སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་གངས་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བདག་པོར་བསྐོ་བཞག་
གི་བཀའ་ལུང་དང་ངམ་རིང་ཆོས་སྡེ་མངའ་དྭགས་རྒྱལ་གསུམ་
སོགས་ཆོས་སྡེ་ཁག་གི་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡི་གེ - །
283--d-g:utUuldཊ -ཞིགཊཀaaa-ཊིའུཊdamaaaaཀྲུ
མ
༄། །ཨུ ཏྟ རེ ཎ སུ རེ ནྡྲ ཤ ཀྲ སྱཱ ག མཻ ན། པ ཉྩི མ སྱ དེ བ སྠཱ ནཱ ཤི ཤུ བྷ སུ ཁ ཏཱ ཏི ཥྛ སྱ བུ དྡྷ ཛྙཱ ག
:
མ ག ག ནཱ དྷཱ སྱ ཛ ཏ ག མ ན ས རྦ ཤཱ ས ནི ཀཱ བ བྷ ད ཀྵ ར བ ཛྲ དྷ ར ས མུ དྲ ཏཱ གུ རཱ བྷི ཥེ ཉྩ སྱཱ ཁྱཱ ཏཾ། །
༄༅། །ཆེན་ཁྲོའི་ཧོང་དེའི་ཁྲི་ཝུང་ངའི། ཟི་ཐེན་ཏཱ་ཞན། ཙི་ཙིའི་ཕཱོ། ཤོ་ལུའི་
ཐེན་ཞྭ། ཤི་ཀྱོའུ། ཡི་ཐུང་། དེའི་ཆི་ཀྱིང་གང༌། དེའི་ཁེའི། ཤང་ཟི། ཙི་ཡིན། གོང་
མ་ཧོང་དེའི་ལུང་གིས། ནུབ་ཀྱི་ལྷ་གནས་ཆོས་དགེ་བ་བདེ་བར་གནས་པའི་སངས་
རྒྱས་བཀའ་ལུང་གནམ་འོག་གི་སྐྱེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་འགྱུར་
མེད་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྒྱ་མཚོའི་བླ་མར་དབང་བསྐུར་བའི་གཏམ། ཛམྦུ་པྲྀཀྵས་མངོན་
པར་མཚན་པའི་ནོར་འཛིན་གྱི་གཞིར་འཁོད་པའི་ཉི་འོག་གི་སྐྱེ་དགུ་སྤྱི་དང་། བྱེ་
བྲག་གདན་ས་ཆེན་པོ་སེར་འབྲས་དགེ་གསུམ། གམ་དུ་འཁོད་པའི་རྣམ་པར་རྒྱལ་
བའི་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་པ་སོགས་རིས་མེད་ཁྲིམས་ལྡན་འདུས་པའི་སྡེ།
ཇའི་
གསང་སྔགས་འཆང་བ། གཡུང་དྲུང་བོན་སོགས་ལྷ་སྡེར་གཏོགས་སོ་ཅོག་དང་།
སོག་པོ་ཚོ་ཆེན་བཞི་བཅུ། ཨོ་རོད་ཚོ་པ་བཞི། མཚོ་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོའི་འགྲམ་དུ་གནས་
པའི་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས། ཇུ་ནང༌། ཐའི་ཇི། དཔོན་ཆེ་ཆུང༌། ཐ་བུ་ནང༌།
སང༌། མི་བཟང་། སྡེ་དམངས་དང་བཅས་པ། སྐོར་གསུམ་(༡༠༠བ)རུ་བཞི། སྒང་
དྲུག་ཅེས་བོད་དང་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་འཁོད་པའི། དཔོན་ཆེན། དཔོན་
སྐྱ། རྫོང་སྡོད། ནང་རྣམ། རྟ་དྲུང༌། གཉེར་ཁ་ལས་འཛིན་སོགས་མདོར་ན་མཆོག་
དམན་བར་པ་མཐའ་དག་ལ་སྤྲིངས་པ། ཚེ་རིང་གནམ་གྱི་གཤེ་མོང་གིས་ཡངས་
163

རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ། ༼ཝ༽
པའི་ས་ཀུན་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ལྷག་བསམ་དང་།
སྙིང་སྟོབས་བརྩོན་པའི་མཐུས། རྒྱལ་དབང་བཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་བསྟན་པ་བླ་ནས་
