Japans-China

Met Japans-China, de Wang Jingwei-regering, wordt het door de Japanners bezette deel van de Republiek China tijdens de Tweede Wereldoorlog bedoeld.

De Tweede Wereldoorlog begon voor China al in 1937. Het Japanse keizerrijk bezette toen grote delen van Oost-China, onder andere de Chinese hoofdstad Nanjing. Dit zou ook de hoofdstad worden van het door de Japanners bezette deel. Ondanks dat de Japanners de gebieden militair beheersten en controleerden, was Japans-China officieel een onafhankelijke staat, net als Mantsjoekwo (Mantsjoerije), dat Japan al eerder op China veroverd had. In het westen beschouwde men deze gebieden echter als bezet. Zij werden geleid door een pro-Japanse Chinese regering die beweerde dat dit de enige officiële Republiek China was. Het had ook dezelfde vlag als de Republiek China vóór de Japanse invasie (behalve de extra mottostrook erboven). Toen Japan in 1945 de Tweede Wereldoorlog verloor raakte het ook China weer kwijt en werd Nanjing weer de hoofdstad van de hele Republiek China inclusief Mantsjoekwo.

Vanuit de onbezette delen bevocht de geallieerde nationalistische Chinese president Chiang Kai-shek, in moeizame samenwerking met de Chinese communisten onder Mao Zedong en Geallieerde hulptroepen, de Japanse bezetter, het Chinese marionettenkabinet van Wang Jingwei alsook pro-Japanse Chinese collaborateurs.

Na de dood van Wang Jingwei werd Chen Gongbo leider van dit zogenaamde Nanjing-regime.

Internationale erkenning kreeg het pro-Japanse China van nazi-Duitsland (vanaf juli 1941), Slowakije, overige Asmogendheden, maar ook van Finland, Zweden, Zwitserland, Frankrijk en Thailand.


Jan Ligthart (onderwijzer)

Jan Ligthart (Amsterdam, 11 januari 1859 – Laag-Soeren, 16 februari 1916) was een Nederlandse onderwijzer en onderwijsvernieuwer. Hij werd bekend als schoolhoofd van een lagere school in de Schilderswijk van Den Haag en als schrijver van artikelen en boeken.

Ofschoon aan Ligtharts latere betekenis voor de verbetering van het Nederlandse onderwijs getwijfeld kan worden, vooral omdat hij geen kant-en-klare methoden wilde ontwerpen, was zijn invloed in de eerste decennia van de 20e eeuw aanzienlijk, en hebben toen heel veel onderwijzers en ouders zich door zijn werken laten inspireren. Als een van de heel weinige Nederlandse pedagogen ooit, raakte hij ook in het buitenland bekend en probeerde men in andere landen zijn ideeën na te volgen. Stellig had dit te maken met zijn vriendelijk karakter en het charisma dat hij uitstraalde, evenals met zijn christelijk geloof. Daardoor werd hij in tijden van opkomend socialisme en communisme door onderwijsmensen uit behoudende kringen niet als een gevaarlijke vernieuwer gezien. Er waren in die periode vele onderwijsvernieuwers in Nederland (zie het artikel over onderwijskunde) maar behalve de "rooie" Theo Thijssen heeft niemand anders zoveel naam gemaakt als Ligthart.


David van Embden

David van Embden (Den Haag, 22 oktober 1875 – Amsterdam, 14 februari 1962), was een Nederlands politicus, eerst voor de Vrijzinnig Democratische Bond (VDB), later voor de Partij van de Arbeid (PvdA).


Dirk Bos

Dirk Bos (Groningen, 13 september 1862 – Den Haag, 6 mei 1916), was een Nederlands politicus (VDB), zakenman en bankier.


Kwomintang

De Chinese Kwomintang of Chinese Guomindang (), ook gespeld als Chinese Kuomintang, is een Chinese politieke partij. De naam betekent Chinese Nationale Partij of Chinese Nationalistische Partij. De Kwomintang werd in 1911 opgericht en kwam voort uit de Revolutionaire Liga van dr. Sun Yat-sen. De Kwomintang - vaak afgekort tot KMT - is gebaseerd op de door hem geformuleerde Drie principes van het volk, namelijk nationalisme, democratie en volkswelvaart.


Nol Havens

Arnoldus Ignatius Maria Josephus (Nol) Havens (Tilburg, 3 december 1959) is een Nederlandse zanger. Hij is bekend als de zanger van de Nederlandstalige popgroep VOF de Kunst. Met deze groep scoorde hij enkele grote hits in Nederland en Europa. De grootste hits waren Suzanne in 1983 en Een kopje koffie in 1987.


Beiyangregering

De regering van Beiyang, ook wel gespeld als Peiyang-regering of de Eerste Republiek China genoemd, verwijst naar de regering van de Republiek China die tussen 1912 en 1928 in de hoofdstad Peking (Beijing) gevestigd was. Deze werd in die tijd internationaal erkend als de legitieme Chinese regering.

De republiek China ontstond toen in 1912 de laatste Chinese keizer van de troon gestoten werd en de republiek China werd uitgeroepen. Direct hierna verklaarden Buiten-Mongolië en Tibet zich onafhankelijk.


Bedelen

Bedelen is aalmoezen vragen om in het levensonderhoud te voorzien. Bedelen wordt, hoewel vaak gezien als ongewenst, veelal stilzwijgend getolereerd. In de meeste religieuze en spirituele traditie wordt het als een deugd gezien om aan de armen te geven. In het Verre Oosten bestaan bovendien zogenaamde bedelmonniken, zij die spiritualiteit zoeken door een leven zonder geneugten. Er zijn ook bedelorden in de christelijke traditie.


Carl Bernstein

Carl Bernstein (Washington, 14 februari 1944) is een Amerikaans onderzoeksjournalist en schrijver.


Koninklijk Instituut voor de Marine

Het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) is het opleidingsinstituut voor toekomstige officieren van de Nederlandse Koninklijke Marine (vloot en mariniers) te Den Helder. Vanaf 2005 maakt het KIM deel uit van de Nederlandse Defensie Academie. De wapenspreuk van het KIM luidt "sumus et fore speramus", Latijn voor "wij zijn en hopen te worden". Het adagium is "Kennis is macht, karakter is meer" (de eerste letters van de woorden vormen samen tweemaal het woord KIM).


The Forsyte Saga

The Forsyte Saga is een familiekroniek van John Galsworthy. In drie delen wordt het verhaal verteld van de rijke en arrogante familie Forsyte, bij wie onder een dikke laag goud en goede manieren ongeluk en dramatiek de boventoon voeren.

Voorbeeld bij uitstek is het huwelijk tussen Soames Forsyte en de onbemiddelde Irene Heron. Hij is victoriaans; arrogant, preuts en egoïstisch. Zij is mooi, modern en lijdt in stilte onder haar moeizame huwelijk. Zij stort zich in een affaire met de knappe architect Philip Bosinney, die sterft als Irene er met hem vandoor wil gaan. Dan is het huwelijk definitief voorbij, maar tot een scheiding komt het niet. Pas jaren later, in 1901, wordt de scheiding tussen Soames en Irene uitgesproken. Soames trouwt met de Française Annette en Irene huwt de neef van Soames, Jolyon. Uit beide huwelijken wordt een kind geboren: Soames en Annette krijgen een dochter, Fleur, en Jolyon en Irene een zoon. En uiteraard vallen deze twee knappe jonge mensen zonder enig historisch besef als een blok voor elkaar...


Spinnende waterkevers

De spinnende waterkevers (Hydrophilidae) zijn een familie van kevers die voornamelijk in het water leven.


Lodewijk van Heiden

Er wordt wel verondersteld dat hij de Berend Botje uit het bekende kinderliedje Berend Botje ging uit varen zou zijn, waarvan in het Drentse dorp Zuidlaren een beeld staat.


Eerde (Noord-Brabant)

Eerde (Veghels dialect: d'Eerd) is een dorp in de provincie Noord-Brabant, gelegen in de Meierij van 's-Hertogenbosch. Eerde is een kerkdorp van de gemeente Meierijstad. Op telde Eerde inwoners, op een oppervlakte van km². De naam Eerde betekent 'beploegde grond, bouwland'. Eerde ligt in het nationaal landschap Het Groene Woud.


Chipkaart

Een chipkaart of smartcard is een plastic kaart met een microprocessorchip. Deze chip bevat een processor, geheugen en contactpunten. Er zijn ook contactloze chipkaarten waarop de contactpunten ontbreken omdat die gebruikmaken van NFC.


Delict

Delict is een begrip uit het recht en het spraakgebruik dat verschillende betekenissen heeft, al naargelang van het rechtsstelsel, de samenleving en de periode waarover men spreekt. In het huidige Belgisch en Nederlands strafrecht wordt er veelal een licht strafbaar feit mee aangeduid, ook wel overtreding genoemd, maar het kan ook gaan om gedrag dat handelt tegen in andere wetten gegeven regels, zoals de Milieuwet- en regelgeving of de Arbeidsomstandighedenwet. Met de term milieudelict kan een economisch misdrijf bedoeld zijn.

In het Romeins recht werd het begrip delict gebruikt om rechtshandelingen aan te duiden die tegen gemaakte afspraken ingingen of tegen algemene regels en verplichtingen uit het civiele recht, het ius in rem. Als vergelding moest door de overtreder een vorm van schadevergoeding aan de benadeelde worden voldaan, dat kon bestaan uit betaling van een geldbedrag, het herstellen van de schade of zelfs het toebrengen van dezelfde schade (oog om oog, tand om tand principe).


Sleutelhanger

Een sleutelhanger is een klein voorwerp (geen sleutel) dat aan een sleutelring wordt bevestigd of dat een geheel vormt met een sleutelring.


Simca

Simca was een Frans automerk. De naam is een acroniem van Société Industrielle de Mécanique et de Carrosserie Automobile; een autofabriek die in 1934 te Nanterre werd opgericht door Enrico Teodoro Pigozzi.


Ernst van der Beugel

Ernst Hans van der Beugel (Amsterdam, 2 februari 1918 – Den Haag, 29 september 2004) was een Nederlands econoom, topfunctionaris, diplomaat en politicus.


Midge Ure

Midge Ure, echte naam James Ure (Cambuslang, 10 oktober 1953) is een Schots zanger, gitarist en componist. Zijn grootste successen beleefde hij in de periode 1975-1985.


Kees Ouwens

Cornelis Johannes (Kees) Ouwens (Zeist, 27 juni 1944 – Heemstede, 24 augustus 2004) was een Nederlands dichter en schrijver van romans. Hij debuteerde in 1968 met "Arcadia". Ouwens schreef ook proza, maar verwierf vooral een plaats in de Nederlandse literatuur als experimenteel dichter.

Ouwens beschouwde het schrijven als een zoektocht. Zijn fascinatie met het taalspel verleidde hem er soms toe de begrijpelijkheid of het grammaticaal voor de hand liggende te veronachtzamen met het doel de exactheid van uitdrukking in de zorgvuldig opgebouwde talige realiteit. Hierdoor wordt hij weleens als 'hermetisch' dichter bestempeld, terwijl anderen zijn oeuvre juist daardoor, samen met dat van andere grote naoorlogse dichters als Jacques Hamelink en Hans Faverey, als verrijkend voor het Nederlandstalige dichtersidioom ervaren.

In 2002 verschenen zijn gedichten in de verzamelbundel "Alle gedichten tot dusver". Een jaar later bundelde uitgever Meulenhoff zijn verhalend proza in "Alle romans tot dusver". In 2005 verscheen bij Meulenhoff postuum, maar nog geheel door hemzelf geredigeerd, de gedichtenbundel "Ben jij het, ik?".

In 1976 ontving Ouwens de Van der Hoogprijs. Hij werd in 2002 onderscheiden voor zijn gehele oeuvre met de Constantijn Huygensprijs. Ook ontving hij de VSB-prijs voor "Mythologieën".

Kees Ouwens overleed in augustus 2004 op 60-jarige leeftijd na een langdurig ziekbed in Heemstede.


Brothers in Arms: Road to Hill 30

Het spel is ontwikkeld door Gearbox Software, dat de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog bestudeerde voor dit spel.

Brothers in Arms is gebaseerd op een waargebeurd verhaal over een 101st Airborne Division Parachutisten squad dat tijdens D-Day, op 6 juni 1944, met parachutes voet aan grond zette aan de Franse kust in Normandië, in een poging de Duitse onderdrukking te stoppen. Als sergeant Matt Baker leidt de speler een squad, dat door hem bestuurd wordt.


Roland Moreno

Roland Moreno (Caïro, 11 juni 1945 – Parijs, 29 april 2012) was een Frans wetenschapper. Hij kan worden gezien als de uitvinder van de chipkaart, een plastic kaart die uitgerust is met een microprocessor.

Roland heeft verschillende elektronische gadgets ontwikkeld, waaronder de basis voor de chipkaart in 1974. De chipkaart kreeg talloze toepassingen, als betaalkaart, telefoonkaart en als simkaart in mobiele telefoons. Op de chipkaart bezat Moreno meer dan 45 patenten, dat – dankzij de royalty's die andere bedrijven aan hem moesten betalen – hem een geschat vermogen van 100 miljoen euro opleverde.

Hij speelde ook enkele korte rollen in verschillende films.


Terry Melcher

Melcher was de enige zoon van actrice Doris Day en Al Jorden, maar werd later geadopteerd door (en genoemd naar) Days derde echtgenoot Marty Melcher. Hij hielp de carrières van onder anderen Ry Cooder, The Byrds en The Beach Boys mee vooruit. Voor die laatsten was hij medeauteur van de song Kokomo.

Begin jaren '60 trad hij samen met Bruce Johnston ook zelf op onder de naam Bruce & Terry maar hij legde zich later vooral toe op het produceren van muziek van anderen. Hij verzorgde ook verschillende shows van zijn moeder Doris Day.


