174
'99 全国藏医药学术研讨会交流论文
དུས་སྐབས་གསར་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གི་ཞིབ་འཇུག་
བརྩམས་ཆོས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
མཚོ་སྔོན་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་། བྱ་མདོ་ཀླུ་བྱམས་རྒྱལ།
རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པའི་ཚུན་དང་སྒོས་སུ་ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་
ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ལས་དོན་གྱི་བྱ་བཞག་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་གསར་པ་
ཞིག་ཏུ་སླེབས་པ་དང་། དུས་སྐབས་གསར་པ་དེའི་ནང་དུ་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་
བརྩམས་ཆོས་ཅུང་འབོར་ཆེན་ཞིག་ཐོན་ཅིང་། དེའང་གསལ་བོར་བཤད་ན་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་གྱི་
དུས་ཡུན་བརྒྱུད་པ་རེད། དུས་ཡུན་དེའི་རིང་ལ་བདག་ཅག་གསོ་དཔྱད་གླིང་གི་ཚེ་རིག་པ་རྒན་དར་གཞོན་
གསུམ་སྤྱི་དང་ལྷག་དོན་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་བར་སྤྲོ་སྣང་ཡོད་པའི་ན་གཞོན་གསོ་རིག་སློབ་གཉེར་བ་སྐོར་ཞིག་ཆར་
རྗེས་ཀྱི་ཤ་མོ་བཞིན་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་དང་། དེ་དག་གིས་རང་གི་སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟེན་
ནས་གསོ་རིག་གཞུང་ལུགས་དང་། སྨན་བཅོས་ལག་ལེན། སློབ་གསོ་ཞིབ་འཇུག སྨན་རྫས་འདོན་
སྤེལ་སོགས་ཐད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་བཟང་ངན་ལ་མ་བལྟོས་པར་ཅུང་མང་པོ་ཞིག་སྤེལ་ཡོད་མོད། བྲིས་བྲིས་
ཐམས་ཅད་ཆུ་གཏིང་དུ་རྡོ་སྐྱུ ར་བ་བཞིན་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་ལན་ཅི་ཡང་མེད་པའམ་ཡང་ན་པར་བསྐྲུན་དང་དཔེ་
དེབ་ཏུ་འགོད་མིན་ཁོ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ལྟ་བུར་གྱུར་བའི་གནས་ཚུལ་འདིར་ཡོངས་ནས་དོ་སྣང་བྱེད་
དགོས་བར་འདོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་རིག་པའི་ཚན་ཁག་གང་ཡིན་ཡང་དེའི་རིག་གཞུང་ལས་དོན་འཕེལ་
རྒྱས་འགྲོ་བར་ཆེད་ལས་ཚན་པ་རང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་དགེ་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་དཔྱད་གཏམ་དང་གདེང་
འཇོག་སོགས་དང་ཡང་ཁ་འབྲལ་མི་རུང་བ་ནི་སྨྲ་མ་དགོས་ཏེ་མཁས་བརྒྱ་འགྲན་གླེང་ཞེས་པའང་དེ་ལས་མ་
འདས་བས་སོ། །
1
ལོ་འདི་གའི་རིང་གུས་པས་དུས་སྐབས་གསར་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་བརྩམས་ཆོས་པར་
དུ་བསྐྲུན་ཞིང་དུས་དེབ་ཏུ་བཀོད་པ་གང་འཚམ་ཞིག་ལ་ལྟ་ཀློག་བརྒྱུད་རྩོམ་འདིའི་འབྲི་སྒོར་འཇུག་པ་ལ།
དེའང་དེང་རབས་གསོ་རིག་ཚན་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་དེ་རིང་གསར་ཏུ་རྟོགས་པ་སང་ཉིན་རྙིང་
པར་འགྱུར་བའི་གནས་བབས་སུ་ཆགས་པའི་ཉེ་བའི་དུས་སྐབས་ནང་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ལས་དོན་པ་རྣམས་
ཀྱེས་རྒྱུན་འཛིན་དང་གོང་སྤེལ། སྲོལ་རྒྱུན་དང་གསར་བྱུང་། བོད་ལུགས་དང་ ཕྱི་ལུགས་བཅས་ཀྱི་
འགལ་འདུའི་འབྲེལ་བའི་ཁྲོད་འབད་འབུངས་བྱས་ཐོག་ད་ཆ་བོད་སྨན་སྐོར་གྱི་གསུང་རྩོམ་དང་ཆེད་རྩོམ་
