༄ །སྐོར་ཚོམས་སྟོང་ཐུན་བཅུ་གཅིག་ལས་འདི་ལ་
བདུན་དང་བརྒྱད་པར་མཛོད།
་ བད་ ཀན་ སྨུག་ པོའི་ སྟོང་ ཐུན་ ལ་ སྤྱི་ དོན་ དགུས་ བསྟན་ ཏེ།
སྨུག་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བཞི། གྱུར་ཚུལ་གྱི་རྐྱེན་གཉིས། གནས་
པའི་ ས་ བཞི། རིམ་པའི་དུས་གསུམ། དབྱེ་ བའི་ རིགས་ བཞི།
ངོས་ཟིན་པའི་རྟགས་བཞི། ཁྱད་པར་གྱི་རྟགས་གསུམ། བཅོས་
476

སྐོར་ཚོམས་སྟོང་ཐུན་བཅུ་གཅིག་བཞུགས་སོ། །
པའི་ཐབས་གཉིས། རྗེས་གཅོད་ཀྱི་མན་ངག་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་
སྨུག་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བཞི་ནི། ཕོ་བའི་བད་ཀན། མཆིན་པའི་
ཁྲག ངོས་ཟིན་པའི་རྟགས་བཞི། ཁྱད་པར་གྱི་རྟགས་གསུམ།
བཅོས་པའི་ཐབས་གཉིས། རྗེས་གཅོད་ཀྱི་མན་ངག་གསུམ་མོ། །དེ་
ལ་སྨུག་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བཞི་ནི། ཕོ་བའི་བད་ཀན། མཆིན་པའི་
ཁྲག རྒྱུ་མའི་མཁྲིས་པ། ལོང་གི་རླུང་དང་བཞི་འདུས་པའི་ཕྱིར།
འདུས་པའི་ནད་ཡིན་པས། དང་པོ་ངོས་བཟུང་དཀའ། བར་དུ་
བཅོས་དཀའ། མཐའ་མ་རྗེས་གཅད་དཀའོ། །གྱུར་ཚུལ་གྱི་རྐྱེན་
གཉིས་ནི། ཚ་བས་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དང་། གྲང་བས་བསྐྱེད་པའི་
རྐྱེན་གཉིས་ཏེ། ཚ་རྐྱེན་ནི་འགྲམས་ཁྲག་ལྷགས་པ་དང་། མཚོན་
ཁྲག་ལུས་པ་དང་། - ཚ་སྐྱུར་གྱིས་ཁྲག་འཕེལ་བ་མཆིན་ཐོག་ཏུ་རྒྱས་
ཏེ། ཟུངས་ སུ་ འགྲོར་ མ་ འདོད་ པར་ ཕོ་ བར་ བསགས་,པ་ དང་།
གྲང་རྐྱེན་ནི། དྭངས་མ་མ་ཞུ་བ་ མཆིན་པར་ངན་ཁྲག་རྒྱས་པ་་་་
ཟུངས་སུ་མ་སོང་བར་མཆིན་པ་ནས་ཕོ་བར་བསགས་པ་ཡིན། དེ་
(ཚ་གྲང་) གཉིས་ཕོ་བའི་བད་ཀན་གྱིས་འདྲེས་པས་ཁྲག་རུལ་རྒྱུ་མར་
འཕྱུགས་པ་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་ཏེ་དུད་ཁུར་གྱུར་པས་བད་ཀན་སྨུག་
པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལོང་དུ་ལྷུང་ནས་ལོང་ཕུགས་སུ་བསགས་པས་
ལོང་གི་རླུང་དང་བསྡོངས་ཏེ། བད་རླུང་གཉིས་གྲང་བ། ཁྲག་
