མཚུངས།
འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེའི་ཡང་རྩེར་གནས་པའི་ཁྱད་འཕགས་ཡུལ་ལུང་འདི་ནི།
སྔོན་སློབ་དཔོན་པད་མ་འབྱུང་གནས་དང་མཁས་གྲུབ་ལོ་པན་ལ་སོགས་གྲངས་
མེད་སྐྱེ་བུ་དམ་པས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ནས། ས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་རྟེན་
དང་གསུང་རབ་མང་པོ་རི་བོའི་སྤོ་ལྟར་བཞེངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་
གངས་ལ་ཉི་མ་ཤར་བ་དང་མཚུངས་པར་བྱེད་པའི་གནས་བཟང་པོ་ཞིག་རེད།
གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་གཙང་ཁུལ་དུ་ཕེབས་ཚེ། ཁྱེད་ཀྱི་འདྲེན་བྱེད་ལམ་དུ་
མྱང་གཞུང་གསེར་གཞུང་རིང་མོའི་དབུས་སུ་དར་སྔོན་ཡུག་གཅིག་དལ་བུར་
50

འཕྱོ་བ་ལྟར་དལ་དལ་ལྷིངས་པོར་རྒྱུགས་པའི་མྱང་ཆུ་གཙང་པོའི་ཤར་ངོས་དང་
རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་རིའི་ནུབ་བྱང་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་སུ་ཉམས་དང་བཅས་འགྱིང་ངེར་
གནས་པའི་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་གསལ་བར་འཆར་ངེས་
པས། དེ་ནི་བོད་ཁུལ་དང་རྒྱལ་ནང་ཙམ་མ་ཟད། འཛམ་བུ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་
གང་སར་སྙན་གྱི་གྲགས་པ་བ་དན་བཞིན་གཡོ་བའི་རྒྱལ་རྩེའི་དཔལ་འཁོར་ཆོས་
སྡེ་ཆེན་པོའོ།
“ དཔལ་འཁོར་” ཞེས་པ་ནི་དགོན་པའི་དབྱིབས་དཔལ་འཁོར་ལོ་བདེ་
མཆོག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིས་སུ་བྱས་པས་མཚན་འདི་ལྟར་གསོལ་ཞིང་། དེ་
བཞེངས་ཚུལ་ཐད་སྔ་དེང་རྒྱ་བོད་དེབ་ཐེར་དང་ཁ་རྒྱུན་དུ་སྤྱི་ལོ་1413ལོར་
ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རབ་བརྟན་ཀུན་བཟང་ཕམ་གྱི་བོད་ཡུལ་ས་ཕྱོགས་ཁག་གི་སྙན་
པར་གྲགས་པའི་གསེར་བཟོ། དངུལ་བཟོ་དང་། འཇིམ་བཟོ། ཤིང་བཟོའི་
ཐོག་བལ་ཡུལ་གྱི་ཟངས་བཟོ་མཁས་པ་མང་པོ་གདན་དྲངས་ནས་དུས་ཡུན་མི་ལོ་
、
་དཔེ་
བཅོ་བརྒྱད་རིང་གི་དཀའ་བ་སྤྱད་ཅིང་། དཔལ་འབྱོར་གྱི་འགྲོ་གྲོན་བསམ་གྱིས་
མི་ཁྱབ་པ་བཏང་ནས་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད་ཟེར་བ་དང་། 1418ལོར་
རབ་བརྟན་ཀུན་བཟང་འཕགས་ཀྱིས་རྒྱུ་ཡོན་སྦྱར་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་
མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་པོས་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་
བྱས་ཏེ་ཕྱག་བཏབ་ཟེར་བ། ཡང་1390 ལོར་འཕགས་པ་དཔལ་བཟང་གི་
སྲས་ཀུན་དགའ་འཕགས་ཀྱིས་ཡབ་ཀྱི་ཐུགས་དམ་རྟེན་དུ་ གཙུག་ ལག་ ཁང་
བསམ་འཕེལ་ཪིན་པོ་ ཆེའི་གླིང་བཞེངས་ཟེར་སྲོལ་མང་ཡང་། 1390ལོར་
འཕགས་པ་དཔལ་བཟང་གི་སྲས་ཀུན་དགའ་འཕགས་ཀྱིས་ཡབ་ཀྱི་ཐུགས་དམ་
རྟེན་དུ་ གཙུག་ ལག་ ཁང་ བསམ་ འཕེལ་ རིན་ པོ་ ཆེའི་གླིང་ བཞེངས་ པ་ དང་།
51