རགས་རྩིས་ལྟར་ན་སྔ་ཕྱི་བསྡོམས་པས་དགུ་བརྒྱ་ལྷག་དང་། ཞིང་ཆེན་དང་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་དུས་དེབ་
ཐོག་ཏུ་འཁོད་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ལྔ་ བརྒྱ་ ཙམ་ མཆིས་ ཤིང་། ཆེད་གཉེར་དུས་དེབ་ཀྱི་ཆ་ ནས་བཤད་ ན།

༩༩ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་རིག་གཞུང་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུའི་ཆེད་རྩོམ།
175
《བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ཞིབ་འཇུག》《བོད་སྨན་སློབ་གསོ་དང་ཞིབ་འཇུག》《ཡར་ཀླུང་གསོ་རིག》《བྱང་ཐང་
གསོ་རིག》བོད་ལྗོངས་དང་མཚོ་སྔོན་སོགས་ཀྱི 《སློབ་ཚོགས་དུས་དེབ》བཅས་དང་། གསོ་རིག་ཞིབ་
འདུག་གི་བརྩམས་ཆོས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་བྱ་དགའ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ཐོབ་ཡོད་པ་བཅས་གྲུབ་འབྲས་མངོན་
གསལ་དོད་པའི་དོན་དངོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ང་ཚོའི་གསོ་རིག་རིག་གཞུང་གི་ལས་དོན་ཉིད་གོང་འཕེལ་བྱུང་
འདུག་པ་ཤེས་ཐུབ། །
དེ་ཡང་བོད་ལྗོངས་ལྕགས་རི་གསོ་རིག་སློབ་ཆེའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བ་བསམ་གཏན་ལགས་ཀྱིས་སྤེལ་
བའི《བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གི་བྱུང་འཕེལ་བརྗོད་པ》ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དེ་ནི་གསོ་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་
བརྩམས་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན། བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་སྨྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་ལྡན་པའི་
ཆེད་རྩོམ་ཞིག་སྟེ། གཞུང་དེར་སྔོན་་གཏན་འཁེལ་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཁག་ཅིག་ལ་རྟོག་ཞིབ་
དང་སྡོམ་ཚིག་གསར་པ་བཞག་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རིག་གཅིག་མཁས་ ཅན་སློབ་དཔོན་ཆེན་ མོ་
བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས་མཆོག་གིས་མཛད་པའི《གངས་ལྗོངས་གསོ་རིག་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་
ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》ཞེས་པ་དེ་ནི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བདེ་ཞིང་ཉུང་ལ་དོན་འདུས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་འབྱུང་དང་
ཁོག་འབུགས་སུ་འཁོད་པའི་ཐར་ཐོར་ཚག་ཚིག་ཏུ་གནས་པའི་གསོ་དཔྱད་མཁས་དབང་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལྷག་
གི་མཛད་རྣམ་ལ་རྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཞིབ་འཇུག་དང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་ཐོག་མའོ། །
ཀན་སུའུ་ཀྲུང་སྨན་སློབ་ཆེའི་སྐལ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་བྱུང་
འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གསར་བར་སྟོན་པ》ཞེས་པའི་གཞུང་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ལྟ་བ་དང་། གནའ་རྫས་དབྱེ་
;
ཞིབ། ཡིག་ཚང་རིག་པ་བཅས་སྤྱད་ནས་གྲུབ་པ་ཞིག་སྟེ། དེར་ཁྱད་ཆོས་འབུར་ཐོན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་བོད་
