กระทู้ถามแยกเฉพาะที่ ๒๘๘/ว.

สภาผู้แทนราษฎร

๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๖

เรื่อง ขอทราบความคืบหน้าในการถ่ายโอนตามกฎหมายแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจและความคืบหน้าในการรับรองร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจ

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามนายกรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้

ตามที่พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๒ ซึ่งได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาบ้างคับใช้เมื่อวันที่ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๔๒ มาตรา ๑๒ ได้กำหนดให้คณะกรรมการการกระจายอำนาจฯ มีหน้าที่และอำนาจในการจัดระบบบริหารสาธารณะระหว่างรัฐกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การจัดสรรสัดส่วนภาษีและอากรระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยการจัดทำแผนการกระจายอำนาจและแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อขอความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีและรายงานต่อรัฐสภา นั้น และพรรคก้าวไกลได้ยืนร่างพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ปลดล็อกศักยภาพท้องถิ่นไทยให้รายได้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพิ่มขึ้นทุกปี เพื่อบรรลุเป้าหมายเพิ่มสัดส่วนรายได้ท้องถิ่นให้ถึงร้อยละ ๓๕ แต่อย่างไรก็ดีตาม ร่างกฎหมายดังกล่าวฉันถูกวินิจฉัยว่าเป็นร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงินตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๑๓๔ และไม่สามารถถูกบรรจุเข้าไว้วางการประชุมสภาฯ ได้จนกว่าจะได้รับคำรับรองจากนายกรัฐมนตรี นั้น จึงขอเรียนถามว่า

1. ในกรณีการถ่ายโอนตามกฎหมายแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจนั้น รัฐบาลจะดำเนินการถ่ายโอนตามที่กฎหมาย โดยพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๒ รับรองไว้หรือไม่ และจะเริ่มถ่ายโอนตามแผนกระจายอำนาจเมื่อใด อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. ในกรณีการรับรองร่างพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ที่ไม่สามารถถูกบรรจุเข้าวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎรได้จนกว่าจะได้รับคำรับรองจากนายกรัฐมนตรีนั้น รัฐบาลมีนโยบายที่จะรับรองร่างกฎหมายดังกล่าวหรือไม่ อย่างไร และมีแนวทางจะเพิ่มสัดส่วนรายได้ท้องถิ่นให้ถึงร้อยละ ๓๕ หรือไม่ อย่างไรขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในห้องกระทู้ถาม

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

วรภพ วิธิยะโรจน์
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล
แบบบัญชีรายชื่อ

คำตอบกระทู้ถามแยกเฉพาะที่ ๒๘๘/ร.

ของ นายวรภพ วิริยะโรจน์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล แบบบัญชีรายชื่อ เรื่อง ขอทราบความคืบหน้าในการถ่ายโอนตามกฎหมายแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจ และความคืบหน้าในการรับรองร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจ

ข้าพเจ้า นายเศรษฐาทรีย์สิน นายกรัฐมนตรี ขอตอบกระทู้ถาม เรื่อง ขอทราบความคืบหน้าในการถ่ายโอนตามกฎหมายแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจและความคืบหน้าในการรับรองร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติตามที่ได้รับรายงานจากสำนักงานคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ดังนี้

คำตอบข้อที่ ๑

จากข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รายงานว่า พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๒ ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ ๑๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๑๒ ได้กำหนดให้คณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีหน้าที่และอำนาจในการจัดระบบบริหารสาธารณะระหว่างรัฐกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นด้วยกันเอง โดยการจัดทำแผนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อขอความเห็นชอบ จากคณะรัฐมนตรีและรายงานต่อรัฐสภาและมาตรา ๓๒ กำหนดให้คณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ดำเนินการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจอื่นๆ ในกรณีใด เป็นหน้าที่และอำนาจที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการของรัฐหรือระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กับราชการของประเทศ เช่น การกำหนดโครงสร้างภาษีและการกำหนดนโยบายทางเศรษฐกิจภายในประเทศโดยในกรณีใดเป็นหน้าที่และอำนาจของรัฐบาลไทยในการกำหนดนโยบายทางเศรษฐกิจภายในประเทศโดยในกรณีใด

ซึ่งตัวอย่างเช่นพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๒ มีผลใช้งานแล้ว คณะกรรมการการกระจายอำนาจอื่นๆ ในกรณีใดจะกำหนดจำนวนเวลาในการดำเนินการตามแผนแนบท้ายพร้อมระบุวันที่ ส่งสำเนาสำหรับนายกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

(ฉบับที่ 1) พ.ศ. ๒๕๔๕ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศเท่านี้ไป เล่ม ๑๑๙ ตอนพิเศษ ปีแรก ๆ

ตามพระราชบัญญัติวิชาการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๐ การควบคุมแรงงานต่างด้าว การกำกับดูแลโรงงาน
จำพวกที่ ๓

ปัจจุบันคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอยู่ระหว่าง
การพิจารณา (ร่าง) แผนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ ๓)
พ.ศ. ๒๕๖๗ - ๒๕๗๑ และ (ร่าง) แผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๗ – ๒๕๗๑ เพื่อให้การกระจายอำนาจนี้ความต่อเนื่อง
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีความสามารถพัฒนาศักยภาพของตนเองเพื่อให้สามารถจัดทำบริการสาธารณะ
แก่ประชาชนได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น โดยเน้นการส่งเสริมและพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ให้มีความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน มีอิสระและความเข้มแข็งทางด้านการเงิน การคลัง การบริหาร
ทรัพยากรบุคคล สามารถพึ่งพาตนเอง และสามารถจัดบริการสาธารณะได้อย่างมีคุณภาพ มาตรฐาน
สามารถเชื่อมโยงการทำงานและบริหารจัดการแบบภาคีเครือข่าย ส่งเสริมกระบวนการมีส่วนร่วม
ของประชาชนเพื่อสร้างความเป็นเจ้าของร่วมกัน พัฒนาระบบการติดตามตรวจสอบและประเมินผล
ที่มีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายของการกระจายอำนาจและการส่งเสริมองค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่นในการสร้างสรรค์นวัตกรรมสำหรับการจัดบริการสาธารณะที่ตอบสนองความต้องการ
ของประชาชนได้อย่างรวดเร็ว ทั่วถึงและเท่าเทียมอย่างมีมาตรฐานต่อไป ภารกิจที่จะถ่ายโอนตาม (ร่าง)
แผนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และ (ร่าง) แผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอน
การกระจายอำนาจ (ฉบับที่ ๓) กำหนดไว้ว่า ๓ ด้าน ๒๘ บาทกิกจ โดยเป็นภารกิตามแผนปฏิบัติ
การกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจ ฉบับที่ ๑ และฉบับที่ ๒ ที่มีการปรับปรุงขอบเขต
ให้มีความสมบูรณ์มากขึ้นจำนวน ๑๘ บาทกิกจ และภารกิจใหม่ จำนวน ๑๐ บาทกิกจ โดยแบ่งเป็น
ภารกิด้านต่าง ๆ ดังนี้ ด้านที่ ๑ ธำชนโครงสร้างพื้นฐาน จำนวน 5 บาทกิกจ ด้านที่ 2 ธำชนสังคม
จำนวน 14 บาทกิกจ และด้านที่ 3 ธำชนเศรษฐกิจและสังเวชล้อม จากวน “ บาทกิกจ

ในปีนี้ เฉพาะปฏิบัติการทำหน้าที่แทนกระทรวงอาชญาจะดำเนินการภายใต้ออกมาจากครัวซองส่วนท้องถิ่น

เนื่องจากร่างพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ..... เป็นการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๒ ในรายละเอียดของกฎหมายเท่านั้น แต่ยังคงหลักการในการถ่ายโอนภารกิจจากหน่วยงานของรัฐไปให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตามแผนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยมีกำหนดรายละเอียดของแผนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งไม่มีความแตกต่างจากกฎหมายที่ใช้ในปัจจุบันและยังไม่เป็นไปตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ โดยสาระสำคัญของร่างกฎหมายได้มีการกำหนดให้หน่วยงานเจ้าของภารกิจ จัดทำแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโดยเป็นเพียงการเปลี่ยนหน่วยงานที่จัดทำแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เท่านั้น มีการกำหนดให้คณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กำหนดมาตรฐานขั้นต่ำในการจัดทำบริการสาธารณะ ซึ่งในปัจจุบันคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีการดำเนินการในการกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำในการจัดทำบริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอยู่แล้ว จึงเป็นเพียงเปลี่ยนแปลงรายละเอียดของกฎหมายและการกำหนดให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีอำนาจทั่วไปในการจัดทำบริการสาธารณะยกเว้นภารกิจที่กำหนดไว้ในกฎหมาย และอาจทำให้เกิดปัญหาในเรื่องอำนาจน้ำที่ซ้ำซ้อนกันระหว่างรัฐกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิด้วยกันเอง

