میخانیک کوانتم: در میخانیک کوانتم که با رفتار اشیای بسیار کوچک سروکار دارد این ممکن نیست که یک سیستم را بدون تغییر دادن سیستم مشاهده کنیم و "مشاهده کننده" باید بخش از سیستم که قرار است مشاهده گردد محسوب شود.