1414ལོར་རབ་བརྟན་ཀུན་བཟང་འཕགས་ཀྱིས་རྒྱུ་ཡོན་སྦྱར་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་
ཕྲེང་དང་པོ་མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་པོས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཉམས་བཟོ་
གནང་བ་དང་། 1425ལོར་དབུས་སུ་བླ་མ་ཕོ་བྲང་དང་། ཆོས་སྡེའི་ཁོར་ཡུག་
ལྕགས་རི་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་རེ་ལ་གཞུ་འདོམ་ཉིས་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རེ་ཡོད་པ་ལྕོག་
བཅུ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་ཅིང༌། ཕྱོགས་བཞིར་སྒོ་མོ་བཞི་དང་ལྡན་པ་བཞེངས་ནས་
དགོན་དེའི་མཁན་པོ་མཛད་ཚུལ་ཁུངས་བཙན་ཅིང་དོན་དུ་གནས་པ་ཞིག་ཏུ་
སྣང༌།
གང་ལྟར་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བདེ་བར་བསྐོར་བའི་གནས་ཀྱི་མཆོག་
འདིར། ཕྱིའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་ཅེས་ལྕགས་རིའི་ལྕོག་སོ་སོའི་ནང་གནས་
བརྟན་རེ་བཞུགས་པའི་ལྕོག་བཅུ་དྲུག་དང༌། ནང་གི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་ནི་
གཞི་གནས་གྲྭ་ཚང་དང་། གྲངས་མེད་ཅན། གསེར་ཁང་གོང་འོག མངོན་
དགའ། བདེ་འབྱོར། ལེགས་གྲུབ། ཤར་ཆེན་བཅས་དགེ་ལུགས་དང་། རིན་
སྟེང་གྲྭ་ཚང་། དུས་འཁོར། ནོར་བུ་དགའ་ལྡན་སོགས་བུ་སྟོན་པའི་ལུགས།
གུར་པ་དང༌། བདེ་བ་ཅན། ཆོས་འཁོར། ཁང་གསར་བཅས་ས་སྐྱའི་ལུགས་
དང་བཅས་པའི་གྲྭ་ཚང་ཁག་དང༌། གསང་བའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་ནི་ས་
བུ་དགེ་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་སྡེ་བདུན་བཅུ་ཙམ་གྱི་སྒྲུབ་མཆོད་ཁག་ཕྱག་ལེན་གནང་བ་
བཅས་གྲུབ་མཐའ་
་སོ་སོས་རང་ལུགས་ཐུན་མིན་ཕྱག་བཞེས་མཛད་པའི་བོད་
ཡུལ་འདིར་མཐོང་དཀོན་པའི་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། ལོ་བཅུའི་དུས་ཟིངས་
ནང་གྲྭ་ཚང་མང་ཆེ་བར་གཏོར་སྐྱོན་ཚབ་ཆེ་ཕོག་ནས་ད་ལྟ་གུར་པ་དང་།
རི་
ལྡིངས་གྲྭ་ཚང་གཉིས་ལས་ལྷག་མེད་ལ། ཚོགས་ཆེན་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་
མཆོད་རྟེན་ལ་ཉམས་ཆག་ཆེར་མེད་པར་སྤྱིའི་ཆར་སྔར་མུས་སུ་གནས།
52

དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེའི་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་འདི་བཞིན་དགོན་སྡེའི་
དབུས་སུ་གནས་ཤིང་། སྒོ་ནུབ་ཏུ་གཏད་པ་དང་འདུ་ཁང་གི་གཞི་ཁྱོན་ལ་ཀ་
བ་48མཆིས། དགོན་སྡེ་དེ་ཐོག་རྩེགས་གསུམ་ལས་གྲུབ་ཅིང་། འོག་གི་ཇོ་ཁང་
གི་དབུས་སུ་བལ་བཟོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྐུ་རྒྱུ་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་རྟེན་
གྱི་གཙོ་བོ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྐུ་ཚད་སྤྱི་ཁྲི་བརྒྱད་ཀྱིས་རྫོགས་པར་བཞུགས་པ་
འདི་རག་གན་རྒྱ་མ2800ལས་གྲུབ་པ་དང་། སྐུ་ཚད་མཐོ་བས་ཐོག་རྩེགས་
