མི་བཞེད་དེ། འཁྲུལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་
དེ་དང་དེར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ( ༩༡༠) འདིའི་མ་
འཁྲུལ་བའི་ལྡོག་ཟླའི་འཁྲུལ་བ་ནི་སྣང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་གསུངས་པས་སྣང་་་
ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་བ་ལ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །ཡང་འཐད་ལྡན་ལས།
དངོས་པོ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བའོ་་་་་་
ཞེས་གསུངས་པ་ནའང་མངོན་སུམ་ནི་དངོས་པོ་སྣང་བ་དོན་བྱེད་པའི་དངོས་
པོའི་རང་བཞིན་ལ་མ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་རྗེས་
སུ་དཔག་པ་ནི་དེ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་བར་འགྱུར་བ་ན།
གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་དེ་ལས་བཟློག་པར་མ་བཞེད་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཁྲུལ་་་
བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། བཟློག་པར་བཞེད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དེ་ནི་
བཟུང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པས་མངོན་
སུམ་མ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མངོན་སུམ་བཟུང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་མ་
འཁྲུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྟོག་པ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་
ཏེ། དངོས་པོ་རང་མཚན་མི་སྣང་བ་སྟེ་སྣང་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་པ་ནའང་། མངོན་སུམ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་
གནས་པ་དང་མཐུན་པར་སྣང་བ། གཟུང་ཡུལ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ལ་མ་འཁྲུལ་
བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་རྗེས་དཔག་དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་
འཛིན་པས་འཁྲུལ་བར་ཡང་ཡང་གསུངས་པ་ན། མངོན་སུམ་དེ་ལས་བཟློག་
པར་མི་བཞེད་ན། རྗེས་དཔག་འབའ་ཞིག་འཁྲུལ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་ཡང་་་
གསུངས་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་ལ། མངོན་སུམ་དེ་ལས་བཟློག་པར་བརྗོད་ན་
རྗེས་དཔག་ནི་གཟུང་ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་གྱི་ཞེན་ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་བ་མ་ཡིན་་
ལ། རྗེས་དཔག་གི་འཁྲུལ་ཚུལ་དེ་ལས་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་( ༩༢ན) སུམ་
མ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མངོན་སུམ་གཟུང་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་་་་་་
228

མངོན་སུམ་ལེའུའི་ཊཱིཀྐ་རྗེའི་གསུང་བཞིན་མཛད་པ།
པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི། འཐད་ལྡན་ལས། གཞན་
ཡང་མངོན་སུམ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་དབྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་
དག་པའི་ཤེས་པ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ངག་ལ། མ་
འཁྲུལ་བའི་སྒྲས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་མི་བསླུ་བའི་དོན་ཉེ་་་་་་་
བར་ལེན་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དོན་ནི། རྣམ་ངེས་སུ།
ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།
མངོན་སུམ་དང་ནི་རྗེས་སུ་
དཔག །ཅེས་བྱ་བའོ། །འདི་དག་གིས་དོན་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་འཇུག་པ་ན་
དོན་བྱ་བ་ལ་བསླུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་བསླུ་བ་མེད་པས་
ཡང་དག་ཤེས་པར་གོང་དུ་བསྒྲུབས་ཟིན་ནས། ཡང་དག་ཤེས་པར་གྲུབ་ཟིན་
པ་གཞིར་བྱས་པ་ལ། མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཚེ། མངོན་སུམ་
རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་མ་འཁྲུལ་བའི་དོན་མི་བསླུ་བ་ཡིན་་
ན། ཡང་དག་ཤེས་པར་གྲུབ་ཟིན་པའི་མིག་ཤེས་ལྟ་བུའི་མངོན་སུམ་དུ་དེའི་
ངོར་མཚོན་པ་ན། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་གང་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཡང་དག་
པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །དེ་
ནས་སྐབས་འདི་དག་རྣམ་རིག་པ་དང་ཐུན་མོང་དུ་བཤད་དུ་མི་རུང་བར་་་་་་
སྟོན་པ་ནི་འཐད་ལྡན་ལས། གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་ཡང་ཐམས་
ཅད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་
ཉིད་བཟུང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་གྱི་མཐུ་
( ༩༢༠) སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བས་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་་་་་་
རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྗེས་དཔག་འབའ་ཞིག་གཟུང་
ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་བ་དང་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་གཟུང་དོན་གྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེ་་་་་་་
བས་རྟོག་བྲལ་དུ་བསྒྲུབ་པ་སོགས་རྣམ་རིག་ལ་སྦྱར་དུ་མི་རུང་བའི་དོན་ནོ། །
འོ་ན་རྣམ་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་སྐབས་གང་དུའང་མ་བསྟན་་་་

