กระทู้ถามแยกเฉพาะที่ ๑๙๗/ว.

เรื่อง ความคืบหน้าการแก้ไขปัญหาพนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานของรัฐ

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามนายกรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้

ตามที่ข้าพเจ้าได้ตั้งกระทู้ถามเรื่องการแก้ไขปัญหาพนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานของรัฐ เนื่องจากไม่ได้รับความเป็นธรรมในการปฏิบัติงานโดยไม่ได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานที่ลูกจ้างควรได้รับ เช่น สิทธิการลาป่วย ลาคลอดบุตร ลากิจส่วนตัว และลาพักผ่อน โดยได้รับคำตอบเท่านะหว่างลา สิทธิ์ได้รับการปรับเพิ่มเงินเดือน สิทธิการเบิกค่ารักษาพยาบาล และการนำเงินสมทบของผู้ว่าจ้าง เข้ากองทุนประกันสังคม ส่งผลให้พนักงานจ้างเหมาบริการไม่ได้รับความคุ้มครองในฐานะลูกจ้าง ตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานและกฎหมายประกันสังคมรายละเอียดปรากฏตามกระทู้ถามที่ ๕๓๘ ลงวันที่ ๑๙ กันยายน ๒๕๖๕ เรื่อง ความคืบหน้าแนวทางการแก้ไขปัญหาพนักงานจ้างเหมาบริการ ในหน่วยงานของรัฐ แต่ด้วยปัญหาดังกล่าวยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างชัดเจนทำให้พนักงานจ้างเหมาบริการ ในหน่วยงานของรัฐไม่ได้รับความเป็นธรรมและเดือดร้อนเป็นอย่างมาก เพื่อติดตามความคืบหน้า การแก้ไขปัญหาดังกล่าว จึงขอเรียนถามว่า

๑. ในระยะสั้น รัฐบาลโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีความคืบหน้าในการดำเนินการแก้ไขปัญหา พนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานของรัฐตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ ๑๐ มีนาคม ๒๕๖๓ หรือไม่ อย่างไร หากมีการดำเนินการผลเป็นอย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. ในระยะยาว รัฐบาลโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีแนวทางการดำเนินการแก้ไขปัญหา พนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานของรัฐในเชิงระบบหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในห้องกระทู้ถาม

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
ธีระชัย พันธุมาศ
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล
กรุงเทพมหานคร

คำตอบกระทู้ถามแยกเฉพาะที่ ๑๙๗/ร.

ของ นายธีรัชชัย พันธมาศ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล กรุงเทพมหานคร เรื่อง ความคืบหน้าการแก้ไขปัญหาพนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานของรัฐ

ข้าพเจ้า นายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรี ขอตอบกระทู้ถาม เรื่อง ความคืบหน้า การแก้ไขปัญหาพนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานของรัฐ ของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติตามที่ได้รับ รายงานจากกระทรวงการคลัง กระทรวงแรงงาน และสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน ดังนี้

