༈ ྋརྔ་བན་ཀུན་དགའི་མཚན་ཅན་གྱི་རྩིས་གསར་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་
ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་ཐིག་ཆེ་བས་རྩིས་ཅན་དུ་བྱེད་ཀྱང་རྩིས་ཁོག་འཆར་འདུག་
ཀྱང་ཟླ་འཛིན་བསྡུར་ཕྱིར་བྲིས་པ། ༧ རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་ཡོས་སོགས་
འདས་ལོ་ཉེས་བསྒྱུར་ནག་པ་སོགས་འདས་ཟླ་བསྲེས། གནས་གཉིས་འོག་མ་
ཞུས་བསྒྱུར། ༦༦ བསྣན་༡༣༠བགོས་ཟླ་བགོ ཟླ་དག་གནས་བཞི།བསྒྱུར་
སྦྱིན་བགོ་གཟའ་དྷྱའོ། ༧ །ཟླ་དག་གནས་གཉིས་བསྒྱུར། ༩ཟླ་
༣༠༢
བསྣན་༡༢༤བསྒྲིལ་པ་རིལ་ཆའོ། ༧ །ཟླ་དག་གནས་བཞི་བསྒྱུར་བསྲེ་
བསྒྲིལ་བ་ཉི་དྷྱའོ། ༢༦ །ཅི་བསྣན་དོར་ཉི་ལྡོག ༧ གཟའ་ལྔ་ཟླ་དག་བསྒྱུར་
གང་བརྩིའི་ཚེས་བསྲེས་གནས་གསུམ་བཞག་དེ་ལ།
14
ལུག་
ཁ་ཆེའི་མན་ངག་ལས་དུས་
གླང་
བུམ་
སྦྱོར་འཆར་ཚད་དེ་ཁ་ཅིག་
འཁྲིག་
༣
ཆུ་སྲིན་
འདི་ཀཻ་ལ་ཤའི་དབང་དུ་
गत
4
གཞུ་
བྱས་པར་འདོད་དོ། །
སེང་
སྡིག་
لا
བུ་མོ
སྲང་
བསྣན་དྲིལ་བས་སྟེང་ཕྲི་སོགས་གཞན་འདྲ། གསལ་ཞག་གཟའ་

སྐར་རྩིས་སྣ་ཚོགས།
བ༽
ལྔ་ལ། དམར་ལ་༣༤༡བསྣན་ལྷག་པར་བརྒྱས་བསྒྱུར་ལ། ༤༤༥༢ཕུར་བུ་༤༠༧༥
སངས་བཅུས་བསྒྱུར་༧༥༢སྤེན་པར་༨༠༣༠བསྣན་ཏེ་རང་འཁོར་དྲིལ་སོགས་འདྲ།
ཉི་བར་གསལ་ཞག་མིག་ཀླུ་མེ་སྐྱོན་གྱིས་བསྒྱུར་༢༤༨༨༦༤བསྣན། རང་འཁོར་
སོགས་འདྲ། ༧ མཇུག་རིང་ཟླ་དག་ལ་རི་ཡིད་༡༤༧དམ། གོ་བདུན་༩༧བསྣན་
ལ་དབང་རིས་བགོ ལྷག་མེད་དུས་མཐོང་་གཟའ་ཡི་རྟག་ལངས་༣སྐར་
རྟག གཟའ་བར་བྱས། རིལ་ཕོ་ཚེ་བསྲེས་༡༤བགོས། མཉམ་མི་མཉམ་རིམ་
རིམ་མིན་རྐང་འཛིན་འདྲ། ཕྱེད་དག་གི་གཟའི་ཆ་ཤས་༦༧བསྒྱུར་༧༠༧བགོས་
པས་ཕྱེད་སྙོམས་གནས་ལྔར་བྱ། ཉི་བར་ལ་གནས་གསུམ་༣བྱང་བགྲོད་
ལ་བྱིན།ལྷོ་བགྲོད་ལ་ཕྲི། ལྷག་༡༣༥བགོས་ཐོབ་ཉི་རྐང་འཛིན། རྐང་པ།
