วุฒิสภา

๙ เมษายน ๒๕๖๓

เรื่อง ขอให้มีการพิจารณาเกี่ยวกับมาตรการป้องกันและคุ้มครองเด็กและเยาวชนในการใช้งานสื่อสังคมออนไลน์ (Social Media)

กราบเรียน ประธานวุฒิสภา

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมดังต่อไปนี้

ปัจจุบันสื่อสังคมออนไลน์ (Social Media) ในแพลตฟอร์มต่าง ๆ ได้เข้ามา มีอิทธิพลมีบทบาท และเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของประชากรในทุกช่วงวัยมากยิ่งขึ้น ซึ่งแม้ Social Media จะมีวัตถุประสงค์หลัก คือเพื่อการติดต่อสาระสนเทศและความรู้ระหว่างคนแต่ละคนอย่างรวดเร็ว การแสดงความเห็นชอบหรือลบความรู้แรง การสร้างเครือข่ายใหม่ๆ ผ่านโซเชียลมีเดีย เป็นต้น

ทั้งนี้ เมื่อพิจารณาเกี่ยวกับการใช้ Social Media ในกลุ่มของเด็กและเยาวชนซึ่งเป็นกลุ่มเปราะบางที่จะต้องได้รับการคุ้มครองสิทธิด้านต่าง ๆ ภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก เช่น สิทธิที่จะได้รับการปกป้องคุ้มครองจากการใช้ความรุนแรงทั้งทางกายภาพและจิตใจ เป็นต้น พบว่า จากข้อมูลของ Mahidol University Social Engagement Forum (MUSEF) (เผยแพร่มีวันที่ 8 มิถุนายน ๒๕๖๖) ระบุว่า ปัญหาการรังแกบนพื้นที่ไซเบอร์ (Cyberbullying) ในประเทศไทย มีเยาวชนเป็น “ผู้กระทำ” ถึงร้อยละ ๖๑.๖ และเป็น “ผู้ถูกกระทำ” ถึงร้อยละ ๕๘.๘ ซึ่งข้อเท็จจริงดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาจากการใช้ Social Media ที่จำเป็นต้องมีมาตรการป้องกันและคุ้มครองเด็กและเยาวชนที่ใช้งาน Social Media อย่างไม่เหมาะสม เพื่อจากปัญหาจากการใช้งาน Social Media ดังกล่าว อานามาศู่ผลกระทบทวงสูญภาพจิตของเด็กและเยาวชน เช่น เครียด พลเมืองออนไลน์ไม่หลับ ซึมเศร้าหรือในทางที่ร้ายแรงที่สุด ก็คือการทำลายตนเอง

ข้าพเจ้าเห็นว่า มาตรการป้องกันและคุ้มครองเด็กและเยาวชนที่ใช้งาน Social Media ประการหนึ่งที่รัฐสามารถดำเนินการได้ คือการที่รัฐสำรวจในภาพรวมเกี่ยวกับปัญหาของเด็กและเยาวชนที่ได้รับผลกระทบจากการใช้งาน Social Media และกำหนดมาตรการเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว

โดยหากมาตรการนี้ยังไม่ครอบคลุมเพียงพอหรือยังไม่บรรลุวัตถุประสงค์ในการแก้ปัญหาของเด็กและเยาวชนที่ได้รับผลกระทบจากการใช้งาน Social Media แล้ว รัฐก็ควรตรากฎหมายเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาดังกล่าวโดยตรง ทั้งนี้ ในกรณีของต่างประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา พบว่า ณ ปัจจุบันได้มีการร่างกฎหมายคุ้มครองความปลอดภัยการใช้งานสื่อสังคมออนไลน์สำหรับเด็กและเยาวชน คือ Kids Online Safety Act (KOSA) ซึ่งมีวัตถุประสงค์หลักในการปกป้องคุ้มครองเด็กและเยาวชนบนแพลตฟอร์ม Social Media โดยกำหนดมาตรการต่าง ๆ ให้ครอบคลุมกับแพลตฟอร์ม Social Media ต่าง ๆ ที่มีแนวโน้มว่าจะถูกใช้งานโดยเด็กและเยาวชน จึงขอเรียนถามว่า

