กระทู้ถามที่ ๗๔๐ ร.

เรื่อง การทบทวนนโยบายการให้ผู้ประกอบการงดให้บริการถุงใส่สินค้าแก่ผู้บริโภค และการขยายฐานความรับผิดชอบของผู้ผลิตในเรื่องของผลกระทบจากการผลิตบรรจุภัณฑ์ต่อสิ่งแวดล้อมตามหลัก Extended Producer Responsibility (EPR)

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามนายกรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้

ด้วยปัจจุบันประเทศไทยได้ให้ความสำคัญและตระหนักถึงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น โดยจะเห็นได้ว่าการที่มีการออกแบบโดยสารและระเบียบช่องทางต่าง ๆ เกี่ยวกับการอนุรักษ์โดยเน้นความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อมเป็นสำคัญ มีการปฏิรูปแบบการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและการอนุรักษ์ สิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้น เป็นต้น แต่ว่าทางตรงกันข้าม ประเทศไทยกลับมีนโยบายให้ผู้ประกอบการทำสรรพาสินค้า ร้านค้าสะดวกซื้อต่าง ๆ งดให้บริการถุงใส่สินค้าแก่ผู้บริโภค โดยผลักภาคธุรกิจในเรื่องดังกล่าวให้มาระเป็นหน้าที่ของผู้บริโภคที่จะต้องจัดซื้อ - จัดหาเอง ซึ่งในการนี้ผู้บริโภคส่วนใหญ่มักจะใช้ถุงผ้าในการนำไปซื้อสินค้าต่าง ๆ โดยการใช้ถุงผ้านั้นกลับเป็นวัสดุทำลายสิ่งแวดล้อมมากกว่าถุงพลาสติกเสียอีก เนื่องจากถุงผ้าส่วนใหญ่ทำมาจากฝ้าย ซึ่งต้องใช้ทรัพยากรในการผลิตสูง มีกระบวนการผลิตที่ซับซ้อน มีการฟอกสี ซึ่งกระบวนการเหล่านี้ล้วนสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างยิ่ง อีกทั้งการใช้ถุงผ้าให้เกิดประโยชน์สูงสุดโดยส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยเท่าใดๆ ทางสิ่งแวดล้อมของการผลิตถุงพลาสติก ๑ ในนั้น อาจจะต้องนำถุงผากลับมาใช้อีกครั้ง ๒๐,๐๐๐ ครั้ง ซึ่งในทางปฏิบัติไม่มีทางเป็นไปได้ ประกอบกับจากรายงานการประเมินวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ประเภทถุงหิว โดยกระทรวงสิ่งแวดล้อมและอาหารประเทศเดนมาร์ก ยังระบุว่า หากพิจารณาปัจจัยอื่น ๆ อย่างผลกระทบทวงระบบควรสนับสนุนเพียงแค่น้ำมันสำหรับรถบรรทุกขนาดใหญ่อยู่ภายใต้งบประมาณรายปี

ถุงใส่สินค้าแก่ผู้บริโภค โดยนำหลักการขยายฐานความรับผิดชอบของผู้ผลิตให้รับผิดชอบ ในเรื่องของ
ผลกระทบจากการผลิตบรรจุภัณฑ์ต่อสิ่งแวดล้อม ตามหลัก EPR มาปรับใช้เพื่อเป็นแนวทาง
ในการดำเนินการในเรื่องดังกล่าวด้วยหรือไม่ เมื่อใด อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

สฤษฎ์พงษ์ เกี่ยวข้อง
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคภูมิใจไทย
จังหวัดกระบี่

คำตอบกระทู้ถามที่ ๗๔๐ ว.

ของ นายสฤษฎ์พงษ์ เกี่ยวข้อง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคภูมิใจไทย จังหวัดกระบี่
เรื่อง การทบทวนนโยบายการให้ผู้ประกอบการงดให้บริการถุงใส่สินค้าแก่ผู้บริโภค และการขยายฐาน
ความรับผิดชอบของผู้ผลิตในเรื่องของผลกระทบจากการผลิตบรรจุภัณฑ์ต่อสิ่งแวดล้อม
ตามหลัก Extended Producer Responsibility (EPR)

ข้าพเจ้า นางสาวแพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ขอตอบกระทำถาม เรื่อง การทบทวนนโยบาย
การให้ผู้ประกอบการงดให้บริการถุงใส่สินค้าแก่ผู้บริโภค และการขยายฐานความรับผิดชอบของผู้ผลิต
ในเรื่องของผลกระทบทจากผลิตบรรจุภัณฑ์ต่อสิ่งแวดล้อม ตามหลัก Extended Producer
Responsibility (EPR) ของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติตามที่ได้รับรายงานจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดล้อม ดังนี้

