་འབུམ།
བཞི༑ ༑འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཁམས་གོང་མའི། །སྡུག་ཀུན་
དང་ནི་འགོག་ལམ་གྱི། །སྤང་བྱ་ཟད་པའི་ཡོངས་ཤེས་དྲུག །ཐ་
མའི་ཆ་མཐུན་སྤང་བ་དང༌། །གཟུགས་ཀྱི་ཟག་པ་ཟད་པ་དང་། །
ཟག་པ་ཀུན་ཟད་ཡོངས་ཤེས་དགུའོ། །འགོག་པ་རྫོགས་དང་
མ་རྫོགས་དང༌། །བརྡ་དང་དོན་དམ་འགོག་པ་དང༌། །དགྲ་
བཅོམ་རྒྱན་བཅས་རྒྱན་མེད་དང༌། །ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་རྣམ་
གཉིས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཆ། །རིག་པ་གསུམ་
དང་གྲོལ་བ་གཉིས། །མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་ཤེས་པ་བཅུ།
སྙོམས་འཇུག་དགུ་དང་ཏིང་འཛིན་གསུམ། །རྣམ་ཐར་བརྒྱད་
དང་ཟིལ་གནོན་བརྒྱད། །མི་སློབ་ཆོས་བཅུ་ཟད་པར་བཅུ། །
ཉོན་མོངས་མེད་དང་སྨོན་ནས་ཤེས། །ཟག་མེད་ཕུང་པོ་ལྔ་
ལྡན་ནོ། །ལམ་བདེན་ཞེས་པ་ལམ་ལྔ་སྟེ། །ཚོགས་སྦྱོར་མཐོང་
སྒོམ་མི་སློབ་ལམ། །ཚོགས་ལམ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་དང༌། །
སྦྱོར་ལམ་དྲོད་རྩེ་བཟོད་མཆོག་བཞི། །ཆོས་ཉིད་བདེན་མཐོང་
མཐོང་ལམ་གྱི། །ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ནི། །སྡུག་བསྔལ་
ཆོས་བཟོད་ཆོས་ཤེས་དང་། །རྗེས་བཟོད་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི། །
དེ་བཞིན་ཀུན་འབྱུང་འགོག་ལམ་གྱི། །བཞི་སྟེ་བཅུ་དྲུག་དག་
ཏུ་འདོད། །སྒོམ་ལམ་ས་དགུར་ཕྱེ་བ་ནི། །འདོད་དང་བསམ་
།

མཁས་འཇུག་སྡོམ་བྱང༌།
453
གཏན་གཟུགས་མེད་བཞིའོ། །བསམ་གཟུགས་ཏིང་འཛིན་
སྒྲུབ་པ་ལ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་བདུན་ནི། །མཚན་ཉིད་རབ་
ཏུ་རིག་པ་དང༌། །མོས་པ་ལས་བྱུང་དབེན་ལས་བྱུང༌། །དགའ་
བ་སྡུད་དང་དཔྱོད་པ་དང༌། །སྦྱོར་མཐའ་སྦྱོར་འབྲས་ཡིད་བྱེད་
པའོ༑ ༑བསམ་གཏན་སོ་སོའི་དངོས་གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །
ཐོབ་པའི་ཚེ་ན་དེ་ཡི་ཡན་ལག་ནི། །དང་པོར་རྟོག་དཔྱོད་
དགའ་བདེ་སེམས་གནས་ལྔ། །གཉིས་པར་རབ་དྭངས་དགའ་
བདེ་ཏིང་འཛིན་བཞི། །གསུམ་པར་བཏང་སྙོམས་དྲན་ཤེས་
བདེ་གནས་ལྔ། །བཞི་པར་འདུ་བྱེད་ཚོར་བ། བཏང་སྙོམས་གཉིས་
དྲན་ཏིང་འཛིན་བཞི། །རྟོག་དཔྱོད་འབྱིན་རྔུབ་བདེ་གཉིས་སྡུག་
བསྔལ་གཉིས། །སྐྱོན་བརྒྱུད་བྲལ་བ་བཞི་པའི་སྙོམས་འཇུག་
གོ༑ ༑སྲེད་ལྟ་ང་རྒྱལ་མ་རིག་བཞིས་བསླད་པའི། །སྙོམས་
འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་དེ་དེ་བྲལ་དག །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་
བའི་སྙོམས་འཇུག་གཉིས། །ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སྤེལ་དང་
མ་སྤེལ་དབྱེ། །ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང༌། །དང་