๑. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมได้มีการสำรวจในภาพรวมเกี่ยวกับปัญหาของเด็กและเยาวชนที่ได้รับผลกระทบจากการใช้งาน Social Media หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. ปัจจุบันกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมมีมาตรการป้องกันและคุ้มครองเด็กและเยาวชนที่ใช้งาน Social Media เป็นการเฉพาะหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๓. หากมาตรการข้างต้นยังไม่ครอบคลุมเพียงพอหรือไม่บรรลุวัตถุประสงค์ในการแก้ไขปัญหาของเด็กและเยาวชนที่ได้รับผลกระทบจากการใช้งาน Social Media แล้ว กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมเห็นว่า กรณีดังกล่าวควรมีการจัดทำร่างกฎหมายเพื่อคุ้มครองความปลอดภัยในการใช้งาน Social Media สำหรับเด็กและเยาวชนหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

สุวรรณี สิริเวชชะพันธ์
สมาชิกวุฒิสภา

คำตอบกระทู้ถามที่ ๐๒๐ ร.

ของ นางสุวรรณี สิริเวชชะพันธ์ สมาชิกวุฒิสภา
เรื่อง ขอให้มีการพิจารณาเกี่ยวกับมาตรการป้องกันและคุ้มครองเด็กและเยาวชน
ในการใช้งานสื่อสังคมออนไลน์ (Social Media)

ข้าพเจ้า นายประเสริฐ จันทรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
ขอตอบกระทู้ถามของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ดังนี้

คำถามข้อที่ ๑ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมได้มีการสำรวจในภาพรวมเกี่ยวกับ
ปัญหาของเด็กและเยาวชนที่ได้รับผลกระทบจากการใช้งาน Social Media หรือไม่ อย่างไร
ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อที่ ๑ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม โดยสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัล
เพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้มีการศึกษาสำรวจในภาพรวมเกี่ยวกับปัญหาของเด็กและเยาวชน
ที่ได้รับผลกระทบจากการใช้งาน Social Media ดังนี้

๑) มีการสำรวจผ่านแบบสอบถาม การสำรวจข้อมูลสถานภาพการรู้เท่าทัน
สื่อสารสนเทศและการเข้าใจดิจิทัลของประเทศไทย (Media and Information Literacy and
Digital Literacy Survey)
ผลการสำรวจพบว่า เด็ก (อายุ ๖ – ๑๗ ปี) มีการใช้เวลาเฉลี่ยมากกว่า ๑๐ ชั่วโมงขึ้นไป
ต่อวันในการใช้งานอินเทอร์เน็ต โดยมีการใช้อินเทอร์เน็ตในกิจกรรมทางด้าน Social Media
สูงสุด ๓ อันดับ ได้แก่ อันดับที่ ๑ เพซบุ๊ก (Facebook) อันดับ ๒ TikTok และอันดับ ๓ ยูทูป
(YouTube) และพบว่าประสบปัญหาเกี่ยวกับการใช้อินเทอร์เน็ตหรือบริการด้านอินเทอร์เน็ตร้อยละ ๓๕.๖
และไม่ประสบปัญหาร้อยละ ๕๘.๓๗ ปัญหาที่พบมากสุดจัดเรียงตามอันดับได้ ดังนี้

(๑) ถูกรบกวนด้วยโฆษณาออนไลน์ หรือข้อความไม่พึงประสงค์จนเป็นอุปสรรคต่อการใช้งาน
(๒) ถูกรบกวนด้วยสื่อการพนันออนไลน์
(๓) ถูกข่าวปลอมและข้อมูลลวงพาหัวข่าวทำให้เข้าใจผิด
(๔) ได้รับข้อความแอบอ้างเป็นหน่วยงานรัฐ ธนาคาร ตัวแทนบริษัท หรือบุคคลมีชื่อเสียง
(๕) ถูกหลอกให้กรอกข้อมูล เช่น กรอกอีเมล เลขที่บัญชี เลขบัตรเครดิต เป็นต้น
(٩) มีบุคคลอื่นเข้าหาหรือจีบ โดยใช้ภาพโปรไฟล์ที่ดูดี
(๗) กู้โจรกรรมข้อมูลส่วนตัว ข้อมูลส่วนตัวรั่วไหล
(๘) กู้ชักจูงให้ลงทุนหรือมีส่วนร่วมในกิจการประเภทแชร์ลูกโซ่
(១) เกิดค่าใช้จ่ายในบริการดิจิทัลโดยไม่ยินยอม
(10) กู้รับข้อความสร้างความเกลียดชัง (Hate Speech) การประทุษร้ายทางออนไลน์
(11) กู้กลั่นแกล้งหรือคุกกามผ่านช่องทางออนไลน์ (Cyber Bully)

