ྲིགས་ཏེ། །བྱ་བ་བྱས་རུང་མ་བྱས་རུང་། ། བདག་དབང་
གྱུར་ན་རེ་སྟེས་ཞེས། །དེ་ལྟར་བྱིས་པ་ཀུན་རྟོགས་ན། །སེམས་ལ་འདོད་ཆེན་
འཕེལ་བར་འགྱུར། ། རྙེད་པའི་ཐབས་ནི་གཞན་ཡིན་ལ། ། མྱ་ངན་འདས་་་་
འགྲོའི་གཞན་ཡིན་ཞེས། །དེ་ལྟར་ཅི་རིགས་ཤེས་ནས་སུ། །བཀུར་སྟི་དག་ལ་མི་
དགའ་ཞིང་། །དབེན་པ་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བྱེད་པའི། ། དགེ་སློང་སངས་རྒྱས་
502

ཉན་ཐོས་ཡིན། །ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མི་རྩོལ་ཞིང་། །མི་ཡིས་འཕྲིགས་པར་མི་གྱུར་
དང་། །འཚོ་བ་གཞན་ལ་མི་རྟེན་ཅིང་། །ཆོས་ལ་ཚོད་པ་བཞིན་མེ་སྤྱད། ། རང་
གི་རྙེད་པ་བླང་བྱ་ཞིང་། །གཞན་གྱི་ལ་ནི་འདོད་མི་བསྐྱེད། །དགེ་སློང་གཞན་
གྱི་འདོད་བྱེད་པས། །ཏིང་འཛིན་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བར་
འཚོ་འདོད་ཅིང་། ། དགེ་སྦྱོང་འདི་ལ་ལྟ་འདོད་ན། ། དགེ་འདུན་གྱིས་ནི་ཆོས་ ·
གོས་དང་། ། བཟའ་བཏུང་བྱིན་པར་གྱུར་ན་བླང་། ། གལ་ཏེ་བདེ་བར་འཚོ་
འདོད་ཅིང་། ། དགེ་སྦྱོང་འདི་ལ་ལྟ་འདོད་ན། །བྱི་བའི་ཁུང་ནས་སྦྲུལ་ལྟ་་་་
བུར། ། གནས་མལ་དག་ལ་བསྟེན་པར་གྱིས། ། གལ་ཏེ་བདེ་བར་འཚོ་འདོད་
ཅིང་། །དགེ་སྦྱོང་འདི་ལ་ལྟ་འདོད་ན། །ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་ཤིང་། །
ཆོས་གཅིག་པོ་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱ། །གལ་ཏེ་མང་པོ་མི་ཤེས་ཤིང་། །ཚུལ་ཁྲིམས་
ལེགས་པར་མཉམ་གཞག་ན། ། དེ་ཤེས་པ་དག་འཚོ་དག་ཅིང་། ། སྙོམས་ལས་
མེད་ཅེས་བསྟོད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་འཆི་བདག་ཉམས་བྱེད་པའི། །ཟག་མེད་
རིག་པ་གསུམ་ལྡན་ན། །བླུན་པོས་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་ཞེས། །བསམས་ནས་དེ་ལ་
འཕྱ་ཡང་སླ། །གང་ཟག་སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ལ། །གལ་ཏེ་བཟའ་དང་བཏུང་བ་
ཡིས། ། རྙེད་པ་དག་དང་ལྡན་གྱུར་ན། ། དེ་ལ་དེ་དག་མཆོད་པ་བྱེད། ། མགོ་
བྲེགས་ངུར་སྨྲིག་བྱིས་པ་ཡི། །བཟའ་བ་དང་ནི་བཏུང་བ་དང་། །གོས་དང་མལ་
ཆ་རྙེད་པ་ལྟ། །དགྲ་བྱེད་མང་བ་ཁོ་ནར་ཟད། །དེ་ལྟར་བཀུར་སྟི་འཇིགས་ཆེན་
གྱི། །སྐྱོན་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་བྱས་ནས། །འཕྲིགས་ཉུང་སེམས་ཁྲལ་བསྐྱུངས་
ནས་སུ། །དྲན་ལྡན་དགེ་སློང་ཀུན་ཏུ་རྒྱུས། ། ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་སེམས་ཞིང་མི་
འགྱུར་ཡང་། །འཚོ་བ་འདི་ཕྱིར་མི་བཟའ་མི་བྱ་སྟེ། །ཁ་ཟས་ཀྱིས་ནི་ལུས་དག་
གནས་འགྱུར་བ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་ལ་བསོད་སྙོམས་དག་ལ་རྒྱུས། །རིགས་ཀྱིས་
ཕྱག་བྱས་མཆོད་པ་གང་ཡིན་འདི། །ཟུག་རྔུ་ཕྲ་མོ་དབྱུང་བར་དཀའ་བ་སྟེ། །མི་
ཡིས་བཟོད་དཀའ་བཀུར་སྟི་གང་ཡིན་འདི། ། འདམ་དང་འདྲ་བར་རབ་ཏུ་
རྟོགས་པར་གྱིས། །བཀུར་སྟིའི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་གསུམ་པའོjER
503

ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ། འཁུ་བའི་ཚོམས།
སྡིག་པའི་ལས་ནི་མི་བྱེད་པ། ། འཁུ་བྱ་མིན་ལ་གང་འཁུ་བ། འཇིག་
རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་ཏུ། །དེ་ཉིད་སྡིག་པ་རྣམས་ཀྱི་གོས། དང་པོར་བདག་ནི་
ཕུང་བྱེད་ཅིང་། ། ཕྱི་ནས་གཞན་ཡང་ཕུང་བྱེད་པ། ། ཁྲ་ཡི་གཟན་མའི་བྱ་ལྟ་
བུར། །ཕུང་ཞིང་གཞན་ཡང་ཕུང་བར་བྱེད། ། རྡེག་པར་བྱེད་པས་རྡེག་ པ་་་