Burcht van Loon

De burcht van Loon, die intussen is verdwenen, was de eerste verblijfplaats van de graven van Loon. De burcht stond in het centrum van het huidige Borgloon (burcht van Loon).

De graven namen geen genoegen met de 30 m boven de vlakte verheven heuvel voor de bouw van hun vesting. De heuvel werd kunstmatig verhoogd om er in de loop van de 10e en 11e eeuw een voor die tijd typische motteburcht op te bouwen. Boven stond waarschijnlijk een weertoren die als uitkijktoren en ultieme verdediging bij belegering diende. Aan die kant werd de helling verscherpt en met houten palen ontoegankelijk gemaakt. Aan de vlakkere noord- en oostzijde sloot een brede diepe gracht de vesting af.

Op het voorliggend neerhof werd een grote zaal, die als residentie dienstdeed, opgegraven. De sala was 33 m lang en 10 m breed en had waarschijnlijk twee verdiepingen. De muren waren 2 tot 2,5 m dik. Binnenin vond men een met silex en mortel gemetselde waterput, een vitaal onderdeel van iedere vesting. In het voorhof bevond zich een burchtkapel waar rond het kapittelhof en de pre-stedelijke nederzetting groeide. De kapel werd later vervangen door de huidige Sint-Odulfuskerk.

De burcht werd tweemaal verwoest: de eerste keer in 1179 tijdens een oorlog tussen Gerard van Loon en Rudolf van Zähringen, prins-bisschop van Luik en een tweede maal rond 1232. Graaf Arnold I van Loon had al in 1095 besloten zijn hof naar het centraal gelegen Kuringen te verhuizen. Pas na 1232 werd dit plan definitief uitgevoerd.

De burcht werd sindsdien beheerd door een burggraaf. Dit ambt groeide uit tot een erfelijk leen van de Graven van Loon, en belangrijke burggraven waren de families Van Herk (13e eeuw), Van Sassenbroek (1e helft 14e eeuw), dan de Heren van Veulen. Toen de burcht vervallen was, werd de titel van burggraaf een eretitel. De laatste burggraaf was François-Joseph-Charles-Marie d'Argenteau. In 1823 protesteerde deze nog toen de burchtgracht werd verkocht.

In de 18e eeuw was de burcht al niet meer dan een vage ruïne. Tussen 1870 en 1877 werd de kunstmatige heuvel afgegraven om de holle wegen in de omgeving op te vullen.

Van op de heuvel heeft men nu uitzicht op het zuidelijke Haspengouw.


Kröller-Müller Museum

Het Kröller-Müller Museum is een Nederlands museum voor moderne en hedendaagse kunst, gelegen in het Nationaal Park De Hoge Veluwe te Otterlo. Het museum en het bijbehorende beeldenpark, samen circa 25 hectare, genieten internationale bekendheid. Tot 2020 trok het museum jaarlijks toenemende aantallen bezoekers uit binnen- en buitenland, met in 2019 405.428 bezoekers. Het museum kenmerkt zich onder andere door een uitgebreide collectie werken van Vincent van Gogh.


Madison Square Garden

Het Madison Square Garden (MSG) is een van de bekendste evenementenhallen ter wereld. MSG heeft een eigen televisiekanaal en een eigen marktslagzin (The World's Most Famous Arena (TM)).

MSG is te vinden in New York. De hal, die plaats biedt aan een kleine 20.000 toeschouwers, wordt gebruikt voor verschillende sportevenementen, waaronder boksen, basketbal (thuisbasis van de New York Knicks en New York Liberty) en ijshockey (thuisbasis van de New York Rangers). Ook is de MSG bekend als podium voor muziekconcerten. Beroemdheden als Pink Floyd, The Rolling Stones, Prince, Armin van Buuren, Queen, Kiss, The Police, Led Zeppelin, Christina Aguilera, Lady Gaga, Eric Clapton, Pearl Jam, Elvis Presley, J. Cole, Michael Jackson, Neil Diamond, Neil Young, Madonna, Rammstein, Metallica, Nirvana, Van Halen, Elton John, Paul McCartney, Simon and Garfunkel, Sting, The Police, U2, Mariah Carey, Bruce Springsteen, Frank Sinatra, One Direction, Bon Jovi, Hardwell, Shawn Mendes, Justin Bieber en vele anderen traden hier op. Billy Joel treedt sinds 2014 elke maand op in the Garden en blijft dat naar eigen zeggen doen tot zijn concerten niet meer uitverkocht raken. Op 1 oktober 2015 trad Stromae er als eerste Belg ooit op. In 2004 was MSG de locatie waar de Republikeinen onder leiding van George W. Bush hun partijconventie hielden.

De huidige MSG is de vierde "Garden" met deze naam. De eerste werd in 1879 gebouwd aan de Madison Square en werd als circustent gebruikt. Later, in 1890, werd deze hal gesloopt, waarna op dezelfde locatie een nieuwe MSG gebouwd werd. In 1925 werd de derde MSG geopend op het kruispunt van 50th Street en 8th Avenue. De huidige MSG werd geopend in 1969 en is te vinden boven het Pennsylvania Station op het kruispunt van de 33rd Street en 7th Avenue.

De MSG, die ook een congrescentrum, bioscoop en een theater bevat, is ook te huur voor privéfeesten. De worstelbond WWE (World Wrestling Entertainment) huurt regelmatig de MSG af voor belangrijke events. WrestleMania I, X en XX zijn er gehouden, net als verschillende SummerSlam en Survivor Series PPVs.


Tommy Bolin

Tommy Bolin (Sioux City (Iowa), 1 augustus 1951 - Miami (Florida), 4 december 1976) was een Amerikaanse gitarist.


Irene van de Laar

Irene Wilhelmina Maria van de Laar (Valkenswaard, 4 december 1968) is een Nederlands presentatrice, actrice en voormalig model.


SMILES

SMILES of voluit simplified molecular-input line-entry specification is een specificatie om de structuur van chemische moleculen op eenduidige wijze te beschrijven als een tekenreeks. SMILES kunnen door de meeste chemische tekenprogramma's ingelezen worden en worden omgezet in een tweedimensionale tekening of een driedimensionaal model van het molecuul.

De specificatie was al ontwikkeld door David Weininger eind jaren 80 van de 20e eeuw, maar is door anderen aangepast en uitgebreid. Er bestaan nog andere lineaire notaties voor moleculen zoals Wiswesser Line Notation (WLN), ROSDAL en SLN (Tripos Inc).


Motorcross

Motorcross (vroeger "terreinrace" maar tegenwoordig soms ook "motocross" en in Engelstalige landen "Moto-X") is de meest beoefende tak van de motorsport, die zich in het terrein afspeelt.


LZ126 USS Los Angeles

De USS Los Angeles was een Amerikaanse zeppelin, gebouwd door de Duitse Luftschiffbau Zeppelin, die in oktober 1924 in Lakehurst, New Jersey arriveerde.

Dit luchtschip kwam in dienst bij de Amerikaanse marine onder het nummer ZR-3 (ZR staat voor "Zeppelin Rigid").

In totaal heeft het luchtschip 4398 uur gevlogen en een afstand van 172.400 zeemijlen (319.300 km) afgelegd.

De USS Los Angeles is bij bezuinigingen op 30 juni 1932 buiten dienst gesteld, hoewel hij bedrijfsklaar bleef en voor oefeningen op de grond in gebruik bleef. Op dat moment was de ZRS-4 USS Akron in gebruik en het zusterschip ZRS-5 USS Macon in aanbouw. De USS Los Angeles kon binnen 30 dagen vliegklaar worden gemaakt.

Op 6 januari 1939 werd besloten het luchtschip alleen maar voor grondtests in te zetten. In juni van dat jaar werd een deel van de bekleding verwijderd om het binnenwerk aan bezoekers te tonen. Tussen 20 juni en 8 september, de dag waarop president Roosevelt een beperkte nationale noodtoestand (limited national emergency) uitriep en alle militaire objecten voor bezoekers werden gesloten, was de USS Los Angeles reeds door 44.871 bezoekers bekeken. Op 24 oktober 1939 werd het van de lijst met marineschepen gehaald en op 15 december was het luchtschip gesloopt.


Enduro

Enduro is een tak van de motorsport die zich in het terrein afspeelt. Het is ontstaan uit de speedtrial. Een internationale enduro duurt meestal enkele (2 of 6) dagen.

Enduro is een vorm van langeafstandsmotorcross (vroeger betrouwbaarheidsritten genoemd) waarbij men ook stukken over de openbare weg moet afleggen, en vandaar de noodzaak van verlichting en het kenteken. Er wordt niet over een afgesloten circuit gereden, maar over een bepijlde route waarvan de lengte afhankelijk is per organisatie. Een endurowedstrijd in Nederland beslaat één dag en het seizoen eindigt met een tweedaagse Kampioenswedstrijd. De route bestaat uit trajecten die over de openbare weg voeren, en waar men zich dus aan de geldende verkeersregels moet houden, afgewisseld met zogenaamde proeven, waar men als een echte motorcrosser op een afgesloten stuk baan een oefening zo snel mogelijk moet afleggen.

Eventuele technische mankementen moeten door de rijder zelf worden verholpen. Lukt dit niet, dan ligt hij uit de race. Bij vervanging van onderdelen is hulp van buitenaf niet toegestaan.

De wedstrijden om het Europese en Wereldkampioenschap bestaan uit meerdere dagen.

Een beroemde wedstrijd is de internationale zesdaagse (International Six Days Enduro) die al heel lang jaarlijks door een ander land wordt georganiseerd. Behalve snelheid zijn vooral betrouwbaarheid van de motor en uithoudingsvermogen van de coureur belangrijk.


Abako (merk)

Abako is een historisch Duits motorfietsmerk. De naam is afgeleid van Apparatebau A.G. Kracker & Co., een bedrijf gevestigd in Neurenberg.

Onder het merk Abako werden tussen 1923 en 1925 motorfietsen met een 129 cc tweetaktmotor en een Sturmey-Archer-versnellingsbak geproduceerd. Het door Abako zelf geconstrueerde motorblokje had al drie spoelpoorten, wat destijds tamelijk vooruitstrevend was. Ook de kettingaandrijving naar het achterwiel en de trommelrem in het voorwiel waren indertijd tamelijk modern. Er werd ook een 119 cc versie geproduceerd. De motorfietsen van Abako wogen slechts 55 kg.

Na de Eerste Wereldoorlog ontstonden in Duitsland vele tientallen kleine motorfietsmerken, vaak omdat ze oorlogsproducten hadden gemaakt en door de ontwapeningsparagraaf in het Verdrag van Versailles ander werk zochten. Ze moesten het echter vaak hebben van een kleine klantenkring in hun eigen regio. In de omgeving van Neurenberg viel dat niet mee, omdat daar liefst 29 motorfietsmerken actief waren, waaronder in die tijd grote bedrijven als Ardie, Hecker, Hercules, Mars, TWN, (een zusterbedrijf van het grote Britse merk Triumph), Victoria en Zündapp. Daar kon het kleine bedrijf van Kracker uiteindelijk niet tegenop.

Na het faillissement in 1925 nam Johann Adam Vogler het bedrijf over. Hij veranderde maar weinig aan de motorfietsen en produceerde ze tot 1929 verder. Vogler was ook de producent van de Javon motorfietsen.


Badge-engineering

Badge-engineering is de Engelse term voor het op de markt brengen van hetzelfde product onder verschillende merknamen. Hierin onderscheidt men een aantal varianten.


Abbotsford Motor Company

Abbotsford is een historisch Brits merk van scooters.

Het bedrijf leverde van 1919 tot 1923 handgemaakte scooters met eigen 1½pk-kopklepmotor. In 1920 leverde men een driewieler met één voorwiel, de "Abbotsford Supa Scooter". De bestuurder zat op een hoge kruk die over het motorblokje was gebouwd. De machine werd geleverd met een forse laadbak of een bagageplatform.


Abendsonne

Abendsonne is een Duits historisch motorfietsmerk.

Dit was een klein Duits fabriekje dat in 1933 en 1934 een kleine serie motorfietsen bouwde die ontworpen waren door Georg Weißbinder. Hij maakte 196cc-tweetakten door twee 98cc-Villiers-blokjes aan elkaar te koppelen. Het was een weinig succesvolle constructie, temeer omdat er in die tijd een groot aanbod van 200cc-motorfietsen was. Sinds 1928 mocht men daar in Duitsland belastingvrij en zonder rijbewijs meer rijden.


Fibula (voorwerp)

Een fibula (ook: mantelspeld of doekspeld) is een historisch gebruiks- en siervoorwerp, dat dienst deed als sluitspeld voor kledingstukken. Het voorwerp, meestal van metaal, bezit daartoe een tweedelig sluitmechanisme in de vorm van een pen en een gaatje of beugel. De fibula kan gezien worden als de voorloper van de knoop en de ritssluiting.


Arno von Lenski

Arno Ernst Max von Lenski (Czymochen, 20 juli 1893 – Eichwalde, 4 oktober 1986) was een (Oost-)Duitse Generalmajor.

Von Lenski was de zoon van een grootgrondbezitter. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was hij eerste luitenant in het Duitse leger. Na de oorlog was hij een bekend ruiter die deelnam aan diverse ruitersporttoernooien. Daarnaast gaf hij les in de ruitersport en was hij militair bij de Reichswehr.

Van 1939 tot 1943 was hij assessor bij het beruchte Volksgerichtshof van Roland Freisler. In 1941 werd Von Lenski bevorderd tot kolonel van de Wehrmacht en in 1942 tot generaal-majoor.

