༄༅། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་བཀླག་ཐབས་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལའི
ལྡེའུ་མིག་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། །།
253

બિલ ચકામા તીતી,

༄༅། །ན་མོ་གུ་རུ་བདྡྷ་དྷརྨ་བོ་དྷི་སཏྭ་ཡ། གཏིང་མཐའ་མི་མངོན་འཁོར་བའི་མེ་
འོབས་སུ། །འཕྱན་པའིི་འགྲོ་རྣམས་ཞི་བསིལ་བདུད་རྩི་ཡིས། །ཚིམ་མཛད་དུས་གསུམ
སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང༌། །ཁྱད་པར་ཤཱཀྱའི་གཙོ་བོ་དེར་བཏུད་ནས། ། མཚན་རེ་ཐོས་
ཀྱང་ངན་སོང་གི །སྐྱེ་སྒོ་ཆོད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ལམ། །འགྲུབ་བྱེད་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་ཡི།
མཚན་ལ་ཕྱག་མཆོད་ཆོ་ག་འབྲི། །གང་ཞིག་མི་ལུས་ཐོབ་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་
པོ་ཆེ་དང་མཇལ་བ་ནི་དབུལ་པོས་ཡིད༌བཞིན༌གྱི༌ནོར༌བུ༌རིན༌པོ༌ཆེ༌རྙེད༌པ༌དང༌མཚུངས༌ཤིང༌།
དེ་ལས་ཀྱང་བསྟན་པ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ལག་ལེན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དོན་ཆེ་ལ་ངོ་མཚར་གྱི་ཕུལ་དུ་གྱུར་
པ་ལས། སྐབས་འདིར་འཕྲལ་དུ་བྱ་སླ་ཞིང་ཕུག་ཏུ་སངས་རྒྱས་བདེ་བླག་ཏུ་འགྲུབ་པའི་དོན་
ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་བཀའ་འགྱུར་རོ་ཏུ་
ཅོག་བཞུགས་ཚད་དང༌།
དམ་པའི་ཆོས། འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་ལ་
ཕྱག་མཆོད་གསོལ་བ་གདབ་པའི་ཆོ་ག་ལ། ཐོག་མར་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ཁྱིམ་པའམ།
རབ་
ངག་
ཏུ་བྱུང་བ་གང་ཡང་རུང་བས་ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲའི་ཀུན་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་དག་ཅིང་དུས་ཁྲིམས་དང་
གཏན་ཁྲིམས་ལ་གནས་པས་གནས་ཁང་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་དྲི་བཟང་གིས་བྱུགས་
སྟེགས་ལ་སྐུ་གསུམ་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་དང༌། སྒྲུབ་པའི་མཎྜལ་ཚོམ་བུ་ལྔ་པ། དེའི་མཐའ་སྐོར་
བྱང་ ཤར་ དུ་ མཚམས་ འཛིན་ མེ་ ཏོག །ཤར་དུ་མཆོད་ཡོན། ཤར་ ལྷོར་ ཞབས་བསིལ།
ལྷོར་མེ་ཏོག །ལྷོ་ནུབ་ཏུ་བདུག་སྤོས། ནུབ་ཏུ་མར་མེ། ནུབ་བྱང་དུ་དྲི་ཆབ། བྱང་
དུ་ཞལ་ཟས་སོགས་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་ཇི་ལྟར་འབྱོར་བ་གཙང་མཛེས་སུ་བཤམས་ལ།
ཏུ། སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ཚོགས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ལ། །བྱང་ཆུབ་བར་དུ་བདག་ནི་སྐྱབས་
སུ་མཆི། །བདག་གིས་སྦྱིན་སོགས་བགྱིས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་སངས་
རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག །ཅེས་སྐྱབས་སེམས་ལན་གསུམ་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་
དང་བདེ་བའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག །སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བར་
གྱུར་ཅིག །སྡུག་བསྔལ་མེད༌པའི༌བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་གྱུར་ཅིག །ཉེ་རིང་ཆགས་
སྡང་དང་བྲལ་བའི་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག །ཅེས་ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམ། དེ་ནས་
གནས་ཁང་དང་མཆོད་པ་བྱིན་རླབས་ནི། སྐྱབས་གནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་བདེན་པ་དང༌། །
རྒྱལ་བ་ སྲས་བཅས་རྣམས་ ཀྱི་ བྱིན་རླབས་དང༌། །ཚོགས་གཉིས་མངའ་ཐང་ཆོས་དབྱིངས་དག་