ปัจจุบันได้มีการแสดงร่างพระราชบัญญัติกำหนดกรอบและเป้าหมายการจัดทำบริการสาธารณะและการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ...... โดยมีหลักการสำคัญในการกำหนด การจัดทำบริการสาธารณะระหว่างหน่วยงานของรัฐกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้ชัดเจนไม่ซ้ำซ้อนกัน โดยกำหนดบริการสาธารณะที่เป็นอำนาจหน้าที่โดยเฉพาะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งหน่วยงานของรัฐไม่ผูกกระหร้อยบริการสาธารณะที่องค์กรปกครองส่วนท้องถินเป็นหน่วยงานหลักในการดำเนินการ โดยหน่วยงานของรัฐส่งเสริมและสนับสนุนการดำเนินงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถินหรือบริการสาธารณะ ที่องค์กรปกครองส่วนท้องถินจัดทำคำแนะนำกับหน่วยงานของรัฐ ซึ่งต้องสดคล่องกับรายได้งอกครัวปกครอง ส่วนท้องถิน กำแหนดกลไกและขั้นตอนในการกระจายหน้าที่และอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถินตลอดจนงบประมาณและบุคลากรเที่ยว กับหน้าที่และอำนาจดังกล่าวให้แก่องค์กรมากครองล่วงห้างฉัน เป็นกรณีปรับปรุงพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์ กรปกครอง ส่วนท้องถิน พ.ศ. ๒๕๔๒ และเพื่อให้เป็นไปตามบทบัญญัติตแห่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ มาตรา ๒๕๐ ที่กำหนดให้อำนาจรับราชการสาธารณชนและกิจกรรมสาธารณะใด ๆสมควรจะเป็นหน้าที่และอำนาจเฉพาะขององค์กรมากครองล่วงหืนแต่อย่ารูปแบบหรือให้องค์กรมากครอง ส่วนห้องฉินเป็นหน่วยงานหลักในการดำเนินการใดๆเป็นไปตามกฎหม้ายบัญญัติตแห่งรู้จำหม้าย

รายได้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และกฎหมายดังกล่าวอย่างน้อยต้องมีบทบัญญัติเกี่ยวกับกลไกและขั้นตอนในการกระจายหน้าที่และอำนาจ ตลอดจนงบประมาณและบุคลากรที่เกี่ยวข้องหน้าที่และอำนาจดังกล่าวของส่วนราชการให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นด้วย ซึ่งร่างพระราชบัญญัติกำหนดกรอบและเป้าหมายการจัดทำบริการสาธารณะและการกระจายอำนาจรู้ว่าเมื่อ

พ.ศ. ....... ผ่านความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี และสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาได้ตรวจพิจารณาเสร็จเรียบร้อยแล้ว ขณะนี้อยู่ระหว่างดำเนินการเสนอร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อให้ความเห็นชอบเพื่อเสนอรัฐสภาต่อไป

ทั้งนี้ การเพิ่มสัดส่วนรายได้ท้องถิ่นให้ถึงร้อยละ ๓๕ นั้น รัฐบาลได้ยึดถือหลักการกระจายอำนาจตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ เพื่อให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีอิสระในการบริหารการจัดทำบริการสาธารณะและกิจกรรมสาธารณะเพื่อประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่นตามหลักการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยใช้กลไกในการขับเคลื่อนการกระจายอำนาจรวมทั้งส่งเสริมและพัฒนาการหารายได้ และจัดสรรเงินประมาณเพื่อสนับสนุนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผ่านหน่วยงานภาครัฐ เช่น สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี

สำนักงานคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในฐานะฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งมีการดำเนินการตามพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๒ และที่แก้ไขเพิ่มเติม เกี่ยวกับการปรับปรุงสัดส่วนภาษีและอากร และรายได้อื่นๆของรัฐบาลโดยคำนึงถึงภาระหน้าที่ของรัฐบาลองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและระวางองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นด้วยกันเองโดยคำนึงถึงภาระหน้าที่ของรัฐบาล

สำหรับรายได้อื่นให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแต่ละประเภทอย่างเหมาะสมให้องค์กรมีความเข้าใจในสถานะทางเศรษฐกิจและความจำเป็นของการกำหนดโครงสร้างภาษีอากรของประเทศภายใต้มูลค่าของทรัพยากรธรรมชาติตามมาตรฐานทางเศรษฐกิจโลก โดยคำนึงถึงรายได้อื่นขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเช่นปางประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒ เป็นต้นมา คณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีบทบาทสำคัญในการกำหนดโครงสร้างภาษีอากร

ของรัฐบาล อย่างไรก็ดี คณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้ให้ความสำคัญกับการเพิ่มสัดส่วนรายได้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโดยคำนึงถึงความเหมาะสมและความแตกต่างขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแต่ละรูปแบบ รวมถึงภารกิจถ่ายโอนและภารกิจตามอำนาจหน้าที่ในการจัดบริการสาธารณะและกิจกรรมสาธารณะเพื่อประโยชน์ของประชาชน และเห็นได้ว่าจำนวนวงเงินงบประมาณที่จัดสรรให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในแต่ละปีงบประมาณ จะมีทิศทางการจัดสรรในจำนวนที่เพิ่มขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับปีงบประมาณที่ผ่านมา