ཀྱི་གདོད་མའི་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་ཁག་ཅིག་ལ་གསར་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་པ་དེ་རེད། ཡང་ཁོང་
གིས《ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》 ཏུ་སྤེལ་བའི 《བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་
རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ》ཞེས་པ་དེས། ལུང་དང་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས《སོ་རྭ》ཞེས་པའི་
གཞུང་རྙིང་དེ་ཉིད་རྒྱ་བོད་བསྟན་བཅོས་གང་ཡིན་ཐད་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་གནས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་
གང་ཞིག་གསལ་ཁ་བཀྲོལ་ཏེ་སྡོམ་ཚིག་བཞག་པར་ཕལ་ཆེར་ཚང་མས་ངོས་འཛིན་གཅིག་ཏུ་བྱུང་ཡོད། །
གཞུང་ལུགས་དང་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐད་ནས་དེང་དུས་ཀྱི་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཁྲོ་རུ་ཚེ་རྣམ་
མཆོག་གིས་མཛད་པའི《བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གཞུང་ལས་ཕྱི་ནང་གི་འབྱུང་བ་ལུས་ནད་གཉེན་པོ་གསུམ་ངོ་བོ་
བདག་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་བཤད་པ》 ཞེས་པ་ནི་གསོ་རིག་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁོག་
ཡོངས་གནད་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བའི་འགག་གནད་རང་བཞིན་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། རྒན་ཚུལ་
ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གི《བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་ཁྱད་ཆོས་ལུས་སེམས་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་གཉིས་ཟུང་
འབྲེལ་བྱེད་དགོས》ཞེས་པ་ནི་དཔྱད་གཞི་གསར་ལ་བརྗོད་དོན་ཟབ་པའི་ཆེད་རྩོམ་ཞིག་རེད། གཉལ་སྨན་
བཀྲ་གཤིས་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱི《རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་མིང་གི་དཔྱད་པ》ཞེས་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་
ལྡན་པའི་གངས་ཅན་གསོ་དཔྱད་གཞུང་འདིར་དེང་རབས་ཚན་རིག་དང་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལྟ་བ་སྤྱད་ནས་

176
'99 全国藏医药学术研讨会交流论文
སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་ཚུལ་བསྟན་ཞིང་། རང་རེའི་ལས་རིགས་གླིང་གི་སྔོན་ཐོན་གྱི་བསམ་
བློ་སྔ་ཤོས་གྲས་ལགས་པས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་འོས་པའི་ཆེད་རྩོམ་ཞིག་རེད་སྙམ། ་ གཞན་ཀྲུང་དབྱང་མི་
རིགས་སློབ་ཆེའི་ཐུབ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ཀྱི《ལུས་ནད་གཉེན་པོ་གསུམ་ངོ་བོ་བདག་ཅིག་གི་འབྲེལ་བའི་
སྒོ་ནས་ཕན་ཚུན་བྱ་བ་བྱེད་ཚུལ་སྐོར་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ》ཞེས་པ་དང་། མཁས་དབང་བྱམས་པ་འཕྲིན་
ལས་དང་ཀྲུའུ་པིང་ཡོན་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་པའི《སྦྲུམ་རྟེན་རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་དང་བོད་