གཉིས་ཟིན་ཅིང་། གཡས་གཡོན་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་། འཇམ་དབྱངས་
མི་ཚད་ལས་ལྷག་པ་བཅས་རྫོང་མདུན་རྡུང་ར་ཞེས་པར་བརྡུང་པས་གནས་དེར་
དུས་ད་ལྟའང་རྡུང་ར་ཞེས་སུ་འབོད། མཐའ་འཁོར་དུ་སྨན་འདམ་ལས་གྲུབ་
པའི་བྱང་སེམས་བཅུ་དྲུག་དང༌། གཡས་ནས་རྩིས་པའི་གཙང་ཁང་དང་པོའི་
ནང་གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཀུན་རིགས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དབུས་སུ་བཞུགས་པའི་
འཁོར་དུ་སྨན་འདམ་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔ་དང་། ཀུན་རིགས་ལྷ་
ཚོགས། གཙང་ཁང་ཤར་དུ་གཟུངས་སུ་ཆོས་རྒྱལ་རབ་བརྟན་ཀུན་ བཟང་
འཕགས་ཀྱི་སྐུ་རུས་ཚ་ཚ་བཞུགས་པའི་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་སྐུ་
རྒྱབ་ཏུ་ སྨན་འདམ་ གྱི་ ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་དང་། མཐའ་
འཁོར་ན་ཨ་ཏི་ཤ། ཀརྨ་ལ་ཤི་ལ། པད་མ་སཾ་བྷཱ་བ། མཁན་པོ་བྷོ་ཏི་སྭ་ཏོ།
འཇམ་དབྱངས། ཕྱག་རྡོར། ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲཱི། ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་
རྣམ་གསུམ། སྦུག་ཏུ་ཆོས་རྒྱལ་རབ་བརྟན་ཀུན་བཟང་འཕགས་ཀྱི་ཡུམ་གྱི་
གདུང་རྟེན་ཏུ་གྲགས་པའི་གསེར་ཟངས་ཀྱི་དྲི་མེད་མཆོད་རྟེན་དང་། མཐའ་
འཁོཪ་དུ་ བཀའ་ འགྱུཪ་ གསེར་བྲིས་མ་དང་། བཀའ་འགྱུར་ ཐེམ་ སྤང་ མ།
དགོན་ཁང་གི་ནང་དུ་མགོན་པོ་དང་། ལྷ་མོ་ཨེར་ཀ་ཛ་ཏི། སྨན་འདམ་གྱི་ཀེ་
53

མོ་འདོད་ཁམས་མ་སོགས་དང༌། ཐོག་རྩེགས་གཉིས་པར་ཚང་ཐིགས་ལ་རྨིད་
གསུམ་ཟིན་པའི་འབུར་གཟུགས་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ནུབ་ངོས་སུ་རྡོ་རྗེ་
འཆང་དང་། ས་སྐྱའི་བླ་རྒྱུད། བདེ་མཆོག་ལུ་ཧིའི་དཀྱིལ་འཁོར། གཞལ་
ཡས་རྩེ་ལྷ་ཁང་དུ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཇོ་བོའི་སྐུ་བརྙན་དང་། གཞན་སྐུ་བརྙན་ཆེ་
ཆུང་སྣ་ཚོགས། གནས་བཅུ་ལྷ་ཁང་དུ་སྨན་འདམ་གྱི་འཕགས་པའི་གནས་
བརྟན་བཅུ་དྲུག འཇམ་དབྱངས་རིགས་ལྔ། སྒྲོལ་མ་འཇིགས་བརྒྱད། སྒྲོལ་
མ་ལྷ་ཁང་ནང་རྒྱ་དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་དང་། རི་ཁྲོད་སྒྲོལ་མ་
གསུང་བྱོན། གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་བརྙན་མང་དུ་མཆིས་
ཤིང་། དེའི་ནང་ནས་གྲུབ་ཆེན་དང་ས་སྐྱའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན། གནས་
བརྟན་བཅུ་དྲུག་གི་འདྲ་སྐུ་ནི་ཆེས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཤ་
སྟག་ཡིན་པས། · བོད་ཕྱི་ནང་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཙམ་མ་ཟད། རྒྱལ་སྤྱི་རྒྱལ་
ནང་དུའང་སྙན་་གྱི་གྲགས་པ་ཆེ་ཆེར་འབར།
དཔལ་Ëས་དགོན་པའི་ལྡེབས་རིས་ལྟར་ན་བཟོ་སྐུ་ཚང་མ་གཙང་གི་དར་
སྣ་དང་། ཇོ་སྣང་། རྒྱལ་རྩེ། དེ་བཞིན་དབུས་ཀྱི་སྙེ་མོ་སོགས་ནས་ཕེབས་པའི་
