Sos pre-socràticos ant chircadu de cumprèndere vàrios aspetos de sa natura cun sos mèdios de su ratzionalismu, osservatzione, e offerrende ispiegatziones chi diant àere pòdidu èssere cunsideradas comente iscientìficas, dende vida a su chi est devènnidu su ratzionalismu otzidentale.