།
མེད་ ཀྱང་ ཡོད་ པ་ ལྟར་ སྟོན་ པའོ། །ལོག་འཚོ་རྣམ་པ་ལྔ་བཤད་དེ། །རྙེད་དང་
བཀུར་སྟི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཚུལ་འཆོས་དང་ནི་ཁ་གསག་དང་། །གཞོགས་སློང་
ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བ་དང༌། །རྙེད་པས་རྙེད་པ་འཚོལ་བའོ། །གཡོ་ནི་རྙེད་བཀུར་ལ་
ཆགས་ནས། །རང་གི་ ཉོན་མོངས་ཉེས་སྐྱོན་རྣམས། ། །གཞན་ལ་མི་མངོན་པར་
བྱེད་ པའོ། ། །རྒྱགས་ པ་ ལོངས་ སྤྱོད་ འཛོམས་ པའམ། །ལང་ ཚོ་ དར་ ལ་ བབ་ པ་
སོགས། །རང་གི་ཕུན་ཚོགས་ལ་དམིགས་ནས། །དགའ་དང་ཡིད་བདེས་ཁེངས་
པའོ། ། །རྣམ་པར་འཚེ་བ་སེམས་ཅན་ལ། །སྙིང་རྗེ་མེད་པར་མཐོ་འཚམ་པའོ། །
-96-

སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཚུལ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྡོམ་ཚིག་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ།
སེམས་བྱུང་ངོ་ཚ་མེད་པ་ནི། །རང་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས། །ཉེས་པ་རྣམས་ལ་
མི་འཛེམ་པའོ། ། ཁྲེལ་མེད་སྟོན་པ་བླ་མ་སོགས། །གཞན་དག་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་
ནས། །ཉེས་པ་རྣམས་ལ་མི་འཛེམ་པའོ། །དེ་གཉིས་གོ་སླར་བཤད་ན་ནི། །བདག་
ལྟ་བསླབ་པ་བླངས་པ་ཡིས། །ཉེས་པ་བྱེད་པ་མི་རུང་ཞེས། །བསམས་ནས་ཉེས་
སྤྱོད་ལ་འཛེམ་པ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ན། །དེ་ཡི་ལྡོག་ཕྱོགས་ངོ་ཚ་མེད། །
བདག་གིས་ཉེས་སྤྱོད་བྱས་ན་ནི། །ཀུན་ཏུ་ཐོག་མེད་གཟིགས་ལྡན་པའི། །སངས་
རྒྱས་རྣམས་དང་བླ་མ་དང་། །དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་། །ཚངས་པ་
མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡི། །གྲོགས་རྣམས་ཐུགས་ཁྲེལ་འགྱུར་རོ་ཞེས། །བསམས་
ནས་ཉོན་མོངས་ཉེས་སྤྱོད་ལ། །འཛེམ་པ་ཁྲེལ་ཡོད་ཡིན་པས་ན། །དེ་ཡི་ལྡོག་
ཕྱོགས་ཁྲེལ་མེད་དོ། །རྨུགས་པ་ལུས་དང་སེམས་ལྕི་ཞིང་། །ལུས་སེམས་ལས་སུ་
མི་ རུང་ བའོ། ། །རྒོད་ པ་ སྡུག་ པའི་ མཚན་ མ་ ལ། །དམིགས་ ནས་ སེམས་ ནི་ ཁྲོ་
བའོ། །མ་ དད་ པ་ ནི་ རྣམ་ གསུམ་ སྟེ། །དཀོན་ མཆོག་ གསུམ་ དང་ དགེ་ བའི་
བཤེས། །སོགས་ ལ་ དད་ པ་ མེད་ པ་ དང་། ། །དགེ་ དང་ མི་ དགེའི་ ལས་ འབྲས་
ཚུལ། །སོགས་ ལ་ ཡིད་ མི་ ཆེས་ པ་ དང་། །ཐར་ ལམ་ འབྲས་ བུར་ བཅས་ པ་
སོགས། །དོན་དུ་མི་གཉེར་བློ་ངན་ནོ། །ལེ་ལོ་བྱ་བ་ངན་པ་དང་། །ཉལ་བ་སོགས་
ལ་མངོན་ཞེན་ནས། །དགེ་བའི་ལས་ལ་མི་སྤྲོ་བའོ། །བག་མེད་ཉོན་མོངས་ཉེས་
སྤྱོད་ཚོགས། །རྣམས་ལས་སེམས་ནི་མི་སྲུང་བའོ། །བརྗེད་ངས་ཉོན་མོངས་ཡུལ་
དྲན་ནས། །དགེ་བའི་དམིགས་པ་བརྗེད་པའོ། །སེམས་བྱུང་ཤེས་བཞིན་མིན་པ་
