กระทู้ถามที่ ๐๐๙

วุฒิสภา

๒๕ ธันวาคม ๒๕๖๖
เรื่อง ปัญหาความเดือดร้อนของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกปา
กราบเรียน ประธานวุฒิสภา
ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามนายกรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้
ตามที่รัฐบาลโดยกรมป่าไม้ได้ดำเนินงานตามโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกปาในที่ดินกรรมสิทธิ์ และสิทธิครอบครอง ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๘ เพื่อให้มีไม้ใช้สอยเพียงพอต่อความต้องการภายในประเทศ ลดการนำไม้เข้าจากต่างประเทศ สร้างงานและอาชีพที่มั่นคงแก่ราษฎรให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น พร้อมทั้งเป็นการลดการบุกรุกทำลายป่า โดยเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการต้องมีที่ดินและคุณสมบัติตามระเบียบกรมป่าไม้ว่าด้วยการเบิกจ่ายเงินโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกปา พ.ศ. ๒๕๓๗ ในปี พ.ศ. ๒๕๓๘ ซึ่งเป็นปีแรกที่มีการดำเนินงานตามโครงการมีเกษตรกรในหลายพื้นที่ของประเทศได้นำที่ดินที่ถือครองในเขตป่าสงวนแห่งชาติตามกฎหมายว่าด้วยป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๐๗ ที่ทางราชการออกเอกสารแบบแสดงรายการที่ดินเพื่อชำระภาษีบำรุงท้องที่ประจำปีแก่ผู้ถือครอง เพื่อการจัดเก็บภาษีบำรุงท้องที่ (แบบ ก.บ.ธ.๕) หรือเอกสารอื่น เช่น ส.ป.ก.4 - ๐๑ เอกสารใบตอบรับสอบสวนสิทธิของ ส.ป.ก. ที่เข้าร่วมโครงการ เอกสารสิทธิ สตก. หรือที่ดินที่มีหนังสือรับรองของนิคมสหกรณ์ เป็นหลักฐานประกอบการยื่นคำขอเข้าร่วมโครงการจนได้รับความเห็นชอบจากทางราชการให้เข้าร่วมโครงการและมีการปลูกปาโดยได้รับเงินอุดหนุนการปลูกปาจากทางราชการตลอดระยะเวลาที่กำหนด แต่เมื่อถึงขั้นตอนที่จะขอขึ้นทะเบียนที่ดินเป็นสวนปาเพื่อตัดหรือโค่นไม้ที่ปลูกตามพระราชบัญญัติสวนปา พ.ศ. ๒๕๓๕ กลับไม่สามารถทำได้ โดยทางราชการอ้างว่าประเภทที่ดินที่มีเอกสารดังกล่าวกำกับไม่ใช่หลักฐานประเภทที่ดินตามที่กำหนดในระเบียบกรมป่าไม้ ว่าด้วยการเบิกจ่ายเงินโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกปา พ.ศ. ๒๕๓๗ ที่ใช้บังคับอยู่ในขณะนั้น หรือไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่ทางราชการกำหนด ทำให้เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการไม่สามารถที่จะขอขึ้นทะเบียนที่ดินเป็นสวนปาได้

