanzaa is een feest van het leven gebaseerd op Afrikaanse cultuur van de Bantoevolken. Het wordt gevierd door Amerikanen van Afrikaanse afkomst, die officieel afstammen van de West-Afrikaanse en Zuidoost-Afrikaanse regio, tussen 26 december en 1 januari. Het duurt dus een volle week. Kwanzaa werd in 1966 bedacht door Dr. Maulana Karenga (Ron Everett), een professor aan de faculteit Black Studies aan de universiteit van Californië. Karenga is auteur en activist die strijdt voor het behoud van West-Afrikaanse en Zuidoost-Afrikaanse rituelen in de Amerikaanse cultuur.

Kwanzaa werd bedacht na de Watts Riots, de rellen in de wijk Watts van Los Angeles. Deze rellen waren veroorzaakt door hardhandig politieoptreden. Kwanzaa is geen religieuze viering, maar een culturele, gebaseerd op elementen uit oogstfeesten die zowel in West-Afrika en Zuidoost-Afrika worden gevierd, maar ook in de rest van de wereld.

De naam Kwanzaa is afgeleid van het Swahili matunda ya kwanza, hetgeen "eerste vruchten" betekent. De extra "a" werd toegevoegd zodat het woord uit zeven letters zou bestaan, een voor elk van de zeven principes.

In december 1998 werd geschat dat wereldwijd door 28 miljoen mensen Kwanzaa wordt gevierd.

In de Verenigde Staten wordt Kwanzaa vaak gekoppeld aan oude religieuze feesten als Kerstmis en Chanoeka, die beide ook in december worden gevierd.


Die Leiden des jungen Werthers

Die Leiden des jungen Werthers (Het lijden van de jonge Werther; gezien het Duitse meervoud eigenlijk 'De kwellingen') is een briefroman van Goethe.

Het boek, uitgegeven in 1774, was Goethes eerste roman. Het maakte hem meteen tot een van de meest gevierde schrijvers van Duitsland. Geen enkel ander boek van Goethe werd zo graag door zijn tijdgenoten gelezen, en zijn levenslange roem en rijkdom was ermee verzekerd. Het is een typisch product van de Sturm und Drang-periode. De protagonist, Werther, laat zich in zijn handelen volledig door zijn gevoelens leiden, en dit leidt onder meer tot de tragische afloop van het verhaal. Het boek bracht een golf van zelfmoorden teweeg.

In 1787 verscheen een door Goethe herschreven versie.


Speciaal onderwijs

Het speciaal onderwijs is in Nederland de benaming voor onderwijs aan kinderen die vanwege lichamelijke, zintuiglijke of verstandelijke beperkingen, leer- of gedragsproblemen of -stoornissen extra zorg op school nodig hebben.

De term 'speciaal onderwijs' wordt soms verward met bijzonder onderwijs, maar dat is een heel ander begrip waarmee 'niet-openbaar onderwijs' bedoeld wordt.

Tot 1985 werd het speciaal onderwijs in Nederland 'buitengewoon lager onderwijs' (BLO) genoemd. Onder het BLO vielen vele vormen van onderwijs, bijvoorbeeld ook dat voor kermis- en schipperskinderen.


Flitser

Een flitser is een apparaat dat een korte (circa 1/20.000ste seconde), felle lichtflits afgeeft. Dikwijls gebruikt de fotograaf een flitser bij het maken van een foto waarbij te weinig omgevingslicht op het te fotograferen onderwerp valt. Door te flitsen bereikt voldoende licht de film of beeldsensor waardoor toch een goed belichte foto gemaakt kan worden.

Een flitser kan een los apparaat zijn, maar is in sommige camera's ingebouwd. Grote flitssystemen worden in studio's gebruikt. Het voordeel van een flitser in dit geval is onder andere dat de flitser kortstondig veel meer licht kan afgeven dan een continu brandende lamp. Bovendien gebruikt een flitser minder energie. De lichtopbrengst van een flitser wordt opgegeven als het richtgetal: een krachtige flitser heeft een groter richtgetal.


Stefaan De Clerck

Stefaan Maria Joris Yolanda De Clerck (Kortrijk, 12 december 1951) is een Belgisch politicus voor CD&V.


Verzekeringsfraude

Verzekeringsfraude of verzekeringsbedrog is het handelen met de opzet een verzekeraar te misleiden.

De fraudeur kan twee oogmerken hebben: Bij het aanvragen van een verzekering. De fraudeur geeft een onjuiste voorstelling van de feiten. De fraudeur weet of vermoedt dat de verzekeraar, wanneer er een juiste voorstelling van de feiten wordt gegeven, de verzekering niet of niet onder dezelfde voorwaarden/premie zal accepteren. Bij een schade. De fraudeur heeft het oogmerk de verzekeraar te misleiden, waardoor de verzekeraar een uitkering doet, die niet wordt verstrekt bij een juiste opgave van de feiten.


John D. Rockefeller

John Davison Rockefeller (Richford (New York), 8 juli 1839 – Ormond Beach (Florida), 23 mei 1937) was een Amerikaans zakenman, kapitalist en filantroop. Hij was een van de rijkste mensen aller tijden.

Hij werd geboren als tweede van de zes kinderen van William Avery Rockefeller (1810-1906) en zijn vrouw Eliza Davison (1813-1889). In 1853 verhuisde de familie naar Strongsville (Ohio).


Walter Scott (schrijver)

Walter Scott (Edinburgh, 14 augustus 1771 – Abbotsford House, Abbotsford, 21 september 1832) was een Schots dichter en schrijver, vooral bekend door zijn historische romans. Met Waverley (1814), de eerste van een reeks waartoe ook Ivanhoe behoort, schreef hij de eerste historische roman.


Leontine Ruiters

Leontine Ruiters (Naarden, 10 december 1967) is een Nederlands televisiepresentatrice en actrice. Ze was wekelijks te zien in de RTL-series Voetbalvrouwen en Rad van fortuin.


Oost-Vlieland (plaats)

Vlieland, ook (en tot 2009 officieel) Oost-Vlieland en lokaal Osteynde, is het enige dorp en daarmee gelijk de hoofdplaats van het waddeneiland Vlieland in de Nederlandse provincie Friesland. Sinds 2009 is 'Vlieland' de formele naam van het dorp volgens de gemeentelijke registraties (BAG) en hanteert de gemeente Vlieland de plaatsnaam Vlieland bij de adressen van het dorp. Echter wordt de naam 'Oost-Vlieland' in het algemene spraakgebruik regelmatig gebruikt om het dorp te onderscheiden van het eiland Vlieland.

Zoals de naam al aangeeft ligt het dorp in het oosten van Vlieland. Op Vlieland bestond ooit een tweede dorp met de naam West-Vlieland (Westeynde). Dit dorp werd in 1736 door de zee overstroomd. De Dorpsstraat in Oost-Vlieland is de belangrijkste straat met winkels en horeca, en onder andere de voormalige Zeevaartschool, nu Hotel de Wadden.

Iets ten oosten van het dorp ligt een bedrijventerrein en de haven van Vlieland.


Vrijheid van vereniging

De vrijheid van vereniging is een grondrecht voor groepen mensen, die op diverse plaatsen geformuleerd is. Dit grondrecht wordt soms gebruikt in combinatie met de vrijheid van vergadering.


Rodekool

Rodekool, ook rode kool, (Brassica oleracea convar. capitata var. rubra) is een van de belangrijkste sluitkoolgewassen en wordt voornamelijk voor de verse markt geteeld. Het is een van de oudste koolsoorten. In Nederland vindt de teelt vanouds plaats in Noord-Holland, omdat daar minder aantasting door knolvoet optreedt. Dit is ook terug te vinden in oude rasnamen, zoals Langedijker Allervroegste, Langedijker Herfst en Langedijker Bewaar. Hier ligt 60% van het Nederlandse areaal aan rodekool. Ook vindt er teelt plaats in Zuid-Holland, Limburg en Noord-Brabant, maar daar moet een ruime vruchtwisseling toegepast worden. Rode kool is eigenlijk eerder paars van kleur.

Rodekool is in principe een tweejarig gewas, waarbij in het eerste jaar de kool gevormd wordt en in het tweede jaar de plant gaat bloeien. Bij een koud voorjaar kan de plant bij de allervroegste teelt echter al gaan doorschieten en bloeien. Volgens de biologische zaaitabel gedijt de plant het best tussen echte salie en andere kruidige burenhulpplanten.

Er worden de volgende teeltwijzen onderscheiden: Zeer vroege teelt met oogst vanaf half juni Vroege teelt met oogst tot half juli Herfstteelt met oogst in september tot half november Bewaarteelt met oogst eind oktober tot begin november. Deze kool wordt in speciale koolbewaarplaatsen bewaard tijdens de winter en het voorjaar en soms wel tot juni.

Tussen de rassen komen verschillen in kleur voor. Daarbij zijn de latere rassen doorgaans donkerder dan de vroegere.

De snelstgroeiende rassen, de zogenaamde grage, hebben zachter blad, maar zijn slecht te bewaren. De bewaarrassen, de zogenaamde trage, hebben hard blad en zijn goed te bewaren.


Nar (persoon)

Een nar of hofnar is de officiële grappenmaker aan het hof van een vorst of bij een rederijkerskamer. De hofnar mocht daarbij ook liederen zingen. Vooral in de Middeleeuwen was de hofnar populair, maar in de loop van de 18e eeuw verdween deze aan de meeste hoven.

Een nar was soms iemand die door afwijkende geestelijke of lichamelijke eigenschappen (mismaakt; 'geestelijk beperkt') onbewust de spotlust opwekte, soms een intellectueel die bewust spotte en politieke invloed had. Sommige talen onderscheiden beide figuren, zoals in het Engels (buffoon versus jester). De nar kleedde zich vaak in een voor hem gemaakt pak, voorzien van zogenaamde narrenbellen. Soms droeg hij een staf, narrestok, zotskolf of Marot. De nar had een bijzondere sociale positie. Enerzijds wekte hij de indruk onderaan de sociale ladder te staan, anderzijds was hij in de positie leden en gasten van het hof te doorgronden en hen voor de gek te houden. Hij kon ingaan tegen de heersende opvattingen, zonder dat hij ervoor gestraft werd. In die zin had hij juist een hoge sociale status. In de Orde van de Dwazen was de geborduurde nar op de kleding een herkenningsteken. Tegenwoordig speelt de nar in Nederland nog een rol tijdens carnaval, hij staat dan Prins Carnaval bij.


Hofnar

Nar - een grappenmaker aan het hof van een vorst of bij een rederijkerskamer Hofnar (bedrijf) - een voormalige sigarenfabriek in Valkenswaard Hofnar (bier), een Belgisch bier


Wemeldinge

Wemeldinge (Zeeuws: Weumelienge) is een dorp in de Nederlandse provincie Zeeland, gelegen aan de Oosterschelde en de noordelijke monding van het Kanaal door Zuid-Beveland. Tot 1970 was het een zelfstandige gemeente, sinds die tijd is het onderdeel van de gemeente Kapelle. Het dorp heeft inwoners ().

In vroeger tijden werd vooral geleefd van de vis en oestervangst (De Oesterbaai). Inmiddels hebben toeristen het dorpje gevonden. Wemeldinge heeft een flinke jachthaven, tal van vakantiehuisjes en enkele campings.

