กฎหมาย

กำหนดมาตรฐานการให้บริการของหน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม

พ.ศ. ๒๕๖๗

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๒๔ (๒) แห่งพระราชบัญญัติ
ควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อม พ.ศ. ๒๕๖๒ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข
โดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อมออกกฎกระทรวงไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดสามร้อยหกสิบวันนับแต่วันประกาศใน
ราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๒ ในกฎกระทรวงนี้

“หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม” มหายความว่า สถานบริการสาธารณสุข หน่วยงาน
หรือหน่วยบริการด้านสุขภาพที่ดำเนินการภายในสถานประกอบกิจการ หรือองค์กรที่ให้บริการ
ด้านเวชกรรมสิ่งแวดล้อม ซึ่งได้ขึ้นทะเบียนเพื่อให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม

“แพทย์” มหายความว่า ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพเวชกรรม
“พยาบาล” มหายความว่า ผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาลและผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาล
และการพฤฒครรภ์ตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพการพยาบาลและการพฤฒครรภ์

หมวด ๑
หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม

ข้อ ๓ หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมมีหกประเภท ดังต่อไปนี้
(๑) สถานบริการสาธารณสุขของรัฐ
(๒) สถานบริการสาธารณสุขของเอกชนตามกฎหมายว่าด้วยสถานพยาบาล
(๓) สภากาชาดไทย

(๔) หน่วยบริการการประกอบโรคศิลปะสาขาต่าง ๆ
(๕) หน่วยงานหรือหน่วยบริการด้านสุขภาพที่ดำเนินการภายในสถานประกอบกิจการ
(๖) อองค์กรที่ให้บริการด้านเวชกรรมสิ่งแวดล้อม

ข้อ ๔ หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมตามข้อ ๓ ต้องให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐานในด้านต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

(๑) ด้านการเฝ้าระวังโรคจากสิ่งแวดล้อมและเก็บสิ่งส่งตรวจทางชีวภาพหรือสิ่งส่งตรวจอื่น
(๒) ด้านบุคลากรผู้ให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมและบุคลากรผู้สนับสนุนการให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม
(๓) ด้านเครื่องมือสำหรับการให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม

หมวด ๒
มาตรฐานด้านการเฝ้าระวังโรคจากสิ่งแวดล้อมและเก็บสิ่งส่งตรวจทางชีวภาพหรือสิ่งส่งตรวจอื่น

ข้อ ๕ หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมต้องดำเนินการทบทวนข้อมูลการบ่งชี้และประเมินความเสี่ยงของการเกิดโรคจากสิ่งแวดล้อม เพื่อวางแผนการเฝ้าระวังสุขภาพของประชาชนที่ได้รับหรืออาจได้รับมลพิษ ในกรณีดังต่อไปนี้

(๑) ในกรณีที่พบว่าผลการประเมินระดับความเสี่ยงของการเกิดโรคจากสิ่งแวดล้อมอยู่ในระดับสูงและสูงมาก ให้หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมกำหนดรายการตรวจสุขภาพ ประเมินสุขภาพ และตรวจคัดกรองสุขภาพให้แก่ประชาชนกลุ่มเปราะหมาย ได้แก่ ประชาชนกลุ่มเปราะบาง ประชาชนกลุ่มรับสมัครสูง และต้องแจ้งผลการประเมินสุขภาพ ผลการตรวจคัดกรองสุขภาพ พร้อมทั้งให้คำแนะนำในการดูแลสุขภาพเพื่อลดการสะสมมลพิษแก่ประชาชนเป็นรายบุคคล
(๒) ในกรณีที่พบว่าผลการประเมินระดับความเสี่ยงของการเกิดโรคจากสิ่งแวดล้อมอยู่ในระดับต่ำและระดับปานกลาง ให้หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมรวบรวม วิเคราะห์ และติดตามข้อมูลการเจ็บป่วยด้วยโรคที่เกี่ยวข้องกับมลพิษในกลุ่มประชาชนที่ได้รับหรืออาจได้รับมลพิษในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

ให้กรมควบคุมโรคจัดทำและเผยแพร่วู่มีหรือแนวทางในการดำเนินการตามวรรคหนึ่งให้แก่นหน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม

ข้อ 5 หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมต้องให้บริการเก็บสิ่งส่งตรวจทางชีวภาพหรือ
สิ่งส่งตรวจอื่นตามมาตรฐาน ดังต่อไปนี้

(๑) การควบคุมคุณภาพก่อนการวิเคราะห์ตัวอย่างทางห้องปฏิบัติการ ให้ดำเนินการควบคุม
คุณภาพทุกขั้นตอนตั้งแต่การเตรียมความพร้อมผู้รับการตรวจ วิธีการเก็บตัวอย่าง วิธีการเก็บรักษา
ตัวอย่าง และการขนส่งตัวอย่าง

(๒) การควบคุมคุณภาพห้องปฏิบัติการ ให้ส่งตัวอย่างไปทำการวิเคราะห์ยังห้องปฏิบัติการ
ที่ได้รับการรับรองมาตรฐานดังนี้ ในรายการทดสอบที่ส่งตรวจ