255

སྟོབས་ཀྱིས། །སྣོད་བཅུད་བདེ་ཅན་ཞིང་གི་བཀོད་པའི་དབུས།
གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོར།
།ཡིད་འཕྲོག་ནོར་བུའི་
།རིན་ཆེན་སེང་ཁྲི་པད་ཟླའི་གདན་མཆོག་དང༌། །དངོས་
བཤམས་གཟུངས་རིག་མོས་སྟོབས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི། །མཆོད་སྤྲིན་རྒྱ་མཚོས་གང་ཞིག་སྤྱོད་གྱུར་
ཅིག ། ན༌མོ་རཏྣ་ཏྲ་ཡཱ་ཡ། ཨོཾ་ན་མོ་བྷ་ག་ཝ་ཏེ། བཛྲ་སྭ་ར་པྲ་མརྡ་ནི། ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་
ཡ། ཨརྷ་ཏེ་སམྱཀྶཾ་བུདྡྷྰ་ཡ། ཏདྱ་ཐཱ། ཨོྃ་བཛྲ་བཛྲ། མ་ཧ་བཛྲ། མ་ཧྭ་བིརྱ་
བཛྲ། མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཙིཏྟ་བཛྲ། མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མཎྜོ་པ་སཾ་ཀྲ་མ་ཎ་བཛྲ། སརྦ་ཀརྨ་ཨཱ་བ་ར་ཎ་
བི་ཤོ་དྷ་ན་བཛྲ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་མཆོད་པའི་སྤྲིན་གྱི་གཟུངས་ལན་གསུམ་བརྗོད།
དེ་ནས་སྤྱན་དྲང་བ་
ནི། སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་ལག་གཡས་སྤོས་སྣོད་ཐོགས་ཤིང༌། གཡོན་དྲིལ་བུ་གསིལ་བ་དང་བཅས་
འདུན་པ་རྩེ་གཅིག་པས། ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས༌ཐམས༌ཅད་དང༌། དེ་དག་
གིས་བསྟན་པའི་དམ་ཆོས།
ཐུགས་ཀྱི་སྲས་སུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་
ཀྱིས་མཚན་ནས་བརྗོད་དེ་ཕྱག་མཆོད་གསོལ་བ་འདེབས་པ་དང༌།
བསྲེད་ པའི་སང་ ང་ དེང་ སན་ འདྲེན་
བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་
བསྐྱེད་ པའི་སླད་ དུ་ དེང་ སྤྱན་ འདྲེན་ཞིང་ མཆི་ན།
དེང་སྤྱན་ མཆོད་པའི་ མཆོད་པའི་ཚོགས་སྦྱར་བའི་ཕོ་བྲ་ ཚོགས་ སྦྱར་ བའི་ ཕོ་བྲང་ གི་
དཀྱིལ་འཁོར་འདིར་གཤེགས་ཤིང་གདན་འཛོམ་པ་ཆེན་པོ་མཛད་དེ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་ཅི་གནང༌།
མ་ལུས་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མགོན་གྱུར་ཅིང༌། །བདུད་སྡེ་དཔུང་བཅས་མི་བཟད་འཇོམས་
མཛད་ ལྷ། །དངོས་རྣམས་ མ་ ལུས་ ཇི་ བཞིན་ མཁྱེན་ གྱུར་པའི། ། བཅོམ་ལྡན་འཁོར་
།འགྲོ་
བཅས་གནས་འདིར་གཤེགས་སུ་གསོལ། །བཅོམ་ལྡན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དུ་མ་རུ།
ལ་བརྩེ་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེས་རྣམ་སྦྱངས་ཤིང༌། །སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་དགོངས་པ་ཡོངས་རྫོགས་པ། །
ཁྱེད་བཞེད་འགྲོ་དོན་མཛད་དུས་འདི་ལགས་ན། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་དབྱིངས་ཕོ་བྲང་ལྷུན་གྲུབ་ནས། །
རྫུ་འཕྲུལ་བྱིན་རླབས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་མཛད་ཅིང༌། །མཐའ་ཡས་སེམས་ཅན་ཚོགས་རྣམས་
བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར། །ཡོང་དག་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་གཤེགས་སུ་གསོལ། །ཨོཾ་སརྦ་ན་ཏ་ག་
ཏ་དྷརྨ་བོ་དྷི་སཏྭ་ཨེ་ཧྱ་ཧི། ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོ། ས་མ་ཡ་སྟཱཾ། དེ་ནས། ཇི་སྙེད་སུ་དག་
ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ན། །དུས་གསུམ་གཤེགས་པ་མི་ཡི་སེང་གེ་གང༌། །བདག་གིས་
མ་ལུས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ། །ལུས་དང་ངག་ཡིད་དང་བས་ཕྱག་བགྱིའོ། །བཟང་པོ་སྤྱོད་
པའི་སྨོན་ལམ་སྟོབས་དག་གིས། ། རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ། །ཞིང་གི་
རྡུལ་སྙེད་ལུས་རབ་ང ་རབ་བཏུད་པ་ཡིས། །རྒྱལ་བ་ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ྋ།རྡུལ་གཅིག་
256

