ประกาศคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
เรื่อง การอุทธรณ์และการพิจารณาวินิจฉัยอุทธรณ์

พ.ศ. ๒๕๖๗

โดยที่เป็นการสมควรกำหนดให้มีประกาศคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติว่าด้วยการอุทธรณ์ และการพิจารณาวินิจฉัยอุทธรณ์
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๔๙ (๓) แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วย คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๐ และข้อ ๓๔ วรรคสอง ของระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ และที่แก้ไขเพิ่มเติม คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ จึงออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ประกาศนี้เรียกว่า “ประกาศคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เรื่อง การอุทธรณ์ และการพิจารณาวินิจฉัยอุทธรณ์ พ.ศ. ๒๕๖๗”

ข้อ ๒ ประกาศนี้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓ ในประกาศนี้
“คณะกรรมการ” มายความว่า คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติตามกฎหมายกลางบริหารงานบุคคล

“สำนักงาน” มายความว่า สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติตามระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติตามมาตรฐานกลางบริหารงานบุคคลของสำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติตามมาตรา ๑๑๐ (๑) (๓) (๕) (٩)
และ (៨) แห่งพระราชบัญญัติดำเนินการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตราประมวลกฎหมายกลางบริหารงานสืบทอดพระราชนครินทร์

(๓) ข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายที่ผู้อุทธรณ์ยกขึ้นเป็นข้อคัดค้านคำสั่งที่เป็นเหตุแห่งการอุทธรณ์
รวมทั้งพยานหลักฐาน (ถ้ามี)

(๔) คำขอของผู้อุทรรณ์

ข้อ 5 ให้ผู้อุทรรณ์ยื่นหนังสืออุทรรณ์ต่อคณะกรรมการภายในสามสิบวันนับแต่วันทราบหรือ
ถือว่าทราบคำสั่งลงโทษหรือคำสั่งให้ออกจากราชการ โดยให้ยื่นที่สำนักงานหรือจะส่งทางไปรษณีย์
ลงทะเบียนก็ดีได้

เพื่อประโยชน์ในการนับกำหนดเวลาอุทรรณ์ ในกรณีที่ผู้อุทรรณ์ได้ยื่นหนังสืออุทรรณ์ที่สำนักงาน
ให้เจ้าหน้าที่ผู้รับหนังสืออุทรรณ์ออกใบรับหนังสืออุทรรณ์ และลงทะเบียนรับหนังสืออุทรรณ์ไว้เป็นหลักฐาน
ในวันที่รับหนังสืออุทรรณ์ตามระเบียบว่าด้วยงานสารบรรณ และให้ถือวันที่รับหนังสือตามหลักฐานดังกล่าว
เป็นวันยื่นหนังสืออุทรรณ์ ส่วนกรณีส่งหนังสืออุทรรณ์ทางไปรษณีย์ ให้ถือวันที่ทำการไปรษณีย์ออก
ใบรับฝากเป็นหลักฐานฝากส่ง หรือวันที่ทำการไปรษณีย์ต้นทางประทับตรารับที่ซองหนังสือเป็นวันที่ยื่น
หรือส่งหนังสืออุทรรณ์

สำหรับวันทราบคำสั่งลงโทษหรือคำสั่งให้ออกจากราชการ ให้ถือวันที่ผู้ถูกสั่งลงโทษหรือผู้ถูกสั่ง
ให้ออกจากราชการลงลายมือชื่อรับทราบคำสั่ง ในกรณีที่ผู้ถูกสั่งลงโทษหรือนี้ผู้ถูกสั่งให้ออกจากราชการ
ไม่ยอมลงลายมือชื่อรับทราบคำสั่งหรือไม่อาจแจ้งให้ผู้ถูกสั่งลงโทษหรือนี้ผู้ถูกสั่งให้ออกจากราชการทราบ
โดยตรงได้ ให้ส่งสำเนาคำสั่งลงโทษหรือคำสั่งให้ออกจากราชการทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับไปให้
ผู้ถูกสั่งลงโทษหรือนี้ผู้ถูกสั่งให้ออกจากราชการ ณ ที่อยู่ของผู้ถูกกล่าวหาซึ่งปรากฏตามหลักฐานของทางราชการ
ในกรณีเช่นนี้ ให้ถือว่าผู้ถูกสั่งลงโทษหรือนี้ผู้ถูกสั่งให้ออกจากราชการรับทราบคำสั่งลงโทษหรือคำสั่ง
ให้ออกจากราชการเมื่อครบกำหนดเจ็ดวันนับแต่วันส่งสำหรับกรณีส่งในประเทศ หรือเมื่อครบสมัยห้าวน
นับแต่วันส่งสำหรับกรณีส่งไปยังต่างประเทศ