Tot 1992 moesten schepen bij Wemeldinge gebruikmaken van een van de drie sluizen die het mogelijk maakten om via het Kanaal door Zuid-Beveland de Oosterschelde te bereiken. Dit waren respectievelijk de kleine sluis, de midden sluis en de grote sluis. De kleine sluis was sinds 1973 niet meer in gebruik. Tegenwoordig wordt deze sluis gebruikt door de pleziervaart om vanuit de jachthaven de Oosterschelde op te komen.

Sinds 1992 is het echter mogelijk om rechtstreeks door te varen. Dit werd mogelijk doordat een nieuwe aftakking van het kanaal in gebruik werd genomen. De dijken langs het kanaal zijn tot deltahoogte verhoogd.


Schaats- en Racketcentrum Breda

Schaats- en Racketcentrum Breda is een verzameling sportgebouwen en -terreinen in Breda. Onderdeel is een moderne 400 meter-schaatsbaan, geopend in 2001.

De Schaatsbaan en het Racketcentrum zijn gelegen in Breda Noord in de wijk Wisselaar aan de Terheijdenseweg op sportboulevard De Wisselaar.


Viktor Bologan

Bologan (Chisinau, 14 december 1971) is een Moldavisch schaker. Sinds 1991 is hij een grootmeester (GM).


Lijst van grote Spaanse steden

Dit is een lijst van grote steden en agglomeraties in Spanje. Het inwonertal is gebaseerd op cijfers van 1 januari 2011.

Voorsteden van Barcelona of Madrid, zoals Terrassa, Móstoles, Alcalá de Henares etc. zijn niét in deze lijst opgenomen.


Lijst van grote Griekse steden

Dit is een lijst van grote steden in Griekenland. Het inwonertal is gebaseerd op getallen van 2011.


Wapen van België

Het wapen van België bestaat uit een centraal geplaatst zwart schild (sabel) met daarop een klimmende leeuw van Brabant in goud, getongd en geklauwd in keel (rood); dit is het historische wapen van Brabant. De schildhouders bestaan uit twee aanziende leeuwen die het schild en een speer vasthouden met de vlag van België. Onderaan het schild hangt de Leopoldsorde en de nationale leuze: L'union fait la Force - Eendracht maakt macht

Het wapen is bedekt door een hermelijnen mantel, uitgevoerd in rood en opgeknoopt met gele touwen; die moet de monarchie voorstellen. Het wapen is gekroond met de koningskroon van België. Boven de kroon is het wapen van Brabant afgebeeld, geflankeerd door de wapens van de acht andere oorspronkelijke individuele provincies van België (v.l.n.r.: Antwerpen, West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Luik, Henegouwen, Limburg, Luxemburg en Namen).


Klauwaards

De Klauwaards is de latere naam voor de grafelijke partij in de Frans-Vlaamse conflict van 1297-1302. Een andere benaming is Liebaards. Deze partij, die in haar eigen tijd aangeduid werd als de amici comitis of de partie li conte, steunde de Vlaamse graaf Gwijde van Dampierre tegen diens leenheer, de Franse koning Filips de Schone, en tegen de koningsgezinde meerderheid onder de Vlaamse stedelijke oligarchen en edellieden (Leliaards).

De term Klauwaards dateert pas uit de jaren 1380. Hij verscheen in een straatlied dat die van Brugge in 1380 zongen om een overwinning van graaf Lodewijk II van Male, gesteund door hun milities, op de Gentenaars te vieren: Claeuwaert claeuwaert wacht hu voorden lelyaert. Volgens de Excellente Cronike van Vlaenderen zongen zelfs kinderen het.

De naam Klauwaards is een verwijzing naar de klauwende Vlaamse Leeuw, het wapenschild van het Graafschap Vlaanderen (of zoals in het straatlied, dat van Gent).

Hendrik Conscience had het in 'De leeuw van Vlaanderen' over de Klauwaards, waarschijnlijk om de leesbaarheid te vergroten. Liebaards en Leliaards was hem mogelijk te gelijkluidend.


Leliaards

Veel rijke burgers in de steden kozen partij voor de Franse koning Filips de Schone, tegen graaf Gwijde van Dampierre. De steden die hun belastingen rechtstreeks aan de koning betaalden kregen in ruil voorrechten of vrijheden. Als de koning meer geld nodig had, konden de steden meer privileges afdwingen. Zo kregen zij bijvoorbeeld het recht zelf hun bestuur te kiezen. Naast patriciërs kozen ook edelen partij voor de koning waaronder de heer van Sijsele en de heer van Male.

De tegenstanders van de leliaards, zowel op politiek als op militair vlak, waren de liebaards, ook wel klauwaards genoemd. De strijd liep uit in een gewelddadig conflict waarbij in april 1302 een Brugse militie naar de kastelen van de leliaards trok om de aanwezigen te vermoorden (zie Brugse Metten).

In de daaropvolgende fase wordt de naam leliaards vooral gebruikt als verwijzing naar het koninklijke Franse leger dat oprukte naar Vlaanderen maar in de Guldensporenslag werd verslagen door de milities van het graafschap. Deze benaming betekende een verschuiving in de betekenis. Het grootse deel van het leger bestond namelijk uit Franse ridders en maar een klein deel van de Franse troepen waren leliaards, of koningsgezinde patriciërs van Vlaamse afkomst.


Theodor Körner (bondspresident)

Theodor Körner Edler von Siegringen (; Szőny, 24 april 1873 - Wenen, 4 januari 1957) was een Oostenrijks generaal en politicus.

Theodor Körner was afkomstig uit een adellijke familie. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was hij stafchef van het Isonzo leger dat tegen de Italianen streed. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vatte hij sympathie op voor het socialisme. In 1918 werd hij afdelingsleider van het leger. Wegens zijn kritische houding werd hij in 1924 gepensioneerd.

In 1924 sloot Körner zich aan bij de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij van Oostenrijk (SDAP) en nam voor die partij zitting in de Bondsraad. In 1934 werd hij door de regering-Dollfuss voor 11 maanden gevangengezet wegens zijn verzet tegen het austrofascisme.

Na zijn vrijlating was hij niet meer politiek actief tot 1944, toen hij door de nazi-autoriteiten werd gearresteerd. Na de Tweede Wereldoorlog werd Körner lid van de Sozialistische Partei Österreichs (SPÖ) en werd hij burgemeester van Wenen tot 1951.

Op 28 mei 1951 werd hij, in opvolging van de overleden Karl Renner, tot bondspresident van Oostenrijk gekozen, hetgeen hij tot zijn dood in 1957 bleef.


Fleur de lis

De fleur de lis (ook fleur-de-lis, fleur-de-lys of 'Franse lelie') wordt gebruikt in de heraldiek, waar ze vooral geassocieerd wordt met Frankrijk. De lelie is in de leer der emblemata een symbool van de maagd Maria, van zuiverheid en maagdelijkheid. De lelie wordt in tal van familiewapens en wapens van steden, provincies en genootschappen gebruikt. De lelie is het heraldische symbool van Florence.


Leliekruis

Een leliekruis is een kruis waarbij zich aan de uiteinden een Franse lelie (of fleur-de-lys) bevindt.

Het kruis wordt gezien als het symbool voor de drie-eenheid.


Sparen

Sparen is een manier van omgaan met bezittingen waarbij er iets apart gehouden wordt in plaats van het uit of weg te geven. De meest voorkomende vormen van sparen zijn: een deel van het inkomen opzijleggen om vermogen op te bouwen. waardebonnen, spaarzegels, en dergelijke sparen, die men later kan inwisselen voor iets waardevols. voorwerpen sparen als hobby, om een verzameling aan te leggen, bijvoorbeeld postzegels verzamelen.


Eurazië

Eurazië is het grootste continent op aarde. Het omvat het vasteland van de werelddelen Europa en Azië. Het wordt begrensd door de Noordelijke IJszee in het noorden, de Grote Oceaan in het oosten, de Indische Oceaan en de Middellandse Zee in het zuiden en de Atlantische Oceaan in het westen. In het zuidwesten grenst Eurazië met een smalle landengte aan het continent Afrika. Daarmee is Eurazië deel van de grotere Afrikaans-Euraziatische landmassa. Geologisch gezien beslaat het continent Eurazië alleen het vasteland, maar de eilanden die tot de werelddelen Europa en Azië worden gerekend, worden doorgaans ook tot de regio Eurazië gerekend. De regio Eurazië herbergt ongeveer 5,4 miljard mensen, ca. 67,5% van de gehele wereldbevolking.


Antisociale persoonlijkheidsstoornis

De antisociale persoonlijkheidsstoornis en in de ICD-10 de dissociale persoonlijkheidsstoornis is een persoonlijkheidsstoornis die wordt gekenmerkt door een patroon van veronachtzaming of schending van de rechten van anderen en door impulsief en antisociaal gedrag. Er is vaak sprake van een gebrekkig geweten en normbesef en van een geschiedenis van crimineel, agressief en/of impulsief gedrag en juridische problemen. In de samenleving heeft ongeveer 3% van de mannen en minder dan 1% van de vrouwen de antisociale persoonlijkheidsstoornis (volgens de DSM-IV). Vroeger werd deze stoornis ook wel sociopathie of sociopathische persoonlijkheiddstoornis genoemd.


Edler

Edler (Edler von..., afkorting van Edler Herr = edele heer) was een Oostenrijks/Oostenrijk-Hongaars adellijk predicaat dat tot 1918 verleend werd. Het staat onder de titel Freiherr en wordt samen met de titel Ritter beschouwd als ongetitelde adel. Aanspreekvorm voor een Edler is dan ook Herr von... en niet Edler von... In 1919 werd de adel in Oostenrijk afgeschaft en het voeren van een adellijke titel/predicaat strafbaar gesteld. Voorbeeld: de latere bondskanselier van Oostenrijk, Kurt Edler von Schuschnigg, werd in 1919 Kurt Schuschnigg.

Het predicaat werd ook door de koning van Beieren verleend. Na de afschaffing van adellijke titels in Duitsland werd het Edler von of Edler zu onderdeel van de familienaam.

Het predicaat werd door de monarch toegekend aan personen met een lange staat van dienst in de ambtenarij, de private sector of het leger. De meeste Edlen stamden dus niet uit de oeradel, maar maakten deel uit van de zogenaamde briefadel. Het Edler von volgde meestal achter de oorspronkelijke achternaam van de nieuw geadelde persoon gevolgd door een plaatsnaam (N.B.: geadelde persoon kreeg de plaatsnaam niet als grondbezit). Als voorbeeld: de Oostenrijk-Hongaarse generaal Adam Brandner ontving in 1906 uit handen van keizer Frans Jozef het ridderkruis in de Frans Jozef-Orde en verkreeg hierbij de titel Edler von Wolfszahn. Voluit heette hij vanaf dat moment (tot de afschaffing van de adel in 1919) Adam Brandner Edler von Wolfszahn.

Een vrouw of een dochter van een Edler is een Edle.