འཐོབ། །འཁོན་དུ་འཛིན་པས་འཁོན་ཅན་མཐོང་། །དེ་བཞིན་གཤེ་བས་གཤེ་
བ་སྟེ། ། ཁྲོ་བར་བྱེད་ལ་ཁྲོ་བ་འབྱུང་། །འདི་གཞན་དགེ་སྦྱོང་བྱིས་པ་སྟེ། །དམ་
པའི་ཆོས་ལ་མི་མཁས་པ། །ཡོངས་སུ་ཚེ་ཐུང་འདི་ལ་ཡང་། །གྱི་ནའི་ཕྱིར་ནི་
འཁོན་པར་བྱེད། ། འདི་ནི་མཆོག་ཅེས་བསམས་ནས་སུ། ། སོ་སོར་སྨྲ་ཞིང་་་
མཐུན་འཇུག་པས། །འདི་ན་དགེ་འདུན་འབྱེད་པའི་ཚེ། །ཅི་ཕྱིར་སྟོབས་མེད་
སེམས་མི་བྱེད། །རུས་པ་གཅོག་ཅིང་སྲོག་གཅོད་ལ། །རྟ་ཕྱུགས་ནོར་ནི་འཕྲོག་
པ་དང་། ། ཡུལ་འཁོར་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡང་། ། ཕྱི་ནས་འཇལ་དུ་མ་བྱེད་
པ་ལྟར། །མཁས་པས་བརྟགས་ཤིང་གསུངས་པའི་ཚིག ། སྤྱོད་ཡུལ་སྟོན་པར་
བྱེད་པ་ཡི། ། ཆོས་འདི་རྣམ་པར་ཤས་ན་ཀོ ། ཁྱེད་ཅག་ཅི་ཕྱིར་བྱེད་མི་་་
འགྱུར། །ཁྱོད་ནི་མི་མཁས་ལུགས་ཅན་ཏེ། ། ཁ་བྱ་ཡིས་ནི་རྩོལ་བྱེད་པ། ། ཕ་
རོལ་པོ་དག་མི་ཤེས་པས། །བདག་ནི་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད། །འདི་ན་མཁས་
པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག་བཞམས་པའི་ཚིག་གིས་ཞི། །བདག་ལ་ཁ་ཟེར་བདག་
ལ་གཤེ། བདག་ཕམ་བདག་ཕམ་བྱེད་པའོ་ཞེས། །འདི་གང་སེམས་ལ་འཛིན་
བྱེད་པ། ། དེ་ཡི་འཁོན་ནི་ཞི་མི་འགྱུར། ། བདག་ལ་ཁ་ ཟེར་ བདག་ལ་ གཤེ།
བདག་ཕམ་བདག་ཕམ་བྱེད་པའོ་ཞེས། །འདི་གང་སེམས་ལ་མི་འཛིན་པ། །དེ་
ཡི་འཁོན་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །འདི་ན་འཁོན་གྱིས་འཁོན་ཅན་དག །ནམ་ཡང་
504

ཞི་བར་འགྱུར་བ་མེད། །བཟོད་པས་འཁོན་ནི་ཞི་འགྱུར་བ། ། འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་
རང་བཞིན་ཡིན། ། འཁོན་གྱིས་ འཁོན་ ཅན་ནམ་ ཡང་ ཞི་མི་འགྱུར། ། འཁོན་
མེད་རྣམས་ཀྱིས་འཁོན་ནི་ཞི་བར་བྱེད། ། ཤ་འཁོན་ཞུགས་པ་ལུས་ ཅན་ལ་་་་
གནོད་པས། ། དེ་ཕྱིར་མཁས་པས་འཁོན་པར་མི་བྱའོ། ། བརྟན་པ་ལེགས་་་་་
གནས་ལྷན་ཅིག་སྤྱད་པ་ཡི། ། གྲོགས་པོ་མཁས་པ་གལ་ཏེ་རྙེད་ན་ནི། ། ཉོན་
མོངས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་ཟིལ་མནན་ནས། ། དྲན་ལྡན་དགའ་བའི་ཡིད་
ཀྱིས་དེ་དང་སྤྱད། ། བརྟན་པ་ལེགས་གནས་ལྷན་ཅིག་སྤྱད་པ་ཡི། ། གྲོགས་པོ་
མཁས་པ་གལ་ཏེ་མ་རྙེད་ན། ཡུལ་འཁོར་ཡངས་པ་སྤངས་པའི་རྒྱལ་པོ་ལྟར། །
གཅིག་པུས་སྤྱད་བྱས་སྡིག་པ་མི་བྱའོ། ། བདག་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་ཡི། །
གྲོགས་བཟང་རྙེད་པར་མ་གྱུར་ན། །བྱིས་པ་གྲོགས་སུ་མི་འགྱུར་བས། །གཅིག་
པུས་སྤྱོད་པ་བརྟན་པར་བྱ། །བྱིས་པ་གྲོགས་སུ་མི་འགྱུར་བས། །གཅིག་པུས་
སྤྱོད་པར་བྱེད་སླ་བས། ། མ་ཏང་དགོན་པའི་གླང་པོ་ལྟར། །སེམས་ཁྲལ་་་་་་་
བསྐྱུངས་ཏེ་གཅིག་བུ་སྤྱད། །འཁུ་བའི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་བཞི་པའོ། ། ། །
ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ། དྲན་པའི་ཚོམས།
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བསྟན་པ་བཞིན། །གང་གི་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དྲན་
པ། ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ལེགས་བསྒོམས་པས། ། རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱུང་
གྱུར་ཏེ། །སྤྲིན་བྲལ་ཉི་མ་ཟླ་བ་ལྟར། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ཀུན་ནས་གས་ལ། །
འགྲེང་དང་འདུག་དང་དེ་བཞིན་ཉལ་བ་དང་། །ལུས་དང་དེ་བཞིན་སེམས་ནི་
