རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་དཀའ་བ་སྤྱད་པ།
སྔོན་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ན་རྒྱལ་པོ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྲས་གཞན་མེད་
པས་ན། བགྲེས་ཁར་སྲས་གཅིག་འཁྲུངས་པ་དེ་ལ་གདུང་འཛིན་དུ་མིང་བཏགས།
དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་མཚན་མཁན་ཞིག་བོས་རྗེས་བྲམ་ཟེས་བགེགས་བར་བསྟན་དོན།
སྲས་འདི་ལོ་བདུན་གྱི་བར་དུ་མཐའ་ལ་མ་ཕྱུང་ན་མཛེའམ་སྐུ་ཚེའི་བར་ཆད་དུ་
འགྲོ་བས་ཕྱུང་བ་དྲག་ཟེར་བས། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཅིག་བསྐུར་ནས། ཡབ་ཡུམ་
གྱི་སེམས་ལ་འཕྲེང་ཡང་ཁོང་རང་གི་སྐུ་ཚེ་ལ་ཕན་པས་མི་ཕྱུང་ཀ་མེད་བྱུང་ངོ་། །
དེ་ནས་རྒྱལ་སྲས་གཅིག་པུར་འཁྱམས་སུ་ཕྱིན་པས་ཐང་ཆེན་པོ་གཅིག་ན་ཆུ་མིག་
ཅིག་འདུག་པ་ཆུ་འཐུང་ནས་གཉིད་ལོག་པས། སྣ་བུག་ནས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་
ཆུའི་ནང་ལྷུངས་པ་དེ་ཀླུ་དགའ་བོའི་ནོར་དུ་བྱས་སོ། །དེ་ནས་ནོར་བུ་སྲུང་བ་ཡིན་
པ་དེ་མེད་པས་མཛེ་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་སྤྲང་པོར་གྱུར་ཏེ་གད་འཁྲིས་ཀྱི་ཁང་
སྟོང་ཞིག་ཏུ་ཉལ་བསྡད་པས། མི་གཞན་གཉིས་ཀྱིས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཞིག་བོར་
ནས། ད་ཅི་མི་ཕ་གིའི་སྣ་བུག་ན་ནོར་བུ་འདུག་པ་དེ་ཡིན་ཡོང་ཟེར། ཁོང་གི་རྩར་
བྱུང་སྟེ། ནོར་བུ་སྤྲོད་དང་ཟེར། རྒྱུ་མཚན་ཅི་བྱས་ཀྱང་མ་ཉན་པར་ནོར་བུ་མི་སྤྲོད་
ན་འདི་འདྲ་བྱེད་ཟེར་མིག་གཉིས་བཏོན། བྱིན་པ་བྲེགས་ནས་སོང་ངོ་། །དེ་ནས་
རྒྱལ༌པོ༌སྤྲང༌པོ༌ལོང༌བ༌མཛོ༌ཕོ༌ཞ༌བོ་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས། ཞ་འཁུམ་བྱས་ཏེ་འོལ་
ཚོད༌ཀྱིས༌སྤྲང༌དུ༌ཕྱིན༌པས༌ལུང༌པ༌སྐྱིད་པོ་གཅིག་ཏུ་སླེབས་ནས། དེ་ན་མི་ཚང་
ཞིག་འདུག་པ། དེའི་སྒོ་རྩར་མཚན་བརྗོད་འདོན་ཞིང་བསྡད་པས། རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་
-525-

ལྷ་སའི་དམངས་ཁྲོད་སྒྲུང་གཏམ།
4
བུ་མོ་གསུམ་ཡོད་པ་ཡུལ་དེ་ན་ལྟད་མོ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལ། བུ་མོ་
གསུམ་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ནས་བཏང་སྟེ། སྔར་ནས་ཀྱང་ཁྲོམ་ཐོག་ཆོད་
པ་བཞིན་དེ་རིང་ཡང་ཁྲོམ་ཐོག་ཆོད་ཤོག་ཟེར། ཡབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཁོང་གསུམ་ཕྱི་ལ་