Rai

RAI Amsterdam, een evenementenorganisatie en beurscomplex Station Amsterdam RAI RAI Vereniging, de Nederlandse Vereniging de Rijwiel- en Automobiel-Industrie Radiotelevisione Italiana, de openbare omroep van Italië Rai (muziekgenre), een muziekstijl uit Noord-Afrika Resident Assessment Instrument, instrument voor het beoordelen van het functioneren van verpleeghuisbewoners Rai (Chrudialect), een dialect van het Chru, gesproken in Vietnam, Frankrijk en de Verenigde Staten Rai (Ledo-Kailidialect), een dialect van het Ledo-Kaili, gesproken in Indonesië Rai (Zuid-Roglaidialect), een dialect van het Zuid-Roglai, gesproken in Vietnam Rai (etnische groep), een etnische groep uit Nepal Rai (Orne), een gemeente in het Franse departement Orne Aishwarya Rai, een Indiaas model en actrice Raimundo Souza Vieira de Oliveira of Raí, een voormalig Braziliaans profvoetballer Rai Vloet, Nederlands voetballer Rai (maat), een Thaise oppervlaktemaat Rai (ruilmiddel), een steen die vroeger als ruilmiddel werd gebruikt op de Micronesische eilandengroep Yap Raï (film), Franse dramafilm uit 1995 van Thomas Gilou


Wereldoorlog

Een wereldoorlog is een oorlog die niet beperkt is tot een land, regio of werelddeel maar wereldwijd, over een groot deel van de Aarde, wordt uitgevochten.

Tot het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog stond de Eerste Wereldoorlog bekend als de Grote Oorlog. De term "wereldoorlog" stamt echter waarschijnlijk al uit het begin van de 20e eeuw. Mogelijk was het een vertaling van de Duitse term Weltkrieg, die door de Duitse schrijver August Niemann werd gebruikt in de titel van zijn anti-Britse roman Der Weltkrieg: Deutsche Träume uit 1904.


Mercosur

Mercosur of Mercosul (in het Spaans: Mercado Común del Sur, Portugees: Mercado Comum do Sul, Guaraní Ñemby Ñemuha, Nederlands: Zuidelijke Gemeenschappelijke Markt) is een douane-unie tussen Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay. Venezuela was tussen 2012 en 2016 ook lid. Vanaf 2016 is Bolivia ook lid, maar wacht op instemming van Brazilië. Mercosur werd opgericht op 26 maart 1991.


Andesgemeenschap

De Andesgemeenschap (in het Spaans: Comunidad Andina, CAN) is een vrijhandelszone die Bolivia, Colombia, Ecuador en Peru omvat. Dit handelsblok werd opgericht in 1969, na de ondertekening van het Andespact, ook gekend als het Akkoord van Cartagena. De Andesgemeenschap is een van de twee belangrijke Zuid-Amerikaanse handelsblokken.

Mercosur en de Andesgemeenschap begonnen te onderhandelen in 1999 over een samensmelting van de twee organisaties. Op 8 december 2004 werd de nieuwe organisatie opgericht als de Zuid-Amerikaanse Statengemeenschap, een vrijhandelszone gebaseerd op de Europese Unie.


Folkmetal

Folkmetal is een muziekstijl waarbij volksmuziek wordt samengevoegd met heavy metal. Traditionele instrumenten die vaak worden gebruikt zijn de viool, hoorn, fluit, accordeon en draailier. De thematiek in tekst en podiumpresentatie is mythologie, heidendom en oude tijden.

Folkmetal kent verschillende varianten zoals Keltische en Oriëntaalse metal, paganmetal en vikingmetal.


Giorgio Strehler

Giorgio Strehler (Triëst, 14 augustus 1921 - Lugano, 25 december 1997) was een Italiaans toneel- en operaregisseur alsmede politicus.

Strehler was een van de bekendste theaterregisseurs in Europa. In zijn Milanees Piccolo Teatro schiep hij uitstekende interpretaties van Bertolt Brecht en William Shakespeare, die hem vergelijkbaar maken met Peter Brook en Peter Stein in de geschiedenis van het theater op Europese bodem. Ook als regisseur van opera's was hij aan alle belangrijke opera's werkzaam. Als pedagoog werkte hij onder andere aan het Max-Reinhardt-Seminar in Wenen als gastdocent.

Voor de Partito Socialista Italiano (Socialistische Partij van Italië) zat Strehler in de Senato della Repubblica (de Italiaanse Senaat) en het Europees Parlement.

Giorgio Strehler stierf op Kerstmis 1997 op 76-jarige leeftijd aan een hartinfarct.


Aldous Huxley

Aldous Leonard Huxley (Godalming, 26 juli 1894 – Los Angeles, 22 november 1963) was een Brits-Amerikaans schrijver, essayist en dichter die grote bekendheid verwierf met de vele romans en korte verhalen die hij schreef. Een van zijn bekendste werken is Brave New World, een sciencefiction-roman.


Ben Crabbé

Benjamin Bert Carl (Ben) Crabbé (Tienen, 12 november 1962) is een Belgisch muzikant, presentator en televisiemaker.


Microgram

De microgram is een tot het SI-stelsel behorende afgeleide eenheid van massa. De eenheid heeft het symbool µg. Een microgram is gelijk aan 10−6 g, ofwel 0,000 001 gram.

Om de lastige letter µ te voorkomen, wordt ook mcg geschreven. Deze schrijfwijze geldt niet als correct. mcg is ook het symbool voor de verouderde CGS-eenheid millicentigram, die gelijk is aan 10 μg.


Alexander Moisi

Alexander Moisi (ook Moisiu) (Triëst, 2 april 1879 - Wenen, 22 maart 1935) was een Albanees-Oostenrijks acteur en werd in het interbellum vereerd als een van de grootste Duitstalige acteurs. Zijn jeugd bracht hij voor een deel door in Triëst en in Albanië.

In 1898 werd Moisi door Josef Kainz ontdekt en door hem aan het Weense Burgtheater geëngageerd. Vanaf 1901 speelde hij aan het Neue Deutsche Theater in Praag, en sinds 1904 bij Max Reinhardt in Berlijn. In 1920-1921 en 1926-1931 speelde Moisi de hoofdrol in Hugo von Hofmannsthals Jedermann bij de Salzburger Festspiele.

Moisi had een voorkeur voor "gespleten persoonlijkheden". Hij speelde met name dergelijke rollen uit Shakespeare, Büchner, Tolstoj en Ibsen. Moisi had vooral succes in Frankrijk, Rusland, Oostenrijk en Italië. In 1934 vroeg hij het Albanese staatsburgerschap aan, mogelijk omdat hij zijn toekomst in Duitsland bedreigd zag door de opkomst van het nationaalsocialisme aldaar.

In Albanië wordt Moisi als de belangrijkste acteur van het land vereerd. Het theater en de universiteit van Durrës en de acteerschool in de hoofdstad Tirana dragen zijn naam. De in Moisi's geboortestad gevestigde Alexander-Moisi-stichting houdt zich met zijn nalatenschap bezig.


Carlo Sforza

Carlo Graaf Sforza (Montignoso, 25 september 1873 – Rome, 4 september 1952) was een Italiaans diplomaat, staatsman en voorvechter van de Europese eenwording.


Ferdinand de Saussure

Ferdinand de Saussure (Genève, 26 november 1857 - Vufflens-le-Château, 22 februari 1913) was een Zwitserse taalwetenschapper die de basis legde voor de huidige taalkunde.


Nederlandse bonte geit

De Nederlandse bonte geit is een Nederlands geitenras. De geit stamt af van de koebonte Zeeuwse landgeit. Dit was een middelgrote geit met sterk beenwerk, groot weerstandsvermogen en was sober in onderhoud. Om de melkproductie te verhogen, werd de landgeit begin 1900 gekruist met de saanengeit.

Vanaf 1970 waren er bijna geen bonte geiten meer in Nederland. Enkele geitenhouders begonnen bonte geiten aan te houden met als doel dit ras te behouden en te verbeteren in type en productie. Hierbij werd de Nederlandse witte geit als voorbeeld en soms als bloedverversing gebruikt. Het stamboek voor de Nederlandse bonte geit werd in 1980 opgericht.


Marica Gregorič-Stepančič

Marica Gregorič-Stepančič (Triëst, 2 december 1874 - aldaar, 16 februari 1954) was een Sloveens schrijfster en dichteres. Als lerares was zij werkzaam aan meerdere scholen in en rondom Triëst. Zij bereisde geheel Europa, met uitzondering van Rusland. Zij publiceerde veelal in de Sloveense tijdschriften van Triëst en was redactrice van het tijdschrift Jadranka. Veelal schreef zij onder de pseudoniemen Rodoljubka, Kraševka en Tržačanka. Haar reisverhalen en dramaturgische werken worden nog regelmatig gedrukt resp. opgevoerd.


Saltasaurus

Saltasaurus is een geslacht van uitgestorven plantenetende dinosauriërs uit de Sauropoda, meer in het bijzonder de Titanosauria. Het geslacht is in 1980 door José Fernando Bonaparte beschreven en leefde op het eind van het Krijt in het gebied van het huidige Argentinië. Er zijn drie soorten in het geslacht ondergebracht. Naast de typesoort Saltasaurus loricatus zijn dat Saltasaurus robustus (Huene, 1929) en Saltasaurus australis (Lydekker, 1893). Beide laatste soorten worden meestal in het geslacht Neuquensaurus ondergebracht.


Homo heidelbergensis

Homo heidelbergensis is een uitgestorven mensensoort die ongeveer leefde tussen de een miljoen en tweehonderdduizend jaar geleden.

De soort werd in 1908 benoemd op basis van een in Duitsland gevonden kaak. Het is omstreden wat het begrip precies inhoudt. Soms duidt men er de laatste gemeenschappelijke voorouder van de moderne mens (Homo sapiens) en de neanderthaler of de denisovamens mee aan. Die voorouder leefde vermoedelijk minstens zeshonderdduizend jaar geleden in Afrika en Homo rhodesiensis valt dan onder H. heidelbergensis. Het is echter mogelijk dat de oorspronkelijke kaak dichter bij de neanderthalers stond. De naam H. heidelbergensis wordt daarom ook wel gebruikt voor "pre-neanderthalers", typen die tot een kleine tweehonderdduizend jaar geleden voorlopers waren van de klassieke neanderthaler. Daarvan zijn vooral in Spanje veel resten gevonden en die bepalen voor een groot deel ons beeld van Homo heidelbergensis. Tegelijkertijd leefden in Afrika vormen die er niet heel veel van verschilden, maar zouden evolueren tot de archaïsche Homo sapiens. Wegens de overeenkomst in bouw worden die ook wel onder H. heidelbergensis geschaard, hoewel ze op een andere afstammingstak lagen.

Homo heidelbergensis verschilde in uiterlijk niet sterk van de moderne mens. Vrouwen werden zo'n 160 centimeter lang, mannen 170 centimeter. Het brein was ongeveer even groot met 1200 cc. Het gezicht was met grote wenkbrauwwallen minder fijngebouwd. Een echte kin ontbrak. Het lichaam was gedrongen en stevig gespierd.

Homo heidelbergensis in ruime zin, dus inclusief Afrikaanse tak, bewoonde een groot deel van Europa, Afrika en het Midden-Oosten. Zijn leefgebied omvatte een veelheid aan landschappen en klimaatzones. Daar joeg hij op groot wild zoals herten, runderen, paarden en zelfs olifanten. Het merendeel van zijn energie haalde hij echter uit planten. De populaties kunnen niet groot geweest zijn. Soms stond de soort op de rand van uitsterven.