- 229

མཁས་གྲུབ་རྗེའི་གསུང་འབུམ།
པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེའི་དོགས་པ་གཅོད་པ་འཐད་ལྡན་ལས་དེའི་ཕྱིར་
རྣམ་པ་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ནི་སློབ་དཔོན་བག་ཆགས་བརྟན་པ་དང་མི་་་་
བརྟན་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་མཐོང་ལ། འདིར་ནི་དོན་མེད་ན་མི་
འབྱུང་བ་ལས་ཞེས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་་་་
ཚུལ་ཉིད་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད་པ་ཉིད་མ་འཁྲུལ་བའི་དོན་
ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་བག་ཆགས་བརྟན་མི་བརྟན་
གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་མངོན་སུམ་ཡིན་མིན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་གསུངས་པས་རྣམ་རིག་་་་
པའི་ལུགས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་ལ།
རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བ་ཕྱི་
རོལ་ཁས་བླངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །
དེ་ལྟར་ན་མདོ་སྡེ་པའི་སྐབས་སུ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་་
གྱི་མཚན་འདི་དང་། རྣམ་རིག་པའི་སྐབས་སུ་བག་ཆགས་བརྟན་བྱུང་གི་རྟོག་
བྲལ་གྱི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་འགྲེལ་པ་འདིས་རྒྱས་པར་་་
བཤད་པ་འདི་ཉིད་ལེགས་པར་ཤེས་པ་གལ་ཆེ་བར་སྣང་སྟེ། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་
དག་ལའང་མཚན་ཉིད་འདི་མདོ་སེམས་གཉི་གའི་སྐབས་སུ་ཁས་ལེན་དགོས་་
པར་བཟུང་ནས། ཁ་ཅིག་མ་འཁྲུལ་བའི་དོན་འཇུག་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་བ་ལ་
བྱེད་པ་( ༩༣ན) དང་། ཁ་ཅིག་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ལའང་། ཚུར་མཐོང་
དབང་ཤེས་སྣང་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་བར་སྨྲ་བ་སོགས་གང་ཅིའང་རུང་བའི་་་་་་
འཆད་ཚུལ་མང་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ཚན་བཞི་པ་ནི་འཐད་ལྡན་
ལས། ཁ་ཅིག་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའང་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ནི།
འགྲེལ་བྱེད་ཁ་ཅིག་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་ཚད་མ་་་་་་
ཡིན་པ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་མ་འཁྲུལ་བ་སྨོས་པ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ཆ་འགའ་
ཞིག་ལ་མི་བསླུ་བའི་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱོགས་གླང་གིས་ཀྱང་མངོན་
སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཁྲུལ་བ་སྨོས་པར་མ་མཛད་པར། རྟོག་པ་དང་བྲལ་
230-

མངོན་སུམ་ལེའུའི་ཊཱིཀྐ་རྗེའི་གསུང་བཞིན་མཛད་པ།
མངོན་སུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ངེས་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་
བསླུ་བ་ཚད་མར་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་མི་བསླུ་བ་སྨོས་ནའང་མི་རིགས་ཏེ། དོན་
གྱི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་བསླུ་བའི་ཚུར་མཐོང་གི་ཤེས་པ་འགའ་ཡང་་་
མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་འདོད་པ་བཀོད་ནས། དེ་ལྟར་ན་བྱིས་པའི་
རྟོག་པ་ཡར་བཅད་ཆ་གཅིག་ལའང་མི་བསླུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་ཁྱེད་ལྟར་་
ན་མེད་དགོས་པས་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས་མངོན་རྗེས་གཉིས་འབའ་་་་་་
ཞིག་ཚད་མར་གསུངས་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ་བས་འགོག་པ་སྟེ་འགྲེལ་པ་་་་་་་
ཉིད་ལས་ཤེས་སླའོ། །དབང་ཤེས་རྣམས་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་འཁྲུལ་བས་
མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་དོགས་པ་བཀོད་པ་ནི།