བླར་འདེགས་པར་མཛད་སྐབས་ཆུ་རྟ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་བསམ་འགྲུབ་རྩེས་གཙོས་པའི་
མངའ་འབངས་དང་། རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་དང་བཅས་པ་མཐའ་དག་གཏན་
པ་མེད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་དུ་སྦྱོར་འཇགས་མཛད་པའི་ཚེ། ཆོས་སྲིད་ཉིས་འཛིན་ངེད་
རང་ནས་མ་ལྕོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྲིད་སྐྱོང་གི་ཁུར་ལེན་སྡེ་པ་བསོད་ནམས་རབ་
བརྟན་གྱིས་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་གདུང་གཅིག་པའི་མི་ངོ་རྫོགས་པར་བརྟེན། སྡེ་པ་
འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཁུར་ལེན་རིམ་པར་བཀོད་ཅིང་། གྲོང་སྨད་པ་སངས་རྒྱས་
རྒྱ་མཚོ་འདི་པ་ས་སྐྱོང་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རུས་ཚ་ཡིན་པར་མ་ཟད། གཏེར་གསར་
རྒྱ་ཅན་སོགས་ལུང་བསྟན་འགའ་ཞིག་ཏུ་བོད་ཀྱི་རྗེ་བོར་འོས་པ་ལུང་གིས་ཟིན་པ་
ནས། ཤིང་ཡོས་ལོ་ཁུར་ལེན་བྱེད་དགོས་ཚུལ་རྒྱུ་མཚན་མཐའ་གསེད་ནན་ཆགས་
བྱས་ཀྱང་ཞུ་ནན་ཆེས་པའི་ཁྲོལ་ཆ་བྱེད་དགོས་ཤར། གཞན་མའི་འོས་ཐོ་མང་བ་ཧ་
ཅང་གི་བརྟག་པར་མ་བབབ་ཤིང་། གྲྭ་ཚང་གཉེར་པ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་སངས་རྒྱམ་
པའི་འོག་གི་བརྟག་པ་ངོ་དཀར་བ་ཡོད་གཤིས་རྒྱུ་མཚན་སྨོད་པར། ཤེས་འདོད་ནི་
མེད། བཀའ་གྱེན་ལྡོག་ནི་མི་ནུས། འོན་ཀྱང་བརྟག་པ་བསྐྱར་ནས་བརླིང་ཆ་དགོས་
ཚུལ་བྱུང་བ། ལོ་གསུམ་གྱེ་བར་འཚུབ་ཆ་མེད་ཅིང་བཟང་བས། སླར་གེགས་ཞི་ན་
མུ་འཐུད་བྱེད་ལོང་ཡོང་རྩིས་ཀྱི་ལོ་གྲངས་ཀྱིས་བརྡ་འགྲེམས་དང་བཅས་ཁྲིར་བཀོད་
པ། རང་འདོད། (༡༠༡ན)ཆུང་ཞིང་བསྟན་སྲིད་ལར་རྒྱའི་སར་ཁུར་བསམ་ཆེ་བ་དང་
ཁྱད་པར་འདི་གའི་ངག་བཀོད་ལས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གཡོ་བ་སོགས་ཐམས་ཅད་
མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་ཉེ་གནས་གསུང་རབ་པར་གནང་བའི་ཚིགས་བཅད་
ཀྱི་བརྗོད་དོན་དང་མཚུངས་པར་མུ་འཐུད་ཐུབ་ལ་རེ་བྱུང་བ། སྡེ་པ་རང་ཡང་ལོ་
གྲངས་ཐེངས་ནས་འཚུབ་འདྲ་བྱུང་ཉེན་གྱིས་ནན་ཞུས་ཆེ་ཞིང༌། བརྟག་པ་ལན་
གཉིས་གསུམ་བསྐྱར་བ་དང་ཚངས་པ་དུང་ཐོད་ཅན་ལ་དྲི་བ་ཞུས་པ་སོགས་ཀྱང་
164

འཕགས་བལ་བོད་སོགས་ཡུལ་གྲུར་བསྩལ་བའི་བཅའ་ཡིག་ལམ་ཡིག་སྐོ་འཇའ་སོགས། ༼༢༠༽
མཚུངས་པ་ནས་གསར་བཀོད་ཀྱི་སྒོ་དོད་པར། གཞན་པ་འོས་དཀོན་ཞིང་སྔར་གྱི་
བརྟག་པ་ལུང་བསྟན་སོགས་གང་ས་ནས་གྲོང་སྨད་པ་སངས་རྒྱམ་པ་རང་ལ་ནན་
ཏན་དུ་ལབས་པར་ཡལ་ཡོལ་སོགས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ལས་དང་ལེན་ཞིག་མི་འདུག་
