བཞི། ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་སྐུལ་སློང་བྱས་ནས་
ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཀར་ཤུགས་
སྣོན་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ།
སྤྱིར་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་། སྨན་རྫས་རིག་པ། གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་་་
རིག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་སྔོན་གྱི་མཁས་དབང་དུ་མས་དཀའ་བ་མང་པོ་སྤྱད་་
དེ་ཕྱི་རབས་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་བརྒྱུད་སྤྱོད་དང་ཡིག་འཇོག་མཛད་
པ་དེ་ནི་ང་ཚོས་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུར་ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་།
མཐོང་བས་ངོམས་པ་མེད་པ། སྤྱད་ན་འཛད་མཐའ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། ལོ་ངོ་་
ལྔ་བཅུའི་རིང་ཏང་གི་མེ་ཏོག་མཉམ་བཞད་དང་། མཁས་བརྒྱ་འགྲན་གླེང་།
མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་བཅས་ཀྱི་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་སྒྲིག་གཞི་
སྔར་ལས་འཐུས་ཚང་དང་། དཔུང་ཁག་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་རྒྱ་ཆེར་ཕྱིན་པའི་་
ཁར་སྨན་རྩིས་རིག་གནས་མྱུར་སྐྱོབ་དང་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་པའི་འབྲས་བུར་རང་
རེས་བློ་བདེ་བག་ཕེབས་ངང་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུའི་ལས་ཀ་འགོ་ཚུགས་
ཐུབ་པ་བྱུང་། ལོ་རབས་དྲུག་ཅུ་པའི་དཀྱིལ་ནས་བོད་སྨན་དང་ཀྲུང་དབྱིའི་ཕྱི་
ལུགས་གསོ་རིག་བཅས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་འགོ་ཐོག་མར་བཏོད་པ་དང་། བོད་
རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དངོས་སུ་དབུ་བརྙེས་སྐབས་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་ཆེད་ 《 བོད་ཀྱི་
གསོ་རིག་སྨན་རྫས་ལ་རྟོག་ཞིབ་རགས་ཙམ་བྱས་པ 》 ཞེས་པ་དེ་པར་དུ་བཏབ།
དེ་རྗེས་སྨན་ཁང་ནང་གཞུང་ལུགས་ལག་རྩལ་ལ་བརྩོན་ཞིབ་དང་། རང་རང་གི་
མྱོང་བྱང་ཟིན་བྲིས་སུ་བཀོད་དེ་ཉམས་མྱོང་སྤེལ་རེས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་འཁྲུག་ཤོས་ཤིག་
བྱུང་བ་དེའི་ནང་མཁས་དབང་ཡོན་ཀྲང་སྐུ་གཞོན་ཀུན་དགའ་ཕུན་ཚོགས་དང་།
• 516.

མཁས་དབང་ཡོན་ཀྲང་སྐུ་གཞོན་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས། བུད་མེད་སྨན་པ་་་་
མཁས་ཅན་དབྱ༔ ་་ཅན་ལྷ་མོ། ལྕགས་རི་འགྲོ་ཕན་གླིང་གི་མཁས་དབང་དགེ་
རྒན་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་རིང་། སྨན་རྩིས་མཁས་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ།་ སྨན་པ་་
མཁས་ཅན་འགྱུར་མེད་ཆོས་དབང་། ཆུ་བཅོས་མཁས་ཅན་ཡོན་ཏན་ཚུལ་་་་་་
ཁྲིམས་བཅས་པས་ཆམ་ནད་དང། ཕོ་བའི་ནད། མོ་ནད། མཁལ་ནད།
གྲིབ་སྐྱོན། འབམ་ནད། དམུ་ཆུའི་ནད་རིགས་བཅོས་པའི་ཉམས་མྱོང་ངོ་སྤྲོད་
