མཚན་ཐསོ་པ་ཙམ་གྱསི་བླ་ན་མདེ་པ་ཡང་དག་པར་རྫགོས་པའི་བྱང་ཆུབ་
ལས་ཕྱརི་མ་ིལྡགོ་པར་དཀནོ་མཆོག་སྤྲནི་གྱི་མད་ོལས་གསུངས།  བཅམོ་ལྡན་འདས་སྨན་བླའི་མཚན་ཐསོ་
པ་ཙམ་གྱིས་ངན་སོང་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ།  བཻཌཱུཪྻའི་འོད་ཀྱི་མདོ་ལས།  དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེའི་མཚན་སུའི་རྣ་
ལམ་དུ་གྲགས་པར་གྱུར་པ་ད་ེངན་སངོ་ངན་འགྲརོ་འགྲ་ོབར་འགྱུར་བ་ན་ིགནས་མདེ་ད་ེག་ོསྐབས་ཡདོ་པ་
མ་ཡིན་ནོ།  ། ཞེས་དང་།  ཇོ་བོ་རྗེས་ཀྱང་།  མཚན་ཙམ་ཐོས་པས་ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ།  ། ཞེས་
གསུངས།  གཞན་ཡང་བླ་མདེ་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱརི་མ་ིལྡགོ་པ་དང་།  ལས་སྒྲབི་བྱང་བ་དང་།  བདུད་ཀྱསི་མ་ི
བརྫ་ིབ་དང་།  ཁྱད་པར་དུ་སེར་སྣ་དང་ཚུལ་འཆལ་དང་ང་རྒྱལ་དང་ཕྲག་དགོ་ག་ིལས་སྦྱརོ་ངན་པ་བྱས་པའི་
རྣམ་སྨནི་ཆརེ་མྱངོ་བ་རྣམས་ཀྱང་།  སྔནོ་སྨན་བླའི་མཚན་ཐསོ་པ་དྲན་པས་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་ཏ་ེབད་ེབ་
ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་།  ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་ཟིན་པས་ཀྱང་མཚན་དྲན་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལས་ཐར་
135
བར་འགྱུར་བ་དང་།  ཚ་ེའདརི་བསླབ་པ་འཆལ་པ་རྣམས་ཀྱསི་ཀྱང་སྨན་བླའི་མཚན་མང་དུ་བརྗདོ་ན་རྣམ་
སྨིན་བྱང་བར་འགྱུར་བ་སོགས་ཕན་ཡོན་མཐའ་ཡས་པ་གསུངས་ཤིང་།  བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་འོད་
དཔག་མདེ་ཀྱི་མཚན་བརྗདོ་ཅངི་སྨནོ་ལམ་བཏབ་པ་ལས་ཀྱང་།  སྨན་བླའི་མཚན་བརྗདོ་ཅངི་ཐསོ་པ་མྱུར་
བར་གསུངས།  བདེ་བར་གཤེགས་པ་བདུན་གྱི་མཚན་བརྗོད་པ་དང་ཐོས་པའི་ཕན་ཡོན་བསམ་གྱིས་མི་
ཁྱབ་པ་སྨན་མད་ོབརྒྱད་བརྒྱ་པ་ལས་གསུང་བ་དང་།  མ་ིའཁྲུགས་པའི་མཚན་གྱི་ཕན་ཡནོ་དའེ་ིཞངི་བཀདོ་
