ဝၢႆးသေၵၢပ်ႈပၢၼ် pre-Socratic ယဝ်ႉ မွၵ်ႈသွင်ပၢၵ်ႇပီမိူင်း၊ မိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းၽႄႈလၢမ်းၵႂႃႇၵႆ Persian Achaemenid Empire ၶႂၢၵ်ႈၵႂႃႇထိုင် ပွတ်းတူၵ်း မိူဝ်ႈၽွင်းၶိူဝ်း ၵရိၵ်ႉၶဝ် (Greeks)မီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၵၶၢႆလႄႈ ၶၢဝ်းတၢင်းပၢင်ႇလၢႆႇ၊ ႁွတ်ႈထိုင် Cyprus လႄႈ Syria။