པོའི་དངོས་གཞི་ཙམ་ཁྱད་གཉིས། །བསམ་གཏན་ཕྱི་མ་གསུམ་
བཅས་པ། །བསམ་གཏན་ས་དྲུག་དག་ཏུ་འདོད། །དེ་སྟེང་
གཟུགས་མེད་སྔ་མ་གསུམ། །བསྣན་ན་བསམ་གཏན་ས་དགུ་

454
གཞུང་སྤྱི་འགྲེལ་སྐོར།
མི་ཕམ་བཀའ་འབུམ།
ཡིན༑ ༑སྦྱོར་དང་བར་ཆད་མེད་རྣམ་གྲོལ། །ཁྱད་པར་ལམ་
ཞེས་བཞི་རུ་བཤད། །མངོན་ཤེས་མྱུར་བུལ་ལམ་དཀའ་སླ། །
ཕན་ཚུར་སྦྱོར་བ་བཞི་ཡང་ཡོད། །བརྣབ་སེམས་གནོད་སེམས་
མེད་པ་དང༌། །དྲན་དང་ཏིང་འཛིན་ཆོས་གནས་བཞི།
།ཞི་ལྷག་
ཐོབ་ཚུལ་མུ་བཞི་དང༌། །ཀུན་ཤེས་བྱེད་སོགས་ལམ་གཞན་དག།
སྡུད་ལ་དབང་བྱེད་ལམ་ཞེས་སོགས། _།ལམ་གྱི་རྣམ་དབྱེ་སྣ་
ཚོགས་ཡོད། །སྦྱོར་བ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །བར་ཆད་
མེད་ལམ་རྡོར་ཏིང་གིས། །སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ།
མཐར་ཕྱིན་མི་སློབ་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཚེ་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཤེས།
མི་སློབ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ཏེ། །འཕགས་ལམ་བརྒྱད་དང་རྣམ་
གྲོལ་དང༌། །རྣམ་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བཅས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་
ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་དང༌། །རྣམ་པར་གྲོལ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི།
ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ལ། །ཟག་མེད་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ། །
དེ་ལྟར་ལམ་དང་དེ་ཐོབ་པའི། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འགའ་
བརྗོད་པ། །ཉོན་མོངས་ཕུང་པོ་འཆི་བདག་དང༌། །ལྷའི་བུའི་
།
།
།
བདུད་བཞི་བཅོམ་རྒྱལ་བ། །དབང་ཕྱུག་དང་ནི་གཟུགས་
བཟང་དང༌། །དཔལ་དང་གྲགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང༌། །བརྩོན་
འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ། །ལེགས་པའམ་སྐལ་བ་དྲུག་

མཁས་འཇུག་སྡོམ་བྱང༌།
455
ཅེས་བྱ། །སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དང༌། །གཏོང་དང་
ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷ་རྗེས་དྲན། །རང་བྱུང་འདུས་མ་བྱས་ལྷུན་གྲུབ། །
མཁྱེན་དང་བརྩེ་དང་ནུས་པར་ལྡན། །རང་གཞན་དོན་གཉིས་
གྲུབ་པ་ཡི། །ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ལམ་ནི་
དག་གསལ་གཉེན་པོ་ཉིད། །འགོག་པ་བསམ་མེད་གཉིས་
མེད་ཞི། །ཆགས་བྲལ་འགོག་ལམ་རྟོགས་པའི་ཆོས། །དེ་ཡང་
ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་ནོ། །རྟོགས་པའི་ཆོས་དེ་བརྗོད་བྱ་རུ། །