ནི། །ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་གཡེངས་གཡེངས་ནས། །རང་གི་སྒོ་གསུམ་སྤྱོད་ང
ལ། །མི་ ཤེས་ བཞིན་ དུ་ འཇུག་ པའོ། །རྣམ་ གཡེང་ ཉོན་ མོངས་ དབང་ གིས་
་པ་
-97-

མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་ལས། ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ། ༼༡༣༽
བཤད།
སེམས། །ཡུལ་ ལ་རྣམ་ པར་ འཕྲོ་བའོ། །རྣམ་ པར་ གཡེང་ བ་ འདི་ ལ་ནི། །རྣམ་
གྲངས་ དབྱེ་ བ་ དྲུག་ བཤད་ དེ། ། །ངོ་ བོ་ཉིད་ ཀྱི་ གཡེང་བ་དང་། །ཕྱི་ རོལ་ཏུ་ནི་
གཡེང་ བ་ དང་། ། །ནང་ དང་ མཚན་ མའི་ གཡེང་ བ་ དང་། །གནས་ ངན་ ལེན་ གྱི་
གཡེང་བ་དང་། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བའོ། །གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ལ།
སྒོ་ ལྔའི་དབང་ཤེས་ འཕྲོ་བ་ནི། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཡེང་བ་བཤད། །ཉོན་མོངས་
དབང་གིས་ཡུལ་རྣམས་ལ། །སེམས་ནི་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་ནི། །ཕྱི་རོལ་ཏུ་ནི་གཡེང་
བར་ བཤད། །སྙོམས་ འཇུག་ བདེ་ ལ་ སྲེད་ པ་ནི། །ནང་ གི་ གཡེང་ བ་ ཡིན་ པར་
།བདག་ཉིད་གཞན་ངོར་གྲུབ་བྱའི་ཕྱིར། །དགེ་བའི་སྦྱོར་བར་བརྩོན་པ་
ནི། ། །མཚན་ མའི་ གཡེང་ བ་ ཡིན་ པར་ བཤད། །འཇིག་ ལྟ་ དང་ ནི་ ང་ རྒྱལ་ གྱི། །
གནས་ངན་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །དགེ་བ་བྱས་སྙམ་རློམ་པ་ནི། །གནས་ངན་
ལེན་གྱི་གཡེང་བར་བཤད། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དོར་ནས་ནི། །འོག་མ་རྣམས་
སུ་འཇུག་པ་དང་། །ཐེག་ཆེན་བཏང་ནས་ཐེག་དམན་ལ། །འཇུག་ པར་བྱ་སྙམ་
ཡིད་བྱེད་པ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བར་བཤད། །རྣམ་གཡེང་དྲུག་པོ་དེ་དག་
ནི། །ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་མ་ངེས་ཤིང་། །རྣམ་རྟོག་ཏུ་ཡང་མ་ངེས་པས། །དེ་དག་
དྲུག་ཀ་ཉེ་ཉོན་གྱི །རྣམ་གཡེང་ཉོན་མོངས་ཅན་དངོས་མིན། །རྣམ་གཡེང་དྲུག་པོ་
དེ་དག་གི ། །ནང་ནས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བ། །རྣམ་གཡེང་ཉོན་མོངས་ཅན་དངོས་
སོ། །དེ་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ། །དངོས་བཏགས་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་བྱ། ཁྲོ་
དང་ཁོན་འཛིན་ལ་སོགས་པ། །ཉོན་མོངས་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག །རྩ་ཉོན་རྣམས་ཀྱི་
ཆར་གཏོགས་ཤིང་། །རྩ་ཉོན་རྣམས་དང་ཉེ་བས་ན། །དེ་དག་རྣམས་ལ་ཉེ་ཉོན་
ཞེས། །མངོན་ པ་ གོང་ འོག་ ལས་ བཤད་ དོ། ། ཁྲོ་ བ་ དང་ ནི་ ཁོན་ འཛིན་ དང་། །
- 98-

སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཚུལ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྡོམ་ཚིག་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ།
འཚིག་པ་དང་ནི་རྣམ་འཚེ་བཞི། ཁོང་ཁྲོའི་ཆར་གཏོགས་ཡིན་པས་ན། ཁོང་ཁྲོ་
དང་ནི་ཉེ་བ་སྟེ། །ཉོན་མོངས་དྲག་པོ་དེ་བཞི་ནི། ཁོང་ཁྲོ་འཕེལ་བ་ཡིན་ཕྱིར་རོ།
དེ་བཞིན་ཉེ་ཉོན་གཞན་རྣམས་ཀྱང་། །རྩ་ཉོན་གང་དང་གང་ཞིག་དང་། །ཉེ་ཞིང་
དེ་ཡི་ཆར་གཏོགས་པ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་པའི་ཚུལ་རྣམས་ནི། །མངོན་པ་ཀུན་ལས་
བཏུས་པ་ལ། །ཞིབ་ཏུ་བལྟས་ནས་ཤེས་པར་བྱ། །གཞན་འགྱུར་བཞི་ནི་གཉིད་
དང་ནི། །འགྱོད་པ་དང་ནི་རྟོག་དཔྱོད་དོ། །དེ་དག་སོ་སོའི་ངོས་འཛིན་ནི། །སྒོ་
ལྔའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་རྣམས། །ནང་དུ་བསྡུས་པ་གཉིད་དུ་བཤད། །རང་གིས་
སྔར་བྱས་བྱ་བ་ལ། །ཡིད་ལ་གཅག་པ་འགྱོད་པར་བཤད། །རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ནི་
རྩིང་ཞིབ་སྟེ། །དོན་གྱི་ངོ་བོ་རགས་པ་ཙམ། །འཚོལ་རྟོག་པའོ་དོན་དེ་ལ། །ཞིབ་
ཏུ་དཔྱོད་པ་དཔྱོད་པར་བཤད། ། །དེ་ལྟར་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི། །ཀུན་སློང་བསམ་
པའི་ཁྱད་པར་གྱིས། །དགེ་དང་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན། །ཅི་རིགས་པར་ནི་འགྱུར་
བས་ན། །འགྱོད་གཉིད་རྟོག་དཔྱོད་བཞི་ལ་ནི། །གཞན་འགྱུར་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་
ཡིན། །དེ་ཡང་གསལ་བར་བརྗོད་ན་ནི། །ཉིན་པར་དགེ་སྦྱོར་ལ་འབད་ནས། །
ཉལ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ན། །ཉིན་པར་བསྐྱངས་པའི་དགེ་བའི་རྒྱུན། །དྲན་
བཞིན་གཉིད་དུ་སོང་བ་དང་། །དཀར་ནག་ལས་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ། །བསམ་
ནས་ངེས་ཤེས་རྙེད་པ་ན། །སྔར་བྱས་སྡིག་ལ་འགྱོད་པ་དང་། །སྲིད་ལ་ཡིད་འབྱུང་
སྐྱོ་ཤས་ཀྱིས། །མི་རྟག་བདག་མེད་སྟོང་རྣམས་ལ། །རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པ་དགེ་བར་
བཤད། །ཉོན་ མོངས་ དབང་ གིས་ བག་ མེད་ དུ། །ཉལ་ ཞིང་ གཉིད་ དུ་ སོང་ བ་
དང་། །བདུད་དང་སྡིག་གྲོགས་ཀྱིས་བསླུས་ནས། །སྔར་བྱས་དགེ་ལ་ འགྱོད་ པ་
དང་། །འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་སྲེད་པས། །བུད་མེད་ལ་སོགས་འདོད་ཡུལ་ལ། །
-99-

མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་ལས། ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ། ༼༡༣༽
རྟོག་ཅིང་སྤྱོད་པ་མི་དགེ་བ། །དགེ་དང་མི་དགེའི་བསམ་པ་གཉིས། །གང་ཡང་
མེད་པ་ལུང་མ་བསྟན། །དེ་ཕྱིར་གཞན་འགྱུར་བཞི་ལ་ནི། །ཉོན་མོངས་ཅན་དང་
དེ་མིན་པ། །གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ཤེས་པར་བྱ། །གཞན་འགྱུར་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་