འཇོག་བྱེད་ཅིང་། །དགེ་སློང་དྲན་པ་དེ་ལེགས་འཇོག་པ་ན། །སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་
རྣམས་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་ཐོབ་གྱུར་ན། ། འཆི་
བདག་རྒྱལ་པོས་བལྟར་ཡང་མེད་པར་འགྲོ ། ལུས་རྟོགས་དྲན་པ་ཉེ་བར་
505

གཞག་ནས་སུ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་བསྡམ་བྱས་ཏེ། །གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་
མཉམ་པར་འཇོག་བྱེད་པ།
།དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་འདས་པ་རྟོགས། །
གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ།
།ལུས་རྟོགས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་
བྱེད་པ། །
། བདག་ཉིད་མེད་ཅིང་བདག་གིར་འཛིན་པ་མེད། ། བདག་ཏུ་མི་་་
འགྱུར་བདག་གིར་འཛིན་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དགེ་སློང་མཉམ་འཇོག་མྱུར་དུ་
ནི། །ཡུལ་ལ་སྲེད་པ་དག་ལས་བརྒལ་བར་འགྱུར། །གང་ཞིག་དྲན་དང་ཤེས་
བཞིན་མཉམ་འཇོག་དང་། །དགའ་དང་རབ་ཏུ་དང་བས་དུས་དུས་སུ། །ཆོས་
འདི་ལ་སྤྱོད་མེལ་ཚེ་བྱེད་པ་དེ། ། སྐྱེ་རྒ་རྣམས་ལས་བརྒལ་བར་འགྱུར་ཞེས་་
གསུང་། ། དེ་ལྟས་རྟག་ཏུ་མེལ་ཚོ་བྱེད་སྟེན་ཅིང་། ། དགེ་སློང་མཁས་པ་དྲན་
ལྡན་བརྩོན་པ་ཡིས། །སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་ནས་སུ། །དེས་ནི་འདི་ལ་མྱ་
ངན་འདས་པ་འཐོབ། ། གཉིད་ལོག་དེ་དག་སད་པར་བྱེད་པ་ཡི། ། མེལ་ཚེ་་
བདག་ལས་ཁྱོད་ཉོན་ཅིག ། ཉལ་བས་མེལ་ཚེ་བྱེད་སླ་སྟེ། །མེལ་ཚེ་བྱེད་ལ་
འཇིགས་པ་མེད། །མེལ་ཚེ་བྱེད་པར་བརྩོན་པ་དང་། །ཉིན་མཚན་རྗེས་སུ་སློབ་
བྱེད་ཅིང་། ། འཆི་བ་མེད་ལ་ལྷག་མོས་པའི། ། ཟག་པ་རྣམས་ནི་ཟད་ པར་་་་་
འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་
ཅིང་། །གང་དག་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་སོང་བ། ། དེ་དག་མི་ཡི་རྙེད་པ་ཡིན། །
གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །ཆོས་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་ཅིང་། །
གང་དག་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སོང་བ། ། དེ་དག་མི་ཡི་རྙེད་པ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཉིན་
དང་མཚན་རྣམས་སུ། །དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་ཅིང་། ། གང་དག་དགེ་
འདུན་སྐྱབས་སོང་བ། །དེ་དག་མི་ཡི་རྙེད་པ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་
རྣམས་སུ། ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་པ། ། ༸གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །
ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་་་
སུ། །ཆོས་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་པ། །གཽའུ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་
པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །དགེ་
506

འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་པ། ། གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་
སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་
དྲན་བྱེད་པ། ། གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། ། ལེགས་པར་ སད་ པས་ སད་ པར་་་
འགྱུར། ། གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། ། གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་