སྟེང་ན་རྡུལ་སྙེད་སངས་རྒྱས་རྣམས། ། སངས་རྒྱས་སྲས་ཀྱི་དབུས་ན་བཞུགས་པ་དག
ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམས་མ་ལུས་པ། ། ཐམས་ཅད་རྒྱལ་བ་དག་གིས་གང་བར་མོས།
། བསྔགས་པ་མི་ཟད་རྒྱ་མཚོ་རྣམས། ། དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྒྱ་མཚོའི་སྒྲ་ཀུན་གྱིས།
།དེ་ལྟར་
།དེ་དག་
།རྒྱལ་བ་ཀུན་
གྱི་ཡོན་ཏན་རབ་བརྗོད་ཅིང༌། ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བདག་གིས་བསྟོད། །ཅེས་
ཕྱག་འཚལ་ཞིང་བསྟོད། མེ་ཏོག་དམ་པ་ཕྲེང་བ་དམ་པ་དང༌།
།སིལ་སྙན་རྣམས་དང་བྱུག་པ་
གདུགས་མཆོག་དང༌། ། མར་མེ་མཆོག་དང་བདུག་སྤོས་དམ་པ་ཡིས། །རྒྱལ་བ་དེ་དག་ལ་ནི་
མཆོད་པར་བགྱི། ། ན་བཟའ་དམ་པ་རྣམས་དང་དྲི་མཆོག་དང༌། །ཕྱེ་མ་ཕུར་མ་རི་རབ་
མཉམ་པ་དང༌། ། བཀོད་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་མཆོག་ཀུན་གྱིས། །རྒྱལ་བ་དེ་དག་ལ་ནི་
མཆོད་པར་བགྱི། ། མཆོད༌པ༌གང༌རྣམས་བླ་མེད་རྒྱ་ཆེ་བ། །དེ་དག་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་
ཡང་ མོས། ། བཟང་ པོ་ སྤྱོད་ ལ་ དད་ པའི་ སྟོབས་ དག་ གིས། །རྒྱལ་ བ་ ཀུན་ ལ་ ཕྱག་
འཚལ་མཆོད་པར་བགྱི། ། ཞེས་པས་མཆོད་ཅིང༌མཆོད་པའི་སྤྲིན་གྱི་གཟུངས་དང་རོལ་མོ་བྱ།
སྤྲོ་ན་
མཎྜལ་ཚམ་བུ་སོ་བདུན་མ་དབུལ། མ་ནུས་ན་བསྡུས་པ་ཚོམ་བུ་བདུན་མ། ཨོཾ་བཛྲ་བྷུ་མི་ཨཱཿཧཱུྃ།
གཞི་ཡོངས་སུ་དག་པ་དབང་ཆེན་གསེར་གྱི་ས་གཞི། ཨོཾ་བཛྲ་རེ་ཁེ་ཨཱཿ་ཧཱུྃ།
ཕྱི་ལྕགས་རི་
ཁོར་ཡུག་གིས་བསྐོར་བའི་དབུས་སུ། ཧཱུྃ། རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ། ྋ།ཤར་ལུས་འཕགས་
པོ། །ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང༌། ནུབ་བ་ལང་སྤྱོད། བྱང་སྒྲ་མི་སྙན། ཉི་མ། ཟླ་བ།

_ ལྷ་དང་མིའི་དཔལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་འདི་ཉིད་དཀོན་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ་
རྣམ་ པ་ གསུམ་ ལ་ དབུལ་ བ་ བགྱིའོ། །ཐུགས་ རྗེས་ འགྲོ་ བའི་ དོན་ དུ་ བཞེས་ སུ་ གསོལ།
བཞེས་ ནས་ བྱིན་གྱིས་ བརླབ་ཏུ་གསོལ། ཞེས་སམ། དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པ། ས་གཞི་
སྤོས་ཆུས་བྱུགས་ཤིང་མེ་ཏོག་བཀྲམ། །རི་རབ་གླིང་བཞི་ཉི་ཟླས་བརྒྱན་པ་འདི། ། སངས་
རྒྱས་ཞིང་དུ་དམིགས་ཏེ་ཕུལ་བ་ཡིས། །འགྲོ་ཀུན་རྣམ་དག་ཞིང་ལ་སྤྱོད་པར་ཤོག ། ཅེས་གང་
ལྕོགས་དབུལ། མཎྜལ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་གང་ལྟར་ཡང་མཐར་སྔགས། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་
དྷརྨ༌བོ༌དྷི༌སཏྭ༌རཏྣ༌མཎྜ༌ལ༌པཱུ༌ཛ༌མེ༌གྷ༌ས༌མུ་དྲེ་སྥ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ་ཧཱུཾ། ཞེས་བཏགས་ལ་དབུལ་ལོ།། །།
དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཀུན་བཏུས་དབུ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བུདྡྷ་ནཱ་མ༌ས༌ཧ༌སྲ༌པཉྩ༌ཤ༌ཏ༌ཙ༌
ཏུ་ར་ཏྲི་པཉྩ་ད་ཤ །ཞེས་སོགས་ནས་མཇུག །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གངྒཱ་
བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མའི་བྱེ་མ་སྙེད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཞེས་པའི་བར་གླེགས་པས་
257