ผลสำรวจเยาวชน (อายุ ๑๘ – ๒๕ ปี) ใช้เวลาเฉลี่ยมากกว่า ๓ - ๕ ชั่วโมงต่อวัน
ในการใช้งานอินเทอร์เน็ต โดยใช้อินเทอร์เน็ตในกิจกรรมทางด้าน Social Media สูงสุด ๓ อันดับ
ได้แก่ อันดับ ๑ คือ เฟซบุ๊ก (Facebook) อันดับ ๒ ไลน์ (Line) และอันดับ ๓ ยูทูป (YouTube)
และพบว่าประสบปัญหาเกี่ยวกับการใช้อินเทอร์เน็ตร้อยหรือบริการด้านอินเทอร์เน็ตร้อยละ ๔๘.๓๑
และไม่ประสบปัญหาร้อยละ ๕๑.๒๘ ปัญหาที่พบมากสุดจัดเรียงตามอันดับได้ ดังนี้
(๑) ถูกรบกวนด้วยสื่อการพนันออนไลน์
(๒) ถูกรบกวนด้วยโฆษณาออนไลน์ หรือข้อความไม่พึงประสงค์ จนเป็นอุปสรรคต่อการใช้งาน
(๓) ถูกข่าวปลอม และข้อมูลลวงพาหัวข่าวทำให้เข้าใจผิด
(๔) ได้รับข้อความแอบอ้างเป็นหน่วยงานรัฐ ธนาคาร ตัวแทนบริษัท หรือบุคคลมีชื่อเสียง
(๕) ถูกหลอกให้กรอกข้อมูล เช่น กรอกอีเมล เลขที่บัญชี เลขบัตรเครดิต เป็นต้น
(٩) มีบุคคลอื่นเข้าหาหรือจีบ โดยใช้ภาพโปรไฟล์ที่ดูดี
(៨) เกิดค่าใช้จ่ายในบริการดิจิทัลโดยไม่ยินยอม
(10) ถูกกลั่นแกล้งหรือคุกคามผ่านช่องทางออนไลน์ (Cyber Bully)
(11) ได้รับข้อความสร้างความเกลียดชัง ( Hate Speech) การประทุษร้ายทางออนไลน์

2\. มีการศึกษาวิเคราะห์สถานการณ์และพฤติกรรมเด็กและเยาวชนเพื่อป้องกันและส่งเสริม
การตระหนักรู้ของเด็กและเยาวชน โดยได้ดำเนินการส่งเสริมให้เด็กและเยาวชนตระหนักถึง
ผลกระทบของภัยออนไลน์ ได้แก่ การกลั่นแกล้งทางออนไลน์ การติดเกมออนไลน์ การพนันออนไลน์
กีฬาอีสปอร์ต และการคุกกคามทางเพศ รวมทั้งมีการส่งเสริมให้เด็กและเยาวชนใช้สื่อดิจิทัลอย่างสร้างสรรค์
เหมาะสม และมีคุณภาพ รู้เท่าทันภัยออนไลน์ การล่อลวง และกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง
เพื่อเป็นประโยชน์ต่อและเยาวชนอย่างแท้จริง

คำถามข้อที่ ** พื้นฐานกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมมีมาตรการป้องกัน
และคุ้มครองเด็กและเยาวชนที่ใช้งาน Social Media เป็นการเฉพาะหรือไม่ อย่างไร
ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อที่ ** กะทรงวงจรเวียรรณรงค์ปฏิกิริยาและการสนับสนุนสำหรับคน