ཀྱི་མད་ོལས་གསུང་བ་དང་།  འདོ་དཔག་མདེ་ཀྱི་མཚན་ཐསོ་པའི་ཕན་ཡནོ་དཀནོ་བརྩགེས་ཀྱི་ལའེུ་ལྔ་པ་
འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས།  སངས་རྒྱས་སོ་ལྔའི་མཚན་བརྗོད་པ་དང་
ཐསོ་པས་བསྐལ་བ་མང་པའོ་ིསྡགི་སྒྲབི་ཅ་ིརགིས་པ་འདག་པར་ལྟུང་བཤགས་ཀྱི་འགྲལེ་པ་རྣམས་སུ་འབྱུང་
བ་ལུང་ཁུངས་རྣམས་དྲངས་ན་ཡི་གེ་མང་དུ་དོགས་ནས་མ་བྲིས་པས་དེ་དག་ལས་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་ཡིད་
ཆེས་བརྟན་པོ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།  ། གཟུངས་ཁྱད་པར་ཅན་ཀཾ་ཀ་ནི་དང་།  དུརྒ་ཏི།  གཙུག་ཏོར་རྣམ་རྒྱལ།
གཙུག་ཏརོ་དྲ་ིམདེ་ཀྱི་གཟུངས།  པདྨ་ོཥྞཱ་ིཥ་སགོས་བྱནི་རླབས་ཅན་གྱི་གཟུངས་འད་ིརྣམས་རྣ་བར་བརྗདོ་པ་
དང་།  མངི་ནས་སྨསོ་ཏ་ེམང་པ་ོབཟླས་པ་དང་།  བྱ་ེམ།  ཡུངས་དཀར།  ཏལི།  ཆུ་གང་ཡང་རུང་བར་བཟླས་
བརྗདོ་བྱས་ཏ་ེརུས་པའམ་ཤ་ིབའི་ལུས་ལ་གཏརོ་བ་དང་།  ཁྲུས་བྱས་ནས་བསྲགེ་པའམ།  འཆད་པའི་ནང་དུ་
བཅུག་ལ་རགིས་སྔགས་ཀྱང་བྲསི་ཏ་ེམག་ོལ་བཏགས་ན་ཕན་ཡནོ་ཆེན་པ་ོའབྱུང་བ་རམི་པ་བཞནི་གསུངས་
ཏ། ེལས་སྒྲབི་རྣམ་པར་སྦྱངོ་བའི་གཟུངས་ལས་གང་ཞགི་སྙངི་རྗསེ་ནནོ་ཏ། ེར་ིདྭགས་དང་།  བྱ་དང་།  མ་ི
དང་།  མ་ིམ་ཡནི་པ་རྣམས་ཀྱང་རུང་སྟ། ེད་ེའཆ་ིབའི་ཚ་ེརྣ་བར་བརྗདོ་ན།  ད་ེརྣམས་ངན་སངོ་དུ་འགྲ་ོབར་མ་ི
འགྱུར་ར། ོ། ཡང་ཤ་ིནས་དུས་ལས་འདས་ན།  ཤ་ིའཕསོ་པའི་མངི་ནས་སྨསོ་ཏ། ེདའེ་ིཕྱརི་བྱམས་པ་དང་སྙངི་
རྗསེ་ལན་བརྒྱའམ།  སྟངོ་ངམ།  ཁྲའིམ།  འབུམ་བརྗདོ་ན།  ད་ེསམེས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱསེ་ན་ཡང་དའེ་ིམདོ་
ལ་ཐར་བར་འགྱུར་ར། ོ། སའམ།  ཏལི་ལམ།  ཡུངས་ཀར་རམ།  ཆུ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བཟླས་བརྗདོ་བྱས་
ཏ། ེརུས་པའམ།  ཤ་ིབའི་ལུས་གཏརོ་རམ།  ཁྲུས་བྱས་ནས་དའེ་ིའགོ་ཏུ་བསྲགེ་པའམ།  འཆད་པའི་ནང་དུ་
བཅུག་སྟ་ེབཞག་པ་ལ་རགི་སྔགས་ཀྱང་བྲསི་ཏ་ེམག་ོལ་བཏགས་ན་ད་ེངན་སངོ་དུ་སྐྱསེ་ན་ཡང་ཞག་བདུན་