และสิ่งแวดล้อมมาแล้ว แต่กรมป่าไม้ยังไม่มีมาตรการหรือแนวทางที่ชัดเจนในการแก้ไขปัญหา
หากปล่อยให้ปัญหายืดเยื้อยาวนานเกษตรกรจะเผชิญกับปัญหาไม่มีที่สิ้นสุด ขาดความเชื่อมั่นในนโยบายของรัฐ
เพราะจุดประสงค์ที่เกษตรกรเข้าร่วมโครงการก็โดยมีความเชื่อมั่นในนโยบายของรัฐบาลที่จะสร้างหลักประกัน
และความมั่นคงในอาชีพ รายได้ การได้รับความคุ้มครองดูแลจากทางราชการเพื่อนำไปสู่คุณภาพชีวิตที่ดี
รวมถึงการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของชาติก็ด้วย ดังนั้น หน่วยงานที่รับผิดชอบคือ
กรมป่าไม้ควรกำหนดมาตรการหรือแนวทางแก้ปัญหาโดยเร่งด่วน ให้มีความชัดเจนเป็นรูปธรรม
เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการได้รับการช่วยเหลือ ดูแลอย่างทั่วถึงบนหลักการแห่งความเท่าเทียม
เสมอภาค เป็นธรรม ไม่เลือกปฏิบัติ คำนึงถึงหลักนิติธรรมอันเป็นหลักการสำคัญของการปกครอง
ในระบอบประชาธิปไตย เพราะถือเป็นแนวนโยบายแห่งรัฐที่พึงจัดให้มีมาตรการหรือกลไกที่ช่วยให้
เกษตรกรประกอบเกษตรกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ได้ผลผลิตที่มีปริมาณและคุณภาพสูง มีความปลอดภัย
โดยใช้ต้นทุนต่ำและสามารถแข่งขันในตลาดได้และเป็นหน้าที่ของรัฐต้องกระทำตามแนวนโยบายแห่งรัฐ
เพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ประชาชนโดยตรงตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ จึงขอเรียนถามว่า

๑. รัฐบาลได้มีมาตรการหรือแนวทางใดที่จะแก้ไขปัญหาเกษตรกรผู้ได้รับความเดือดร้อน
เพราะเหตุที่ไม่สามารถขอขึ้นทะเบียนที่ดินเป็นสวนปาและตัดหรือโค่นไม้ที่ปลูกตามโครงการส่งเสริม
เกษตรกรปลูกปาเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๘ หรือไม่ อย่างไร

๒. ในช่วงระยะเวลาที่มาตรการหรือแนวทางการแก้ไขปัญหาตามข้อ ๑. ยังไม่เป็นรูปธรรม
รัฐบาลมีมาตรการหรือแนวทางใดที่จะคุ้มครองประโยชน์หรือเยียวยาเกษตรกรที่ได้รับความเดือดร้อน
จากการนี้หรือไม่ อย่างไร

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
ธานี สุโชทยาน
สมาชิกวุฒิสภา

คำตอบกระทู้ถามที่ ๐๐๙ ร.

ของ นายธานี สุโชดยาน สมาชิกวุฒิสภา
เรื่อง ปัญหาความเดือดร้อนของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกปา

ข้าพเจ้า นายเศรษฐาทร ทวีสิน นายกรัฐมนตรี ขอตอบกระทำตาม เรื่อง ปัญหาความเดือดร้อน
ของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกปา ของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ตามที่ได้รับรายงาน
จากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดังนี้

คำตอบข้อที่ ๑
จากข้อมูลของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ขอเรียน ดังนี้

๑. กรบไม่ได้จัดทำโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกปา ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๗ - ๒๕๔๐ โดยได้เชิญชวนให้ราษฎรนำที่ดินที่มีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองตามประมวลกฎหมายที่ดิน หรือที่ดิน
ที่ได้รับอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ตามประเภทหนังสือแสดงสิทธิ์ที่ระบุอนุญาตโดยถูกต้องตามกฎหมาย
มาเข้าร่วมโครงการปลูกปากับกรมป่าไม้ ซึ่งวัตถุประสงค์ของการส่งเสริมเกษตรกรปลูกปา เพื่อส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกปาในที่ดินกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครอง เพื่อให้มีไม้ใช้ซอยเพียงพอ
ต่อความต้องการภายในประเทศ และลดการนำเข้าไม้จากต่างประเทศ เพื่อสร้างงานและอาชีพที่มั่นคง
แก่ราษฎรให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น และเพื่อลดการบุกรุกทำลายป่า โดยมีหลักเกณฑ์ในการส่งเสริม
เกษตรกรปลูกปาตามระเบียบกรมป่าไม้ว่าด้วยการเบิกจ่ายเงินโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกปา พ.ศ. ๒๕๓๗
และแก้ไขเพิ่มเติม ดังนี้