གནང་བར་ཕན་འབྲས་བཟང་པོ་ཐོན་བྱུང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་ 1966 ལོའི་ལོ་འགོར་
ལྷོ་ཁ་སྨིན་གྲོལ་གླིང་གི་མཁན་པོ་མཁྱེན་བརྩེ་ནོར་བུ་སྨན་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་་་་་
ཀྱིས་སྨིན་གླིང་རྡོ་འཛིན་གྱི་ཕྱག་བཞེས་དམུ་ཆུའི་གསང་སྨན་ངོས་འཛིན་སྐོར་ལ་
སློབ་ཁྲིད་དབུ་ཚུགས་གནང་རུང་མི་རིང་བར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་ཤུགས་་
རྐྱེན་གྱིས་ལམ་ལྷོངས་མ་བྱུང་བར་མཁྱེན་བརྩེ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་གཤེགས་པ་་
སོགས་ཀྱི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་ཀ་བར་མཚམས་ཆད། དེ་ནས་ལོ་རབས་
བདུན་ཅུའི་ནང་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཙུའུ་ཞེས་པ་བཙུགས་ཏེ་སྨན་པ་་་
རྒན་གྲས་གྲགས་ཅན་འགའ་ཤས་དང་། དར་མ་གཞོན་སྐྱེས་ཁག་གཅིག་མཉམ་
དུ་གསོ་རིག་ « རྒྱུད་བཞི 》 གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་།
ནད་ཐོག་ལག་ལེན་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཏེ་རིམ་བཞིན་ 《 བོད་་་
སྨན་གསར་སྒྲིག་སྐྱ་རེངས་གསར་པ 》 ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་དང་། 《རྐང་རྗེན་་་
སྨན་པའི་སྦྱོར་སྡེ་གསར་བསྒྲིག 》 ཅེས་པ། 《 རྒྱུན་སྤྱོད་བོད་སྨན་གྱི་ལག་དེབ 》
ཅེས་པ་སོགས་རྩོམ་འབྲི་དང་། དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ནད་ཐོག་སྨན་བཅོས་སྐོར་ལ་
« བོད་སྨན་གྱིས་ཕོ་བའི་བད་ཀན་སྨུག་པོ་དང་ལོང་སྨུག་པོའི་ནད་གཞིར་སྨན་་་
བཅོས་བྱས་པའི་མྱོང་ཚོར་ 》 ཞེས་པ་འདི་ནི་ཕྱི་ལུགས་གློག་པར་བརྒྱབ་ནས་ཕན་
སྐྱེད་ཇི་བྱུང་གི་ར་སྤྲོད་ཡོད་པས་བོད་ཕྱི་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་ནད་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་་
• 517.

བྱེད་ཐེངས་དང་པོའི་མྱོང་རྩོམ་ཡིན།
1977 ལོར་བོད་ཀྱི་སྨན་སྦྱོར་ནང་ནས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྱོད་གོ་བདེ་ཞིང་།
ཕན་ནུས་ཆེ་བའི་གྲས་ཏེ་ཟླ་ཤེལ་བདུད་རྩི་མ་དང་། ཨ་གར་ 15 འཁྲུལ་ཐང་
བཅས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྨན་མཛོད་དེབ་ནང་ཚུད།
1978 ལོར་བོད་ལྗོངས་དང་། མཚོ་སྔོན། ཀན་སུའུ། ཡུན་ནན། སི་ཁྲོན།
ཤིན་ཅང་བཅས་ས་ཁུལ་དྲུག་པོ་མཉམ་སྦྲེལ་ཐོག་རང་རྒྱལ་གྱི་ཐེངས་དང་པོའི་་་
ཁྲིམས་སྲོལ་ལྡན་པའི་སྨན་དཔེ་ « བོད་སྨན་གྱི་ས་གནས་ཚད་གཞི 》 དཔེ་བསྐྲུན་
བྱས། 1979 ལོར་ཀྲུང་གོའི་གསོ་རིག་ཀུན་འདུས་ཀྱི་ནང་ཚན་ « བོད་ཀྱི་གསོ་བ་
རིག་པ 》 ཞེས་པ་བོད་ལྗོངས་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་མཚོ་སྔོན་དང་ཀན་སུའུ་སོགས་་་
ཀྱིས་མཉམ་ལས་བྱེད་རྒྱུར་ཀྲུང་དབྱང་འཕྲོད་བསྟེན་པུའུས་ལས་འགན་གནང་བ་
དེ་དག་སྔ་ལོ་ལེགས་སྒྲུབ་བྱས་པ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་་
དཔེ་སྐྲུན་གནང་ཟིན་པར་ཁྱོན་བསྡོམས་ཡིག་འབྲུ་ལྔ་འབུམ་སྐོར་ཡོད། དཔེ་་་་