བྱེད་པའི་གསུང་རབ་ལུང་གི་ཆོས། །ཆོས་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་
གསུམ་དགེ། །དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་བཟང་བ་གཉིས། །མ་འདྲེས་
ཡོངས་རྫོགས་ཡོངས་སུ་དག །ཡོངས་བྱང་ཚངས་སྤྱོད་བཞི་ལྡན་
ནོ༑ ༑ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ནི། །ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་སོ་
སོ་རིག །ཆགས་ཐོགས་དམན་པའི་སྒྲིབ་ལས་གྲོལ། །རིག་
གྲོལ་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་པའོ། །དད་གཏོང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོས་
པ་དང༌། །ངོ་ཚ་ཤེས་དང་ཁྲེལ་ཡོད་དང༌། །ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་
ཚོགས་པ་ལ། །འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་ཞེས་བྱའོ། །ཤ་དང་
ལྷ་དང་ཆོས་དང་ནི། །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་སྤྱན་ལྔའོ། །ཚུལ་
ཁྲིམས་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་དང༌། །གཟུངས་ནི་བྱང་སེམས་
རྒྱན་བཞིའོ། །སངས་རྒྱས་མཆོད་དང་དམ་ཆོས་འཛིན། །ལུས་

456
གཞུང་སྤྱི་འགྲེལ་སྐོར།
མི་ཕམ་བཀའ་འབུམ།
ཀུན་སྟོན་དང་ཞིང་ཀུན་འཇུག །ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་དང་སེམས་
ཅན་སྨིན། །ཞིང་སྦྱང་སྤྱོད་ཡུལ་མཐུན་པར་གནས། །སྤྱོད་ཀུན་
དོན་ཡོད་བྱང་ཆེན་འཐོབ།
།བྱང་སེམས་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་
བཅུའོ༑ ༑སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་ནམ་མཁའ་ཆོས། །མྱང་
འདས་སངས་རྒྱས་དེའི་ཡེ་ཤེས། །སེམས་དམིགས་སངས་རྒྱས་
སྤྱོད་ཡུལ་དང༌། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་དང་ཡེ་ཤེས་རྒྱུད། །མཐའ་ལ་
ཐུག་མེད་གནས་བཅུའོ། །དེ་སྲིད་སྙེད་དུ་སྨོན་སྒྲུབ་པའོ། །འགྲོ་
ཀུན་སྡུག་བསྔལ་བསལ་སྙམ་དང༌། །དེ་བཞིན་འབྱོར་པར་
འཇོག་སྙམ་དང༌། །ལུས་ཀྱིས་གཞན་དོན་བྱར་འདོད་དང༌།
དམྱལ་གནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་འདོད། །སྐྱེ་འབྱོར་གཞན་
ཕན་ཆེ་འདོད་དང༌། བདག་གཞན་བདེ་སྡུག་བརྗེ་འདོད་དང༌།
འགྲོ་ཀུན་རེ་བ་རྫོགས་བྱ་དང༌། །གཞན་དོན་སངས་རྒྱས་འགྱུར་
སྙམ་པ། །འདི་དག་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཡི། །རྣམ་རྟོག་རྣམ་པ་བརྒྱད་
དུ་བཤད། _ །ཀློག་པ་ཐོས་བསམ་སྤོང་བསམ་གཏན། །བྱ་བ་
།
།
ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གསུམ། །མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་བདག་མེད་
དང་༑ ༑མི་སྡུག་འཆི་བ་སྣང་བ་དང་། །ཆགས་བྲལ་མི་འཕྲོད་
མངོན་མི་དགའ། །འགོག་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་བཅུ། །ཉན་
ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཡང༌། །བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་

མཁས་འཇུག་སྡོམ་བྱང༌།
457
གསུངས༑ ༑སྟོང་ཉིད་མཚན་མེད་སྨོན་མེད་ཀྱི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་
ནི་རྣམ་པ་གསུམ།
།འདོད་ཆགས་སྤོང་དང་ཤེས་རབ་ཐོབ། །
མཐོང་ཆོས་བདེ་བར་གནས་པ་དང༌། །ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཐོབ་
པ་ཡི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བཞིར་གསུངས་སོ། །སྤྱོས་ལ་སླར་མི་
སྤྱོ་བ་དང༌། །དེ་བཞིན་བརྡེག་དང་གཤེ་པ་དང༌། །ཁྲོས་ལ་སླར་
མི་ཁྲོ་བ་ནི། །དགེ་སྦྱོང་དག་གི་ཆོས་བཞིར་གསུངས། །སྐྲ་སྤུ་སོ་
སེན་རྡུལ་དྲི་མ། །བཤང་གཅི་མཆི་སྣབས་མཆིལ་རྒྱུས་པ། །
པགས་ཤ་ཁྲག་རུས་ཚིལ་རྐང་རྩ། །གློ་སྙིང་མཆིན་མཚེར་
མཁལ་མ་དང༌། །ཕོ་ལོང་རྒྱུ་མ་གཉེ་མ་ལྒང༌། །ཞག་དང་ཆུ་
སེར་རྣག་བད་ཀན། །མཁྲིས་པ་ཀླད་པ་ཀླད་རྒྱས་ཏེ། །མི
གཙང་རྫས་ནི་སོ་དྲུག་གོ། །རྣམ་པར་བམ་དང་འབུས་གཞིག་
དང་༑ ༑དམར་དང་སྔོ་དང་གནག་པ་དང༌། །ཟོས་དང་འཐོར་
དང་ཚིག་དང་རུལ། །མི་སྡུག་པ་ཡི་འདུ་ཤེས་དགུ །ཀེང་རུས་
ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་ཡང༌། །སྤྲོ་ཞིང་བསྡུ་དམིགས་འདོད་ཆགས་
སྦྱོང་༑ ༑ཕྱོགས་གཅིག་དང་ནི་མཐའ་དག་དང༌། །རྟོགས་
གནོན་སྤང་བའི་ཆགས་བྲལ་ལྔ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་གནོད་ཉེར་
བརྟན༑ ༑ཕུལ་བྱུང་རྨོངས་དང་གཉེན་པོས་དང༌། །ཡོངས་ཤེས་
སྤང་དང་གོང་མར་བཅས། །གོང་ན་མེད་པའི་ཆགས་བྲལ་

458
གཞུང་སྤྱི་འགྲེལ་སྐོར།
མི་ཕམ་བཀའ་འབུམ།
བཅུའོ༑ ༑ཕ་མ་སྤུན་སྲིང་བུ་བུ་མོ། །གཉེན་དང་གཉེན་
མཚམས་བཤེས་གྲོགས་ཀྱི། །ཚུལ་དུ་བྱམས་པའི་སེམས་
བཞག་སྟེ། །བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ཁྱབ་བྱ། །དེས་ནི་
བདག་གམ་མཛའ་ལ་འདིས། །དུས་གསུམ་གནོད་སྙམ་དྲུག་
དང་ནི། །དགྲ་ལ་ཕན་བཏགས་གསུམ་ཚུལ་གྱི། །མནར་
སེམས་དགུས་བྱུང་ཞེ་སྡང་ཞི། །ལྷ་མི་བྱམས་དང་མི་མིན་
རྣམས་ཀྱང་སྲུང༌། །ལུས་སེམས་བདེ་མང་དུག་དང་མཚོན་མི་
ཚུགས༑ ༑འབད་མེད་དོན་ཐོབ་ཚངས་གནས་སྐྱེ་བ་སྟེ། །
བྱམས་ཆོས་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་ཐོབ་པར་འགྱུར།
།རྟེན་ཅིང་
འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་བསྒོམས་ན། །གཉིི་མུག་མུན་སེལ་
ཤེས་རབ་སྣང་བ་ཐོབ། །ལུས་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་རབ་
དབྱེ་ནས། །སོ་སོར་བརྟག་བསྒོམ་ང་རྒྱལ་ཞི་བར་བྱེད།
།ང་
རྒྱལ་ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་དང༌། །ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དང༌། །
