กระทู้ถามที่ ๓๙๗ ร.

เรื่อง การปลดลือกพืชกระท่อม
กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ตามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ดังต่อไปนี้

สืบเนื่องจากการที่พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ (ฉบับที่ ๘) พ.ศ. ๒๕๖๔ มีผลบังคับใช้ ส่งผลให้มีการยกเลิกการกำหนดให้พืชกระท่อมเป็นยาเสพติดให้โทษในประเภท ๕ จึงสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ประชาชนสามารถปลูกพืชกระท่อมได้อย่างเสรี หรือจะบริโภคก็สามารถทำได้ โดยให้ผู้ที่ปลูกกระท่อมไว้วางใจของสาระสนเทศซื้อขาย หรือนำมาบดเคี้ยวได้ และปลูกต้นกระเทียมเพิ่มเติมได้ นอกจากนี้ยังขยายไปถึงการที่สามารถส่งขายเป็นพาณิชยกรรม อุตสาหกรรมโดยไม่ต้องขออนุญาต และจะมีการออกกฎหมายรองตามมา ปัจจุบันพืชกระท่อมได้กระจายทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย ทั้งยังมีการลักลอบนำเข้าจากประเทศมาเลเซียอย่างต่อเนื่อง บางซึ่งให้เห็นว่าพืชกระท่อมยังคงเป็นที่ต้องการในตลาดยาเสพติดอย่างมาก ทั้งยังเป็นสินค้าเสพติดที่ราคาไม่สูง สามารถทำขึ้นมาเสพได้ง่าย เมื่อเสพ จะทำให้ทำงานไม่เหน็ดเหนื่อย คนแคด คนร้อน เเมื่อติดผิวหนังจะดำคล้ำเหมือนถูกแดดเผา พืชกระท่อมมีฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง (Central nervous system : CNS) ทั้งกระตุ้นและกดประสาท ซึ่งสารที่ออกฤทธิ์หลักของพืชกระท่อม คือ ไมทราไจนิน ซึ่งเป็นสารออกฤทธิ์หลักของกระเทียม เพื่อใช้ตรวจสอบการใช้พืชกระท่อมในทางที่ผิด อย่างไรก็ตามสารไมตราไซนีนมาตรฐานนั้นมีราคาสูงและเป็นการยากต่อนำเข้าจากต่างประเทศ เนื่องจากเป็นสิ่งที่ผิดกฎหมายตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษประเภทที่ ๕ ดังนั้น เพื่อให้อารมณ์ใช้พืชกระท่อมให้เกิดประโยชน์สูงสุดทั้งในด้านการแพทย์และเศรษฐกิจ และป้องกันความเสี่ยงจากการบริโภคที่ไม่เหมาะสมจากการปลดลือกพืชกระท่อมรวมถึงเป็นการป้องกันและแก้ไขปัญหาอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นอย่างยั่งยืน จึงขอเรียนถามว่า

๑. กระทรวงสาธารณสุข มีนโยบายหรือแนวทางการวางแผนพัฒนาคุณภาพของพืชกระท่อมให้เทียบเท่ากับประเทศมาเลเซียได้หรือไม่ อย่างไร หากพบรายละเอียด

๒. กระทรวงสาธารณสุข ได้วางแผนเพื่อควบคุมฟื้นฟูในการปลูกพืชกระท่อม รวมถึงพัฒนาในการปลูกพืชกระท่อมให้มีคุณภาพดี เพื่อให้มีผลคล่องกับความต้องการของตลาดที่เป็นจริงหรือไม่อย่างไร หากพบรายละเอียด

๓. กระทรวงสาธารณสุข มีนโยบายที่จะป้องกันและให้ความรู้เพื่อไม่ให้ประชาชนนำพืชกระท่อมไปใช้ในทางที่ผิดหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

สฤษฎ์พงษ์ เกี่ยวข้อง

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรครวมใจไทย

จังหวัดกระบี่

คำตอบกระทู้ถามที่ ๓๙๗ ร.