མཁྲིས་གཉིས་ཚ་བ། ཚ་གྲང་གཉིས་ཀ་འདུས་པའོ། །ཚ་བ་(ལས་
གྱུར་པ་ནི་)ནི་སྨུག་པོ་ཡས་བབས་(ཞེས་བྱ)། གྲང་བ་ནི་( ལས་
---
477

ཆ་ལག་བཅོ་བརྒྱད།
གྱུར་པ་ནི)སྨུག་པོ་མས་བབས་ཞེས་བྱའོ། །གནས་པའི་ས་གཞི་ནི།
ཕོ་བར་གནས་པས་བད་ཀན་འདྲ། མཆིན་པར་གནས་པས་ཁྲག་
ནད་འདྲ། རྒྱུ་མར་གནས་པས་མཁྲིས་པ་འདྲ། ་ ལོང་དུ་གནས་
པས་རླུང་དང་འདྲ། རིམ་པའི་དུས་གསུམ་ནི། སྨུག་པོ་དང་པོ་
ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ཚ་བ་སྟོབས་ཆེས་པས་ཚ་བའི་དུས་སོ། །བར་དུ་ཁྲག་
མཁྲིས་ཀྱི་ཚ་བ་སྟོབས་བྲི་ནས་བད་རླུང་གཉིས་དང་ཤེད་སྙོམས་པས་
ཚ་གྲང་འཐབ་པའི་དུས་སོ། །མཐའ་མ་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ཚ་སྟོབས་ཟད་
ནས། རླུང་གི་གྲང་བ་སྟོབས་རྒྱས་པས་གྲང་བའི་དུས་སོ། །དབྱེ་
བའི་རིགས་བཞི་ནི། སྨུག་པོ་བྱེར་བ། སྨུག་པོ་རྒྱས་པ། སྨུག་པོ་
འགྱིངས་པ། སྨུག་པོ་འདྲིལ་བའོ། །བྱེ་ར་བ་ལ་ནི། ནང་དོན་སྣོད་
ལ་བྱེར་བ་དང་། ཕྱི་ཡུལ་བཞི་ལ་བྱེར་བའོ། །དོན་སྣོད་ལ་བྱེར་བ་
ལ། སྙིང་(སྙིང་རླུང་)ལ་བྱེར་བ། གློ་(ཁྲག་ཏུ་ལུ་)བ་ལ་བྱེར་བ།
མཆེར་བར་(མཆེར་བར་རྒྱས་པ་)བྱེར་བ། ་ ་མཁལ་(མཁལ་རྐེད་
ན་ཆུ་དམར་)མར་བྱེར་བ། བསམ་སེར་(མངལ་ཁྲག་འབྱངས་)
བྱེར་བའོ། །ཕྱིར་བྱེར་བ་ལ། མགོ་ལ་བྱེར་(སྣ་ཁྲག་མི་ཆོད་)བ།
ཤ་ལ་(མགུལ་པ་སྦྲེད་)བྱེར་བ། རྩ་ལ་བྱེར་(འཁྱུག་འཕྲེང་སྦྲིད་)
བ། ཚིགས་ལོ་བྱེར་(གྲུམ་ཐབས་སུ་ན་)བ་བཞིའོ། །རྒྱས་པ་ལ་
བརྟོལ་བ་དང་། མ་བརྟོལ་བ་གཉིས། བརྟོལ་བ་ལ། ཁྲག་ལམ་
ཆོད་པ་དང༌། མ་ཆོད་པ་དང༌། ངོ་བོ་ཟད་པ་གསུམ་མོ། །སྨུག་པོ་
འགྱིངས་པ་ལ། (ཚ་བ་)གབ་པ་དང་། མ་(ཚ་བ་)གབ་པ་
----
་
478

སྐོར་ཚོམས་སྟོང་ཐུན་བཅུ་གཅིག་བཞུགས་སོ། །
རྩ་ལ་
གཉིས་སོ། །འདྲིལ་(གཉན་)བ་ལ་གསར་བ་དང་རྙིང་པ་(རུས་པ་
ན་ན་མི་ཉན་ནོ)གཉིས། ཟགས་པ་དང་གསུམ་མོ། །ངོས་གཟུང་
བའི་རྟགས་བཞི་ནི། སྨུག་པོ་མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་ཏེ།
བརྟག་ (སྦོམ་ཁེང་ཀན་རྩ་ཞར་)པ། ཆུ་ལ་བརྟག་(སྨན་དུགས་
