༄༅། །ཆོས་ཀྱི་འཇུག་ངོགས།
༈ རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐུ། །
འཇམ་དབྱངས་བླ་མར་ཕྱག་བྱས་ཏེ། །
གསུང་རབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཡི། །
འཇུག་ངོགས་མདོར་བསྡུས་བྲི་བར་བྱ། །
དེ་ཡང་། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་
བཀའ་དང་། དེ་ཡི་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཏེ། གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོ་
ལྟ་བུ་གང་ལ། འཆད་ཉན་དང་། སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱིས་འཇུག་པ་ན། ཐོག་མཐའ་བར་
གསུམ་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནས་འཇུག་དགོས་པས།
འདི་ལ། ཉན་ཐོས་ཐེག་པ་འོག་མའི་ལུགས་དང་། བྱང་སེམས་
ཐེག་པ་གོང་མའི་ལུགས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། མཛོད་ལས། གང་ཞིག་
གསུམ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་བ། །སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་བྱེད་པའི་ཆོས། །མི་སློབ་
པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། །ཞེས་གསུངས་པ་
ལྟར། སྐྱབས་འགྲོའི་ཡུལ་ནི། སངས་རྒྱས་ལ་ལོངས་སྐུ་མི་འདོད་ཅིང་། ཤཱཀྱ་ཐུབ་
པ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་སྐུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་པས། སྐྱབས་

ཉམས་ལེན་གྱི་ཚོམས།
ཡུལ་མ་ཡིན། དེས་ན་སྐྱབས་ཡུལ་གྱི་སངས་རྒྱས་ནི། སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་
ཆོས་མི་སློབ་པའི་ལམ་བདེན། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འདུས་
བྱས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་འདུན་
ཡང་། སློབ་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། མི་
སློབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་གང་ཟག་བཞི་ཡན་ཆད་འདུས་པའི་
རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་འདུན་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དགྲ་བཅོམ་
པའི་ལམ་བདེན་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཡང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་
ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་འདུས་
མ་བྱས་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །
སྐྱབས་འགྲོའི་རྒྱུ་ཀུན་སློང་ནི། མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དད་
པ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པ་ཤས་ཆེ་བས་སྐྱབས་འགྲོ་
བྱེད་པ་དང་།
དུས་ཇི་ཙམ་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི། སྲོག་གམ་ཚེ་ཇི་སྲིད་འཚོ་བའི་
བར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།
སྐྱབས་འགྲོ་བྱ་བའི་དགོས་ཆེད་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་
འཁོར་བ་ལས་ཐར་ཏེ། འབྲས་བུ་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་
པར་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི། རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་
འབྱུང་ལྡོག་གི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་རྟོགས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། །

སྐྱབས་འགྲོ་ཇི་ལྟར་བྱ་བའི་ཚུལ་ལམ། རྒྱུའི་སྐྱབས་འགྲོ་ནི། སངས་
རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་ལམ་སྟོན་པ་པོ་དང་། ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་ལམ་དངོས་
དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་ལམ་གྱི་གྲོགས་སུ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་
སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་སོ། །
གཉིས་པ། བྱང་སེམས་ཐེག་པ་གོང་མའི་ལུགས་ལ། དང་པོ། གང་
ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི། སྤངས་རྟོགས་
ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་། རང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་
དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་བའི་སྐུ་སྟེ། གསུམ་དང་། མཁྱེན་
བརྩེ་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མངའ་བའི་མཐར་ཐུག་
གི་སྐྱབས་གནས་སམ་ཐོབ་བྱ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི། ཐེག་པ་
ཆེན་པོའི་ལུང་གི་ཆོས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་ཚུལ་ཁྲིམས་
དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གསུམ་མམ། འགོག་ལམ་
གྱི་བདེན་པ་གཉིས་སོ། ། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ནི། ཐེག་ཆེན་བྱང་སེམས་
འཕགས་པ་ས་བཅུ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། །
རྒྱུད་བླ་མ་ལྟར་ན། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་
ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་མིན་པ། །མཁྱེན་དང་བརྩེ་དང་
ནུས་པ་སྟེ། །དོན་གཉིས་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་རང་དོན་ཆོས་སྐུ་
ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་ཤིང་། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་

