།སད་པའི་ཤེས་པ་གཅིག་དང་དུ་
བྲལ་དུ་གསལ་བའོ། །འགྲེལ་པ་ལས། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྒྲུབ་པ་ཉོན་གཅིག གངཞིག་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བར་རིག་པ་དེ་ནི་བདེན་པས་སྟོང་སྟེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སད་དུས་ཀྱི་ལུས་དང་ལྗོན་
576

བཅུ་གཅིག་
།ཤིང་དང་རྫིང་བུ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་རིག་པ་འདི་ཡང་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །སྣང་བ་ནི་སྔར་སེམས་སུ་བསྒྲུབས་ཟིན་ལ། སེམས་སྣ་ཚོགས་སུ་
སྣང་བ་དེ་ཡང་རང་རིག་པས་གྲུབ་པས་གཞི་ཆོས་ཅན་གྲུབ་ལ། ལུས་སོགས་སྣ་ཚོགས་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་དུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མཁས་པས་རིག་ཕྱིར་རྟགས་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་དང་། རྩོད་པའི་རིགས་པ་གཉིས་ཀ་ནས་སྣང་
བ་འདི་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་གྱི་སྣང་བར་བཤད་དོ། །དབུ་མ་སྣང་བ་ནས་མཁས་པ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པར་བཤད་པ་ལ། བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་སྣང་བ་འདི་གཅིག་དང་དུ་མར་འདོད་པའི་ལྟ་བ་མི་སྲིད་ཅིང་། ཁྱབ་པའི་སྟོང་ཉིད་མཐོང་བར་
ཐལ་བ་བྱས་པ་ནི་མེད་དེ། བདེ་སྡུག་རིག་པར་གྲུབ་པ་ལ་བེམས་པོར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱབ་པའི་སྟོང་ཉིད་མཐོང་ཀྱང་མི་གྲོལ་བ་ནམ་མཁའ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མཁས་པས་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་མངོན་སུམ་
གྱིས་བཟུང་ནས་དེར་ངེས་པ་དྲངས་པས་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ལ། རྨོངས་པ་ལ་ནི་དུ་མར་སྣང་བས་གཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་། གཅིག་མེད་པས་དུ་མ་མེད་པའི་རྟགས་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲུབ་བོ། །རྒྱས་པ་ནི་དབུ་མ་རྒྱན་སྣང་བ་དང་སེང་གེ་བཟང་པོའི་བརྒྱད་
སྟོང་འགྲེལ་པར་ལྟའོ། །རང་འགྲེལ་ལས། དེ་དག་དུ་མར་སྣང་བས་གཅིག་མ་ཡིན་ལ། ལུས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པས་དུ་མའང་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དངོས་འགལ་གཞི་གཅིག་ལ་སྣང་བས་དོན་དེ་ལ་མེད་པ་དང་ཡན་ལག་
སེས་པོར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཁྱབ་པའི་སྟོང་ཉིད་མཐོང་ཀྱངམི་གྲོལ་བ་ནམ་མཁ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ།
577

རིག་རལ་དབུ་མ་རྒྱན་
ཅན་དགག་པ་ཅི་རིགས་པ་བྱས་སྣང་ངོ་། །ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ངོས་ལ་ནི། །གཅིག་དང་གཞན་ནི་སྤངས་པའི་གཟུགས། །སྣང་ཡང་དེ་ན་ཡོད་མ་ཡིན། །དངོས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །རྨི་ལམ་བརྫུན་པ་
ལ་སོགས་པ་ལ་མཐོང་བས་འགལ་བ་སེལ་ལ། དེ་ལ་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་གྲུབ་པས་ནི་འགལ་མ་ངེས་གཉིས་ཀ་སེལ་ནུས་སོ། །ཐམས་ཅད་བརྫུན་པར་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་ན་རེ། ངེད་ལ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོའི་ཆོས་གཅིག་དང་དུ་མ་
གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པས་དངོས་པོ་ལ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱབ་པའི་ལྡོག་ཁྱབ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། བླང་པ་ལ་ནི་ཞེས་སྨོས་ཏེ་བཟའ་ལྟུང་དང་བཀྲེས་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་འདོད་མི་འདོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བླང་དོར་ཚད་མས་རྟག་ཏུ་བྱེད་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་
BEAR
དང་ཚད་མ་མེད་ཅེས་གཡོ་ཅན་འབའ་ཞིག་གིས་གཞན་ལ་བསྙོན་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཚར་བཅད་པར་འོས་སོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་ལས་ཚོགས་སུ་རྨ་དབབ་པའི་ཚར་བཅད་བཤད་ཀྱི། རྩོད་པའི་རིགས་པའི་ཚར་བཅད་ནི་འདིར་མ་བྱས་ཏེ། བྱེད་ན་ཚད་མས་
གྲུབ་པ་ལ་བསྙོན་པ་སྐྱོན་མིན་སྐྱོན་དུ་བརྗོད་པའི་ཚར་བཅད་ཕོག་པ་ཡིན་ནོ། །སྙིམ་པའི་མེ་ཏོག་ལས་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པར་སྨྲ་བ་ནི་རྩོད་པ་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་ན་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་གཅིག་དང་དུ་མས་དངོས་པོ་ལ་ཁྱབ་པ་
གྲུབ་པས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་བྱེད་བཀག་པ་ལ་ཁྱབ་བྱ་ཁེགས་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྩ་བ་སྦྱར་ནས། ནུས་པ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དག་གིས་དངོས་པོར་གྲུབ་སྟེ། རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་
578

