Sos filòsofos de s'Illuminismu ant isseberadu un'istòria curtza de sos predetzessores sientìficos - mescamente Galileu, Boyle e Newton - comente ghias e garantes de sas aplicatziones issoro de su cuntzetu singulare de natura e de lege naturale in cada giassu fìsicu e sotziale de su tempus.