དེབ་དེ་ནི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ངོས་ནས་བཤད་ན་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ལ་ནང་དོན་ཆ་་་་
ཚང་བའི་དཔེ་དེབ་ཅིག་དང་། ཕྱིན་ཆད་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དཔེ་དེབ་ནང་་
ནས་དབང་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དང་། ཧ་ཅང་ཚད་ལྡན་གྱི་ཆ་འཇོག་ཡོང་ངེས་ཡིན།
1985 ལོ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་བོད་སྨན་སློབ་གྲྭ་ཆེ་མོའི་སློབ་དེབ་ཀྱི་ནང་ཚན་ ་
« གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞིའི་སྡོང་འགྲེམས་འདོད་འབྱུང་ནོར་བུའི་མཛོད 》 ཅེས་པ་་་
རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པར་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་བྲིས་ཕྱག་བསྟར་མ་
དང་། ཕྱག་དམ་འཁོད་པ་བཀའ་དྲིན་དུ་བསྩལ་ནས་ 1987 ལོར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་
སྟེ་པེ་ཅིང་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་རོགས་རམ་གནང་། དེ་་་་་
བཞིན་བོད་ལྗོངས་དང་། མཚོ་སྔོན། ཀན་སུའུ། སི་ཁྲོན་བཅས་ཀྱིས་བོད་སྨན་
འབྲིང་རིམ་ཆེད་ལས་ཀྱི་སློབ་དེབ་རྣམ་གྲངས་ 12 གསར་སྒྲིག་གིས་དེང་སྐབས་་
• 518.

གཅིག་གྱུར་ཐོག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུ་བྱུང་ཡོད།
འབྱུང་འགྱུར་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་ཕྱི་ལུགས་གསོ་རིག་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་་་
ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ང་ཚོས་བོད་ཕྱི་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་་་་་
ནད་རྟགས་སྨན་བཅོས་བྱེད་པའི་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། དང་ཐོག་ང་ཚོས་བདམས་
པ་ནི་ཕོ་རུབ་ཀྱི་ནད་དེ་ཡིན་པ་དང་། གལ་ཏེ་བཅོས་དུས་ཡོལ་ཚེ་མཐའ་མར་་
ཕོ་བའི་འབྲས་སྐྲན་ནད་ལ་གྱུར་ཏེ་བཅོས་ཐབས་དཀའ་བར་བརྟེན་བོད་སྨན་་་་
གྱིས་ནད་དེར་ཕན་པ་ཡོད་པ་ཤེས་རྗེས་ཚན་པ་གཞན་དང་མཉམ་དུ་ཞིབ་འཇུག་
ལོ་གསུམ་ལྷག་ཙམ་བྱས་པར་ཕན་འབྲས་ཡག་པོ་བྱུང་སྟེ་ཀྲུང་དབྱང་འཕྲོད་་་་་་་་
བསྟེན་པུའུ་ཡིས་སྔོན་ཐོན་ཚན་རིག་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་བྱ་དགའ་རིམ་
པ་གསུམ་པ་གནང་བ་དང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་འཕྲོད་བསྟེན་འཐབ་་་་
ཕྱོགས་ལ་ཆེས་མཐོའི་བྱ་དགའ་ཐོབ་ཐེངས་དང་པོ་རེད་འདུག དེ་རྗེས་་་་་་
1989 ལོར་འབུ་ཕྲའི་རང་བཞིན་གྱི་བཤལ་རིམས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་དང་།
ཐབས་ཤེས་ནི་ཕྱི་ལུགས་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དང་བོད་སྨན་གྱིས་བཅོས་ཀ་བྱས་པར་
ཕན་ནུས་ 91% ཐོན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཁར། དེ་སྔོན་བོད་སྨན་གྱིས་ཛ་དྲག་་
ནད་གཞིར་ཐབས་ཤེས་མེད་པའི་ངོས་འཛིན་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཐུབ་བོ།། གཞན་་་