གྱསི་གདནོ་མ་ིཟ་བར་ཐར་ཏ། ེབད་ེའགྲ་ོམཐ་ོརསི་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱ་ེབར་འགྱུར་བའམ།  ཡང་ན་རང་ག་ི
སྨནོ་ལམ་གྱི་དབང་གསི་སྐྱ་ེབར་འགྱུར་ར། ོ། ཞེས་དང་།  ངན་སངོ་སྦྱངོ་རྒྱུད་ལས།  ལྷའི་དབང་པ་ོགཞན་ཡང་
136
མདརོ་ན་དྲན་པ་ཙམ་གྱསི་ཀྱང་།  བསདོ་ནམས་ཆུང་བའི་སམེས་ཅན་རྣམས་ངན་སངོ་ག་ིརྒྱུད་ཐམས་ཅད་
ལས།  བད་ེབླག་ཏུ་རྣ་བར་གྲལོ་བར་འགྱུར་བ་འད་ིཡནི་ན། ོ། ན་མ་ོབྷ་ག་ཝ་ཏ་ིསརྦ་དུརྒ་ཏ་ིཞེས་སགོས་རྩ་
རགི་འད་ིགསུངས་ས། ོ། རྣམ་རྒྱལ་གྱི་གཟུངས་ལས་ཀྱང་།  སམེས་ཅན་སྡགི་པ་བྱདེ་པ་གང་དག་ཤ་ིབའི་དུས་
བྱས་པ་དེ་དག་གི་དོན་དུ་གཟུངས་འདི་ཉུངས་ཀར་ལ་ལན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་བརྗོད་དེ།  དེ་དག་གི་རུས་གོང་
རྣམས་ཀྱི་སྟངེ་དུ་གཏརོ་ན།  ད་ེདག་སམེས་ཅན་དམྱལ་བའམ།  དུད་འགྲའོ་ིསྐྱསེ་གནས་སམ།  གཤནི་རྗའེ་ི
འཇིག་རྟེན་ནམ།  ཡ་ིདྭགས་སམ།  གཞན་ངན་འགྲ་ོརྣམས་སུ་སྐྱསེ་པར་གྱུར་ཀྱང་རུང་སྟ། ེད་ེདག་གཟུངས་
འདའི་ིམཐུས་ངན་འགྲ་ོད་ེདག་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་ར་ོཞེས་དང་།  དྲ་ིམདེ་ཀྱི་གཟུངས་ལས་ཀྱང་།  ཨོཾ་ན་མཿ
སྟྲ་ེཡ་དྷཱ་ིཀ་ནཱ། ཾནས།  སྭཱ་ཧཱ།  ཞེས་པ་བྱ་ེམ་ལ་ལན་ཉ་ིཤུ་རྩ་གཅགི་བཟླས་བརྗདོ་བྱས་ཏ་ེདུར་ཁྲདོ་དུ་གཏརོ་
ན།  གང་ག་ིརུས་པ་ལ་ཐགོ་པ་ད་ེདག་སམེས་ཅན་དམྱལ་བ་གང་དག་ཏུ་སྐྱསེ་པ་ད་ེདང་ད་ེནས་ཡངོས་སུ་ཐར་
ཏ་ེམཐ་ོརསི་སུ་སྐྱ་ེབར་འགྱུར་ར། ོ། གང་དག་མཐ་ོརསི་སུ་སྐྱསེ་པ་ད་ེདག་ག་ིལུས་ལ་མ་ེཏགོ་ག་ིཆར་འབབ་
པར་འགྱུར་ར། ོ། ཞེས་དང་།  དནོ་ཞགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཞབི་མ་ོལས།  ཨོཾ་པདྨཥྞཱོ་ིཥ་བ་ིམ་ལ་ེཧཱུ་ཾཕཊ།  སམེས་ཅན་
གང་ལ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་གཞོལ་བ་ཤི་བ་དང་།  དགེ་སློང་གང་ལ་ལ་བསླབ་པའི་སྡོམ་པ་དང་།
ཚུལ་ཁྲམིས་ཀྱི་སྡམོ་པ་རལ་པ་དང་།  མཁན་པ་ོདང་སླབོ་དཔནོ་ལ་གུས་པར་མ་བྱས་པར་ཤ་ིབ་དའེ་ིདནོ་དུ་