เพื่อเศรษฐกิจและสังคม (พ.ศ. ๒๕๖๑ – ๒๕๘๐) ในมิติสังคม มุ่งเน้นผลักดันท้องถิ่น ชุมชน และประชาชนทุกกลุ่ม รวมถึงกลุ่มเปราะบาง (เด็ก ผู้สูงอายุ คนพิการและกลุ่มผู้ด้อยโอกาส) สามารถเข้าถึง และใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างมีความฉลาดทางดิจิทัล และมีภูมิคุ้มกันทางดิจิทัล โดยมีความตระหนกรู้ ความเข้าใจและทักษะในการใช้เทคโนโลยียืดิจิทัลอย่างสร้างสรรค์ ตระหนักรู้ถึง หลักสิทธิดิจิทัล (Digital Rights) รองรับการปรับเปลี่ยนไปสู่การเป็นสังคมดิจิทัลที่มีศักยภาพ ยั่งยืน และลดความเหลื่อมล้ำ และในแผนงานระยะยาว ระยะ ๑๐ ปี (ปี พ.ศ. ๒๕๖๖ – ๒๕๘๐) ได้มุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพของประชาชนในการใช้เทคโนโลยียืดิจิทัลให้เกิดประโยชน์อย่างสร้างสรรค์ รู้เท่าทัน และมีความรับผิดชอบต่อสังคม ปฏิบัติตามหลักสิทธิดิจิทัลอย่างเหมาะสมและปกป้องสิทธิดิจิทัล
ของตนเองได้

นอกจากนี้ ภายใต้แผนปฏิบัติราชการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม พ.ศ. ๒๕๖๖ – ๒๕๗๐
ได้กำหนดแนวทางการพัฒนาครอบคลุมถึงการพัฒนาบุคลากรให้มีความสามารถในการใช้และเข้าใจ เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy) ตระหนักรู้ผลกระทบและปัญหาภัยคุกกามต่าง ๆ และมีความรับผิดชอบ
ในการใช้ดิจิทัลไม่ให้เกิดความเสียหายต่อผู้อื่น ตลอดจนการสร้างความเชื่อมั่นในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อจัดการและรับมือกับภัยคุกกามรูปแบบต่าง ๆ รวมถึงการป้องกันและปราบปรามภัยออนไลน์

๒. กรณีของการปิดกั้นเว็บไซต์/แพลตฟอร์มออนไลน์ที่มีเนื้อหาที่ไม่เหมาะสม กระทรวงดิจิทัล เพื่อเศรษฐกิจและสังคมร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้มีกระบวนการในการดำเนินการปิดกั้นเว็บไซต์
ที่มีเนื้อหาที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน ซึ่งรวมถึงการหลอกลวงออนไลน์
ที่ส่งผลกระทบท่อประชาชนเด็กและเยาวชน ผ่านกลไกศูนย์ปฏิบัติการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมออนไลน์
(ศูนย์ AOC 1441) ศูนย์ช่วยเหลือและจัดการปัญหาออนไลน์ (ศูนย์ OCC 1212) และศูนย์ต่อต้าน
ข่าวปลอมประเทศไทย โดยดำเนินการตามพระราชบัญญัติกว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์
พ.ศ. ๒๕๕๐ และที่แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. ๒๕bono ammtra ra mno Inกรณีที่มีการทำให้แพร่หลาย
ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ ดังต่อไปนี้ พนักงานเจ้าหน้าที่โดยได้รับความเห็นชอบจากรัฐมนตรีอาจยื่นคำร้อง
พร้อมแสดงพยานหลักฐานต่อศาลที่มีเขตอำนาจขอให้มีคำสั่งระงับการทำให้แพร่หลายหรือลบ
ข้อมูลคอมพิวเตอร์นั้นออกจากระบบคอมพิวเตอร์ได้ (๑) ข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่เป็นความผิด
ตามพระราชบัญญัตนี้ (2) xomulcompiwteor's thajakกระทบกระเทือนต่อความมั่นครงแห่งราชอาณาจกร
ตามที่กำหนดไว้ในภาค 2 lักษณะ อ/ธ’แห่งประมวลกฎหมายอาญา (3)
ข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่เป็นความผิดอาญาตามกฎหมายเกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญาหรือกฎหมายอื่น
ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์นี้นมัสกาณะขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน
และเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายนี้หรือพนักงานสอบสวนตามประมวลกฎหมายวินัยพินจรณาความอาญาได้ร้องขอ

ทนงนี้ หากมีการทำให้ปิดเว็บไซต์”แพลตฟอร์ม “หรือสื่อ Social Media "หัวหลอกลง/ไม่เหมาะสม
ได้อย่างรวดเร็ว ก็จะช่วยป้องกันและลดการเผยแพร่ในวงกว้างของข้อความออนไลน์"หรือ Link "หลอกลง