เมื่อดียินหนังสืออุทรรณ์ไว้แล้ว ผู้อุทรรณ์จะยื่นหรือส่งหนังสืออุทธณฑ์หรือเอกสารหลักฐาน เพิ่มเติม ก่อน การพิจารณา วินิจฉัย อุทรรณ์เสร็จก็ดี

การนับเวลาเริ่มต้นตามวรรคสาม ให้นับวันถัดจากวันรับทราบคำสั่งลงโทษล้วนเวลามากจนหมดความเสียหายแห่งเวลา
ข้อ ๘ อุทรรณ์ที่จะรับไว้พิจารณาได้มีต้องเป็นอุธธรณ์ที่ถูกต้องตามข้อ ๔ ข้อ ๕ และข้อ ๖
ในกรณีมีปัญหาว่าอุดธรรมใดจะรับไว้พิจารณาหารูปไม่มี ให้คณะกรรมการพิจารนามีคำสำคัญ
ข้อ ๗ ผู้อุดธรมะจะขอแถลงการณ์ด้วยวาจา เพื่อประกอบการพิจารณาของคณะกรรมการโดยทำเป็นหนังสย่อยต่อคณะกรรมการก่อนการพิจารณาเริ่มจ่ายอุดธรรมเสร็จก็ดี
ข้อ ๙ อุดธรรมะที่ยืนไว้แล้ว ผู้อุดธรมะอาจจะอนุมูลธรรมในเวลาใด ๆ ก่อนที่คณะกรรมการ มีคำวินิจฉัยอุดธรรมชนิดก็ดี
การถอนอุดธรรมะ ต้องทำเป็นหนังเสื้อลายมือชื่อบางคนอยู่บนเหตุผลของการอนุมูลธรรมะ