Als directe voorloper van de meest moderne mensentypen, zou Homo heidelbergensis verwacht kunnen worden ook een meer modern gedrag te tonen. Dat is echter maar zeer ten dele het geval. Zijn werktuigen bestaan voor een groot deel uit vuistbijlen die maar iets verfijnder werden dan de bewerkte stenen die Homo ergaster al fabriceerde. Een belangrijke sprong voorwaarts was het gaan beheersen van het vuur. Men leefde vermoedelijk grotendeels nomadisch maar er zijn ook kleine vaste nederzettingen gevonden en onderdelen van houten hutjes. Er zijn geen aanwijzingen voor uitgebreide begrafenisrituelen. Men kraste soms op botten. Afbeeldingen werden niet gemaakt. Wel smeerde men zich kennelijk in met pigmenten zoals rode oker. Volgens sommige onderzoekers kende Homo heidelbergensis al een gesproken taal, maar andere wetenschappers ontkennen dat.


Tarragona (stad)

Tarragona is een stad en gemeente in de Spaanse autonome regio Catalonië. Het is de hoofdstad van de provincie Tarragona en de comarca Tarragonès.

De stad Tarragona ligt aan de Costa Daurada, op een hoogte van 6 meter boven het niveau van de Middellandse Zee, en had op een inwonertal van . In de agglomeratie van Tarragona wonen echter zo'n 675.000 mensen. Tarragona heeft een mediterraan klimaat, vrijwel gelijk aan dat van Barcelona.

De paasprocessies die tijdens de Heilige Week (Semana Santa) plaatsvinden, zijn door de Catalaanse regering tot cultureel erfgoed bestempeld. Tarragona staat ook bekend om de viering van het carnaval in de lente.

Vlak bij Tarragona liggen de toeristische badplaats Salou en een van de grootste pretparken van Europa, Port Aventura.


Floriade (Canberra)

Floriade is een bloemen- en tuinfestival dat jaarlijks in Canberra, Australië, wordt gehouden. Het festival duurt een maand en wordt gehouden in het voorjaar, als de bloembollen uitgekomen zijn. In Canberra is dat in de periode september-oktober.

Het idee voor een Floriade was geïnspireerd door de Nederlandse Floriade. De eerste Floriade, die in 1988 werd gehouden, werd gepresenteerd als "Canberra's geschenk aan de bevolking van Australië", ter gelegenheid van de bicentenial (200-jaar) vieringen. Het evenement sloeg zo aan, dat er een jaarlijks gebeuren van gemaakt is, dat tot zo'n 400.000 bezoekers trekt.

Het festivalterrein omvat tienduizenden vierkante meter tuinen met kunstig ontworpen bloembedden. Elk jaar wordt er een ander thema gekozen.


Plateosaurus

Plateosaurus is een geslacht van uitgestorven plantenetende dinosauriërs dat behoorde tot de groep van de Sauropodomorpha en leefde in het Laat-Trias (Norien-Rhaetien).


Blonde on Blonde (Bob Dylan)

Blonde on Blonde uit 1966 is het zevende muziekalbum van Bob Dylan en de eerste klassieke dubbelelpee in de geschiedenis van de popmuziek. Onder de veertien nummers bevinden zich enkele van Dylans bekendste: "Visions of Johanna", "Just Like a Woman" en "I Want You".

Bob Johnston was de producer en dertien van de veertien nummers werden opgenomen in Nashville, Tennessee. Het album verscheen op 16 mei 1966 en is wellicht niet eens het beste album van die dag, omdat op dezelfde dag ook Pet Sounds van The Beach Boys verscheen. Kenmerkend voor het album is, in Dylans eigen beroemd geworden omschrijving, "dat dunne, dat wilde kwikzilveren geluid", waar de artiest zo tevreden over was dat hij het in latere jaren herhaaldelijk opnieuw heeft proberen te bereiken. Blonde on Blonde wordt gerekend tot Dylans beste werk, sommigen beschouwen het als Dylans absolute meesterwerk: op de List of Rolling Stone's 500 Greatest Albums of All Times bezet Blonde on Blonde veelzeggend plaats nummer 9.

Blonde on Blonde steeg in de Verenigde Staten destijds tot nummer negen op de Billboard's Pop Albums chart; in Engeland kwam het album terecht op de derde plaats.

Blonde on Blonde is na Bringing It All Back Home en Highway 61 Revisited, allebei uit 1965, Dylans derde elektrische album, al klinkt het rustiger en gepolijster dan beide voorgangers. Jon Dolan van Rolling Stone omschrijft de muziek als een mengsel van rock-'n-roll, surrealistische ballades, Chicago blues en psychedelische country, en noemt verder nog de innovatieve songteksten en de epische lengte van veel nummers als wezenlijke elementen. De ervaren sessiemuzikanten uit Nashville hebben een essentieel aandeel in de sfeer van het album. De nummers overtreffen overwegend de 4 minuten speeltijd. De ballade Sad Eyed Lady Of The Lowlands duurt elfeneenhalve minuut en beslaat de hele vierde plaatkant. Kritiek is er geuit op de totale speelduur van het album, net iets te weinig om vier elpeekanten mee te vullen: het afsluitende lied duurt even lang als het afsluitende nummer van Dylans vorige album, dat de plaatkant met andere nummers deelt. Op grond van de niet erg genereuze speelduur van 72 minuten vermoedt Dylan-discograaf Clinton Heylin dat de opnamesessies nauwelijks onuitgebrachte nummers kunnen hebben opgeleverd, omdat vrijwel alles nodig was om een dubbelelpee te rechtvaardigen. Maar hij concludeert dat het resultaat "een van de weinige dubbelalbums uit de rock is die verschoond zijn van ondermaats opvulmateriaal", zij het met de kanttekening dat het lange slotnummer van ruim elf minuten niet genoeg is om in zijn eentje de hele kant vier te vullen.


Petrus Bonomo

Petrus Bonomo, latinisering van Pietro Buonuomo, (Triëst, 1458 - Triëst, 14 juli 1546) was een Italiaans humanist, bisschop en administrator van de Zuidelijke Nederlanden, die ten tijde van keizer Maximiliaan I Oostenrijks waren. Hij studeerde aan de universiteit van Bologna en werk na de dood van zijn vrouw in 1488 geestelijke. Hij trad in dienst aan het Oostenrijkse keizerlijke hof. In 1502 werd hij bisschop van zijn geboorteplaats Triëst. Bonomo was secretaris van Frederik III en later diens zoon Maximiliaan I. Tijdens het Vijfde Lateraans Concilie van 1512-1518 trad hij op als pater concilii (concilievader).

In 1524 bevond zich onder de geëngageerde zangers Primož Trubar; hij werd door Bonomo gestimuleerd zijn studie theologie voort te zetten. Hier kwam Primož Trubar, Sloveens kerkhervormer, in contact met de werken van Erasmus van Rotterdam en Calvijn. Behalve dat Bonomo morele steun verleende aan de reformatie in Triëst nam hij door zijn steun aan Trubar ook invloed op de ontwikkelingen van de reformatie in Slovenië. Van Trubar is de wetenschap overleverd dat Bonomo behalve Latijn, Italiaans en Duits ook het Sloveens actief beheerste.


Sangha (boeddhisme)

Sangha (Sanskriet, Pali: saṃgha) is de heilige dimensie van het zich als boeddhisten in gemeenschap gedragen. Meerdere interpretaties en niveaus bestaan. De meest strikte zin is de arya sangha, degenen die de bevrijding van wedergeboorte hebben bereikt zoals een arhat. Zie bijvoorbeeld Majjhima Nikaya 118. In een meer dagelijks gebruik van het woord verwijst het naar de kloosterorde van monniken (bhikkhus) en nonnen (bhikkhunis), of - op zijn breedst genomen - gewoon naar een gemeenschap van mensen die samenkomen om boeddhistische meditatie te beoefenen.

De sangha is een van de drie juwelen (tiratana) in het boeddhisme waar elke boeddhist toevlucht in neemt. Het heeft een centrale rol in alle boeddhistische religies en stromingen.

In de meest ware betekenis van het woord verwijst het naar alle wezens die een bepaalde graad van verlichting behaald hebben. In het theravada bestaat de sangha uit de vier soorten verlichte personen: de Sotapanna, Sakadagami, Anagami en Arahant. In het mahayana behoren ook de bodhisattvas tot de sangha. Leken kunnen ook lid zijn van deze echte sangha. Monniken die nog geen graad van verlichting bereikt hebben, vallen buiten deze meest essentiële betekenis van het woord sangha.

In een meer dagelijks gebruik van het woord sangha verwijst het naar de bhikkhu-sangha ofwel de orde van boeddhistische monniken. De bhikkhuni-sangha is de orde van boeddhistische nonnen. Als het woord op deze manier gebruikt wordt, horen de leken, ook al zijn ze verlicht, niet tot de sangha. Ze zijn immers geen monnik of non en hoeven zich dus ook niet aan die regels en conventies te houden waar monniken en nonnen zich wel aan dienen te houden. De sangha van boeddhistische monniken en nonnen bestaat al meer dan 2500 jaar en is waarschijnlijk de oudste instelling ter wereld.

Doordat er in het boeddhisme niet zoiets bestaat als een kerk is de sangha in kloosters bijzonder belangrijk in het voortzetten van de traditie. Vooral in de theravada-traditie wordt ervan uitgegaan dat enkel monniken of nonnen een grote spirituele ontwikkeling kunnen realiseren en de meeste gekwalificeerde boeddhistische leraren zijn monnik of non. Verder worden de boeddhistische teksten in kloosters bewaard en vaak worden ze, vooral binnen de mahayana- en vajrayana-tradities, via mondelinge overdracht van leringen en instructies voor beoefeningen binnen de kloosters in stand gehouden.

Tegenwoordig wordt in de westerse landen het woord sangha vaak gebruikt om losjes te verwijzen naar alle boeddhisten, of een groep leken en/of monniken die regelmatig met elkaar contact onderhoudt, te vergelijken met het woord parochie. Dit is niet de traditioneel gangbare betekenis van het woord in Azië, maar kent ook zijn bronnen in de Pali-canon; bijvoorbeeld Anguttara-Nikaya II.1.vii. Vanzelfsprekend geldt voor de betekenis van sangha als het derde juweel voor toevlucht dat pakweg het arya sangha-niveau hier veel meer op de voorgrond staat dan het niveau van een gemeenschap van boeddhisten.


Dune (1984)

Dune is een sciencefictionfilm uit 1984 onder regie van David Lynch. De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van auteur Frank Herbert.


Vroegmoderne tijd

De vroegmoderne tijd – ook wel nieuwe tijd of ancien régime – is een periode van enkele eeuwen in de geschiedenis van Europa, volgend op de middeleeuwen. Volgens de gangbare periodisering beslaat de vroegmoderne tijd de periode van eind vijftiende tot einde achttiende eeuw, en wordt ze gevolgd door de moderne tijd. De naam nieuwe tijd wordt ook wel gebruikt voor de vroegmoderne en moderne tijd samen.

Belangrijke elementen in de overgang van middeleeuwen naar vroegmoderne tijd, waren het onder invloed van het humanisme veranderende mensbeeld, en de ontwikkeling van de boekdrukkunst door Johannes Gutenberg. Historisch en politiek markante cesuren waren de val van Constantinopel in 1453, de ontdekking van Amerika door Christoffel Columbus in 1492, het einde van de reconquista in hetzelfde jaar en het begin van de reformatie in 1517.