བྱ་ེམ་གཙང་མ་བླངས་ལ།  ལན་བདུན་བཟླས་བརྗདོ་བྱས་ནས།  དུར་ཁྲདོ་དམ།  ར་ོབསྲགེ་པའམ།  འཆད་
པ་དརེ་བྱ་ེམ་གཏརོ་བར་བྱའ། ོ། གང་དང་གང་ན་སམེས་ཅན་གང་དག་ག་ིརུས་པ་ཡདོ་པར་བྱ་ེམ་གཏརོ་མ་
ཐག་ཏུ་ད་ེདང་དརེ་བྱ་ེམ་བབ་པའི་སམེས་ཅན་དམྱལ་བའམ།  ཡ་ིདྭགས་སམ།  ཤ་ཟར་སྐྱསེ་པའམ།  གནདོ་
སྦྱནི་ནམ།  སྲནི་པའོ་ིསྐྱ་ེགནས་སུ་སྐྱསེ་ན།  ད་ེདའེ་ིམདོ་ལ་ཚ་ེབརྗསེ་ནས་ཐམས་ཅད་མཐ་ོརསི་སུ་གཞལོ་
བར་འགྱུར་ཞངི་།  ནམ་ཡང་སམེས་ཅན་དམྱལ་བར་གཞལོ་བར་མ་ིའགྱུར་ར། ོ། ཞེས་གསུངས།  ད་ེདག་ན་ི
འདིར་སྐབས་སུ་བབས་པ་འཆི་ཁ་མ་དང་གཤིན་པོའི་དོན་དུ་བགྱིས་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ལ།  དེར་མ་ཟད་
གཟུངས་ད་ེདག་ཁ་ཏནོ་ཏུ་བགྱསི་པ་དང་།  གླགེས་བམ་དུ་བཞངེས་པ་དང་།  མཆོད་རྟནེ་གྱི་ནང་དུ་བཞག་པ་
སགོས་ཀྱི་ཕན་ཡནོ་ཀྱང་རྒྱ་ཆརེ་བཀའ་སྩལ་ཏ་ེཤསེ་པར་འདདོ་ན་ས་ོསའོ་ིཆོ་ག་ལ་བལྟ་བར་བྱའ། ོ། བྱམས་
པའི་དམ་བཅས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་ཕན་ཡནོ་ན། ིགཟུངས་འདའི་ིཚགི་ཉན་པ་དང་ཀླགོ་པ་དང་།  ཁ་ཏནོ་བྱདེ་
པ་དང་།  དནོ་ཡདི་ལ་སམེས་ཤངི་སྒམོ་པར་བྱདེ་པ་དང་།  ཐ་ན་བྱ་དང་ར་ིདྭགས་སགོས་དུད་འགྲ་ོཡན་ཆད་
137
ཀྱི་རྣ་བས་ཐསོ་པ་ཙམ་གྱསི་ཀྱང་ངན་སངོ་དུ་མ་ིསྐྱ་ེབ་དང་།  ལྷའི་བསྐལ་པ་སྟངོ་དུ་འཁརོ་ལསོ་བསྒྱུར་བའི་
རྒྱལ་པོར་འགྱུར་བ་དང་།  དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་ལྡན་པ་དང་།  དོན་དུ་གཉེར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་
ཐམས་ཅད་ཐབོ་པར་འགྱུར་བ་དང་།  ཁྱད་པར་དུ་བྱམས་མགནོ་ཉདི་ཀྱསི་སམེས་ཅན་ད་ེནམ་ཡང་མ་ིརྒུད་
པར་མཛད་ཅངི་།  སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྟནོ་པའི་ཚ། ེསམེས་ཅན་ད་ེདག་དམྱལ་བ་ན་གནས་ཀྱང་ངསེ་
པར་བཙལ་ཏ་ེབྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་སྟནོ་པར་གསུངས་ས། ོ། ད་ེལྟར་མཚན་དང་གཟུངས་ཀྱི་ཕན་ཡནོ་གསུངས་