ཉམས་ལེན་གྱི་ཚོམས།
པ། གཞན་གྱིས་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་པ་མིན་པ་སྟེ་གསུམ། གཞན་དོན་གཟུགས་
སྐུ་ནི། མཁྱེན་པ་དང་། བརྩེ་བ་དང་། ནུས་པ་གསུམ་སྟེ། དབྱེ་གཞི་བཅས་ཡོན་
ཏན་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་དང་།
ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི། བསམ་མེད་གཉིས་མེད་རྟོག་མེད་
པར། །དག་གསལ་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཀྱིས། །གང་ཞིག་གང་གིས་ཆགས་
བྲལ་བ། །བདེན་གཉིས་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ཆོས། །ཞེས་གང་ཞིག་ཆགས་པ་
དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་འགོག་པ་ནི། བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་
པ། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་། གང་གིས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་
བར་བྱེད་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི། དག་པ་དང་། གསལ་བ། གཉེན་པོའི་ཡོན་
ཏན་གསུམ་སྟེ། དབྱེ་གཞི་བཅས་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་དང་།
དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ནི། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ནང་གི་ནི། །ཡེ་ཤེས་
གཟིགས་པ་དག་པའི་ཕྱིར། །བློ་ལྡན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས། །བླ་མེད་ཡོན་
ཏན་དང་ལྡན་ཉིད། །ཅེས་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་རིག་པ་དང་། ཆོས་ཅན་ཇི་སྙེད་
རིག་པ། ནང་གི་སོ་སོར་ཡང་དག་རིག་པ་སྟེ་གསུམ། ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པས་
ཆགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པས་ཐོགས་པའི་
སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་
བ་གསུམ་སྟེ། དབྱེ་གཞི་བཅས་རིག་གྲོལ་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་
བྱང་སེམས་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །

མཐར་ཐུག་གི་སྐྱབས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་ཚུལ་ཡང་། དམ་པའི་
དོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡི། །སྐྱབས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་ཡིན། །ཐུབ་པ་ཆོས་ཀྱི་
སྐུ་ཅན་ཕྱིར། །ཚོགས་ཀྱང་དེ་ཡི་མཐར་ཐུག་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི། གཞན་ཕ་མར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་
ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་
གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། དུས་ནི། ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ལ་མཆིས་ཀྱི་བར་
ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའོ། །
དགོས་ཆེད་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་
དོན་དུ་གཉེར་བའོ། །
སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞེས་པའི་སྒྲའི་དོན་ནི། དགོས་པ་བྱུང་བ་ན། རང་ལ་
ཐབས་ཤེས་སམ། སྟོབས་ནུས་མེད་ནས་གཞན་ལ་རེ་བ་བཅོལ་བའམ། གྲོགས་
སུ་བསྒྲོན་པའི་དོན་ནོ། །
དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཕན་ཡོན་ཡང་བསམ་
གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལྷ་དང་
སྲུང་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆེད་དུ་བརྗོད་ཅིང་། བར་ཆད་སེལ་བ་དང་། ནང་
པའི་བསྟན་པ་ལ་ཚུད་དེ་སྐྱབས་གསུམ་འཛིན་པའི་དགེ་བསྙེན་ཞེས་སངས་
རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་དུ་གྱུར་ཏེ། ཐར་པའི་ས་བོན་ཐེབས་ཅིང་ལམ་སྣེ་ཟིན་པ་
དང་། བསྙེན་གནས་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཏུ་གྱུར་