བོད་རང་གི་ལྷ་རིས་མཁས་པ་གཅིག་འདུས་ཀྱིས་ལེགས་གྲུབ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་
ཞིང་། ས་གནས་སོ་སོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལག་རྩལ་གྱི་སྙིང་བཅུད་གཅིག་
ཏུ་འདུས་པས། སྐུ་འདྲ་ཚང་མ་བརྗིད་པའི་ཉམས་དང་ལྡན་ཞིང་། ཞལ་གྱི་
ཉམས་སྣང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཆོས་གོས་ཀྱི་ལྟེབ་བརྩེགས་རང་བཞིན་ཚུལ་
དང་ལྡན་པས་བབ་ཆགས་ལ་དོན་ལ་གནས་པ་ཙམ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་དེ་སྔའི་
དགོན་སྡེའི་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་དང་བསྡུར་ན་དེ་སྔའི་ཕྱིའི་མཛེས་སྡུག་ལ་
འབད་པ་ཙམ་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིའི་ཉམས་འགྱུར་ལས་ཐུན་མོང་མ་
54

ཡིན་པའི་ནང་སེམས་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་དངོས་མཚོན་
རིང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱལ་རྩེའི་ཕྱག་སྲོལ་གསར་པ་ཞིག་ཆགས་པ་
དེས། བོད་ཁམས་སྤྱིའི་བཟོ་སྐུ་དང་བྲིས་སྐུའི་སྒྱུ་རྩལ་ཐད་གོ་གནས་གལ་ཆེན་
ཟིན་པ་མ་ཟད། རྗེས་སྲོལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་ ཤུགས་ རྐྱེན་ ཆེན་པོ་
ཐེབས་ཡོད།
ཐོག་བརྩེགས་གསུམ་པའི་ཐོག་པང་ནི་པད་མའི་འདབ་མ་དང་། ཡིག་
དྲུག་མ་ཎཾ་ལས་གྲུབ་པ་སྟེ་གཞན་ན་མཐོང་བར་དཀོན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་སྒྱུ་
རྩལ་ཁྱད་དུ་མངའ་བ་ཞིག་དང་། · ལམ་འབྲས་ལྷ་ཁང་ནང་ལྷོ་ངོས་སུ་འགྲོ་
མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ་དང་། ཧུ་པི་ལི་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ་མཇལ་ཚུལ། བྱང་
ངོས་སུ་མུ་སྟེགས་སྟོན་པ་དགའ་བོ་དང་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་རྩོད་པ་མཛད་ཚུལ།
ནུབ་ངོས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་ཆེན་བརྒྱད་བཅུ་དང་། གཞལ་ཡས་རྩེར་རྒྱུད་སྡེ་
ཁག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སོགས་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཅས་པ་མང་དུ་བཞུགས་སོ།
དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེའི་གལ་ཆེའི་གྲུབ་ཆ་གཞན་ཞིག་ནི་སྙན་གྱི་གྲགས་པ་
མེ་ལྟར་འབར་བའི་མཆོད་རྟེན་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་ཡིན་ཅིང་། མཆོད་རྟེན་དེ་ཆོས་
རྒྱལ་ཀུན་བཟང་འཕགས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་1427ལོར་བཞེངས་འགོ་བཙུགས་ནས་
མཐོ་ཙད་ལ་རྨིད་བཞི་བཅུ་དང་ཕྱི་ངོས་སུ་ཐོག་སོ་དགུ་དང་། ནང་ངོས་སུ་ཐོག་
སོ་བཅུ་གསུམ། བང་རིམ་རིམ་པ་བཞི་བཅས་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་གཟུགས་སུ་
གྲུབ་པ་དང་བསྡོམས་པས་ལྷ་ཁང་བདུན་བཅུ་དོན་བདུན་དང་། སྒོ་བརྒྱ་དང་
བཅུ་མེད་བརྒྱད། མཆོད་རྟེན་ལ་བསྡོམས་པས་ཟུར་146ཡོད་པས་མཆོད་རྟེན་
