Archaea ၼႆႉလႆႈၸႂ်ႉ ဢဵၼ်းႁႅၼ်းတိုၼ်းငဝ်ႈၼမ် တိူဝ်း eukaryotes ယူႇ။ မၼ်းမီးမႃးတီႈ တူဝ်မီးၸႂ်ၶဝ် ႁူမ်ႈလေႃးၵၼ် ၼင်ႇ ၵိူဝ်ဝၢၼ် ပဵၼ်မႃး ၵႂၼ်း ဢမူဝ်းၼီးယႂ်း ၊ ဢၢႆႇရုၼ်ႇႁေႊ ဢမ်ႇၼၼ် ထၢတ်ႈလူမ်း ႁၢႆႇတရူဝ်ႇၸိၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။