আ
།ཞེས་བཤད་དོ། །ནུས་པ་ལ་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་དེ་གཉིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་སྟེ་ཕན་ཚུན་གཞན་སེལ་ཏེ། ཕན་ཚུན་རྣམ་གཅོད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དངོས་པོ་རང་གི་ཆོས་གཅིག་དང་དུ་མ་ལས་དེ་མི་འདའ་སྟེ། གཅིག་བཀག་པ་
གཅིག་ཤོས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ན་ཁྱབ་བྱེད་གཅིག་དང་དུ་མ་ལོག་པ་ཡིས། ངེས་པར་ཁྱབ་བྱ་དངོས་པོ་ལྡོག་པས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་ཁྱབ་པ་ཡི་རྩ་བའི་རྟགས་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་སྤྱི་ཁྱབ་གྲུབ་བོ། །དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་འདི་ནང་ཁྱབ་འདོད་
པས་དེ་དང་ཕྱི་ཁྱབ་གང་བྱས་ཀྱང་རུང་ངོ་། །མ་ཡིན་དགག་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། དངོས་པོ་ནི་རྣམ་གྲངས་སྟེ་གཞན་སེལ་ནི་དངོས་འགལ་ལོ། །དཔྱད་ན་དངོས་པོ་མིན་པ་ནི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་གཅིག་དང་དུ་མ་དེ་གཉིས་མེད་པ་
ནི་དཔྱད་ན་དེ་གཉིས་དང་བྲལ་བའོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་དགག་རྣམས་དང་། ལ་སོགས་པ་དངོས་མེད་ཀྱི་སྣང་ཡུལ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་བདག་ཉིད་མིན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རིགས་པས
མ་དཔྱད་པ་ལ་ནི་གཅིག་དང་དུ་མར་སྣང་བས་དངོས་པོའང་ཡིན་ལ། དེས་དཔྱད་པའི་ཚེ་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བས་དངོས་པོ་མེད་དོ། །དེས་ན་དཔྱད་པའི་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་མ་དཔྱད་པའི་དངོས་པོ་ལས་ལྡོག་པ་གྲུབ་ལ། རང་རིག་དོན་དམ་དུ་
འདོད་པའི་ལུགས་ཀྱིས་རང་རིག་གི་དངོས་པོ་ལས་ལྡོག་པ་གྲུབ་བོ།
།དེ་ལྟར་ན་སྐྱོན་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་གྱི་རྟགས་སྣང་བ་སེམས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྟེང་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །
579

རིག་རལ་དབུ་མ་རྒྱན་
གསུམ་པ་འཁོར་འདས་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་བཤད་པ་ལ་དང་པོ་མྱང་འདས་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཙམ་ལ་ནི་བཟླས་ནས་སུ། །སྣང་བ་མེད་ལ་བཟླ་བར་བྱ། །སྣང་མེད་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །དེ་ཡིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་
མཐོང་༑ །ཞེས་པ་སྟེ། འགྲེལ་པ་ལ། གང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མངོན་སུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་
ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་མཐའ་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་གིས་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དན་མམ་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་དོན་ལ་མངོན་སུམ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དེ་ནས་ཆོས་དབྱིངས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་
དང་༑ །བྲལ་མ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་དུས་ཀུན་ཏུ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འཁྲུལ་བ་ཉིད་བཤད་པ་
ནི༑ མ་དག་པ་གཞན་དབང་གི་ཤེས་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡུལ་གཞན་དབང་དེའང་ཡང་དག་ཤེས་པ་དེ་ལ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་དང་འབྲལ་བར་བཤད་པའྀ་ཕྱིར་དང་། ཐེག་
ཆེན་ཉི་ཤུ་པ་ལས། རྨོངས་པའི་མུན་པ་སད་པ་ཡིས། །འཁོར་བ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཉིད། །ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྣང་བ་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་
580