(ก) ห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองมาตรฐานห้องปฏิบัติการ (ISO/IEC 17025) หรือ
มาตรฐานอื่นที่ไม่ต่ำกว่ามาตรฐานดังกล่าว สำหรับตัวอย่างสารเคมีในสิ่งแวดล้อม

(ข) ห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองมาตรฐานห้องปฏิบัติการ (ISO 15189) หรือ
มาตรฐานอื่นที่ไม่ต่ำกว่ามาตรฐานดังกล่าว สำหรับตัวอย่างทางการแพทย์และสาธารณสุข

(ค) ห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองมาตรฐานงานเทคนิคการแพทย์โดยสภาเทคนิค
การแพทย์ มาตรฐานการปฏิบัติงานทางพยาธิวิทยาและนิติเวชศาสตร์โดยราชวิทยาลัยพยาธิแพทย์
แห่งประเทศไทย หรือมาตรฐานอื่นที่ไม่ต่ำกว่ามาตรฐานดังกล่าว

ให้กรมควบคุมโรคจัดทำและเผยแพร่คู่มือหรือแนวทางในการดำเนินการทำลายโรคหนึ่ง
ให้แก่หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม
# หมวด 3 มาตรฐานด้านปุคลากรผู้ให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม และปุคลากรผู้สนับสนุนการทำบริหารเวชกรรมสิ่งแวดล้อม

ข้อ 6 หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมตามข้อ 3 ต้องมีมาตรฐานด้านปุคลากรผู้ให้บริการ
เวชกรรมสิ่งแวดล้อมและปุคลากรผู้สนับสนุนการทำบริหารเวชกรรมสิ่งแวดล้อมตามที่กำหนดในหมวดนี้

ข้อ 7 หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมตามข้อ 3 ต้องจัดให้มีปุคลากรผู้ให้บริการเวชกรรม
สิงหวัดล้อม ดังต่อไปนี้

(๑) หน่วยบริการเวชกรรมสิงหวัดล้อมตามข้อ ๓ (๑) ที่มีใช่หน่วยบริการปฐมภูมิตามกฎหมาย
ว่าด้วยระบบสุขภาพปฐมภูมิต้องจัดให้มีปุคลากรดังนี้

(ก) เภทย์เวชศาสตร์สิงหวัดล้อม เภทย์อาชีวเวชศาสตร์ หรือแพทย์สาขาอื่น
อย่างน้อยหนึ่งคน

(ค) บุคลากรด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมหรือสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม อย่างน้อยหนึ่งคน โดยจะปฏิบัติงานประจำ ณ หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมหรือไม่ก็ได้

(๒) หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมตามข้อ ๓ (๑) ที่เป็นหน่วยบริการปฐมภูมิตามกฎหมายว่าด้วยระบบสุขภาพปฐมภูมิ ต้องจัดให้มีบุคลากร ดังนี้

(ก) แพทย์เวชศาสตร์สิ่งแวดล้อม แพทย์อาชีวเวชศาสตร์ แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว หรือแพทย์สาขาอื่น อย่างน้อยหนึ่งคน

(ข) พยาบาลอาชีวอนามัยหรือพยาบาลวิชาชีพ อย่างน้อยหนึ่งคน

(ค) บุคลากรด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมหรือสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม อย่างน้อยหนึ่งคน โดยจะปฏิบัติงานประจำ ณ หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมหรือไม่ก็ได้

(๓) หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมตามข้อ ๓ (๒) (๓) (๔) (๕) และ (๖) ต้องจัดให้มีบุคลากรเช่นเดียวกับหน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมตามข้อ ๓ (๑)

ข้อ ๙ บุคลากรผู้ให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมตามข้อ ๘ ต้องมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้

(๑) แพทย์ ให้มีคุณสมบัติอย่างหนึ่งอย่างใด ดังนี้

(ก) แพทย์เวชศาสตร์สิ่งแวดล้อมที่ผ่านหลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต หรือดุษฎีบัณฑิตด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม

(ข) แพทย์อาชีวเวชศาสตร์ที่ได้รับหนังสือนุมัติหรือวุฒิบัตรแสดงความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรม สภาควะเทศสาสตร์ป้องกันและปราบปรามโรคจากพืชน้ำปลา

(ค) พยาบาลวินยารักษาก่อนเก็บรับรอง

(๒) พยาบาล มีคุณสมบัติต่อยางหนึ่งอย่างใด ดังนี้

(ก) พยาบาลอารักษาวินยามายที่ผ่านหลักสูตรการฝึกอบรมสภาการพยาบาลอนุมัติหรือรับรองได้แก่ พยาบาลที่ผ่านหลักสูตรการพยาบาลเฉพาะทาง สภาพการทำงานของพยาบาลอาชีวอนามัย สภาพการทำงานของพยาบาลมหาบัณฑิต สภาพวินยารักษาก่อนเก็บรับรองโดยสำนักงานสาธารณสุข

