ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈၶူၼ်ႉၶႆႈၶူဝ်းၵဝ်ႇၵိုၵ်းပိုၼ်း(archaeologists)ၶဝ်လၢတ်ႈတႄႉ မၢၵ်ႇလေႃႇၼႆႉ ၶူင်ဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 4000 BCE လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းသေယဝ်ႉ ပဵၼ်မွၵ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်တင်း တီႈ Mesopotamia (မိူဝ်ႈလဵဝ်ပဵၼ် Iraq), ပွတ်ႈတွၼ်ႈၽႆၢႇႁွင်ႇ Caucasus ( ၽိင်ႈထုင်း Maykop) လႄႈ ပွတ်ႈတွၼ်ႈၵၢင် Europe ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။