In september 1942 werd hij commandant van de 24ste pantserdivisie, die deelnam aan de Slag om Stalingrad. Op 2 februari 1943 werd hij door het Rode Leger krijgsgevangen genomen en opgesloten in een kamp bij Woikova. In 1944 werd hij lid van de Bond van Duitse officieren van het Nationalkomitee Freies Deutschland (NKFD). De NKFD was een vanuit de Sovjet-Unie opererende anti-nazistische organisatie van krijgsgevangen genomen Duitse militairen. Van 1944 tot 1946 bezocht Von Lenski ook de zogenaamde "Anti-Fascistische School" van Krasnogorsk waar hij economie en politieke economie studeerde.

Van 1946 tot 1949 was hij in Moskou betrokken bij de film "De Slachting van Stalingrad".

In 1949 keerde hij naar Duitsland terug en vestigde zich in de DDR (Oost-Duitsland) waar hij zich aansloot bij de Nationaldemokratische Partei Deutschlands (NDPD), een partij waarbij veel oud-officieren zich hadden aangesloten. Van 1952 tot 1986 was hij lid van de Hoofdcommissie van de NDPD. Na 1952 was hij vicevoorzitter van de Duits-Sovjet-Russische Vriendschapsvereniging Groot-Berlijn.

Na 1952 was hij - met de rang van generaal-majoor - betrokken bij de opbouw van de Kasernierte Volkspolizei en later Nationale Volksarmee. Van 1956-1958 was hij commandant van de pantsertroepen van de Nationale Volksarmee (NVA). In 1957 werd hij onderscheiden met de Ernst-Moritz-Arndt-Medaille en de Medaille voor de strijd tegen het fascisme. Hij droeg ook de Strijdorde voor Verdienste voor Volk en Vaderland.

Van 1961 tot 1970 was hij voorzitter van de Oost-Duitse paardensportvereniging.

Von Lenski is zowel lid van de Volkskammer als van de Länderkammer geweest.


Nederlands-Guiana

Nederlands-Guiana was geen staatkundige eenheid maar een geografische aanduiding. De koloniën die samen Nederlands-Guiana vormden, hadden verschillende eigenaren. Essequebo en Demerary werden door de West-Indische Compagnie (WIC) bestuurd; Berbice door de Sociëteit van Berbice; Suriname door de Sociëteit van Suriname. Ook het tegenwoordige Frans-Guyana werd van 1660 tot 1664 door Nederlanders bestuurd (Cayenne), en opnieuw van 1676 tot 1677 tijdens de Hollandse Oorlog. Nadat alle kolonies behalve Suriname in Britse handen waren gekomen (1815), stond de benaming Nederlands-Guiana feitelijk synoniem voor Suriname.


Windei (vogel)

Windeieren zijn eieren zonder hun kalkschaal oftewel enkel de vruchtzak; de eieren zijn hierdoor niet levensvatbaar. (Een scheet of hanenei zijn eieren zonder dooier).


Notatie

Chemische molecuulformule en structuurformule zijn notaties in de chemie Getallenstelsel is een wiskundig systeem om getallen te representeren Dansnotatie Muziekschrift is de notatie in de muziek Schaaknotatie is de wijze waarop in schaken zetten worden vastgelegd Notatie van taaluitingen IPA-systeem (International Phonetic Alphabet) voor klanken uit gesproken talen Notatiesystemen voor gebarentalen, zoals het Stokoe-systeem (1960), SignWriting (1974) en HamNoSys (Hamburg Notation System, 1989) Wetenschappelijke notatie De beschrijvende plantkunde of fytografie geeft de terminologie voor de diagnose en de wetenschappelijke beschrijving van planten en de determinatie van planten


Organisatie van Afrikaanse Eenheid

Het voorgestelde doel van de organisatie was het bevorderen van de eenheid en onderlinge solidariteit van de Afrikaanse landen. Ook moest de OAE dienen als een collectieve stem van het continent. Een derde doel was het uitroeien van het kolonialisme. Daartoe organiseerde de OAE 'Bevrijdingscomité' om bevrijdingsorganisaties te helpen.

Het hoofdkwartier van de OAE was gevestigd te Addis Abeba, Ethiopië, op uitnodiging van de toenmalige keizer van dat land, Haile Selassie I. Het Handvest van de Organisatie werd ondertekend door 32 onafhankelijke Afrikaanse staten. Op het moment van het uiteenvallen van de OAE bestond deze uit 53 van de 54 Afrikaanse landen. Marokko verliet de OAE op 12 november 1984, als reactie op de toelating van de Sahrawi Arabische Democratische Republiek (SADR) als lid van de OAE. De SADR claimt net als Marokko de Westelijke Sahara.

De oprichtingsdag van de OAE, 25 mei, is internationaal bekend als Africa Day (Dag van Afrika).


OAF

Organisatie van Afrikaanse Eenheid feitelijk ÖAF, de Österreichische Austro FIAT, later Österreichische Automobil Fabrik


Ultra-high frequency

Met ultra-high frequency of UHF worden frequenties in het radiospectrum aangeduid tussen 300 en 3000 MHz. De radiogolven hebben een lengte van 100 tot 1000 millimeter en worden daarom ook wel decimetergolf genoemd. Dit frequentiegebied kent zeer veel toepassingen en is dan ook relatief druk bezet. Het grote voordeel is de korte golflengte, die het mogelijk maakt om relatief kleine antennes te gebruiken van enkele centimeters.


Descartesprijs

De Descartesprijzen zijn wetenschappelijke prijzen van de Europese Unie voor bijzonder goede (natuur)wetenschappelijke of technologische doorbraken, die voortkomen uit Europese samenwerking (ingesteld in 2000), resp. voor een bijzonder goede wetenschapscommunicatie (ingesteld in 2004). Ze zijn genoemd naar de wiskundige, natuuronderzoeker en filosoof René Descartes (Cartesius). De prijzen heten tegenwoordig anders: European Science Awards


MSG

Madison Square Garden, een gebouw in New York monosodium glutamate, de Engelse naam voor mononatriumglutamaat, een smaakversterker Michael Schenker Group, een Duitse band Mathesis Scientiarum Genitrix, een school te Leiden


2.42-omroep

Een 2.42-omroep was een genootschap met een kerkelijke of geestelijke grondslag dat volgens wetsartikel 2.42 van de Mediawet 2008 erkend werd als zendgemachtigde omroeporganisatie binnen het Nederlands publiek omroepbestel. De uitvoering van deze wet en uitgifte van licenties werd verzorgd door het Commissariaat voor de Media. Voorheen waren deze omroepen bekend als artikel 39f-omroepen, naar de oude Mediawet.

In totaal mochten de 2.42-omroepen, gefinancierd door de rijksoverheid, 351 uur televisie en 1057 uur radio per jaar maken. Een onder deze regeling vallende omroep die al sinds de jaren zestig van de 20e eeuw programma's op de publieke omroep verzorgde, waaronder uitzendingen van kerkdiensten, was de IKON.


Anton Geesink

Anthonius Johannes (Anton) Geesink (Utrecht, 6 april 1934 – aldaar, 27 augustus 2010) was een Nederlandse judoka. Hij werd drie keer wereldkampioen judo, eenentwintig keer Europees kampioen judo, een keer olympisch kampioen judo en was lid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC).


Thomas Müntzer

Thomas Müntzer (ook Munzer) (Stolberg (Harz), 1490 – Mühlhausen (Thüringen), 27 mei 1525) was een Duits theoloog, prediker en revolutionair.

Hij brak met de ideeën van Maarten Luther, die hij aanvankelijk bewonderde. Uiteindelijk riep hij, in tegenstelling tot Luther, op tot daadwerkelijk verzet, met militaire middelen, tegen de feodale onderdrukking. Daarmee plaatste hij zich in 1524 aan het hoofd van de Duitse Boerenopstand, die eindigde toen hij in 1525 werd onthoofd.

Het portret van Müntzer stond op het Oost-Duitse 5 markbiljet. De Oost-Duitsers zagen in Müntzer een communistische strijder tegen grootgrondbezit in de landbouw.


Friedrichshafen

Friedrichshafen is een stad aan het Bodenmeer in het zuiden van Duitsland, in de deelstaat Baden-Württemberg. Het is de Kreisstadt van de Landkreis Bodenseekreis. De stad telt inwoners.


Bu Xiangzhi

Bu Xiangzhi (Chinees: 卜祥志) (Qingdao, 10 december 1985) is een Chinese schaker. Hij werd in 2000 een grootmeester; op dat moment was hij nog geen 14 jaar. Hij was in 2004 kampioen van China. In 2015 was hij lid van het Chinese team dat het Wereldkampioenschap schaken voor landenteams won.


Tetrahedron

Viervlak, wiskundige figuur (ook tetraëder) Tetrahedron (tijdschrift), tijdschrift over organische chemie Tetrahedron Letters, tijdschrift over organische chemie Tetrahedron (Van Camp), symfonie van Bram Van Camp


Anny Schilder

Anny Schilder (Volendam, 14 februari 1959) is een voormalige Nederlandse zangeres die beroemd werd van BZN en een grote bijdrage leverde aan het succes van de band. De laatste jaren was ze ze vooral bekend als helft van het duo Jan en Anny en van het programma Ranking the Stars, als kandidaat.


Willem Duyn

Wilhelmus Jacobus (Willem) Duyn (Haarlem, 31 maart 1937 – Emmen, 4 december 2004) was een Nederlandse zanger die furore maakte als Big Mouth van het duo Mouth & MacNeal. Hij viel op door zijn stevige bouw, bril en forse beharing (lang hoofdhaar, snor en baard).


Cornelius Jansenius (bisschop van Ieper)

Cornelius Jansenius, eigenlijke naam Cornelius Jansen (Acquoy, 28 oktober 1585 – Leuven, 6 mei 1638) was een rooms-katholiek priester, bisschop en theoloog in de Zuidelijke Nederlanden. In zijn hoofdwerk stelde hij, vertrekkend van de kerkvader Augustinus van Hippo en ingaand tegen de jezuïeten, dat de mens door predestinatie is overgeleverd aan Gods Genade en niet uit vrije wil kan bijdragen aan zijn redding of verdoemenis, omdat ook zijn wil onvernietigbaar is voorbeschikt. Postuum werd dit jansenisme, dat ook een politieke component had, herhaaldelijk veroordeeld door de Kerk.


Victoria Beckham

Victoria Caroline Beckham-Adams (Harlow (Essex), 17 april 1974) is een Britse zangeres en modeontwerpster. Ze werd bekend als een van de vijf zangeressen uit de meidengroep de Spice Girls, waarin haar bijnaam Posh Spice (de chique of de bekakte Spice) was. Adams trouwde op 4 juli 1999 met de Engelse topvoetballer David Beckham. Het echtpaar heeft vier kinderen: drie zoons en een dochter.


Saturnisch vers

Het saturnische vers of versus saturnius is een oude Latijnse versvorm. Volgens de Romeinse mythologie was de god Saturnus de eerste koning van Latium. "Saturnisch" verwijst dus naar de oeroude oorsprong.

De eerste ongeschreven en mondeling overgeleverde Carmina (d.i. Liederen) van de Latijnse literatuur waren wellicht in de saturnische versmaat gegoten. Van de dichters Livius Andronicus en Naevius zijn nog enkele saturnische verzen bewaard. Dat volstaat enigszins om daaruit de structuur af te leiden. Met Quintus Ennius stapten de Romeinen over op de Griekse hexameter en werd het saturnische vers ouderwets.

Het saturnische vers was niet gebaseerd op rijm, en ook niet op het spel van lange en korte lettergrepen, maar moest er in principe als volgt uitzien: twee tweelettergrepige woorden, gevolgd door drie drielettergrepige woorden, met een korte rustpauze na het eerste drielettergrepige woord. Schematisch dus

xx / xx / xxx // xxx / xxx vb. "Virum mihi, Camena, insece versutum" (zie Livius Andronicus)

De eerder primitieve structuur zou wijzen op een mogelijk Indo-Europese oorsprong.


Transports Internationaux Routiers

De afkorting T.I.R of TIR staat voor Transports Internationaux Routiers. De huidige TIR-overeenkomst is gesloten in Genève in 1975, als opvolger van een verdrag uit 1959. Het is van toepassing op het vervoer van goederen over de weg tussen een douanekantoor in het land van vertrek en het kantoor van bestemming in een ander land. Beide landen moeten aangesloten zijn bij de TIR-overeenkomst. De meeste Europese en sommige landen uit Afrika en Azië zijn toegetreden tot deze conventie. Zij heeft als doel de administratieve formaliteiten van het internationale wegvervoer te vereenvoudigen en te harmoniseren. Omdat de grensformaliteiten binnen de Europese Unie zijn afgeschaft wordt deze als één land beschouwd. Sindsdien is het verkeer onder de TIR-regeling uiteraard sterk verminderd.


Big Brother

Big Brother (George Orwell), een personage uit de roman 1984 van George Orwell Big Brother (televisieprogramma), een televisieprogramma ontwikkeld door John de Mol Big Brother (Nederland) Big Brother (Vlaanderen) Big Brother 2021, een Vlaams-Nederlands seizoen Big Brother (Davina Michelle & Woodie Smalls), de titelsong van dat en daaropvolgende seizoenen Big Brother Awards, een prijs die wordt uitgereikt aan overheid of private instelling waarvan gemeend wordt dat die de persoonlijke privacy bedreigt Big Brother (film), een film uit 1923 van Allan Dwan Big Brother (tijdschrift), een voormalig Amerikaans skateboardtijdschrift Big Brother and the Holding Company, een Amerikaanse band


Autonomie

Autonomie, ook zelfbestuur (politiek) of zedelijke zelfstandigheid (individueel), is de vrijheid en het vermogen van een entiteit, bijvoorbeeld een individu, organisatie of natie, om zelfstandig beslissingen te nemen. Het begrip komt voor in politiek, juridisch, filosofisch, geneeskundig, moreel en psychologisch verband; bij uitbreiding wordt het begrip autonomie in overdrachtelijke zin daarnaast gebruikt in de techniek, fysiologie en de beeldende kunst. Het tegenovergestelde van individuele, morele zelfstandigheid werd door de Duitse filosoof Immanuel Kant heteronomie genoemd: een gebrek aan wilsvrijheid dat individuele ontplooiing in de weg staat.