ของ นายสฤษฎ์พงษ์ เกี่ยวข้อง
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรครวมนิใจไทย จังหวัดกระบี่
เรื่อง การปลดลือกพืชกระท่อม

ข้าพเจ้า นายสมศักดิ์ เทพสุทิน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ขอชี้แจงตอบกระทู้ถาม
เรื่อง การปลดลือกพืชกระท่อม ข้าพเจ้าขอตอบกระทู้ถามของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ดังนี้

คำถามที่ ๑ กระทรวงสาธารณสุข มีนโยบายหรือแนวทางการวางแผนพัฒนาคุณภาพของ
พืชกระท่อมให้เทียบเท่ากับประเทศมาเลเซียได้หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

คำตอบ กระทรวงสาธารณสุข ขอเรียนว่า ได้มีแนวทางการพัฒนาคุณภาพของพืชกระท่อม
ตามมาตรฐานขององค์การอนามัยโลกเพื่อให้ผลผลิตที่มีคุณภาพและความปลอดภัยตามมาตรฐานจากกล
ในกระบวนการเพาะปลูกและการเก็บเกี่ยว ดังนี้

๑. แนวปฏิบัติตามมาตรฐานระดับภูมิภาคและระดับชาติสำหรับการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี
หรือ Guidelines on good agricultural and collection practices (GACP) และ Guideline
on good agricultural and collection practice (GACP) โดย Committee on herbal
medicinal products (HMPC) ที่กำหนดให้ผลิตภัณฑ์ยาสมุนไพรที่นำเข้าสู่ภายใต้กฎหมายโรคต้องมีการ
ขึ้นทะเบียน และจดทะเบียนภายในระยะเวลาของการกำกับดูแลของ HMPC ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสที่จะได้รับสารสำคัญ
ผลิตภัณฑ์ยาสำเร็จรูป และผลิตภัณฑ์สุขาภาพจากกระเทียมที่มีประสิทธิภาพ ความปลอดภัยและเชื่อถือได้
สำหรับการใช้ประโยชน์ทางการแพทย์และสุขาภาพ

๒. การดำเนินการพัฒนาคุณภาพของพืชกระท่อม ตามประกาศกรมการแพทย์แผนไทยและ
การแพทย์ทางเลือก เรื่อง สยามนไพร Herbal champions พ.ศ. ๒๕๖๐ ตามแผนปฏิบัติด้าน
สมุนไพรแห่งชาติฉบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๖๐ - ๒๕๗๐ เพื่อให้เกิดทิศทางที่ชัดเจนในการวางแผนพัฒนา
สมุนไพรให้ครบวงจร โดยการผลักดันให้กลุ่มวิสาหกิจชุมชนและกลุ่มผู้ปลูกดำเนินการเพาะปลูก เก็บเกี่ยว
และแปรรูป ตามมาตรฐานการปลูกและเก็บเกี่ยวที่ดีของพืชทางการแพทย์ (Good Agricultural and
Collection Practices for medicinal plants (GACP for medicinal plants)) ในระดับสากล
ซึ่งจะทำให้ผลผลิตที่ได้มีคุณภาพ และความปลอดภัยตามมาตรฐานจากกล เข้าถึงตลาดในระดับทั่วโลก

คำถามที่ ๒ กระทรวงสาธารณสุข ได้วางแผนเพื่อควบคุมฟื้นฟูในการปลูกพืชกระท่อม
รวมถึงพัฒนาในการปลูกพืชกระท่อมให้มีคุณภาพดี เพื่อให้สดคล่องกับความต้องการของตลาด

คำตอบ กระทรวงสาธารณสุข ขอเรียนว่า ได้ดำเนินการวางแผนเพื่อควบคุมพื้นที่ในการปลูกพืชกระท่อม และพัฒนาการปลูกพืชกระท่อมให้มีคุณภาพ สอดคล้องกับความต้องการของตลาดและเกิดการผลิตผลิตภัณฑ์ยาสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์สุขาภาพจากสมุนไพรที่มีคุณภาพ มีความปลอดภัยดังนี้

๑. การวางแผนเพื่อควบคุมพื้นที่ในการปลูกพืชกระท่อม ประกอบด้วยมาตรฐานในกระบวนการต่าง ๆ ดังนี้

๑.๑ พื้นที่ปลูกต้องไม่มีการปะเป็นโลหะหนักหรือสิ่งปลอมปน ที่มีผลต่อความปลอดภัยของวัตถุดิบ

