ประกาศสำนักงานปราณบูรณ์เพื่อสันติ

เรื่อง แผนป้องกันอันตรายจากรัฐศิริธรรมิสำหรับผู้ขอรับใบอนุญาตเกี่ยวกับเครื่องกำเนิดรางสี

พ.ศ. ๒๕๖๓

อาชีวอำนวยตามความในข้อ 5 ข้อ 12 วรรคสาม และข้อ 13 (4) แห่งกฎกระทรวง
ศักยภาพทางเทคนิคของผู้รับใบอนุญาตเกี่ยวกับเครื่องกำเนิดรางสี พ.ศ. ๒๕๖๔ เลขาธิการสำนักงาน
ปราณบูรณ์เพื่อสันติ ออกระดาษคำไขจากด้านบนนี้

ข้อ 1 ประกาศนี้เรียกว่า “ประกาศสำนักงานปราณบูรณ์เพื่อสันติ” เรื่อง แผนป้องกันอันตราย
จากรัฐศิริธรรมิสำหรับผู้ขอรับใบอนุญาตเกี่ยวกับเครื่องกำเนิดรางสี พ.ศ. ๒๕๖๓”

ข้อ 2 ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ 3 ผู้ขอรับใบอนุญาตทำเครื่องกำเนิดรางสีประเภทที่ 1 หรือประเภทที่ 2 หรือผู้ขอรับ
ใบอนุญาตมีไว้ในครอบครองหรือใช้เครื่องกำเนิดรางสีประเภทที่ 1 หรือประเภทที่ 2 เพื่อตนเอง
ต้องจัดให้มีแผนป้องกันอันตรายจากรัฐศิริธรรมิที่เหมาะสมสำหรับการปฏิบัติตามโดยมีหัวข้อและรายละเอียด
ตามข้อ 5

ข้อ 4 ผู้ขอรับใบอนุญาตมีไว้ในครอบครองหรือใช้เครื่องกำเนิดรางสีประเภทที่ 1
หรือประเภทที่ 2 เพื่อจำหน่าย การจัดให้มีแผนป้องกันอันตรายจากรัฐศิริธรรมิที่เหมาะสมสำหรับ
การปฏิบัติตามโดยมีหัวข้อและรายละเอียดตามข้อ 5 (1) (2) (4) (8) และ (10)

ผู้ขอรับใบอนุญาตตามวรรคหนึ่งที่มีการสาธิตหรือทดสอบการทำงานของเครื่องกำเนิดรางสี
ต้องจัดให้มีแผนป้องกันอันตรายจากรัฐศิริธรรมิที่เหมาะสมสำหรับการปฏิบัติตามโดยมีหัวข้อและรายละเอียด
ตามข้อ 5

ข้อ 5 แผนป้องกันอันตรายจากรัฐศิริธรรมิต้องมีหัวข้อและรายละเอียดดังต่อไปนี้
(1) มูลทั่วไปของสถานที่ประกอบกิจการอย่างน้อยต้องประกอบไปด้วยรายละเอียด
ดังต่อไปนี้
    (ก) เชื้อที่อยู่ เปราะภูเขาและลักษณะของการประกอบกิจการ สภาพแวดล้อมบริเวณใกล้เคียง

(จ) แผนผังภายในอาคาร ห้อง และบริเวณข้างเคียงของสถานที่ทำ ติดตั้ง จัดเก็บ
หรือใช้เครื่องกำเนิดรังสี โดยให้แสดงรายละเอียดของที่ตั้งของห้อง ห้องหรือบริเวณข้างเคียงโดยรอบ
ทุกมิติ และการจัดแบ่งพื้นที่อย่างชัดเจน

(๒) ข้อมูลรายละเอียดของเครื่องกำเนิดรังสี

(ก) ข้อมูลเครื่องกำเนิดรังสี ได้แก่ ผู้ผลิต รุ่น หมายเลขเครื่อง ความต่างศักย์หรือ
พลังงานสูงสุด และกระแสไฟฟ้าสูงสุดของเครื่องกำเนิดรังสี พร้อมรายละเอียดอุปกรณ์ที่ใช้ประกอบเป็น
เครื่องกำเนิดรังสี รวมทั้งข้อมูลอาคารที่ติดตั้งเครื่องกำเนิดรังสี หมายเลขห้อง ข้อมูลเฉพาะของเครื่อง
กำเนิดรังสี เช่น ขนาดลำรังสี (field size) อัตราปริมาณรังสี (dose rate) และเทคนิคในการฉายรังสี
เป็นต้น

(ข) ลักษณะการทำงานเครื่องกำเนิดรังสี ได้แก่ แบบติดตั้งถาวรไม่เคลื่อนย้าย (fixed)
แบบเคลื่อนที่ได้ (mobile) แบบมือถือหรือพกพา (handheld or portable) หรือแบบติดตั้งประจำที่
(stationary)

