༄༅། །ཁ་བ་ཅན་དུ་ཆེར་གྲགས་པའི། །ཆོས་ལུགས་རྣམ་གསུམ་བཀའ་གདམས་
དང་། །ཕྱག་རྒྱ་པ་དང་ས་སྐྱ་པ། །གསུམ་པོའི་ལྟ་སྒོམ་
སྤྱོད་པ་ཡི། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འདིར་
བཤད་བྱ། །
༈ སྭ་སྟི་སིབྷཾ། ཁ་བ་ཅན་དུ་ཆེར་གྲགས་པའི། །ཆོས་ལུགས་རྣམ་གསུམ་བཀའ་གདམས་
དང་། །ཕྱག་རྒྱ་པ་དང་ས་སྐྱ་པ། །གསུམ་པོའི་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པ་ཡི། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འདིར་
བཤད་བྱ། །དང་པོའི་ལྟ་བ་ཟླ་གྲགས་ཀྱི། །ལུགས་ཡིན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡི། །སྟོང་ཉིད་མེད་
པར་དགག་པ་དེ། །དབུ་མའི་མན་ངག་ལས་རྟོགས་བྱ། །སྤྱོད་པ་བྱམས་མགོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས། །
མདོ་རྒྱན་བྱང་ས་ལས་བཤད་པའི། །འཇུག་པའི་སྡོམ་པ་དེ་བཟུང་ནས། །ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སློབ་
པའོ། །སྒོམ་པའི་ཚུལ་ལ་ལྟ་བ་དང༌། །མན་ངག་ཇི་བཞིན་སྒོམ་པའོ། །དང་པོ་རིགས་པས་
དཔྱད་པ་ན། །ཆོས་གང་ཅི་ཡང་མ་རྙེད་པའི། །ངང་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ལ། །སྟོང་ཉིད་སྒོམ་
པ་ཞེས་སུ་བཏགས། །སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་རྗེས་དཔག་གི །རྟོགས་བྱ་མིན་པར་ཨ་ཏི་ཤས། །
བཤད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དུ། །སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་དང་མཐུན། །དབུ་མའི་མན་ངག་ཅེས་བྱ་དང་། །
ཟབ་མོ་ལྟ་བའི་རིམ་པ་དང་། །དབུ་མའི་ལྟ་ཁྲིད་ཅེས་བྱ་བ། །དེ་ལས་གཞན་ན་ཡོད་མ་ཡིན། །
པུ་ཏོ་བ་ཡི་དཔྱད་སྒོམ་ཉིད། །གཙོ་བོར་བཤད་ཅེས་ཟེར་མོད་ཀྱང་། །སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་བསམ་
བྱུང་གི །རིགས་པར་བཤད་ཀྱི་མཉམ་གཞག་མིན། །གཞན་དུ་ཨ་ཏི་ཤ་ཉིད་ཀྱི། །མན་ངག་
གཞུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར། །མན་ངག་སྒོམ་ལ་ཕར་ཕྱིན་དང༌། །སྔགས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་
གཅིག་པུ་བཞེད། །དང་པོ་ལ་ཡང་ལྟ་བ་དང༌། །བློ་སྦྱོང་རིམ་པ་རྣམ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་གོང་
དུ་བཤད་ཟིན་ཏེ། །གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་ཀྱི། །སྒོམ་ལ་བློ་སྦྱོང་ཞེས་གྲགས་པ། །
གསེར་གླིང་པ་ནས་ཇོ་བོ་ཡི། །ཐུགས་ལ་འཕོས་ནས་རིམ་པ་བཞིན། །སྙན་ནས་སྙན་དུ་བརྒྱུད་
63

ལྔ་རིག་དབེ་ཚོགས་ལས།
༼༢༽
པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་གྱི་གསུང་འབུམ།
པ་དེ། །འཆད་ཁ་བ་ཡིས་ཡི་གེར་བཀོད། །དེ་ན་དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་སེམས། །སྒོམ་ཚུལ་རྣལ་
འབྱོར་སྤྱོད་པ་དང༌། །མཐུན་པར་འཆད་པ་རྩ་ཚིག་ཏུ། །གསལ་བར་གསུངས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །
ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྒོམ་པའི། །ཚུལ་ལ་སྨོན་པ་སེམས་སྐྱེད་དང་། །འཇུག་པའི་སྡོམ་པ་
གཉིས་སུ་འཆད། །དང་པོ་ཆོ་གས་སྐྱེ་སྲིད་ཀྱང་། །དེ་ཡི་སྡོམ་པ་འདིར་མི་བཞེད། །སྨོན་ལ་སྡོམ་
པ་བཞེད་གྱུར་ན། །སེམས་བསྐྱེད་བཏང་བ་རྩ་བ་ཡི། །ལྟུང་བར་མ་བཤད་པ་དང་འགལ། །
