་འགྲོ་ལམ།
ལི་ཝུའེ་ཧན།
1951 ལོའི་ཟླ་ 5 ཚེས་ 23 ཉིན་ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དང་
དེ་སྔའི་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གཉིས་ཀྱིས་ 《 བོད་ཞི་བས་བཅིངས་བཀྲོལ་་་་
འབྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་ 》(གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་)ལ་མིང་
རྟགས་བཀོད་ཅིང་། དེ་ནས་བཟུང་བོད་མི་རིགས་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་་་
བཙན་འཛུལ་དང་འཆིང་ཐག་འོག་ལས་དུས་གཏན་དུ་གྲོལ་ཏེ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་་་་་་་་་
དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་འདྲ་མཉམ་དང་། མཉམ་འབྲེལ།
མཛའ་གྲོགས། མཉམ་ལས་བཅས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་མཐུན་སྒྲིལ་་་་
དང་། ཡར་ཐོན། འཕེལ་རྒྱས་བཅས་འོད་ཟེར་ལྡན་པའི་ལམ་ཆེན་ཐོག་སྐྱོད་་་
ཐུབ་པ་བྱུང་བ་རེད། ད་རེས་ང་ཚོས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་བོད་དང་་་
མེས་རྒྱལ་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་དུས་རབས་དབྱེ་བའི་བྱ་བ་དེར་་་་་
དྲན་གསོ་གཟབ་རྒྱས་ཤིག་ཞུ་སྐབས་ངས་དགའ་སྤྲོ་དཔག་མེད་སྐྱེ་བའི་བསམ་་་་
ཚུལ་འཆང་བཞིན་པར་བོད་ཀྱི་མི་དམངས་དང་རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་
དམངས་ཚོར་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་དང་བོད་ཀྱི
མི་དམངས་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་བོད་གསར་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཆེད་
ཤི་གསོན་ལ་མ་བལྟོས་པ་དང་། དཀའ་སྤྱད་འབད་འཐབ། རླབས་ཆེན་གྱི་་་་་
• 319.

ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་བ་བཅས་བྱེད་མཁན་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་དང་
མི་རིགས་ཁག་གི་ལས་བྱེད་པ་ཚོར་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་བཀྲ་ཤིས་བདེ་་་་་་
ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། གཤམ་དུ་ངས་གནད་དོན་གསུམ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
དང་པོ། 《 བོད་ཞི་བས་བཅིངས་བཀྲོལ་འབྱུང་ཐབས་
སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་ » ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་
བོད་དང་མེས་རྒྱལ་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ལོ་
རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ལྡོག་ཏུ་མེད་
པའི་འབྲས་བུ་ཞིག་ཡིན་པ།
རང་རྒྱལ་ནི་མི་རིགས་མང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་དང་ད་ལྟ་མི་རིགས་
ཁག་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་ཅིང་། ཁྱོན་ཡོངས་ནས་བཤད་ན་མི་རིགས་དེ་དག་
སྔ་ས་ནས་ཀྲུང་གོའི་ས་གཞི་ཆེན་པོའི་ཐོག་སྡོད་པ་དང་རིམ་བཞིན་རླབས་ཆེན་་
ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཆགས་པ་རེད། དེའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ཀྱག་ཀྱོག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་
འཕེལ་རིམ་བརྒྱུད་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་གྱི་མེས་རྒྱལ་ཞིག་ཆགས་མཐར་རླབས་་་་་
ཆེན་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཁ་འབྲལ་དུ་མི་རུང་བའི་ཆ་་་་་
ཤས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་བོད་མི་རིགས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་དང་འོད་སྟོང་འབར་་
བའི་རིག་གནས་ལྡན་པའི་རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་དེས་མི་་་་་
རིགས་གཞན་དག་དང་འདྲ་བར་རླབས་ཆེན་མེས་རྒྱལ་འདི་གསར་སྐྲུན་དང་་་་་
འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རིང་རང་ཉིད་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་ལས་འགན་འཁུར་ཡོད།
སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པར་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཀྱི་དཔའ་བོ་དང་།
རླབས་ཆེན་གྱི་ཆབ་སྲིད་མཁས་ཅན། དམག་དོན་མཁས་ཅན་བཅས་ཡིན་པའི་
སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་གཅིག་གྱུར་བཟོས་པ་མ་ཟད། ཐང་རྒྱལ་རབས་དང་
• 320.