Het was ook het tijdperk waarin de Europese kolonisatie begon en de protestantse Reformatie plaatsvond, die de Europese godsdienstoorlogen tot gevolg had. In de meeste Europese staten won het centraal gezag aan betekenis; enkele landen ontwikkelden zich tot nationale staten. Ten gevolge van de ontdekking van Amerika ontwikkelden de economieën rond de kusten van de Atlantische oceaan zich in een snel tempo. Het economisch en politiek belang van Europa nam in die periode sterk toe, terwijl andere beschavingen in hun voortbestaan bedreigd werden. Een uitzondering daarop was het Chinese keizerrijk, dat onder de Ming- en de Qing-dynastie een bloeiperiode doormaakte.

Tijdens de vroegmoderne tijd begonnen twee maatschappelijke 'revoluties'. Van groot belang was de wetenschappelijke revolutie. De industriële revolutie in Engeland was "zonder enige twijfel een van de belangrijkste cesuren in de wereldgeschiedenis". Deze begon in de tweede helft van de achttiende eeuw.


Diëlektricum

Een diëlektricum is een stof of een materiaal met zodanige elektrische eigenschappen dat de polarisatie een overheersende rol speelt ten opzichte van elektrische geleiding en magnetisatie. Er kan dus gesteld worden dat diëlektrica zeer slechte geleiders zijn. Hun elektronenconfiguratie zorgt ervoor dat nagenoeg geen geleiding mogelijk is, in tegenstelling tot geleiders als bijvoorbeeld koper. Dientengevolge worden deze diëlektrica ook wel als isolator gebruikt. Veel toegepaste diëlektrica in bijvoorbeeld condensatoren zijn lucht, mica, bariumtitanaat, glas, aluminiumoxide en tantaaloxide.

Experimenten hebben aangetoond dat de capaciteit C van een condensator met een diëlektricum met een factor ter grootte van de diëlektrische constante \varepsilon_r groter is dan de capaciteit C_0 wanneer de platen door een vacuüm worden gescheiden. C = \varepsilon_r C_0.


Zuil van Volta

De zuil van Volta is de naam voor een elektrische batterij zoals deze door Alessandro Volta in 1800 is uitgevonden. In 1836 werd de batterij verder ontwikkeld door John Daniell. Er wordt aangenomen dat dit de eerste batterij is.

De zuil van Volta is een stapeling, vandaar het woord zuil, van meerdere voltaïsche cellen. Elk zo'n cel bestaat uit een plaatje zink waarop een in pekel of zuur gedompeld stukje vilt ligt en daarop weer een stukje koper.


Gregory S. Paul

Gregory Scott Paul, (24 december 1954), is een Amerikaans paleontoloog en wetenschappelijk illustrator. Paul is vooral bekend door zijn vele illustraties van dinosauriërs, zowel van restauraties van skeletten als scènes met levende dieren. Hij wordt gezien als de belangrijkste grondlegger van de new look in paleontologische illustraties. Als wetenschapper is hij vooral bekend als grondlegger van de hypothese dat de Deinonychosauria afstammen van een vliegende voorouder.


Michael J. Fox

Michael J. Fox, artiestennaam van Michael Andrew Fox, (Edmonton, Alberta, 9 juni 1961) is een van geboorte Canadees acteur, die voornamelijk bekend is geworden door zijn rol als Alex P. Keaton in Family Ties en als Marty McFly in de Back to the Future-trilogie. Ook speelde hij Mike Flaherty in de televisieserie Spin City.

Fox gebruikt als tweede initiaal de 'J.', als eerbetoon aan acteur Michael J. Pollard. Hij koos niet voor Michael A. Fox, omdat dit mogelijk met arrogantie geassocieerd kon worden (a fox).


Marinier

Een marinier is een militair gespecialiseerd in militaire operaties op of rondom de zee. Mariniers worden daarom ook wel zeesoldaten of scheepsoldaten genoemd.

Historisch dienden mariniers aan boord van oorlogsschepen, waar zij andere schepen enterden en voor de discipline aan boord zorgden. Ook voerden mariniers landingen uit op onbekende of vijandige kusten. De taken van de moderne mariniers verschillen per land. Mariniers van het huidige Nederlandse Korps Mariniers en de Britse Royal Marines zijn uitgerust als lichte infanterie. Zij zijn snel en mobiel inzetbaar met een lichte bewapening. Het United States Marine Corps (USMC) beschikt over zwaar gemechaniseerde eenheden met tanks, (amfibische) pantservoertuigen en artillerie die met speciale landingsvaartuigen aan land kunnen worden gebracht. Verder heeft het USMC eigen gevechtsvliegtuigen en helikopters voor luchtsteun. Het USMC doet dankzij dit zware materiaal qua gevechtskracht niet onder voor veel landstrijdkrachten. In het USMC is iedere marinier als infanterist getraind ("every marine a rifleman") maar kan daarnaast ook een tankschutter of piloot van een vliegtuig zijn. Marinierseenheden zijn gespecialiseerd in amfibische taken en operaties op de grens van water en land. Amerikaanse mariniers bemensen ook de beveilingsdetachementen op alle Amerikaanse ambassades.

In de meeste landen, waaronder Nederland en het Verenigd Koninkrijk, zijn mariniers een onderdeel van de marine. In de Verenigde Staten zijn de mariniers van het USMC een zelfstandige legereenheid die deel is van de marine. In Frankrijk vormen de amfibisch gespecialiseerde troupes de marine een onderdeel van de landmacht, terwijl de fusiliers marins en commandos marine beide onderdeel zijn van de marine, waarbij de fusiliers beveiligingstaken en de commando's een speciale eenhedentaak hebben.,


Friedrich Ebert jr.

Friedrich Ebert (Bremen, 12 september 1894 – Oost-Berlijn, 4 december 1979) was een Oost-Duits politicus. Van 1948 tot 1967 was hij burgemeester van Oost-Berlijn.


CE-markering

Een CE-markering is een label dat op vele producten zichtbaar, leesbaar en onuitwisbaar moet worden aangebracht voordat zij binnen de Europese Economische Ruimte (EER) mogen verhandeld worden, ongeacht waar ze werden vervaardigd. Bij een CE-markering hoort een verplicht waardedocument met daarop de technische documentatie over het ontwerp, de fabricage en de werking van een product om aan te tonen dat het product aan de geldende Europese technische eisen voldoet.

Een CE-markering wordt niet gezien als een keurmerk maar als label in de vorm van een logo dat de fabrikant zelf moet aanbrengen op een product of verpakking met bijhorende verplichte EU-conformiteitsverklaring. In deze conformiteitsverklaring geeft de fabrikant aan verantwoordelijk te zijn en alle Europese richtlijnen in acht te hebben genomen voor de geldende eisen qua gezondheid, veiligheid, prestatie en milieu.


Onechte karetschildpad

De onechte karetschildpad of dikkopschildpad (Caretta caretta) is een schildpaddensoort uit de familie zeeschildpadden (Cheloniidae). Het is een van de grootste soorten zeeschildpadden en te herkennen aan het roodbruine rugschild en de grote en brede kop met krachtige kaken. Van andere zeeschildpadden is de onechte karetschildpad onder meer te onderscheiden door de schilden van het rugschild te vergelijken.

De onechte karetschildpad is een van de meest wijdverspreide zeeschildpadden ter wereld. De schildpad komt alleen in de poolzeeën niet voor en spoelt heel zelden aan op de Nederlandse kust. De schildpad legt enorme afstanden af om van de voedselgebieden naar de afzetplaatsen voor de eieren te reizen en kan daarbij zowel de Atlantische Oceaan als de Grote Oceaan oversteken. Deze soort is niet zo sterk gebonden aan warm water als andere zeeschildpadden. De habitat bestaat uit kuststreken met ondiepe wateren zoals baaien. Ook in modderige wateren kan de soort worden aangetroffen.

Het is een van de weinige zeeschildpadden die voornamelijk van vlees leeft en geen echte voedselspecialisatie heeft. Vooral neteldieren, kreeftachtigen en vissen worden gegeten. Ook tweekleppigen worden buitgemaakt en gekraakt in de krachtige bek.

De onechte karetschildpad wordt door verschillende oorzaken bedreigd. Een daarvan is de garnalenvisserij waarbij hij als bijvangst in het net belandt. Vroeger werd er wel op het dier zelf gejaagd, maar deze soort was veel minder geld waard dan de karetschildpad die om het schild werd gevangen en de soepschildpad die geliefd was in schildpaddensoep.


CE

CE-markering (verklaring van conformiteit "Conformité Européenne") afkorting van centraal examen afkorting van Common Era, Current Era of Christian Era – zoals BCE vóór de gangbare jaartelling afkorting van consumer electronics (consumentenelektronica) capillaire elektroforese, een analytisch-chemische scheidingstechniek het scheikundig element cerium de Raad van Europa (Engels Council of Europe) de ISO-639-1-taalcode van het Tsjetsjeens


Marian Rejewski

Marian Adam Rejewski (Bromberg, 16 augustus 1905 – Warschau, 13 februari 1980) was een Pools wiskundige.

Rejewski werd geboren in het destijds Duitse Bromberg (nu: Bydgoszcz, Polen). Hij begon zijn carrière als docent aan de Adam Mickiewicz-Universiteit in Poznań. Vanaf 1932 werkte hij regelmatig voor het Biuro Szyfrów, het cryptografisch bureau van de Poolse militaire inlichtingendienst. Daar slaagde hij er rond de jaarwisseling van 1932 naar 1933 als eerste in om berichten die vercijferd waren met de Duitse Enigma-machine te ontcijferen.

Bij de Duitse inval in Polen werd de informatie over het breken van Enigma overgedragen aan Franse en Britse inlichtingendiensten. Rejewski vluchtte naar Frankrijk waar hij zijn werk als codebreker voortzette. Na de val van Frankrijk vluchtte hij naar Engeland, maar werd verrassend genoeg nooit aangeworven door de Britse codebrekers in Bletchley Park.

Na de oorlog keerde hij terug naar Polen, waar hij een boek schreef over het breken van Enigma.

Enkele jaren voor zijn dood brak Marian Rejewski op verzoek van het Józef Piłsudski Institute of America de versleuteling van de correspondentie van Józef Piłsudski en zijn Poolse socialistische samenzweerders van 1904.

Op 12 augustus 1978, anderhalf jaar voor zijn dood, ontving hij het officierskruis van de Orde Polonia Restituta.


Nieuw-Guinese tweeklauwschildpad

De Nieuw-Guinese tweeklauwschildpad of Nieuw-Guinese tweeklauw (Carettochelys insculpta) is een schildpad uit de familie Nieuw-Guinese tweeklauwschildpadden (Carettochelyidae). Het is enige soort uit deze familie. De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Edward Pierson Ramsay in 1887. Oorspronkelijk werd de wetenschappelijke naam Carettochelys insculptus gebruikt.


Adam Clayton (bassist)

Adam Charles Clayton (13 maart 1960, Oxford) is de basgitarist van de Ierse rockband U2.

Hij speelt voornamelijk bas, maar zo af en toe speelt hij ook gitaar.

Adam Clayton is van Britse afkomst, maar zijn gezin verhuisde naar Ierland toen Adam vijf jaar oud was. Direct bij de oprichting van U2 in 1976 werd hij bandlid, nadat Larry Mullen jr, de drummer, een briefje op het prikbord op school had geprikt waarin hij vroeg of er mensen waren die met hem een band wilden vormen. Volgens Bono in een interview wilden ze Adam graag bij de band hebben, omdat hij er met zijn volle bos blond haar zo stoer uitzag; met hem erbij zou de band vast populair worden.

Met bandmaat Larry Mullen jr. nam hij in 1996 de titelsong op bij de film Mission: Impossible.