དམར་དུགས་གཉིས་) པ། ནད་རྟགས་ལ་བརྟག་(ཕོ་མཆིན་ཁ་
འཁོར་དང་རོ་རྒྱབ་བསྙེགས་ནས་ན་)པ། ལོ་མ་ལ་བརྟག་(དང་པོ་
ཆུ་སྐྱུག་ བར་དུ་མཁྲིས་པ་རྒྱ་བཤལ། མཐའ་མ་ཁྲག་རུལ་དུད་
ཁུར་སྐྱུག་གོ།) པ། ཕན་ (ཡང་རྩུབ་པའི་བསིལ་དྲོད་སྙོམས་པ་་་
འཕྲོད་)གནོད་ ( ཕྱི་ སངས་རུལ་སྐྱུར་མཪ་རྙིང་དྲོད་མོས་ ཤ་ རུལ་་་
གནོད་དོ།) གོམས་པས་བརྟག་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་རྟགས་གསུམ་ནི།
གནས་པ་ཡུལ་ལ་བརྟག་པ། རིམ་པ་དུས་ཀྱི་བརྟག་པ། དབྱེ་བ་
རིགས་ཀྱི་བརྟག་པའོ། །གནས་ཀྱི་བརྟག་པ་ལ་བཞི་སྟེ། ཕོ་བར་
གནས་(སྒྲེགས་སྐྱུགས་གྲང་བ་དང་ཟོས་རྗེས་ན་འཇུ་དཀའ་) པའི་
རྟགས། མཆིན་པར་(མཆིན་དྲི་རོ་་རྒྱབ་ན་མེ་ཉི་རུལ་སྐྱུར་དྲོད་
བཅུད་གནོད་)གནས་པའི་རྟགས། རྒྱུ་མར་(ཚ་འཁྱུག་བྱེད་མིག་
ཆུ་སེར་)གནས་པའི་རྟགས། ལོང་དུ་(སྦོ་འཁྲོག་བུར་དགོངས་
དང་སྐྱུར་ཐུངས་ན་སྦོ་གྲང་ན་ན་) གནས་པའི་རྟགས་སོ། །དུས་ཀྱིས་
བརྟག་པ་ལ། དང་པོ་ཚ་བའི་(རྩ་ཆུ་ཚ། གདོང་སྣུམ། དང་ཁ་
འགག མགོ་ན། རོ་སྟོད་གནོན་)དུས་ཀྱི་རྟགས། བར་དུ་་
( གྲང་ དྲོ་ འ གྲང་ ལྟོགས་ གང་ཡང་ ན་)གྲང་ བ་ འཐབ་ པའི་རྟགས།
-
479

ཆ་ལག་བཅོ་བརྒྱད།
མཐའ་མ་( རྒྱུན་དུ་གླང་ཐབས་ལྡང་འཁྲོག་འུར་གྲང་ན་ན། དྲོས་ན་
བདེ། དྲོད་འཕྲོད་) གྲང་བ་རྟིང་ཆད་པའི་རྟགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་
རྟགས་ལ། བྱེར་རྒྱས་འགྱིངས་འདྲིལ་བཞི། བྱེར་བ་( མགོ་དང་
མིག་རུས་ན། ལུས་ཀུན་རྩེ། སྒྱིད་པ་སྐྱུར་)ལ། སྤྱི་རྟགས་དང་
བྱེ་བྲག་གི་རྟགས། (ཤེད་མེད་སྒལ་ཚིགས་བརླ་གསུམ་སྦྲིད་ཅིང་ན།
སྣ་ཁྲག་ལུད་པའི་ཁྲག་སྨྱོ་འབོག་དང་མངལ་ནས་ཁྲག་འོང་། ཕོ་
མཆིན་པ་དང་རེ་མོས་འོང་།) གཉིས། རྒྱས་པ་ལ།
རྒྱས་པ་ལ། བརྟོལ་བའི་
(ཁྲག་རུལ་འཁྲུ་སྐྱུག་བྱེད)རྟགས་དང་། མ་བརྟོལ་(ཚ་བའི་དུས་
དང་འདྲ་)བའི་རྟགས་གཉིས། བརྟོལ་(ནད་ཁྲག་ཐད་)བ་ལ་
ཁྲག་ལམ་ཆོད་ (ཟུངས་ཁྲག་མ་ཤོར་བར་བདེ་བར་འོང་)པ་དང་།
མ་ཆོད་( ནད་ཁྲག་མ་ཟད་ན་བདེ་སྟོབས་མེད་)པ་དང་།
