༈༙ ལྷ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་
ནས། །གནས་སྨྱུག་མའི་ནགས་ཁྲོད་ཚང་ཚིང་ན། །ལྷ་གསལ་རིག་མངོན་ཤེས་ལྡན་པ་
ན། །དབྱིངས་སྟོང་པའི་མཛེས་མས་འཁྱུད་འཁྱུད་ནས། །དོན་སྣ་ཚོགས་དྲིས་ལ་འདི་སྐད་
545

འབྲི་གུང་ཕྱོགས་བཅུའི་མུན་སེལ་དཔེ་ཚོགས།
ཅེས།
ནས།
།ཁོང་ཁྱོ་ཤུག་གསང་གཏམ་བདག་གིས་ཐོས། །དབུས་ཉི་འོག་ནས་འཕུར་བའི་འདབ་
ཆགས་ཤིག །ཤར་ཁྲི་གདུགས་འོག་ཏུ་ཐལ་གྱིས་སོང༌། །དེ་འདབ་མ་མ་ཕོག་འཚམས་སྲིད་
།ལོ་འགའ་ནས་འདབ་ཆགས་ཅི་འདྲ་འབྱུང༌། །ལྷ་རྭ་མགོ་རྭ་ཅོའི་བཅོས་པ་དེས། །ཇ་
ཞིམ་དུ་འཐུང་བའི་ར་བཟི་ལ། །གནས་གངས་དཀར་ལྷ་མོ་བྲེད་ནས་སོང༌། །ཤར་ཚང་ཚིང་
འཁྲིགས་པའི་ཡུལ་གྲུ་ནས། །སྐད་སྣ་ཚོགས་བསྒྱུར་བའི་གར་མཁན་མང་། །གར་ལང་ལིང་རྩེད་
ན་ལྟད་མོ་ཆེ། །དབུས་ཁྲི་གདུགས་ཉི་མའི་ཕོ་བྲང་ན། །ལྷ་བཙན་པོའི་གྲོས་ར་ཁྱི་ཡིས་
གང༌།
བཞི།
།ཁྱི་ཕྱོགས་བཅུར་ཟུག་ཀྱང་སུ་མི་འཇིགས། །ལྷོ་རྒྱ་སྟག་དོམ་དང་འཕར་སྤྱང་
།བྲག་སྟོང་པའི་ཕུག་པར་འཚོགས་འཚོགས་ནས། །ཤིང་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་དགའ་སྟོན་
ལ། །དུས་ད་ལྟ་རྩེ་བའི་གར་ལ་རོལ། །བྲག་གནམ་ལྕགས་ཐོག་གིས་འཇིག་འཇིག་འདྲ། །ནུབ་
སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་པའི་ཡ་མ་བརླ། །བྱ་འདབ་མ་མང་པོའི་ཁ་དོག་ལ། །ཚོན་མ་བྱུག་རང་གར་གྲུབ་
པ་དེ། །དུས་མྱུར་དུ་མཐོང་བའི་མཚན་མ་ཡོད། །བྱང་འཇག་མའི་ཚལ་གྱི་རི་དྭགས་ལ། །ནད་
546

༼ཀ༽
1
ཀུན་མཁྱེན་རིག་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་གསུང་འབུམ།
ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པའི་ཟུག་རྔུ་ཡི། །སྐད་སྣ་ཚོགས་སྒྲོག་ནས་ཕྱོགས་བཅུར་བྱེས། །དེ་རི་དྭགས་
ནས་འཁྲུགས་པའ་ཆ་