རིམ་མིན་བྱང་བགྲོད་གྱེན་དུ་བརྩི། གཅིག་ཤོས་ལྡོག རྐང་བཟུང་སྡོམ་སོགས་
འདྲ། སྔ་རྐང་བསྣན་སོགས། དེ་གཟའ་ཕྱེད་དག་ལ་བྱང་ཕྱིན་ལྷོར་དོར་དེས་
གཟའ་དག་གོ །ཉི་བར་གཅིག་ལ། “ལྷོ་བྱང་སྦྱང༌། མ་འདང་འཁོར་ལོ་
བསྣན། རྐང་བ་གཟུགས་སོགས་འདྲ། དེ་ཉི་བབ་ལ་ཕྱིན་པའི་ཉི་མ་
དག་གོ །ཉི་ཟླ་བསྲེས་བས་སྦྱོར་བ་སོགས་འདྲའོ། ༧ །སྒྲ་གཅན་ཟླ་དག་ལ་
བུག་བཟང་བསྣན། ༦༩ །མིག་བསྒྱུར་ཉཱར་གཟུགས་སྟོང་མིག་བསྣན། མཁའ་
དུས་ཆུས་ཐོབ། དོར་ལྷག་རིམ་བཞིན་བསྒྱུར་༤༦ ཐོབ་སོགས་འདྲ། ༧ །
བགོས་ཞག་རིམ་བཞིན།བསྒྱུར། རང་དཀྱིལ་གྱིས་ཐོབ་པའམ་དཀྱིལ་
འཁོར་དང་རྐང་འཛིན་སོགས་འདྲའོ། །ཐམས་ཅད་གནས་བཞི་མའོ། །ཤེད་
&
15

ཀུན་མཁྱེན་མི་ཕམ་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ།
སྙོམས་ཕྱིར་རང་རང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་ཆ་ཤས། ཉི་བར་གྱི་ཆ་ཤས་འདྲ། མ་
བསྒྱུར། མདའ་མཁའ་མཚོ་ཡིད་རི་མཚམས་ཀྱིས་བགོས་པས་གནས་ཐང་མ་
ལ་བབ་ཚེ་ལྔར་བྱས། དེ་མིན་ཐམས་ཅད་འདྲའོ། །དེ་ནས་ཤེད་སྙོམས་ལྟར་
བསྒྱུར། ལྷག་མ་མི་ལུས། ལུས་ན་བསྐྱར་བས་དག་ཟེར། རྐང་པ་རིམ་མིན་
ལ༑ ༣༠ བསྣོན་པ་མི་འདུག་གོ །དེས་གཞུང་སོགས། ༧ གཟའ་འཛིན་ལ་
ཚེས་འཁྱུད་དང་སྒྲ་གཅན་གདོང་མཇུག་གང་ཉེས་མངལ་ཉུང་བས་སྦྱང༌། ལྷག་
མར་གདོང་འཛིན་ལ། རི་མོ་°༧འདི་མན་ཆད་དང༌། མཇུག་ལ་མི་འདུག་འདི་
མན་ཤར་ན་འཛིན། མདོར་ན་སྦྱང་ལྷག་ཆུ་ཚོད་དེ་དྲུག་ཅུས་བསྒྱུར། ཆུ་སྲང་
བཅུག་པས་༡༤༨༠རིལ་ཡན་འདྲའམ་བརྟག་བསྒྲིབ། མང་ན་དེས་༣༣༨༠ འདི་ལ་སྦྱང་
ལྷག ༡༡༨ འདིས་བགོས་པས་ཐོབ་ནོར་ལ། ༥༩ ཆ་ཕྱེད་སྒྲིབ། ༣༩ བཞི་ཆའོ། །
མཇུག་ལ་དེ་འདྲ་དབྱུག ༦༠ བསྒྱུར་སྲང་བཅུག་པས། ༡༢ ༦༧ རིལ་འདི་ཤར་ན་
འདྲ་བསྒྲིབ། དེ་ལས་མང་ན་དེས་༣༦ ༠༠ འདི་ལ་སྦྱངས་ནས་༡༤༥འདིས་བགོས་
པའི་ཐོབ་པར་༧༢ཕྱེད། ༣༦ ཐོབ་ན་བཞི་ཆའོ། །ཕྱོགས་སོང་འདྲ། ༧ ཉི་དག་
