กฎหมาย
การดำเนินการด้านความปลอดภัยของผู้รับใบอนุญาต
กรณีเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี
พ.ศ. ๒๕๖๓

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ วรรคสอง มาตรา ๘ (๑๘) และมาตรา ๙๑
แห่งพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๕๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติ
พลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๒ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา
วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยคำแนะนำของคณะกรรมการพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ
ออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
ข้อ ๑ ในกฎกระทรวงนี้
“เหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี” หมายความว่า เหตุการณ์ไม่ปกติซึ่งมีความเสี่ยงอันตราย
หรือมีผลกระทบทางรางสีต่อสุขภาพ ชีวิต ทรัพย์สินหรือสิ่งแวดล้อม ไม่ว่าจะเกิดขึ้นในหรือ
นอกสถานประกอบการทางนิวเคลียร์และรางสี หรือในระหว่างการขนส่ง และจำเป็นต้องแก้ไข
โดยฉับพลันทันด่วน
“แผนป้องกันอันตรายจากรังสี” หมายความว่า แผนตามมาตรา ๑๐๐ ที่จัดทำโดยผู้รับใบอนุญาต
ซึ่งระบุรายละเอียดเกี่ยวกับวัตถุประสงค์ โครงสร้าง ผู้ปฏิบัติงาน หน้าที่ความรับผิดชอบ และการประสานงาน
ในการตอบสนองกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสีอย่างมีประสิทธิภาพ
“แผนฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี” หมายความว่า แผนสนับสนุนตามมาตรา ๑๐๑
เพื่อประโยชน์ในการระงับเหตุในกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี ที่มีลักษณะหรือขยายขอบเขต
เป็นความเสียหายสาธารณะ
“ผู้รับใบอนุญาต” หมายความว่า ผู้รับใบอนุญาตก็ยวกับวัสดุนิวเคลียร์และรางสี
“ผู้ปฏิบัติงาน” หมายความว่า เจ้าหน้าที่เผชิญเหตุ เจ้าหน้าที่สถานประกอบการ
และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงาน กรนิกเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี

"ผลกระทบทางรังสีที่เห็นผลชัดเจน" (deterministic effect) หมายความว่า ผลของรังสี
ที่เกิดขึ้นเมื่อร่างกายได้รับปริมาณรังสีเกินขีดเริ่มเปลี่ยน และจะรุนแรงมากขึ้นเมื่อร่างกายได้รับ
ปริมาณรังสีมากขึ้น

"ผลกระทบทวงรังสีที่เห็นผลไม่ชัดเจน" (stochastic effect) หมายความว่า ผลของรังสี
ที่เกิดขึ้นแบบสุ่มซึ่งคาดคะเนจากข้อมูลทางสถิติของผู้ได้รับรางสี โดยโอกาสเกิดผลของรางสีจะเป็นสัดส่วน
โดยตรงกับปริมาณรังสีที่ร่างกายได้รับ แต่ความรุนแรงจากผลของรางสีไม่ขึ้นกับปริมาณรางสีที่ร่างกายได้รับ

ข้อ ๒ เหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสีมี ๔ ระดับ ดังต่อไปนี้

(๑) เหตุแจ้งเตือน ได้แก่ เหตุการณ์ที่มีความเป็นไปได้ที่จะเกิดอันตรายต่อผู้ปฏิบัติงาน
อย่างมีนัยสำคัญ โดยต้องมีการแจ้งหน่วยงานตอบสนองเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสีที่เกี่ยวข้อง
ภายในสถานประกอบการ เพื่อเตรียมความพร้อมและอาจเข้าตอบสนองกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์
และรางสีตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้นได้ทันที

(๒) เหตุฉุกเฉินในพื้นที่ปฏิบัติงานทางนิวเคลียร์และรางสี ได้แก่ เหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์
และรางสีที่เกิดขึ้นบริเวณพื้นที่ปฏิบัติงานกับต้นกำเนิดรางสี ซึ่งมีที่ตั้งอยู่ภายในสถานประกอบการ