ཟད་ པའི་ རྟགས་ ( ཟུངས་ ཁྲག་ ཤོར་ བ་ མདོག་ ཤོར་ ལུས་འདར་)
གསུམ། འགྱིངས་པ་ལ་གབ་ (དྲི་མ་ ཤ་རིལ་འདྲ། ཆུ་སྐྱུག་རྒྱ་
ངོ་བོ་
བཤལ་སྐྱུག གྲང་ན་ན་)པ་དང་། མ་གབ་(སྤྱིའི་རྟགས་དྲང་བོ་
འདྲ་)པའི་རྟགས་གཉིས་སོ། །འདྲིལ་བ་ལ་སྐྲན་(ཕོ་ལོང་ དང་་་་་
མཆིན་མཆེར་ལའང་མནན་ན་འཕར་རྩ་ཆུ་ཚན་ཁོལ་བ་འདྲའོ། །)
དུ་འདྲིལ་བ་དང་སྐྲུན་(གདོང་དང་རྐང་བོལ་མིག་བྱི་བས་གཡོག་་་
·གཞུག་ཆུར་འགྱུར་) ཟགས་པ་གཉིས་སོ། །བཅོས་པའི་ཐབས་ལ་་་
གཉིས་ཏེ། སྤྱིར་བཅོས་( སྨུག་པོ་འདུས་པའི་ནད་ཡིན་པས་བསིལ་
དྲོད་ཕྱོགས་གཅིག་པ་གནོད་པས་བསིལ་དྲོད་མི་གནོད་པ་ཁོ་ན་བསྟེན་
480
-

སྐོར་ཚོམས་སྟོང་ཐུན་བཅུ་གཅིག་བཞུགས་སོ། །
ནོ་)པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཅོས་པའོ། །སྤྱིར་བཅོས་པ་ལ། ཟས་
ཀྱིས་བཅོས་(ཉ་ཤ་མཛོའི་ཞོ་དང་སྤྱིའི་ཟས་ཕག་ཤ་བ་ལང་རི་དྭགས་
པའི་ཞོ་དང་ཆབ་ཚ་ཚ་བི་ཟ་མགོ་ཤ་ལུག་ཤ་གསར་འཇམ་ཟན་དྲོན་
གྲང་བའི་ཟས་སོ། །) པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བཅོས་(ཚ་བ་ལ་
དྲག་ཤུལ་གྲང་བ་ལ་གྲང་བ་གཏོང་)པ་དང་། སྨན་གྱིས་བཅོས་པ་
དཔྱད་ཀྱིས་ (དུགས་དང་གཏར་ཁ་མེ་བཙའ་གང་དགོས་
སྦྱར་)བཅོས་པའོ། །སྨན་གྱིས་བཅོས་པ་ལ། རྡོ་སྦྱོར་(ཨ་རུ་བྲག་
ཞུན་རྒྱལ་པོ་བ་ཤ་ཀ་དང་རེ་སྐོན་བཙུན་མོ་མ་ནུ་འུ་སུ་སྟར་བུ་བློན་པོ་
ཀུན་དང་མཉམ་པའི་ཅོང་ཞི་བསྲེས་དེ་ལ་གར་གཏོགས་ལྡེ་ཁ་བསྒྱུར་
དང་།
ལ་བྱའོ་)གྱིས་བཅོས་པ་དང་། རྩི་སྦྱོར་(སྤྱི་སྙོམས་གཉིས། ཁ་
ནོན་གཉིས། གཉེན་པོ་བདུན། མཚོན་ཆ་གཉིས། ཁ་བསྒྱུར་
གཉིས་དང་གསུམ་མོ་) གྱིས་བཅོས་པ་དང་། སྔོ་སྦྱོར་(པྲི་ཡང་ཀུ་
ལྡ་པ་ལ་ལྡེ་ཁ་བསྒྱུར་ལ་བྱའོ། །)གྱིས་བཅོས་པ་དང་། ལོ་མ་(ཆུ་
སྐྱུར་སྐྱུག་དུས་སེ་འབྲུའི་སྦྱོར་བ་མཁྲིས་པ་སྐྱུག་དུས་དུག་ཉུང་གི་་་་
མངར་གྱི་སྦྱོར་བ་ཁྲག་སྐྱུག་དུས་གུར་ཀུམ་ཅོང་ཞིའི་སྦྱོར་བའོ། །)
གསུམ་བཅོས་པའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བཅོས་པ་ལ། གནས་དང་སྦྱར་ན་
ཕོ་བར་( མ་ནུ་བཞི་ཐང་སེ་འབྲུ་བཞི་བ་དང་། སེ་འབྲུ་བརྒྱད་པ་