།ཏེ། འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པ་མ་དག་པའི་གཞན་དབང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་ནི་དེ་ལ་མེད་དེ། དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་དོན་དམ་པ་སྣང་གི་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པས་གནོད་པ་
ཀུན་རྫོབ་པའི་དོན་སྣང་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མཉམ་གཞག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཉིས་མེད་དང་། སྣང་མེད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་རྗེས་ཐོབ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དེ་གཉིས་ཀ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་
གཞག་ན་རང་རིག་མེད་པའང་མི་འཐད་དེ། རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། འདས་པ་ལས་སྐྱེས་ན་དེ་རྫས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་དངོས་སུ་
རྟོགས་ནས་གཉིས་ཀྱི་སྟོང་པའི་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ཤུགས་ལ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་ཐོབ་ནི། ཆགས་དང་འཇིགས་བཅས་སེམས་ཅན་བཅས་པ་ཡི། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀུན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཐོང་། །ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །བརྫུན་པ་ནི་
ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡིན་པས་དེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཁྲུལ་པ་མི་འགྱུར་ཏེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལྟར་དེ་བདེན་པར་མི་སྣང་ཞིང་བདེན་པར་མ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་འགྲེལ་པ་ལས། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་འབྱུང་བཞི་ཤེས་པས་ལོག་པར་བརྟགས་ཤིང་། ཤེས་
པ་ཡོད་ལ་དོན་མེད་པར་བཤད་པས་དོན་ཡོད་པ་དང་། དོན་ཤེས་གཉིས་ཀ་བདེན་བརྫུན་མཉམ་པར་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་དེ་དག་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་པའི་སློབ་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཚད་མ་ཚིགས་བཅད་བདུན་གྱིས་སྟོན་པ་ན་
འདས་པ་ལས་སྐྱེས་ན་དེ་རྫས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅིམ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་དངོས་སྣ་
581

མངོན་སུམ་ལ་དོན་ལྔ་སྣང་བར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་མེད་པར་སྨྲ་བ་གཉིས་མི་སྣང་སྟེ། ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་ཡང་མེད་དོ་ཟེར་བ་ནི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་རང་དང་འགལ་བས་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ་རྟོགས་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་
འགལ་ལོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འགྲེལ་པ་ལས་སོ། གཞན་སྣང་བར་མི་འཐད་པས་སྣང་བ་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱང་རང་རིག་ཡིན་ཏེ་གཞན་གྱིས་རིག་ན་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བས་རང་མི་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །རང་རིག་མེད་པར་
སྨྲ་བའང་མི་འཐད་དེ། རིམ་ལྔ་ལས། གཉིས་མེད་རྣམ་པར་རྟོག་བྲལ་རྟག་ཏུ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་བྱ་ཞེས་པ་དང་། སྐུ་གསུམ་ལ་བསྟོད་པ་ལས། སོ་སོར་རང་རིག་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དཔེ་མེད་གང་ཡིན་དེ་ལ་བདག་
ཕྱག་འཚལ། །ཞེས་ལམ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀར་ཡང་རང་རིག་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་བསླུ་བ་མེད་པས་དེར་འགྱུར་ལ་དེའང་གཞལ་བྱ་དང་འགྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དོན་རིག་པ་ལྟར་ན་དེ་བྱུང་དུ་འབྲེལ་ལ། རྣམ་རིག་པ་ལྟར་ན་བདག་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་ཿ
བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཞལ་བྱ་རྟོག་པ་ཚད་མའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་དེ་ཐོབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ནི་མི་བསླུ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། གཞུང་འདིར་དོན་རིག་བཀག་ནས་རྣམ་རིག་སྒྲུབ་པས་ཚད་མ་དང་འགལ་བྱ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་
དཀར་སོགས་སུ་སྣང་བ་དེ་རང་རིག་མངོན་སུམ་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། རང་རྟོགས་པར་ནུས་པ་དང་སྣང་བ་དེ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་པར་ཡོད་པའྀ་སྔོ་སོགས་ཕྱི་རོལ་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྣང་སྟེ་སྣང་བར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཚད་མ་
རིག་རལ་དབུ་མ་རྒྱན་