(๓) เหตุฉุกเฉินในพื้นที่ตั้งสถานประกอบการ ได้แก่ เหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี
ที่เกิดขึ้นจากต้นกำเนิดรางสี และอยู่ในขอบเขตภายในสถานประกอบการ

(๔) เหตุฉุกเฉินสาธารณะ ได้แก่ เหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสีที่เกิดขึ้นจากต้นกำเนิดรางสี
จนทำให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพ ชีวิต ทรัพย์สิน หรือสิ่งแวดล้อม

ข้อ ๓ ผู้รับใบอนุญาตซึ่งมีหน้าที่ดำเนินการเกี่ยวกับนิวเคลียร์และรางสี ให้มีหน้าที่ปฏิบัติ
ตามกฎกระทรวงนี้ โดยแบ่งเป็น ๔ จำพวก ดังต่อไปนี้

(๑) จำพวกที่ ๑ ได้แก่

(ก) การดำเนินการสถานที่ใช้เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียธขนาดกำลังเกิน ๑๐๐ เมกะวัตต์
(ความร้อน)

(ข) การดำเนินการสถานที่จัดเก็บเชื้อเพลิงนิวเคลียธใช้แล้วที่เพิ่งนำออกจากแผน
เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียธซึ่งมีค่าภูมันตราฟจากซีเซียม ๑๓๗ เกิน ๐.๑ เอกะแซเบ็กเคอเรล

(ค) การดำเนินการสถานประกอบการอื่นที่มีวัสดูกัมมันตรังสีซึ่งมีผลรวมของค่าภูมันตราฟ
ต่อค่าความเป็นอันตราย (A/D) เกิน ๑๐,๐๐๐ ทั้งนี้ ค่าความเป็นอันตราย ให้เป็นไปตามกฎกระทรวง
วาดวยการอนุญาตเทียบกวัสุด กัมมันตรังสี

(๒) จำพวกที่ ๒ ได้แก่

(ก) การดำเนินการสถานที่ใช้เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียธขนาดกำลังเกิน ๒ เมกะวัตต์
(ความร้อน) แต่ไม่เกิน ๑๐๐ เมกะวัตต์ (ความร้อน)

(ข) การดำเนินการสถานที่จัดเก็บเชื้อเพลิงนิวเคลียธใช้แล้วที่เพียงนำออกจากแผน

(ค) การดำเนินการสถานประกอบการทางนิวเคลียร์อื่นที่อาจเกิดภาวะวิกฤติซึ่งควบคุมไม่ได้
อันทำให้เกิดผลกระทบต่อพื้นที่ทั้งหมดในระยะ ๐.๕ กิโลเมตร

(ง) การดำเนินการสถานประกอบการอื่นที่มีวัสดุก้มมันตรังสีซึ่งมีผลรวมของค่ากัมมันตภาพ
ต่อค่าความเป็นอันตราย (A/D) เกิน ๑๐๐ ทั้งนี้ ค่าความเป็นอันตราย ให้เป็นไปตามกฎกระทรวง
ว่าด้วยการอนุญาตเกี่ยวกับวัสดุก้มมันตรังสี

(๓) จำพวกที่ ๓ ได้แก่

(ก) การดำเนินการสถานที่ใช้เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดกำลังไม่เกิน ๒ เมกะวัตต์
(ความร้อน)

(ข) การดำเนินการสถานประกอบการอื่นที่อาจก่อให้เกิดอัตราปริมาณรังสีต่อร่างกาย
โดยตรงเกิน ๑๐๐ มิลลิเกรย์ต่อชั่วโมง ที่ระยะ ๑ เมตร หากเสียวัสดุกำบังไป

(ค) การดำเนินการสถานประกอบการทางนิวเคลียร์อื่นที่อาจเกิดภาวะวิกฤติซึ่งควบคุมไม่ได้
อันทำให้เกิดผลกระทบทะพื้นที่ทั้งหมดในระยะ ๐.๕ กิโลเมตร จากสถานประกอบการ

