กฎหมายว่าด้วยการใช้สินทรัพย์ของรัฐบาล

พ.ศ. ๒๕๖๘

ข้อ ๑ การสร้างสิ่งก่อสร้างบนหรือในพื้นที่เนื่องจากความจำเป็นต้องได้รับอนุญาตตามมาตรา ๒๙ วรรคหนึ่ง มาตรา ๒๗ วรรคสอง มาตรา ๒๘ วรรคสอง และมาตรา ๒๙ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการจัดหาอสังหาริมทรัพย์เพื่อกิจการขนส่งมวลชน พ.ศ. ๒๕๔๐ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมออกกฎกระทรวงไว้วางตัวไปนี้

ข้อ ๑ ในกฎกระทรวงนี้

"สิ่งก่อสร้าง" มีหมายความว่า เสา เสาเข็ม ตอม่อ โครงสร้างทางวิ่งรถขนส่งมวลชน สวนสาธารณะ สูนย์ซ่อมบำรุง โรงเก็บของการเดินรถขนส่งมวลชน สถานที่จอดรถของผู้โดยสาร ทางขึ้นลงสถานี ปล่องทางออกฉุกเฉิน หรืออาคารและอุปกรณ์ของระบบขนส่งมวลชน

"เจ้าของ" มีหมายความว่า เจ้าของหรือผู้ครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายซึ่งอสังหาริมทรัพย์ "ค่ามาตรฐาน" มีหมายความว่า ค่าของข้อมูลที่อยู่ตำแหน่งกลางของข้อมูลทั้งหมด เมื่อนำข้อมูลมาเรียงลำดับจากมากไปน้อยหรือจากน้อยไปมาก

"คณะกรรมการ" มีหมายความว่า คณะกรรมการเพื่อทำหน้าที่กำหนดจำนวนเงินค่าทดแทนตามมาตรา ๒๕

ข้อ ๒ การสร้างสิ่งก่อสร้างบนหรือในพื้นที่เนื่องจากความจำเป็นต้องได้รับอนุญาตตามมาตรา ๒๙ วรรคหนึ่ง มาตรา ๒๗ วรรคสอง มาตรา ๒๘ วรรคสอง และมาตรา ๒๙ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการจัดหาอสังหาริมทรัพย์เพื่อกิจการขนส่งมวลชน พ.ศ. ๒๕๔๐ โดยให้มีลักษณะครบถ้วนตามที่กำหนดดังต่อไปนี้

(1) พื้นที่หรือพื้นที่หน่วยงานใช้ประโยชน์นั้นมีชื่อห้ามหรือข้อจำกัดการใช้ประโยชน์ในที่ดินโดยชอบตามกฎหมายว่าด้วยการผังเมือง กฏหมายว่าด้วยการควบคุมอาคาร หรือกฎหมายอื่นใดที่มีข้อห้ามหรือมีข้อจำกัดการใช้ประโยชน์ในที่ดิน ในวันที่พระราชกฤษฎีกาตามมาตรา 8 มีผลใช้งานและภาระที่เกิดขึ้นดังกล่าวมีลักษณะตามที่มีข้อห้ามหรือข้อจำกัดอยู่แล้ว

(๒) สิ่งก่อสร้างของหน่วยงานที่ยกระดับผ่าตัดผ่านพื้นดินหรือพื้นน้ำตาม (๑) สูงจากระดับพื้นดิน
หรือพื้นน้ำมากกว่า ๑๓ เมตร และสูงกว่าอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างที่ปลูกสร้างบนพื้นดินหรือพื้นน้ำนั้น
มากกว่า ๕.๕๐ เมตร โดยสิ่งก่อสร้างนั้นจะต้องไม่มีส่วนหนึ่งส่วนใดปลูกสร้างลงในพื้นดินหรือพื้นน้ำนั้น
และ

(๓) สิ่งก่อสร้างตาม (๒) ต้องไม่กระทบสิทธิที่เจ้าของพึงมีโดยปกติสุขและชอบด้วยกฎหมาย
ในการใช้ซอยพื้นดินหรือพื้นน้ำในวันที่พระราชกฤษฎีกาตามมาตรา ๘ มีผลใช้บังคับ

