L'impattu dâ colunizzazzioni eurupea storica e attuali dî Americhe supra li cumunità ‘ndìggini avi statu ‘n giniràli cchiuttòstu gravi, cu tanti autorità ca stimanu ‘ntirvalli di declinu significatìvu dâ populazzioni principalmenti pì càvusa di malatî, furtu dâ tièrra e viulenzi.