๒) หลักสูตรความรู้พื้นฐานด้านการพยาบาลอาชีวอนามัยหรือหลักสูตรการพยาบาล
อาชีวอนามัย ระยะเวลาไม่ต่ำกว่าหกสิบชั่วโมงที่สภาการพยาบาลอนุมัติหรือรับรองหรือที่
กรมการแพทย์กำหนด รวมทั้งหลักสูตรการฝึกอบรมด้านอาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อม ระยะเวลา
ไม่ต่ำกว่าหกสิบชั่วโมงที่สภาการพยาบาลอนุมัติหรือรับรอง หรือหลักสูตรการฝึกอบรมด้านอาชีวอนามัย
และสิ่งแวดล้อมที่กรมควบคุมโรคกำหนด

(๓) บุคลากรด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมหรือสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม ให้มีคุณสมบัติอย่างหนึ่งอย่างใด
ดังนี้

(ก) ผู้ซึ่งสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีขึ้นไปทางด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมหรือ
สุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม

(ข) ผู้ซึ่งได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีควบคุม
สาขาอนามัยสิ่งแวดล้อม จากสถาาวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ข้อ ๑๐ นอกจากบุคลากรผู้ให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม
อาจจัดให้มีบุคลากรผู้สนับสนุนการให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมด้วยก็ได้ โดยบุคลากรดังกล่าว
ต้องมีคุณสมบัติอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้

(๑) ผู้ซึ่งได้ขึ้นทะเบียนและได้รับใบอนุญาตอย่างหนึ่งอย่างใด ดังนี้

(ก) ผู้ซึ่งได้ขึ้นทะเบียนและได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพสาธารณสุขชุมชน
จากสถานการสาธารณสุขชุมชน

(ข) ผู้ซึ่งได้ขึ้นทะเบียนและได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเทคนิคการแพทย์
จากสถาปนาเทคนิคการแพทย์

(ค) ผู้ซึ่งได้ขึ้นทะเบียนและได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะจากคณะกรรมการ
วิชาชีพในสาขาที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม เช่น รังสีเทคนิค จิตวิทยาคลินิก

(๒) ผู้ซึ่งสำเร็จการศึกษาอย่างหนึ่งอย่างใด ดังนี้

(ก) ผู้ซึ่งสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีขึ้นไปทางด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย

(ค) ผู้ซึ่งสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีขึ้นไปในสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม เช่น วิทยาศาสตร์การแพทย์ ระบาดวิทยา จิตวิทยา

(๓) ผู้ซึ่งมีประสบการณ์ในการให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมไม่น้อยกว่าหนึ่งปี หรือมีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน เช่น เวชศาสตร์สิ่งแวดล้อม ระบาดวิทยาสิ่งแวดล้อมพิษวิทยา

หมวด ๔ มาตรฐานด้านเครื่องมือสำหรับการให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม

ข้อ ๑๑ หน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมต้องจัดให้มีเครื่องมือสำหรับการให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมเท่าที่จำเป็นและเหมาะสมกับรูปแบบการให้บริการ โดยอย่างน้อยต้องมีคุณสมบัติไม่ต่ำกว่ามาตรฐานระดับประเทศหรือมาตรฐานของต่างประเทศ เช่น มาตรฐานของสถาบันมาตรฐานแห่งชาติ (American National Standards Institute (ANSI)) มาตรฐานของสำนักงานบริหารความปลอดภัยและอาชีวอนามัยแห่งชาติ ประเทศสหรัฐอเมริกา (Occupational Safety and Health Administration (OSHA)) มาตรฐานของสมาคมแพทย์โรคทรงอกแห่งสหรัฐอเมริกา (American Thoracic Society (ATS)) หรือมาตรฐานของคณะทำงานเฉพาะกิจสมาคมระบบทางเดินหายใจยุโรป (European Respiratory Society Task Force (ATS/EERS))

ข้อ ๑๒ การให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมด้วยเครื่องมือตามข้อ ๑๑ ต้องดำเนินการโดยบุคลากรผู้ให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมตามข้อ ๘ หรือบุคลากรผู้สนับสนุนการให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมตามข้อ ๑๐ ทั้งนี้ บุคลากรดังกล่าวต้องผ่านหลักสูตรการฝึกอบรมการใช้เครื่องมือสำหรับการทำลายโรคและสภาพอากาศ และ สภาสาธารณสุขไทยกำหนด หรือผ่านหลักสูตรการฝึกอบรมจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อมแห่งประเทศไทยกำหนด การใช้เครื่องมือสำหรับให้บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมของหน่วยงานอื่นที่กรมควบคุมโรคครัวเรือน

ให้ว่า ในวันที่ ๒๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๗
สมศักดิ์ เทพสุทิน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๒๔ (๒) แห่งพระราชบัญญัติ
ควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อม พ.ศ. ๒๕๖๒ บัญญัติให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวง
สาธารณสุขโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อมมีอำนาจ
ออกกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานการให้บริการของหน่วยบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อม เพื่อประโยชน์
ในการดำเนินการเกี่ยวกับเวชกรรมสิ่งแวดล้อม จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้