Veelbesproken werd het feit dat Clayton naakt staat op de hoes van het U2-album Achtung Baby (op sommige prints van de hoes is het plaatje overigens gecensureerd met een rood kruisje over zijn geslachtsdeel).


Family Ties

Family Ties is een Amerikaanse comedyserie, die van 1982 tot 1989 werd gemaakt. De serie werd in Nederland uitgezonden door Veronica, en herhaald door SBS6.

Family Ties was de doorbraak voor Michael J. Fox, die de conservatieve en studentikoze zoon speelde van een hippie-echtpaar. De combinatie van Alex (Fox), Mallory (Justine Bateman) als niet zo slimme zus en Jennifer (Tina Yothers) als het bijdehante jongste zusje leverde hilarische situaties op.

Steven en Elyse Keaton zijn twee links-georiënteerde hippies die in de jaren 60 zijn getrouwd. Inmiddels hebben ze een gezin met drie kinderen in de tienerleeftijd: Alex, Mallory en Jennifer. De Keatons hadden zich altijd voorgenomen hun idealen en standpunten over te dragen op hun kinderen, maar dat valt met name bij zoon Alex tegen: Alex is het prototype van een yup in wording. Alex is een verstokte fan van president Richard Nixon, heeft op Ronald Reagan gestemd, is lid van de Young Republicans Club en heeft een poster van William F. Buckley boven zijn bed. Hij gaat altijd gekleed in overhemd met stropdas en colbertjasje.

Jongere zus Mallory is een tegenpool van de intelligente Alex. Ze is voornamelijk geïnteresseerd in leuke jongens, kleding en winkelen, en heeft verder geen enkele ambitie in het leven.

Jongste zusje Jennifer is degene die graag een 'normale' tiener wil zijn, en slaagt daar betrekkelijk goed in.

In de loop van de serie komt er nog een zoon bij: Andrew. Alex studeert af en krijgt een vriendin Ellen Reed (gespeeld door Fox' latere echtgenote Tracy Pollan).


Bjarne Stroustrup

Bjarne Stroustrup (Aarhus, 11 juni 1950) is een Deense informaticus die als hoogleraar informatica werkt aan de Texas A&M University. Hij ontwikkelde de programmeertaal C++.


Soepschildpad

De soepschildpad of groene zeeschildpad (Chelonia mydas) is een schildpad die behoort tot de familie zeeschildpadden (Cheloniidae). De soepschildpad is van de zeven soorten uit deze familie de grootste. De soort heeft heeft tevens het grootste verspreidingsgebied: de soepschildpad komt in tropische en gematigde wateren overal voor.

De soepschildpad heeft een schildlengte van bijna een meter. Het dier is van andere soorten te onderscheiden door de verschillen in de schubben op de kop en de structuur van de hoornschilden op het rugschild. Jonge soepschildpadden leven voornamelijk van dierlijk materiaal. Behalve met planten, voeden zij zich ook met kleine vissen, kreeftachtigen als kleine kreeftjes en garnalen, en kwallen. Naarmate de zeeschildpadjes groter worden, veranderen ze steeds meer in pure planteneters. Volwassen exemplaren zijn herbivoor en eten vooral zeegras (Zostera) en verschillende algen.

De soepschildpad dankt zijn naam aan het feit dat het dier voor consumptie werd gevangen. Dat heeft met name in het verleden op grote schaal plaatsgevonden. Tegenwoordig is de schildpad vrij zeldzaam en door internationale verdragen beschermd. Menselijke activiteiten zoals het illegaal rapen van de eieren alsook het onbedoeld doden van de schildpad als bijvangst in de visserij drukken tegenwoordig nog steeds zwaar op de populaties.


Roseanne Barr

Roseanne Cherrie Barr (Salt Lake City, 3 november 1952) is een Amerikaans comédienne, actrice en politicus. Ze speelde onder meer in de naar haar vernoemde televisieserie Roseanne, waarin zij en John Goodman de hoofdrollen speelden.

Barr was, nadat ze vroegtijdig stopte met de highschool, onder andere bordenwasser in een restaurant in Salt Lake City. Op 17-jarige leeftijd werd ze moeder; de baby werd ter adoptie afgegeven. Ze trouwde met Bill Pentland en kreeg drie kinderen. Pas zestien jaar later vond Barr haar draai als stand-upcomedian, en in 1987 kreeg ze haar eerste televisieserie: The Roseanne Barr Show. Dit was geen succes en het programma werd al snel stopgezet.

In 1989 speelde Barr een van de hoofdrollen in de film She Devil, met als tegenspeelster Meryl Streep. Alhoewel deze film niet het succes bracht dat ze had verwacht, kreeg ze snel daarna een nieuwe televisieserie: Roseanne. Deze serie zou negen seizoenen lopen en maakte van Barr een nationale bekendheid.

Tijdens de opnames van Roseanne kreeg Barr in 1990 een liefdesrelatie met Tom Arnold, die een bijrol in de serie speelde. Zij scheidde van Pentland en trad vier dagen later in het huwelijk met Arnold. Dit huwelijk duurde vier jaar. Barr beschuldigde Arnold van mishandeling en alhoewel dit nooit bewezen is, werd de echtscheiding een feit.

Een jaar na de scheiding van Arnold trouwde Barr met bodyguard Benjamin Thomas. Met hem kreeg ze haar vijfde kind. In 2002 liep ook dit huwelijk op de klippen.

In 2012 won ze de Peace and Freedom Party conventie, waarmee ze voor deze partij deelnam aan de Amerikaanse presidentsverkiezingen 2012. Ze pleitte onder meer voor milieubescherming en legalisering van cannabis.

In maart 2018 werd er na 21 jaar een nieuw seizoen van Barrs comedyserie Roseanne gemaakt. Zendgemachtigde ABC deed daarmee een poging tv-kijkers te trekken die de aandacht van de Amerikaanse president Donald Trump hadden. De hernieuwde serie haalde 45 miljoen US-dollar reclamegelden op. Na twee maanden werd de serie echter abrupt beëindigd, nadat Barr een politieke tweet had geplaatst. Daarin schreef ze: "Als de moslimbroederschap & planet of the apes een baby kregen=vj'. Met vj bedoelde ze de voormalige presidentiële adviseuse Valerie Jarrett, een dochter van twee Afrikaans-Amerikaanse ouders en geboren in Iran. Barrs tweet betrof een discussie op Twitter over 'Spygate'. Spygate is een schandaal dat zich afgespeeld zou hebben tijdens de verkiezingen van 2016. Trump beweert dat zijn voorganger Barack Obama een spion installeerde in het Trump-verkiezingsteam. Barr heeft later over de tweet gezegd dat het een zeer slechte grap was en dat ze ten tijde van de tweet onder invloed van medicatie was. Tevens bood Barr haar excuses aan bij Jarrett. Hoewel de serie oorspronkelijk een nieuw seizoen zou krijgen annuleerde ABC alsnog de comedyserie.

De serie kreeg echter wel een spin-off, waarin vrijwel alle andere hoofdrolspelers terugkeerden, genaamd The Conners. Zowel het laatste seizoen van Roseanne als de nieuwe serie The Conners is nog niet in Nederland uitgezonden.


Alligatorschildpad

De alligatorschildpad of gierschildpad (Macrochelys temminckii) is een grote schildpaddensoort uit de familie bijtschildpadden (Chelydridae).

Lange tijd was de schildpad de enige soort uit het geslacht Macrochelys, maar in 2014 werd een tweede soort beschreven en was de groep niet langer monotypisch. De alligatorschildpad werd beschreven door Gerard Troost en is vernoemd naar een Nederlander; Coenraad Jacob Temminck (1778 - 1858).

De schildpad komt voor in delen van Noord-Amerika, met name rond het rivierenstelsel van de Mississippirivier. De alligatorschildpad had vroeger een groter verspreidingsgebied en kwam veel algemener voor dan tegenwoordig het geval is. Er werd veelvuldig en langdurig gejaagd om het vlees en nog steeds wordt het dier hierdoor bedreigd, zij het in mindere mate. De alligatorschildpad leeft in meren en moerassen, de schildpad is sterk aan water aangepast en komt er zelden uit. Op het menu staan voornamelijk vissen die met de wormvormige tong worden gelokt wat een uniek kenmerk is in de dierenwereld.

De schildpad kan een schildlengte bereiken van meer dan zestig centimeter en is een van de grootste zoetwaterschildpadden ter wereld en de grootste van Noord-Amerika. De soort staat bekend als agressief en kan met de grote kaken vervaarlijk bijten.


Kortkopweekschildpad

De kortkopweekschildpad (Chitra indica) is een schildpad uit de familie weekschildpadden (Trionychidae).


Roseanne (televisieserie)

Roseanne is een Amerikaanse televisieserie van ABC, die van 1988 tot 1997, en in 2018 liep, en ook in Nederland (door de NCRV en later SBS6) werd uitgezonden.


Matamata (schildpad)

De matamata of franjeschildpad (Chelus fimbriata) is een schildpad uit de familie slangenhalsschildpadden (Chelidae).

De matamata is een middelgrote soort die voorkomt in delen van Zuid-Amerika en leeft in ondiepe rivieren en andere wateren. De schildpad heeft een zeer opmerkelijk uiterlijk door de lange nek, kleine kop, het bulterige schild en de vlezige huidflappen aan de kop en de nek. Het is hierdoor een van de bekendste schildpadden ter wereld. De schildpad is populair in de handel in exotische dieren en in dierentuinen.

De schildpad is zeer sterk op het water aangepast en komt er zelden uit. Op het menu staan voornamelijk vissen, die door de bek te openen naar binnen worden gezogen. De nek is breed en zeer lang en de kop is juist klein en driehoekig van vorm. Op het schild zijn twee rijen puntige bulten aanwezig, het schild is vaak begroeid met algen. Jongere dieren hebben een lichtbruine kleur, oudere exemplaren zijn zeer donker gekleurd.


Chinese driekielschildpad

De Chinese driekielschildpad of Reeves' schildpad (Mauremys reevesii) is een schildpaddensoort uit de familie Geoemydidae. De soort behoorde lange tijd tot het geslacht Chinemys, zodat de oude naam vaak opduikt in de literatuur. De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door John Edward Gray in 1831. Oorspronkelijk werd de wetenschappelijke naam Emys reevesii gebruikt.


Congres van Troppau

Het Congres van Troppau was een Europees vorstencongres dat plaatsvond van 20 oktober tot 8 december 1820 op initiatief van Klemens von Metternich.


Centraal geleide economie

Een planeconomie is een zogenaamde top-down-economie, dat wil zeggen: Op het hoogste niveau van een denkbeeldige piramide wordt de economie door enkele mensen bepaald, en naar beneden gepropageerd tot het laagste niveau (de consument). In een planeconomie kan de consument het aanbod alleen sturen door de politiek daartoe te bewegen. Daarom wordt gesproken over een aanbodgerichte economie.

Centraal geleide economieën komt men voornamelijk tegen in het communistische staatssysteem, maar in sommige kapitalistische staten bepaalt de staat ook gedeeltelijk wat de prijs van bepaalde producten is (gemengde economie). Een Nederlands voorbeeld zijn de prijzen in de gezondheidszorg die bepaald worden door de Zorgautoriteit. Een centraal geleide economie komt nog voor in Cuba, Noord-Korea, Vietnam, Laos en in afgebroken staat in de voormalige Sovjet-Unie en de Volksrepubliek China (die nu door economische hervormingen een vorm van een gedeeltelijke vrijemarkteconomie ontwikkelt).