ནི། །དགེ་བའི་བྱ་བ་ཉམས་པར་བྱེད། །གཞན་ཡང་གཞན་འགྱུར་བཞི་པོ་ལ། །
དུས་དང་དུས་ཆོད་མིན་པ་དང་། །རིགས་དང་མི་རིགས་ཤེས་དགོས་སོ། །ཟས་ཀྱི་
ཚོད་ནི་མི་ཤེས་དང་། །སྡིག་པའི་གྲོགས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། །འདུ་འཛིའི་ཁྲོད་དུ་
གནས་ པ་ སོགས། ། །གཞན་ འགྱུར་ ཉོན་མོངས་ཅན་སྐྱེ་བའི། །རྐྱེན་རྣམས་ ཤེས་
ནས་སྤང་བར་བྱ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་རྩ་ཉོན་དང་། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་ཉེ་ཉོན་
དང་། །གཞན་འགྱུར་ ཉོན་ མོངས་ ཅན་རྣམས་ནི། །གང་ ཡང་ རྒྱུད་ ལ་ སྐྱེས་ ཙམ་
གྱིས། །སེམས་ རྒྱུད་ མ་ ཤི་ རྩུབ་ རེག་ ཏུ། །བྱེད་ པས་ བློ་ ངན་ དེ་ དག་ ལ། ། །ཉོན་
མོངས་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། ། །གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་ཚོགས་འདི་ཡིས། །ཚེ་
འདིར་ ལུས་ སེམས་ གདུང་ བྱེད་ཅིང་། །ཕྱི་མར་མི་ཁོམ་གནས་ སུ་འཁྲིད། །རང་
གཞན་ཐམས་ཅད་ཕུང་ལ་འདེབས། །དེ་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཚོགས་འདི་ལ། །ཟག་
པ་ དང་ ནི་ ཆུ་ བོ་དང༌། ། །འཆིང་ བ་དང་ནི་མདུད་པ་དང་། །སེམས་ཀྱི་ དུག་ དང་
གདོན་ཆེན་དང་། །འགོང་པོ་བདུད་ཀྱི་དཔའ་བོ་དང་། །འཁྲུག་པ་དང་ནི་རིམས་
ནད་དང༌། །གེགས་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། །ཐ་བ་དང་ནི་དྲི་མ་དང༌། །ཟུག་
རྔུ་དང་ནི་ཉེས་སྤྱོད་དང༌། །སྡིག་པ་དང་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་། །བག་ལ་ཉལ་དང་ཉེར་
ལེན་དང་། །ཀུན་དཀྲིས་དང་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་། །ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ། །
མིང་ གི་རྣམ་ གྲངས་ མཐའ་ ཡས་ པས། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་མཛད། །
འཇིག་ རྟེན་ ཁམས་ ཀྱི་ སེམས་ ཅན་རྣམས། ། །ཐམས་ ཅད་ རང་ ལ་ དགྲར་ ལངས་
- 100-

སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཚུལ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྡོམ་ཚིག་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ།
པ་
ཀྱང་། །ལུས་སྲོག་ཙམ་ལ་གནོད་སྲིད་ཀྱི། །དགེ་བ་འཕྲོག་པར་མི་ནུས་ཤིང་། །
ངན་སོང་གནས་སུ་འཁྲིད་མི་ནུས། །ཉོན་མོངས་དགྲ་བོ་འདི་ཡིས་ནི། །སྔར་བྱས་
དགེ་ བ་ ཀུན་ འཕྲོག་ཅིང་། ། །ཕྱིས་ ནས་ ཡོན་ཏན་ སྐྱེ་ བ་གཅོད། །ཚེ་དང་ བསོད་
ནམས་ཉམས་བྱས་ཏེ། །ངན་སོང་གནས་སུ་འཁྲིད་པར་བྱེད། །ཐ་མལ་དགྲ་བོ་སུ་
འཇིགས་ཀྱང་། །བཏུད་ན་ཞི་ནས་ཕན་པ་བྱེད། །ཉོན་མོངས་དགྲ་བོ་འདི་ལ་ནི། །