དཔེར་ན་སྤྱོད་འཇུག་ལུགས་བཞིན་ནོ། །སྔགས་ཀྱི་མན་ངག་སྒོམ་ཚུལ་ལ། །གསང་བ་ཤེས་རབ་
དབང་བསྐུར་ནི། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་མི་ལེན་ཞེས། །གསུངས་ལ་བཀའ་གདམས་པར་གྲགས་
མོད། །སྣ་ཟུར་བ་དང་སྤྱན་སྔ་སོགས། །བྱ་སྤྱོད་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་གསུམ་དང་། །གསང་བ་འདུས་
པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། །མན་ངག་པ་ཞེས་གྲགས་པའོ། །ཕྱག་རྒྱ་པ་ལ་བཀའ་རྒྱུད་ཅེས། །གྲགས་
པ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུ་ཡི། །བཀའ་གདམས་ལུགས་ཀྱི་ཚུལ་བཟུང་ནས། །སྒྲུབ་རྒྱུད་རྒྱལ་མཚན་
བཙུགས་ལ་གྲགས། །ལུགས་འདིའི་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པ་ཡང་། །རྟོགས་བྱའི་ལྟ་བ་གཉིས་མེད་ཀྱི། །
ཡེ་ཤེས་མྱོང་བ་རིག་ཙམ་སྟེ། །འདི་ལས་མ་གཏོགས་ཆོས་འགའ་ཡང༌། །མེད་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་
པོ་དང༌། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། །དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །དེ་མྱོང་
རང་རིག་ལྟ་བར་བཞེད། །རྟོགས་བྱ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་དུས། ཀུན་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་མིན་
ཀྱང་། །དེ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཐབས་མཆོག་ནི། །མདོ་དང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་སུ། །མི་
འདྲའི་དབྱེ་བ་མང་བཤད་མོད། །ཁྱད་པར་འཕགས་པ་བླ་མ་ཡི། །མོས་གུས་ཉིད་ཕྱིར་ལས་དང་
པོས། །དེ་ལ་ནན་ཏན་བྱ་ཞེས་བཞེད། །དེ་ཙམ་ལས་བྱུང་གསལ་སྟོང་གི །ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་མི་
འཆད་པར་ཡང༌། །བྱིང་རྒོད་སྤངས་ནས་གོམས་བྱེད་པ། །དེ་ཉིད་སྒོམ་པ་ཡིན་པར་བཞེད། །
འདི་ལ་དཀར་པོ་ཆིག་ཐུབ་ཅེས། །གསུང་ཡང་འདི་ལས་བསོད་ནམས་ཚོགས། །སོགས་པ་ངང་
གིས་འབྱུང་བར་བཞེད། །སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་རྟེན་འབྲེལ་ལ། །ངེས་པ་འདྲེན་པའི་རྒྱུད་ཡིན་
ཞེས། །ཀུན་ལ་གྲགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །འདི་པས་ཀྱང་ནི་དེ་བཞེད་དོ། །དེ་ལ་མར་པ་ལོཙྪ་ནི། །
དབང་བསྐུར་ལས་ཐོབ་རིམ་གཉིས་སྒོམ། །འདི་ལ་གཙོ་བོར་རྫོགས་རིམ་སྟེ། །དགས་པོས་
གོམས་མཛད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །ཕག་གྲུས་དང་པོར་ལམ་འབྲས་དང་། །ཕྱི་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་
64

ཁ་བ་ཅན་དུ་ཆེར་གྲགས་པའི།།ཆོས་ལུགས་རྣམ་གསུམ་བཀའ་
དང༌།།ཕྱག་རྒྱ་པ་དང་ས་སྐྱ་པ།།གསུམ་པོའི་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པ་ཡི།།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འདིར་བཤད་བྱ། །
གོམས། །བྱིན་རླབས་དང་འབྲེལ་ཆོས་དྲུག་གིས། །སློབ་མའི་ཚོགས་རྣམས་སྐྱོང་བར་མཛད། །
འབྲི་ཁུང་པས་ནི་ཆིག་ཐུབ་ལ། གཞན་གྱི་ཉེས་པ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར། །ལྔ་ལྡན་སྒོམ་གྱི་གཙོ་བོ་དང་། །
སོ་ཐར་ཚུལ་ཁྲིམས་གཅེས་པར་འཛིན། །ཚུལ་ཁྲིམས་མཐར་ཕྱིན་སྟག་ལུང་པ། །ཕྱི་དུས་དབང་