Jean-Marie Dedecker

Jean-Marie Louis Dedecker (Nieuwpoort, 13 juni 1952) is een Belgisch rechts-liberaal politicus en voormalig judocoach. Van 1999 tot 2006 was hij lid van de VLD. Na een zeer kort lidmaatschap van de N-VA eind 2006, richtte hij begin 2007 Lijst Dedecker op, waarvoor hij tot 2014 in het parlement zetelde. Sindsdien heeft de partij enkel nog een lokale afdeling in Middelkerke, waar Dedecker in 2019 burgemeester werd. In datzelfde jaar werd hij als onafhankelijke op de N-VA-lijst opnieuw verkozen in het parlement.


Spanningscorrosie

Spanningscorrosie is een scheurvormende corrosievorm onder invloed van de gelijktijdige inwerking van een corrosief medium en trekspanningen. Spanningscorrosie kan in praktisch alle metalen optreden.

Zonder de trekspanningen zou het metaal veelal niet of nauwelijks worden aangetast door hetzelfde medium. Anderzijds zijn zonder het corrosieve medium veel hogere trekspanningen nodig om het materiaal te doen bezwijken. In de literatuur wordt voor spanningscorrosie vaak de afkorting SCC gebruikt, van het Engelse Stress Corrosion Cracking.

Spanningscorrosie kan bij installaties zowel van binnenuit als van buitenaf optreden, afhankelijk van waar de vereiste combinatie van factoren aanwezig is. Deze factoren zijn: Gevoelige materiaal - medium combinatie Voldoende hoog trekspanningsniveau Temperatuur in gevoelig gebied Elektrochemische (corrosie-) potentiaal in gevoelig gebied Tijd - Blootstellingsduur voldoende lang pH


Floris

Floor (voornaam), een jongens- en meisjesnaam Floris (bier), een Belgisch bier gebrouwen door Brouwerij Huyghe Floris (film), een film uit 2004, met Michiel Huisman en Birgit Schuurman Floris (Iowa), een plaats in de Amerikaanse staat Iowa Floris (televisieserie), een televisieserie uit 1969, met Rutger Hauer en Jos Bergman Floris von Rosemund, de Duitse remake van de televisieserie uit 1975 Floris ende Blancefloer, een dertiende-eeuwse hoofse roman


Floris (film)

Floris is een Nederlandse film uit 2004 van Jean van de Velde met in de hoofdrollen Michiel Huisman en Birgit Schuurman.

Het scenario van de film werd geschreven door Gerard Soeteman en is geïnspireerd op de gelijknamige tv-serie uit 1969 waarvoor Soeteman ook het scenario leverde. In de film zijn beelden uit de originele serie te zien van Rutger Hauer en Jos Bergman die de rollen vertolkten van Floris en Sindala.

De film beleefde zijn perspremière op 13 december 2004, en was vanaf 16 december in de bioscopen te zien. Het budget bedroeg vijf miljoen euro en er kwamen 145.732 bezoekers naar de bioscoop. Aanvankelijk kwamen er weinig mensen naar de bioscoop, maar tijdens de kerstvakantie 2004 kreeg de film de status 'Gouden film' toen de grens van 100.000 bezoekers werd bereikt.


Lijst van Vlaamse ondernemingen

Dit is een lijst van Vlaamse ondernemingen. Zie lijsten van ondernemingen voor lijsten van ondernemingen uit andere landen. Het bepalen of een onderneming als 'Vlaams' beschouwd kan worden, is in een sterk geglobaliseerde economie niet eenvoudig. We rekenen hierbij vooral ondernemingen met een hoofdzetel in Vlaanderen, historisch Vlaamse ondernemingen die nu onderdeel zijn van een internationale groep.


Flesh & Blood (film)

Flesh & Blood (originele titel; Flesh+Blood) is een Spaans-Nederlandse film uit 1985, gemaakt door Paul Verhoeven naar een scenario van Gerard Soeteman. De film won destijds het gouden kalf voor beste Nederlandse speelfilm van 1985.

De film speelt in het laat middeleeuwse Italië. Zoals de titel al doet vermoeden bevat de film veel gewelddadige en seksueel expliciete scènes. "Flesh & Blood" laat de Middeleeuwen zien als een rauwe tijd waarin mensen elkaar niet ontzien, en vriendschappen even snel ontstaan als vergaan.


Villiers (motorfiets)

Villiers is een Brits bedrijf dat zelf weinig motorfietsen maakte, maar vooral bekend is door de fietsonderdelen en inbouwmotoren die door vele andere merken werden toegepast.

De bedrijfsnaam was Villiers Cycle Components Co, later The Villiers Engineering Co. Ltd., Wolverhampton.


Sachs (motorfiets)

Sachs is een Duits bedrijf dat bekend is geworden als fabrikant van motorfietsen en inbouwmotoren. Een aantal jaren geleden werd deze activiteit afgestoten. Tegenwoordig maakt Sachs onderdelen voor het chassis en voor de aandrijflijn van auto's en vrachtwagens. De motorfietsen worden nu elders in licentie gebouwd, nog wel onder de merknaam Sachs.


Secularisatie

Secularisatie is, strikt genomen, het onteigenen van bezit van de Kerk. Het gaat hier dan meestal om het bezit van land en kloosters dat overgaat van de Rooms-Katholieke Kerk op de staat. In de 17e eeuw, de tijd van het protestantisme, werd de wereldlijke macht van zogenaamd seculiere vorsten in bepaalde streken groter in verhouding tot de macht van de Kerk. Daarom waren zij vaak in staat om bezit van de Kerk af te nemen.

Het woord wordt ook gebruikt wanneer een priester overgaat van de religieuze (reguliere) naar de seculiere (in dienst van een bisdom) staat. Secularisatie wordt toegestaan door de Heilige Stoel of de plaatselijke bisschop, naargelang het regulier instituut (orde, klooster of congregatie) van pauselijk of diocesaan recht is. De H. Stoel staat secularisatie slechts toe aan de religieuzen-priesters, als zij een ordinarius gevonden hebben,


Hercules (Australië)

Hercules is een historisch merk van motorfietsen.

Australisch merk van Harry Jackson die al voor de Eerste Wereldoorlog (welk jaar is niet bekend) begon motorfietsen te produceren.

Zoals alle Australische merken gebruikte hij blokken van toeleveranciers uit Europa. De Australische Hercules-machines waren waarschijnlijk met niet minder dan 15 verschillende inbouwmotoren leverbaar. Jackson gebruikt vrijwel altijd de Sturmey-Archer CS-versnellingsbak en een Mk2 Druid-voorvork, maar de motorblokken kwamen onder andere van JAP, MAG en Coventry Victor en daarnaast waren er nog tweetaktblokken van alle bekende leveranciers.

Andere merken met de naam Hercules, zie Hercules (Birmingham) - Hercules (Derby) -Hercules (Neurenberg).


Zwartboek (film)

Zwartboek is een Nederlandse film uit 2006, geregisseerd door Paul Verhoeven. Het scenario is geschreven door Paul Verhoeven en Gerard Soeteman. De hoofdrollen worden vertolkt door Carice van Houten, Thom Hoffman, Halina Reijn en Sebastian Koch. Het verhaal gaat over een Joodse vrouw die overdenkt hoe ze het eind van de Tweede Wereldoorlog overleefde in het verzet. De titel slaat op een zwart boekje, dat in de film de rol van zwartboek speelt.

De première was op 1 september 2006 tijdens het filmfestival van Venetië. De Nederlandse galapremière van de film was op 12 september 2006 in Den Haag en de bioscooprelease op 14 september. Zwartboek kreeg een Gouden Film, een Platina Film en op het Nederlands Film Festival won de film drie Gouden Kalveren. Zwartboek was de Nederlandse inzending voor de Academy Awards en kwam op de shortlist. Een plek bij de daadwerkelijke nominaties werd niet gehaald. Tijdens het Nederlands Filmfestival van 2008 werd de film verkozen tot beste Nederlandse film aller tijden.


Thom Hoffman

Thom Hoffman, pseudoniem van Thomas Antonius Cornelius Ancion (Wassenaar, 3 maart 1957), is een Nederlands geschiedschrijver, acteur en fotograaf.


Henderson (motorfiets)

Henderson is een Amerikaans historisch merk van motorfietsen

De broers William G. en Tom Henderson zetten hun bedrijf in 1911 op en hun doel was om al in 1912 1.000 motorfietsen te produceren.

Bronnen spreken elkaar tegen over het eerste model. Sommigen vermelden een viercilinder zijklep-lijnmotor die op 1 november 1911 (1-11-'11) zou zijn gepresenteerd en slechts 750 cc zou hebben gemeten. Andere bronnen melden 1912 als eerste jaar, eveneens met een viercilinder lijnmotor, maar nu een 1068cc-kop/zijklepmotor, zonder versnellingen, maar met een meerschijvenkoppeling en kettingaandrijving.

In elk geval hadden de eerste Hendersons een voor motorfietsen revolutionair startsysteem, met een starthendel aan de zijkant van de motorfiets, vergelijkbaar met een aanzetslinger van een auto. Deze starthendel vereenvoudigde het starten omdat de berijder er niet voor hoefde af te stappen. Door de langsgeplaatste motor was de wielbasis ook uitzonderlijk groot: 165 cm. Dat kwam ook omdat in het frame niet alleen plaats was voor de motor zelf. Aan de voorkant was een grote aluminium treeplank gemonteerd, in tegenstelling tot de gebruikelijke positie aan de zijkanten van het motorblok.

De Henderson-motorfietsen werden vooral in de Verenigde Staten verkocht, hoewel men wel initiatieven nam om het merk bekendheid in de rest van de wereld te geven. Zo ondernam Carl Clancy een wereldreis met een Henderson die hem in Europa, Afrika, India en Japan bracht en die in totaal 29.000 km besloeg. Kort voor de Eerste Wereldoorlog nam een Henderson deel aan races op het Brooklands. Dat was een kombaan waar alleen de topsnelheid telde en waar niet geschakeld hoefde te worden. Het gebrek aan versnellingen was buiten het circuit echter wel een beperking, die voor de normale gebruiker lastig was. Daarom ontwikkelde men in 1914 een tweeversnellingsnaaf en werd de 1068cc-motor ook iets groter: 1085 cc dankzij een boring/slagverhouding van 67 x 77 mm. De machine kreeg een Bosch-magneetontsteking. In 1915 werd de wielbasis verkort tot 147 cm door de treeplanken naar de zijkant te verplaatsen.

Tot dat moment waren de Henderson-motorfietsen niet erg succesvol, maar technische wijzigingen brachten daar in 1917 verandering in. Zo werd de total loss smering vervangen door een wet-sumpsysteem, waardoor zowel het bedieningsgemak als de betrouwbaarheid groter werden en bouwde men ook een echte versnellingsbak. Alan Bedell bewees dat door een nieuw langeafstandsrecord te vestigen: van Los Angeles naar New York in zeven dagen, 16 uur en 15 minuten. Daarmee was hij vier dagen sneller dan het bestaande record van Indian en ook vier dagen sneller dan het record dat "Cannonball" Baker met een Cadillac-auto had gereden. Roy Artley reed vervolgens van de Canadese grens naar de Mexicaanse grens in drie dagen en 15 minuten.