๑.๒ วิธีการให้น้ำที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อม และความต้องการของพืช

๑.๓ การใช้ปุ๋ยที่ขึ้นทะเบียนถูกต้องตามกฎหมาย เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการปะเป็นมีปลอดภัยต่อการบริโภคและความปลอดภัยของวัตถุดิบสมุนไพร

๑.๔ เมล็ดพันธุ์และส่วนขยายพันธุ์มีคุณภาพ ปราศจากศัตรูพืช และตรงตามสายพันธุ์ที่ระบุ

๑.๕ มาตรการควบคุมการผลิตในแต่ละขั้นตอน มีความปลอดภัยในคุณภาพผลิตผลส่งเวียดล้อม สุขภาพ และความปลอดภัยของผู้ผลิต ผู้บริโภค และชุมชน

๑.๖ การเก็บเกี่ยวส่วนของวัตถุดิบสมุนไพรที่ไม่มีคุณภาพโดยกำจัดทิ้ง ทั้งระหว่างการเก็บเกี่ยว และหลังเก็บเกี่ยว เพื่อป้องกันการเกิดเชื้ราและสูญเสียคุณภาพของวัตถุดิบ

๑.๗ สถานที่เก็บเกี่ยว มีโครงสร้างภายในและส่วนประกอบที่ทำจากวัสดุทนทานง่ายต่อการบำรุงรักษา ทำความสะอาด และฆ่าเชื้อได้ง่าย ไม่ก่อให้เกิดการปะเป็น

๒. การพัฒนาการปลูกพืชกระท่อมให้มีคุณภาพ ประกอบด้วยมาตรฐานและการควบคุมในทุกกระบวนการเพื่อให้ผลผลิตมีคุณภาพ ประกอบด้วย

๒.๑ เครื่องมือและอุปกรณ์ทุกชนิดที่ใช้ในกระบวนการผลิตวัตถุดิบสมุนไพรต้องมีความด้านทานต่อการกัดกร่อน ทำความสะอาดได้ง่าย และไม่ทำจากวัสดุที่ก่อให้เกิดความเป็นพิษต้องปรับปรุงซ่อมแซมหรือเปลี่ยนใหม่ให้มีประสิทธิภาพตามมาตรฐานเมื่อนำมาใช้งานอย่างน้อยปีละครั้ง

๒.๒ มาตรการการควบคุมการผลิตทุกขั้นตอน เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพและปลอดภัยเป็นไปตามข้อกำหนดของคู่ค้า

๒.๓ ผู้ปฏิบัติงานต้องมีความรู้เกี่ยวกับลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของพืช ปัจจัยการผลิตการปลูก การเก็บเกี่ยวการแสดงรูป และการเก็บรักษาวัตถุดิบสมุนไพร

๒.๔ การบันทึกกรรมทุกขั้นตอนของการผลิต เพื่อให้สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาได้

๒.๕ วัตถุดิบสมุนไพรสดภายหลังจากการเก็บเกี่ยว ต้องจัดเก็บในสถานที่ที่เหมาะสม เพื่อไม่ให้วัตถุดิบสมุนไพรเสื่อมคุณภาพจากอุณหภูมิสูงและป้องกันการเกิดเชื้อจูลินทรีย์

๒.๖ วัตถุดิบสมุนไพรที่ผ่านการแปรรูปเบื้องต้นแล้ว ควรมีการบรรจุห่อที่เหมาะสม
ให้เรียบที่สุด เพื่อป้องกันการเสื่อมสภาพจากแสง อุณหภูมิ ความชื้น และการเป็นเชื้อน

๒.๗ อุปกรณ์ขนย้ายวัตถุดิบสมุนไพรที่บรรจุแล้ว ต้องสะอาด และสามารถป้องกันแสง
อุณหภูมิ ความชื้น และการเป็นเชื้อนได้

ทั้งนี้ ผู้ปลูกที่ผ่านการประเมินตามมาตรฐานการเพาะปลูกและเก็บเกี่ยวที่ดีจะได้รับ
ใบรับรองคุณภาพ (Certified in accordance with the requirements of the standard on
Good Agricultural and Collection Practices for medical plants) ซึ่งเป็นการควบคุมพื้นที่
การเพาะปลูกพืชกระท่อม ที่มีคุณภาพและความปลอดภัยเทียบเท่ามาตรฐานระดับสากล

