རྫུན་མི་སྨྲ་བའི་རྟ་རྫི།
གནའ་སྔ་མོར། ཚོ་པ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད་པར། ཁོ་ཚོར་དབང་བའི་སའི་
ཁ་ཞེང་ཆེ་ཆུང་། སྡེ་པའི་ཁྱིམ་གྲངས་མང་ཉུང། རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་གྱི་ཁྱུ་མང་
ཉུང༌། བུ་དཔའ་བོའི་རྩལ་ཆེ་ཆུང་གང་ཐད་ནས་ཕར་ལྟ་ཚུར་ལྟ་ཡིན། ཁོ་ཚོ་ཚོ་
པ་གཉིས་ཀས་ཕན་ཚུན་གང་ལ་ཡང་མི་སེམས་སྡུག་ལ་མ་བཞག་པར།
བྲག་ལ་
སྐྱེས་པའི་ལྷ་ཤིང་ཤུག་པ་ལྟར། རབ་བྱུང་རེ་རེ་བཞིན་འདས་ནས། མི་རབས་
མང་པོ་སོང་།
ནམ་ཞིག་ལ་ཚོ་པ་སྟོད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་ལ་བསམ་ངན་ཞིག་སྐྱེས་ཏེ། ཚོ་པ་
སྨད་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་ཐམས་ཅད་རང་ལ་འཐོབ་པ་ཞིག་ཇི་ལྟར་བྱེད་པའི་བསམ་བློ་
བཏང་བ་རེད། .ཉིན་རེ་བཞིན་བསམ་ངན་དེ་ལུས་དང་གྲིབ་མ་འགྲོགས་པ་ལྟར་
སེམས་ལ་བཅངས་པས། _བརྣབ་སེམས་དེ་སྲིབ་ལུང་གི་རྩྭ་ འཇག་ མ་ བཞིན་
སེམས་ལ་སྐྱེས། ཁོ་ལ་དོན་དག་མེད་ནའང་ཚོ་པ་སྨད་དུ་སོང་ནས་ཆང་འཐུང་
ཞིང་འུར་བརྒྱབ་སྟེ། གོ་སྐབས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་པ་སྨད་ལ་རྒྱུ་ནོར་ཅི་ཙམ་
ཡོད་པ་ལག་མཐིལ་གྱི་རི་མོ་བཞིན་ཤེས་དགོས་སྙམ།
ཉིན་ཞིག་ཡང་ཚོ་པ་སྟོད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་དེ་ཚོ་པ་སྨད་དུ་འོངས་ནས་ཆང་
:
འཐུང་བས། ཆང་གིས་བཟི་ནས། རང་ཉིད་ཕྱུག་ཚུལ་གྱི་གཏམ་མང་པོ་སྨྲས་
རྗེས། ཚོ་པ་སྨད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་ལ་“ཁྱེད་ཚང་ལ་དོན་དན་པའི་རྒྱུ་ནོར་ཅི་ཞིིག་
ཡོད་པ་ཤོད་དང་། .ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་ཆ་ཡོད་རྒྱུས་ཡོད་ཅིག་བྱེད་ཆོག་པ་ལགས་”
ཟེར་བར། .