དང་འབྲེལ་བ་ཡི། །ཕྱག་ཆེན་ཆོས་དྲུག་གོམས་ཚུལ་དང༌། །དགྱེས་མཛད་རྡོ་རྗེའི་ཆོས་ལུགས་
བཞེད། །ཀརྨ་པས་ནི་ཆོས་དྲུག་དང༌། །ཕྱག་ཆེན་གཙོ་བོར་བཞེད་མོད་ཀྱི། །མདོ་སྔགས་
གསར་མའི་གཞུང་བཞིན་དང་། །རྙིང་མའི་ཆོས་ལུགས་འགའ་ཞིག་མཛད། །ཡང་དགོན་པའི་
ཆོས་བརྒྱུད་ནི། །བཀའ་རྒྱུད་སོ་སོའི་ལུགས་མང་དང་། ལམ་འབྲས་ལམ་སྐོར་དང་བཅས་
པའང་། །ཚུལ་བཞིན་བླངས་ནས་སྒྲུབ་རྒྱུད་སྤེལ། །ཤངས་པའི་ཕྱག་ཆེན་ཆོས་དྲུག་ཀྱང་། །
རྒྱུད་པ་སོ་སོ་ལས་འོངས་མོད། །ནཱ་རོའི་ཆོས་དང་ཕལ་ཆེར་མཐུན། །ཕྱི་དུས་རྒྱུད་པའང་གཅིག་
ཏུ་བསྲེས། །དམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བྱེད་ནི། ཕལ་ཆེར་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་ཆོས། །རང་རིག་རང་
གསལ་ཞལ་ངོ་བལྟ། །རེས་འགའ་སྔགས་སུ་བཀྲལ་བའང་སྣང་། །ས་སྐྱ་པས་ནི་བཀའ་ཕྱག་གི །
རྩ་བའི་ཆོས་དེ་མི་འགོག་ཀྱང་། །ཆོས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་ཁྲིད་ཚུལ་ལ། །ལུང་རིགས་དཔྱད་པ་མང་
དུ་མཛད། །ཁྱད་པར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི། །སྔགས་ལུགས་ཡིན་ན་དབང་བཞི་དགོས། །མིན་ན་
ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡི། །གཞུང་ལུགས་སྦྱངས་ནས་དེ་གོམས་བྱ། །དབང་བཞི་བསྐུར་བའི་བླ་མ་ལ། །
མོས་གུས་ཙམ་གྱིས་དེ་རྟོགས་ཀྱང༌། །དེ་ལས་གཞན་པའི་བླ་མ་ལས། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་རྟོགས་མི་སྲིད་
གསུང་། །བཀའ་གདམས་པ་རྣམས་མདོ་སྔགས་ཀྱི། །ཁྱད་པར་མ་ཕྱེད་མང་པོ་དང་། །འཇུག་
སྡོམ་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ལ། །བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་འཁྲུལ་ཞེས་གསུང་། །རང་ལུགས་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པ་ཡི། །
རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མདོ་ཙམ་ནི། །རྟོགས་བྱའི་ལྟ་བ་དངོས་པོ་ཡི། །གནས་ལུགས་ཡིན་ནོ་དེ་རྟོགས་
པའི། །ཤེས་རབ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས། །བཤད་ན་མངོན་པའི་ཆོས་དང་མཐུན། །མདོ་དང་སྔགས་
གཞུང་མཐའ་དག་ཏུ། །དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་གཅིག་ཉིད་ལས། །གཞན་དུ་བཤད་པ་ཡོད་མ་
ཡིན། །གཅིག་པུ་ལྷན་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་རྟོགས་བྱེད་པའི་ཐབས་ལ་ནི། །སྔགས་དང་ཕ་རོལ་
ཕྱིན་པ་ལས། །ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་རིགས་པ་དང་། །ཚུལ་ཆེན་མན་ངག་དུ་མར་བཤད། །ཐོས་
བསམ་
མ་ལས་བྱུང་ལྟ་བ་ལ། །ཐོས་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་དང་། །སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བྱ་ལ། །
65

ལྔ་རིག་དབེ་ཚོགས་ལས།
༼འ༽
པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་གྱི་གསུང་འབུམ།
རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་ཞེས་སུ་བཤད། །རིགས་པས་གཏན་ལ་གང་ཕབ་པ། །དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་
མྱོང་བྱ་ཞེས། །ཟེར་བ་འདི་པའི་ལུགས་མིན་ཏེ། །དེའི་གསུང་ཀུན་དང་འགལ་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་