Sonja Peters

Sonja Peters (Dordrecht, 25 oktober 1976) is een paralympisch rolstoeltennisspeelster uit Nederland.

Peters is geboren met afwijking aan de beide enkels (dubbele coalitie). Zij begon in 1993 met rolstoeltennis en maakte in 1994 haar debuut op toernooien. In 1995 deed ze voor het eerst mee met internationale tennistoernooien en wist ze te promoveren naar A-speelster. Haar debuut op de Paralympische Spelen had ze wel anders verwacht: hoewel ze met haar dubbelspelpartner Esther Vergeer dat seizoen alle belangrijke toernooien won, werd ze al in de eerste ronde uitgeschakeld.


Lijst van luchtschepen

Dit is een lijst van luchtschepen. Alle luchtschepen in deze lijst zijn gesorteerd op het land onder welke vlag zij hebben gevaren.


Sterappel (appel)

Sterappel of Sterreinette is een veel geroemd appelras dat omstreeks 1830 is ontstaan. Het ras is van Nederlandse of Belgische herkomst uit Maastricht, Luik of Sint-Truiden. In Limburg werd de appel ook wel Binnenrode genoemd.

De sterappel is in Nederland een zeer belangrijk ras geweest. Vooral in Oost-Brabant en Limburg, maar ook in de Betuwe, Utrecht en de IJsselstreek werd de sterappel geteeld. De sterappel werd uitsluitend op hoogstam geteeld en is met de opkomst van de spil praktisch verdwenen, omdat de sterappel een sterk groeiende onderstam moet hebben en de boom dan te groot wordt.

De appel heeft een donkerrode kleur met duidelijke lenticellen, en rijp een rode ster bij het klokhuis en roze vruchtvlees. De appel heeft last van vroege val en moet voor een mooie rode kleur nakleuren. Vroeger werden de appels daarom in de boomgaard op strobanen van 80 cm breed gelegd om door de zon en de koude nachten op kleur te komen. Om uitdroging tegen te gaan werden de appels met een gieter natgehouden. Ook werden ze tegen te felle zon beschermd om schilverbranding te voorkomen. Als de bovenkant mooi rood was, werden de appels gekeerd om ook op de onderkant een mooie kleur te krijgen.

De sterappel bloeit laat en wordt goed bestoven door Dijkmanszoet, Bloemeezoet, Eijsdener Klumpke, Brabantse Bellefleur en Lombarts Calville. Het ras heeft een matige productie en is laatdragend. Voor voldoende grote vruchten moet de boom sterk gesnoeid en gedund worden.

De sterappel moet half september geplukt worden en kan vanaf half november gegeten worden. In het koelhuis is de sterappel tot eind januari te bewaren. De smaak is lichtzuur. Bij onvoldoende narijping in de zon zijn de vruchten erg zuur en heeft het vruchtvlees een witte of fletsrode kleur.


Lipide

Lipiden of lipoïden zijn vetten en vetachtige stoffen die in de biochemie een belangrijke rol spelen. Er is geen algemeen aanvaarde definitie maar meestal beschouwt men lipiden als vetachtige stoffen die onoplosbaar zijn in water maar wel oplosbaar in alcohol. Het gaat vaak om op basis van vetzuren door het lichaam gemaakte stoffen of stoffen die in het lichaam een vergelijkbare functie hebben. Voorbeelden van lipiden zijn: fosfolipiden (onder andere in celmembranen) cholesterol (onder andere in celmembranen en in het bloed) triglyceriden (de eetbare vetten en oliën) steroïden (onder andere in hormonen en geneesmiddelen) eicosanoïden (onder andere in prostaglandinen)


Devil's Night (D12)

Devil's Night is het debuutalbum van de Amerikaanse rapformatie D12 en is uitgebracht op 19 juni 2001.

De titel is een verwijzing naar de gelijknamige Amerikaanse uitdrukking voor de nacht voor Halloween, die voornamelijk in de regio van Detroit gebruikt wordt.

Another Public Service Announcement Shit Can Happen Pistol Pistol Bizarre (Skit) Nasty Mind Ain't Nuttin' But Music American Psycho That's How (Skit) That's How... Purple Pills Fight Music Instigator Pimp Like Me Blow My Buzz Obie Trice (Skit) Devils Night Steve Berman (Skit) Revelation


Woonwijk

Een woonwijk is een gebied (wijk) in een gemeente waar voornamelijk woningen staan. Een wijk kan zijn onderverdeeld in buurten. Oude stadswijken zijn soms voormalige zelfstandige gemeenten, die zijn geannexeerd door een grotere buurgemeente. Een woonwijk wordt tegenwoordig meestal integraal ontworpen door een stedenbouwkundige.


Novice

Een novice is iemand die voor de intrede in het klooster een proeftijd doormaakt tijdens het noviciaat. Aan het begin van het noviciaat wordt een postulant ingekleed en krijgt deze de kloosternaam.

Het canoniek recht stelt deze proeftijd verplicht voordat men tijdelijke geloften kan afleggen. Voor het noviciaat staat in principe een jaar, waarin de novice begeleid wordt door een novicemeester (Magister novitiorum) of -meesteres. Bij bepaalde kloosterorden wordt het noviciaat met een jaar verlengd. Behalve de proeftijd heet vaak ook het klooster waar de novicen verblijven noviciaat. Kloosterregels als de Regel van Benedictus bevatten veelal bepalingen over de gang van zaken tijdens het noviciaat.

Voorwaarden tot toelating zijn: een minimumleeftijd van zeventien jaar, de ongehuwde staat, rijpheid van karakter, het ontbreken van banden met andere religieuze instituten en een bewijs van doop en vormsel. De algemene gang van zaken tijdens het noviciaat is op juridisch niveau vastgelegd in de canones 641-653 van de Codex Iuris Canonici van 1983.


Slag bij Leipzig

De Slag bij Leipzig of Volkerenslag, op 16–19 oktober 1813, werd uitgevochten door de coalitielegers van Rusland, Pruisen, Oostenrijk en Zweden tegen het Franse leger van Napoleon Bonaparte. Napoleons leger bevatte ook Poolse en Italiaanse troepen en Duitsers van de Rijnbond. Bij de strijd waren meer dan 500.000 soldaten betrokken en deze was daarmee de grootste veldslag in Europa vóór de Eerste Wereldoorlog. De slag voerde tot ongeveer 90.000 doden en gewonden.

Napoleon werd verslagen en gedwongen terug te keren naar Frankrijk terwijl zijn tegenstanders verder in de aanval gingen. Ze vielen het grondgebied van Frankrijk in het begin van het volgende jaar binnen. Napoleon werd gedwongen af te treden en werd in het voorjaar verbannen naar Elba.


Toulon

Toulon, ook bekend onder de naam Toulon-sur-Mer (Tolon in het Occitaans) is een stad in het zuiden van Frankrijk en hoofdplaats van het Var-departement. De gemeente telde inwoners op en de gehele verstedelijkte omgeving rond de stad telde 607 681 inwoners in 2009. Sinds 2001 is Hubert Falco (Union pour un Mouvement Populaire, UMP) de burgemeester van Toulon.


Oostenrijkse Successieoorlog

De Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748) was een oorlog waarin onder andere Frankrijk, Pruisen en Spanje tegen de nieuwe Oostenrijkse keizerin Maria Theresia van Oostenrijk en haar bondgenoten vochten.


Franse Mediterrane Vloot

De Franse Mediterrane vloot is een van de twee belangrijkste vloten in de Franse marine. Zijn hoofdkwartier bevindt zich in de Franse havenstad Toulon, die uitgeeft op de Middellandse Zee. De vloot is dan ook bedoeld als Franse aanwezigheid in deze strategisch belangrijke wateren.

De Franse marinebasissen aan de Atlantische kust bevinden zich in Brest en Cherbourg.


Niet-Winkeldag

De Niet-Winkeldag (ook wel genoemd: "Koop Niets Dag") is een actiedag waarin opgeroepen wordt een dag niets te kopen uit protest tegen de cultuur van "meer-meer-meer". Het is een internationale protestdag tegen de Westerse consumptiecultuur, waarbij gepleit wordt voor bezinning over de gevolgen van de overconsumptie. De dag heeft in de ca. vijftien landen waar hij jaarlijks op een bepaalde dag wordt gehouden tot op heden vooral een symbolisch karakter: de hoofddoelstelling is om de Westerse consumenten bewust te maken van de gevolgen van hun consumptiepatroon.

De Canadees Ted Dave riep in 1992 de eerste "Buy Nothing Day" (Koop Niets Dag) uit. In 1993 werd op deze dag ook actie gevoerd in de Verenigde Staten, Engeland en Ierland. In 1995 werd de actie geïntroduceerd in Nederland. In de jaren daarna werd de actie ook gevoerd in Australië, Nieuw-Zeeland, Japan, Zweden, België, Noorwegen, Duitsland, Finland, Polen en Slovenië.

Op Niet-Winkeldag wordt de ongelijkheid in de verdeling van de rijkdom op de wereld aan de orde gesteld. Nog steeds kan maar een klein gedeelte van de wereldbevolking zich veroorloven alles te kopen wat men wil. Die "welvaart" heeft een keerzijde: honger en armoede in grote delen van de wereld. Ook binnen de zogenaamde "rijke landen" is de welvaart nog zeer ongelijk verdeeld.

De tweede zaak die op Niet-Winkeldag aandacht krijgt is dat de ongebreidelde consumptie in de Westerse wereld zeer nadelige gevolgen voor het milieu heeft. De gigantische vervuiling die veroorzaakt wordt door de productie en het verbruik van consumptiegoederen en door het afval dat ontstaat als ze worden weggeworpen is daarin maar één aspect. Daarnaast moeten het ruimtebeslag en de uitputting van natuurlijke hulpbronnen als gevolg van deze consumptie genoemd worden.

In Nederland wordt de jaarlijkse Niet-Winkeldag ondersteund door Omslag, werkplaats voor duurzame ontwikkeling.

De Niet-Winkeldag in Nederland en België wordt in de laatste jaren steeds gehouden op de laatste zaterdag van november. In Nederland werd in 2008 in minstens 10 steden actie gevoerd. In sommige steden werd samengewerkt met de weggeefwinkels. Het effect op het winkelend publiek was verwaarloosbaar: op 29 november 2008 werd het hoogste aantal pinbetalingen tot dan toe gedaan. In het Belgische Geel ging een actiegroep met een ziekenhuisbed door de winkelstraten, waarin iemand lag met een bordje dat hij aan de koopziekte leed.


Strottenhoofd

Het strottenhoofd, kortweg strot of larynx is het orgaan in de hals van mensen en andere zoogdieren dat betrokken is bij de ademhaling, bescherming van de luchtpijp en het maken van geluid. Het strottenhoofd bevindt zich in de hypofarynx, onderaan het punt in de keel waar luchtweg en voedselweg gescheiden worden (orofarynx). In het strottenhoofd bevinden zich de ware stemplooien of ware stembanden.


Iberische vroedmeesterpad

De Iberische vroedmeesterpad, ook wel Spaanse vroedmeesterpad (Alytes cisternasii) is een kikker uit de familie Alytidae. De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Eduardo Boscá in 1879. Later werd de wetenschappelijke naam Ammoryctis cisternasii gebruikt.


Gevlekte salamander

De gevlekte salamander (Ambystoma maculatum) is een salamander uit de familie van de molsalamanders (Ambystomatidae).


Keizer Karel VI

Karel VI (Wenen, 1 oktober 1685 – aldaar, 20 oktober 1740) was de jongste zoon van keizer Leopold I. In 1711 volgde hij zijn oudere broer, Jozef I, op als Rooms-Duitse keizer (Karel VI), als koning van Bohemen (Karel II), als koning van Hongarije en Kroatië (Karel III) en als aartshertog van Oostenrijk.

In 1700 had hij al aanspraak gemaakt op de Spaanse troon (én bijhorende gebieden) na de dood van koning (én familielid) Karel II van Spanje, waardoor de Spaanse tak van het Huis Habsburg uitstierf. De daarop volgende successieoorlog leidde niet tot het verwerven van de Spaanse bezittingen.

Door de bilaterale verdragen van de Vrede van Utrecht (1713) verkreeg Karel VI wel de Zuidelijke Nederlanden (sindsdien de Oostenrijkse Nederlanden genoemd), het hertogdom Milaan, Napels en Sardinië (dat in 1720 geruild werd voor Sicilië).

Met het schrijnend tekort aan mannelijke erfgenamen in de Oostenrijks-Habsburgse monarchie voor ogen, stelde Karel VI al in 1713 de Pragmatieke Sanctie in, een edict waarbij de onbetwistbare ondeelbaarheid van het Habsburgse patrimonium voorrang kreeg op de Salische Wet qua troonsopvolging, waardoor dus ook zijn vrouwelijke nakomelingen als erfgenamen konden optreden.

De keizer gaf hierin de voorkeur aan zijn eigen dochters in plaats van de dochters van zijn oudere broer en voorganger, Jozef I, voor de opvolging. Zo negeerde hij wel het decreet Pactum Mutuae Successionis dat hij had ondertekend tijdens de heerschappij van zijn vader, Leopold I.

Karel wilde hiervoor de goedkeuring krijgen van de andere Europese grootmachten. Deze eisten harde voorwaarden, onder meer dat Oostenrijk zijn overzeese handelscompagnie zou ontbinden. In het totaal erkenden Groot-Brittannië, Frankrijk, Saksen, Polen, de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, Spanje, Venetië, de Kerkelijke Staat, Pruisen, Rusland, Denemarken, Sardinië, Beieren en de Rijksdag van het Heilige Roomse Rijk deze Pragmatieke Sanctie. Later, na Karels dood, kwamen echter Frankrijk, Spanje, Saksen, Polen, Beieren en Pruisen terug op die erkenning.