ཡང་ཧྭ་ཤིས་གསོ་རིག་སློབ་གྲྭ་ཆེ་བའི་སྨན་རྫས་སློབ་གྲྭ་ཆེ་མོ་དང་མཉམ་ལས་་་་
ཀྱིས་སྲོ་ལོ་དམར་པོ་ཞེས་པའི་སྔོ་སྨན་དང་། ཕྱག་རྡོར་རྟག་ངུ་ཞེས་པའི་སྔོ་སྨན་
གཉིས་ལ་རྒས་ཀ་སྲ་བ་དང་། ས་མཐོའི་གསོ་རླུང་མི་ལྡེང་བར་ཕན་སྐྱེད་ཡག་པོ་
ཡོད་པ་ར་སྤྲོད་བྱུང་། ཡང་བོད་སྨན་སྦྱོར་ཚད་སྣེ་ཁ་བཅུ་གཅིག་སོ་སོར་གཉན་
ཁ་གཅོག་པ་དང་། ནད་འབུ་འགོག་པའི་ཞིབ་འཇུག་རགས་ཙམ་བྱས་པར་ཕན་
འབྲས་ལེགས་པོ་ཡོད་པ་ཤེས་བྱུང་། ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར་རིན་ཆེན་རརྣ་་
བསམ་འཕེལ་དང་། གྲང་སྦྱོར། མང་སྦྱོར། བཙོ་བཀྲུ་ཟླ་ཤེལ་བཅས་ནི་རྩ་་་་་
• 519.

ཆེན་སྨན་རིགས་མང་པོས་བཟོས་པ་དང་། སྨན་སྦྱོར་དང་ལག་ལེན་ཚད་ལྡན་་
ཡིན་གཤིས་སྔར་ནས་བཟུང་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཚོས་ཡིད་ཆེས་དང་དགའ་བསུ་
ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་པའི་ཁར་རརྣ་བསམ་འཕེལ་ལམ་མིང་གཞན་མུ་ཏིག་ 70
ཞེས་པར་སྔ་ཕྱི་ཐེངས་གཉིས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་དཔལ་འབྱོར་འཆར་འགོད་ཨུ་ཡོན་་་་
ལྷན་ཁང་ནས་དངུལ་གྱི་རྟགས་མ་བསྩལ་བ་དང་། 1989 ལོར་སྨན་རྣམ་གྲངས་
13 ལ་རྒྱལ་ཡོངས་མེ་སྟག་འཆར་གཞིའི་གྲུབ་འབྲས་བེད་སྤྱོད་དང་སྤེལ་རེས་བྱེད་
པའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་གི་གསེར་གྱི་རྟགས་མ་ཐོབ་པ། 1990 ལོར་ཐེངས་དང་
པོའི་ཀྲུང་དབྱི་སྨན་རྫས་རིག་གནས་དངོས་མང་བཤམས་སྟོན་སྐབས་རརྣ་བསམ་
འཕེལ་ལ་ 《 ཧྲེན་ལུང་བུམ་པ 》 ཞེས་པའི་གསེར་གྱི་རྟགས་མ་ཐོབ་པ་དང་།
དུས་མཚུངས་རིན་ཆེན་གྲང་སྦྱོར་ཆེན་མོར་ « ཧྲེན་ལུང་བུམ་པ 》 ཞེས་པའི་་་་་་་
ཟངས་ཀྱི་རྟགས་མ་ཐོབ་པ། ཡང་ལོ་དེ་རང་ལ་རརྣ་བསམ་འཕེལ་དང་། གྲང་
སྦྱོར། མང་སྦྱོར་བཅས་ལ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྨན་རྫས་དང་འཕྲོད་བསྟེན་ཚན་རིག་
གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་འགྲེམས་སྟོན་ཐོག་ཕུལ་བྱུང་གི་བྱ་དགའ་བཅས་ཐོབ་བྱུང་།
ད་ལྟ་བོད་སྨན་སྣ་ཁ་ 11 རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྨན་མཛོད་ནང་ཚུད་པ་དང་། འཕྲོད་་་་
བསྟེན་པུའུ་ནས་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པའི་རང་རྒྱལ་གྱི་ཐེངས་དང་པོའི་མི་རིགས་
སྨན་གྱི་ཚད་གཞི་བོད་སྨན་ཚད་གཞི་ཞེས་པ་སྤྱི་ལོ་ 1995 ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པར་
འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ་དེས་བོད་སྨན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་རིམ་བཞིན་ཚད་གཞི་ལྡན་པ་་་
དང་། ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ། ཚན་རིག་དང་ལྡན་པ་བཅས་ཀྱི་དོ་དམ་བྱེད་པའི་
ལམ་བུར་བསྐྱོད་ཟིན་ཡོད་ཅིང་། བོད་སྨན་གསར་པ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རྣམ་
གྲངས་སྤེལ་བས་བོད་སྨན་གསཪ་པ་ཁག་ ༔ ལ་མཆོག་མཆན་གྱི་ཨང་རྟགས་ཐོབ་
ཡོད།
སྔར་ལས་ལྷག་པའི་སྒོ་ནས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ཁང་ལ་ཚན་རིག་་་་་
L
• 520.