(ค) ประเภทการใช้ประโยชน์เครื่องกำเนิดรังสี ได้แก่ ด้านการแพทย์ ด้านอุตสาหกรรม
ด้านการเกษตร ด้านการศึกษา ด้านการวิจัย ด้านการรักษาความมั่นคงปลอดภัย หรืออื่น ๆ

(ง) ลักษณะการใช้ประโยชน์ของเครื่องกำเนิดรังสี เช่น ธุรกิจรักษา ปรับปรุงคุณภาพ
ผลิตภัณฑ์ พลิตวัสดูก้มมันตรังสี พลอดเชื้อผลิตภัณฑ์ เฉยรา้งสีอาหาร บำบัดน้ำเสีย สึกษาวิจัย
ถ่ายภาพทางรังสี การสอบตู้คอนเทนเนอร์หรือยานพาหนะ การสอบสัมภาระหรือสินค้าขนส่ง
ตรวจสอบบุคคล การหาอาวุธ เป็นต้น

(๓) แผนผังสายการบังคับบัญชาด้านความปลอดภัยทางรางสร้างระบบบุคคลซึ่งเกี่ยวข้อง
และหน้าที่ความรับผิดชอบชัดเจน ออยางน้อยต้องมีรายละเอียดแผนภูมิโครงสร้างการบริหารจัดการ
องค์กรที่แสดงสายการบังคับบัญชา คนสมบัติ และหน้าที่ความรับผิดชอบของแต่ละตำแหน่ง

(๔) การจัดแบ่งพื้นที่ในการปฏิบัติงานและมาตรการควบคุมเข้าออกพื้นที่อย่างชัดเจน

ในกรณีเป็นผู้ขอรับใบอนุญาตตามข้อ ๓ ที่ทำเครื่องกำเนิดรางสีหรือที่มีไว้ในครอบครองหรือใช้เครื่องกำเนิดรางสี ประเภทที่ ๑ และผู้ขอรับใบอนุญาตตามข้อ ๔ วรรคสอง ที่มีไว้ในครอบครองหรือใช้เครื่องกำเนิดรางสี ประเภทที่ ๑ การจัดแบ่งพื้นที่ตามวรรคหนึ่งต้องมีรายละเอียดสอดคล้องกับเอกสารผลการประเมินเบื้องต้นเกี่ยวกับความปลอดภัยทางรางสีของสถานที่ทำ จัดเก็บติดตั้ง และใช้งานเครื่องกำเนิดรางสี ที่ดำเนินการโดยเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรางสีของหน่วยงานผู้ขอรับใบอนุญาทด้วย

(ข) กำหนดมาตรการควบคุมการเข้าออกพื้นที่ในการปฏิบัติงาน รวมทั้งสถานที่ปฏิบัติงานเป็นการชั่วคราว

ผู้ขอรับใบอนุญาตตามข้อ ๔ วรรคหนึ่ง ต้องจัดให้มีรายละเอียดเกี่ยวกับการจัดแบ่งพื้นที่การปฏิบัติงานสำหรับบริเวณที่มีการจัดเก็บเครื่องกำเนิดรางสีเป็นสัดส่วนโดยมีการกำหนดขอบเขตพื้นที่จัดเก็บอย่างชัดเจนพร้อมทั้งมีมาตรการควบคุมการเข้าออกพื้นที่จัดเก็บเพื่อป้องกันการเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต

(๕) มาตรการด้านความปลอดภัยทางรางสี รวมทั้งระเบียบและขั้นตอนวิธีปฏิบัติงาน เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานทางรางสีได้รับรางสีน้อยที่สุด

(ก) กำหนดมาตรการด้านความปลอดภัยทางรางสีในพื้นที่ควบคุม พื้นที่ตรวจตราซึ่งต้องไม่น้อยกว่าที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงว่าด้วยความปลอดภัยทางรางสี รวมทั้งกำหนดมาตรการความปลอดภัยทางรางสีสำหรับผู้เยี่ยมชมสถานที่ประกอบกิจการในพื้นที่ควบคุมและพื้นที่ตรวจตรา