ཡོངས་ཀྱི་ཉམས་མཚར་གནས། །ས་དམར་ལ་ཡངས་པའི་དོ་ར་དེར། །ལས་མང་པོ་མཁན་གྱི་དོ་
ར་བྱེད། །གཡས་པད་ཀོར་གར་སྟབས་དང་རེ་སྤྲོ། །ལྷ་སྣ་ཚོགས་ངུ་ཞིང་ཆོ་ངེ་སྒྲོག །བྲོ་ཤོན་ལ་
བལྟས་པའི་ཆོ་ངེ་དང༌། །བྲང་རྡུང་གི་ས་གཞི་ཨེ་མ་གང༌། །རི་སེངྒེ་ཉལ་འདྲའི་རིན་ཆེན་
རྒྱན། །བཟོ་སྣ་ཚོགས་བཅོས་པའི་རྩེད་འཇོ་ལ། །དོན་ཤ་ཁྲག་རུས་པའི་གན་མཛོད་བྱེད། །འདྲེ་
ཤ་ཟ་ཡི་དྭགས་ནང་ནས་ལངས། །དེ་གཤེད་མའི་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་བོར་སྣང་། །སྙིང་དམར་པོའི་རྩེ་
མོ་མེ་ལྕེ་འབར། །མེ་སྟག་སྟེང་དང་ཤར་དུ་འགྲོ། །དེ་ཤིང་དང་རྩྭ་ལ་མེ་འབར་གྱི། །ས་རྡོ་རྣམས་
ལ་མེ་དེ་མཆེད། །དེ་མཆེད་པའི་མེ་དེ་འབབ་ཆུར་སོང༌། །ཆུ་མཐུར་དུ་མ་བབ་གྱེན་ཏུ་
འཕྱུར། །དེ་ཁོལ་བའི་ལྦུ་བ་དབུས་གཙང་དུ། །ཆད་ཆོད་དུ་སླེབ་ན་དང་རེ་སྤྲོ། །གནས་བཟང་དུ་
རེ་བའི་སྐྱིད་ཞག་ལ། །མཚོན་འབར་བའི་གར་གྱིས་བསྣུན་བསྣུན་ནས། །སེམས་སྐྱིད་སྐྱིད་འདྲ་
བར་བསད་པའི་དོན། །ལྷ་གནམ་ཐེལ་པེ་ཧར་བཞད་པ་འདི། །མི་ཀུན་གྱིས་མཐོང་ན་ཨེ་མ་
547

འབྲི་གུང་ཕྱོགས་བཅུའི་མུན་སེལ་དཔེ་ཚོགས།
མཚར། །ལུག་སྤྱང་ཀི་མི་མཐུན་ཚང་གཅིག་ཏུ། །སེམས་མ་འདྲེས་བཞིན་དུ་ཉལ་བའི་
རྩར། །ནགས་རྒྱ་སྟག་ཁྲ་བོ་གསོད་སར་སླེབ། །དེ་མཐོང་ཡང་མ་མཐོང་རྫུ་བག་དེ། །དོན་ཤེས་
ན་རང་མགོ་རང་སྐོར་ཡིན། །ལུས་པདྨ་འདྲ་བའི་གེ་སར་ན། །ཆུ་བསྐོལ་ཕྱིར་མེ་ལ་སྦུད་པ་
ཕུ། །མེ་འབར་བས་ཆུ་ཁོལ་ལུད་པ་ན། །སླད་མེ་རང་གསོད་པ་ལྟད་མོ་ཆེ། །སྤྲང་ཁྲ་མོའི་ལྡེབས་
ལ་ཤ་མོང་མང། །དེ་གྲོད་པ་ལྟོག་པའི་ཁ་ཟས་བྱེད། །ནང་འབུ་ཡིས་ཁེངས་ཀྱང་ཟ་བ་
མཐོང་། །ས་ཁད་ཀྱིས་མཐོ་བའི་རྩེ་མོ་ན། །མི་སྣ་ཚོགས་འདུས་པའི་བྱན་མོ་ཡིས། །ཟས་སྨན་དུ་
བསྙལ་བའི་དུག་ཅན་དུ། །དུས་མི་འགྱང་ལང་ན་ཀུན་གྱིས་ཟ། །ཟས་དུག་དང་འདྲེས་པས་ལ་ལ་