པ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་ཏེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་
ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །ལྷ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་པ། །༸གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་
ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་
རྣམས་སུ། ། རྟག་ཏུ་ལུས་རྟོགས་དྲན་བྱེད་པ། ། ༸གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །
ལེགས་པར་ སད་པས་ སད་ པར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་ཉིན་དང་ མཚན་ རྣམས་་་
སུ། ། རྟག་ཏུ་ཏིང་འཛིན་བཞི་དྲན་པ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། ། ལེགས་པར་
སད་པས་སད་པར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། ། འཚེ་བ་
མེད་ལ་ཡིད་དགའ་བ། ། ༸གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་
པར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། ། གནོད་སེམས་མེད་ལ་
ཡིད་དགའ་བ། ། ༸གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། ། ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་
འགྱུར། ། གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། ། བསྒོམ་པ་ལ་ནི་ཡིད་དགའ་
བ། །༸གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་
ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡིད་དགའ་བ། ། ༸གཽ་ཏ་མ་ཡི་
ཉན་ཐོས་དེ། ། ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་ཉིན་དང་
མཚན་རྣམས་སུ། ། མཚན་མ་མེད་ལ་ཡིད་དགའ་བ། ། གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་
དེ། ། ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་་་་་
རྣམས་སུ། །དབེན་པ་ལ་ནི་ཡིད་དགའ་བ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་
པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །ངེས་
པར་འབྱུང་ལ་ཡིད་དགའ་བ། །༸གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་
སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། ། ཅི་ཡང་མེད་ལ་ཡིད་
507

དགའ་བ། ། ༸གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་ཏེ། ། ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་་་་་་་
འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །མྱ་ངན་འདས་ལ་ཡིད་དགའ་
བ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །དྲན་
པའི་ཚོམས་ཏེ་བཅོ་ལྔ་པའོ། ། ། །
ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ། སིལ་བུའི་ཚོམས།
བདག་གི་བྱ་བ་བྱ་བའི་དུས་གཡོ་བས། །དང་པོ་ཁོ་ནར་བྱ་བའི་མེལ་ཚེ་
གྱིས། །བདག་གིས་དང་པོ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་ནི། ། བྱ་བ་བྱ་བའི་དུས་ལྟ་ཟས་་
འདོད་ཅིང་། ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་འབྱོར་འགྱུར་བར། ། དེ་ཡི་རང་་
བཞིན་ང་ཡིས་མཐོང་བས་ན། །ཇི་སྲིད་དོན་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་འགྱུར་བ། །དེ་
སྲིད་བར་དུ་མི་ཡིས་བསྒྲིམ་པར་གྱིས། ། བསྒྲིམ་ཞིང་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ཡིས། །
བདག་ཉིད་གླིང་དུ་འགྱུར་བར་བྱ། །མ