བལྟ་བར་ཕྱིན་པས་བུ་མོ་གསུམ་གྱིས་ཁྲོམ་ཐོག་ཆོད།
ཁྱད་པར་བུ་མོ་གཞོན་པས་གླུ་སྙན་པ་དང་མཛེས་པའི་ཁྲོམ་ཐོག་ཆོད་སོང་
བ་དང༌། རྒྱལ་པོས་སྔོན་ལ་ཡོང་སྟེ༌མ༌ཚོར༌བ༌ལྟར༌བྱས༌ནས༌བསྡད༌པས༌ཁོང་
གསུམ་འཁོར་བྱུང་བ་དང༌། ཁྱེད་བུ་མོ་གསུམ་པོ་ལྟད་མོ་ཆེའམ་ཁྲོམ་ཐོག་སུས་
ཆོད་གསུང་། བུ་མོ་གསུམ་གྱི་ཡབ་ལ། ལྟད་མོ་ཡང་ཆེ། ཁྲོམ་ཐོག་ཀྱང་ཆོད་ཞུས་
པས། རྒྱལ་པོ་ན་རེ། དེ་རིང་ཁྱེད་ གསུམ་གྱིས་ ཁྲོམ་ ཐོག་ ཆོད་ པ་ དེ་ ཁྱེད་ རང་
གསུམ་གྱི་བསོད་ནམས་ཡིན་ནམ། ངའི་དྲིན་ཡིན་ཟེར་བས་ཆེ་བ་གཉིས་ན་རེ།
ཡབ་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལགས་ཟེར། གཞོན་པ་ན་རེ། རང་གི་བསོད་ནམས་ཡིན་ཟེར་
བས། དེ་ལ་རྒྱལ་པོ་ཁྲོས་ནས་ངས་རྒྱན་ཆས་བརྒྱན། སྐྱེད་བསྲིངས་པས་ཁྱོད་རང་
གི་བསོད་ནམས་ཡིན་ན། ངས་སྒོ་གདོང་གི་སྤྲང་པོ་ལོང་བ་མཛེ་ཕོ་དེར་བྱ་ིན་ཡང་
ཁྱོད་ རང་ གི་ བསོད་ ནམས་ ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲས་པས། དེ་ ཡང་སྔོན་གྱི་ བསོད་
ནམས་ལས་འོས་མེད་སྦྱིན་ཅིག་ཟེར་རོ། །
དེར་ཡབ་ཀྱིས་བུ་མོ་དེ་འཁྲིད་ནས་སྒོར་བྱོན་ཏེ།
སྤྲང་པོ་ལ་ང་ཡུལ་འདིའི་
དཔོན་པོ་ཡིན་གྱི་བུ་མོ་འདི་རྒྱལ་པོ་དགེ་བའི་སྲས་རྒྱལ་བུ་གདུང་འཛིན་ལ་སྟེར་
བ་ཁས་བླངས་ཚར་ཏེ། མོས་ང་ལ་རྒོལ་ཞིང་ཁ་ལན་སློག་པས། ཁྱོད་ཀྱི་ཆུང་མར་
འཁྲིད་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་པས་མཛེ་ཕོ་ན་རེ། ང་ངན་ལོང་རིགས་ངན་མཛེ་ཕོ་ཞིག་ལ།
རྒྱལ་པོའི་ལྷ་ཅིག་སྟེར་མི་འོས། ངས་བཀུར་བསྟི་ཡང་མི་འཁྱོག ཡབ་སྲས་ཡིན་
-526-

འཚོ་བའི་སྐྱིད་སྡུག་སྐོར་གྱི་སྒྲུང༌།
པས་བཟོད་པར་བཞེས་མཛོད་ཞེས་ཞུས་པས་བུ་མོ་ན་རེ། བསྐོས་པའི་ལས་ལ་
བྲོས་པས་མི་ཐར། ཚེ་སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་ལ་རག་ལས། བསྐོས་ཆོད་གར་ཡོད་
མི་ཤེས་པས། ངས་འཁུར་གྱིས་བྱས། མཛེ་ཕོ་འཁུར་ནས་སྤྲང་དུ་ཕྱིན་པས། ཐང་
ཆེན་པོ་ཞིག་ན་ཆུ་མིག་གཅིག་འདུག་པས། ཁོ་ལ་ཆུ་ཨེ་འཐུང་། ཆུ་མིག་ཅིག་
འདུག་སྨྲས་པས།
ཁོ་ན་རེ། ཆུ་ཡང་འཐུང་། ཆུ་མིག་འདི་རུ་ངའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་བོར་
བ་ཡིན་ཟེར། དེར་ཁོས་མོའི་པང་དུ་མགོ་བཞག་ནས་གཉིད་ལོག་པས། ཁོའི་སྣ་
བུག་ནས་སྦྲུལ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཐོན་སོང་བས་མོས་ཁོ་གཉིད་སད་དེ་ཁོ་རེ་ལོངས་