..
ས་
T
..
..
..
..
འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཀྱང་བཙུགས་པ་དང་ལྷག་པར་དུ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་་་
ཝུན་ཤིང་ཀོང་ཇོ་གཉིས་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་པ་དེས་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་དབར་
གྱི་འབྲེལ་བ་དང་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གནས་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བ་་་་་་་
བཅས་ཚང་མར་རྒྱང་རིང་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཤིང་། དེ་ནས་་་་་་་
བཟུང་བོད་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་དབར་“ཚ་ཞང་དུ་གྱུར་པ་དང་”“ ཁྱིམ་ཚང་་་་
གཅིག་ལྟར་”གྱི་མཛའ་གཅུགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཆགས་འགོ་ཚུགས་པ་རེད། ཐང་་
རྒྱལ་རབས་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཞིག་ནང་ཡོན་དང་མིན་རྒྱལ་རབས་་་
བརྒྱུད་པ་དང་ལྷག་པར་དུ་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སླེབས་དུས་བོད་དང་་་
མེས་རྒྱལ་དབར་གྱི་འབྲེལ་བར་དེ་བས་ཤུགས་སྣོན་ཐེབས་པ་དང་བོད་ཀྱི་ཆབ་་་
སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་བཅས་ཀྱི་ཐད་ལའང་གོང་འཕེལ་བྱུང་
བ་རེད། 1791 ལོར་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་དུ་དཔུང་ཆེན་་་་
བཏང་སྟེ་བོད་ཀྱི་མི་དམངས་དང་དཔུང་པ་མཉམ་གཤིབ་ཀྱིས་དམག་འཐབ་་་་་
བྱས་ནས་བོད་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་པ་དང་མེས་རྒྱལ་གྱི་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་སྲུང་སྐྱོང་་
བྱས་ཤིང་། ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་ད་དུང་བོད་ས་གནས་དབང་་
འཛིན་ལས་ཁུངས་དང་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་རྩ་འཛུགས་དང་། ཆབ་་་
སྲིད། ནོར་སྲིད། དངུལ་རྩ། དམག་དོན། ཕྱི་འབྲེལ། ཆོས་ལུགས་བཅས་་་་
..
..
ཕྱོགས་གང་ཅིའི་ཐད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་འཛུགས་རྒྱུའི་གྲོས་ཐག་བཅད་པ་མ་ཟད།
བོད་དུ་བཅའ་སྡོད་བློན་ཆེན་གྱིས་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་གི་་་
ཚབ་ཞུས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་བསྒྲུབ་རྒྱུར་ལྟ་སྐུལ་ཡང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེའི་
ཐོག་ནས་བོད་ས་གནས་དང་མེས་རྒྱལ་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་དེ་མཐོ་
རེ་
ཚད་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་པ་མཚོན་པ་རེད།
!
ཉེ་རབས་སུ་སླེབས་སྐབས་ཀྲུང་གོར་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཙན་་་་་་་
• 321.

འཛུལ་བྱུང་སྟེ་ཕྱེད་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དང་ཕྱེད་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་་་་་་་
གནས་སུ་གྱར་ཞིང་། ཆིང་རྒྱལ་རབས་དུས་མཇུག་གི་སྲིད་གཞུང་དང་། པེ་་་་
དབྱང་དམག་ཤེད་ཅན་གྱི་སྲིད་གཞུང་། གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་བཅས་ཀྱིས་ཕྱི་
.....