ཤི། །ལ་ལ་ན་ཡང་ལ་ལ་སྐྱུག །མི་དཀར་པོ་གསུམ་གྱིས་དེ་མ་ཟོས། །དེ་མ་ཟོས་བཞིན་དུ་སྐྱུག་
ལོག་ནས། །དུས་དེང་སང་ཧག་སྒྲ་ཧོག་སྒྲ་སྒྲོག །མགོ་མདུང་ལས་རིང་བའི་སྨྱུང་སྨྱུང་དེ། །རླུང་
ཆེ་ན་འཁྱག་པའི་ཉིན་གཅིག་སྣང༌། །རྒྱུ་གསེར་ལས་བྱས་པའི་ཐོང་བཤོལ་དེ། །རིན་ཐང་ཆེ་ཡང་
ས་མི་ཕེད། །མི་ཕེད་བཞིན་དུ་རྨོ་བ་ཡིན། །མཐོང་མཁན་ཀླད་མེད་ཅིག་དེ་ན་གདའ། །གཅིག་
548

༼ཀ༽
1
ཀུན་མཁྱེན་རིག་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་གསུང་འབུམ།
མི་ཚད་གཉིས་དང་གསུམ་ནའང་འདུག །ཞིང་རྨོས་ཀྱང་ས་བོན་ཐལ་བ་འདེབས། །རྒྱུ་དེ་ལས་
སྐྱེས་པའི་ལོ་འབྲས་ཞིག །དུས་སྐབས་སྦྱར་སྐྱེ་བ་སུ་ཞིག་མཐོང༌། །དེ་མཐོང་བའི་མི་ཚོ་ཨེ་སྐྱིད་
ཨང༌། །གནས་གངས་དཀར་གངས་ཀྱི་ཡངས་གཤོང་ནས། །མི་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་དམ་ཆོས་
བྱེད། །ཆོས་མང་པོ་ཤེས་པའི་ཅ་ཅོ་དེ། །སང་ད་གཟོད་གཏམ་གྱིས་ས་གཞི་ཁེངས། །གནས་ཁྲ་
ལ་མཛེས་པའི་སྣོད་དང་བཅུད། །དེར་ཞེན་རྟོག་པའི་ཞལ་དུ་འདེབས། །ཡ་ཆ་མོ་ཡིན་ཡང་ཐོག་
ཏུ་འབབ། །ཀ་ལཱ་པར་གྲགས་པའི་ཡུལ་དང་གྲོང༌། །འཕྲལ་ལོངས་སྤྱོད་ཇ་ཆང་ཤ་ཟན་
དང༌། །དུས་ལན་གཅིག་འབར་བའི་རྩེ་མོར་འཕྱོ།
།དུས་ལན་གཅིག་འབར་བའི་རྩེ་མོར་འཕྱོ། །དེར་ཤ་རུས་ཁྲག་གི་རི་དང་མཚོ།
།ཁོང་
གཤིན་རྗེས་ཟོས་ཀྱང་ཟད་པ་མེད། །ས་དགོས་དུག་ཚང་བའི་དོ་ར་ན།
།དུག་ཁ་རུ་མ་ཟོས་ཁོང་
དུ་སྦེད། །དེ་ལན་གཅིག་མ་ཞུ་ཁ་ནས་སྐྱུག །སླར་རང་སྐྱུག་རང་གིས་ཟ་ཞེས་ཐོས། །བྲག་
མཐོན་པོའི་རྩེ་ན་སྤྲེའུ་ཉལ། །སྤྲེལ་རྩེད་འཇོ་འདོད་ཀྱང་ལུས་ཟུངས་ཟད། །ཟུངས་ནམ་སོས་
འཁྲབ་སྙམ་སེམས་ལ་འཆང༌། །ལྷ་དཀར་པོ་ཞྭ་ཕྱིང་དཀར་པོ་གྱོན། །ལུས་ཞྭ་གོས་ཐམས་ཅད་
549

འབྲི་གུང་ཕྱོགས་བཅུའི་མུན་སེལ་དཔེ་ཚོགས།