ནང་གི་དགོན་པ་ཞེས་བསྟོད་པའི་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་གང་སར་གཏོར། མཆོད་རྟེན་
གྱི་སྤྱིའི་འཛུགས་བསྐྲུན་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་རྨིད་ངོས་སྙོམས་གྲུ་བཞི་མ2200ཡོད་པས་
55

མིག་ལ་མཛེས་ཤིང་བརྗིད་ཉམས་ལྷག་པར་ཚེ།
གོང་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་མཆོད་རྟེན་ལ་སྒོ་མང་བས་བཀྲ་ ཤིས་སྒོ་མང་
མཆོད་རྟེན་དང་། དེ་བཞིན་མཆོད་རྟེན་གྱི་ལྷ་ཁང་ཁག་ནང་གི་ལྡེབས་རིས་
ཐོག་གི་བྲིས་སྐུ་དང་དེ་བཞིན་ལྷ་ཁང་ཁག་གི་ནང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་
འཇིམ་སྐུ་དང་། གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་སྐུ་སོགས་བསྡོམས་པས་འབུམ་གྱི་
གྲངས་ཡོངས་སུ་ལོངས་བས་ན། མཚན་གཞན་ལ་སྐུ་འབུམ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ།
དེར་བཞུགས་པའི་ཚོན་སྐུ་རྣམས་གསང་བསྔགས་ཀྱི་བྱ་རྒྱུད་དང་། སྤྱོད་
རྒྱུད། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་ལེན་
ལྟར། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐུ་བརྙན་ལས་གྲུབ་པ་དང་།
བརྗོད་བྱ་ ཤིན་ ཏུ་ ནས་ རྒྱ་ ཆེ་ ལ་ ཕུན་ སུམ་ ཚོགས་པ་སྟེ། མདོ་སྔགས་ལས་
གསུངས་པའི་ལྷ་རྣམས་དང༌། སྔོན་བྱོན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མང་པོའི་སྐུ་བརྙན་
གྲངས་ལས་འདས་པས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བང་མཛོད་ཆེན་མོ་ཞིག་དང་གཉིས་སུ་མ་
མཆིས།
བང་རིམ་སོ་སོར་ལྷ་ཁང་མང་དུ་མཆིས་པ་ཙམ་མ་ཟད་དད་ལྡན་དང་
ཡུལ་སྐོར་བ་རྣམས་འགྲོ་བསྐྱོད་བདེ་བའི་བར་ཐོངས་དང་། ལྷ་ཁང་ཁག་ནང་
གི་ལྡེབས་རིས་རྣམ་པར་བཀྲ་ལ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་སྐུ་དང་འཇིམ་སྐུ་རྣམས་ཀྱང་
རྩེཪ་སོན་ལག་རྩལ་གྱིས་གསོན་ཉམས་ལྷག་པར་ལྡན་པས། མི་སྣ་དང་སྲོག་
ཆགས་གང་ཡིན་ཡང་ཕྱིའི་ཉམས་འགྱུར་ལས་ནང་སེམས་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་
རྟོགས་ཐུབ་པ་ལྟ་བུའི་གསོན་ཉམས་ཆེ་ཆེར་ལྡན། ཚོན་ལྡན་བརྩམས་ཆོས་དེ་
དག་ལ་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཤན་ ཤུགས་དེ་ཙམ་མེད་པར་སྔར་ན་མེད་པའི་ཁྱད་ཆོས་
དང་བཟོ་སྟངས་གསར་པའི་ཐོག་ནས་བོད་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཛེས་
56

དཔྱོད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་རིན་ཐང་གི་ལྟ་བ་ཞིག་གསལ་ལེར་མངོན་ཐུབ།
ལྡེབས་རིས་སུ་འཁོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་པ་དང་། རྡོ་རྗེ། མཁའ་
འགྲོ་མའི་ཚོགས། གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་བླ་རྒྱུད། དེ་བཞིན་ལྷ་ཡུལ་དང་དག་
པའི་ཞིང་ཁམས་སོགས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་དང་བཀོད་པ་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་ལ་ཐིགས་རིས་