ཚོ་པ་སྨད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་ཡང་ང་རྒྱལ་ལངས་ཏེ། བཞིན་རས་དམར་པོར་
གྱུར་ནས་བཤད་རྒྱུར། ཧ་ཧ། རྒྱུ་ནོར་ལྷག་པ་ཅི་ཡང་མེད། ངའི་ཚོ་པའི་ནང་
ན་ལྷ་རྟ་རྐྱང་པོ་ཁྱུང་མིག་ཅན་གཅིག་ཡོད་པ་དེ། ཀླུའི་རྒྱལ་པོའི་ཚ་བོ་ཡིན་པས།
41

བརྒྱུགས་ ན་ བསེཪ་ མ་ཡྤྱི རླུང་ དང་ འདྲ། བང་ རྩལ་ གྲམ་ པའི་ ཆུ་ ལོག་ འདྲ།
རྟ་རྫི་
མགྱོགས་པ་རྩལ་ཆེན་མདའ་འཕངས་འདྲ་བ་དེ་རིན་པོ་ཆེ་གཅིག་ཡིན།
དྲང་པོ་རྫུན་ལབ་མི་བྱེད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཚོ་པའི་རྒྱན་གཅིག་ཡིན་ཟེར་
བར། ་ ་ ་
2
- ཚོ་པ་སྟོད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་དེ་ན་རེ། ཨ་ཧོ། ༑ ཁྱོད་ལ་རྟ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོད་
པ་བདེན་སྲིད། རྟ་རྫི་ཞིག་གིས་རྫུན་ལབ་གཏན་ནས་མི་བཤད་པ་ལ་སུས་ཡིད་
ཆེས་ཟེར་བས།
:
”ཚོ་པ་སྨད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་གྱིས་རང་གི་རྟ་རྫིས་རྫུན་བཤད་མ་
མྱོང་བའི་མི་དྲང་པོ་ཡིན་པའི་ཚིག་རྟིང་མནན་ནས་ཁོ་གཉིས་ཀྱིས་ཁ་རྩོད་བྱས་
ཏེ་སུས་ཀྱང་བདེན་ཁ་ མ་ལོན་པས། མཐར་ཚོ་པ་སྟོད་ཀྱི་ འགོ་ དཔོན་ གྱིས་
བཤད་གྱུར། འདི་ལྟར་བྱེད། དེ་རིང་ང་ཚོས་དཔང་ཡིག་བཞག་ནས། སྐུགས་
ཤིག་འཇོག ¯ང་ཚོ་སོང་ནས་ཁྱོད་ཀྱི་རྟ་རྫི་ལ་ཚོད་བགམ་ཞིག་བྱེད། གལ་ཏེ་ངོ་
མ་རྫུན་ལབ་མ་བྱས་ན། ངའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ས་ཆ་རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་མངའ་
འབངས་བཅས་ཀྱི་ཕྱེད་ཙམ་ཁྱོད་ལ་སྟེར། གལ་ཏེ་རྫུན་ཚིག་གཅིག་བཤད་སོང་
ན། ཁྱེད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ས་ཆ་རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་མངའ་འབངས་ཀྱི་ཕྱེད་
ཙམ་ང་ལ་སྤྲད་དགོས། དེ་ཆོག་གམ་ཟེར་བར། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་གྲོས་
འཆམས་ནས། ཉེ་འཁོར་གྱི་མི་རྣམས་ངོ་འཛོམས་སྟེང་སྐུགས་ཡིག་བཞག་པ་
རེད།
1--
སྐབས་དེར། ཚོ་པ་སྨད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་གྱི་རྟ་རྫིས་ལུང་ཕུག་གི་འབྲོག་ར་
དེར་རྟ་ཁྱུ་འཚོས་ནས། རྟ་རྐྱང་པོ་ཁྱུང་མིག་ཅན་དེ་འཚོ་སྐྱོང་བྱེད་ཀྱིན་འདུག་
པ་ལ། ཉིན་ ཞིག་ གི་ མཚན་ མོར་ བུད་ མེད་ མཛེས་ མ་ ཞིག་ དེར་ འོངས་ ནས།
ལམ་ནོར་བས་གནས་ཚང་གཡོར་བར་བཤད་པས། རྟ་རྫིས་གནས་ཚང་གཡར་
ནས་ཞག་གསུམ་བཞི་ལ་དེར་བསྡད། ·བུད་མེད་དེས་འགྲོ་རྒྱུའི་སྐད་ཆ་ཙམ་ཡང་