་ རྫོགས་ པར་ གསལ་ དག་ སྙན་ པས་ གུས་ བཏུད་ ཀྱིས་བཀླགས་མཐར། བདག་ མིང་ འདི་ ཞེས་ བགྱི་ བ།
སྙན་པས་གུས་ སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །ཞེས་སོགས་ནས།
པོར་བསྔོ།
ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་
ཞེས་པའི་བར་གྱི་ལྟུང་བཤགས་ཚར་གསུམ། བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་
ཏེ་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་ སངས་ རྒྱས་དང་ བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་བདག་ ལ་
དགོངས་སུ་གསོལ།ྋབདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བས་ཚེ་འཁོར་བ་ཐོགས་མ་མ་མཆིས་པ་ནས་
ཐ་མ་ད་ལྟ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེས་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་
གི་དབང་གིས་ལུས་དང༌། ྋ ངག་དང༌། ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྡིག༌པ༌མི༌དགེ་བ་བཅུ་བགྱིས་པ་
དང༌། མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བགྱིས་པ་དང༌། དེ་དང་ཉེ་བ་ལྔ་བགྱིས་པ་དང༌། སོ་སོར་ཐར་
པའི་སྡོམ་པ་དང་འགལ་བ་བགྱིས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དང་འགལ་བ་
བགྱིས་པ་དང༌། གསང་སྔགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་དང་འགལ་བ་བགྱིས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་
གསུམ་ལ་མ་གུས་པ་བགྱིས་པ་དང༌། ཕ་དང་མ་ལ་མ་གུས་པ་བགྱིས་པ་དང༌། མཁན་པོ་
དང་སློབ་དཔོན་ལ་མ་གུས་པ་བགྱིས་པ་དང༌། གྲོགས་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་
མ་གུས་པ་བགྱིས་པ་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་སྤངས་པ་དང༌། གསུང་རབ་ཀྱི་གླུད་ཟོས་པ་དང༌།
འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་
གེགས་སུ་གྱུར་ཅིང༌། ྋའཁོར་བ་དང་ངན་སོང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྡིག་པ་དང༌། སྒྲིབ་པ་དང༌།
ཉེས༌པ༌དང༌། ལྟུང༌བའི༌ཚོགས༌ཅི༌བགྱིས་པ་དང༌།ྋབགྱིད་དུ་སྩལ་བ་དང༌།ེ གཞན་


བགྱིས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བགྱིས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་
པ་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས༌དང༌བྱང༌ཆུབ་སེམས་དཔའ༌ཐམས༌ཅད་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་
མཐོལ་ལོ། ། བཤགས་སོ། །མི་འཆབ་བོ། །མི་སྤེད་དོ། །སླན་ཆད་ཀྱང་བསྡམ་
པར་བགྱི་ལགས་སོ། །མཐོལ་ཞིང་བཤགས་ན་བདག་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་
གྱི། མ་མཐོལ་མ་བཤགས་ན༌ནི་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བ་ལགས་སོ།
།ཞེས་ལན་གསུམ།
འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དབང་གིས་ནི། །ལུས་དང་ངག་དང་དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང༌། །
1
སྡིག༌པ༌བདག༌གིས༌བགྱིས༌པ༌ཅི༌མཆིས་པ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གིས་སོ་སོར་བཤགས།
ཞེས་བཤགས་པ་དང༌། ཕྱོགས་བཅུའི་ རྒྱལ་ བ་ ཀུན་ དང་ སངས་ རྒྱས་ སྲས། །རང་ རྒྱལ་
རྣམས་དང་སློབ་དང་མི་སློབ་དང༌། །འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་བསོད་ནམས་གང་ལ་ཡང༌། །དེ་དག་
258

ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་བདག་ཡི་རང༌། །གང་རྣམས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་སྒྲོན་མ་དག ། བྱང་
ཆུབ་རིམ་པར་སངས་རྒྱས་མ་ཆགས་བརྙེས། །མགོན་པོ་དེ་དག་བདག་གིས་ཐམས་ཅད་ལ། །
འཁོར་ལོ་བླ་ན་མེད་པར་བསྐོར་བར་བས