คำตอบข้อที่ ๑

จากรายงานของกระทรวงการคลัง ทราบว่า หลักเกณฑ์จ้างเอกชนดำเนินงานของส่วนราชการ ตามหนังสือกรมบัญชีกลาง ด่วนที่สุด ที่ กค ๐๔๐๙.๖/ว ๘๖ ลงวันที่ ๑๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๘ และหนังสือกระทรวงการคลัง ด่วนมาก ที่ กค ๑๔๐๖.๔/ว ๖๗ ลงวันที่ ๑๔ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ กำหนดสาระสำคัญโดยสรุปว่า การจ้างเอกชนดำเนินงานของส่วนราชการต้องมีลักษณะมุ่งผลสำเร็จของงานที่ว่าจ้างภายในระยะเวลาที่กำหนดตามสัญญาจ้างเป็นสำคัญ ซึ่งอาจจ้างเอกชนที่มีฐานะเป็นนิติบุคคลหรือบุคคลธรรมดาก็ดี การกำหนดอัตราค่าจ้างไม่จำเป็นต้องจ่ายตามวุฒิการศึกษาแต่ให้พิจารณาจากความรู้และประสบการณ์ที่เหมาะสมกับลักษณะงานที่แท้จริงหรืออัตราตลาด (อัตราค่าจ้างปกติทั่วไปที่เป็นที่ยอมรับว่าเหมาะสมกับการจ้างงานนั้น โดยคำนึงถึงอัตราค่าจ้างขั้นต่ำด้วย) โดยส่วนราชการผู้ว่าจ้างไม่มีอำนาจควบคุมบังคับบัญชาหรือสั่งการในการทำงาน แต่มีเพียงอำนาจในการตรวจตราผลงานและสั่งให้ปรับปรุงแก้ไขเมืองานผิดพลาดบนพร่อง ซึ่งเอกชนผู้รับจ้างไม่อยู่ภายใต้ระเบียบฯ มีเงื่อนไขอื่น ๆ ที่ลูกจ้างของส่วนราชการโดยทั่วไปต้องปฏิบัติ การจ่ายค่าจ้างตามข้อตกลงการจ้างหรือสัญญาจะทำให้ต่อเนื่องได้มีการตรวจรับงานจนถึงมาตรฐานการทำงานตามกฎหมายให้ปฏิบัติตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ. ๒๕๓๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ปัจจุบันคือพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. ๒๕๖) จากกรณีปัญหาพนักงานฉ่างเหมาบริการในหน่วยงานของรัฐไม่ได้รับความเป็นธรรมในการปฏิบัติงานโดยไม่ได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานที่ลูกจ้างควรได้รับ เป็นปัญหาเกี่ยวกับพนักงานฉางเหมาบริการในหน่วยงานของรัฐในฐานะของการตรวจแรงงาน มีใช่การจ้างเอกชนดำเนินงานของส่วนราชการตามหลักเกณฑ์ที่ได้กล่าวมาข้างต้นอย่างไรก็ดี เมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2565 ธูมินทร์เร่งการกระทรวงแรงงานได้ตอบกระทู้ถาม ในประเด็นดังกล่าว ซึ่งเห็นควรจะต้องให้กลุ่มพนักงานฉางเหมาบริการในหน่วยงานภาครัฐเป็นกลุ่มอัตราฉางพิเศษอยู่ภายใต้กรอบกฎหมายและให้ได้รับสิทธิประโยชน์และสวัสดิการต่าง ๆ มาดูกว่ากฎหมายคุ้มครองแรงงาน

ในส่วนของกระทรวงแรงงานและสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน รายงานว่า
เมื่อวันที่ ๑๙ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๕ กระทรวงแรงงาน โดยกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
ได้ประชุมหารือร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องประกอบด้วย สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
กรมบัญชีกลาง สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และสำนักงานประกันสังคม เพื่อหารือ
แนวทางในการแก้ไขปัญหาการจ้างพนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงาน โดยที่ประชุมได้สรุป
แนวทางการแก้ไขปัญหา ดังนี้

๑. ให้คงรูปแบบการจ้างพนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานภาครัฐ (รูปแบบการจ้าง
และการใช้งบประมาณยังคงเป็นรูปแบบเดิม) โดยให้เพิ่มสิทธิประโยชน์และสวัสดิการที่พนักงาน
จ้างเหมาบริการในหน่วยงานภาครัฐควรได้รับความคุ้มครองด้านแรงงาน

๒. ให้กรมบัญชีกลางสำรวจข้อมูลพนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานภาครัฐและแจ้งให้
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานทราบ โดยทางกรมบัญชีกลางได้ดำเนินการจัดทำหนังสือ
ขอความอนุเคราะห์ข้อมูลการจ้างพนักงานจ้างเหมาบริการกรณีการจ้างบุคคลธรรมดาของส่วนราชการ
ซึ่งข้อมูลที่รวบรวมได้ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕ มีพนักงานจำนวนทั้งสิ้น ๑๑๔,๗๔๔ คน
(ไม่รวมพนักงานจ้างเหมาบริการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น)