๑.๑ ต้องเป็นที่ดินประเภทหนึ่งประเภทใด ดังต่อไปนี้

๑.๑.๑ ที่ดินที่มีหนังสือแสดงสิทธิ์ในที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน หรือมีหนังสือรับรอง
ของทางราชการว่า ที่ดินดังกล่าวอยู่ระหว่างดำเนินการออกหนังสือแสดงสิทธิ์ในที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน

๑.๑.๒ ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินที่มีหลักฐานใบตอบรับการสอบสิทธิ์
หลักฐานหนังสือรับมอบที่ดิน (ส.ป.ก.4-28) หนังสือนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน
(ส.ป.ก.4-01, ส.ป.ก.4-01 ก) หรือหลักฐานการเช่าหรือเช่าซื้อ หรือหนังสือรับรองของทางราชการ
ว่าที่ดินดังกล่าวอยู่ในระหว่างการดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

๑.๑.๓ ที่ดินในเขตนิคมสงกรณ์หรือนิตามสร้างตนเองที่มีการครอบครอง
และเข้าทำกินโดยมีหนังสือรับรองของทางราชการ

๑.๑.๔ ที่ดินที่มีหนังสือรับรองของทางราชการทหารว่า ที่ดินดังกล่าวอยู่ในพื้นที่
กระทรวงกลาโหมจัดที่ดินทำกินให้

หรือหนังสือรับรองจากกรมป่าไม้ ว่าที่ดินดังกล่าวเป็นที่ดินซึ่งกรมป่าไม้จัดที่ทำกินให้ราษฎร
ตามกฎหมายว่าด้วยป่าสงวนแห่งชาติ

๑.๒ ต้องประสงค์ปลูกป่า ตั้งแต่ ๒ ไร่ขึ้นไป แต่ไม่เกิน ๑๐๐ ไร่

๑.๓ ต้องปลูกป่าโดยใช้ชนิดพันธุ์ไม้ตามบัญชีรายชื่อพันธุ์ไม้ที่อธิบดีกำหนด คือ บัญชีที่ ๑ (ไม้เศรษฐกิจ) และบัญชีที่ ๒ (ไม้โตเร็ว)

๑.๔ ต้องปลูกชนิดพันธุ์ไม้ตามบัญชีที่ ๑ เป็นจำนวนไร่ละไม่น้อยกว่า ๒๐๐ ต้น หรือปลูกชนิดพันธุ์ไม้ตามบัญชีที่ ๑ เป็นจำนวนไร่ละไม่น้อยกว่า ๑๐๐ ต้น ที่เหลือปลูกชนิดพันธุ์ตามบัญชีที่ ๒ โดยให้ปลูกคละกันไป ซึ่งรวมแล้วต้องไม่น้อยกว่าไร่ละ ๒๐๐ ต้น

๒. มาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติสวนป่า พ.ศ. ๒๕๓๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม การหนวดว่า
ที่ดินที่จะขอขึ้นทะเบียนที่ดินเป็นสวนป่า ต้องเป็นที่ดินประเภทหนึ่งประเภทใด ดังต่อไปนี้

๒.๑ ที่ดินที่มีโฉนดที่ดิน หรือนางสื่อรับรองการทำประโยชน์ตามประมวลกฎหมายที่ดิน

๒.๒ ที่ดินที่มีหนังสือของทางราชการรับรองว่าที่ดินดังกล่าวอยู่ในระยะเวลาที่อาจขอรับโฉนดที่ดิน หรือนางสื่อรับรองการทำประโยชน์ตามประมวลกฎหมายที่ดินได้ เนื่องจากได้มีการครอบครองและเข้าทำกินในที่ดินดังกล่าวตามกฎหมายว่าด้วยการจัดรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๑๗
หรือตามกฎหมายว่าด้วยการจัดที่ดินเพื่อการครองชีพไว้แล้ว

๒.๓ ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรม
ที่มีหลักฐานการอนุญาต การเช่า การเช่าซื้อ การโอน การทำการตกทอดทางบรรณภัณฑ์

•• •

· . ·

2\. . .