(ง) การดำเนินการสถานประกอบการอื่นที่มีวัสดุก้มมันตรังสีซึ่งมีผลรวมของค่ากัมมันตภาพ
ต่อค่าความเป็นอันตราย (A/D) เกิน ๐.๑ ทั้งนี้ ค่าความเป็นอันตราย ให้เป็นไปตามกฎกระทรวง
ว่าด้วยการอนุญาตเกี่ยวกับวัสดุก้มมันตรังสี

(๔) จำพวกที่ ๔ ได้แก่

(ก) การดำเนินการครอบครองหรือใช้วัสดุก้มมันตรังสีที่อาจก่อให้เกิดอัตราปริมาณรังสี
ต่อร่างกายโดยตรงเกิน ๑ มิลลิเกรย์ต่อชั่วโมง ที่ระยะ ๑ เมตร หากเสียวัสดุกำบังไป

(ข) การดำเนินการครอบครองหรือใช้หรือการขนส่งวัสดุก้มมันตรังสีซึ่งมีผลรวม
ของค่าก้มมันตภาพต่อค่าความเป็นอันตราย (A/D) เกิน ๐.๐๑ ทั้งนี้ ค่าความเป็นอันตราย ให้เป็นไป
ตามกฎกระทรวงว่าด้วยการอนุญาตเทียวกับวัสดุก้มมันตรังสี

ข้อ 4 แผนป้องกันอันตรายจากรังสีที่ผู้รับใบอนุญาตตามข้อ 3 ต้องจัดทำอย่างน้อย
ต้องมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

(1) การประเมินความเสี่ยงและระดับความรุนแรงกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี
(2) โครงสร้างองค์กรและหน้าที่ความรับผิดชอบกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี
(3) เครื่องมือและอุปกรณ์ในการตอบสนองเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี
(4) ขั้นตอนการตอบสนองกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี
(5) การยุติเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสีและการฟื้นฟูสู่สภาพปกติ
(6) มาตรฐานเตรียมความพร้อมกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี
แผนป้องกันอันตรายจากรังสิตามวรรคหนึ่ง ต้องそうだคล่องกับผลการประเมินความเสี่ยง

ในข้อ ๒ และครอบคลุมถึงผลกระทบทั้งรังสีที่เห็นผลชัดเจนและที่เห็นผลไม่ชัดเจนของผู้ปฏิบัติงาน
และประชาชนทั่วไป

ข้อ ๕ ผู้รับใบอนุญาตจำพวกที่ ๑ ตามข้อ ๓ (๑) ต้องจัดทำแผนป้องกันอันตรายจากรังสี
ให้ครอบคลุมเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสีทุกระดับตามข้อ ๒ และต้องกำหนดมาตรการฉุกเฉินเพิ่มเติม
ดังต่อไปนี้ ในแผนป้องกันอันตรายจากรังสีด้วย

(๑) มาตรการป้องกันเร่งด่วนที่เตรียมไว้ล่วงหน้า (precautionary urgent protective action) เพื่อหลีกเลี่ยงหรือลดความรุนแรงจากผลกระทบทางรังสี ก่อนหรือทันทีที่เกิดการแพร่กระจาย
ของวัสดุกัมมันตรังสีจากสถานประกอบการ

(๒) มาตรการป้องกันเร่งด่วน (urgent protective action) เพื่อนำมาใช้ดำเนินการอย่างทันท่วงทีภายในไม่กี่ชั่วโมงแต่ไม่เกินหนึ่งวันภายหลังจากเกิดการแพร่กระจายของวัสดุกัมมันตรังสี
จากสถานประกอบการ สำหรับการอพยพ การหลบภัย การป้องกันอันตรายจากรังสีต่อบุคคล การจัดการเปื้อนวัสดุกัมมันตรังสีบนผิวหนังของบุคคล การรับประทานไอโอดีนเสถียร การป้องกัน
การเปื้อนวัสดุกัมมันตรังสีในอาหารและน้ำประปา การจัดการทางการแพทย์ และการป้องกัน
การเปื้อนวัสดุดักจมน้ำระหว่างประเทศ