ལུགས་གསོ་རིག་གིས་དེའི་ཐད་ཕུལ་བའི་ལེགས་སྐྱེས་སྐོར་གླེང་བ》( རྒྱ་ཡིག)ཞེས་པ། མཚོ་སྔོན་ཁྲི་ཀའི་
་རྒྱལ་ལགས་ཀྱི《བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་སྐྱེ་ཁམས་རིག་པའི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ》ཞེས་
པ། ལྷ་མོ་སྐྱབས་ལགས་ཀྱི《འཛམ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་ནང་གི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཤེས་བྱ་ལ་གསོ་རིག་
རྒྱུད་བཞིའི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ》ཞེས་པ། བོད་ལྗོངས་ལྕགས་རི་གསོ་རིག་སློབ་ཆེའི་བསོད་ནམས་མཆི་མེད་
ལགས་ཀྱི《ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་བོད་ལུགས་གཤགས་བཅོས་སྐོར་གྱི་ཐོག་མའི་དཔྱད་
པ》ཞེས་པ། སྐལ་བཟང་རྡོ་རྗེ་ལགས་ཀྱི《བསམ་སེའུའི་ངོས་འཛིན་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་པ》ཞེས་པ། བན་དེ་
ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱི《བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་གློ་བ་མ་བུ་དགར་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ>ཞེས་པ། དེ་བཞིན་རྒན་རྟ་
མགྲིན་རྒྱལ་ལགས་ཀྱི《རླུང་མཁྲིད་བད་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཤད》ཅེས་པ་སོགས་ནི་དཔྱད་གཞི་གསར་པའི་ཐོག་
ནས་དཔྱད་འབྲས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དག་ཐོབ་ཡོད་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ལེགས་གྲས་རེད། །
ནད་ཐོག་ལག་ལེན་གྱི་ཆ་ནས་བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ཁོང་ནད་སྡེ་ཁག་གི་ཞིབ་འཇུག་སྙན་ཞུ་སྟེ
《བོད་སྨན་གྱི་ཕོ་རུབ་ནད་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་སྨན་བཅོས་བྱས་པ》ཞེས་པ་དང་། བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་
ཁང་བོད་ཕྱི་སྡེ་ཁག་དང་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་སྨན་ཁང་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི《བོད་སྨན་དང་ཕྱི་ལུགས་
ཀྱིས་རྒྱུ་གཟེར་ནད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་ནད་ཐོག་ཕན་འབྲས་རགས་ཙམ་ཞུ་བ》ཞེས་པ། མཚོ་སྔོན་
ཞིང་ཆེན་བོད་སྨན་ཁང་སྨན་ལུམས་སྡེ་ཁག་གི《བདུད་རྩི་ལྔ་ལུམས་ཀྱིས་དྲེག་གྲུམ་ནད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་
པའི་ཕན་འབྲས》ཞེས་པ་རྣམས་སུ་དེང་འདིར་བཅོས་དཀའི་ནད་རིགས་ཁག་ལ་བོད་སྨན་གྱིས་རྒྱུད་རིམ་ལྡན་
པའི་སྒོ་ནས་རྟོག་ཞིབ་བྱས་ཏེ་ནད་ཐོག་གི་ཕན་འབྲས་ངེས་ཅན་ཡོད་པ་ཚན་རིག་གིས་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། །
དེ་མིན་ལྷ་མོ་སྐྱབས་ལགས་ཀྱི《བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གིས་འབྲས་ནད་ལ་ངོས་འཛིན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པའི་སྐོར་
གླེང་བ》ཞེས་པ་དང་། ཡང་ཁོང་གི《བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གིས “ ཨད་ཀྲེང” ལ་ངོས་་འཛིན་སྐོར་གྱི་མཐའ་
དཔྱོད》ཞེས་པ་དེ་ནི་དཔྱད་གཞི་གསར་བ་བློ་སྒོ་འབྱེད་པའི་ཆེད་རྩོམ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་སྨན་གྱི་