คำตอบ
จากการรายงานของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทราบว่า นโยบาย
การให้ผู้ประกอบการ ห้างสรรพสินค้า ร้านสะดวกซื้อต่าง ๆ งดให้บริการถุงใส่สินค้าแก่ผู้บริโภค
เป็นการกระตุ้นให้ผู้บริโภคมีการใช้ถุงผ้าของตนเองแทนถุงพลาสติกจากผู้จำหน่าย โดยหลักการแล้ว
เป็นการเน้นให้เกิดการใช้ซ้ำ แต่ไม่ควรเป็นถุงผ้าที่มีการฟอกสี หรือถุงผ้าสปันบอนด์ เนื่องจากจะเกิด
การแตกตัวเป็นไมโครพลาสติกแต่อย่างไรก็ตาม ข้อดีของถุงพลาสติก คือ เป็นบรรจุภัณฑ์ที่มีต้นทุนต่ำ
แต่พฤติกรรมของผู้บริโภคที่ผ่านมามีการนำถุงพลาสติกมาใช้งานเพียง ๑ - ๒ ครั้งเท่านั้น รวมทั้ง
การผลิตถุงพลาสติกแบบบางที่ผ่านมามีการเติมสารอ็กโซเฟื่อทำให้พลาสติกลายกลายเป็นไมโครพลาสติก
ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเลและห่วงโซ่ออาหารในระดับโลก ทำให้โครงการสิ่งแวดล้อม
แห่งสหประชาชาติ (United Nations Environment Programme : UNEP) ได้สนับสนุน
การขับเคลื่อนกระแสโลกที่ต้องการยุติมลพิษจากพลาสติกด้วยมาตรการที่มีผลูกพันทางกฎหมาย
ระหว่างประเทศ โดยขอให้ลดการใช้บรรจุภัณฑ์และผลิตภัณฑ์พลาสติกที่จะก่อให้เกิดปัญหา ตลอดจน
การส่งเสริมการนำหลักการขยายความรับผิดชอบของผู้ผลิต (Extended Producer Responsibility
หรือ EPR) ภาคบังคับมาประยุกต์ใช้ในการลดมลพิษจากขยะบรรจุภัณฑ์ รวมทั้งบรรจุภัณฑ์พลาสติก
ซึ่งจะทำให้ผู้ประกอบการทำไทยจำเป็นต้องปรับแนวทางในการออกแบบ และผลิตบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตร
ต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น รวมถึงนำบรรจุภัณฑ์หลังบริโภคล้มมาหมุนเวียนใช้ใหม่ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถ
แข่งขันในอุตสาหกรรมระดับโลก

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
และสิ่งแวดล้อม ได้จัดทำความร่วมมือกับเครือข่ายผู้ประกอบการทำสรรพาสนค้า สูญยารักษาระบบเออร์เมาร์เก็ตกัน
ร้านสะดวกซื้อ ตลาดสด และร้านกาแฟ ก็เป็นมิตรกับเสียงแวดล้อม พยายพลไปยังเครือข่ายประเทศจำนวน ๔๕ คนงาน จาก กร.ว. มูลค่าประมาณ บาท/คน

(Single Use Plastic) ๓ ประเภท ได้แก่ ถุงพลาสติกหูหิ้วชนิดบางหรือถุงก้อบแก้ว ถ้วยหรือ
แก้วพลาสติกและหลอดพลาสติกเพื่อมุ่งสู่ Net Zero ตามเป้าหมายที่ประเทศไทยได้ประกาศไว้
การนำแนวคิดเรื่องเศรษฐกิจหมุนเวียนมาใช้ เพื่อปรับสมดุลระหว่างมนุษย์กับทรัพยากร
โดยการนำทรัพยากรที่เคยผ่านการใช้งานหมุนเวียนกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่มีการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ
ลดการปลดปล่อยคาร์บอน การส่งเสริมให้ภาคธุรกิจปรับเปลี่ยนการผลิตและการบริโภคสินค้าและ
ใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพ การส่งเสริมให้มีการไรโซเคิล ลดขยะมูลฝอย
ในอุตสาหกรรม และลดการหลุดรอดของขยะพลาสติกเข้าสู่ระบบนิเวศทั้งทางบกและทางน้ำ
ซึ่งปัจจุบันยังไม่ถูกนำมาคิดเป็นมูลค่าทางการเงินและเป็นหนึ่งในประเด็นที่รัฐบาลให้ความสำคัญ

ทั้งนี้ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมควบคุมมลพิษ อยู่ระหว่างจัดทำ
ร่างพระราชบัญญัติการจัดการบรรจุภัณฑ์อย่างยั่งยืน พ.ศ. .... เพื่อเป็นเครื่องมือเชิงรุกในการลดผลกระทบ
ตั้งแต่ต้นทาง และทำให้ปัญหาสิ่งแวดล้อมลดลง โดยการให้ผู้ผลิตมีส่วนร่วมในการจัดการบรรจุภัณฑ์
ของตนตามหลักการขยายความรับผิดชอบของผู้ผลิต (Extended Producer Responsibility หรือ
EPR) ตั้งแต่การออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (Eco - Design) การควบคุมวัตถุดิบ
และการผลิตผลิตภัณฑ์ที่ง่ายต่อการนำไปไรโซเคิล การควบคุมในขั้นตอนการบริโภคการควบคุมสินค้า
ที่จะก่อให้เกิดปัญหา การจำกัดสินค้าที่กำจัดยากและไม่จำเป็น การวางระบบการคัดแยก การกำหนดหน้าที่
ความรับผิดชอบ มีองค์กรที่ดูแลและกำกับโดยมีส่วนร่วมจากภาคส่วนต่าง ๆ เพื่อดึงพลาสติกและบรรจุภัณฑ์
ที่มีศักยภาพในการไรโซเคิลให้เข้าสู่ระบบเพื่อนำกลับมารีไซเคิลหรือใช้ประโยชน์ เป็นการใช้ทรัพยากร
อย่างมีประสิทธิภาพตามหลักการเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) รวมทั้งสามารถลด
ก๊าซเรือนกระจกที่เป็นปัญหาของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยร่างพระราชบัญญัติการจัดการ
บรรจุภัณฑ์อย่างยั่งยืน พ.ศ. .... อยู่ระหว่างการดำเนินการตามกระบวนการเสนอร่างกฎหมาย
ให้เป็นไปตามบทบัญญัติ มาตรา ๗๗ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐
และพระราชบัญญัติหลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมาย และการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย
พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรา ๕ วรรคสาม ที่กำหนดให้ก่อนการตรากฎหมายทุกฉบับ รัฐพึงจัดให้มีการรับฟัง
ความคิดเห็นของผู้เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากกฎหมายอย่างรอบด้านและเป็นระบบ