เมื่อมีการถอนอุทธรณ์ตามวรรคหนึ่ง ให้การพิจารณาอุทธรณ์เป็นอันระงับไป
ข้อ ๑๐ ให้สำนักงานตรวจคำอุทธรณ์ในเบื้องต้นและดำเนินการ ดังนี้
(๑) ถ้าเห็นว่าเป็นอุทธรณ์ที่ดำเนินการถูกต้องตามข้อ ๔ ข้อ ๕ และข้อ ๖ ให้เสนอ
คำอุทธรณ์ดังกล่าวต่อคณะกรรมการเพื่อพิจารณาวินิจฉัย
(๒) ถ้าเห็นว่าเป็นอุทธรณ์ที่ดำเนินการไม่ถูกต้องตามข้อ ๕ ให้เจ้าหน้าที่ของสำนักงานแนะนำ
ให้ผู้อุทธรณ์แก้ไขให้ถูกต้องภายในระยะเวลาที่กำหนด หากไม่มีการแก้ไขภายในเวลาที่กำหนด
ก็ให้เสนอคณะกรรมการเพื่อพิจารณาต่อไป
(๓) ถ้าเห็นว่าเป็นอุทธรณ์ที่ยืนเมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาตามข้อ ๖ ก็ให้เสนอคณะกรรมการ
เพื่อมีคำสั่งไม่รับอุทรรณไว้พิจารณา
ข้อ ๑๑ เมื่อดได้รับความเห็นตามข้อ ๑๐ ให้คณะกรรมการพิจารนามีคำสั่ง ดังนี้
(๑) ถ้าเห็นว่าเป็นอุทธกรณ์ที่ไม่ถูกต้องตามข้อ ๔ ข้อ ๕ หรือข้อ ๖ ก็ให้มีคำสั่งไม่รับ
คำอุทรรณ์นั้นไว้พิจารณา
(๒) ถ้าเห็นว่าเป็นอุทรรณ์ที่อาจรับไว้พิจารณาได้ ก็ให้มีคำสั่งรับอุทรรณ์นั้นไว้พิจารณาวินิจฉัย
ข้อ ๑๒ การพิจารณาวินิจฉัยอุทรรณ์ ให้คณะกรรมการมีคำวินิจฉัย ดังนี้
(๑) การอุทรรณ์คำสั่งลงโทษทางวินัย
(ก) ถ้าเห็นว่าการสั่งลงโทษดำเนินการถูกต้องตามกฎหมายและระดับโทษเหมาะสมแล้ว
ให้มีคำวินิจฉัยให้อยกอุทรรณ์
(ข) ถ้าเห็นว่าการสั่งลงโทษดำเนินการไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ให้มีคำวินิจฉัยใหยกเลิกคำสั่ง
และให้ผู้บังคับบัญชาดำเนินการเสียใหม่ให้ถูกต้อง
(ค) ถ้าเห็นว่าการดำเนินการทางวินัยถูกต้องตามกฎหมาย และเห็นว่าผู้อุทรรณควรได้รับ
โทษเบาลง ให้มีคำวินิจฉัยให้ลดโทษเป็นสถานโทษหรืออัตราโทษที่เบาลง แต่ถ้าเห็นว่าผู้อุทรรณกระทำ
ผิดวินัยอย่างร้ายแรง จะลดโทษต่ำกว่าปลดออกไม่ได้
(ง) ถ้าเห็นว่าการดำเนินการทางวินัยถูกต้องตามกฎหมาย และเห็นว่าการกระทำของ
ผู้อุทรรณไม่เป็นความผิดทางวินัย หรือพยานหลักฐานยังฟังไม่ได้ว่าผู้อุทรรณกระทำผิดวินัย ให้มีคำวินิจฉัย
ให้อยกโทษ
(จ) ถ้าเห็นว่าข้อความในคำสั่งลงโทษไม่ถูกต้องหรือไม่เหมาะสม มีคำวินิจฉัยให้แก้ไข
เปลี่ยนแปลงข้อความให้เป็นการถูกต้องเหมาะสม
(๒) กรธนีอุดธรรมะคำสั่งให้ออกจากราชการ
(ก) เห็นว่าการทำรายงานผลจากราชการ

(ข) ถ้าเห็นว่าการสั่งให้ออกจากราชการดำเนินการไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ให้มีคำวินิจฉัย
ให้ยกเลิกคำสั่งและให้ผู้บังคับบัญชาดำเนินการเสียใหม่ให้ถูกต้อง

(ค) ถ้าเห็นว่าการสั่งให้ออกจากราชการถูกต้องตามกฎหมายและเห็นว่ายังไม่มีเหตุที่จะให้
ผู้อุทธรณ์ออกจากราชการ ในกรณีเช่นนี้ ให้มีคำวินิจฉัยให้ยกเลิกคำสั่งและให้ผู้อุทธรณ์กลับเข้ารับราชการ
ต่อไป

(ง) ถ้าเห็นว่าข้อความในคำสั่งให้ออกจากราชการไม่ถูกต้องหรือไม่เหมาะสม ให้มีคำวินิจฉัย
ให้แก้ไขเปลี่ยนแปลงข้อความให้เป็นการถูกต้องเหมาะสม

ในกรณีเห็นสมควรให้มีการเยียวยาความเสียหายแก่ผู้อุทธรณ์ หรือดำเนินการอื่นใดเพื่อประโยชน์
แห่งความยุติธรรม ก็ให้ดำเนินการเพิ่มเติมให้ครบถ้วนเท่าที่ทำได้ โดยให้นำประโยชน์ของทางราชการ
มาประกอบการพิจารณาด้วย