Karel VI stierf in 1740 en de opvolging door zijn dochter Maria Theresia leidde mede daardoor tot de Oostenrijkse Successieoorlog die pas acht jaar later tot een aanvaardbare regeling zou leiden.


Tweetenige aalsalamander

De tweetenige aalsalamander (Amphiuma means) is een lange aalachtige salamander uit de familie aalsalamanders (Amphiumidae). De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Alexander Garden in James Edward Smith in 1821.


Spionage

Spionage is het op heimelijke en soms illegale (clandestiene) wijze verzamelen van inlichtingen. Spionage kan worden uitgevoerd door geheime diensten van overheden, door politieke groeperingen en door bedrijven. Als het gaat om het verzamelen van vertrouwelijke bedrijfsinformatie spreekt men van bedrijfsspionage. Het uitvoeren van spionage gebeurt van oudsher door spionnen, maar tegenwoordig ook steeds meer door het onderscheppen van elektronische communicatie. Ter bescherming tegen spionage worden encryptie en andere vormen van informatiebeveiliging ingezet.


Pragmatieke Sanctie (1713)

De Pragmatieke Sanctie van 1713 was een wettelijk mechanisme dat erin voorzag dat de Oostenrijkse troon en de gebieden van de Habsburgers geërfd zouden kunnen worden door de dochter van keizer Karel VI, Maria Theresia van Oostenrijk.

Karel VI kon de belangrijke Europese machten ervan overtuigen de Pragmatieke Sanctie aan te nemen en stierf in 1740 zonder mannelijke opvolgers. Zijn dochter Maria Theresia werd echter niet aanvaard. De Oostenrijkse Successieoorlog was het gevolg. Pas in 1748 werd Maria Theresia aanvaard, na het ondertekenen van het Verdrag van Aken.


Onechte koraalslang

De onechte koraalslang ook wel valse koraalslang (Anilius scytale) is de enige soort uit de familie woelslangen (Aniliidae).


Lodewijk I van Loon

Lodewijk I van Loon (na 1107 - 11 augustus 1171) was de vijfde graaf van Loon tussen 1139 en 1171. Hij was tevens graaf van Rieneck en burggraaf van Mainz.


Ansonia guibei

Ansonia guibei is een kikker uit de familie padden (Bufonidae).

De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Robert F. Inger in 1966. De soortaanduiding guibei is een eerbetoon aan de Franse herpetoloog Jean Marius René Guibé (1910 - 1999).


Ansonia hanitschi

Ansonia hanitschi is een kleine kikker uit de familie padden of Bufonidae. De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Robert F. Inger in 1960. De soortaanduiding hanitschi is een eerbetoon aan Karl Richard Hanitsch (1860–1940).


Tajmyr (schiereiland)

Het schiereiland Tajmyr (Russisch: Таймырский полуостров, Tajmyrski Poloeostrov) ligt in Siberië en vormt het noordelijkst gelegen deel van het vasteland van Azië, alsook van de wereld. Het ligt tussen de Golf van Jenisej in de Karazee en de Golf van Chatanga in de Laptevzee. Het schiereiland vormde tot 2007 ongeveer de helft van het Russische autonome district Tajmyr. Het vormt nu een integraal onderdeel van de kraj Krasnojarsk.

Het schiereiland, dat groter is dan Duitsland, bestaat uit een gebied met een oppervlakte van meer dan 400.000 km², met een breedte van west naar oost van ongeveer 1000 kilometer en een lengte van noord naar zuid van ongeveer 500 kilometer. Het noordelijkste punt, Kaap Tsjeljoeskin, ligt meer dan 1300 kilometer ten noorden van de noordpoolcirkel. Ten noorden van het schiereiland liggen de eilanden van Noordland (Severnaja Zemlja), gescheiden van het vasteland door de Straat Vilkitski. Op het schiereiland ligt het Byrrangagebergte.

Op het schiereiland zou ongeveer 2000 jaar geleden de Aziatische muskusos zijn uitgestorven.


Boulengers klompvoetkikker

Boulengers klompvoetkikker (Atelopus boulengeri) is een kikker uit de familie padden of Bufonidae. De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Peracca in 1904.


Korthoornkameleon

De korthoornkameleon of korthoornige kameleon (Calumma brevicorne) is een boombewonende hagedis uit de familie kameleons (Chamaeleonidae).


Keizer Frans I Stefan

Frans Stefan, in de Zuidelijke Nederlanden bekend als Frans van Lorreinen, (Nancy, 8 december 1708 — Innsbruck, 18 augustus 1765) was van 1729 tot 1737 als Frans III Stefan hertog van Lotharingen, van 1737 tot 1765 als Frans II Stefan of Frans Stefan groothertog van Toscane en van 1745 tot 1765 als Frans I Stefan keizer van het Heilige Roomse Rijk.


Schrödingervergelijking

De schrödingervergelijking, aanvankelijk in 1925 als golfvergelijking opgesteld door de Oostenrijkse natuurkundige Erwin Schrödinger, is een partiële differentiaalvergelijking die de basisformule vormt voor het beschrijven van een kwantummechanisch systeem. De toestand van een dergelijk systeem wordt beschreven door de zogenaamde golffunctie \psi en de mechanische eigenschappen door de hamiltoniaan H van het systeem, met \hat{H} de bijbehorende operator die de totale energie van het systeem voorstelt. Voor een systeem van een enkel deeltje luidt de schrödingervergelijking: i \hbar \frac{\partial}{\partial t} \psi(\vec{r},t) = \hat{H} \psi(\vec{r},t)

Daarin is \vec{r} de driedimensionale plaatsvector, t de tijd, \hbar de constante van Dirac; i is de imaginaire eenheid. Gegeven de toestand van het systeem, dat wil zeggen gegeven de golffunctie \psi, kan hiermee de evolutie (ontwikkeling in de tijd) van het systeem bepaald worden. Men kan de norm van de golffunctie in het kwadraat, |\psi(\vec{r},t)|^2

volgens de Bornregel interpreteren als de kansdichtheid dat het deeltje op tijdstip t op de positie \vec{r} wordt aangetroffen.

De complexwaardige golffunctie zelf bevat de informatie voor alle eigenschappen van het deeltje, zoals plaats, impuls en energie (interne eigenschappen, zoals spin, daargelaten).

De kwantummechanische dualiteit van alle materie komt in deze vergelijking goed tot uiting. Dat wil zeggen dat deeltjes altijd een golfkarakter met zich meedragen, en golven omgekeerd altijd een deeltjeskarakter hebben. De schrödingervergelijking beschrijft een deeltje, maar de ontwikkeling van de toestand van dit deeltje is als die van een golf.


Stekelstaarthagedis

De stekelstaarthagedis (Gastropholis echinata) is een wat grotere hagedis uit de familie echte hagedissen (Lacertidae).


Leopold I van Lotharingen

Leopold I van Lotharingen (Innsbruck, 11 september 1679 — Lunéville, 27 maart 1729) was de oudste zoon van Karel V, verbannen hertog van Lotharingen, en aartshertogin Eleonora Maria Josefa van Oostenrijk (1653-1697), dochter van keizer Ferdinand III en stiefzuster van keizer Leopold I.

Hij was hertog van Lotharingen van 1697 tot 1702 en opnieuw van 1714 tot zijn dood in 1729. Overeenkomstig de Vrede van Rijswijk kon Leopold in 1697 Lotharingen terugkrijgen, dat onder zijn grootvader én vader verloren was gegaan aan Lodewijk XIV van Frankrijk. In 1702 werd Lotharingen, in een internationaal schaakspel wegens de Spaanse Successieoorlog, weer bezet door Frankrijk. Na deze gespannen periode en de uiteindelijk gunstige afloop voor Frankrijk eindigde de bezetting en kon Leopold zijn heerschappij over het hertogdom hernemen. Hij verhuisde toen zijn hofhouding van Nancy naar Lunéville. Door architect Germain Boffrand liet hij daar een nieuw kasteel bouwen gemodelleerd naar het kasteel van Versailles.

Leopold van Lotharingen (1699-1700) Elisabeth Charlotte van Lotharingen (1700-1711) Louise Christine van Lotharingen (1701-1701) Maria Gabriele van Lotharingen (1702-1711) Louis van Lotharingen (1704-1711) Josephine Gabriële van Lotharingen (1705-1708) Gabrièle Louise van Lotharingen (1706-1710) Leopold van Lotharingen (1707-1723) Frans Stefan van Lotharingen (1708-1765) Eleonore van Lotharingen (1710-1710) Elisabeth Theresia van Lotharingen (1711-1741) Karel Alexander van Lotharingen (1712-1780) Anna Charlotte (1714-1773), werd non Doodgeboren dochter (28 november 1715)


Benedictijnen

De benedictijnen en benedictinessen zijn leden van een kloosterorde die de regel van Sint-Benedictus (480-547) volgt (de Orde der Benedictijnen, Latijn Ordo Sancti Benedicti, afgekort O.S.B.). De orde rekent zich, in tegenstelling tot de latere bedelorden, tot de "stabilitas loci" (plaatsgebondenheid). Wereldwijd zijn er meer dan 8.000 benedictijnen en 17.000 benedictinessen.

De dagindeling van de benedictijnen bestaat uit contemplatie en arbeid (ora et labora) en draait rond het gemeenschappelijk gevierde en op te dragen Misoffer en het officie: de lauden, primen, terts, sext, none, vespers en completen. Gewoonlijk wordt ook de vigilie of nachtwake tot het officie gerekend.


Keizer Ferdinand III

Ferdinand III (Graz, 13 juli 1608 — Wenen, 2 april 1657), aartshertog van Oostenrijk (1637–1657), was keizer van het Heilige Roomse Rijk van 15 februari 1637 tot 1657.

Ferdinand Ernst was de derde zoon van keizer Ferdinand II en diens eerste vrouw, Maria Anna van Beieren. Hij werd koning van Hongarije in 1625 en koning van Bohemen in 1627. Hij volgde zijn vader op als keizer van het Heilige Roomse Rijk in 1637.


Slag

iemand of iets met de open hand of met een voorwerp slaan, bijvoorbeeld: een mep; slag (honkbal), een begrip in de honkbalsport; muntslag, het fysiek aanmaken van een munt, penning of merkteken. het geluid daarvan, een dreun; pars pro toto voor een slagenwisseling of (ruimer) gewelddadige confrontatie, zoals: een veldslag, een botsing tussen landlegers; een zeeslag, een botsing tussen vloten. een beweging van de armen of benen of van een machine-onderdeel: in de zwemsport: rugslag; schoolslag; borstcrawl; vlinderslag. de combinatie van de beweging van de armen, benen en de riem bij de roeisport, een slag maken: vandaar, de slag of slagroeier is de roeier die tegenover de stuurman in de boot zit bij de roeisport en het tempo in de boot aangeeft. de slagbewegingen van een dirigent worden dirigeerslag of slag genoemd; slag (zuiger), de afstand die de zuiger aflegt in de cilinder. een hoek als een bepaald aantal booggraden, bijvoorbeeld bij het draaien van een schroevendraaier (iets een slag draaien): een afwijking in de cirkelvorm van de velg van een (fiets)wiel. een beweging in een spel: de kaarten van een gewonnen rondgang bij een kaartspel, zie slag (kaartterm); het slaan bij schaken, dammen en andere spellen, waarbij stukken van het bord verdwijnen. in de meteorologie: neerslag; een geluid als samenstellend deel van de repetitieve zang van een zangvogel, inzonderheid bij vinken; een harde tegenslag: zwaar verlies, ramp, schok; een handigheid (voorbeeld: hij heeft de slag te pakken); voordeel behalen (voorbeeld: hij heeft een slag geslagen); hagelslag. het slag, een pad door de duinen naar het strand, ook duinslag, strandslag, voorde.


Melanisme

Melanisme is het tegenovergestelde van albinisme en betekent dat een enkel individu van een diersoort een overwegend zwarte kleur heeft, terwijl andere individuen een andere, meestal lichtere kleur hebben.

Indien deze zwarte kleur evolutionaire voordelen biedt, en er meerdere exemplaren verschijnen die zich ook voort gaan planten, kan een gehele ondersoort melanistisch worden. Als de ondersoort door het melanisme dusdanig succesvol is dat het andere ondersoorten kan verdringen, kan zelfs een gehele soort melanistisch worden, maar dat is zeldzaam.


Dikkopje

De larve van een kikker of pad; zie ontwikkeling van kikvorsachtigen. Een familie van vlinders, de Hesperiidae; zie dikkopjes. Een vis; zie Pomatoschistus minutus


Kevin Coyne

Kevin Coyne (Derby, 27 januari 1944 – Neurenberg, 2 december 2004) was een Brits musicus, schrijver en schilder. Coyne nam als singer-songwriter meer dan 40, grotendeels op de blues geïnspireerde, albums op. Karakteristiek voor zijn teksten waren zijn maatschappijkritiek en Britse humor.


Midgaard

Midgaard (Oudnoors Midgard, middenrijk) is in de Noordse mythologie de naam van het mensenrijk. Deze wereld wordt ergens midden in Yggdrasil gelokaliseerd en is omgeven door een wereld van water of een oeroceaan, die niet te overschrijden is. In deze oeroceaan woont de wereldslang, die zo gigantisch groot is dat zij de hele wereld omcirkelt en in haar eigen staart bijt.

In de Noordse mythologie werd Miðgarðr van toepassing op een gebied omwald door een wal die gebouwd werd van de wenkbrauwen van het oerwezen Ymir en die de wereld moest beschermen tegen het geweld van de Jötun die in Jötenheim leven.


John Drew Barrymore

John Drew Barrymore (Beverly Hills (Californië), 4 juni 1932 – aldaar, 29 november 2004) was een Amerikaans acteur.