☺ བསེར་མ། པསེར་བུའང་བརྗོད་དེ་རླུང་ལ་གོ
42

མ་བཤད་པར། རྟ་རྫི་ལ་རོགས་བྱས་ནས་སྦྲ་ཕུབ་པ་དང་། ་ ཕྱུགས་གཏོང་
འདོགས། ་ཟས་གཡོ་སྐོལ་སོགས་བྱས་པས། རྟ་རྫི་དེས་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་
བདེ་སྐྱིད་དང་དགའ་སྤྲོའི་འཚོ་བ་སྤྱད་སྟབས་བཤད་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་པར། བུད་
མེད་དེ་འབྲོག་རར་འདུག་ཏུ་བཅུག་པ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་སྦྲའི་ ནང་དེཪ་
དགའ་དགའ་སྤྲོ་སྤྲོ་བྱེད་པ་ནི། ལོ་གསར་དགའ་སྟོན་བྱེད་པ་དང་མཚུངས།
ཉིན་མང་པོ་འདས་ནས། ་ ཉིན་ཞིག་གི་མཚན་མོར་བུད་མེད་དེ་ལ་མགོ་
གཟེར་ལངས་ཏེ། སྦྲའི་ནང་དུ་འདྲེ་ལོག་བརྒྱབ། མགོ་ནས་རྔུལ་ཆུ་བཞུར་བས།
རྟ་རྫི་དེ་འཇིགས་སྐྲག་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ནས། ཁོ་མོར་ནད་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ཅི་ཡོད་ དང་ལ་ཕན་པའི་སྲུན་
ཡང་ཡང་དྲིས་པས། བུད་མེད་དེས་ཐོག་མར་ཅི་ཡང་མ་བཤད། མཐར་བཤད་
རྒྱུར། ཕན་པའི་ཐབས་ཡོད་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བྱེད་མི་ཕོད། ཟེར་བར།
རྟ་རྫི་ན་རེ། · ཕན་པའི་ཐབས་ཡོད་ན། ་ རང་གི་ཤ་ཡིན་ཡང་གཅད་ཆོག་ཅེས་
བཤད་པས། བུད་མེད་དེ་ན་རེ། འོ་ན། རྟ་རྐྱང་པོ་ཁྱུང་མིག་ཅན་དེ་ཀླུའི་རྒྱལ་
པོའི་ཚ་བོ་ཡིན་པས། ཁོ་མོའི་ནད་འདི་ལ་དེའི་སྙིང་དང་ མཆིན་ པ་ཟོས་ ན་
གསོས། ་དེ་མིན་གཞན་ཅི་བྱས་ཀྱང་འཆི་བ་ལས་ཐབས་གཞན་མེད། ཅེས་འོ་
དོད་བྱས་པ་ལ། · རྟ་རྫི་ཡང་བྱ་ཐབས་ཟད། ཁོའི་བསམ་པཪ་རྟ་རྐྱང་པོ་ཁྱུང་
མིག་ཅན་འདི་རྒྱལ་ཁམས་ན་དཀོན་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་པའི་མ་ཟད། ང་ཚོའི་
ཚོ་པ་འདིའི་རྒྱན་གྱི་དྭངས་མ་ཡིན་པས་གསོད་ག་ལ་རུང་སྙམ། བུད་མེད་དེའི་
ནད་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་ནས་བལྟས་བལྟས་རིག་རིག་ལ་འཆི་ངེས་པས། ཁོའི་སེམས་
ནི་ཆུ་ཁོལ་བ་ལྟར་དུ་འགྱུར་ཞིང་། གཉིད་ཀྱང་མ་ཁུག་པར་སློག་པ་གྱོན་ནས་
རྟའི་གམ་དུ་སོང་སྟེ། རྟའི་སྐེ་ལ་བྱུལ་བྱུལ་བྱེད་བཞིན་མིག་ཆུ་ཤོར།
དེའི་དུས་སུ་ལྷ་རྟ་དེ་ན་རེ། . རྫི་བོ་ལགས། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་སྡུག་མ་བྱེད་
པར་ང་བཤས་ནས་བུད་མེད་དེའི་སྲོག་སྐྱོབས་ཤིག ཁོ་མོའི་སྐད་ཆ་ཐམས་ཅད་
ངས་ཐོས་བྱུང་། : ཁྱོད་ཀྱིས་ངའི་དོན་ལ་སེམས་སྡུག་མ་བྱོས། སང་ཉིན་ཁྱོད་
ཀྱིས་ང་ཁྲིད་དེ་རྒོད་མའི་ཁྱུ་ལ་སོང་ནས། རྟ་རྒྱུད་ཅིག་ལོངས་ལ། དེ་ནས་ང་
43