དང༌། རྨི་ལམ་ཅི་འདྲ་ཞིག་རྨིས་བྱས་པས་ལུས་ལས་རྣག་ཁྲག་ཆུ་སེར་མང་པོ་ཐོན་
པ་ཞིག་རྨིས་བྱུང་ཟེར་བས། འོ་ན་ངས་ཁྱོད་ཀྱི་སྣ་བུག་ནས་སྦྲུལ་ཆེན་པོ་གཅིག་
ཐོན་སོང་བ་མཐོང་བྱས་པས། ཁོ་ན་རེ། མཛེ་སོས་པའི་རྟགས་ཡིན། ཆུ་ནང་དུ་
ནོར་བུ་འཚོལ་དང་། རྙེད་པ་ཡང་སྲིད་ཟེར། མོས་བཙལ་བས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་
བུ་ཡང་རྙེད་དེ་ཁོའི་མིག་ལ་གླན་པས་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་མཛེས་པར་གྱུར་ཏོ། །
ཡང་རྐང་པ་གླན་པས་ཀྱང་སྔ་མ་ལྟར་གསོས་སོ། །དེ་ནས་ལྟ་བས་ཆོག་མི་
ཤེས་པའི་རྒྱལ་བུར་གྱུར་ཏོ། །དེར་མོ་ན་རེ།
ཨེ་མ་འདི་འདྲའི་ངོ་མཚར་ལ། །
ངན་ལོང་ནང་ནས་མཛེ་ཅན་རིགས། །
དབང་པོ་མ་ཚང་བཀུར་བསྟི་དཀའ། 175erpa
འོན་ཀྱང་ལས་སུ་བསྒོམས་ནས་ནི། ། 77Rབྷཾ
བརྙས་པར་མ་བྱས་བཀུར་བ་ཡིས། ། pe་་་་ཊོ་ཤཌ་སྒྲོ
-527-

ལྷ་སའི་དམངས་ཁྲོད་སྒྲུང་གཏམ།
གྲོགས་ཀྱི་ལ་ཡོགས་མ་བྱུང་བས། །
དེ་རིང་ལྷ་ཡི་སྲས་དང་འཕྲད། །
ཁྱེད་ཀྱི་ཡུལ་དང་ཕ་མ་གང་། །
སྔོན་ཆད་མ་སྨོས་དེ་རིང་ཤོད། །
ཅེས་གླུ་འཐེན་པས། རྒྱལ་བུས་སྨྲས་པ།
ལེགས་སོ་མཚན་ལྡན་རིགས་བཟང་མ། །་ཁོལ་
ང་ཡི་ཡུལ་ནི་མ་གནྡྷ། །
ཆོས་རྒྱལ་དགེ་བ་ང་ཡི་ཡབ། །
སྔོན་གྱི་ལས་ངན་ཕྲན་ཚེགས་ལས། །
ལོ་བདུན་བར་དུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་། །
ད་ནི་མ་གདྡྷ་རུ་འགྲོ། །
སྤུན་གཞན་མེད་པས་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན། །
དྲིན་ཅན་མཛེས་མ་ད་གཤེགས་ཤིག །
ཅེས་ སྨྲས་ བཞིན་ དགའ་ དྲགས་ ནས་ཡུལ་ དུ་ ཕྱིན་ པས། ཕ་ མ་ རྒས་
འཁོགས་མྱ་ངན་གྱི་ཕུང་པོར་བཞུགས་པ་ལ། རྒྱལ་ཡུམ་དང་བཅས་པ་ལོག་པས་
དགའ་སྟེ། རྒྱལ་ སྲིད་བཟུང་། མངའ་ འབངས་ དགེ་ བ་ བཅུའི་ ཁྲིམས་ ལ་ བཀོད་
ནས་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པར་བྱུང་སྐད། དེ་ནས་རྒྱལ་བུ་གདུང་འཛིན་གྱིས། བཙུན་མོ་
ལ་ང་འདི་བཞིན་སྐྱིད་པ་འདི་ཁྱེད་ཀྱི་ཕའི་དྲིན་ཡིན་པས་གཏང་རག་སྐྱེལ་དུ་འགྲོ་
ཟེར། བཙུན་མོ་རྒྱན་དུ་མས་སྤྲས། གླང་པོ་ཆེའི་ཁལ་ལྔ་བརྒྱ་དང་ཤིང་རྟ་དང་ཅང་
ཤེས༌མང༌པོ༌དང༌ནོར༌གྱི༌བྱེ༌བྲག༌དུ༌མ་དང་། ཟས་ཀྱི་རྣམ་པ་མང་པོ་དང་བཅས།
-528-

འཚོ་བའི་སྐྱིད་སྡུག་སྐོར་གྱི་སྒྲུང༌།
དཔུང་གི་ཚོགས་ཡན་ལག་བཞི་པས་བསྐོར་ཏེ། བཙུན་མོའི་ཡུལ་ལ་ཕྱིན་པ་དང་
དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་བཅས་ཞེད་ནས་དམག་བྱུང་ཟེར། ལ་ལས་སྐྱས་