རུང་། དུང་དཀར་དང་ཆུ་སྲིན་གྱི་དཔེ་བཞིན་དགོངས་པ་གཏན་ནས་མ་ཁྲོལ་ཕྱིན།
ཕྱིས་སྐོར་བློ་སྣང་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལ་དུང་སེམས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་སྡེ་སྲིད་འདི་
གས་མུ་འཐུད་གནང་ན་སྨོས་མ་དགོས། དེ་མིན་ཁྲི་འདོན་ཞིག་གྲུབ་པའི་སྒོ་མ་དོད་
གོང་ལ་ཞུས་ན། མི་དམངས་ཀྱང་རྣམ་རྟོག་གི་འཆར་སྒོ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་དོགས་ཀྱི་དེ་
ལམ་དུ་ལུས་པ་ཡིན། ད་ཆ་བསྙེན་རྫོགས་ཤིག་བྱས་པའི་ལོ་གཉིས་ཀྱི་བར་བཀའ་མ་
བཅག་པར་ཞུས། དེ་ནས་ཁུར་ཡང་བྱས་ཆོག་པ་དགོས་ཚུལ་ཟེར་བ། དངོས་གཞི་
རབ་ཏུ་བྱུང་ན་ལེགས་པའི་ཆར་འདུག་རུང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་
མཚོ་ཡན་བཀའ་གདམས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཁོ་ན་ལྷུར་བཞེས་ལ་དཔེར་མ་མཚོན། དགའ་
ལྡན་ཕོ་བྲང་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་མངའ་ཐང་ཇེ་འཕེལ་གྱི་འགོ་ཟུག་པའི་ཕྱག་མཛོད་རྒྱ་
སེང་གཉིས་ནས་བཟུང་། ད་ལྟ་ཕན་སྡེ་པ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་ཚངས་
སྤྱོད་ལ་གནས་པ་མ་བྱུང་ཞིང༌། ལྷག་པར་དཔལ་ཕག་མོ་གྲུ་པ་དང་སྡེ་སྲིད་གཙང་
པའི་སྟོབས་འབྱོར་ལས་བརྒལ་བ་ཤར་དར་རྩེ་མདོ་ཡན་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པའི་
དམག་དང་ཁྲིམས་སོགས་དྲག་པོའི་རྩུབ་སྤྱོད་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་དགོས་པར། ཚངས་སྤྱོད་
གཅིག་པུས་རབ་བྱུང་དུ་འགྲོ་བའང་དཀའ་ཞིང་། བསམ་པའི་འགྱུར་ཁྱད་དྲག་ཞན་
ཀུན་ལ་གཏན་(༡༠༡བ)མི་ཆགས་པ་ཞིག་ཡོང་གཤིས་ད་ལྟའི་བློ་འདི་གར་སྡོད་པའི་ངེས་
པ་ཡང་མེད། ལྷག་ཏུ་དགེ་འདུན་དང་ངང་པ་ཁྱུས་འཚོ་དགོས་པར་གནས་གྲོགས་
སོགས་གང་ས་ནས་ལྷུས་ཐིངས་དཀའ་བར་མ་ཟད། སྡེ་དཔོན་ཆེན་པོའི་རིགས་ལ་
བློན་བརྒྱུད་སོགས་དྲུང་འཁོར་དྲག་པ་རྣམས་འཁོར་བ་དོང་སྤྲུགས་ལྟ་བུའི་བློ་སྣ་
བསྟུངས་པ་རྟེན་འབྲེལ་ལ་ཡང་མི་ལེགས། བླ་བྲང་དུ་བདག་མོ་བསྟེན་པས་མཚོན་
སྒེར་གཞུང་མཉམ་བསྲེས་གཞན་བློར་མི་ཆུད་པ་ནི་ག་ལ་བྱེད། དེ་ཕྱིན་སྒེར་གཞིས་ཀྱི་
165

རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ། ༼ཝ
འཛིན་སྐྱོང་ཀྱང་བློས་མ་བོར་བ་བྱས་ན་ཕུགས་ཡུལ་གཞུང་གི་ཞབས་ཏོག་ཏུ་འགྱུར་བ་
རྒྱ་ལེ་ཀུན་འདུན་རིན་པོ་ཆེའི་དཔེ་དང་བཅས་མོལ་བ་ལྟར་ཡིད་འཇོག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་
ཅིང༌། གོ་ས་འདི་བོད་ཀྱི་སྡེ་དཔོན་གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་ཚང་
