လွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်း ဢၼ်ဢမ်ႇပွႆႇဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈဢွၵ်ႇသီႊၵျိၼ်ႊ(anoxygenic) ဢၼ်ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈမွၵ်ႈ 3.8 Ga(လၢၵ်ႈပီႊ)၊ ဝႆးသေတူဝ်ႈမီးၸ်ႂပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁိူင်ဢမ်ႇၼၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။