๓. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม โดยสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มตามพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจ บริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. ๒๕๖๕ อยู่ระหว่างจัดทำคำมือแนวทางเรื่องการดูแล การโฆษณาบนบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลทุกประเภท รวมถึงบริการสื่อสังคมออนไลน์ (Social Media) โดยกำหนดให้ผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลต้องดำเนินการตามมาตรการที่กำหนด เป็นกลไกการกำกับดูแลตนเอง หรือ Self-regulation ตามมาตรา ๓๒ แห่งพระราชกฤษฎีกา การประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. ๒๕๖๕ ได้แก่ การตรวจสอบ ก่อนเผยแพร่โฆษณา และการทำบันทึกข้อมูลหลังเผยแพร่โฆษณาบนแพลตฟอร์มดิจิทัล ซึ่งหากมีการนำแนวทาง ตามคำมือดังกล่าวไปใช้งานจะถือเป็นเครื่องมือหนึ่งที่จะมีส่วนช่วยป้องกันและคุมครองเด็กและเยาวชน ซึ่งถือเป็นกลุ่มเปราะบางและยังไม่มีวุฒิภาวะ ประสบการณ์ในการแยกแยะโฆษณาที่มีการนำเสนอ บน Social Media ว่ามีความน่าเชื่อถือหรือไม่ หรืออาจนำไปสู่การฉ้อโกงหรือการหลอกลวง เช่น การขายเกมส์ออนไลน์ การสะสมเหรียญหรือเต้มส่วนลดบนแพลตฟอร์มดิจิทัล และสื่อ Social Media เป็นต้น

๔. มิติของการดำเนินงานผ่านกลไกความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องในการป้องกัน และคุมครองเด็กและเยาวชนจากสื่อดิจิทัล กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม มีการดำเนินงาน/ กิจกรรมสำคัญ ดังนี้

(๑) การจัดทำกรอบความร่วมมือในการปกป้องคุ้มครองเด็กและเยาวชนจากสื่อดิจิทัลของประเทศไทยและแนวปฏิบัติในการปกป้องคุ้มครองเด็กและเยาวชนจากสื่อดิจิทัลและสร้างความเข้มแข็งในสังคม และแผนปฏิบัติการร่วมระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

(๒) การจัดทำกรอบความร่วมมือและแนวปฏิบัติในการปกป้องคุ้มครองเด็กและเยาวชนจากสื่อดิจิทัลในกลุ่มประเทศอาเซียน โดยได้ศึกษาสถานการณ์ด้านเด็กและเยาวชนกับสื่อดิจิทัลในบริตบทของอาเซียน ตัวอย่างประเทศที่มีการดำเนินงานในการปกป้องคุ้มครองเด็กและเยาวชนจากสื่อดิจิทัล รวมทั้งจัดแนวปฏิบัติในการปกป้องคุ้มครองเด็กและเยาวชนจากสื่อดิจิทัลและสร้างความเข้มแข็งในสังคม และแผนปฏิบัติด้านความร่วมระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในกลุ่มประเทศอาเซียน

(๓) การจัดทำโครงการสนับสนุนและส่งเสริmlูกเสื้อไซเบอร์ปกป้องเด็กและเยาวชนจากภัยออนไลน์ โดยการปลูกฝังจิตสำนึกที่ดีให้แก่เด็กและเยาวชนในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร รวมถึง การสร้างความตระหนักรู้ การมีวินัยจรณะญาณและรู้เท่าทันสื่อ และภัยออนไลน์มีการสร้างอาสาสมัคร สุดเสื้อไซเบอร์ (Cyber Scout) ที่มีจิตสำนึกด้านคุณธรรมจรยธรรมในการใช้ ICT อย่างสร้างสรรค์ มีประสทธภาพ มีวินัยจรณะญาณ และรู้เท่าทันร่วมปกป้องภัยออนไลน์เป็นเครื่องข่ายทางสังคมที่เข้มแข็ง เสมือนหัวแทนของสังคมไทยที่จะเป็นผู้เฝ้าระวังหรือสอดส่องพฤตกรรมที่เป็นภัยต่อเด็กเยาวชน สังคม และเศรษฐกิก

(๔) การจัดทำหลักสูตรการฝึกอบรมเพื่อสร้างจิตสำนึกในการปกป้องคุ้มครองเด็กและเยาวชนจากภัยออนไลน์ สำหรับครูและนักเรียนลูกเสือไซเบอร์