སྐྱེད། ལ་ལས་གོ་གྱོན། ལ་ལས་བྲོས་ཤིང་འདུག་པ་ལ། བཙུན་མོས་སྔོན་ལ་ཕྱིན་
ཏེ། ཡབ་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་སླེབས་པ་དང་། རྒྱན་ཆ་ལུགས་བཟང་བས༌ངོ་མ་ཤེས་
བུ་མོ་མཛེས་མ་གང་ནས་འོངས། །
དཔུང་གི་ཚོགས་འདི་སུ་ཡི་དམག །
བདག་ཅག་འཇིགས་ལས་སྐྱོབ་ནུས་སམ། །
ཞེས་སྨྲས་པ་དང་བུ་མོས།
ཡབ་གཅིག་རྒྱལ་པོ་ཚུར་གསོན་དང་། །
ང་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་སྲས་མོ་ལགས། །
ནངས་ཉིན་འགྲོ་རྒྱུའི་ཁ་
སྒོ་དྲུང་སྤྲང་པོ་མཛེ་ཅན་དེ། །
པ་མོ་གཅིག་འཁྱེད་
མ་གདྡྷ་ཡི་རྒྱལ་པོའི་སྲས། །
དེའི་སྐུ་མདུན་དུ་བཅར་
རང་ལ་བདེན་པ་ཐོས་
ནོར་བུ་རྙེད་པས་དབང་པོ་ཚང་། །
ལས་ངན་ཟད་ནས་མཛེ་ལས་གྲོལ། །
ད་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་བཞིན་སྐྱོང༌། །
ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྔར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་ནས་ཡབ་ལགས། རྒྱལ་བུ་
འཁོར་བཅས་ནི། ཡབ་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་བཟོ་བའི་ཕྱིར་དུ་བྱོན་པ་ཡིན་པས་གྲབས་
གནང་བ་ཞུ་ཞེས་གསོལ་བས། རྒྱལ་པོ༌ངོ༌གནོང༌ཞིང༌དགའ༌ནས༌རོལ་མོ་དང་།
གར། གཞས་མ་ལ་སོགས་པ་བསུས་ནས། གསུང་གླེང་དང་དགའ་སྤྲོ་དཔག་ཏུ་
-529-

ལྷ་སའི་དམངས་ཁྲོད་སྒྲུང་གཏམ།
མེད་པ་མཛད་དོ། །དེ་ནས་བུ་མོས་ཡབ་ལ་གསོལ་བ། ང་ད་ལྟ་འདི་འདྲའི་བདེ་
སྐྱིད་འཛོམས་པ་འདི། ཡབ་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ཡིན་ནམ་ང་རང་གི་བསོད་ནམས་ཡིན་
ཞེས་གསོལ་པས་རྒྱལ་པོ་ངོ་ཚ་ནས་ཅང་མི་སྨྲ་བར་འདུག་གོ །
དང་པོ་གཉིས་ཀ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ། །
བར་དུ་གཉིས་ཀ་སྡུག་ཕོངས་གྱུར། །
ཐ་མ་གཉིས་ཀ་བཙན་ཕྱུག་འཛོམས། །
སྒྲུང་མཁན། ཚུལ་ཁྲིམས་དར་རྒྱས། སྐྱེས་ཡུལ་ལྷ་ས།
བསྡུ་མཁན། ཁྲེང་ཀོན་ཆུས་ཕྱོགས་བསྡུས་གསུམ་གྱི་གཞུང་ལས་ཁང་།
བསྡུ་དུས། 1991. 9
ལོ་བདུན་བར་དུ་སྡུག་བསྔལ།ཀྱོཊ་épzngpépp
gged Dangstonalal 1
jahaadei
༧སྤྱན་གཞན་མེད་པས་རྒྱས་སྲིད་འཛི།།ཌི་ཎ་ཌོřཌཌ
དྲིན་ཅན་མཛེས་མ་ད་གཤེགས་ཤིག | pens་aps
འཁོགས་མྱ་ངན་གྱི་ཐུང་པོར་བཞུགmmmpri
۱۴
དགའ་སྟེ། རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་། མངའ་ཁཥ་ཅྀཊ་པཀོད་
-530-

འཚོ་བའི་སྐྱིད་སྡུག་སྐོར་གྱི་སྒྲུང་།