བདེ་ལ་ཚད་དང་མཐུན་པ། བབ་ཆགས་ལ་ཉམས་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་
སོགས་པས་དེ་མ་ཉིད་དུ་གསུང་བྱོན་པར་སྙམ་པ་དང༌། རི་དྭགས་གཅན་
གཟན་སོགས་པས་ལམ་སེང་གོམ་པ་སྤོ་ཞིང༌། བྱ་བྱིའུ་འདབ་ཆགས་ཚོགས་ཀྱིས་
སྐད་བྱིན་ནས་གཤོག་པ་བརྐྱངས་ཏེ་འཕུར་དུ་སྙམ་པ། རྩི་ཤིང་མེ་ཏོག་སོགས་
ལས་དྲི་ཞིམ་འཐུལ་བ་ལྟ་བུའི་རྩེར་སོན་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བདེན་སྣང་རབ་ཏུ་ཕྱུག་པས།
དད་ལྡན་གནས་མཇལ་བ་དང་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཕྱམ་ཚོགས་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་
འདས་པའི་དག་ཞིང་ངམ་དབེན་པའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ ཏུ་བསླེབས་
པར་སྙམ་པ་ལྟར་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་བསོད་དུ་སྨིན་པ་མ་ཟད། བསམ་པའི་ཡུལ་དུ་
དད་པའི་རླབས་རྒྱུན་རབ་ཏུ་འཁྲིགས་པར་བྱེད་པས། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་སྒྱུ་
རྩལ་མཁས་པ་ཚོས་རྒྱལ་རྩེའི་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་བདེ་ཆེན་པོ་འདི་བཞིན་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་
རྩལ་གྱི་བང་མཛོད་ཆེན་པོར་བརྗོད་པར་དོན་དུ་གནས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཨེ་ཀྲ་
ལེའི་བོད་རིག་པ་མཁས་ཅན་ཏོ་ཇིས་“ རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་ཆོས་དགོན་གྱི་ལྡེབས་རིས་
ནི་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་པ་ཚོས་གསར་དུ་གཏོད་པའི་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་ལ་ཆེས་
གལ་འགངས་ཆེ་བ་དང། བོད་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་ཕུལ་བྱུང་
སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བརྩམས་བྱ་ཞིག་གོ” ཅེས་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། ཕ་རན་སིའི་
བོད་རིག་པ་མཁས་ཅན་འབུམ་རམས་པ་ཧའེ་སེ་ག་མེས་“ བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་
པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ལས་ཐོན་ཅིང་། བོད་འདིར་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་
57

བརྩམས་བྱའི་དྲན་རྡོ་ལྟ་བུའོ།” ཞེས་བསྟོད་དེ་གདེང་འཇོག་ཆེ་ཆེར་མཛད་དོ།
དེ་ཡང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་མཆོད་རྟེན་གྱི་སྒོ་ཆེན་བཞིར་ལྷོ་ནས་རྩིས་པས་
ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང༌། ཚེ་དཔག་མེད། མར་མེ་མཛད། རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་བཅས་
ཀྱིས་གཙོས་ནོ་ང་ལྷ་ཆོས་ སྐྱོང་ཁག་དང་། བང་རིམ་གཉིས་པར་རྒྱལ་བ་མི་
འཁྲུག་པ་དང་ཚེ་དཔག་མེད་དང་བཅས་པའི་ལྷ་ཚོགས་བཞུགས་ཤིང་། བང་
རིམ་གསུམ་པར་འོད་དཔག་མེད