Barrymore werd geboren als zoon van filmlegende John Barrymore en actrice Dolores Costello. Zijn ouders gingen al snel uiteen en John beweerde later, waarschijnlijk ten onrechte, dat hij zijn vader slechts 1 maal gezien had.

Hij speelde in films tussen 1950 en 1976. Een rebellerend karakter en problemen met drank en drugs lijken het leven van deze acteur grotendeels te hebben bepaald.

Barrymore is vier keer getrouwd geweest en had uit alle huwelijken één kind. Hij was de vader van actrice Drew Barrymore.


Woonwagenkamp

Een woonwagenkamp, in ambtelijke termen ook wel woonwagencentrum genoemd, is een plaats waar woonwagenbewoners leven. Een woonwagenkamp bestaat uit min of meer mobiele woningen. Er bestaan ook kampen waar de wagens een permanente plek hebben en aangesloten zijn op de riolering en andere nutsvoorzieningen.

Van oudsher zijn woonwagenkampbezoekers nomaden en Roma die zich vroeger herhaaldelijk verplaatsten. Uiteindelijk hebben zij zich, veelal onder druk van de overheid, op bepaalde aangewezen locaties gevestigd. Doordat ze vaak worden beschouwd als 'ongewenst' liggen deze plekken meestal op afstand van woonwijken, op industrieterreinen, langs snelwegen, spoorlijnen of zelfs naast begraafplaatsen.

Het Rijk ontwikkelde beleidskader in overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Aedes en vertegenwoordigers van de woonwagengemeenschap in 2018 na oordelen van onder andere het College voor de Rechten van de Mens en de Nationale Ombudsman. Die stelden dat het niet laten meewegen van de behoefte aan standplaatsen of het verminderen van de aantallen in strijd is met het recht op gelijke behandeling en geen recht doet aan de culturele identiteit van woonwagenbewoners.

Het aantal standplaatsen in Nederland in 2021 is in totaal 8.854, verdeeld over 1.151 woonwagenlocaties. Het totaal inclusief 'bijzondere situaties', zoals tijdelijke standplaatsen of stenen woningen op standplaatsen, ligt op 9.297 standplaatsen.

Het grootste woonwagenkamp van West-Europa is Beukbergen bij het Nederlandse Zeist, dat in 2016 260 standplaatsen telde. Een bekend woonwagenkamp was Vinkenslag in Maastricht, dat tegenwoordig De Karosseer heet. De bewoners van dit kamp waren enige tijd in het nieuws omdat zij een vermeend geschil hadden met de Belastingdienst en de politie bij twee invallen (in mei 2003 en april 2004) resp. 15.000 en 12.000 hennepplanten aantrof.

Een ander bekend woonwagenkamp is 'De Ark' in Emmen, dat een eigen voetbalclub had genaamd WKE, die speelde op het hoogste amateurniveau van Nederland, de Zondag Topklasse. Er speelden zowel woonwagenbewoners als 'burgers' bij de club.


Vanaheim

Vanaheim (Oudnoords Vanaheimr) is het rijk van de Wanen (vruchtbaarheidsgoden) of Wanen. Zij zijn de oudste tak van de twee godenfamilies in de Noordse mythologie. De andere, jongere familietak is de Asen (strijdgoden) of Asen, die in Asgaard wonen, ver van Vanaheim vandaan.

Kort na de schepping vochten de Wanen en de Asen om de oppermacht. Na de overwinning van de Asen werd de vrede vastgelegd door een uitwisseling van een aantal goden aan weerskanten. De Wanen stuurden de zeegod Njörðr en zijn twee kinderen Freyr en Freya evenals de wijze Kvasir naar Asgard. De Asen stuurden Hœnir en de wijze Mímir naar Vanaheim.


Atoommodel van Bohr

Het atoommodel van Bohr is een in 1913 door Niels Bohr geïntroduceerde theorie die de opbouw van atomen beschrijft. Bohr modificeerde het atoommodel van Rutherford door het invoeren van kwantiseringen, gebaseerd op de theorie van Planck over de kwantisering van straling. Het model van Bohr is daarmee het eerste model met kwantumtheoretische aspecten. Voor zijn theorie kreeg Bohr in 1922 de Nobelprijs voor Natuurkunde.

In het atoommodel van Rutherford cirkelen de lichte elektronen als een wolk om een positief geladen zware kern. In de klassieke natuurkunde zenden bewegende ladingen echter elektromagnetische straling uit, zodat het atoom niet stabiel zou zijn. Om aan dit probleem te ontkomen, postuleerde Bohr simpelweg dat de elektronen zich alleen in banen kunnen bevinden op specifieke afstanden van de kern, en dat een elektron in zo'n baan geen straling uitzendt.


Aberdale

Aberdale is een historisch Brits motorfietsmerk.

The Aberdale Cycle Co. Ltd., Edmonton (Londen) nam in de jaren dertig het bedrijf van William A.R. Bown over.

Hoewel het bedrijf in Londen was gevestigd, bleef de productie bij Bown in Tonypandy (Wales) plaatsvinden. Men bouwde autocycles met 48cc-tweetaktmotortjes en later 98- en 123cc-motorfietsen met Villiers- en Sachs-motoren. Bown had zitting in de directie (board of directors) en ontwierp nog steeds modellen voor Aberdale. Door de Tweede Wereldoorlog moest de productie worden uitgesteld en de machines kwamen in 1947 pas op de markt. Vanaf 1950 werden de motorfietsen en autocycles weer onder de naam Bown verkocht.


Knuffelbeest

Een knuffelbeest, knuffeldier of kortweg knuffel is een zachte pop in de vorm van een dier. Een knuffel is doorgaans een pluchen speelgoedbeest dat gebruikt kan worden door kinderen en volwassenen als troost, om mee te praten, als hulp bij het inslapen of om te ontspannen.

Het woorddeel knuffel is afgeleid van het werkwoord knuffelen.

Het bekendste knuffeldier is vanouds de teddybeer. Met een knuffelbeest kan een kind spelen en knuffelen. Sommige mensen sparen knuffelbeesten als een hobby. Soms bestaat er een (commerciële) relatie met een tekenfilm, een kinderprogramma, een kinderfilm of een computerspel, waardoor het voor kinderen aantrekkelijk wordt gemaakt om als aandenken zelf een of meer knuffels te hebben.

Tegenwoordig hebben veel kinderen en sommige volwassenen meerdere tot wel tientallen knuffels. Niet alle knuffels zijn complete dierfiguren, er zijn ook knuffels in de vorm van een dierenhoofd met een zacht lijfje van een stoffen doek gemaakt, dit wordt een lappenpop of knuffeldoek genoemd. Sommige (kleine) kinderen gebruiken een washandje, pyjama, of een stuk stof dat vaak wordt 'afgekloven' als knuffel. Vaak gebeurt dit in combinatie met duimzuigen of sabbelen op het object. Het is meestal een deel van de knuffel dat de troostfunctie heeft, zoals de oren van een beest, of zelfs het CE-keurmerk in de vorm van een label.


Henri Winkelman

Henri Gerard Winkelman (Maastricht, 17 augustus 1876 – Soesterberg, 27 december 1952) was de Nederlandse opperbevelhebber vanaf 6 februari 1940 en ten tijde van de Duitse invasie in 1940. Hij droeg vanaf 13 mei 1940 de hoogste regeringsmacht in Nederland na de vlucht van de koningin en de regering naar Londen. Winkelman werd een nationaal figuur door zijn openlijke steun aan het koninklijk huis op Anjerdag 29 juni 1940, wat leidde tot zijn arrestatie in de nacht van 1 op 2 juli 1940, waarna hij vijf jaar krijgsgevangen bleef.


Abe-Star

Abe-Star is een Japans historisch merk van motorfietsen.

Dit was een klein Japans motorfietsmerk dat in 1950 als eerste model een 150cc-tweetaktmotor presenteerde.

In 1951 volgde een op de Triumph Cub geïnspireerde kopklepmotor en daarna een 250cc-model, een 350cc-tweecilinder en in 1957 een 350cc-eencilinder. De laatste machine was een 250 cc eencilinder. In 1959 werd de productie beëindigd.

Door de overzetting van vreemde leenwoorden in het Japanse Kanji schrift vindt men de naam ook weleens gespeld als Ebu-Star of Ave-Star.


Audiocassette

Een audiocassette bestaat uit een behuizing van gespecificeerde afmetingen waarin zich een geluidsband op twee spoeltjes bevindt. De hele cassette kan in een daarvoor bestemde cassetterecorder of -speler worden gestoken.

De audiocassette is ontwikkeld om het lastige inleggen van een geluidsband op de conventionele bandrecorder overbodig te maken. Bijkomend voordeel is dat de cassette op elk moment verwijderd kan worden, ook als de band gedeeltelijk is afgespeeld.

Een nadeel is dat het (vrijwel) niet mogelijk is de band te monteren, maar van die mogelijkheid wordt door de meeste gebruikers van audiocassettes toch al geen gebruik gemaakt.

De gebruiker kan zelf geluiden op de band opnemen, maar er zijn ook cassettes te koop die in de fabriek al van muziek zijn voorzien.


Orbitaal

Een orbitaal is in de kwantummechanica het gebied rondom een atoomkern waarin elektronen met een bepaalde energie zich met 90% waarschijnlijkheid bevinden. In de klassieke mechanica, zoals het atoommodel van Bohr, bevinden de elektronen zich in een serie bolvormige schillen rondom de atoomkern. De kwantummechanica beschrijft de positie van een elektron echter met een golffunctie, die zelf ook als orbitaal wordt aangeduid. In de kwantummechanica is de positie van een elektron niet met zekerheid vast te stellen. Wel is door middel van een kansverdeling, die bepaald wordt door de golffunctie, te bepalen hoe waarschijnlijk het is dat het elektron zich in een bepaald gebied bevindt.


ZRS-4 USS Akron

De USS Akron was een Amerikaans luchtschip van het stijve type. Het was in opdracht van de Amerikaanse marine door de firma Goodyear Zeppelin Corporation gebouwd. Op 2 oktober 1931 maakte het luchtschip zijn eerste vlucht.

Op het moment dat het luchtschip gereed was, was het het grootste luchtschip ter wereld. Het kon maximaal vijf vliegtuigen vervoeren in een ingebouwde hangar, vanwaaruit de vliegtuigen konden worden neergelaten en binnengehaald door middel van een trapeze.


Atoommodel van Sommerfeld

Het atoommodel van Sommerfeld is een door Arnold Sommerfeld en zijn assistent Peter Debye geïntroduceerde uitbreiding op het atoommodel van Bohr. In tegenstelling tot Bohrs model zijn naast cirkelvormige Bohr-banen ook ellipsvormige banen mogelijk. Voor het H-atoom en het He⁺-ion heeft dit geen invloed op het spectrum, omdat beide soorten schillen energetisch gelijk zijn. Voor atomen met meerdere elektronen neemt het aantal mogelijke energieniveaus echter toe. In het spectrum uit zich dit in grotere aantallen spectraallijnen.

Een baan wordt gekenmerkt door een hoofdkwantumgetal n=n'+k en nevenkwantumgetallen n' en k. Het nevenkwantumgetal n' is bepalend voor het (radiale) impulsmoment en de excentriciteit van de ellips. Voor n'=0 ontstaan cirkelvormige banen. Het nevenkwantumgetal (of azimutaalgetal) k beschrijft het impulsmoment dat het waterstofelektron kan aannemen.

De bekende Hα- en Hβ-lijnen zijn het resultaat van respectievelijk de overgangen 3₃→2₂ en 4₂→2₁.

Vervangen we k door ℓ = n - k - 1 dan krijgen we n,ℓ-paren die beter aansluiten bij het atoommodel van Schrödinger waar ℓ alleen waarden kan aannemen die voldoen aan 0 ≤ ℓ < n.

Sommerfeld stelde voor dat een elektronenschil of hoofdenergieniveau samengesteld is uit subniveaus, die alle dezelfde n-waarde hebben.

Het aantal subniveaus in een hoofdschil is gelijk aan het nummer van die hoofdschil De subniveaus s, p, d en f hebben respectievelijk een maximale elektronenbezetting van 2, 6, 10 en 14, voorgesteld als s², p⁶, d¹⁰ en f¹⁴


Heilige Stede

De Heilige Stede ('heilige plaats', na de Alteratie bekend als Nieuwezijds Kapel) was een kerkgebouw dat werd gebouwd tussen 1346 en 1347 naar aanleiding van het mirakel van Amsterdam (15 maart 1345), op de plaats waar het eucharistisch wonder met de heilige hostie volgens de katholieke overlevering heeft plaatsgevonden aan de Amsterdamse Kalverstraat.


Schuilkerk

Een schuilkerk (eigenlijk huiskerk) is een van buiten niet als zodanig herkenbaar kerkgebouw zoals die ten tijde van de Republiek der Verenigde Nederlanden werden gebruikt door rooms-katholieken, oudkatholieken, remonstranten, lutheranen en doopsgezinden. Dergelijke schuilkerken kwamen in grote delen van Nederland voor. In steden waren schuilkerken vooral in huizen en pakhuizen gevestigd, op het platteland had een kerk doorgaans het uiterlijk van een schuur en werd daarom ook wel schuurkerk genoemd.


Daegu

Daegu is de op drie na grootste stad van Zuid-Korea met circa 2,5 miljoen inwoners. Er zijn vijf universiteiten in Daegu.


Patricia Kaas

Patricia Kaas (Forbach, 5 december 1966) is een Franse zangeres.

Ze werd geboren vlak bij de Duitse grens. Haar vader is Fransman, haar vroeg overleden moeder was Duitse. Ze begon op achtjarige leeftijd met zingen. Op elfjarige leeftijd trad ze voor het eerst in het openbaar op in Saarbrücken. Daar werd ze ontdekt door de Franse acteur Gérard Depardieu. In 1987 kwam haar eerste album uit: Mademoiselle Chante le blues.