ལ་སྐྱིས་ཁྱིམ་སྦྱང༌། མ་ལྡངས་ན་འཁོར་ཕྱེད་དོར་བའམ། ཡང་ན་བྱང་བགྲོད་
༈༙ལྷོ་བགྲོད་༦«སྦྱང་མ་ལྡངས་ཉེར་བདུན་བསྣན། ལྷག་མ་༦༠ བསྒྱུཪ་སྲང་
བཅུག་༡༣༥བགོས་པའི་ཉི་རྐང་འཛིན།
ཆུ་སྲིན་
བུམ་པ་
गह
५
1
3
10
२
སེང་གེ་
བུ་མོ་
16

སྐར་རྩིས་སྣ་ཚོགས།
བ༽
༣
14
༣
ལུག་
སྲང་
C
10
གླང་
སྡིག་
འཁྲིག་
4
4
གཞུ་
ལྷོ་བྱང་གི་བགྲོད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཐུར་དུ་དེད། ལྷག་དྲུག་ཅུས་བསྒྱུར་སྲང་གཞུ་
ཉེར་བདུན་བགོས་ཐོབ།
མཁའ་རོས་བསྒྲིལ་བའི་ནོར་ཆུ་སྲང་དེ། ཉར་ཆུ་
སོགས་ལ་བྱིན། ལུག་སྲང་སོགས་ལ་སྦྱང་ལྷག་སྲང་དེ་མཁའ་མེའི་ཆུ་སྲང་
ལ་བསྣན་པ། ཟླ་བ་ཆ་རེའི་འགྲོགས་སྲང་ཡིན། །དེ་མིག་གིས་བགོས་ཆ་ཡི་
ཆ་ཕྱེད་སྲང༌། དེ་མིག་ཐོབ་བཞི་ཆའི་སྲང༌། ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་ནས་བཅུ་གཉིས་
བར་ཟླ་བ་རིལ་འགྲོགས་ངེས་མེད་དེ། འགྲོགས་དབྱུག་མིག་བསྒྱུར་སྲབ་མཁའ་
མེས། །ཐོབ་ན་ནོར་གཞུག་ཆུ་སྲང་ངེས། །ཟླ་བ་གཡོན་རུས་འགྲོགས་སྲང་
དམན། །ཟླ་བའི་འཛིན་ཆ་ཆའི་སྲང་གིས། །བསྒྱུར་ལ་ཕྱེད་དང་བཞི་ཆའི་
སྲང༌། །གཞུག་ལ་མཁའ་རོས་བགོས་ཐོབ་དབྱུག །ལྷག་མ་སྲང་དུ་ཤེས་པར་
བྱ༑ ༑ཆུ་ཚོད་མེས་ཐོབ་དབྱུག་ཡིན་ལྷག །མཁའ་རོས་བསྒྱུར་ལ་སྲང་གཞུག་
པ༑ ༑དེས་ཐོབ་སྲང་དེ་ཟླ་བ་གཟས། །སྒྲིབ་མནན་གྲོལ་གསུམ་ཚད་ཡིན་ནོ། །
དེ་ཡི་རིག་པས་གླིང་མཚམས་སུ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་ཚད་ངེས་བྱའོ། །གང་ཚེ་
ཚེས་ལོངས་མང་ན་དེར། །ཉིན་ཚོད་སྦྱོང་བའི་ལྷག་ཆུ་ཚོད། །མིག་བསྒྱུར་
སྲང་མཁའ་མེས་ཐོབ་གཞུག །སྲང་དེས་ཟླ་བ་འཆར་སྔའོ། །གང་ཚེ་ཉིན་ཚད་
མང་ན་དེར། །ཚེས་ལོངས་སྤྱོད་ལྷག་དབྱུག་མིག་གིས། །བསྒྱུར་དེས་སྲང་
མཁའ་༣༠མེས་ཐོབ་གཞུག །སྲང་དེས་ཟླ་བས་འཆར་ཕྱིའོ། །གང་ཚེ་ལོངས་