ใช้ประโยชน์พื้นที่ตามมาตรา ๑๖ แห่งพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๐๗ และที่แก้ไขเพิ่มเติม
ในลักษณะแปลงรวม และเมื่อได้รับหนังสืออนุญาตแล้ว ให้จังหวัดกำแพงเพชรโดยคณะอนุกรรมการ
จัดที่ดินตรวจสอบคุณสมบัติของราษฎรผู้ได้รับหนังสืออนุญาตพื้นที่สิทธิตำกินรายเดิม หรือทยาหาโดยชอบ
ด้วยกฎหมายหากมีคุณสมบัติครบถ้วนให้เร่งรัดดำเนินการจัดที่ดินให้กับราษฎรเพื่อทำกินและอยู่อาศัยต่อไป
เมื่อราษฎรได้รับการจัดที่ดินโครงการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชนตามนโยบายรัฐบาลแล้ว ให้ยื่นคำขอทำไม้
ตามมาตรา ๑๑ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ พุทธศักราช ๒๔๘๔ ประกอบกฎกระทรวงการขออนุญาต
และการอนุญาตทำไม้หวงห้าม พ.ศ. ๒๕๖๐ ณ สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ ๔ (ตาก) หรือศูนย์ป่าไม้
กำแพงเพชรพร้อมแนบทหลักฐานการเข้าร่วมโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกป่า (สภ.ก.๓) และหลักฐาน
แสดงสิทธิในการเข้าใช้พื้นที่ป่าโดยชอบด้วยกฎหมาย ทั้งนี้ ตามนัยหนังสือกรมป่าไม้ ที่ ๑๖๐๒.๓๒/๒๗๔๐
ลงวันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖ เรื่อง ขอหารือกรณีทำไม้ในที่ดินโครงการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน
ตามนโยบายรัฐบาล

ตามมาตรา ๑๖ แห่งพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๐๗ และที่แก้ไขเพิ่มเติม ในลักษณะแปลงรวม
และเมื่อได้รับหนังสืออนุญาตแล้ว ให้จังหวัดกำแพงเพชรโดยคณะอนุกรรมการจัดที่ดิน ตรวจสอบคุณสมบัติ
ของราษฎรผู้ได้รับหนังสืออนุญาตพื้นที่สิทธิตำกินรายเดิม หากมีคุณสมบัติดังกล่าวให้นายทะเบียนการจัดหาที่ดินกำหนดเป็นพื้นที่เป้าหมาย
ทางกฎหมาย โดยให้มีเสนอผ่านโครงการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชนตามนโยบายรัฐบาล เพื่อจะได้นำเสนอด้านความเหมาะสมของการจัดสรร
และแจ้งส่งให้อธิบดีกรมป่าไม้ เพื่อจะได้นำเสนอคณะกรรมการจัดการจัดหาที่ดินกำหนดเป็นพื้นที่เป้าหมาย
เมื่อกำหนดเป็นพื้นที่เป้าหมายโครงการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชนตามนโยบายรัฐบาลแล้ว ให้อย่างคำขออนุญาต
ตามมาตรา ฯลฯ เห็นควรจะปฏิบัติตามข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการทำนาของชาวนาเช่น การแบ่งครัว