གིས་དོ་དམ་བྱེད་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་ཆེད་དུ་རང་ལྗོངས་སུ་སྔ་རྗེས་ལ་ 《 བོད་
ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ཁང་ལ་རིམ་པ་དབྱེ་ནས་དོ་དམ་བྱེད་པའི་ཚད་གཞི 》 དང་།
《 རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ཁང་གི་ལས་ཀའི་སྲོལ་ཡིག 》 《 བོད་
ལུགས་གསོ་རིག་གི་ཚད་ལྡན་ནད་དེབ་འབྲི་སྟངས》 《 བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི
ནད་སྐྱོང་པས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྒྲིག་སྲོལ 》 སོགས་དངོས་སུ་བཏོན་པས་་་་
སྒྲིག་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ཁག་དང་ལས་གནས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་ཁག་རིམ་བཞིན
........
འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་ཕྱིན་ཞིང་རིམ་པ་དབྱེ་ནས་དོ་དམ་བྱེད་པའི་དམིགས་ཚད་ལ་་
སླེབས་པའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བ་དང་ཕྱོགས་བསྡུས་དམིགས་ཚད་ལ་དོ་དམ་བྱེད་པའི་
འགན་འཁྲིའི་ལམ་ལུགས་རིམ་བཞིན་ལག་བསྟར་བྱས་པར་བརྟེན་བོད་ལུགས་་་
གསོ་རིག་སྨན་ཁང་ལ་དེང་རབས་ཅན་གྱིས་དོ་དམ་བྱེད་པའི་བགྲོད་ལམ་ཐོག་་་
བསྐྱོད་བཞིན་ཡོད། བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་གཉིས་ཧ་
ཅང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་ཅིང་། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་དེ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་་་་་
ཡུལ་ལུང་ཡར་རྒྱས་དང་། ཐོན་སྐྱེད་གོང་འཕེལ། ལུས་ཁམས་བདེ་སྲུང་བཅས་
པར་ལེགས་སྐྱེས་ཆེན་པོ་ཕུལ་ཡོད། སྔོན་ཆད་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་མ་
བྱས་གོང་ལ་སྐར་ནག་རྩིས་ཀྱི་རིག་པར་ཆེད་བཙུགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གསུམ་ལས་མེད་
པ་སྡེ་སྟོད་ལུང་མཚུར་ཕུ་དགོན་དང་། ལྷོ་ཁ་སྨིན་གྲོལ་གླིང་། ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་
ཁང་བཅས་ཡིན། ད་ལྟ་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་ཙམ་མ་ཟད་གཞིས་རྩེ་དང་། ལྷོ་
ཁ། ནག་ཆུ། མངའ་རིས། ཆབ་མདོ་བཅས་ཀྱི་ས་གནས་དང་། དེ་བཞིན་་་་
སོག་རྫོང་དང་། སྦྲ་ཆེན། གོ་འཇོ་རྫོང་བཅས་པར་ལོ་ཐོ་རྩོམ་འབྲི་ཚོགས་ཆུང་
དང་བླ་མཁྱེན་མི་ཉུང་བ་ཡོད། ལྷག་པར་ 1981 ལོར་བོད་ལྗོངས་གནམ་རིག་་་
སྐར་རྩིས་རིག་གཞུང་སློབ་ཚོགས་དབུ་བརྙེས་པ་དང་། དེ་ནས་བཟུང་ད་བར་་
ལོ་ཚོགས་ཐེངས་བརྒྱད་འཚོགས་ཤིང་། སྔ་ཕྱིར་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་
• 521.