ཐོག་ནས་འབྲས་དང་ཨད་གཉིས་དཔྱད་བསྡུར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་ཐོག་མའང་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་མཚོ་སྔོན་
ཞིང་ཆེན་བོད་སྨན་ཞིབ་འཇུག་སུའུ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ལགས་ཀྱི《ཁྲག་རླུང་མཐོ་བའི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་འཇུག་ཚུལ་
རགས་ཙམ་གླེང་བ》 ཞེས་པ་དང༌་། བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་མོ་ནད་སྡེ་ཁག་གི་དཔལ་ལྡན་འཕྲིན་ལས་
ལགས་ཀྱི《རྒྱུན་མཐོང་མོ་ནད་ཁག་ལྔ་ལ་ཐོག་མའི་ནད་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་མྱོང་ཚོར》 ཞེས་པ་རྣམས་
ནི་བརྟག་བཅོས་གསར་པའི་སྒོ་ནས་སྨན་བཅོས་ཕན་འབྲས་གང་ལེགས་ཐོབ་པའི་དཔྱད་འབྲས་དག་གོ།
སྨན་རྫས་དང་སྨན་སྦྱོར་ཞིབ་འཇུག་ཐད་དུ་བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་རྒན་ཀརྨ་ཆོས་ལྡན་

༩༩ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་རིག་གཞུང་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུའི་ཆེད་རྩོམ།
177
ལགས་ཀྱི《སྲོ་མར་བདུན་ཐང་གི་སྦྱོར་སྡེབ་དང་དེའི་ཕན་འབྲས་རགས་ཙམ་གླེང་བ》ཞེས་པ་དང་། མ་ཅིག་
ལགས་ཀྱི《བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ལས་སྨན་རྫས་ཀྱི་རོའི་སྐོར་བཤད་པ》ཞེས་པ། ཀརྨ་ཚོགས་གཉིས་ལགས་
ཀྱི《བོད་སྨན་གྱི་སྦྱོར་ཚད་ལ་དཔྱད་པ》ཞེས་པ། བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་གསོ་རིག་ཞིབ་འཇུག་སུའུ་ཡི
《བོད་སྨན་གྱི་སྨན་རྫས་རྐྱང་བ་ཁག་ཅིག་ལ་དེང་དུས་ཚན་རིག་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་ནད་འབུ་གནོན་འགོག་གི་
ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་སྙན་ཞུ》ཞེས་པ། བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་གསོ་རིག་ཞིབ་འཇུག་སུའུ་དང་ཧྭ་ཤིའི་
སྨན་རྫས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས《རྒྱུན་སྤྱོད་བོད་ལུགས་སྨན་སྦྱོར་ཁག་བཅུ་ལ་གཉན་
འཇོམས་དང་དུག་ཤེད་ཆེ་ཆུང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་སྐོར》ཞེས་པ་སོགས་ལ་ལ་ནི་རང་གི་ལུང་རིགས་དཔྱད་
གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་གཞི་གསར་བའི་ལྟ་བ་བཏོན་ཡོད་ལ། ཁ་ཅིག་དེང་རབས་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་
བོད་ལུགས་སྨན་རྫས་དང་སྨན་སྦྱོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པར་གྲུབ་འབྲས་ཅུང་རླབས་ཆེན་ཐོབ་ཡོད། །
གསུང་རྩོམ་དཔེ་དེབ་ཀྱི་སྐོར་ནས་གོ་འཇོ་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《བརྟག་པ་རྩ་ཆུའི་
རྒྱས་སྤྲོས་གོ་དོན་རེག་མཐོང་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ》ཞེས་པར་མཚོན་ན། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྩོམ་སྟངས་སྤྱད་དེ་རང་
གི་རིག་པའི་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤེལ་བའི་ཆེད་རྩོམ་ལེགས་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། གོ་འཇོ་དབང་འདུས་
ལགས་ཀྱི《གསོ་རིག་ཚིག་མཛོད་གཡུ་ཐོག་དགོངས་རྐྱན》ཞེས་པ་ནི་དེང་དུས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་པའི་