ข้อ ๓ ในกรณีว่าที่ดินใดมีภาระเกิดแก่อสังหาริมทรัพย์จนอาจทำให้มีอาจใช้ซอย
อสังหาริมทรัพย์ได้ตามปกติ ให้พิจารณาว่าที่ดินนั้นมีลักษณะตามข้อ ๒ (๑) (๒) และ (๓) หรือไม่
หากไม่มีลักษณะคล้ายอย่างหนึ่งอย่างใด ให้ถือว่าภาระที่เกิดแก่อสังหาริมทรัพย์ดังกล่าว
มีผลทำให้เจ้าของไม่อาจใช้อยู่ที่ดินได้ตามปกติ ให้นำเงินการจ่ายเงินค่าทดแทนภาระ
ในอสังหาริมทรัพย์ให้แก่เจ้าของตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ว่าในข้อ ๔ เว้นแต่เจ้าของจะร้องขอต่อนำเงินงาน
ที่ดำเนินการให้จัดซื้อหรือเว็นคืนที่ดิน ในกรณีนี้ให้นำเงินจากดำเนินการพิจารณาจัดซื้อหรือเว่นคืน
ตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์

ข้อ ๔ การกำหนดเงินค่าทดแทนภาระในอสังหาริมทรัพย์ที่อยู่บนเหนือเนื่องเป็นเห็นใจรู้
ให้งานกรรมการคำนึงถึงลักษณะและความยากหรือน้อยของช่องจำกัดสิทธิอันเป็นภาระในอสังหาริมทรัพย์
อันเพียงมีขึ้นแก่อสังหาริมทรัพย์ และหลักเกณฑ์เรื่องดังต่อไปนี้ประกอบกัน

(๑) ราคาที่ซื้อขายกันตามปกติตามตลาดของที่ดิน
(๒) ราคาประเมินที่ดินตามกฎหมายว่าด้วยการประเมินราคาทรัพย์สินเพื่อประโยชน์แห่งรัฐ
(๓) ขนาด ที่ตั้ง สภาพและลักษณะการใช้อยู่อาศัยในที่ดิน
(๔) สภาพการใช้งานที่ดินในบริเวณใกล้เคียงกับที่ดินนั้น
(๕) สภาพและลักษณะของการอนุมัติงานฟื้นฟูแก่ที่ดินเนื่องจากการดำเนินการตามวัตถุประสงค์
ของการเข้าใช้งานที่ดิน
(6) ผลประโยชน์ความเสียหายที่เจ้าของที่ดินได้รับจากการดำเนินการตามวัตถุประสงค์
ของการเข้าใช้งานในขณะเดียวกัน

ข้อ 5 ราคาที่ซื้อขายกันตามปกติตามตลาดของที่ดินตามข้อ 4 (1) หากคณะกรรมการ
พิจารณาจากราคาซื้อขายที่ดินที่ตกอยู่ภายใต้อภัยในอสังหาริมทรัพย์ หรือที่ดินในบริเวณใกล้เคียง
ที่จะทะเบียนไว้วางสำเนาผลงานที่ดินในวันที่คณะกรรมการมีมติกำหนดน้ำค่าทดแทนภาระ
ในอสังหาริมทรัพย์ ในกรณีที่ไม่มีการซื้อขายที่ดินในวันดังกล่าว หรือมีแต่คณะกรรมการเห็นว่า
ราคาซื้อขายที่ดินดังกล่าวมูลค่าราคารายชื่อด้านทางปัญหาในห้องตลาดของที่ดิน ให้นำราคารายชื่อด้านทางปัญหา

ที่ดินในบริเวณใกล้เคียงตามวรรคหนึ่ง หมายถึง ที่ดินที่มีที่ตั้ง สภาพ ทำเลและการใช้ประโยชน์ ในลักษณะเดียวกันหรือใกล้เคียงกับที่ดินที่ตกอยู่ภายใต้ภาระในอสังหาริมทรัพย์ที่อยู่ในรัศมีไม่เกินสองกิโลเมตร จากที่ดินที่ตกอยู่ภายใต้ภาระในอสังหาริมทรัพย์

ข้อ 5 ราคาประเมินที่ดินตามข้อ 4 (๒) ให้คณะกรรมการพิจารณาจากราคาประเมินที่ดิน ที่มีผลใช้บังคับอยู่ในวันที่คณะกรรมการมีมติกำหนดเงินค่าทดแทนภาระในอสังหาริมทรัพย์

ข้อ 6 การพิจารณาขนาด ที่ตั้ง สภาพและลักษณะการใช้ประโยชน์ในที่ดินตามข้อ 4 (๓) และสภาพการใช้ที่ดินในบริเวณใกล้เคียงกับที่ดินตามข้อ 4 (๔) ให้คณะกรรมการคำนึงถึงเรื่อง ดังต่อไปนี้

