Dit weurt deils gedoon door observering vaan netuurleke versjijnsele, mer ouch mèt experiminte boemèt geperbeerd weurt netuurlijke gebäörtenisse oonder gecontroleerde umstandeghede gepast veur ‘t vakgebeed te simulere (binne de observeerbare weitesjappe, wie astronomie en geologie, zouw ‘n verwachte observatie de plaots in kinne neume vaan ‘n gecontroleerd experimint).