མའི་སྣེ་ལེན་སྟབས་བྲེལ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་ལྟ་བུའི་ཁག་སྦྱོང་ཆེ་བར་ལ་ལར་ཉམས་
འཆར་རྩེད་མོའི་གུང་སངས་ཀྱིས་གཞུང་ལས་ལ་ཐུད་ཤོར་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་
འཕྱ་གླེང་སྣ་ཚོགས་ཡོང་འདུག་པ་ད་ཆ་ཉམས་ལེན་གྱི་སྙིང་པོ་འདི་གའི་ངག་བཀོད་
ལ་དང་ལེན་ངོས། ཚུལ་འཆོས་བག་ལྡན་གྱི་པར་བཀབ་མེད་པའི་ཁོ་རང་གི་བློ་མཐུན་
དང་། ཉ་སྟོང་བརྒྱད་གསུམ་ལ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ཁྲིམས་ལེན་པའམ། དགེ་སྦྱོར་
ཟོལ་སྡོད་གུང་སངས་ལྟ་བུ་གང་བྱེད་ཀྱང་ཟླ་རེར་ཉིན་གསུམ་རེས་ལས་ཀར་ལེ་ཤོར་
མི་ཡོང་བས་ཁྲོལ་ཆ་བྱས་ཤིང༌། ལོ་གྲངས་མ་དགོས་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་བྱས་ཚེ་ཚང་
མ་ཁག་བསུན་དང་གཞུང་རང་འགྲོས་སྒོ་ཆེ་བ་ལས་མི་འདུག་གཤིས། ནམ་ལྕོགས་
བར་ཁུར་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་དང་བཅས་ཕྱག་མཛོད་བསྐོ་བཞག་བགྱིས་པ། འདི་ག་ནས་
མི་ཆོས་ཀྱི་ཁུར་ལེན་མ་ལྕོགས་པའི་ངོ་ཚ་བ་ཡིན་གཤིས། འདི་པས་གང་བྱས་ངེད་
རང་ནས་བྱས་པ་དང་ཁྱད་མེད་པའི་འཐེན་ཁྱེར་གྱི་གླེང་བརྗོད་མེད་པར་ཀུན་གྱིས་
བཀོད་པ་གཡོ་མེད་དང་ངེད་དང་སྡེ་པའི་བར་སེལ་འཇུག་སོགས་བྱས་ཚེ་གཞུང་དོན་
ལར་རྒྱ་ཆུགས་ཚབས་ཆེ་བས་བདེན་མེད་བརྫུན་བསྒྲིགས་ཀྱི་གཡོ་འཕྲུལ་བྱས་ཆོག་
རྒྱུ་མིན། ན་ཚོད་སོགས་ནས་མི་ལྕོགས་པའི་ཁུར་ལེན་འཇོག་པ་ཤར་ཚེ། ནམ་ཡིན་
པ་ལ་བཞག་པའི་ཟུར་(༡༠༢ན)པ་སྤྱི་འགྲེ་བཞིན་བྱེད་ལུགས་བློ་དང་སྦྱར་ཆོག་རྒྱུ་ཡིན་
པ་སོགས་གོང་གསལ་གྱི་ཚིག་དོན་རྣམས་ལ་སྐྱ་སེར་དྲག་ཞན་སུས་ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་
བསྒྲུབས་པར་རྗེས་འཛིན་དང༌། ལོག་པར་འཁུ་བར་ཚར་གཅོད་པས་མཚོན་པའི་
ལེགས་ཉེས་ཀྱི་བསྟངས་འཛིན་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དམག་ཟོར་རྒྱལ་མོ་
དང་། ཆོས་སྐྱོང་བེག་ཙེ་ལྕམ་དྲལ་སོགས་བསྟན་སྲུང་རྣམས་ཀྱིས་འཕྲིན་ལས་རྣམ་
བཞི་སྒྲུབ་པའི་གྲོགས་དོན་གཡེལ་བ་མེད་པར་མཛད་དུ་གསོལ། འཕགས་པའི་ཡུལ་
166

འཕགས་བལ་བོད་སོགས་ཡུལ་གྲུར་བསྩལ་བའི་བཅའ་ཡིག་ལམ་ཡིག་སྐོ་འཇའ་སོགས། ༼༢༠༽
དུ་སིདྷཱཎྛཿ ཕྱོགས་འདིར་དོན་གྲུབ་ཏུ་གྲགས་ཤིང་འཇམ་དབྱངས་གོང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་
ཏུ་གྱི་ཡི་ཞེས་པ་དབང་ཐང་དང་བསྟུན་པ་ས་མོ་ལུག་གི་ལོ་ཧོར་ཟླ་ལྔ་པའི་དཀར་
ཆའི་རྒྱལ་བ་གཉིས་པའི་ཚེས་ལ་སྡེ་བཞིའི་སྒོ་འཕར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་
པོ་ཏ་ལ་ནས་བྲིས་པ་ཛ་ཡནྟུ།། །