(๑) การเข้าออกสู่ทางสาธารณะ
(๒) ข้อห้ามหรือข้อจำกัดการใช้ประโยชน์ในที่ดินโดยชอบตามกฎหมายว่าด้วยการผังเมือง กฎหมายว่าด้วยการควบคุมอาคาร หรือกฎหมายอื่นใดที่มีข้อห้ามหรือมีข้อจำกัดการใช้ประโยชน์ในที่ดิน
(๓) ความผิดปกติของสภาพที่ดินไม่ว่าจะเป็นการถามหรือการชุดสรร หนองน้ำ หลุม หรือบ่อ หรือสภาพอื่นใดอันทำให้ที่ดินนั้นด้อยค่า
(๔) จำนวนเนื้อที่ รูปแปลง และขนาดของที่ดิน
(๕) ภาระผูกพันเหนือที่ดิน

ในการพิจารณาตาม (๑) หรือ (๔) ถ้าเป็นที่ดินหลายแปลงและเป็นของเจ้าของเดียวกัน หรือเป็นของสามีหรือภริยาอยู่ชิดติดเป็นผืนเดียวกัน ให้ถือเสมือนเป็นที่ดินแปลงเดียวกัน

ในกรณีที่ที่ตั้งและสภาพของที่ดินเป็นผลทำให้ราคาที่ดินที่ตกอยู่ภายใต้ภาระในอสังหาริมทรัพย์สูงขึ้น หรือต่ำลง ให้คณะกรรมการนำที่ตั้งและสภาพของที่ดินนั้นมาพิจารณาประกอบการกำหนดเงินค่าทดแทนภาระ ในอสังหาริมทรัพย์ด้วย

ข้อ 7 การพิจารณาสภาพและลักษณะของภาระอันพึงมีขึ้นแก่ที่ดินตามข้อ 4 (๕)
ให้คณะกรรมการพิจารณาจากจำนวนเนื้อที่ รูปแปลง และขนาดของที่ดิน ในส่วนที่ปลอดจากภาระ ในอสังหาริมทรัพย์ที่ยังสามารถใช้เป็นที่อยู่อาศัยหรือประกอบการงานอันชอบด้วยกฎหมายด้วย

ข้อ 8 หากกรรมการพิจารณากำหนดราคาที่ดินที่ตกอยู่ภายใต้ภาระในอสังหาริมทรัพย์
ตามหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้

(๑) นำราคาที่ซื้อขายกันตามปกติในตลาดของที่ดินตามข้อ 5 และราคาประเมินที่ดิน
ตามข้อ 6 มาพิจารณาหาราคาโดยเฉลี่ยของที่ดิน และให้นำเอาราคารายละเอียดกล่าวเป็นฐาน

ในการกำหนดราคาที่ดินที่ตกลอยู่ภายใต้ภาระในอสังหาริมทรัพย์ เว้นแต่ราคาโดยเฉลี่ยดังกล่าวต่ำกว่า
ราคาที่ซื้อขายกันตามปกติ ให้ใช้ราคาที่ซื้อขายกันตามปกติในท้องตลาดของที่ดินเป็นฐานในการพิจารณา
ราคาที่ดินที่ตกลอยู่ภายใต้ภาระในอสังหาริมทรัพย์

(๒) นำขนาด ที่ตั้ง สภาพและลักษณะการใช้ประโยชน์ในที่ดิน และสภาพการใช้ที่ดิน
ในบริเวณใกล้เคียงกับที่ดินตามข้อ ๗ มาพิจารณากำหนดราคาที่เพิ่มขึ้นหรือลดลงของที่ดินที่ตกลอยู่
ภายใต้ภาระในอสังหาริมทรัพย์

(๓) ในกรณีที่มีเหตุอันจะต้องเพิ่มราคาที่ดิน เพราะสภาพและลักษณะของภาระอันพึงมีขึ้นแก่ที่ดิน
ตามข้อ ๘ และผลประโยชน์หรือความเสียหายที่เจ้าของที่ดินได้รับจากการดำเนินการตามวัตถุประสงค์
ของการเข้าใช้ที่ดินในขณะนั้นตามข้อ ๔ (๖) ให้เพิ่มขึ้นได้อีกไม่เกินร้อยละสิบของราคาตาม (๒)