ཚོགས་རྒྱུན་ཨུད་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་སྐུ་གཞོན་པ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་་
མཆོག་དང་། ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་མཆོག་གིས་མཇལ་འཕྲད་གནང་
བ་དང་། གལ་ཆེའི་བཀའ་སློབ་གནང་བས་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་རིག་གཞུང་དར་་
རྒྱས་དང་། སྔར་ལས་ལྷག་པའི་སྒོ་ནས་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་སྐྱེད་གོང་འཕེལ་ཆེད་་
དུ་རང་ནུས་གང་ཡོད་ལེགས་སྐྱེས་སུ་འབུལ་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་སོང་།
ཉེ་བའི་ལོ་བཅུའི་རིང་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་རིག་གཞུང་ཚོགས་པས་མཁས་
དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་དང་། དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། བསམ་གྲུབ་རྒྱ་་་་
མཚོ། སྨད་སོག་བཛྲ། འཇིགས་མེད། ཤེས་རབ་ཆོས་འཕེལ། བསམ་གཏན།
འགོས་ཀླུ་སྒྲུབ་སོགས་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་ཉམས་མྱོང་སྤེལ་རེས་གནང་བ་
དང་། ད་དུང་ཀྲུང་གོ་ཚན་རིག་ཁང་རང་བྱུང་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་་་་
མཁས་དབང་དྲིན་ཅིའུ་ཅིང་དང་། ལོ་ཙཱ་ཆེན་པོ་དང་རྩིས་རིག་མཁས་པ་ཧོང་
མིན་ཤན། ནན་ཅིང་རྩེ་ཅིན་རི་བོའི་གནམ་རིག་བབས་ཚུགས་ཁང་གི་དེང་་་་་་
རབས་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་མཁས་ཅན་བིའུ་སྤའོ་ལིན་སོགས་བོད་དུ་གདན
.....
ཞུས་ཐོག་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་སོགས་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཁག་ལ་གྲུབ་འབྲས་་་་
གསར་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། དཔེར་ན། རབ་བྱུང་ 17 རྩིས་འགོ་ལེགས་པར་སྤོས་ཏེ་
« རྩིས་གཞུང་རིག་ལྡན་འཛུམ་པའི་འོད་ཟེར 》 ཞེས་པ་གསར་དུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་་་་
བྱས་པར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཚན་རྩལ་ལྷན་ཁང་གིས་གྲུབ་འབྲས་རིམ་པ་གཉིས་་་་
པའི་བྱ་དགའ་བསྩལ། ད་དུང་ 《 བོད་ལྗོངས་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ལོ་བཅུའི་
ཕྱོགས་བསྡོམས 》 ཞེས་པ་དང་། 《 དུས་འཁོར་སྐར་རྩིས་ཇི་ལྟར་དར་བའི་ལོ་་་
རྒྱུས་ལེགས་བཤད་ནོར་བུའི་ཕྲེང་མཛེས 》 《 ཕུག་ལུགས་རྩིས་གཞུང་རིགས་ལྡན་
འཛུམ་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་རྩིས་རིག་བང་མཛོད་འབྱེད་པའི་ངོ་སྤྲོད་རགས་བསྡུས་
ཀྱི་ལྡེ་མིག 》 《 རྒྱ་བོད་རྩིས་ཀྱི་ཉི་ཟླ་འཛིན་ཚུལ་དང་། ལྔ་སྒྲ། གཟའ་ལྔ་སོགས་
• 522.

ཀྱི་ས་རིས་རྒྱབ་སྟངས་དང་། རྩིས་རྒྱག་འཕྲུལ་འཁོར་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་་