17

ཀུན་མཁྱེན་མི་ཕམ་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ།
སྤྱོད་མཁའ་རོ་ལ། །སྦྱོང་ལྷག་དབྱུག་མིག་གིས་བསྒྱུར་ངེས། །སྲང་ལ་མཁའ་
མེས་བགོས་ཐོབ་གཞུག །སྲང་དེས་ཟླ་བ་ནུབ་ཕྱིའོ། །ཉ་ཡི་ཚེས་ལོངས་དག་
ལ་ནི། །འགྲོགས་ཡུན་བསྲེས་ཀྱང་ཉིན་གྱི་ཚད། །མ་ལོངས་ན་ནི་མི་མཐོང་
ངོ་༑ ༑ཤར་ནས་བཟུང་ལ་འདིར་མཐོང་ཚེ། །འགྲོགས་བསྲེས་ཚེས་ལོངས་
ཉིན་ཚད་ཀྱིས། །སྦྱང་ལྷག་ཆུ་ཚོད་དྲུག་ཅུས་བསྒྱུར། །སྲང་བཅུག་སྐབས་བབ་
ཀྱིས་ཐོབ་ཆ། །དེ་ཕྱེད་དེས་ཐོབ་ཆའི་ཕྱེད་དེ། །དེ་ཕྱེད་དེས་ཐོབ་བཞི་ཆའོ། །
འཛིན་མནན་གཏོང་བའི་ཡུན་ཚོད་དང༌། །མཚན་འགོར་འདི་ནས་མཐོང་ཚད་
བརྟག །མཁའ་རོ་ལོངས་ལ་ཁད་ན་དེས། །མཁའ་རོར་སྦྱང་ལྷག་དབྱུག་མཁར་
རོས། །བསྒྱུར་ལ་ཆུ་སྲང་བཅུག་པ་དེ། །སྐབས་བབ་འཛིན་ཆས་ཐོབ་པའི་
ཆ༑ ༑དེ་ཕྱེད་དེས་ཐོབ་ཕྱེད་ཀྱི་ཆ། །དེ་ཕྱེད་དེས་ཐོབ་བཞི་ཆའོ། །མཚན་མཐར་
འདི་ནས་མཐོང་ཚད་ཡིན། །འོན་ཀྱང་ས་ཁད་ལ་སོགས་དཔྱོད། །
༈ ཉི་འཛིན་ནི་སྟོང་གི་ཚེས་མཁྱུད་དང༌། །སྒྲ་གཅན་གདོང་མཇུག་ཕན་
ཚུན་གང་མང་ལ་ཉུང་གིས་སྦྱང༌། །གདོང་གིས་སྦྱངས་ནས་བདུན་ཡན་མི་འཛིན།
ང་དྲུག་མན་ཤར་ན་ལྷག་དེ་དྲུག་ཅུས་བསྒྱུར་ལ་སྲང་བཅུག་༡༥འདི་ཤར་ན་
རིལ་སྒྲིབ། ཡང་ན་དེས། ༣༣༨༠འདི་ལ་ཕྲི་ལྷག་༡༡༨སོགས་ཟླ་བའི་དེ་འདྲ།
གདོང་ལ་སྦྱངས་ན་ཉེར་དྲུག་ཡན་མི་འཛིན། ཉེར་ལྔ་མན་དབྱུག་དྲུག་ཅུས་
བསྒྱུར་སྲང་བཅུག་དེས། ༡༤༨༠ འདི་ལ་སྦྱང་ལྷག་༡༥༨འདིས་ས་མ་འདི་དཔྱད་
ཐོབ་པ་ཆ་ཡིན། ལྷག་དོན་དགུས་བགོས་ཐོབ་ཆ་ཕྱེད། ཉེར་དགུས་ཐོབ་པ་
18

སྐར་རྩིས་སྣ་ཚོགས།
བ༽
བཞི་ཆའོ།། །། ༈ མཇུག་མར་སྦྱང་ན། ལྷག་མའི་དབྱུག་དྲུག་ཅུས་
བསྒྱུར་སྲང་བཅུག་ལ། ༡༢༦༧ འདི་རིལ་སྒྲིབ། མང་ན་དེས་༣༦༠༠ འདི་ལ་སྦྱངས་
ནས་༡༤༥ འདི་པས་བགོས་ཐོབ་ཆ་གང་རང་ཡིན་ནོ། །མ་ཐོབ་རང་པར་༧༨འདིས་