དཀར་ན་ཡང་། །འཕྲུ་ནག་པོ་འཛུགས་འདོད་ཁོང་དུ་བསམ། །དེ་ཉེ་རིང་ད་ལྟ་ཆ་མ་ཕྱེད། །རི་
ཉལ་ནས་ལང་འདྲའི་གཡས་རོལ་ན། །བན་ཚོགས་པའི་ཆོས་སྟོན་ཐལ་བས་བྱས། །དེ་ཟོས་པས་
འགྲང་ན་ཡ་མཚན་ཆེ། །ཁར་ཐལ་བ་ཟོས་པའི་ཟ་མ་དེ། །སླར་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་ཡ་རེ་ཆ། །ཆུ་
དལ་གྱིས་འབབ་པའི་ངོགས་ཤེད་ན། །བྱ་རི་དྭགས་སྣ་ཚོགས་འདུ་ཞིང་འཚོགས། །དེ་རྩྭ་ཆུ་ཟ་
བར་འདོད་སྙམ་ཡང་། །ཕུགས་ཞེ་འདོད་སྤྱོད་དམ་སོ་སོ་ནས། །རིགས་མི་མཐུན་ཞིག་གི་སོ་
སོར་གྱེས། །གཡག་གཅིག་ལས་གཞན་པའི་ཕྱུགས་མ་དེ། །རྩྭ་མ་ཟོས་འགྲངས་ནས་སྐྱུག་གདང་
བྱེད། །དེ་སྐྱུག་པ་སྨན་ནམ་དུག་ཅི་འདྲ། །གཞན་ཕ་རོལ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་སོ་ཨང༌། །འདྲེ་སྣ་ཚོགས་
འདུས་ནས་རྒྱན་པོ་འགྱེད། །ཤོ་དྲུག་གསུམ་བཅོ་བརྒྱད་ཡང་ཡང་སྒྲིལ། །དེ་དཀར་པོའི་རིགས་
ཀྱིས་ཐོབ་ནས་སོང༌། །ཤོ་མ་ཐོབ་ས་མཐར་ཨེ་མ་འཁྱམ། །ནགས་སྲབ་མཐུག་རན་པའི་ཞོལ་
འདབས་ན། །ཕོ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་འདུས་ཚོགས་བྱེད། །ཆང་མ་འཐུང་བཟི་ཞིང་འབོག་འབོག་
ནས། །དུས་ད་ལྟ་ཉམས་རོད་མེད་དར་གཉིད། །དེ་སད་ནས་ཅི་བྱེད་ཀུན་གྱིས་ཤེས། །ཕོ་ཤེས་
550

༼ཀ༽
1
ཀུན་མཁྱེན་རིག་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་གསུང་འབུམ།
ལྡན་ཡོད་ན་འདི་ལ་སོམས། །ལར་མིག་གིས་མཐོང་བའི་འཇིགས་རྔམ་ལས། །གཏམ་རྣ་བས་
ཐོས་པ་དོན་ཐག་ཉེ། །འབྲུག་ནམ་མཁར་འུར་སྒྲ་སྒྲོག་པ་བས། །ཆུ་འདྲིལ་ནས་འབབ་པ་རོལ་ལ་
གཟན། །གནས་བཟང་པོ་ཞིག་གི་མཆོད་གྲལ་ན། །ལྷ་གཉན་པོའི་རྟེན་མཁར་ཐོག་གིས་
བཤིག །དེ་སླར་ལ་བཅོས་པས་ནམ་མཁར་བསྙེགས། །དེ་ཀུན་ལ་ཕན་གནོད་ངས་མ་
ཤེས། །དམན་སེར་མོའི་ལྟོ་བའི་དྲི་ཟ་དེ། །དུས་སྐབས་སུ་བབ་ཚེ་སྐྱེ་བར་ངེས། །དེ་ཕོ་མོ་གང་
