Chistu succièri ‘n parti ntraversu l’osservazzioni, ma macari ntraversu a spirimentazzioni ca circa ri simulari eventi naturali ‘n cunnizzioni cuntrullati adequati â disciplini (nnî scienzi dâ osservazzioni, comu l'astrunumìa o a giologgìa, n'osservazzioni privìsta putissi pigghiari u postu ri unu spirimentu cuntrullatu).