རུ་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཙན་འཛུལ་ལ་མགོ་བསྒུར་བ་དང་ནང་དུ་མི་་་་་་
རིགས་ལ་གཉའ་གནོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ལ་བཙན་
འཛུལ་གྱི་འདྲེ་ལག་དེ་བོད་ས་ཁུལ་དུ་སྐྱོང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ཞིང་། དབྱིན་གོ་
བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱིས་སྔ་རྟིང་དུ་ 1888 ལོ་དང་ 1904 ལོར་བོད་ལ་དྲག་་
པོའི་ཚུར་རྒོལ་ཐེངས་གཉིས་བྱས་པར་བོད་ཀྱི་དམག་དམངས་ཚོས་དཔའ་ངར་་
ཆེན་པོས་འགོག་རྒོལ་བྱས་ཤིང་བོད་ཀྱི་དམག་དམངས་ཚོའི་དཔའ་ངར་ཆེ་བའི་
འགོག་རྒོལ་དམག་འཁྲུག་ཐེངས་གཉིས་པོ་དེ་ཆིང་རྒྱལ་རབས་གོང་མའི་སྲིད་་་་་
གཞུང་དང་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གཉིས་རུལ་སུངས་ནུས་མེད་ཀྱིས་རྐྱེན་་་་་
པས་ཕམ་རུང་དབྱིང་གོ་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ལ་འབྱུང་འོས་པའི་བསླབ་བྱ་་་་
ཐོབ་པར་བརྟེན་ཁོ་པ་ཚོས་དྲག་ཤུགས་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་བོད་འདུལ་ཐབས་་་་
མེད་པ་ཤེས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཁོ་པ་ཚོས་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་དབང་སྒྱུར་་་་་
མཁན་གྱི་ནང་དུ་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དགའ་ཉེར་བརྟེན་མཁན་སྟོབས་ཤུགས་
གསོ་སྐྱོང་བྱས་པ་མ་ཟད། བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་་་་
དང་། པེ་དབྱང་དམག་ཤེད་ཅན་གྱི་སྲིད་གཞུང་། གོ་མིན་ཏང་གི་སྲིད་གཞུང་
བཅས་ཀྱི་མི་རིགས་གཉའ་གནོན་གྱི་སྲིད་ཇུས་ལ་འཁོན་འཛིན་བྱེད་པའི་བསམ་
ཚུལ་དེ་བེད་སྤྱད་དེ་དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུག་ཤིང་རྒྱག་པ་དང་ཁ་བྲལ་དུ་བཏང་ནས་་
རང་རེའི་བོད་ཁྱུར་མིད་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་རྨི་ལམ་སྐྱིད་པོ་དེ་དངོས་སུ་སྒྲུབ་རེའང་་
བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཙན་འཛུལ་དེས་བོད་དང་མེས་རྒྱལ་དབར་གྱི་
• 322.

འབྲེལ་བར་ཉེན་ཁ་ཚབས་ཆེན་བཟོས་སྟབས་བོད་མི་དམངས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཧ་
ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་རེད།
དང་པོ། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱིས་བོད་ས་གནས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་རུ་་་་་
ཚོགས་ནང་གི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དགའ་ཉེར་བརྟེན་མཁན་ལ་ངན་སྐུལ་་་་་
བྱས་ཏེ་བོད་དང་མེས་རྒྱལ་དབར་གྱི་འབྲེལ་བར་གཏོར་བཤིག་གཏོང་གང་ཐུབ་
བྱས་ནས་“རང་བཙན་”དང་“རྦད་དེ་རང་སྐྱོང་”ཟེར་བའི་མིང་ཁྱེར་ཏེ་བོད་་་་་
མེས་རྒྱལ་ནས་ཁ་ཕྲལ་ཏེ་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དང་ཡང་་
ན་ཞོར་གཏོགས་ཤིག་ཏུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ལྐོག་གཡོ་འཆང་བ་དང་ལྷག་པར་དུ་ལྕགས་
ཕག་ལོའི་གསར་བརྗེའི་དུས་སྐབས་དང་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་་་་་་
དམག་འཁྲུག་ལ་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་ཉེར་ཡོད་པའི་སྐབས་དེར་བཙན་
ཉེ་མཁན་དེ་ཚོས་མེས་རྒྱལ་ལ་རྒྱབ་གཏོད་བྱེད་པའི་ཁ་བྲལ་གྱི་སྤྱོད་ངན་སྤེལ་་་་་
ཤུགས་ཆེ་ཤོས་སུ་སླེབས་པ་རེད།
གཉིས་པ། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་
ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་རིམ་བཞིན་ཕྱེད་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་་
སྒྱུར་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར་བོད་ནི་དེ་སྔ་ཆོས་
སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་མངའ་བདག་གི་སྲིད་དབང་སྒེར་་
འཛིན་གྱི་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། མི་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ལྔའང་་་་་
ཟིན་མེད་པའི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དང་། སྐུ་དྲག་མཐོ་རིམ་གྲྭ་པ་བཅས་་་་་་
མངའ་བདག་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་ས་ཞིང་ཡོངས་རྫོགས་དང་ཕྱུགས་རིགས་ཆེས་་
ཆེ་བ་བཟུང་བ་དང་ཞིང་བྲན་དང་བྲན་གཡོག་ཚོའི་ལུས་སྲོག་རྒྱུ་གསུམ་བདག་་་
བཟུང་བྱས་ཡོད་ཅིང་། མི་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ་ཡན་ཟིན་པའི་ཞིང་
བྲན་དང་བྲན་གཡོག་ཚོར་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་མེད་པ་དང་རང་ལུས་
• 323.