ཐོབ་ན། ཆ་ཕྱེད། ༣༦ འདིས་ཐོབ་ན་བཞི་ཆའོ། །
༈ མཇུག་མས་སྦྱངས་ན་ཉེར་གསུམ་ཡན་མི་འཛིན། ཉེར་གཉིས་མན། ༦
བསྒྱུར་སྲང་བཅུག ༡༨༦༧ འདི་ལ་སྦྱང་ལྷག་༩༨འདིས་ཐོབ་ན། ཆ་༤༦བྱེད་༢༣
ཐོབ་ན་བཞི་ཆའོ། །གནད་ནི། ཉིད་དག་སྐར་མ་དྲུག་ཅུས་བསྒྱུར། །འོག་
གི་ཆུ་ཚོད་སྟེང་དུ་བཅུག །མདའ་ཡོན་ཟླས་ཐོབ་འདས་པའི་ཁྱིམ། །ལྷག་མའི་
གནས་ཀུན་སུམ་ཅུས་བསྒྱུར། །བསྒྲིལ་བགོས་ཐོབ་པ་འདས་པའི་ཞག །འདས་
ཞག་རྐང་བཟུང་གདོང་མེས་བསྒྱུར།
ལུག་
1
३०
17
1
३०
C
གླང་
140
२
བུམ་པ་
10
༣
འཁྲིག་པ་
ཀརྐཊ་
760
२
३३०
३३०
ཆུ་སྲིན་
م
740
3
གཞུ་
C
སེང་གེ་
C
३०
སྡིག་
لا
3
བུ་མོ་
३०
1
སྲང་
འདས་པའི་ཆུ་སྲང་གྲངས་ངེས་ཀྱང༌། །ལུག་སྲང་སོགས་ཀྱི་ཆུ་སྲང་བརྒྱན། །
ཀར་ཆུ་སོགས་ཀྱི་ཆུ་སྲང་དམན། །ལྷག་དེས་ཟླ་ཉི་སྒྲ་གཅན་དང༌། །འགྲོགས་
ཡུན་ཆུ་ཚོད་མཁའ་རོས་བསྒྱུར། །སྲང་གཞུག་ཆུ་སྲང་གྲངས་གང་དེར། །སྦྱང་
19

ཀུན་མཁྱེན་མི་ཕམ་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ།
མ་ལྡངས་ན་ཉིན་ཕྱེད་ཀྱི། །དུས་དེར་གང་གི་ཐད་གནས་པའི། །ཤར་མིའི་
སྐྱེ་བོས་མཐོང་དཀའ་སྟེ། །ལྡང་ན་ལྷག་སྲང་གང་ཤར་བ། །ཆ་ཡི་སྲང་གིས་བགོས་
ཐོབ་ནོར། །ཆ་ཡིན་དེའི་ཕྱེད་དེས་ཐོབ་པ། །ཆའི་ཕྱེད་དེའི་ཕྱེད་དེས་ཐོབ་
པ༑ ༑བཞི་ཆ་ལ་སོགས་ཞིབ་དཔྱད་དེ། །ཟླ་བ་འཛིན་ལུགས་ལ་དཔགས་
པའི། །ཉི་འཛིན་ཤར་མིའི་སྐྱེ་བོས་ཀྱང༌། །མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ་འཛིན་པར་
ངེས། །བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་འདི་ལ་རྩ་བ་ན་མཁའ་ཉིད་བྱས་འདུག་དཔེ་རིས་ན་འདི་སྣང་དཔྱད། ཐད་ཡན་
ནུབ་མིའི་སྐྱེ་བོ་སར། །གནས་པའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་རི་མོ་ལྟར། །ཚེ་ལོངས་
རྫོགས་མ་ཐག་པ་ནས། །ཟླ་ཆོག་བཞིན་དུ་འཛིན་ཆ་གང་། །མཐོང་བར་འགྱུར་