པ་རྣམས་ན་ིདགངོས་པ་གཞན་དུ་འགྲལེ་དགསོ་པའི་ལྡམེ་དགངོས་ལྟ་བུ་མ་ཡནི་གྱ། ིསྒྲ་ཇ་ིབཞནི་པ་ཁ་ོན་
ཡནི་པས་སམོ་ཉ་ིམདེ་པར་བྱའ། ོ། ཞེས་བླ་མ་དམ་པ་རྣམས་ནན་ཏན་དུ་གསུངས།  ཕན་ཡནོ་འབྱུང་བ་ཡང་
དད་པ་དང་ཡདི་ཆསེ་ལ་རག་ལས་ཏ། ེའཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས།  དད་པ་ལྡན་པའི་མ་ིདག་ལ།  ། སངས་
རྒྱས་ལས་རྣམས་འགྲུབ་འགྱུར་ཏེ།  ། སྔགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་དུ།  ། དད་པ་མེད་ལ་མི་འགྲུབ་
བ། ོ། ཞེས་དང་།  དཀནོ་མཆོག་བརྩགེས་པ་ལས།  གང་དག་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་ཤསེ་རབ་ཅན།  ། ད་ེདག་
དེ་བས་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ།  ། དོན་དམ་ཐོབ་ཕྱིར་དད་པ་རྩ་བ་སྟེ།  ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཐོས་ནས་ཡིད་
གཉསི་སལོ།  ། ཞེས་གསུངས།  སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསླུ་བ་མདེ་པས་ཕན་ཡནོ་འད་ི
ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་གསུང་བ་རྣམས་ངསེ་པར་གདནོ་མ་ིཟའ་ོསྙམ་དུ་ཡདི་ཆསེ་ཀྱི་དད་པ་བརྟན་པསོ་ཉམས་སུ་
བླངས་ནས་ཕན་ཡནོ་འབྱུང་བ་ཡནི་གྱ། ིའད་ིའདྲ་འབྱུང་ངམ་མ་ིའབྱུང་བདནེ་ནམ་མ་ིབདནེ་སྙམ་དུ་ཐ་ེཚམོ་
དང་ལོག་ལྟ་སྐྱེས་པ་ལ་རང་ཤེས་རབ་ཆེ་བས་རྟོགས་དཔྱོད་བྱས་པར་རློམ་ན་ཕན་ཡོན་དང་དངོས་གྲུབ་
འབྱུང་བའི་གནས་མདེ་པས།  ད་ེལ་དགངོས་ནས་གཤནི་རྗ་ེགཤདེ་ཀྱི་རྒྱུད་རྟགོས་པ་གསུམ་པ་ལས།  ཆོས་
ཉདི་བསམ་གྱསི་མ་ིཁྱབ་པའ། ི། དནོ་ལ་ཐ་ེཚམོ་མདེ་པ་ཡ། ི། མཁས་པ་ལ་ན་ིདངསོ་གྲུབ་ཉ། ེ། ཡང་ན་བླུན་པ་ོ
དད་པ་བརྟན།  ། ད་ེལ་སྦྱརོ་བའི་དངསོ་གྲུབ་ཉ། ེ། རྟགོ་ཅངི་དཔྱདོ་པའི་རྟགོ་ག་ེབ།  ། ད་ེལ་སྦྱརོ་བའི་དངསོ་
གྲུབ་རིང་།  ། ཞེས་གསུངས།  འོ་ན།  དགེ་སློང་དག་གམ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས།  ། བསྲེག་བཅད་བརྡར་བའི་
