กระทู้ถามที่ ๑๘๐/ว.

เรื่อง ปัญหาการลักลอบทำงานของแรงงานไทยที่ประเทศเกาหลีใต้และญี่ปุ่น
กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ดังต่อไปนี้
จากกรณีที่คนไทยถูกเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองที่ประเทศเกาหลีใต้และญี่ปุ่นจับกุมเพราะ
การลักลอบทำงานของแรงงานไทยแบบผิดกฎหมายมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่ปีมานี้
และถึงแม้วจะมีข่าวการจับกุมอยู่บ่อยครั้งก็ไม่อาจยับยั้งการเข้าไปเสี่ยงโชคของคนไทยได้ ด้วยเงื่อนไข
การได้รับค่าจ้างที่สูงกว่าประเทศไทย ทำให้ถูกมองว่าต่อไปการเดินทางเข้าประเทศเกาหลีใต้และญี่ปุ่น
จะทำได้ยากมากขึ้น โดยลักษณะแรงงานไทยที่ลักลอบทำงานในประเทศเกาหลีใต้และญี่ปุ่นจะไม่มี
ใบอนุญาตทำงานอาศัยอยู่แบบไม่มีการคุ้มครองทางกฎหมาย โดยเป็นแรงงานที่อยู่ในภาคการเกษตร
ปศุสัตว์ ประมง ก่อสร้าง การบริการ อุตสาหกรรมขนาดเล็ก ส่งผลให้เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง
เพิ่มความเข้มงวดกดขันในการคัดกรองคนเข้าเมือง เพื่อป้องกันไม่ให้มีการลักลอบเข้าไปเป็นแรงงาน
แบบผิดกฎหมาย ฉะนั้น คนไทยที่ต้องการไปทำงานในเกาหลีใต้และญี่ปุ่น จึงควรที่จะต้องมีการเดินทาง
เข้าไปอย่างถูกต้องตามกฎหมายผ่านกรมการจัดหางาน เพื่อให้สามารถเข้าถึงสวัสดิการ การอยู่ในระบบ
ประกันสังคม รวมถึงการไม่ถูกเอาเปรียบในเรื่องค่าจ้างและไม่ต้องอยู่อาศัยอย่างหลบซ่อน
และถึงแม้ว่าการทำงานอย่างผิดกฎหมายของแรงงานไทยจะสร้างรายได้ให้กับครอบครัวและประเทศได้
แต่ก็เกิดผลเสียหลายด้าน ซึ่งไม่เฉพาะแต่ตัวแรงงานเอง ยังส่งผลกระทบในเรื่องความสมพันธ์
ระหว่างประเทศอีกด้วย จึงขอเรียนถามว่า

๑. กรณีที่คนไทยเดินทางไปเกาหลีใต้และญี่ปุ่น แล้วลักลอบหนีทำงานแบบผิดกฎหมาย
ถูกดำเนินคดีพร้อมทั้งถูกส่งกลับประเทศ และถูกขึ้นบัญชีดำไม่อนุญาตให้เดินทางกลับเข้าไปอีก
ลักษณะเช่นนี้กระทรวงแรงงานจะมีแนวทางช่วยเหลือแรงงานไทยเหล่านั้นให้สามารถมีโอกาสกลับไปทำงาน
แบบถูกกฎหมายหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. กระทรวงแรงงานจะมีการเพิ่มโค้วตาการจัดส่งแรงงานไทยไปเกาหลีใต้และญี่ปุ่น
ให้สามารถทำงานอย่างถูกกฎหมายหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด
ของให้ตอบในที่ประชุมสภา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
ลงกต มณีกาศ
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคภูมิใจไทย
จังหวัดนครพนม

คำตอบกระทู้ถามที่ ๑๘๐/ร.

ของ นายอลลกต มณีกาศ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคภูมิใจไทย จังหวัดนครพนม เรื่อง ปัญหาการลักลอบทำงานของแรงงานไทยที่ประเทศเกาหลีใต้และญี่ปุ่น

ข้าพเจ้า นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ขอตอบกระทู้ถามของท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ ดังนี้

๑. การเดินทางไปทำงานในประเทศเกาหลีใต้และญี่ปุ่นอย่างถูกต้องตามกฎหมายแรงงาน จะได้รับการคุ้มครอง ช่วยเหลือ และได้รับสิทธิประโยชน์อย่างเท่าเทียม โดยต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติ จัดหางานและความคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. ๒๕๒๘ และที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งการเดินทางไปทำงานต่างประเทศอย่างถูกต้องตามกฎหมายมี ๕ วิธี ดังนี้