འཐད་ལྡན་ལས།
གལ་ཏེ་རང་བཞིན་འགལ་བ་བརྗོད་པ་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ཚད་( ༩༣༠) མ་མ་་་་་་
ཡིན་པར་འགྱུར་ན། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའང་འཁྲུལ་བར་ཐལ་བར་
འགྱུར་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་འདྲེས་པ་ཉིད་དུ་འགལ་བར་
འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་དོན་ནི། གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་
གནས་ཚོད་དང་། འགལ་བར་འཛིན་པ་འཁྲུལ་བས་མངོན་སུམ་ཚད་མར་མི་
རུང་ན། སྔོ་འཛིན་དབང་ཤེས་འཁྲུལ་བར་ཐལ། སྔོན་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་
མ་འདྲེས་པ་གསིལ་བུར་གནས་པ་ལ་འདྲེས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་
མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ།
།འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་ཁས་

བླངས་ནས་ལན་འདེབས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་ནི། འཐད་ལྡན་ལས། སྨྲས་པ།
འདིར་རེ་ཞིག་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་འཛིན་པར་་
བྱེད་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕྱོགས་ཐ་དད་པས་བྱས་པའི་འགལ་བ་དང་
མི་ལྡན་པར་ཁས་བླངས་ནས་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ།
དེའི་དོན་ནི། སྔོན་པོ་རགས་པ་ཡིན་ཞིང་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པའི་འགལ་བའི་
ཆོས་ལྡན་ཡིན་ཀྱང་། སྔོ་འཛིན་མིག་ཤེས་ལ་སྔོན་པོ་རགས་པ་དང་ཆ་བཅས་
-231-

___མཁས་གྲུབ་རྗེའི་གསུང་འབུམ། ༼༽
ཀྱི་ལྡོག་པ་སྣང་མ་དགོས་པ་དང་། སྔོན་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོ་བ་རྣམས་
ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་མེད་དུ་གནས་པ་ཁས་བླངས་ནས་དོགས་པ་དེ་སྤང་དགོས་པའི་་་
དོན་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་འཐད་ལྡན་དུ། སྔོར་སྣང་དབང་ཤེས་ཀྱིས་སྔོ་རྡུལ་
ཕྲ་རབ་རྣམས་རང་བཞིན་འདྲེས་པར་འཛིན་པའི་དོན་ཅི་ཞིག །དེ་རྣམས་
རང་བཞིན་མ་འདྲེས་པར་གནས་པ་མིག་ཤེས་ལ་རང་བཞིན་འདྲེས་པར་སྣང་
བ་ལ་བྱེད་དམ། གོ་ས་སོ་སོར་གནས་པ་གོ་ས་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་བྱེད་དམ།
བར་སྟོང་དང་བཅས་པར་གནས་པ་(༩༤ན) བར་སྟོངས་མེད་པར་འཛིན་པ་ལ་
བྱེད་དམ། རེག་རྡུལ་ལྟ་བུ་དབང་ཤེས་རིགས་མི་མཐུན་གྱི་གཟུང་ཡུལ་གྱིས་
བར་ཆོད་པར་གནས་པ་བར་མ་ཆོད་པར་འཛིན་པ་ལ་བྱེད་ཅེས་མཐའ་་་་་་་་་་
བཞིར་བརྟགས་ནས་ལན་རྒྱས་པར་མཛད་པ་དེ་དག་གི་དོན་ཤེས་པ་མདོ་སྡེ་་་
པའི་གྲུབ་མཐའ་ལ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་། དོན་གཞན་དང་ནི་
མངོན་འབྲེལ་ཕྱིར། །ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་ཞིབ་པར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས་
ཤེས་པའི་ཕྱིར་འདིར་མ་བྲིས་སོ། །སློབ་དཔོན་ལྷ་དབང་བློའི་འགྲེལ་པར།
མངོན་སུམ་རྟོག་དང་བྲལ་བ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དབང་པོ་
ལ་བརྟེན་པས་ན་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བསྟན་་་
ཏོ། །རྟོག་དང་བྲལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བཤད་པའི་
མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཞེས་པ་ནི། སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གི་བཞེད་པས། མངོན་
སུམ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བ་ཞེས་པའི་རྣམ་ངེས་ཀྱི་གཞུང་ཚིག་གི་མངོན་སུམ་་་
ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཞག་བྱ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། མངོན་སུམ་གྱི་སྒྲའི་དོན།
དོན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་པ་དང་། གཟུགས་འཛིན་མིག་ཤེས་སོགས་གྲུབ་
ཟིན་གྱི་མཚན་གཞི་རྗེས་སུ་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་མཚན་་་་་་
གཞི་ལ་ལྷ་དབང་བློ་བཞེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བའི་མཚན་ཉིད་
གང་ལ་འཇུག་པའི་གཞི། མཚན་ཉིད་དེའི་རྣམ་པར་བཞག་བྱར་གྱུར་པའི་
232-