คำถามที่ ๓ กระทรวงสาธารณสุข มีนโยบายที่จะป้องกันและให้ความรู้เพื่อไม่ให้ประชาชน
นำพืชกระท่อมไปใช้ในทางที่ผิดหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

คำตอบ กระทรวงสาธารณสุข ขอเรียนว่า ได้มีนโยบายในการป้องกันและให้ความรู้พืชกระท่อม
กับประชาชนเพื่อป้องกันการใช้ในทางที่ผิด ดังนี้

๑. การป้องกันไม่ให้ประชาชนนำพืชกระท่อมไปใช้ในทางที่ผิด โดยดำเนินการตามพระราชบัญญัติ
พืชกระท่อม พ.ศ. ๒๕๖๕ มาตรา ๒๔ วรรคสอง ออกประกาศกำหนดให้ผู้ขายมีหน้าที่ปิดประกาศ
หรือแจ้ง ณ สถานที่ขายให้ทราบทึงข้อห้ามขายแก่บุคคลซึ่งมีอายุต่ำกว่าสิบแปดปี สตรีมีครรภ์หรือ
สตรีให้นมบุตร โดยได้ออกประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การปิดประกาศหรือการแจ้งให้บุคคล
ที่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายทราบถึงข้อห้ามขายใบกระท่อมกับบุคคลดังกล่าว

๒. การให้ความรู้เกี่ยวกับพืชกระท่อมเพื่อประโยชน์ทางการแพทย์ โดยได้ดำเนินการตามนโยบาย
การพัฒนาวิชาการกระท่อมสำหรับนำมาใช้ประโยชน์ทางการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน และ
การใช้ในวิถีชุมชน รวบรวมองค์ความรู้จากตำราการแพทย์แผนไทย ผู้เชี่ยวชาญ หมอพื้นบ้าน และ
ผู้มีประสบการณ์ในการใช้กระทำเมืองรูปแบบต่าง ๆ เพื่อจัดทำเป็นข้อมูลสื่อสารให้เกิดการใช้ที่ถูกต้อง
และปลอดภัย สามารถเลือกซื้อผลิตภัณฑ์สุขภาพที่เหมาะสมได้ดวยตนเองผ่านช่องทางสื่อสังคมออนไลน์
ของกระทรวงสาธารณสุข และการจัดงานมหกรรมให้ความรู้ ประกอบด้วย (๑) เพจเฟสบุ๊ค (Facebook Page)
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก และสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (๒) เว็บไซต์
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก (๓) การจัดงานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติ โดยมี
สื่อรูปภาพ (Infographic) หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-BOOK) และหนังสือรูปเล่ม จำนวน ๑๔ เรื่อง
ดังนี้
- สหายพันธุ์กระถ่อม
- กะถ่อมทำอะไรได้บ้าง
- กะถ่อมทางการแพทย์แผนไทย
- พืชกระถ่อม สมุนไพรทางภูมิปัญญา
- การลอกก้านใบกระถ่อม

เล่ม ๑๔๑ ตอนพิเศษ ๑๘๙ ง

ราชกิจจานุเบกษา

หน้า ๑๒

๑๑ กรกฎาคม ๒๕๖๓

\- พลังใบกระท่อมประชาชนต้องรู้อะไรบ้าง
\- การใช้กระท่อมตามภูมิปัญญาหมอพื้นบ้าน
\- ขั้นตอนเคี้ยวใบกระท่อมถูกวิธี
\- ถุงท่อง ภาวะอันตรายรู้ไว้ก่อนใช้กระท่อม
\- วิธีบรรเทาอาการเมากระท่อม
\- ชุดความรู้การใช้ประโยชน์จากพืชกระท่อมทางการแพทย์แผนไทยและการแพทย์พื้นบ้านไทย และการใช้ในวิถีชุมชน ในการดูแลผู้ป่วยเบาหวาน
\- ภูมิปัญญาการใช้พืชกระท่อมกับการลดอาการปวดกล้ามเนื้อ
\- ข้อควรรู้เกี่ยวกับน้ำต้มใบกระท่อม
\- หนังสือ แนวทางการใช้ประโยชน์จากพืชกระท่อม