དུས་རབས་རང་བཞིན་གྱི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་ཚིག་མཛོད་ཨང་དང་པོ་ཡིན་པ། 《གསོ་རིག་རྒྱུད་
བཞིའི་སྡོང་འགྲེམས་འདོད་འབྱུང་ནོར་བུའི་བང་མཛོད》ཅེས་པ་ནི་ མཁས་དབང་བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས་
མཆོག་དང་རྒན་བཤད་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་ཕྱག་ལེན་ལྟར་རྒྱུད་བཞི་ཆ་ཚང་རྩ་
ཚིག་སྦྲགས་མའི་སྡོང་འགྲེམས་བཀོད་པ་སྟེ། དེས་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ལོ་རྒྱུས་སུ་སྡོང་འགྲེམས་ཆ་ཚང་མེད་
པའི་སྟོང་ཆ་ཁ་སྐོང་བྱས་པ་དང་། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བ་བསམ་གཏན་ལགས་ཀྱིས་མཛད་པའི《གསོ་རིག་
སྙིང་བསྡུས་སྐྱ་རེངས་གསར་པ》ཞེས་པ་དེར་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་གཞི་རྩའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་
ཐོག་དེང་རབས་གསོ་རིག་གི་ནད་ཐོག་ཤེས་བྱ་གང་འཚམ་སྡུད་ལེན་གྱིས་སྔོན་མེད་ཁྱད་ཆོས་འབུར་དུ་ཐོན་
པའི་ཐོད་བརྒལ་བྱུང་ཡོད་ལ། བོད་ལུགས་ཀྱི་ན་གཞོན་སྨན་བཅོས་མཁན་གང་མང་ཞིག་ལ་ཞོགས་པའི་སྐྱ་
རེངསལས་ལྷག་པའི་འོད་གསལ་སྦྱིན་བཞིན་ཡོད་དོ། ། མཁས་དབང་ཀརྨ་ཆོས་འཕེལ་མཆོག་གི་བོད་ཀྱི་
སྨན་རྫས་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་གནང་ཆེད། བོད་ཀྱི་ས་གནས་མཐོ་དམའ་ཕལ་ཆེ་བའི་ཁུལ་
ཁྲོན། དེ་བཞིན་བལ་ཡུལ་སོགས་སུ་སྐུ་དངོས་ཕེབས་ཐོག་སྨན་རྫས་རྣམས་ལ་འོལ་ཚོད་ཙམ་མིན་པའི་
དང་ཡང་སྒོས་སྐྱེས་དངོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ནང་སའི་ཡུན་ནན་དང་། ཀོང་ཞི། ཀོང་ཏུང་། ཟི་
བརྟག་དཔྱད་ངེས་ཤེས་ཐུབ་པ་ཞིག་མཛད་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག དེང་རབས་སྐྱེས་དངོས་རིག་པའི་རྣམ་
རིག་འབྱེད་ཚུལ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐ་སྙད་འགོད་སྟངས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གསར་བས་ཁ་སྐོང་མཛད་དེ《བདུད་རྩི་
སྨན་གྱི་འཁྲུངས་དཔེ》ཞེས་པའི་གསུང་རྩོམ་སྤེལ་གནང་བ་ནི་བོད་ལུགས་སྨན་རྫས་རིག་པའི་འཕུར་མཆོང་
ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཆབ་མདོ་བ་དགའ་བའི་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི 《འཁྲུངས་དཔེ་དྲི་མེད་
ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང》ཞེས་པ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་སྨན་རིག་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་བླ་མེད་བྱས་རྗེས་ཤིག་ཡིན་པ་མ་ཟད།

178
'99 全国藏医药学术研讨会交流论文
ལྷག་པར་ཏུ་གཞུང་དེར་ཚོན་ཁྲ་ཅན་གྱི་པར་རིས་དང་འཁྲུངས་དཔེའི་ངོ་སྤྲོད་གཉིས་རེ་རེ་བཞིན་ཆད་ལྷག་
མེད་པར་སྦྲགས་མར་འཁོད་པ་ནི་ཀུན་ལས་ལྷག་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་སྨན་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱི་མིག་གི་དགའ་
སྟོན་དུ་མངོན་ནོ། །
མཚོ་སྔོན་གསོ་རིག་སློབ་ཆེའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཝུན་ཧྲོ་ཏུང་དང་བོད་སྨན་མཁས་པ་ཁ་ལོ་རྣམ་གཉིས་
ཀྱིས་གཙོ་བོར་འགན་བླངས་བའི《གཏར་གའི་ལག་ལེན་མཐོང་གསལ་མེ་ལོང》 ( རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར ) ཞེས་པ་
དེར་དེང་གི་