བཤས་ཏེ་སྙིང་དང་མཆིན་པས་བུད་མེད་དེའི་ནད་གསོས་ཤིག་ཅེས་མི་སྐད་སྨྲས་
བྱུང་བས། རྟ་རྫི་ ཤིན་ ཏུ་ ཡ་ མཚན་ ནས་ ལྷག་ པར་ གསོད་ མི་ ཕོད་ པར་ གྱུར།
འོནཀྱང་ལྷ་རྟ་དེས་རྟ་རྨིག་གིས་ས་ལ་བརྡབས་ནས་བསྐུལ་པས།..ཁོ་ཡང་དེ་
ལྟར་བྱེད་པར་བློ་འཐད་དེ། རྟ་ཁྲིད་ནས་རྒོད་མའི་ཁྱུ་ལ་སོང་སྟེ་རྟ་རྒྱུད་ཅིག་
བཞག་རྗེས། རྟ་བསད་དེ་རྟའི་སྙིང་དང་མཆིན་པ་འོ་དོད་འབོད་བཞིན་ཡོད་
པའི་བུད་མེད་དེ་ལ་བྱིན་པས།
བུད་མེད་དེ་ནི་དེ་མ་ཐག་ནད་གཞི་དྲག་པོ་དེ་
སངས་དྲག་ཏུ་སོང་། ཉིན་གཉིས་པར་ཁོ་རྟ་འཚོ་བར་འགྲོ་དུས། བུད་མེད་དེ་
ཡང་ཐོན་སོང་བས། སླར་ལོག་རྒྱུ་མ་བྱུང་། བུད་མེད་དེ་ནི་ལམ་དུ་མགོ་འཁོར་
བ་ཞིག་མིན་པར། ཚོ་པ་སྟོད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་གྱི་ཆུང་མ་ཡིན་པར་འདུག ཁོ་
མོས་ཁྱོ་བོའི་ངག་བཞིན་འོངས་ནས། རྟ་རྫི་དེ་ལ་ཚོད་བགམ་བྱས་པ་ཡིན་པས།
སྐབས་དེར་རྟའི་སྙིང་དང་མཆིན་པ་ཁྱེར་ནས། དགའ་བ་དང་བཅས་རང་གི་ཁྱོ་
བོ་ལ་མངོན་དོད་བྱེད་དུ་སོང་བ་རེད།
ཚོ་པ་སྟོད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་དེ་མྱུར་བར་ཚོ་པ་སྨད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་གྱི་གམ་དུ་
ཕྱིན་ནས་བཤད་རྒྱུར། . ཁྱོད་རང་ གི་ རྟ་རྫིས་ ལྷ་ རྟ་རྐྱང་པོ་ཁྱུང་མིག་ ཅན་དེ་
བསད་སོང་། ཁྱོད་སོང་ལ་ཁོ་རང་བོས་ནས་དྲིས་དང་། རྫུན་བཤད་མིན་བལྟ་
དགོས་ཟེར།
ཚོ་པ་སྨད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་གྱིས་སྐད་ཆ་དེ་ཐོས་པ་དང་། ·. རྟའི་སྙིང་དང་
མཆིན་པ་ཁྱེར་འོངས་པ་ཡང་དངོས་སུ་མཐོང་བས་བྱ་ཐབས་ཟད་ནས། རྟ་རྫི་
འབོད་མི་མངགས་ནས་རྟ་རྫི་བོས། རྟ་རྫིས་འགོ་དཔོན་གྱི་ཞལ་གསུང་འབྱོཪ་
འཕྲལ། ལྷ་རྟ་ཁྱུང་མིག་གི་དོན་ཡིན་པ་ཤེས། · ཁོ་རང་ནི་སྔར་བྱས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལ་
འགྱོད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ནས་སེམས་སྐྱོ་བཞིན་ཡོད་པ་ལ། སྐབས་དེར་ཉེས་ཆད་
གཅོད་པར་ཐུག་མོད། སེམས་བརྟན་དྲང་བྱེད་རྒྱུཪ་དམ་བཅས་སྟབས། ཁུར་
པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་དོ་ར་བ་བཞིན།: ལམ་ལ་སོང་ན་ཡང་གོམ་ཁ་ཇེ་ཡང་དུ་སོང་ནས་
མྱུར་བར་འགོ་དཔོན་གྱི་སྦྲའི་ནང་དུ་སླེབས།
44

འགོ་དཔོན་གྱི་སྦྲའི་ནང་དུ་མི་མང་པོ་འཚང་འདུག་ལ། ཚོ་པ་སྟོད་ཀྱི་
འགོ་དཔོན་དེའི་གདོང་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་མངོན་ཞིང་གཡོ་འཛུམ་དང་
བཅས་དེར་བསྡད་འདུག
L
འགོ་དཔོན་ན་རེ། ཝ་ཡེ། རྟ་རྫི་ཁྱོད་འོངས་སམ་ཞེས་དྲིས་པ་ལ། རྟ་