བཏུད་ན་ལྷག་པར་གནོད་པར་བྱེད། །རང་གི་སྙིང་དུ་གནས་བྱས་ནས། །རང་ཉིད་
ཕུང་ལ་འདེབས་བྱེད་པ། །མི་བཟང་སྙིང་གི་དགྲ་འདི་ལ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འདུད་
མི་ བྱ། ། །གཞན་ ཡང་ ཉོན་ མོངས་ འདི་ དག་ གི ། །སྐྱེ་ བའི་ རྐྱེན་ དང་ དམིགས་
དང་། །འཛིན་སྟངས་རྣམ་པ་གང་ཡིན་དང་། །བྱེད་ལས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་དང་། །
སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་རྣམས། །རྒྱུད་ལྡན་བླ་མའི་མན་ངག་དང་། །ཤིང་རྟ་
ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་རྣམས། །ལེགས་པར་སྦྱར་ནས་ཤེས་པར་བྱ། །རྒྱལ་ང
དགྱེས་པའི་ ལམ་བཟང་ ལ། །འཇུག་པར་ འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །འདི་ ལྟའི་
རིགས་ཚུལ་སྦྱང་དགོས་ཀྱི། །གཞན་དུ་ཚིག་ཙམ་ལ་འཆོལ་ནས། །གཞན་ཟེར་
ཟློས་པ་ལྷུར་ལེན་དང༌། །དྲི་མེད་རིགས་པའི་ལམ་བཏང་ནས། །ལུང་ཙམ་སྐྱབས་
སུ་མི་བྱ་སྟེ། །ཡང་དག་ལམ་བཟང་གསལ་བྱེད་པར། །རྒྱལ་བ་ཉིད་ ཀྱིས་ ལུང་
བསྟན་པ། །ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་ལས། །ལྷག་པའི་གདམས་ངག་མེད་
།ཀུན་མཁྱེན་གངས་རི་ལས་འོངས་པ། །ཐོགས་མེད་གཞུང་བཟང་གངྒཱའི་
རྒྱུན། །དག་ བྱེད་ རིགས་ ཚུལ་ བདུད་ རྩི་ འདི། །རང་ གི་ ཀུན་ རྨོངས་ སྦྱོང་ ཕྱིཪ་
དང་། །བློ་ མིག་ དྲི་ མ་ རབ་ བཀྲུས་ ནས། །ཤིང་ རྟའི་ ལམ་ སྲོལ་ ལྟ་ འདོད་ པ། །
འགའ་ལ་ཕན་པའང་སྲིད་སྙམ་ནས། །བདག་གིས་བརྩོན་པས་འདིར་བཀོད་དོ། །
ཕྱིར་རོ།
- 101 -

མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་ལས། ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ། ༼༡༣༽
འོན་ཀྱང་བདག་ནི་སྦྱངས་པ་དམན། །བློ་མིག་མི་གསལ་འཐོམས་གྱུར་པས། །
འདི་ལ་འཁྲུལ་པ་མཆིས་ན་ནི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དག་པར་མཛོད། །འདིར
འབད་དགེ་བའི་མཐུ་སྟོབས་ཀྱིས། །བདག་དང་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པས། །ཡང་དག་
ལམ་བཟང་གསལ་མཐོང་སྟེ། །ཀུན་མཁྱེན་གོ་འཕང་ཐོབ་གྱུར་ཅིག
ཅེས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཚུལ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྡོམ་ཚིག་རིན་
པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། རང་གི་དྲན་པ་གསོ་བ་དང་སྐལ་མཉམ་གཞན་
ལའང་ཕན་པའི་བསམ་པས་དགེ་སློང་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བཀྲ་ཤིས་བསམ་
གཏན་གླིང་དུ་སྦྱར་བའོ། །འདིས་ཀྱང་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འཕེལ་ཞིང་
རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིག། །།
- 102-