བཅུ་བཞི་
আ
།ཐམས་ཅད་རང་རིག་ཏུ་བསྒྲུབས་ནས་དོན་རིག་དགག་པ་ནི། དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་སུམ་མིན་ཏེ། གཞན་ཏེ་དོན་དེ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བྱུང་དུ་འབྲེལ་ལོ་ཞེ་ན། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལའང་ཚད་མར་
འགྱུར་རོ། །དས་ན
འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དེ་ནི་ཤེས་པ་བག་ཆགས་ཀྱི་མཐུས་དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་ལ་དོན་དུ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། སྨིག་སྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཆུ་གཞན་ན་ཡོད་པས་འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཆུ་དེར་བཀུག་པ་མིན་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་
ལ༑ དེ་བཀུག་ན་ནི་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་དོན་དུ་རློམ་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་བརྒྱ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་རློམ་པས་ཀྱང་དེར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་མེད་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་བཤད་ནས་རྟོག་པ་ཅན་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་འཆད་པ་ན་རྣམ་
རྟོག་ཁ་ཅིག་ནི་རྟགས་ཡང་དག་ལ་རྟེན་པའོ། །དོན་གཞན་ནི་ལྐོག་གྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་རང་གི་སྣང་བ་ལ་ཚད་མ་མ་ཡིན་གྱི་རང་གི་སྣང་བ་ལ་དོན་དུ་ཞེན་པ་བསླུ་བ་མེད་དོ། །རྣམ་རིག་པའི་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་གཅིག་པ་འདི་ལ་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། །
བདེན་པའི་དེ་ཉིད་མེད་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་ཏེ་འགྲེལ་པ་ལས། སྒྲ་དང་རྟོག་པའི་ཡུལ་གཉིས་བརྫུན་པས་བརྫུན་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མེད་པས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བཤད་དེ། སློབ་དཔོན་བྷ་བྱས། དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ། །དེ་
ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱང་། །དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །གང་ཡིན་དེ་ནི་དེས་སེལ་བྱེད། །ཅེས་བཤད་པ་བཞིན་རྒྱ་ཆེར་སྤྲོས་ལ་བཤད་དོ། །རྣམ་རྟོག་གིས་ཡུལ་རྟོག་པ་ལ་རིགས་པས་མི་གནོད་པའི་དཔེ་བཤད་པ་ནི། ཇི་བཞིན་ཞེས་པ་སྟེ་
583

རིག་རལ་དབུ་མ་རྒྱན་
དྲན་པ་ཡང་དག་དང་མངོན་སུམ་གྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པའི་ངེས་ཤེས་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཀྱང་རྟོག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་རིགས་པས་མི་གནོད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། ལའི་མེ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ནི་རྗེས་འགྲོ་མེད་ལ། མེ་ཙམ་གྱི་
སྤྱི་ལ་ནི་དཔེ་ལ་གྲུབ་ཟིན་སྒྲུབ་པ་བཅད་ཤེས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། རྗེས་དཔག་ཚད་མའི་གཞལ་བྱ་ནི་མི་ལྡན་རྣམ་གཅོད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ལྡན་པའམ། ཚོགས་པའི་སྤྱི་དེ་འཛིན་ཅིང་། རྟོགས་པར་བྱེད་པས་བཟུང་པ་རྟོགས་ལ་རྗེས་འགྲོ་ནི་
ཆོས་ཀྱི་སྤྱིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བསླུ་བའི་རྒྱུ་མཚན་འབྲེལ་པ་བཤད་པ་ནི། རྗེས་དཔག་དེ་རྟགས་དང་རྟགས་འཛིན་གཉིས་ལས་བརྒྱུད་ནས་གཞལ་བྱ་དང་དེ་བྱུང་དུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། རྟགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་རྟགས་ལས་ཤེས་པ་དེ་རྗེས་
དཔག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་རང་ལུགས་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་བཤད་པ་ལ་དང་པོ་མཚན་ཉིད་ནི། འཕགས་པ་ཐོག་མེད་ཀྱི་བཞེད་པས་གང་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། གང་ཞིག་ལ་དམིགས་ན་རྣམ་པར་
དག་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པའོ། །གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་ནི། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གིས་བརྟགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་དང་། གཞན་དབང་གི་བདག་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་
པ་ཉིད་ནི་དམ་པའི་དོན་ཏེ། འདིས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བྱ