བསམ་དུས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད། །དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཡི་ཡུལ་ཅན་རྟོག་པ་
ལས། །མ་འདས་ཕྱིར་ན་དེ་གོམས་པས། །དུག་ཅན་ཉིད་དུ་བཤད་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲ་
བ་ལ། །རབ་གྲགས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ནི། །རིགས་པས་ཅི་ཡང་རྙེད་ཙམ། །དེ་ནི་དོན་དམ་
དངོས་མིན་མོད། །འོན་ཀྱང་མཚན་འཛིན་འགོག་པ་ཡི། །ཐབས་ལ་ཁྱད་པར་འཕགས་ཉིད་ཕྱིར། །
ལྟ་བ་རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཚེ། །ཐོག་མར་དེ་ཡང་བླང་བར་བྱ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བྱའི་སྟོང་ཉིད་
ཀྱི། །ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་བྱང་ཕྱོགས་སོ། །ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་སྒྲུབ་གཞི་དང་། །ངོ་བོ་བསྐྱེད་ནས་ཡུན་
རིང་དུ། །གོམས་པར་བྱས་པས་ཡོན་ཏན་ཀུན། །ཡེ་ཤེས་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་དུ། །གསལ་བར་
འཆར་བ་སྒོམ་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་པ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དང་། །སྔགས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་གཉིས་སུ་འཆད།
སྔ་མ་རྣམ་ཤེས་ཡུལ་དུ་ནི། །གང་ཤར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ། །རིགས་པའི་དཔྱད་པ་མ་
བཅུག་ཅིང་། །དེ་ཉིད་དུ་ཡང་འཛིན་མེད་པའི། །ངང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་དང་། །ཕ་
རོལ་ཕྱིན་དྲུག་སྤྱོད་པ་དང་། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་ཞིང་ཀུན་སྦྱོང་
བར་བྱེད། །སྔགས་སུ་རྣམ་ཤེས་ཡུལ་གྱི་ཆོས། །ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་བསམས་བྱས་ནས། །
ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལས་གྲུབ་པ་ཡི། །སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས། །ས་སྐྱ་པ་ལ་ཆེར་
གྲགས་པའི། །ལྟ་བ་འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་ནི། །ཕྱི་དུས་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ལ། །འཆད་པ་
ཡོད་མེད་དེ་མི་འཐད། །དང་པོར་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་སོག་ཚེ། །སྣང་བ་བཀག་ནས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི། །
ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་སྒོམ་པར་བཤད། །སྣང་སྟོང་ཟུང་འབྲེལ་ལྟ་བ་ཡི། །ཡུལ་དུ་འཆད་ལ་སྔོན་གྱི་ཚེ། །
སྒྱུ་མ་རིགས་སྒྲུབ་པ་ཞེས་དང་། །སྤྲོས་བྲལ་མི་གནས་པ་ཞེས་གསུངས། །སྤྱིར་ཡང་སྣང་བ་ཡེ་
ཤེས་ཀྱི། །ཡུལ་དུ་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ། །ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། །སྟོང་བཞིན་སྣང་
ལ་དེར་མི་འཆད། །མདོར་ན་རྗེ་བཙུན་ས་སྐྱ་པས། །དབང་བཞི་པོ་ཡི་ལྟ་བའི་ཡུལ། །བྲལ་ཆ་
ཙམ་ལ་མི་འཆད་ཀྱི། །ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནར་བཞེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།། །།ཤུབྷཾ།།
66