ข้อ ๖ ผู้รับใบอนุญาตจำพวกที่ ๑ ตามข้อ ๓ (๑) ต้องกำหนดเขตพื้นที่ ดังต่อไปนี้ เพื่อประโยชน์ในการรองรับเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสี

(๑) เขตเตรียมการป้องกันล่วงหน้า (precautionary action zone หรือ PAZ) สำหรับ
การมีมาตรการป้องกันเร่งด่วนที่เตรียมไว้ล่วงหน้า (precautionary urgent protective action)
ซึ่งมีรัศมีไม่เกิน ๕ กิโลเมตร จากสถานประกอบการ และอยู่ภายในเขตป้องกันเร่งด่วน

(๒) เขตป้องกันเร่งด่วน (urgent protective action planning zone หรือ UPZ)
สำหรับการดำเนินการตามมาตรการป้องกันเร่งด่วน (urgent protective action) ได้ทันที ซึ่งมีรัศมี
ไม่เกิน ๓๐ กิโลเมตร จากสถานประกอบการ และอยู่ถัดจากเขตรเตรียมการป้องกันล่วงหน้า

(๓) เขตป้องกันระยะยาว (extended planning distance หรือ EPD) สำหรับเตรียมการรองรับผลกระทบทางรังสี นอกจากนี้จากเขตเตรียมการป้องกันล่วงหน้าและเขตป้องกันเร่งด่วนอยู่ภายในเขตป้องกันบริโภคและโรคภัยไข่น้อย มีรัศมีไม่เกิน ๑๐๐ กิโลเมตร จากสถานประกอบการ

(๔) เขตป้องกันการบริโภคและโรคภัยไข่น้อย (ingestion and commodities planning distance หรือ ICPD) สำหรับปกป้องห่างโซ่อารหาร สูญคืน และเครื่องอุปโภคจากการเปื้อนด้วยวัสดุดักจมน้ำระหว่างประเทศโดยมีรายละเอียดจากการบริโภคอาหารและนำเข้าเครื่องอุปโภค

ข้อ ๓ ผู้รับใบอนุญาตจำพวกที่ ๒ ตามข้อ ๓ (๒) ต้องจัดทำแผนป้องกันอันตรายจากรังสี
ให้ครอบคลุมเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสีทุกระดับตามข้อ ๒ และต้องกำหนดมาตรการฉุกเฉินเพิ่มเติม
ตามข้อ ๕ (๑) และ (๒) ในแผนป้องกันอันตรายจากรังสีด้วย

ข้อ ๘ ผู้รับใบอนุญาตจำพวกที่ ๒ ตามข้อ ๓ (๒) ต้องกำหนดเขตพื้นที่ ดังต่อไปนี้
เพื่อประโยชน์ในการรองรับเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี

(๑) เขตป้องกันเร่งด่วน (urgent protective action planning zone หรือ UPZ)
ตามข้อ ๖ (๒) ที่มีรัศมีไม่เกิน ๓๐ กิโลเมตร จากสถานประกอบการ

(๒) เขตป้องกันระยะยาว (extended planning distance หรือ EPD) ตามข้อ ๖ (๓)
ที่มีรัศมีไม่เกิน ๕๐ กิโลเมตร จากสถานประกอบการ

(๓) เขตป้องกันการบริโภคและปลอดภัยชั่วคราว (ingestion and commodities planning distance
หรือ ICPD) ตามข้อ 6 (4) ที่มีรัศมีไม่เกิน ๑๐๐ กิโลเมตร จากสถานประกอบการ

ข้อ 9 ผู้รับใบอนุญาตจำพวกที่ ๓ ตามข้อ ๓ (๓) ต้องจัดทำแผนป้องกันอันตรายจากรังสี
ให้ครอบคลุมระดับเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสีตามข้อ ๒ (๑) และ (๒) และต้องกำหนด
มาตรการฉุกเฉินเพิ่มเติมตามข้อ 5 (2) ในแผนป้องกันอันตรายจากรังสีด้วย