ในกรณีที่ดินแปลงเดียวกันมีทั้งส่วนที่จะต้องเวนคืนตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนและการได้มา
ชื่ออสังหาริมทรัพย์ และส่วนที่ตกลอยู่ภายใต้ภาระในอสังหาริมทรัพย์ หากมีการกำหนดเงินค่าทดแทน
สำหรับที่ดินส่วนที่จะต้องเวนคืนแล้ว ให้คณะกรรมการกำหนดเงินค่าทดแทนดังกล่าว
มาประกอบการพิจารณากำหนดราคาที่ดินส่วนที่ตกลอยู่ภายใต้ภาระในอสังหาริมทรัพย์ด้วย

ในการพิจารณาตามวรรคสอง ถ้าเป็นที่ดินหลายแปลงและเป็นของเจ้าของเดียวกันหรือเป็น
ของสามีหรือภริยาอยู่ชิดติดเป็นผืนเดียวกัน ให้ถือเสมือนเป็นที่ดินแปลงเดียวกัน

ข้อ ๑๐ เมื่อทราบราคาที่ดินที่ตกลอยู่ภายใต้ภาระในอสังหาริมทรัพย์ตามข้อ ๙ แล้ว
ให้กำหนดเงินค่าทดแทนภาระในอสังหาริมทรัพย์ในอัตราร้อยละเจ็ดสิบห้าของราคาที่ดินนั้น

ข้อ ๑๑ ในกรณีที่การกำหนดลักษณะภาระในอสังหาริมทรัพย์ทำให้ต้องแก้ไขปรับปรุงอาคาร
และสิ่งปลูกสร้างใด ๆ ในที่ดินที่ตกลอยู่ภายใต้ภาระในอสังหาริมทรัพย์ หรือทำให้เจ้าของต้องหยุด
กิจกรรมใด ๆ เป็นการชั่วคราว เนื่องจากการแก้ไขปรับปรุงดังกล่าว หรือต้องย้ายออกจากอสังหาริมทรัพย์
ในระหว่างการแก้ไขปรับปรุง ให้คณะกรรมการกำหนดเงินค่าทดแทนภาระในอสังหาริมทรัพย์ให้แก่
เจ้าของเฉพาะที่ได้เสียหายจริง โดยเหตุที่ต้องมีการแก้ไขปรับปรุงอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง หรือสูญเสียรายได้
หรือมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นหรือความเสียหายอื่นใดระหว่างหยุดกิจกรรมชั่วคราว หรือต้องขนย้ายทรัพย์สิน
ออกจากอสังหาริมทรัพย์ระหว่างการแก้ไขปรับปรุง

การขอรับเงินค่าทดแทนตามวรรคหนึ่ง ให้เจ้าของแสดงหลักฐานที่เกี่ยวข้องต่อคณะกรรมการ
ตามระเบียบที่หน่วยงานกำหนด

ข้อ ๑๒ ในกรณีที่มีความจำเป็นต้องก่อให้เกิดภาระในอสังหาริมทรัพย์เป็นการชั่วคราว เพื่อเตรียมก่อสร้าง หรือดำเนินการสร้าง ขยาย ปรับปรุง หรือบำรุงรักษากิจการขนส่งมวลชน ให้คณะกรรมการกำหนดเงินค่าทดแทนภาระในอสังหาริมทรัพย์โดยคำนึงถึงอัตราค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์นั้น หรืออัตราค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์ในบริเวณใกล้เคียง และในการจดทะเบียนกำหนดลักษณะภาระในอสังหาริมทรัพย์ในหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน ให้กำหนดระยะเวลาของภาระในอสังหาริมทรัพย์นั้นไว้ตามมาตรา ๑๗ ด้วย

ให้วัด ณ วันที่ ๒๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๗ สุรพงษ์ ปิยะโชติ

รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม ปฏิบัติราชการแทน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๒๗ วรรคสอง มาตรา ๒๘
วรรคสอง และมาตรา ๒๙ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการจัดหาอสังหาริมทรัพย์เพื่อกิจการขนส่งมวลชน
พ.ศ. ๒๕๔๐ บัญญัติให้การกำหนดหลักเกณฑ์การวินิจฉัยว่าภาระที่เกิดขึ้นแก่อสังหาริมทรัพย์ลักษณะใด
ที่ถือว่าไม่ทำให้การใช้ซอยอสังหาริมทรัพย์ต้องลดน้อยลง และลักษณะใดที่อาจถือได้ว่าทำให้ไม่อาจใช้ซอย
อสังหาริมทรัพย์ได้ตามปกติ รวมทั้งหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดจำนวนเงินค่าทดแทนกรณีที่มีการกำหนดภาระ
ในอสังหาริมทรัพย์ที่อยู่บนหรือเหนือพื้นดินหรือพื้นน้ำ ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้