ข้อ ๑๓ ในการพิจารณาวินิจฉัยอุทธรณ์ให้พิจารณาจากสำนวนการดำเนินการทางวินัยของ
ผู้บังคับบัญชา หรือพิจารณาจากการดำเนินการของผู้บังคับบัญชาในกรณีที่สั่งให้ออกจากราชการ
แล้วแต่กรณี และอาจเรียกเอกสารและหลักฐานที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมจากหน่วยราชการ รัฐวิสาหกิจ
หน่วยงานอื่นของรัฐ ห้างหุ้นส่วน บริษัท หรือบุคคลใด ๆ หรือให้ผู้แทนหน่วยราชการ รัฐวิสาหกิจ
หน่วยงานอื่นของรัฐ ห้างหุ้นส่วน บริษัท ข้าราชการหรือนายกสภาฯ มาให้ถ้อยคำหรือซึแจ้งข้อเท็จจริง
ประกอบการพิจารณาได้

ข้อ ๑๔ เมื่อผู้บังคับบัญชาได้สั่งลงโทษข้าราชการสำนักงานผู้ใดไปแล้ว ถ้าปรากฏว่าผู้นั้น
ได้อุทธรณ์การถูกลงโทษต่อคณะกรรมการให้พิจารณาเรื่องอุทรรณ์รวมกับเรื่องรายงานการลงโทษ
หรือการดำเนินการทางวินัย เลยแต่กรณี

ข้อ ๑๕ การพิจารณาวินิจฉัยอุทรรณ์ให้ดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในหนึ่งร้อยยี่สิบวันนับแต่วันที่คณะกรรมการได้รับอุทรรณ์ เว้นแต่มีเหตุขัดข้องที่ทำให้การพิจารณาไม่แล้วเสร็จภายในระยะเวลาดังกล่าว ก็ให้ขยายระยะเวลาได้อีกซึ่งไม่เกินสองครั้ง โดยแต่ละครั้งจะต้องไม่เกินหกสิบวันและให้บันทึกเหตุขัดข้องให้ปรากฏไว้ เพื่อมองทัศนาเจาะรายการขยายเวลาดังกล่าวให้ผู้อุทรรณ์ทราบด้วย

ข้อ ๑๖ เมื่อคณะกรรมการได้พิจารณาวินิจฉัยอุดธวรณ์เสร็จสิ้นแล้ว ให้อนุมานกรรมการสิตธรมนุษยชนแห่งชาติหรือเลขานธิการคณะกรรมการสิตธรมนุษยชนแห่งชาติดำเนินมาตรการสนับสนุนโดยเร็ว เพื่อนำเงินรางวัลใหญ่อย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่างเป็นทางอย่าง เปิดเผยรายละเอียด

ในเรื่องเดียวกันโดยมีพฤติการณ์แห่งการกระทำอย่างเดียวกัน แต่ไม่ได้ใช้สิทธิอุทธรณ์หากพฤติการณ์ของผู้ใดไม่ได้ใช้สิทธิอุทธรณ์เป็นเหตุในลักษณะคดีอันเป็นเหตุเดียวกับกรณีของผู้อุทธรณ์แล้ว ให้คณะกรรมการ มีมติให้ผู้ที่ไม่ได้ใช้สิทธิอุทธรณ์ได้รับการพิจารณาการลงโทษให้มีผลในทางที่เป็นคุณเช่นเดียวกับผู้อุทธรณ์ด้วย

ข้อ ๑๘ การพิจารณาวินิจฉัยอุทธรณ์ตามประกาศนี้ คณะกรรมการอาจแต่งตั้งคณะอนุกรรมการข้าราชการสำนักงานเพื่อเสนอความเห็นประกอบการพิจารณาวินิจฉัยก็ได้

ประกาศ ณ วันที่ ๑๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๗

พรประไพ กัญจนรินทร์
ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