ဝၢႆးမႃး ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ philosophy ယူႇဝႆႉၽၢႆႈတႂ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင် မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းလႄႈ ႁူမ်ႈပႃး ၼႃႈၵၼ် Moses Mendelssohn ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းမိူင်း Haskalah (ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း Jewish) တၢင်းယုမ်ႇယမ်ဢတ်တၽဝမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလႄႈ Reform Judaism။