ข้อ 10 ผู้รับใบอนุญาตจำพวกที่ ๔ ตามข้อ ๓ (๔) ต้องจัดทำแผนป้องกันอันตรายจากรังสี
ให้ครอบคลุมระดับเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสีตามข้อ ๒ (๑)

ข้อ 11 เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสี มีลักษณะหรือขยายขอบเขตเป็นความเสียหายสาธารณะ
ตามแผนป้องกันอันตรายจากรังสีที่จัดทำขึ้น โดยควรแก่กรณี หากระบาดความรุนแรงของเหตุฉุกเฉิน
ทางนิวเคลียร์และรางสี จะกระทบเท่าเทียมถึงความสามารถของเครื่องยนต์และรางสี
โดยผู้รับใบอนุญาตจะนำหน้าที่แจ้งเหตุและประสานงานกับเจ้าหน้าที่ที่มีอำนาจตามกฎหมายว่าด้วย
การป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย

ข้อ 12 ส่วนใหญ่ในสถานะตามปกติตามข้อ 3 การดำเนินการระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากเครื่องยนต์
และการตอบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการทดสอบระบบสนองเหตุด้านความเสียหายจากการตรวจสอบสภาพอากาศ

ห้ามผู้มีอายุต่ำกว่าสิบแปดปี หรือสตรีมีครรภ์ หรืออยู่ระหว่างการให้นมบุตรเป็นผู้ปฏิบัติงาน
กรณีเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสี

ข้อ ๑๔ ผู้รับใบอนุญาตตามข้อ ๓ ต้องจัดให้มีการฝึกอบรมและฝึกซ้อมการตอบสนองเหตุฉุกเฉิน
ทางนิวเคลียร์และรังสีตามแผนป้องกันอันตรายจากรังสีแก่ผู้ปฏิบัติงานกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์
และรังสี หรือหน่วยงานในสถานประกอบการ โดยในการฝึกอบรมและการฝึกซ้อมอาจจัดให้มีการฝึกซ้อม
แผนบนโต๊ะ (tabletop exercise) หรือการฝึกอบรมและการฝึกซ้อมแผนภาคสนามก็ได้ และต้องแจ้ง
การดำเนินการดังกล่าวต่อสำนักงานอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง

ข้อ ๑๕ ผู้รับใบอนุญาตตามข้อ ๓ (๑) (๒) และ (๓) ต้องจัดให้มีการฝึกซ้อมการตอบสนอง
เหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสีตามแผนป้องกันอันตรายจากรังสีในระดับสูงสุดตามผลการประเมิน
ความเสี่ยงที่อาจก่อให้เกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสี และต้องมีการทำบทวนแผนป้องกันอันตราย
จากรังสีย่อย่างน้อยทุกห้าปี และต้องแจ้งผลการฝึกซ้อมและผลการทำบทวนแผนดังกล่าวให้สำนักงาน
ทราบด้วย

ข้อ ๑๖ ในกรณีที่เกิดเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสีในระหว่างการขนส่ง ให้ผู้รับใบอนุญาต
เกี่ยวข้องวัสดุนิวเคลียร์และรังสีดำเนินการแก้ไขเหตุดังกล่าวตามแผนป้องกันอันตรายจากรังสีโดยเร็วที่สุด
เท่าที่จะกระทำได้

ข้อ ๑๗ ผู้รับใบอนุญาตซึ่งได้รับใบอนุญาตอยู่ก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ ต้องปฏิบัติตามกฎกระทรวงนี้ภายในหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๕ วรรคสอง มาตรา ๘ (๑๘) และมาตรา ๙๑ แห่งพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๕๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๒ บัญญัติให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยคำแนะนำของคณะกรรมการพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติตามอำนาจออกกฎหมายระหว่างประเทศหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และรางสี ทั้งในกรณีเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรางสีที่เกิดขึ้นในหรือนอกสถานประกอบการ หรือในระหว่างการขนส่งชื้อดำเป็นส่วนหนึ่งของความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และรางสี จึงจำเป็นต้องออกกฎหมายนี้