སྦྱར་ ཟས་ དྲོད་ བསྟེན་ པའོ། །) གནས་ ཚེ་ བད་ ཀན་ བཅོས།
མཆིན་པར་( ཏིག་ཏ་ལྔ་ཐང་དང་གུར་ཀུམ་བརྒྱད་ཅུ་གང་བརྒྱད་པ་
སྦྱར། ) གནས་ཚེ་ཁྲག་བཅོས། རྒྱུ་མར་(ཏིག་ཏ་གསུམ་དང་
--
481

ཆ་ལག་བཅོ་བརྒྱད།
ཨིན་དྲ་བཞི་དང་དུག་མོ་ཉུང་གི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་བཤལ་གཏང་)གནས་ཚེ་
མཁྲིས་པ་བཅོས། ལོང་དུ་(མ་ནུ་བཞི་ཐང་གཏང་། སེ་འབྲུ་བཅུ་
གསུམ་སྦྱར་འཇམ་རྩི་བྱ་) གནས་ཚེ་རླུང་བཅོས། དུས་དང་(གི་
ཝང་གི་ཕྱེ་མ་དང་ ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་དང་ཙན་དན་གྱི་ ཕྱེ་ མ་ སྦྱཪ་ ལ་
གཏང་སྦྱོངས་བྱའོ་) སྦྱར། དང་པོ་ཚ་བའི་དུས། (བསིལ་གྱིས་
སེ་འབྲུ་ལྔ་བ། རུ་རྟ་དྲུག་པ། ཅུ་གང་བདེ་བྱེད་སྦྱར་འཇམ་རྩི་
དང་། བཤལ་བྱ་དུགས་དང་གཏར་དང་བསྲེགས་པས་བཅོས་)
བཅོས། བར་དུ་འཐབ་པའི་དུས་སུ་སྙོམས་པར་(ཟས་ཁྲེ་འུར་་་
གཏོང་ སྤྱིཪ་ བསྡུ་ གསད་ སྦྱོང་ གསུམ་ གྱིས་ བཅོས་ ལ་)བཅོས།
མཐའ་མ་གྲང་བའི་དུས་སུ་དྲོད་དུ་(རྒྱམ་ཚྭ་གསུམ་དང་ བཞི་ཐང་
གཏང་སེ་འབྲུ་བརྒྱད་པ་སྦྱར་འཇམ་རྩི་དང་ནི་རུ་ཧ་མེ་བཙའ་བྱ་་
གཏར་སྤང་། འདུས་པ་རང་སར་བསད་དེ་ཁ་སྐྱུར་གྱི་སྨན་སྡེའོ་)
བཅོས་པའོ། །རིགས་དང་སྦྱར་ན། བྱེར་བ་བསྡུ། རྒྱས་པ་(སྨུག་
པོ་ཚ་བའི་དུས་དང་བཅོས་ཐབས་འདྲ་)གསད། བརྟོལ་བ་གཅད།
འགྱིངས་པ་དྲལ། འདྲིལ་བ་ ( ཅོང་ཞི་ཐལ་སྨན་ཚྭ་བསྲེགས་ཀྱིས་
བཤིག་ལ་སྦྱང་) བཤིག ཟགས་པ་བསྐམས་པས་(ཚ་ཆུའི་སྐེམ་་
སྨན་ སྦྱར་ རོ་)བཅོས་ པའོ། ། ། རྗེས་ གཅོད་ཀྱི་ མན་ ངག་ གསུམ་ ནི།
བཤལ་དང་ཕྱེ་མས་(རང་སར་གསད་དེ་ཁ་བསྒྱུར་གྱི་སྨན་དང་རྩིའི་
སྨན་སྡེས་སོ་)ནད་ལྷག་མེད་པར་བྱ། སྲོག་རྩ་ཕོ་ལོང་མཆིན་གསང་
མེ་ཡིས་བསྡམ། ཟས་སྤྱོད་གནོད་པ་ལོ་དུས་སུ་བསྲུང་ངོ་། །འདུས་
482

སྐོར་ཚོམས་སྟོང་ཐུན་བཅུ་གཅིག་བཞུགས་སོ། །
ནད་བད་ཀན་སྨུག་པོའི་སྟོང་ཐུན་རྫོགས་སོ། །དུག་དང་སྨུག་པོ་དྲིལ་
བས་འདུས་པའི་སྟོང་ཐུན་ཞེས་བྱ་བ། ་ མཁས་པ་གཡུ་ཐོག་མགོན་
པོའི་ལུགས་སོ། ། ། །མངྒ་ལཾ། །