གསེར་བཞནི་དུ།  ། ལགེས་པར་བརྟག་ལ་ང་ཡ་ིབཀའ།  ། བླང་བར་བྱ་ཡ་ིགུས་ཕྱརི་མནི།  ། ཞེས་གསུངས་པ་
ཅ་ིསྙམ་ན།  སྤྱརི་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ཡནི་ཀྱང་དྲང་ངསེ་དཔྱདོ་དགསོ་པའི་སྐབས་མཆསི་མདོ་ཀྱང་།  རྟགོ་གའེ་ི
སྤྱདོ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་བསམ་མ་ིཁྱབ་ཀྱི་གནས་ལ་རང་ཅག་ལྟ་བུའི་ཤསེ་རབ་ཆུང་ངུས་དཔྱདོ་པས་དག་
པར་བྱདེ་འདདོ་པ་ར་ིརབ་ཁབ་མགི་ཏུ་འཛུད་པ་དང་མཚུངས་པས།  གཞལ་བྱའི་གནས་ཤནི་ཏུ་ལྐགོ་གྱུར་པ་
138
འད་ིདག་ལུང་ཚད་མ་ཁ་ོན་ལ་རྟནོ་པར་བྱདེ་དགསོ་པ་ཤསེ་པར་གྱསི་ཤགི། རྒྱུ་མཚན་ད་ེཉདི་ཀྱི་ཕྱརི་སྨན་གྱི་
བླ་བཌཱཻུཪྻ་འདོ་ཀྱི་མད་ོལས་ཀྱང་།  ཀུན་དགའ་བ། ོད་ེབཞནི་གཤགེས་པ་དའེ་ིཡནོ་ཏན་བརྗདོ་པར་ཁྱདོ་དད་
དམ།  ཡདི་ཆསེ་སམ།  གསལོ་བ།  བཙུན་པ་བཅམོ་ལྡན་འདས་ཀྱསི་གསུང་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སམོ་ཉའིམ་
ཡདི་གཉསི་མ་མཆསི་ཏ་ེཅའི་ིསླད་དུ་ན།  ད་ེབཞནི་གཤགེས་པ་རྣམས་ལ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཀུན་
ཏུ་སྤྱདོ་པ་ཡངོས་སུ་མ་དག་པ་མ་ིམངའ་བའི་སླད་དུའ། ོ། ཞེས་པ་ནས།  ཀུན་དགའ་བ། ོ། སངས་རྒྱས་རྣམས་
ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱདོ་ཡུལ་ན་ིཡདི་ཆསེ་པར་དཀའ། ོ། ཀུན་དགའ་བ་ོཁྱདོ་དད་ཅངི་ཡདི་ཆསེ་པ་གང་ཡནི་པ་
དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་ཡིན་པར་བལྟའོ།  ། ཞེས་གསུངས།  སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་དང་གཟུངས་སྔགས་
ཟབ་མ་ོརྣམས་ན་ིམརི་མ་ཟད་རང་ག་ིབཞནོ་པ་ལ་སགོས་པའི་དུད་འགྲ་ོརྣམས་ཀྱི་རྣ་ལམ་དུ་དུས་རྒྱུན་པར་
རམ།  འཆ་ིཁའི་གནས་སྐབས་སུ་བསྒྲགས་པ་དང་།  ཤ་ིཟནི་པའི་རུས་པ་དང་སྤུ་ལ་སགོས་པ་དང་།  དརེ་མ་
ཟད་གསོ་དར་སགོས་སྲནི་བུ་ལས་བྱུང་ཤངི་།  ཐརེ་སྣམ་སགོས་ལུག་བལ་ལས་བྱས་པ་ཡནི་པས་ན།  རང་
གསི་ད་ེདག་ལ་ལངོས་སྤྱདོ་པ་དང་ཤའི་ཁ་ཟས་ལྟ་བུ