ལ་རང་དབང་གཏན་ནས་མེད་སྟབས་མངའ་བདག་གི་ས་བོགས་དང་། ཁྲལ་་་
འུལ། སྐྱེད་ལྕིའི་བུ་ལོན་བཅས་ཀྱི་ཡ་ང་བའི་བཤུ་གཞོག་མྱོང་དགོས་བྱུང་བ་རེད།
ཞིང་བྲན་བདག་པོས་ཞིང་བྲན་རང་སྣང་གང་ཤར་གྱིས་འཚོང་བ་དང་། གཏའ་
མར་འཇོག་པ། ལག་བཏགས་སུ་བརྩིས་ནས་སྤྲོད་པ། བརྗེ་རེས་བྱེད་པ་བཅས་
བྱེད་ཆོག་ཅིང་། ཁོང་ཚོར་རྟ་ལྕག་གཞུ་བ་དང་། མིག་འབྲས་འདོན་པ། ལག་
པ་འབྲེག་པ། ཉྭ་རྩ་གཅོད་པ། པགས་པ་བཤུ་བ་སོགས་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་
ཙམ་གྱིས་ཧང་སངས་དགོས་པའི་ཉེས་ཆད་སྡུག་པོ་གཅོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
མངའ་བདག་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་རྒྱ་ཁྱབ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཆོས་ལ་ད་་་་་་
ཤུགས་ཆེ་བ་དེ་བེད་སྤྱད་ནས་དབང་སྒྱུར་གྱི་ལག་ཆ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་གི་ཡོད་པ་རེད།
ཁོ་པ་ཚོས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དྲག་གནོན་བྱེད་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བསམ་
བློའི་དབང་སྒྱུར་དང་བསམ་བློ་སྦྲིད་ཐབས་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་ཡུན་རིང་
བར་ཤིན་ཏུ་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པའི་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་སུ་འཕེལ་མེད་རང་སོར་
གནས་སུ་བཅུག་པར་བརྟེན་བོད་རིགས་ཀྱི་མི་འབོར་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད་ཅིང་།
བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱིས་བོད་ལ་ནང་འཛུལ་བྱས་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཞིང་བྲན་ལམ་
ལུགས་ལ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་རྒྱུ་ལྟ་བཞག ལམ་ལུགས་དེ་སྲུང་སྐྱོང་དང་སྲུང་
འཛིན་བྱེད་གང་ཐུབ་བྱེད་པ་མ་ཟད། རིམ་བཞིན་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དུ་འགྱུར་་
གང་ཐུབ་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་པ་ཚོས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་་་་
དོན་དུ་དཔོན་རིགས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པ་དང་། དམག་དཔུང་སྦྱོང་བརྡར་དང་རྒྱ་
ཆེར་བཏང་བ། ཉེན་རྟོག་ཅུས་བཙུགས་པ་མ་ཟད། དབྱིན་གོ་བཙན་རྒྱལ་རིང་
ལུགས་ཀྱི་གསང་མྱུལ་གྱིས་མདའ་དཔོན་བྱས་ཏེ་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་ཁ་
ལོའང་སྒྱུར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་པ་ཚོས་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ཀྱང་མངའ་བདག་་་
ཆེན་པོ་གསུམ་ལ་བོད་ཀྱི་བལ་ཕྱིར་གཏོང་སོགས་ཀྱི་ཕྱི་ཕྱོགས་ཉོ་ཚོང་ཐད་སྒེར་་
• 324.