ཡིན་ཅི་ཡང་རུང༌། །ཁོང་བཙས་མ་ཐག་ནས་ཨ་མ་ཟ། །ཨ་མ་ཟོས་པས་ཁ་གོམས་ནས། །སླར་
རྒྱལ་ཁམས་ཟ་བར་ཐག་མི་རིང༌། །གཙང་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་དོ་ར་སྨན་གྱིས་གང༌། །ནད་ཚ་གྲང་གི་
གཉེན་པོ་བཟང་ལ་མང༌། །དེ་དུས་སུ་མ་བཏུས་བཏུ་རེ་རན། །དེ་བཏུས་ནས་སྨན་པའི་སྒྱེའུར་
བཅུག །ནད་མ་བྱུང་ན་ཡང་སྨན་ཟར་མཐོང་། །དབུས་ཉི་འོག་ཉི་མའི་ཟེར་དང་འགྲོགས། །དེ་
ཉི་ཟླ་སྐར་མ་སྤྲིན་དང་རྡུལ། །སྒྲ་གཅན་དང་བཅས་པའི་རྣམ་གྲངས་མང༌། །གྲངས་མང་ལ་
རགས་པ་ཇི་ལྟར་དགྱེས། །ཁུ་འཕང་དང་ཁ་ཆར་སེར་བ་སོགས། །ས་དོག་མོའི་གཞི་ལ་སུ་ཞིག་
551

འབྲི་གུང་ཕྱོགས་བཅུའི་མུན་སེལ་དཔེ་ཚོགས།
འབབ། །ས་ཁད་ཀྱིས་མཐོ་བའི་ཡུལ་ལྗོངས་ན། །སྨན་ཁྲ་མོས་སྲུང་བའི་པད་ཚལ་དེ། །མེ་ཏོག་
ཆགས་པའི་སྦྲང་རྩི་རྣམས། །དེ་རྐང་དྲུག་གི་ཉེར་སྤྱད་མ་ལགས་སམ། །ཤིང་མཐོན་པོའི་རྩེ་མོར་
རི་དྭགས་རྒྱུག །ཆུ་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་འདབ་ཆགས་འཕྱོ། །བྲག་སེ་མོའི་གསེབ་ཏུ་ཉ་མོ་རྒྱུ། །དེ་
རང་རང་རིགས་མཐུན་གནས་མིན་ཡང༌། །སྔར་མ་མྱོང་ས་དེར་ཕྱིན་ཕྱིན་ནས། །ཉམས་མཚར་
མཚར་འདྲ་ཡང་འདུས་བྱས་ཡིན། །མི་ནག་པོ་ཞྭ་ཐོད་དཀར་པོ་ཅན། །དུས་མི་འགྱང་ཐག་རིང་
འགྲོ་བར་ཆས། །མགོར་ཐང་ཁུག་གྱོན་པའི་རང་མཐོང་ཅན། །མདུན་རྟག་བརྟན་ཐེར་ཟུག་
ཉམས་རེ་དགའ། །རྒྱབ་མི་རྟག་འདུས་བྱས་སེམས་རེ་སྐྱོ། །དེ་དགའ་ཞིང་སྐྱོ་བ་གང་སྔ་
ན། །གོས་དཀར་པོར་གྱོན་པ་ནག་པོར་སོང༌། །མཚོན་རལ་གྲི་ཕྱར་བ་འཇམ་ལ་མཉེན། །དེ་དེ་
ལྟ་གང་ཡིན་ཆ་མ་ཆོད། །ཆ་ཆོད་ན་ཅི་བྱེད་ཤེས་དང་འདྲ། །ས་རི་བྲག་སྐྱིད་པའི་གནས་མལ་
ཡང༌། །མལ་བྱིན་ཟས་བྱས་པའི་བློ་བེར་འདྲ། །སྟག་འཛུམ་དྲུག་གི་དཔའ་རྩལ་མཇུག་མར་
