လွင်ႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇၶွင် Herbert Spence လႄႈ ၽူႈၵၼ်ႁႅင်းတၢင်းမေႃဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၸိူဝ်းၶိူဝ်ႈၽႄႈတိူၼ်းမႃး ဢၼ်ပဵၼ် Francis Galton ၼိူဝ်လွင်ႈလႆႈလိူၵ်ႈၸွမ်းသၽႃႇဝၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ မီးလွင်ႈတိူဝ်းတွၼ်းၼႃႇၼႃႇ၊ ဢၼ်ႁဵတ်းႁ်ႂႈယုမ်ႇယၢမ်ဝႃႈလွင်ႈဢၼ်တိူဝ်းလိူဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼ်ႂး ၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉလႄႈ တူင်ႇဝူင်းၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈသုင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး လၵ်းထၢၼ်ဢၼ်ဢၼ်ၼႄဝႃႈမၼ်းမၢၼ်မႅၼ်ႈတွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈပွင်သၢင်ႈပဵၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ၊ တၢင်းမေႃဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၸိူဝ်းၶိူဝ်ႈၽႄႈတိူၼ်းမႃး လႄႈ လွင်ႈပွင်သၢင်ႈတူင်ႇဝူင်း ၶွင်တႃႇဝိၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။