(ข) กำหนดมาตรการเฝ้าระวังทางรางสี ประกอบไปด้วย การเฝ้าระวังปริมาณรางสีประจำพื้นที่ (workplace monitoring) และการเฝ้าระวังรางสีประจำตัวบุคคล (individual monitoring) ที่เหมาะสมตามประเภทของเครื่องกำเนิดรางสี พร้อมระบุเครื่องมืออุปกรณ์สำหรับการเฝ้าระวังทางรางสีหรือการป้องกันอันตรายจากรังสี และรอบระยะเวลาของการเฝ้าระวังทางรางสีที่เหมาะสมกับความเสี่ยงทางรางสีจากการปฏิบัติงาน หรือประเภทของเครื่องกำเนิดรางสี โดยเครื่องกำเนิดรางสีประเภทที่ ๑ กำหนดให้มีการอ่านคำปริมาณรางสีประจำตัวบุคคลทุก ๆ เดือน เว้นแต่ผู้ขอรับใบอนุญาตมีไว้ในครอบครองหรือใช้เครื่องกำเนิดรางสีเพื่อจำหน่าย ที่มีการแสดงหรือทดสอบการทำงานของเครื่องกำเนิดรางสี กำหนดให้มีการอ่านคำปริมาณรางสีประจำตัวบุคคลลูก ๆ เดือน เครื่องกำเนิดรางสีประเภทที่ ๒ กำหนดให้มีการอ่านคำปริมาณรางสีประจำตัวบุคคลลูก ๆ เดือน เว้นแต่เครื่องเอกซเรย์ถ่ายภาพรังสีทางอุตสาหกรรม (X-Ray Industrial Radiography Machine) ที่มีการใช้งานภาคสนามกำหนดให้มีการอ่านคำปริมาณรางสีประจำตัวบุคคลลูก ๆ เดือน

(ค) กำหนดระเบียบและขั้นตอนวิธีปฏิบัติงาน เช่น วิธีปฏิบัติงานในพื้นที่ควบคุม
พื้นที่ตรวจตรา การควบคุมดูแลความปลอดภัยในหน่วยงาน ขั้นตอนการใช้งานเครื่องกำเนิดรังสี
การแต่งกาย การใช้เครื่องมืออุปกรณ์ เป็นต้น

(ง) กำหนดมาตรการในกรณีที่ผู้ปฏิบัติงานทางรังสีได้รับปริมาณรังสีสูงกว่าค่าปกติ
ที่ได้รับ รวมทั้งสอบสวนหาสาเหตุ กำหนดแนวทางหรือวิธีการป้องกันเพื่อไม่ให้ผู้ปฏิบัติงานทางรังสี
ได้รับปริมาณรังสีสูงกว่าค่าปกติ

(๖) แผนการตรวจวัดทางรังสีในบริเวณปฏิบัติงานทางรังสีและบริเวณพื้นที่สาธารณะ
โดยกำหนดระยะเวลาดำเนินการที่แน่นอน

(ก) กำหนดแผนการตรวจวัดทางรังสีในบริเวณปฏิบัติงานทางรังสี ตามการจัดแบ่งพื้นที่
ปฏิบัติงาน และบริเวณพื้นที่สาธารณะที่ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าถึงได้

(ข) กำหนดวิธีการการตรวจวัดทางรังสีโดยมีรอบระยะเวลาการตรวจวัดที่เหมาะสม
ตามประเภทของเครื่องกำเนิดรังสี โดยกำหนดให้มีการตรวจวัดทางรังสีไม่เกิน ๓ เดือน สำหรับ
เครื่องกำเนิดรังสีประเภทที่ ๑ กำหนดให้มีการตรวจวัดทางรังสีไม่เกิน ๖ เดือน สำหรับเครื่องกำเนิดรังสี
ประเภทที่ ๒ ในกรณีที่ใช้งานเครื่องกำเนิดรังสีในภาคสนามกำหนดให้มีการตรวจวัดทางรังสีทุกครั้ง
ที่มีการใช้งาน ทั้งนี้ ให้มีการบันทึกผล การรายงานผล และผู้รับผิดชอบในการตรวจวัดทางรังสี

ผลการตรวจวัดทางรังสีในบริเวณปฏิบัติงานทางรังสีและบริเวณพื้นที่สาธารณะ จะต้อง
ไม่เกินกว่าค่าที่ระบุไว้ในเอกสารผลการประเมินเบื้องต้นเกี่ยวกับความปลอดภัยทางรางสร้างสถานที่ทำ
จัดเก็บ ติดตั้ง และใช้งานเครื่องกำเนิดรังสี

(๗) แผนปฏิบัติหรือขั้นตอนการปฏิบัติงานทั้งภาวะปกติและภาวะไม่ปกติ และรายงาน
การเกิดภาวะผิดปกติและเหตุฉุกเฉินทางรางสร้าง ส่วนน้อยประกอบไปด้วยรายละเอียด ดังต่อไปนี้

(ก) อุตรประสมค์
(ข) โครงสร้าง ผู้ปฏิบัติตามหรือเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง และหน้าที่ความรับผิดชอบ
(ค) การประเมินความเสียงและความรุนแรงกรณียอดสภาพผิดปกติและเหตุฉุกเฉิน