๓. ให้กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจัดทำแนวทางในการแก้ไขปัญหาพนักงานจ้างเหมา
บริการในหน่วยงานภาครัฐ เพื่อให้พนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานภาครัฐได้รับสิทธิประโยชน์
ขั้นพื้นฐานหรือสวัสดิการต่าง ๆ เช่น กำหนดกรอบอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ สิทธิวันลาประเภทต่าง ๆ
สิทธิวันหยุด เป็นต้น และหารือร่วมกับกรมบัญชีกลางก่อนนำเสนอคณะรัฐมนตรี

๔. ให้กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน เป็นผู้เสนอต่อคณะรัฐมนตรี
เพื่อให้คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบ
# คำตอบข้อที่ 2

จากรายงานของกระทรวงการคลัง กระทรวงแรงงานและสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
ทราบว่า สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีได้ขอความเห็นจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเสนอคณะรัฐมนตรี
พิจารณาให้วางแผนขอบข้อเสนอแนะมาตรการหรือแนวทางการแก้ไขปัญหาพนักงานจ้างเหมาบริการ
ในหน่วยงานของรัฐ ดังนี้
## การลงโทษและการปรับปรุง
### การลงโทษและการปรับปรุงตามกฎหมายลักษณะการทำงานของคนไทยในประเทศอาเซียน#### เหตุผลของการลงโทษและการปรับปรุงโดยประเทศไทย##### การลงโทษและการปรับปรุงอย่างเหมาะสมกับประเทศไทย

และให้มีสิทธิหยุดงาน ในวันหยุดประจำสัปดาห์ วันหยุดนักขัตฤกษ์ มีสิทธิลาประเภทต่าง ๆ เวลาหยุดพัก และเวลาทำงาน โดยนำหลักเกณฑ์ของทางราชการมาใช้โดยอนุโลม

๑.๓ เห็นควรมอบหมายให้กระทรวงแรงงานรณรงค์ ประชาสัมพันธ์ให้ผู้รับจ้างเหมาบริการ สมัครเป็นผู้ประกันตนตามมาตรา ๓๙ และมาตรา ๔๐ แห่งพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. ๒๕๓๓ และที่แก้ไขเพิ่มเติม ทั้งนี้ กระทรวงแรงงาน โดยกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจะดำเนินการเสนอเรื่องดังกล่าวต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาต่อไป

๒. กระทรวงแรงงานได้จัดทำข้อเสนอแนะมาตรการหรือแนวทางการแก้ไขปัญหาพนักงาน จ้างเหมาบริการในหน่วยงานภาครัฐ เสนอไปยังสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ ๒๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๖๕ โดยวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมให้พนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานภาครัฐได้รับ การคุ้มครองด้านแรงงาน ดังนี้

๒.๑ มาตรการทางการบริหาร มีความจำเป็นต้องคงรูปแบบการจ้างพนักงานจ้างเหมา บริการในหน่วยงานภาครัฐ แต่ควรเพิ่มสิทธิประโยชน์และสวัสดิการพื้นฐานให้พนักงานจ้างเหมาบริการ ให้ได้รับการคุ้มครองด้านแรงงานเช่นเดียวกับลูกจ้างภาคเอกชน ได้แก่

๑) การจ่ายค่าจ้างและค่าตอบแทนในการทำงานไม่น้อยกว่าอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ

๒) มีสิทธิหยุดงานในวันหยุดต่าง ๆ เช่น วันหยุดประจำสัปดาห์ วันหยุดตามประเพณี วันหยุดพักผ่อนประจำปี เป็นต้น