(๕) การจัดฝึกอบรมให้ความรู้ด้านการเข้าใจดิจิทัล เพื่อยกระดับสมรรถนะประชากรให้พร้อมเข้าสู่การเป็นพลเมืองดิจิทัล อาทิ สิทธิและความรับผิดชอบยุคดิจิทัล (Digital Rights) การเข้าถึงดิจิทัล การรู้เท่าทันสื่อและสารสนเทศ กฎหมายดิจิทัล และดิจิทัลคอมเมรซ

(๖) การพัฒนาอาสาสมัครดิจิทัลประจำหมู่บ้าน เพื่อเป็นตัวแทนในระดับพื้นที่ในการให้ความช่วยเหลือให้คำแนะนำ ลดความตื่นตระหนกจากข่าวปลอม และลดการกระทำความผิดทางคอมพิวเตอร์ รวมทั้งเสริมสร้างทักษะความรู้ความเข้าใจด้านดิจิทัลที่ถูกต้องให้แก่ประชาชนในพื้นที่

(๗) กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม โดยสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้จัดทำระบบแจ้งเหตุเว็บไซต์ที่ไม่เหมาะสม ได้แก่ https://cyberscout.onde.go.th/ เพื่อใช้เป็นเครื่องมือหรือช่องทางรับแจ้งเหตุที่เป็นภัยต่อเด็ก เยาวชน สังคม เศรษฐกิจ และความเจริญของประเทศ

(๘) การดำเนินงานการบูรณาการความร่วมมือในการขับเคลื่อนการพัฒนาเด็กไทยผ่านการจัดทำบันทึกข้อตกลงยกระดับความร่วมมือการพัฒนาศักยภาพไทยในศตวรรษที่ ๒๑ ร่วมกับกระทรวงสาธารณสุขและบันทึกข้อตกลงการบูรณาการความร่วมมือ ๖ กระทรวงการพัฒนาคนตลอดช่วงชีวิต (กลุ่มเด็กปฐมวัย) พ.ศ. ๒๕๖๕ - ๒๕๖๙ ร่วมกับกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ซึ่งกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม มีบทบาทหน้าที่ในการพัฒนาศักยภาพ สร้างความตระหนักรู้ และยกระดับทักษะด้านดิจิทัลให้กับประชาชนทุกภาคส่วน ส่งเสริมการจัดกิจกรรมในกลุ่มเด็กวัยเรียน และเยาวชนให้มีพฤติกรรมคนรุ่นใหม่รู้ทันภัยข่าวปลอม รวมทั้งส่งเสริมพ่อแม่ ผู้ปกครองให้มีความรู้ ความสามารถในการใช้ดิจิทัลอย่างสรรค์ สามารถเข้าถึงข้อมูลและบริการของภาครัฐที่เกี่ยวข้องด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลออย่างทั่วถึงและปลอดภัย ตลอดจนสนับสนุนการพัฒนาฐานข้อมูลเด็กปฐมวัย เพื่อเป็นเครื่องมือในกำหนดนโยบายและมาตรการในการคุ้มครองเด็กและเยาวชนจากภัยออนไลน์

คำถามข้อที่ ๓ หากมาตรการข้างต้นยังไม่ครอบคลุมเพียงพอหรือไม่บรรลุวัตถุประสงค์ในการแก้ไขปัญหาของเด็กและเยาวชนที่ได้รับผลกระทบจากการใช้งาน Social Media แล้วกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมเห็นว่า กรณีดังกล่าวควรมีการจัดทำรายงานกฎหมายเพื่อคุ้มครองความปลอดภัยในการใช้งาน Social Media สำหรับเด็กและเยาวชนหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อที่ ๓ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมพิหารณาแล้ว ขอเรียนว่า การแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนที่ได้รับผลกระทบทจากการใช้งาน Social Media ที่ครอบคลุมและมีประสิทธิภาพ นอกจากการส่งเสริมผลักดันให้ความรู้แก่เด็กและเยาวชนในการใช้งาน Social Media ออยางปลอดภัย การกำกับดูแลผู้ประกอบธุรกิจแพลตฟอร์มดิกิตอลและการบังคับใช้กฎหมายอย่างเคร่งครัดแล้ว เห็นควรยกระดับมาตรฐานในการเข้าถึงเว็บไซต์ แพลตฟอร์มดิกิตอลและสื่อออนไลน์ต่าง ๆ เช่น การกำหนดอายุของเด็กและเยาวชนในการเข้าถึงเว็บไซต์ และเข้าใช้งานสื่อ Social Media บาทประเภท