སྡོམ་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དང་། སྐུ་དྲག མཐོ་རིམ་གྲྭ་པ།
ཚོང་པ་བཅས་བཞི་པོ་གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དོན་དངོས་ཐོག་
རིམ་བཞིན་ཕྱིར་རྟེན་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་ཐམས་
ཅད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་མི་དམངས་ཚོའི་དམག་གྲོན་དང་དམག་རྒྱགས་ཀྱི་ཁུར་པོ་ལྕི་རུ་
འགྲོ་བ་དང་དཔལ་འབྱོར་ཐད་བཤུ་གཞོག་མྱོང་དགོས་བྱུང་བ་རེད།
གསུམ་པ། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ནང་ཁུལ་གྱི་་་་་
མཐུན་སྒྲིལ་ལ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བ་དང་དང་ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་པཎ་ཆེན་
ཨེར་ཏི་ནི་བར་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་གཏོར་བཤིག་བཏང་ཞིང་། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་
དགུ་པས་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཙན་འཛུལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་
གནང་བ་དང་མེས་རྒྱལ་ལ་ཕྱོགས་པར་བརྟེན་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དགའ་་་་་
ཉེར་བརྟེན་མཁན་གྱི་གཉའ་གནོན་མྱོང་བ་དང་བོད་ནས་ཞལ་གྱེས་ཏེ་མེས་རྒྱལ་
ནང་ཁུལ་དུ་ཡུན་རིང་བར་མི་བཞུགས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་། ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་
ཀྱི་ནང་ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་གཅེས་པར་ཡང་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡོད། 1911 ལོར་ལྕགས་
ཕག་ལོའི་གསར་བརྗེ་བྱུང་རྗེས་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱིས་བོད་ས་གནས་ཀྱི་་་་
དབང་སྒྱུར་རུ་ཚོགས་ལ་ངན་སྐུལ་བྱས་ཏེ་བོད་དུ་བཅའ་སྡོད་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་
བློན་ཆེན་མཐར་སྐྲོད་བཏང་བ་དང་བོད་དང་མེས་རྒྱལ་བར་གྱི་འབྲེལ་བར་་་་་་་
གཏོར་བཤིག་བཏང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་མཐོ་རིམ་དང་
སྐུ་དྲག་ནང་གི་རྒྱལ་གཅེས་པར་ཁྲག་དྲི་བྲོ་བའི་དམར་གསོད་བཏང་བ་དཔེར་ན་
བསྟན་རྒྱས་གླིང་གི་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང་། བཀའ་བློན་ཚ་རོང་བ། འབྲས་སྤུངས་་་་
དགོན་གྱི་མཁན་ཆེན་ཡོན་ཏན་སོགས་བཀྲོངས་པ་རེད། 1933 ལོར་ཏཱ་ལའི་སྐུ་
ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་རྭ་སྒྲེང་ཧོ་ཐོག་ཐུས་རྒྱལ་ཚབ་གནང་བ་རེད།
རྭ་སྒྲེང་གིས་བོད་ཀྱི་རྒྱ་ཆེའི་སེར་སྐྱ་མི་དམངས་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་རེ་འདོད་
........
• 325.

མཚོན་པར་གནང་ནས་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོས་བོད་ས་གནས་དང་མེས་རྒྱལ་་་་་
བར་གྱི་འབྲེལ་བར་ཤུགས་སྣོན་བསྐྱོན་ཞིང་། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དང་བོད་
དུ་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དགའ་ཉེར་བརྟེན་མཁན་གྱིས་རྭ་སྒྲེང་གི་རྒྱལ་གཅེས་
ཀྱི་སྤྱོད་བཟང་ལ་འཁོན་འཛིན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དང་ཁོ་པ་ཚོས་དཀྲོག་་་་་
གཏམ་བཟོ་བ་དང་། དམའ་འབེབས་གཏོང་བ། ནག་མེད་ཉེས་འགེལ་བཅས་
བྱས་ནས་གནོད་འཚེ་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་ཐ་ཤལ་གྱི་སྤྱོད་ངན་སྤེལ་ཏེ་སྔོན་དུ་་་་་
1941 ལོར་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་རྭ་སྒྲེང་སྲིད་ཁྲི་ནས་ཕབ་སྟེ་སྟག་བྲག་གིས་ཚབ་བྱས་
པ་དང་དེ་རྗེས་ 1947 ལོར་སླར་ཡང་རྭ་སྒྲེང་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་བཀྲོངས་པ་་་
རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཡབ་ནི་རྭ་སྒྲེང་དང་འབྲེལ་བ་དམ་་་
ཟབ་ཡོད་པ་དང་མེས་རྒྱལ་ལ་བློ་ཁ་ཕྱོགས་སྟབས་ཁོ་པ་ཚོས་དུག་སྟེར་ནས་་