རྫིས་བདག་པོའི་ཞལ་གསུང་འབྱོར་བས་ང་མྱུར་བར་འོངས་པ་ཡིན་ལགས་ཞུས།
འགོ་དཔོན་ན་རེ། རྟ་རྫི་ཁྱོད་ཀྱིས་ལྷ་རྟ་རྐྱང་པོ་ཁྱུང་མིག་དེ་བདག་བྱས་པ་ཇི་
Y
འདྲ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པར། རྟ་རྫི་སྔོན་ལ་ནུར་ནས་བདག་པོ་ལགས། ལྷ་རྟ་ཁྱུང་
མིག་ཟེར་བ་ཡིན་ནམ། དེ་བུད་མེད་ཅིག་གི་ནད་གསོ་ཕྱིར་ངས་བསད་སོང་།
དེ་ནི་ངས་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསགས་པ་ཡིན་པས། ང་རང་ཁྲིམས་ལ་སྦྱོར་
བར་ཞུ་ཞེས་ཟེར། ཚོ་པ་སྟོད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་གྱིས་སྐད་ཆ་དེ་ཐོས་འཕྲལ། སྤྲིན་
བྱིའུ་མགོ་ཙམ་མེད་པར། ཐོག་སྟ་རེ་ཙམ་འཕངས་ཟེར་བའི་དཔེ་ལྟར། ཧ་
ལས་པར་གྱུར་ནས་ཨ་ལ་ལ་ཞེས་སྐད་བརྒྱབ་བྱུང་། ཚོ་པ་སྨད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་དེ་
འཛུམ་དམུལ་དམུལ་བྱས་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལྟོས་དང་། ཁོ་ནི་རྫུན་མི་བཤད་པའི་མི་
ཡིན་པར་བཤད་པ་བདེན་པ་རེད་དམ་ཟེར། .
མཐར་ཚོ་པ་སྟོད་ཀྱི་འགོ་དཔོན་ལ་བསམ་ངན་མི་ལ་བཟུང་ན། སྦྱོར་བ་
ངན་པ་རང་ལ་འཁོར་ཟེར་བའི་དཔེ་ལྟར་བྱུང་ནས། མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ཕྱེད་ཙམ།
རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་གྱི་ཕྱེད་ཙམ། མངའ་འབངས་ཀྱི་ཕྱེད་ཙམ་བཅས་ཚོ་པ་སྨད་
ཀྱི་འགོ་དཔོན་ལ་ཤོར་བ་རེད། །
45

::
从不说谎的马信
很久很久以前,在一个地方,有两个上下相邻的村
庄,这两个村庄不论是地域大小,财产多少,还是村民和
勇士的多少来讲,皆势均力敌。好多年以来,这两个村庄
像两个长在山崖上的松柏树一样,它们虽相邻却漠不关
心。
可是,渐渐地有那么一天,上村的头人却起了坏心
眼:想如何将下面村庄的全部财产都归自己所有呢?一
天又一天,这个坏心眼像影子一样跟着他,贪心像一丛茅
草在他心中疯长。于是他有事没事就到下面村庄去喝酒
聊天,趁机想弄清楚下面村庄有多少财产。
有一天,这个头人又到下村去喝酒,喝得酩酊大醉后
说了许多炫耀自己富有的话,并问下村的头人:“你有什
么值得炫耀的宝贝吗?说给我听听啊,也好彼此有个了
解。”
下村的头人也被他激得涨红了脸,说道:“哈哈,我没
有别的财富,我们村有一匹枣红遛神马,传说是龙王的后
裔,快如风,迅如箭,脚力好比汹涌的洪水,是我们的宝
贝。还有一个秉性耿直,从不说谎的马信也是我们的骄
傲。”
上村的头人听了笑道:“啊哈,你有一匹好马也许是
真的,但说马信从不说谎可没人能信。”下村的头人一听
急了,发誓说自己的马倌真的从未说过谎言,他们俩开始
争执不休,谁也说服不了谁。最后上村的头人说:“这样
46

吧,今天我们订个文约赌一把,我们去试探你的马信,如
果真的不说谎,我的领土和牲畜、属民的一半归你,如果
他说谎了,你的领土和牲畜、属民的一半归我,怎样?”下
村的头人同意了,于是双方达成协议,在大家面前签了
字,保证不反悔。..
当时,下村头的马信在一个山坳牧场上放马,并且精
心照料着那匹枣红遛神马。有一天晚上,一个美丽的姑
娘来到这儿,说自己迷路了要借宿一晚,于是年轻的马信
就让她住下了,可是过了四、五天,那姑娘却丝毫不提要
走的话题,而是帮马信又是搭帐篷又是放马,又是拴马又
是做饭的,马信感受到从未有过的幸福和甜蜜,就让姑娘
住在帐篷里,而帐篷里每天都像过