In 1917 deed Ignaz Schwinn van de Excelsior Motor Mfg and Supply Co. de gebroeders Henderson een aanbod: hij wilde de Henderson-productie overnemen en verplaatsen naar zijn eigen fabriek in Chicago. De broers gingen op het aanbod in en vanaf 1918 werd het Henderson-logo aangevuld met de grote "X" van Excelsior, toen de eerste machines uit de fabriek in Chicago rolden. Dit was het Model Z, dat intussen 1168 cc mat. De machine was verbeterd met lichtmetalen zuigers, een andere oliepomp en een verbeterde krukas. Ook kwam er een systeem tussen koppeling en versnellingsbak dat het schakelen zonder koppeling onmogelijk maakte. Naast dit standaardmodel kwam het Model Z2E en elektrische ontsteking en een claxon.

De gebroeders Henderson verlieten wegens persoonlijke meningsverschillen het bedrijf van Schwinn al snel. William begon al in 1919 opnieuw met zijn eigen merk, dat hij ACE noemde. Tom begon een exportfirma.

Bij Excelsior werd Arthur O. Lemon verantwoordelijk voor de verdere ontwikkeling van de viercilinders. Lemon had al sinds 1915 bij Henderson gewerkt. Hij ontwikkelde het Henderson Model K, dat in 1920 op de markt kwam. Dit was een viercilinder zijklepmotor van 1301 cc met volledige druksmering. Frame en voorvork waren stabieler en de wielen groter. Door de betere smering konden de machines ook in echte races worden ingezet, onder meer door Roy Artley en Floyd Clymer. In 1922 verscheen een luxeversie van het Model K, gespoten in blauw met gouden biezen. Dit model had een iets grotere Zenith-carburateur en een manchet om het uitlaatspruitstuk dat door de warme uitlaatgassen de carburateur iets voorverwarmde om een betere verdamping te waarborgen. De machine leverde 12 pk bij 3.800 tpm. De cilinderkop was verbeterd, de nokkenas verstevigd en de achterrem was sterker. De zuigers waren weer van gietijzer, maar sportieve klanten konden wel lichtmetalen zuigers bestellen. Zijspanrijders konden ook een achteruitversnelling bestellen. Met een topsnelheid van 160 km/uur was de machine sneller dan vrijwel alle Amerikaanse automobielen en dat was de reden dat verschillende politiekorpsen Henderson-motorfietsen aanschaften. De coureur Wells Bennett reed met een Henderson Model K De Luxe een nieuw 24-uursrecord op het circuit van Tacoma door 2513 kilometer af te leggen. Dat record bleef meer dan 15 jaar staan. Hij verbrak ook het record tussen Los Angeles en New York en in 1923 tussen Canada en Mexico. Deze route reed hij ook in omgekeerde richting, maar nu met een zijspan, wat opnieuw een wereldrecord opleverde.

Arthur Lemon verliet Excelsior-Henderson in 1922, toen William Henderson met een van zijn ACE-motorfietsen verongelukte en Lemon werd gevraagd de leiding over ACE over te nemen. Zijn taak bij Excelsior werd overgenomen door Arthur Constantine, die acht jaar op de ontwikkelingsafdeling van Harley-Davidson gewerkt had.

In de jaren hierna werden de Hendersons steeds licht gewijzigd. De nokkenas kwam iets hoger te liggen en de krukas werd weer aangepast. Kegellagers werden standaard voor de krukas. Vanaf 1925 werden de frames licht gewijzigd, waarbij de bovenste framebuis volledig gekromd was en er werd een metalen gereedschapskistje bovenop geplaatst. Het afsluitbare deksel sloot tevens de benzinetank en de olietank af. De handelbaarheid werd verbeterd door het zadel lager te plaatsen. Het eerste eigen ontwerp van Constantine was het Model KJ uit 1929, dat een vrijwel rechte bovenste framebuis had, waardoor de tank driehoekig werd. Op de tank, die al snel werd vervangen door een zadeltank, zat een instrumentenpaneel met een snelheidsmeter, een oliedrukschakelaar en de lichtschakelaar. De getrokken schommelvoorvork werd vervangen door een geduwd exemplaar en het voorwiel kreeg nu ook een trommelrem. De grootste wijziging was echter de 1301cc-motor. De nokkenas, voorheen drievoudig gelagerd, was nu vijfvoudig gelagerd, maar bij het kleppenmechanisme was men weer teruggekeerd naar kop/zijkleppen. Naast de KJ verscheen het Model KL, een 45pk-sterke machine die speciaal voor politiekorpsen was ontwikkeld.

Excelsior leverde de Henderson-viercilindermotoren ook als inbouwmotor voor fabrikanten van kleine auto's en voor de voortstuwing van kleine vliegtuigen. Ze werden door vliegtuigfabrikanten ook in licentie gebouwd en soms voorzien van een dubbele ontsteking en een grotere oliepomp.

Excelsior was aan het einde van de jaren twintig op het hoogtepunt van zijn productie gekomen, niet alleen met haar Henderson-modellen, maar ook met de zware Excelsior V-twins. Om de hoge ontwikkelingskosten terug te verdienen moesten de machines echter goed verkocht worden. Na de beurskrach van 1929 liet Ignaz Schwinn zich adviseren door economen, die een lange economische crisis voorzagen. Daarop besloot hij in 1931 van het ene moment op het andere te stoppen met de productie van motorfietsen. Hij ging zelf met pensioen en de fabriek ging zich alleen nog toeleggen op productie van fietsen. In de jaren zeventig was de Schwinn Bicycle Company de grootste fietsenproducent in de Verenigde Staten.


Carice van Houten

Carice Anouk van Houten (Leiderdorp, 5 september 1976) is een Nederlandse actrice, zangeres, radiopresentatrice en ambassadeur van het Wereld Natuur Fonds. Voor haar toneelwerk won ze in 2003 de Colombina voor haar rol van Macha in Een meeuw van Tsjechov onder regie van Theu Boermans bij De Theatercompagnie. Ze is winnaar van vijf Gouden Kalveren, zes Rembrandt Awards en tal van andere prijzen. Haar met een Gouden Kalf bekroonde rol in Zwartboek (2006) betekende de start van een internationale carrière. Op 1 december 2014 won zij in Ierland een Angela Award voor haar rol als Melisandre in de televisieserie Game of Thrones. Deze rol bracht haar ook een Emmy Award-nominatie op in 2019, voor de categorie Outstanding Guest Actress in a Drama Series.


Bark (motorfiets)

Bark is een historisch merk van inbouwmotoren in Dresden.

Dit was een Duitse fabriek die in de jaren dertig 200cc- tot 600cc-inbouwmotoren voor andere merken bouwde. Het betrof zowel twee- als viertaktmotoren. Ze werden door vele motorfietsproducenten toegepast.

Op de "klantenlijst" stonden in elk geval Ardie, Bücker, D-Rad, Elfa, Excelsior, Hercules, HMK, Imperia, OD, Omnia, Phönix, RMW, UT en Wimmer.

Ook de Küchen-ontwerpen werden, voor zover ze niet door de klant zelf gebouwd konden worden, bij Bark geproduceerd.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden vooral vliegtuigonderdelen geproduceerd. In 1945 werd het bedrijf daarom gesloten.


Indian

Indian is een Amerikaans motorfietsmerk dat verschillende "comebacks" gemaakt heeft. Het werd in 1900 opgericht door George M. Hendee en Carl Oscar Hedstrom en was gevestigd in Springfield (Massachusetts).


Mondialisering

Mondialisering, of vaak ook het anglicisme globalisering, is een voortdurend proces van wereldwijde economische, politieke en culturele integratie, met als centraal kenmerk een wereldwijde arbeidsdeling, waarbij productielijnen over de wereld worden gespreid die gedreven worden door de informatie- en communicatietechnologie en door internationale handel. Mondialisering wordt mogelijk gemaakt door ontwikkelingen op het gebied van vervoer en telecommunicatie. Ze kenmerkt zich verder door verregaande schaalvergroting, het ontstaan van een wereldwijd kapitalisme en de verspreiding van een consumentencultuur.

Met regionalisering heeft mondialisering internationalisering tot gevolg waarbij betrekkingen over steeds grotere afstanden worden aangegaan en zo over de landsgrenzen heen reiken. Dit heeft tot gevolg dat nationale overheden bij hun beleid gebonden zijn aan internationale afspraken en ontwikkelingen, en minder greep hebben op de nationale economie.


Zwarte dood

Zwarte Dood, pandemie in de veertiende eeuw Pest (ziekte), de infectieziekte die onder meer de Zwarte Dood tot gevolg had


Landloper

Een landloper is iemand die geen beroep, vaste woon- of verblijfplaats en/of bestaansmiddelen heeft. Andere termen voor landloper zijn zwerver, clochard, vagebond en dakloze. Zwervers die vanaf het eind van de 19e eeuw stiekem op treinen in Noord-Amerika meereisden, worden hobo's genoemd.

Landlopers waren al in de middeleeuwen een bekend verschijnsel op het platteland. Vaak door armoede gedreven zwierven mensen rond op zoek naar werk, eten en onderdak. Vooral in de zomer was men bij veel boeren als werkkracht welkom. Sommige van die zwervende werkzoekers werden bekenden en kwamen jaarlijks op vaste tijden terug. Deze mensen werden in de gemeenschap geaccepteerd omdat ze als dagloner nuttig waren.

Landlopers en bedelaars waren meestal echter niet geliefd. Men was bang voor diefstal en ander crimineel gedrag. Hun aanwezigheid werd vooral in de 19e eeuw niet meer getolereerd en hun manier van leven kon op afkeuring rekenen van de gegoede burgerij. Daarom kwam er een wettelijk verbod en werden landlopers en zwervers geregeld opgepakt en weggejaagd. Soms kwamen ze in gevangenissen, werkkampen of inrichtingen terecht.


Nirmala Rambocus

Nirmala Rambocus (Nickerie, 2 september 1950) is een Nederlands politicus van Surinaamse afkomst.

Rambocus werd geboren in Nickerie in een hindoestaans gezin. Begin jaren tachtig was zij hoofd van het bureau van de medische faculteit van de Universiteit van Suriname. Nadat op 8 december 1982 door het regime-Bouterse vijftien politieke tegenstanders onder wie Rambocus' broer Soerinder waren omgebracht, een gebeurtenis die bekendstaat als de Decembermoorden, werden de lijken naar het mortuarium van het Academisch Ziekenhuis van Suriname gebracht. Rambocus zag daar dertien van de vijftien lichamen.

Korte tijd later emigreerde ze naar Nederland. Ze studeerde van 1983 tot en met 1990 juridische bestuurswetenschappen aan de Universiteit Utrecht, en werd in 1983 beleidsmedewerker bij de Gemeentepolitie Utrecht, en werd in 1991 docent commerciële vormgeving en organisatie.

Ze was een van de sprekers in 1993 bij de onthulling van het Monument ter nagedachtenis aan slachtoffers van schending van mensenrechten vanaf 25 februari 1980 in Paramaribo en riep op om de Decembermoorden (1982) te onderzoeken en de daders te berechten.

Ze werd Utrechts statenlid voor het CDA. Van 23 mei 2002 tot 30 november 2006 was ze lid van de Tweede Kamerfractie van het CDA. Daar zat ze onder meer in de Tijdelijke Commissie Onderzoek Integratiebeleid, de commissie-Blok.

Rambocus werd in 1993 onderscheiden met de Bronzen Stier van Stichting Damsko, en werd in 2000 Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Ze is ongehuwd.