མངོན་སུམ་ལེའུའི་ཊཱིཀྐ་རྗེའི་གསུང་བཞིན་མཛད་པ།
མངོན་སུམ་ཉིད་ལ་བྱས་ནས། མངོན་སུམ་རྟོག་དང་བྲལ་བར་ནི། །ཞེས་པའི་
མངོན་སུམ་ཞེས་པ་མཚོན་བྱ་བརྗོད་པར་བྱེད་པ་འགྲེལ་པ་དེའི་ལུགས་ཡིན་་་་
ལ། མཚོན་བྱ་ལ་མཚན་གཞིའི་སྒྲ་སྦྱར་བ་ནི་དུ་མ་ཞིག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེའང་
ཞི་བ་བཟང་པོའི་( ༩༤༠) འདོད་པ་ཆོས་མཆོག་གིས་ཕྱོགས་སྔར་མཛད་པ་དེ་་་
དང་འདྲ་བར། མཚོན་བྱ་མངོན་སུམ་བརྗོད་ནས་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བ་དང་
མིང་དང་། མིང་ཅན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་འདིའི་ལུགས་སུ་
མངོན་ཏེ་དྲངས་མ་ཐག་པ་དེའི་འགྲེལ་བཤད་དུ་ཤཱཀྱ་བློས། མཚན་གཞི་
བསྟནན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་ནི་མཚོན་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཉིད་ཡིན་
པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་
སུམ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་
ཉིད་བསྟན་ནས་མངོན་སུམ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བྲལ་
བའི་ཤེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མིང་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་མིང་དང་མིང་ཅན་གྱི་་་་་
འབྲེལ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བཤད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་སྤྱི་དོན་གྱི་མཐའ་
དཔྱད་ནས། ད་ནི་ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་གཉིས། མངོན་
སུམ་ཡང་དག་ལ་ལོག་རྟོག་བསལ་བ་དང་། ཟློག་ཕྱོགས་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་
བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དང་། ཡིད་ཀྱི་མངོན་
སུམ་དང་། རང་རིག་མངོན་སུམ་དང་། རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་ལ་ལོག་རྟོག་
བསལ་བའོ།
།དང་པོ་ལ། ཐོག་མར་གཞུང་གི་བསྡུ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།
དེའང་ཚད་མ་མདོར། མིང་དང་རིགས་སོགས་སྦྱོར་བ་ཡི། །རྟོག་པ་དང་བྲལ་
མངོན་སུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་པ་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དོན་རྟོག་བྲལ་དུ་བསྒྲུབ་པའི་
རིགས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་འཆད་པ། མངོན་སུམ་རྟོག་དང་བྲལ་
བར་ནི། །ཞེས་པ་ནས། བརྟེན་ནས་མིག་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་
རོ། །དེའི་ཞར་བྱུང་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའི་


-233-

མཁས་གྲུབ་རྗེའི་གསུང་འབུམ། ༼༽
ཕྱིར་དུ་མདོར། ཐུན་( ༩༥ན) མོང་མིན་པའི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། །དེ་ཡི་ཐ་སྙད་དབང་
པོས་བྱས། །ཞེས་གསུངས་པ་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དོན་འཆད་པ། གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་
ཤེས་བསྐྱེད་ལ། །ཞེས་སོགས་སོ། །མངོན་སུམ་རྟོག་བྲལ་ལ་ལུང་འགལ་སྤང་བ་
མདོར། དེར་དོན་དུ་མས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། །རང་དོན་སྤྱི་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །
ཞེས་གསུངས་པ་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དོན་རྒྱས་པར་འགྲེལ་པ་ནི། བསགས་པ་དག་ནི་
ཚོགས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོགས་སོ། །དེའི་མཇུག་ཏུ་མདོར། དུ་མའི་ངོ་བོའི་ཆོས་
ཅན་ནི། །དབང་པོ་ལས་རྟོགས་སྲིད་མ་ཡིན། །རང་རང་རིག་བྱ་ཐ་སྙད་ཀྱིས། །
བསྟན་མིན་ངོ་བོ་དབང་པོའི་ཡུལ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དོན་
རྣམ་པར་འགྲེལ་པ། ཆོས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པ། །ཞེས་པ་ནས། བྱེད་
པ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཏེ། འདི་དག་དབང་ཤེས་རྟོག་
བྲལ་ལ་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་སྤོང་བར་བཤད་དུ་རུང་ངོ་། །འདི་ནི་མཁས་
གྲུབ་ཆོས་རྗེས་འབྲོག