โดยเฉพาะเนื้อหาสื่อ Social Media ที่มีความอ่อนไหว รวมถึงการกำหนดอายุในการเปิดบัญชีผู้ใช้งาน
Social Media หรือการกำหนดมาตรฐานกลางที่ผู้ให้บริการหรือสื่อสังคมออนไลน์จะต้องมีเป็น
มาตรฐานขั้นต่ำสำหรับการให้บริการ โดยอย่างน้อยต้องสามารถยืนยันตัวตนและกำหนดอายุ
ของผู้ใช้บริการ มีกระบวนการสอดส่องดูแลความปลอดภัยของผู้ใช้บริการ การสนับสนุนการให้มี
การใช้ซอฟต์แวร์คัดกรองเนื้อหาและข้อมูล (Filtering Software) เพื่อจำกัดการเข้าดูเนื้อหาที่ไม่เหมาะสม
การออกแบบระบบทำให้เครื่องมือค้นหาต่าง ๆ บนอินเทอร์เน็ต มีหน้าที่รับผิดชอบในการตรวจสอบ
ให้มั่นใจว่าจะไม่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการหลงลวงหรือเนื้อหาที่ไม่เหมาะสมอื่น ๆ ปรากฏขึ้นในการค้นหา
ตลอดจนการแจ้งรายงานที่ไม่ซับซ้อน สามารถดำเนินการกับข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่ผิดกฎหมายได้
อย่างรวดเร็วทันต่อสถานการณ์ และผู้ให้บริการหรือสื่อสังคมออนไลน์จะต้องเอาใจใส่และไม่เพิกเฉยต่อ
การแจ้งรายงานของผู้ใช้บริการมาตรการต่าง ๆ เหล่านี้จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการทำลายฐานข้อมูล
พร้อมทั้งดำเนินการในการยกระดับการกำกับดูแลให้เข้มข้นขึ้น โดยพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจ
บริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. ๒๕๖๕ ยังมีกลไกในการยกระดับการทำลายฐานข้อมูล
ให้เข้มข้นขึ้น โดยสามารถกำหนดหน้าที่เพิ่มเติมเพื่อบังคับให้ผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล
เช่น Social Media ต้องดำเนินการ ซึ่งสอดคล้องตามมาตรา ๑๘ (๒) แห่งพระราชกฤษฎีกา
การประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. ๒๕๖๕ โดยบริการ Social Media
ถือเป็นบริการแพลตฟอร์มดิจิตอลที่อาจมีลักษณะเฉพาะอันเนื่องมาจากความเสี่ยงต่อความมั่นคง
ทางการเงินและการพาณิชย์ ความน่าเชื่อถือและยอมรับในระบบทะเล็กทรอนิกส์ หรือความเสียหาย
ที่อาจเกิดขึ้นต่อสาธารณชนและมีผลกระทบในระดับสูงที่อาจเกิดขึ้นจากการประกอบธุรกิจบบริการ
แพลตฟอร์มดิจิตอล ซึ่งคณะกรรมการธรรมทางอิเล็กทรอนิกส์จะสามารถกำหนดหน้าที่เพิ่มเติม
ให้เหมาะสมกับความเสี่ยงและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น จากการแสดงธุรกิจบบริการแพลตฟอร์มดิจิตอลนั้นได้
ตามมาตรา ๒๐ แห่งพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบบริการแพลตฟอร์มดิจิตอลที่ต้องแจ้งให้ทราบ
พ.ศ. ๒๕๖๕
นอกจากนี้ เมื่อกิดการแสดงผลจากงาน Social Media ที่ส่งผลกระทบต่อเด็ก
และเยาวชนก็จะพิจารณาจากหลักกฎหมายห้วไปหรือจากกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องเป็นรายกรณี โดยมีทั้งมาตรการ
ทางแพ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรฐานทางอาญาตามประมวลกฎหมายอาญา
และมาตรการทางกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น พระราชบัญญัติกุมครองเด็ก พ.ศ. ๒๕๔๖
พระราชบัญญัติตามว่าดวยการแสดงความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ และที่แก้ไขเพิ่มเติม เป็นต้น