Hume e navutri pinzatura dû ‘luminismu scozzìsi sviluppàru 'na "scienza dû òmu", ca venni espressa storicamenti nnî òpiri ri autori comu James Burnett, Adam Ferguson, John Millar e William Robertson, ca juncìru nu sturìu scientificu supra lu cumurtamentu dî èssiri umani nnî culturi ‘ntichi e primitivi cu ‘na forti cunsapivulizza dî forzi ditirminanti dâ modernità.