ངའོ་སྙམ་དང་མངོན་ང་རྒྱལ། །ཅུང་ཟད་སྙམ་དང་ལོག་ང་རྒྱལ།
ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དག །རབ་ཏུ་ཞི་ཕྱིར་གོམས་པར་བྱ།
རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤས་ཆེ་བའི། །གཉེན་པོ་འབྱིན་རྔུབ་དྲན་པ་
དང་ཡོངས་དག་གོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་པ། །འདི་ནི་
དྲུག ༑བགྲང་དང་རྗེས་འགྲོ་འཇོག་པ་དང༌། །ཉེར་རྟོག་བསྒྱུར་
།
།

མཁས་འཇུག་སྡོམ་བྱང༌།
459
བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདོད། །བདེན་བཞིའི་དོན་ལ་མཁས་པ་
དེས༑ ༑ཀུན་ཉོན་རྣམ་བྱང་དོན་ཤེས་པས། །བདག་ནི་ཀུན་
ནས་ཉོན་མོངས་དང༌། །རྣམ་བྱང་གནས་སུ་ལྟ་བ་ལྡོག །གང་
གིས་འཁོར་བར་འཇུག་འགྱུར་ལ། །གང་ཞིག་གིས་ནི་ལྡོག་པ་
དང་༑ ༑ཇི་ལྟར་སྣང་དང་ཇི་ལྟར་གནས། །མ་ལུས་བདེན་དོན་
མཐོང་བར་འགྱུར། །ཐེག་པའི་རྣམ་གྲངས་མཐའ་ཡས་ཀྱང༌། །
བསྡུ་ན་ཐེག་པ་རྣམ་ལྔར་གསུངས། །ལྷ་མིའི་ཐེག་དང་ཚངས་
པའིི་ཐེག །ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཐེག་པའོ། །སྔ་མ་གཉིས་པོ་
མངོན་མཐོ་དང༌། །ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་ངེས་ལེགས་ཐེག །ཉན་རང་
གཉིས་ནི་ཐེག་དམན་དང༌། །བྱང་སེམས་ཐེག་པ་ཐེག་ཆེན་ནོ། །
རྒྱུན་ཞུགས་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང༌། །དགྲ་བཅོམ་ཉན་ཐོས་
འབྲས་བུ་བཞི། །དེ་དག་ཞུགས་གནས་སོགས་དབྱེ་བས། །
དགེ་འདུན་ཉི་ཤུར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་ཀུན་
རྫོབ་ཤེས། །གཞན་སེམས་སྡུག་ཀུན་འགོག་ལམ་ཤེས། །ཟད་
ཤེས་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ལ། །ཤེས་པ་བཅུ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། །
སློབ་དཔོན་མེད་པར་རང་ཉིད་ཀྱིས། །རྟེན་འབྲེལ་འབྱུང་ལྡོག་
དོན་མཐོང་ནས། །བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་བདག་མེད་ནི། །ཕྱེད་
གཉིས་རྟོགས་པ་རང་སངས་རྒྱས། །དམིགས་པ་ཆེ་དང་སྒྲུབ་པ་

460
གཞུང་སྤྱི་འགྲེལ་སྐོར།
མི་ཕམ་བཀའ་འབུམ།
དང༌༑ ༑ཡེ་ཤེས་བརྩོན་འགྲུས་ཐབས་མཁས་དང༌། །ཡང་དག་
འགྲུབ་དང་ཕྲིན་ལས་ཆེ། །ཆེན་པོ་བདུན་ལྡན་ཐེག་ཆེན་ནོ། །
སྒྲུབ་པ་དམིགས་པ་ཡང་དག་འགྲུབ། །བླ་མེད་གསུམ་གྱིས་
ཀྱང་འཕགས་སོ། །སེམས་དང་སྤང་རྟོགས་ཆེན་པོ་གསུམ།
ཆེད་དུ་བྱས་ནས་དམིགས་པ་དང༌། །གོ་ཆ་འཇུག་པ་ཚོགས་
ཆེན་པོས། །ཆེན་པོ་གསུམ་དང་མཉམ་ཉིད་དང༌། །སེམས་ཅན་
དོན་དང་འབད་མེད་དང༌། །མཐའ་འདས་ཀུན་ཐོབ་ཀུན་
མངོན་མཁྱེན། །རྒྱུན་མཐའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས། །ངེས་
འབྱུང་སྒྲུབ་པ་བརྒྱད་ལྡན་འབྲས། །ཐེག་ཆེན་ལམ་ནི་མདོར་
བསྡུ