རོ་དེ་ལྟར་དཔྱོད། །ཚེས་ལོངས་མཁའ་རོ་ལ་སྦྱང་ལྷག །དབྱུག་གུ་མིག་བསྒྱུར་
སྲང་མཁའ་མེས། །ཐོབ་པ་གཞུག་པའི་སྲང་དེ་ཡིས། །ཉི་མ་ཟླ་བ་འཆར་སྔའོ། །
གང་ཚེ་ཚེས་ལོངས་ཉིན་ཚད་ལ། །སྦྱང་ལྷག་དབྱུག་མིག་བསྒྱུར་བ་ལ། །
སྲང་ལ་མཁའ་མེས་ཐོབ་པ་གཞུག །སྲང་དེས་ཉི་ཟླ་ནུབ་སྔའོ། །སྟོང་གི་ཚེས་
ལོངས་འགྲོགས་བསྲེས་ཀྱང༌། །མཁའ་རོ་མ་ལོངས་ན་མི་མཐོང༌། །མཁའ་
རོ་ལངས་ན་དོར་ལྷག་གང༌། །དྲུག་ཅུས་བསྒྱུར་ལ་སྲང་བཅུག་པ། །སྐབས་
བབ་ཀྱིས་ཐོབ་ཆ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱེད་སོགས་གོང་འདྲ། དགོངས་མོ་འདི་ནས་
མཐོང་ཚད་བརྟག ཞེས་སོ། །
༈ ༤༧ དབྱར་ཉི་ལྡོག་དུས་ཉིན་ཆུ་ཚོད་བཞི་བཅུ། མཚན་ཉི་ཤུ། དགུན།
ཉིན་ཉི་ཤུ། མཚན་བཞི་བཅུ།༠གུ་ཉི་ལྡོག་ཚད། ༡༉ ཉི་སྐར་ལོས་ཡིན་སྙམ།
20

བ༽
སྐར་རྩིས་སྣ་ཚོགས།
འདོད་པ་ཤར་དུས་རྀ་ཥི་ནི། །སྐར་མ་མེ་བཞིའི་ཐོག་མ་རུ། །ཐོ་རངས་ངེས་
པར་འཆར་བ་སྟེ། །ལྷོ་མཐར་འོད་ཆེན་ཅན་དུའོ། ༧ །ཉི་མ་ལས་ཚེས་ལོངས་
༡༥ སྟེ་མདའ་ཡོན་ཟླ་བའི་ཕྱིར་སྣང་སྟེ། དོན་དུ་ཉི་མའི་རྐང་འཛིན་ལ་
གཅིག་ཕྲི་བཏང་ན་རེད་འདུག ༧ རྩིས་གཞུང་འདིས་དུས་སྦྱོར་ཐམས་ཅད་
ཆུ་ཚོད་ལྔ་རེར་འཆར་ཡུན་མཉམ་པར་བྱས་འདུག་རེའུ་མིག་ཞག་གསུམ་བཅས་
ཡོད་ཀྱང་གཞུང་ཉུང་འདུག ༧ བདག་གིས་དགག་པ་ཡོད་པ་གཞན་དུ་ཤེས་
མངྒ་ལཾ།། །།འདི་རྣམས་ཞིབ་ཁྲིད་རྩིས་གཞན་དང་ཅི་ཁྱད་སོགས་ཉམས་སུ་ལོན་པར་དཔྱད་དགོས་དགེ །
२
ཤིང་
ل
མེ་
ས་
°
ལྕགས་
1
1
له
कुं
བྱ་ར་
འབྱུང་བ་
སྐྱེས་སྨེ་
༈ རེའུ་མིག་འཕྲེད་དུ་དེད་པའི་དང་པོ་རབ་བྱུང་དང་། གཉིས་པ་འབྱུང་བ།
གསུམ་པ་ལོ་སོ་སོའི་སྐྱེས་སྨེའམ་ལུས་སྨེ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་མཚོན་ན་རབ་བྱུང་
བཅོ་ལྔ་པ་ལ་སྨེ་ཕྲེང་དང་པོ་བཟུང་ནས་རིམ་པར་དེད་པས་ཤིང་བྱི་༡མེ་བྱི་༧