In 2009 vertegenwoordigde ze Frankrijk op het Eurovisiesongfestival in Moskou en eindigde op de 8e plaats met 107 punten. Dit was voor Frankrijk het beste resultaat sinds 2002, toen Sandrine François 5e werd.

Ze maakt deel uit van Les Enfoirés, een jaarlijks terugkerend media-evenement waarin geld in wordt gezameld voor les Restos du Cœur, een voedselbank en organisatie die opkomt voor dak- en thuislozen.


Aublysodon

Aublysodon is een geslacht van uitgestorven theropode dinosauriërs, behorend tot de groep van de Tyrannosauroidea, dat tijdens het Laat-Krijt leefde in het gebied van het huidige Noord-Amerika.

De typesoort Aublysodon mirandus wordt tegenwoordig gezien als een nomen dubium, gebaseerd op één enkele losse tand van Gorgosaurus of Daspletosaurus. Ook de andere binnen het geslacht benoemde soorten beschouwt men als nomina dubia of als identiek aan eerder benoemde soorten van andere geslachten zonder dat er een goede reden is die bij Aublysodon onder te brengen.


Flip Kowlier

Flip Kowlier, geboren als Filip Cauwelier (Izegem, 1976), is een Vlaamse singer-songwriter, bassist en schrijver. Hij zingt en rapt in het West-Vlaams (het dialect van West-Vlaanderen). Naast zijn solocarrière is Kowlier ook lid van de West-Vlaamse hiphopgroep 't Hof van Commerce en frontman (zang, gitaar, bas) van Ertebrekers. In de jaren negentig was hij bassist in de groep My Velma.


Hybridisatie (scheikunde)

Hybridisatie is het combineren van elektronenorbitalen van een atoom. Het begrip hybridisatie wordt in de scheikunde gebruikt om de vorming van chemische bindingen te beschrijven en te verklaren. Tijdens de hybridisatie worden ongelijksoortige orbitalen gecombineerd tot een nieuwe set gelijkwaardige orbitalen. De ruimtelijke ordening van de betrokken orbitalen verandert ook. Hierdoor ontstaan andere, en meestal meer, mogelijkheden tot covalente bindingen.

Hybridisatie, 'bastaardvorming', is een klassiek begrip uit de biologie (muilezel, lijger) en de taalkunde (biodiversiteit, deskundoloog, vrijage, als woordvormen), het onderling kruisen of aan elkaar paren van ongelijksoortige, heterogene elementen. De chemicus Linus Pauling gebruikte het woord in deze chemische betekenis omstreeks 1931 voor het eerst als concept in zijn fundamentele onderzoek naar kwantumtheoretische modellen voor de chemische binding.

Chemische bindingen, covalente en polaire bindingen, tussen atomen kunnen worden gevormd wanneer twee atomen die vlak bij elkaar liggen twee orbitalen hebben waarvan overlap energetisch gunstig is en wanneer in de beide orbitalen samen minstens twee elektronen zitten.

Atoomorbitalen hebben doorgaans een vorm die een overlap heel ongunstig maakt. Alleen in de H2-molecule is het mogelijk om atoomorbitalen simpel met elkaar te laten overlappen: het 1s-orbitaal van het ene atoom, en het 1s-orbitaal van het andere atoom overlappen elkaar. Voor de elementen met meer elektronen en orbitalen spelen vrijwel altijd combinaties (wiskundig gezien zijn dit lineaire combinaties van golffuncties) van de atoomorbitalen een rol. Het vormen van deze combinaties wordt het hybridiseren genoemd.


Oostelijke smaragdhagedis

De oostelijke smaragdhagedis (Lacerta viridis) is een hagedis uit de familie echte hagedissen (Lacertidae). De soort had lange tijd simpelweg smaragdhagedis als Nederlandse naam, waardoor deze veel wordt gebruikt in de literatuur.

De oostelijke smaragdhagedis is een van de grootste soorten echte hagedissen en kan inclusief staart een lengte bereiken van meer dan 40 centimeter. Op de parelhagedis (Timon lepidus) na is het daarnaast de bekendste soort.

De oostelijke smaragdhagedis komt voornamelijk voor rond het oostelijke deel van het Middellandse Zeegebied. Van west naar oost loopt het verspreidingsgebied van westelijk Slovenië tot het Aziatische deel van Rusland. De noordelijke grens van het verspreidingsgebied reikt tot in zuidelijk en oostelijk Duitsland, in België en Nederland komt de hagedis niet voor. In het grootste deel van het areaal is de soort algemeen, maar de hagedis wordt in de meeste Europese landen beschermd. De oostelijke smaragdhagedis wordt wel in gevangenschap gehouden.

De hagedis is soms moeilijk te onderscheiden van verwante soorten maar de verspreidingsgebieden overlappen elkaar vaak niet. De hagedis leeft in begroeide gebieden met schuilplaatsen en mogelijkheden om te zonnen. Het is een snelle soort die bij verstoring in zijn hol schiet of in een boom klimt. Op het menu staan voornamelijk kleine dieren maar ook vruchten worden wel gegeten.


Mary van Teck

Victoria Mary Augusta Louise Olga Pauline Claudine Agnes van Teck (Kensington Palace, Londen, 26 mei 1867 — Marlborough House, Londen, 24 maart 1953) was de gemalin van de Britse koning George V, met wie ze in 1893 trouwde. Aanvankelijk was ze verloofd met zijn oudere broer, die echter in 1892 overleed.


Helvetische Republiek

De Helvetische Republiek was tussen 1798 en 1803 de staat die door de Fransen was ingevoerd na hun verovering en afschaffing van het Oude Eedgenootschap, dat ondertussen de Confederatie van de XIII kantons was geworden. Het grondgebied van de Helvetische Republiek kwam in grote mate overeen met dat van het huidige Zwitserland. In 1803 vervingen de Fransen met de Mediationsakte de Helvetische Republiek door de Confederatie van de XIX kantons.

Op 5 maart 1798 marcheerden Franse troepen het gebied dat vandaag de dag Zwitserland is binnen. Het toen bestaande Oude Eedgenootschap, op dat moment de Confederatie van de XIII kantons, stortte in elkaar. Op 12 april 1798 werd de Helvetische Republiek opgericht als een bufferstaat, net zoals de Bataafse Republiek er ook een was, die de Fransen oprichtten om hun land te beschermen. De bezettende troepen organiseerden een gecentraliseerde staat, gebaseerd op de ideeën van de Franse Revolutie. Deze zogenaamd progressieve ideeën werden niet aanvaard door de lokale bevolking. In Nidwalden begon een opstand, die evenwel werd onderdrukt door de bezettende troepen.

Er was geen eenheid binnen de oude Confederatie van de XIII kantons. Staatsgrepen kwamen geregeld voor, maar de Fransen bleven aan de macht. De bezettende troepen plunderden vele dorpen en steden, waardoor het moeilijk werd om een nieuwe werkende staat te creëren. In combinatie met het plaatselijk verzet zorgden de economische problemen van de republiek dan ook voor het falen van de staat. De instabiliteit in de republiek bereikte een hoogtepunt tussen 1802 en 1803. In 1803 werden de aanwezige Franse troepen versterkt.

Op 19 februari 1803 gaf Napoleon Bonaparte de kantons meer macht terug met de Mediationsakte, waardoor de gecentraliseerde staat werd afgeschaft en de Confederatie van de XIX kantons ontstond.


Pacemaker

Een pacemaker is een apparaat dat ervoor zorgt dat het hart in het juiste ritme blijft pompen door elektrische impulsen te genereren geleverd door elektrodes. Aanvankelijk werden pacemakers gebruikt om een te traag hartritme (bradycardie) te corrigeren. Later werden ze ook toegepast bij een te snel hartritme (tachycardie), en bij patiënten met een risico op een hartstilstand of met hartfalen. Het apparaat ter voorkoming van een hartstilstand wordt implanteerbare cardioverter-defibrillator (ICD) genoemd. Bij hartfalen wordt een biventriculaire pacemaker ingezet. In het geval dat het hart stil komt te staan of onregelmatig klopt, zal de pacemaker een elektrische prikkel geven, waardoor de normale hartslag hersteld wordt.


Mauk de Brauw

Jhr. Maurits Louis (Mauk) de Brauw (Den Haag, 14 september 1925 – Leiden, 12 november 1984) was een Nederlandse politicus (DS'70) en minister.


Nationale Wetenschapsquiz

De Nationale Wetenschapsquiz was van 1994 tot 2018 een jaarlijks terugkerend televisieprogramma van de Nederlandse publieke omroep. In de quiz werd naar de wetenschappelijke kant van alledaagse zaken en kwesties gevraagd. De vragen van de quiz kwamen in de krant, tv-gidsen en op internet. De grande finale was een feestelijke televisie-uitzending rond Kerst waarbij drie teams bestaande uit een wetenschapper en een kunstenaar het tegen elkaar opnamen bij het beantwoorden van de vijftien meerkeuzevragen. De quiz stond erom bekend geen zuivere kennistest te zijn, maar een quiz die een beroep doet op het vermogen om logisch en creatief te redeneren. De antwoorden op de vragen waren niet gemakkelijk te googlen.

Van 1998 tot 2014 werd naast de 'gewone' quiz een speciale jeugdvariant georganiseerd voor basisschoolleerlingen: Nationale Wetenschapsquiz Junior. Deze quiz, met vragen voor en door kinderen, werd apart uitgezonden rond de kerstdagen.


Vazalstaat

Een vazalstaat of marionettenregering is een staat die afhankelijk is van een andere staat, de suzerein, meestal na een oorlog.

In de oude geschiedenis creëerden grote rijken vaak bufferstaten om zichzelf tegen een onverwachte invasie te beschermen. Ook economische motieven konden een rol spelen.

Vazalstaten waren ook middelen voor de grootmachten om een oorlog bij volmacht te voeren via hun vazal. De vazal zou de buit krijgen, maar zou deze moeten delen, bijvoorbeeld door het geven van industriële en mijnbouwconcessies in het veroverde gebied aan bedrijven uit de beschermheerstaat. Indien het misging, kon de beschermheer zijn vazal in het uiterste geval laten vallen. Dit deed Groot-Brittannië met Griekenland in 1922, en de VS met Zuid-Vietnam in de Vietnamoorlog.


Fritz Lang

Friedrich Christian Anton (Fritz) Lang (Wenen, 5 december 1890 – Beverly Hills, 2 augustus 1976) was een Oostenrijks filmregisseur, scenarioschrijver en filmproducent. Hij is vooral bekend om films als Metropolis (1927) en M (1931). Lang geldt naast Billy Wilder en Josef von Sternberg als een van de belangrijkste uitgewekenen die in de VS een carrière als cineast voort konden zetten.


Bufferstaat

Een bufferstaat is een land dat tussen twee rivaliserende en mogelijk vijandelijke grootmachten ligt. Het land bestaat dan ook expliciet om een conflict tussen de twee landen te voorkomen. De meeste bufferstaten hebben dan ook meestal een neutraal buitenlands beleid, wat hen verschillend maakt met satellietstaten. In een oorlog zal deze bufferstaat dan ook de eerste klap opvangen.

Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden was een bufferstaat tussen Frankrijk en Pruisen. Deze bufferstaat kwam er vooral op aandringen van de dynastie der Oranjes en van het Verenigd Koninkrijk dat elke toekomstige Franse agressie wou voorkomen. België, als neutraal landje tussen Frankrijk, Groot-Brittannië en Nederland na de Belgische revolutie in 1830. Afghanistan tussen Rusland en Brits-Indië Mongolië, tussen de Volksrepubliek China en de Sovjet-Unie, nu Rusland Polen na de Eerste Wereldoorlog tussen Duitsland en de Sovjet-Unie Noord-Korea tijdens en na de Koude Oorlog wordt door sommige analisten als een bufferstaat tussen de Volksrepubliek China en de Amerikaanse troepen in Zuid-Korea gezien Uruguay, tussen Brazilië en Argentinië Tibet tijdens The Great Game tussen Keizerrijk Rusland, Chinees Keizerrijk en Brits-Indië

De invasie van een bufferstaat door een van de grootmachten in kwestie zal vaak leiden tot een oorlog tussen die twee grootmachten.


Satellietstaat

Een satellietstaat is een land dat formeel onafhankelijk is, maar in feite gedomineerd wordt door een ander land. In extreme gevallen kunnen satellietlanden gezien worden als kolonie met weinig of geen politieke, economische en militaire onafhankelijkheid.

De uitdrukking wordt het meest gebruikt om het vroegere Oostblok te omschrijven, de landen van het Warschaupact die van 1945 tot 1989 binnen de invloedssfeer van de Sovjet-Unie lagen. Cuba werd er ook van beschuldigd een satellietstaat van de Sovjet-Unie te zijn, nadat het land economische en militaire hulp van de Sovjets aannam.

Het Oostblok aanvaardde deze omschrijving niet en stelde een groep onafhankelijke en gelijke landen te zijn. Het blok beschuldigde de Verenigde Staten er ook van satellietstaten te hebben in de NAVO. Toen de Sovjet-Unie vanaf 1989 instortte, hield het Oostblok direct op te bestaan en werd het communistische bewind in de Oostbloklanden vervangen door democratisch gekozen regeringen.

Andere grote machten, inclusief nazi-Duitsland en het Japanse Keizerrijk, hebben satellietstaten of hebben ze gehad.


Mont Aigoual

De Mont Aigoual ("Regenberg") is een berg van het Massief de l'Aigoual en ligt op de grens tussen de departementen Lozère en Gard in Frankrijk. Hij is circa 1565 meter hoog en daarmee de hoogste top van de Gard en de een na hoogste van de Lozère en de Cevennen. Sinds 2021 is 75 hectare beukenbos op de Aigoual erkend als Unesco-Werelderfgoed (onderdeel van Oude en voorhistorische beukenbossen van de Karpaten en andere regio's van Europa).


Willem Drees jr.