(ฉ) การประสานงานในการตอบสนองกรณีเกิดภาวะผิดปกติและเหตุฉุกเฉินทางรังสี

(ช) การรายงานการเกิดภาวะผิดปกติและเหตุฉุกเฉินทางรังสี การจัดทำบันทึกและ

สืบหาสาเหตุของการเกิดภาวะผิดปกติและเหตุฉุกเฉินทางรังสี

(ซ) การเตรียมความพร้อมกรณีเกิดภาวะผิดปกติและเหตุฉุกเฉินทางรังสีที่ประกอบด้วย
การบำรุงรักษาเครื่องที่ใช้ในการตอบสนองกรณีเกิดภาวะผิดปกติและการฝึกซ้อม โดยในการฝึกอบรม
ผู้ปฏิบัติงานหรือเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องและการฝึกซ้อม ทำการฝึกซ้อมอาจจัดให้มี
การฝึกซ้อมแผนบนโต๊ะ (tabletop exercise) หรือการฝึกอบรมและการฝึกซ้อมแผนภาคสนามก็ได้
และต้องแจ้งการดำเนินการดังกล่าวต่อสำนักงานอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง

(+) บัญชีทะเบียนเครื่องกำเนิดรังสีและระบุระยะเวลาการตรวจสอบบัญชีที่แน่นอน

(ก) บัญชีทะเบียนเครื่องกำเนิดรังสี ประกอบด้วยภาพถ่ายและข้อมูลรายละเอียด
ของเครื่องกำเนิดรังสี

(ข) ระบุรอบระยะเวลาการตรวจสอบบัญชีทะเบียนเครื่องกำเนิดรังสีย่อยน้อยปีละครั้ง
และเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงในรายละเอียดของเครื่องกำเนิดรังสี

(ค) บันทึกการนำเครื่องกำเนิดรังสีไปใช้งานนอกสถานที่ที่ระบุไว้ในใบอนุญาต
กรณีเครื่องกำเนิดรังสีแบบเคลื่อนที่ได้ (mobile) หรือแบบมือถือหรือพกพา (handheld or portable)

(+) แผนการสอบเทียบเครื่องมือตรวจวัดรังสีที่เหมาะสมกับชนิดของรังสีและพลังงานที่เกิดขึ้น
จากการใช้งานเครื่องกำเนิดรังสีและระบุช่วงเวลาในการดำเนินการที่แน่นอน อย่างน้อยปีละ
หนึ่งครั้ง โดยต้องประกอบด้วยข้อมูลรายละเอียดที่สอดคล้อง ดังต่อไปนี้

(ก) ข้อมูลรายละเอียดของเครื่องมือตรวจวัดทางรังสี เช่น ชนิดหัววัดรังสี ช่วงพลังงาน
ที่ตอบสนอง ประเภทการใช้งาน ผู้ผลิต รุ่น เหมาะเลขกำหนด และชื่อผู้รับผิดชอบดูแล

(ข) คู่มือหรือวิธีการใช้งานและการบำรุงรักษา

(๐) แผนหรือวิธีบริหารจัดการเมื่อเลิกทำหรือเลิกครอบครองหรือใช้เครื่องกำเนิดรังสีที่ขอรับ
ใบอนุญาต และวิธีการจัดการหากกัมมันตรังสี กรณีเครื่องกำเนิดรังสือนั้นมีผลผลิตจากการก่อกัมมันตรังสี
(activation product)

(+) แผนการตรวจสอบคุณภาพและการบำรุงรักษาเครื่องกำเนิดรังสี อย่างน้อยต้อง
ประกอบด้วยข้อมูลรายละเอียด ดังต่อไปนี้

(ก) กำหนดแผนการตรวจสอบคุณภาพและการบำรุงรักษาเครื่องกำเนิดรังสี ทั้งในส่วน
ที่ดำเนินการด้วยตนเอง และโดยหน่วยงานผู้ให้บริการตรวจสอบ

(x) การจัดเก็บบันทึกผลการตรวจสอบคุณภาพและการบำรุงรักษาเครื่องกำเนิดรังสี

(๑๒) แผนการฝึกอบรมบุคลากรด้านรังสี โดยมีรายละเอียดอย่างน้อย ในเรื่องหัวข้อฝึกอบรม และรอบระยะเวลาในการฝึกอบรมที่ครอบคลุมและสอดคล้องกับชนิด ประเภทและผู้ใช้งานเครื่องกำเนิดรังสี
พร้อมจัดเก็บบันทึกประวัติการฝึกอบรมไว้เป็นหลักฐาน

(๑๓) แผนการเฝ้าระวังสุขภาพของผู้ปฏิบัติงานทางรังสี ที่เหมาะสมกับการใช้เครื่องกำเนิดรังสี
และความเสี่ยงทางรังสีจากการปฏิบัติงาน

ประกาศ ณ วันที่ ๑๘ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๗
เพ็ญภา กัญชนะ
รองเลขาธิการ รักษาราชการแทน
เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