๓) ให้มีสิทธิการลาประเภทต่าง ๆ เช่น ลาป่วย ลาคลอด โดยได้รับค่าจ้าง เป็นต้น

๔) ให้ได้รับสวัสดิการขั้นพื้นฐานอื่น ๆ เช่น ยารักษา เป็นต้น

๕) ให้พนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานภาครัฐมีวันเวลาทำงาน เวลาพัก เช่นเดียวกับลูกจ้างภาคเอกชน โดยกำหนดเวลาเริ่มต้นและสิ้นสุดการทำงานวันหนึ่งไม่เกิน ๘ ชั่วโมง และมีเวลาฟรีระหว่างการทำงานวันหนึ่งไม่น้อยกว่า ๑ ชั่วโมง

b) ส่งเสริมให้พนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานภาครัฐเข้าสู่ระบบประกันสังคม

๒.๒ มาตรการทางกฎหมาย ได้มีการแสดงพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พ.ศ. ....... (ฉบับที่ .. ) เพื่อมีหลักการในการคุ้มครองพนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานภาครัฐ โดยให้บุคคลที่มาทำงานเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร มีตำแหน่งประเภทว่างตำแหน่งเป็นนายกองค์กรปกครอง ส่วนราชการของประเทศชาติตามประกาศมาตรฐานของประเทศชาติตามกฎหมายแรงงาน (ฉบับที่ .. ) พ.ศ. ...... โดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้มีอำนาจในการกำหนดให้มีความเหมาะสม และควบคุมคณะกรรมการราษฎรสภากฎหมายชั่วนาฬิกาสาระสำคัญของคณะกรุงเทพฯ กับบทลงโทษของการละเมิดอำนาจและความเสียหายใดๆ

องค์การมหาชน หน่วยงานของรัฐ ซึ่งจ้างบุคคลธรรมดามาทำงานให้ได้รับค่าตอบแทนการทำงาน มีวันหยุดและวันลาไม่น้อยกว่าที่กำหนดในกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน โดยคณะกรรมการราชาธิการ วิสามัญได้จัดให้มีการประชุมครั้งแรกไปแล้ว เมื่อวันที่ ๑๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ และได้มีการ เชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมชี้แจงและแสดงความเห็นในที่ประชุมด้วย

๓. สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน ได้มีหนังสือเสนอความเห็นในส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อประกอบการพิจารณาของคณะรัฐมนตรี (ตามหนังสือสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน ด่วนที่สุด ที่ นร ๑๐๐๘.๓.๓/๕ ลงวันที่ ๑๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๖) ซึ่งมีสาระสำคัญเกี่ยวกับ นายบายและมาตรการบริหารจัดการกำลังคนภาครัฐซึ่งมุ่งเน้นการให้ส่วนราชการปรับบทบาทภารกิจ การลดงบประมาณค่าใช้จ่ายด้านบุคลากรภาครัฐ สำหรับในส่วนของการจ้างเหมาบริการในหน่วยงาน ภาครัฐสามารถดำเนินการจ้างได้หลายช่องทาง หรืออาจจ้างเหมารายบุคคลโดยตรง ขึ้นอยู่กับ หน่วยงานหรือส่วนราชการผู้ว่าจ้าง โดยต้องดำเนินการให้เป็นไปตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วย การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. ๒๕๖๐ และปัญหาพนักงานจ้างเหมาบริการ ในหน่วยงานภาครัฐถือเป็นปัญหาระดับนโยบายที่ต้องอาศัยความร่วมมือของทุกภาคส่วนในการ เกาะปัญหา ดังนั้น ในระยะยาวหน่วยงานของรัฐทุกภาคส่วนจะต้องร่วมกันแก้ไขปัญหา ก้ากับดูแล และควบคุมจำนวนการจ้างพนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานภาครัฐ เพื่อให้การดำเนินการและ การใช้งบประมาณมีความเหมาะสมและสอดคล้องกับความจำเป็นของภารกิจ โดยคำนึงถึงประสิทธิภาพ ประโยชน์ และความคุ้มค่าที่ภาครัฐจะได้รับเป็นสำคัญ