Willem (Wim) Drees jr. (Den Haag, 24 december 1922 – aldaar, 5 september 1998) was een Nederlands econoom, ambtenaar en politicus voor de Democratisch Socialisten '70 (DS'70).


Nubië

Het moderne Nubië is een gebied in het zuiden van Egypte en in het noorden van Soedan. In de oudheid waren er verschillende koninkrijken en ook een vazalstaat van Egypte. Het gebied was etnisch divers met verscheidene talen waarvan sommige nog niet ontcijferd zijn.


Nassermeer

Het Nassermeer is een enorm stuwmeer in het zuiden van Egypte en het noorden van Soedan. Officieel slaat de naam Nassermeer enkel op het Egyptische deel van het meer (83%). De Soedanese regering noemt het meer het Nubische Meer.

Het meer ontstond na de constructie van de Aswandam in de Nijl tussen 1958 en 1970.

Het meer is zo'n 550 km lang en op zijn breedste punt (rond de Kreeftskeerkring) 35 km breed. De totale oppervlakte van het meer is zo'n 5250 km², het volume is ongeveer 157 km³, de gemiddelde diepte is ongeveer 25 meter en op het diepste punt is het meer 70 meter diep.

De stijgende waterniveaus van de dam dreven tientallen mensen uit hun dorpen. Verschillende archeologische vindplaatsen werden ontmanteld en ergens anders opgebouwd, Aboe Simbel als meest bekende voorbeeld. De Soedanese rivierhaven Wadi Halfa ging verloren. De hele Egyptische Nubische gemeenschap zag zijn dorpen verloren gaan en werd gedwongen te verhuizen.

Het Egyptische deel van het meer werd genoemd naar president Gamal Abdel Nasser, die het plan voor de controversiële dam uitdacht.

Veerboten vervoeren passagiers en voertuigen van Egypte naar Soedan omdat het verboden is deze oversteek over land te maken. Aangezien geen enkele geasfalteerde weg beide landen verbindt, maken de veerboten onderdeel uit van de Caïro-Kaapstadsnelweg, de ruim 10.000 kilometer lange snelweg tussen Caïro en Kaapstad.


Linaria

Linaria (vogelgeslacht) Linaria (plantengeslacht), het plantengeslacht Vlasleeuwenbek Linaria (Griekenland), een haven op Euboea


Piet Hein (wetenschapper)

Piet Hein (Kopenhagen, 16 december 1905 – Middelfart, 18 april 1996) was een Deense wetenschapper, wiskundige, uitvinder, schrijver en dichter, vaak schrijvend onder het pseudoniem Kumbel, Oudnoors voor 'grafsteen'.


Autoriteit Financiële Markten

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) is de Nederlandse gedragstoezichthouder op de financiële markten en bestaat sinds 1 maart 2002. De AFM is de rechtsopvolger van de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE). Zij is gevestigd aan de Vijzelgracht in Amsterdam en houdt toezicht op het gedrag van partijen in de financiële markten, waaronder: financiële dienstverleners, beurzen, bemiddelaars, accountantsorganisaties. De AFM is autonoom; de minister van Financiën is politiek eindverantwoordelijk en benoemt en ontslaat de bestuurders.


Abingdon (motorfiets)

Abingdon is een historisch Brits motorfietsmerk, dat ook onder de namen AKD en Speedwell werd geproduceerd. In 2015 bestond het bedrijf nog steeds als fabrikant van gereedschappen (King Dick Tools).

De bedrijfsnaam was Coxeter & Sons, Abingdon, Berkshire, later Abingdon Ecco Ltd., Birmingham


ABJ (motorfiets)

ABJ is een historisch Brits bedrijf dat fietsen en lichte motorfietsen maakte.

Dit was een Britse fietsenfabriek die van 1950 tot 1954 lichte motorfietsen met 49,- 98- en 123 cc Villiers-motoren bouwde. Jackson was een van de directeuren van Raynal, en de Raynal autocycles werden van 1949 tot 1953 bij ABJ aan Pope Street in Birmingham geproduceerd. Na het sluiten van Raynal in 1950 zette Jackson zijn eigen motormerk op.


Hagedis (sterrenbeeld)

Hagedis (Lacerta, afkorting Lac) is een onopvallend sterrenbeeld aan de noorderhemel tussen Zwaan en Andromeda. Het ligt tussen rechte klimming 21u55m en 22u56m en tussen declinatie +35° en +57°. Het is gedeeltelijk circumpolair.


Shannen Doherty

Shannen Maria Doherty (Memphis (Tennessee), 12 april 1971) is een Amerikaans actrice. Ze is vooral bekend van haar rol als Brenda Walsh in Beverly Hills, 90210 en als Prue Halliwell in Charmed. Ze was ook te zien in de film Heathers (1989).


AFM

De term AFM heeft meerdere betekenissen: Autoriteit Financiële Markten Atoomkrachtmicroscopie (atomic force microscopy) Additieve-factoren-methode Alexander von Falkenhausen Motorenbau, een Duits automerk AFM Records, een platenlabel Acute Flaccid Myelitis een neurologische aandoening vergelijkbaar met polio, ook wel Acute Slappe Verlamming genoemd.


Rose McGowan

Rose Arianna McGowan (Florence, Italië, 5 september 1973) is een Amerikaans actrice en activiste. Ze is vooral bekend vanwege haar rol als Paige Matthews in de televisieserie Charmed, die ze vertolkte van 2001 tot en met 2006.

Na een bewogen jeugd - ze groeide op in de sekte Children of God en was als tiener tijdenlang dakloos - maakte ze in de jaren '90 carrière in de film, vaak als 'bad girl' in hevig geseksualiseerde rollen. Ze vond een jong publiek met haar rol in de televisieserie Charmed en verwierf enkele bekendheid met haar rol in de dubbele filmvertoning Grindhouse (2007). Ze werd in 2008 genomineerd voor een Saturn Award voor haar bijrol in de film. Vlak hierna nam ze afstand van haar acteercarrière en ze keert sindsdien nog enkel incidenteel terug als actrice.

In recenter jaren treedt McGowan op als activiste voor vrouwenrechten en laat zich in interviews kritisch uit over Hollywood. Ze kwam in het najaar van 2017 uitgebreid in het nieuws toen ze aanklachten van verkrachting maakte tegen filmbaas Harvey Weinstein.


Brian Krause

Brian Jeffrey Krause (El Toro (Californië), 1 februari 1969) is een Amerikaans acteur. Hij had in 1992 de twijfelachtige eer genomineerd te worden voor de Razzie Award voor slechtste nieuwkomer, dankzij zijn rol in Return to the Blue Lagoon.

Krause werkt voornamelijk als filmacteur. Een uitzondering daarop vormde de serie Charmed, waarin hij van 1998 tot en 2006 in 154 afleveringen Leo Wyatt speelde.


Pieter Menten

Pieter Nicolaas Menten (Rotterdam, 26 mei 1899 – Loosdrecht, 14 november 1987) was een Nederlands ondernemer, kunstverzamelaar en veroordeeld oorlogsmisdadiger. Hij groeide op in een welgestelde Rotterdamse familie en vestigde zich in Lwów, destijds deel van Polen, als zakenman. In 1941, nadat Duitsland Polen in 1939 had veroverd, werd hij lid van de SS. In deze tijd woonde hij in Krakau aan de Ulica Grottgera 12 en was eigenaar/curator van de rijstpellerij Oryza. Aanvankelijk hielp hij de bezetter als tolk, maar al snel nam hij deel aan het uitkiezen van Joodse families voor executie, aan kunstroof en andere activiteiten van de nazi's in Polen. Menten nam als lid van de Einsatzgruppe zur besonderen Verwendung (EGz.b.V.) in 1941 deel aan massamoorden op de Joodse bevolking van de dorpjes Podhorodce en Urycz in Oost-Galicië, Polen. Hij werd veroordeeld voor medeplegen van de moorden in Podhorodce, waarbij op 7 juli 1941 tientallen Joden omkwamen.


Drew Fuller

Andrew Allen (Drew) Fuller (Atherton (Californië), 19 mei 1980) is een Amerikaanse acteur. Hij speelde onder meer Chris Halliwell in de televisieserie Charmed en soldaat Trevor LeBlanc in de serie Army Wives.


Pyrotechniek

Pyrotechniek is de bij productie van vuurwerk benodigde en gebruikte techniek. Ook andere processen waarbij een snelle of explosieve verbranding plaatsvindt worden tot de pyrotechniek gerekend. Een voorbeeld hiervan is het opblaasmechanisme van de airbag.

Een pyrotechnicus is iemand die gespecialiseerd is in het uitvoeren van pyrotechniek, waaronder het maken en/of afschieten van vuurwerk valt. Hobby-pyrotechniek is in Nederland verboden zonder geldige vergunning.


Halsbandhagedissen

Halsbandhagedissen (Lacerta) zijn een geslacht van hagedissen uit de familie echte hagedissen (Lacertidae). Het is een van de bekendste hagedissengeslachten omdat veel soorten voorkomen in westelijk Europa. Één soort, de zandhagedis, komt ook in België en Nederland voor. De halsbandhagedissen zijn veel onderzocht door biologen en veel verschillende hagedissen die ooit tot deze groep werden gerekend worden tegenwoordig in andere geslachten ingedeeld.


Głogów (stad)

Głogów (; Duits: Glogau, ter onderscheiding van Oberglogau (Głogówek) ook Groß-Glogau), is een stad in het Poolse woiwodschap Neder-Silezië, gelegen aan de rivier de Oder. De stad telde volgens GUS (Główny Urząd Statystyczny, "Centraal Bureau voor Statistiek") op 1 januari 2008 69.978 inwoners, op 31 december van hetzelfde jaar was dit nog maar 68.016.


Beschermingsstatus

De beschermingsstatus van een soort in een bepaald gebied is een inschatting van de waarschijnlijkheid dat die soort zal blijven overleven in dat gebied. Vele factoren worden hierbij beschouwd, niet enkel het aantal dat nog overblijft, maar ook de algemene diachronische toename of afname in de populatie (trends), de mate waarin de soort zich kan voortplanten, het aantal en de aard van de bedreigingen, en andere factoren.

De bekendste wereldwijde beschermingsstatuslijst is de Rode Lijst van de IUCN, maar er zijn nog vele andere, gespecialiseerde lijsten.


Travee

Een travee (afgeleid van het Franse woord travée, en oorspronkelijk van het Latijnse trabs, balk) of gewelfjuk is onder andere een deel van een gebouw, dat wordt bepaald door twee opvolgende steunpunten in de lengterichting van het gebouw.

Een travee is ook een begrip in de vlakverdeling van een gevel. De travee is dan de afstand waarbij de gevel zich in de lengterichting begint te herhalen. Dit komt min of meer overeen met de breedtes van deuren en vensters.

Bij een arcade is een travee de overspanning gedragen door twee kolommen of zuilen. De bouwkundige term travee wordt ook elders gebruikt, bijvoorbeeld bij de indeling van een klaslokaal. Zo bestaat de traditionele 'busopstelling' in een klaslokaal uit drie traveeën van vijf gepaarde tafeltjes, ruimte biedend aan driemaal tien leerlingen.

In een romaanse kerk wordt de travee bepaald door de steunpunten van het vierkante kruisgewelf in het middenschip. Bij een gotische kerktravee zijn de gewelven van zijbeuken (B) en middenschip (A) even breed. De gewelven in de zijbeuken zijn vierkant, het hoofdgewelf in het middenschip kan een rechthoekig kruisribgewelf zijn. Ook een koor kan in traveeën worden verdeeld, deze worden elk dan een koortravee genoemd. Twee vierkante gewelven van de zijbeuk (B) zijn samen even breed als de middenbeuk (A) en vallen derhalve binnen de travee. Dit systeem wordt het gebonden stelsel genoemd. Door de afwisseling van zwaardere en lichtere pijlers of kolommen (alternerend stelsel) wordt het systeem niet als te schematisch ervaren.


H3 (vuurwerk)

H3 is een pyrotechnische compositie die gebruikt wordt voor het liften en breken van shells. De compositie bestaat uit 75% kaliumchloraat en 25% houtskool.

De compositie brandt heel snel, is vrij schokgevoelig en kan al ontsteken met een zwakke tik van een kleine hamer. Zij kan beter niet gebruikt worden voor het breken van heel grote shells.

Vanwege de schokgevoeligheid van de compositie moeten de houtskool en het kaliumchloraat gescheiden van elkaar eerst in een kogelmolen worden gemalen en daarna pas gemengd worden op een papieren vel (='diapeermethode')


Marie Antoinette van Oostenrijk

Maria Antonia Josepha Johanna (Wenen, 2 november 1755 — Parijs, 16 oktober 1793), in het Frans bekend als Marie-Antoinette, was de echtgenote van koning Lodewijk XVI van Frankrijk, en dus koningin van Frankrijk.


George Armstrong Custer

George Armstrong Custer (New Rumley, 5 december 1839 – Crow Agency, 25 juni 1876) was een Amerikaanse cavaleriecommandant tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog en de Amerikaans-indiaanse oorlogen. Hij is het bekendst van zijn nederlaag en dood in de Slag bij de Little Bighorn, waar hij met zijn leger verpletterd werd door een coalitie van indiaanse stammen onder leiding van Sitting Bull en Crazy Horse.


Arcade (architectuur)

Een arcade (afgeleid uit het Frans) is een bogengalerij – een reeks van achtereenvolgende bogen die rusten op kolommen. Een arcade van kleine bogen wordt een arcatuur genoemd en wordt vaak gebruikt als versieringsmotief. Een Nederlands woord voor 'arcade' is een gaanderij.


Madame du Barry

Madame du Barry (Vaucouleurs, 19 augustus 1743 – Parijs, 8 december 1793) was een beroemde maîtresse van Lodewijk XV van Frankrijk. Zij was van bescheiden afkomst, maar haar relaties met rijke mannen vergrootten haar sociale status aanzienlijk.