ཉམས་ལེན་གྱི་ཚོམས།
བ་དང་། རིམ་གྱིས་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བྱང་ཞིང་། ཚེ་དང་
བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་གོང་དུ་འཕེལ། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་བསམ་དོན་
འགྲུབ་པ་དང་། འཆི་ཁའི་མནར་གཅོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ཞིང་། འཆི་རྗེས་
བར་དོའི་འཁྲུལ་སྣང་མེད་པ་དང་། ཕྱི་མར་ངན་སོང་དུ་མི་སྐྱེ་བར་གནས་
སྐབས་མཐོ་རིས་ལྷ་མིའི་རྟེན་བཟང་ཐོབ་སྟེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཆོས་དང་ཕྲད་
ཅིང་། ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་སྣང་བ་དང་མི་འབྲལ་
བ་དང་། མཐར་ཐུག་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་བས་མ་ཚད། ཐར་པའི་
མཆོག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་གི་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །
དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་བསླབ་པར་བྱ་བ་
ནི། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་སྟེ། བླ་མ་བཟང་པོ་བསྟེན་ཅིང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་
ནས་ཅི་ནུས་པར་རང་གི་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་། གཞན་ལའང་སྤེལ་བར་བྱ་
བ་དང་། ཅི་ནུས་པའི་མཆོད་པ་འབུལ་ཞིང་སྐྱབས་འགྲོ་བྱ་བ་དང་། བཀུར་
བསྟི་ཞབས་ཏོག་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། གང་
ཞིག་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་འགྲོ་བ། །དེ་ནི་ཡང་དག་དགེ་བསྙེན་ཏེ། །ནམ་དུའང་
ལྷ་ནི་གཞན་དག་ལ། །སྐྱབས་སོང་བར་ནི་མི་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་
ལྟར། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་
ཚངས་པ་དང་། དབང་ཕྱུག ཁྱབ་འཇུག བརྒྱ་བྱིན་སོགས་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་བྱ་
མི་རུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ལ་སྐྱབས་འཚོལ་བས། །འཚེ་ཞིང་གནོད་པའི་

སེམས་དང་བྲལ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་
བྱ་སྟེ་ཉམས་ལེན་བྱ་ན། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་འཚེ་ཞིང་གནོད་པའི་བསམ་
སྦྱོར་ཐམས་ཅད་སྤང་དགོས་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལ་ནི་སྐྱབས་སོང་ན། །མུ་
སྟེགས་ཅན་ལ་ཕྱག་མི་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་
ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ནས་གྲོགས་སུ་བསྟེན་ན། ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་ཅན་ནམ། དེའི་
ལྟ་སྤྱོད་ཅན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱ་མི་རུང་བ་རྣམས་
སོ། །
དེ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་
ཡིན་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་ལ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དམན་
པ་དང་། མཆོག་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཚངས་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། ཁྱབ་
འཇུག་དང་། བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་ཆེན་པོ་རྣམས་སམ། རི་དང་། ཤིང་
གི་ལྷ་སོགས་རང་གང་མོས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། མདོ་ལས། འཇིགས་པས་
ཉེན་པའི་མི་རྣམས་ནི། །ཕལ་ཆེར་རི་དང་ནགས་ཚལ་དང་། །ཀུན་དགའ་རྭ་
བ་ལྗོན་ཤིང་དང། །མཆོད་རྟེན་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ །སྐྱབས་དེ་གཙོ་བོ་
མ་ཡིན་ཏེ། །སྐྱབས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་ཆེ་ལས་ཐར་མི་
འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །
གཉིས་པ་མཆོག་ནི། ཡུལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་
ཡང་བློ་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་འཇིགས་པ་ཙམ་ལས་སྐྱོབ་

ཉམས་ལེན་གྱི་ཚོམས།
པའི་ཆེད་དམ། བཟོ་ཚོང་ལ་སོགས་པའི་ལས་དོན་ཅུང་ཟད་འགྲུབ་པའི་ཆེད་
ལྟ་བུ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་བྱེད་པས་ནི། འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བའི་རྒྱུ་མི་ཡོང་བའི་
ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་ཞེས་བྱའོ། །
ཐོག་མར་ཆོས་ལ་འཇུག་པ་ནས། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་
འགྲོའི་ཚུལ། །ཉུང་ངུ་སྤེལ་བའི་དགེ་བ་ཡིས། །འགྲོ་ཀུན་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་
ཤོག །
ཅེས་པའང་ཆོས་སྨྲ་བའི་བཙུན་གཟུགས་རྒན་བུ་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག་གིས། ༢༠༠༢
བྷིར་རྫོང་སར་བཤད་གྲྭའི་ཆོས་ཞུགས་གསར་པ་འགའི་ཆེད་དུ། བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༡༢༨ རབ་བྱུང་ ༡༧
ཆུ་རྟ་ལོའི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༡ ཀུན་མཁྱེན་བསོད་ནམས་སེངྒེ་དང་། འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེ་དབང་
པོའི་གཤེགས་མཆོད་དུས་དྲན་ཉིན་ལོ་འདིའི་བཤད་གྲྭའི་ཆོས་ཁྲིད་དབུ་ཚུགས་པའི་སྐབས་སུ་སྤེལ་
བར་དགེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག ། ། །