ประกอบหลักฐานการเข้าร่วมโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกป่า (สภ.ต.) ในการยื่นคำขอทำไม้
ตามมาตรา ๑๑ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ พุทธศักราช ๒๕๕๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม ประกอบกฎกระทรวง
การขออนุญาต และการอนุญาตทำไม้หวงห้าม พ.ศ. ๒๕๖๐ ได้ ณ สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ ๔
(ตาก) หรือศูนย์ป่าไม้กำแพงเพชร หากหลักฐานหนังสืออนุญาตพื้นที่สิทธิทำกินสูญหายแต่มีหลักฐาน
การเข้าร่วมโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกป่า (สภ.ต.) ซึ่งมีข้อความระบุชัดเจนว่าที่ดินที่ขึ้นทะเบียน
ตามโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกป่าเป็นที่ดินตามหนังสืออนุญาตพื้นที่สิทธิทำกินเลขที่ ฉบับที่ แผนที่ใด
ให้สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ ๔ (ตาก) ดำเนินการตรวจสอบรายละเอียดและแสวงหาข้อมูล
เพิ่มเติมว่า พื้นที่ของอนุญาตทำไม้ เป็นพื้นที่เดียวกัน กับหลักฐานหนังสืออนุญาตพื้นที่สิทธิทำกิน
ที่ใช้เข้าร่วมโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกป่า (สภ.ต.) หรือไม่ หากตรวจสอบแล้วเป็นที่ผ่านเชื่อถือได้ว่า
พื้นที่ของอนุญาตทำไม้เป็นพื้นที่เดียวกันกับหลักฐานหนังสืออนุญาตพื้นที่สิทธิทำกินที่ใช้เข้าร่วมโครงการ
ส่งเสริมเกษตรกรปลูกป่า (สภ.ต.) จริง ให้สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ ๔ (ตาก) ยืนยันรับรอง
โดยหลักฐานดังกล่าวให้ใช้เป็นหลักฐานแสดงสิทธิในการเข้าใช้พื้นที่ป่าโดยชอบด้วยกฎหมาย ทั้งนี้
ให้ดำเนินการคู่ขนานไปกับการดำเนินการโครงการจัดที่ดินทำกินให้มุมชนตามนโยบายรัฐบาล
เพื่อใหการทำประโยชน์หรืออยู่อาศัยในที่ดินป่าสงวนแห่งชาติของราษฎรขอบด้วยกฎหมายอย่างสมบูรณ์สิทธิ์
# ๓.๒ พื้นที่นิกมสหกรณ์ (หมดอายุการอนุญาต)

๓.๒.๑ พื้นที่นิกมสหกรณ์ของกรมส่งเสริมสหกรณ์ ที่กรมป่าไม้นำเสนอข้อมูลพื้นที่ป่าสงวน
แห่งชาติตามพรอมมอบให้งรมส่งเสริมสหกรณ์ไปดำเนินการจัดใหาราษฎรเข้าทำประโยชน์และอยู่อาศัย
ในรูปสรรค์ฯ ตามมติตามระฉะมนตรีกรมส่งเสริมสหกรณ์เคยได้อนุญาตให้นำทำประโยชน์และอยู่อาศัย
ตามมาตรา ๑๖ แห่งพระราชบัญญัติด้านลักษณะทางกายภาพ พ.ศ. ๒๕๐๗ และที่แก้ไขเพิ่มเติม “ซึ่งปัจจุบัน
หมดอายุการอนุญาตแล้ว

๓.๒.๒ การสำรวจผู้ได้รับจัดสรรที่ดินตามหนังสารบรรยายของกรมธณรงค์รายเดือน
หรือภายในระยะเวลาโดยรอบด้านกฎหมาย เอาหลักฐานหนังสารบรรยายของกรมธณรงค์รายเดือน
ทำการเข้าร่วมโครงการส่งเสริมเกษตรกรปลูกป่า (สภ.ต.) ในกรณียื่นคำขอทำไม้นำ มาตรา ๑๑
แห่งพระราชบัญญัติด้านลักษณะทางกายภาพ พ.ศ. ๒๕๖๐ โดยกำหนดจำนวนแปลงละขนาดใหญ่
และการอนุญาตทำไม้น้ำหวงห้าม พ.ศ. ๒๕٥٠ โดยกำหนดจำนวนแปลงละขนาดใหญ่
หรือศูนย์ป่าไม้มีกำแพงเพชร
## ☒
### ☒