སྨིན། །སེང་གཡུ་རལ་རྒྱས་ཀྱང་སྡེར་བཞི་ཟད། །བྱ་ནམ་འཕང་སྙེག་པ་རྒྱ་ལ་ཚུད། །གནམ་
552

༼ཀ༽
1
ཀུན་མཁྱེན་རིག་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་གསུང་འབུམ།
མཐོ་སར་སྒོམ་པའི་སྒོམ་ཆེན་ལས། །ས་བཞི་མདོའི་སྒོམ་ཆེན་ཉམས་རྟོགས་མཐོ། །ལར་འདི་
རིགས་ལ་ཟད་མཐའ་མི་མངོན་ཏེ། །དོན་ཅི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འཁོར་འདས་ཀྱི །སྲིད་མཐའ་ལ་ཟད་
ཐུག་མེད་པ་དང༌། །རྣམ་འགྱུར་ལ་བགྲང་འདས་འགྱུར་ཞིང་མང༌། །ནང་སྣང་བའི་མེ་ལོང་
གསལ་ལ་དྭངས། །དེའི་ནང་དུ་འཆར་ལ་འགོག་པ་མེད། །འགག་མེད་ཀྱང་རན་ཚོད་བཟུང་ན་
སྙམ། །དེ་སྙམ་ཡང་མ་བཞག་དབང་མེད་བྲིས། །འདིར་དོན་ཚན་གང་ལ་དགོས་དོན་གྱི། །ཚིག་
གབ་ཅིང་སྦས་ཀྱང་གུད་དུ་གསལ། །དོན་འགའ་ཞིག་མྱུར་མགྱོགས་རྟ་ལ་ཞོན།
།དོན་འགའ་
འགའ་བར་མའི་འགྲོས་ཀྱིས་འོང་། །ཡང་ལ་ལ་དལ་བུས་ནམ་ཞིག་སྟེ། །དེ་ཤིང་ཁམས་གཉིས་
སྐྱེས་ཀྱིས་སྣ་དྲངས་ནས། །འདབ་ལྡན་བྱིན་ཟའི་མིང་ཅན་གྱིས། །མཇུག་སྡུད་བྱས་ནས་ཡོངས་
སུ་རྫོགས། །ལར་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ལ། །རྟག་ཐུབ་ཀྱི་གདེང་ཚད་སུ་ལ་
ཡོད། །དོན་འོད་གསལ་སྟོང་ཉིད་མཐའ་དབུས་བྲལ། །གཉིས་འཛིན་གྱི་རྣམ་རྟོག་ཅི་ཞིག་
བྱ། །དུས་སྙིགས་མ་ལྔ་བདོའི་རང་མཚང་དེ། །མདོག་སྨུག་པོའི་རང་མདོག་སྟོན་པ་ལ། །ཤེས་
ཞེས་བྱེག།
553

འབྲི་གུང་ཕྱོགས་བཅུའི་མུན་སེལ་དཔེ་ཚོགས།
ལྡན་ཀུན་དུང་དུང་མ་བྱེད་པར། །ཆོས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་གང་འབུང་མཛོད། །ཚུལ་འདི་སྐད་ལྷ་
མོས་བསྐུལ་བའི་ངོར། །མིང་དབུར་སྨྱོན་ཞེས་བྱར་པད་འབྱུང་གིས། །བཏགས་པ་དེས་སྨྱོ་གཏམ་
ཆོལ་པོར་སྨྲས།། །།མངྒ་ལཾ།།
554

༼ཀ༽
1
ཀུན་མཁྱེན་རིག་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་གསུང་འབུམ།