(๑) การเดินทางไปทำงานต่างประเทศด้วยตนเอง คนหางานสามารถติดต่อกับนายจ้าง ในต่างประเทศโดยตรง ซึ่งนายจ้างจะส่งสัญญาจ้างที่ผ่านการรับรองจากสถานทูตไทย/สถานกงสุลไทย/สำนักงานแรงงานไทยในต่างประเทศและหลักฐานการเข้าประเทศให้คนหางาน

(๒) บริษัทจัดหางานเป็นผู้จัดส่ง คนหางานต้องดำเนินการผ่านบริษัทจัดหางานที่จดทะเบียน ถูกต้องตามกฎหมายกับกรมการจัดหางาน

(๓) กรมการจัดหางานเป็นผู้จัดส่ง โดยกรมการจัดหางานจะดำเนินการรับสมัคร คัดเลือกอบรมก่อนเดินทางไปทำงานต่างประเทศ และจัดส่งไปทำงานต่างประเทศ และยังรวมถึงการมีข้อตกลงระหว่างประเทศ หรือบันทึกความเข้าใจว่าด้วยความร่วมมือด้านแรงงาน เช่น สาธารณรัฐเกาหลี (EPS) ญี่ปุ่น (IM Japan) และอิสราเอล (TIC)

(๔) นายจ้างในประเทศไทยพาลูกจ้างไปทำงานในต่างประเทศ นายจ้างในประเทศไทยที่ติดต่อธุรกิจหรือไปลงทุนในต่างประเทศและมีความจำเป็น ต้องนำลูกจ้างของตนเองไปทำงาน ในประเทศที่มีธุรกิจของตนเองอยู่ สามารถทำได้โดยการขออนุญาตพาลูกจ้างไปทำงานในต่างประเทศภายใต้กรอบการจัดหางาน

(๕) นายจ้างในประเทศไทยส่งลูกจ้างไปฝึกงานในต่างประเทศ นายจ้างในประเทศไทยที่มีบริษัทแม่ในต่างประเทศ ต้องการส่งลูกจ้างไปเรียนรู้เพื่อเพิ่มทักษะและพัฒนาฝีมือ นายจ้างในประเทศไทยต้องขออนุญาตตามมาตรการกรอบการทำงาน

ทั้งนี้ การขึ้นบัญชีดำคนไทยที่ลักลอบเข้าไปทำงานที่ประเทศเกาหลีใต้และญี่ปุ่น เป็นมาตรการทางกฎหมายที่ประเทศนั้น ๆ กำหนดขึ้น เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาไม่ให้มีการลักลอบไปทำงานอย่างผิดกฎหมาย ซึ่งกระบวนการดังกล่าวเป็นกฎหมายในต่างประเทศ ในส่วนของการกระทรวงแรงงานได้ว่าดำเนินมาตรการป้องกันและปราบปรามสาย/นายหน้าจัดหางาน และการลักลอบไปทำงานในประเทศเกาหลีใต้และญี่ปุ่น ๓ ด้าน ได้แก่ ๑) การป้องกัน โดยตั้งชุดเฝ้าระวัง ซื้อแจ้ง และตอบโต้ทางเฟซบุ๊ก/แอปพลิเคชันไลน์ที่มีการโฆษณาชักชวนคนหางานไปทำงานในต่างประเทศ ดังชุดเฉพาะกิจสกัดก้นการลักลอบไปทำงานในต่างประเทศ รวมถึงระงับการเดินทางคนหางานที่มีพฤติกรรมจะลักลอบไปทำงานในต่างประเทศ

๒) การปราบปรามและดำเนินคดี กับผู้มีพฤติกรรมโฆษณาชักชวนคนหางานไปทำงานในต่างประเทศ โดยไม่ได้รับอนุญาตทางสื่อสังคมออนไลน์ ดำเนินคดีกับสาย/นายหน้า ที่กระทำการหลอกลวง คนหางานหรือจัดส่งคนหางานไปทำงานในต่างประเทศ บูรณาการร่วมกับกองบังคับการปราบปราม การค้ามนุษย์ (ปคม.) และสถานีตำรวจท้องที่ ในการปราบปรามจับกุมสาย/นายหน้า ที่มีพฤติการณ์ ในการจัดหางานให้คนหางานไปทำงานในต่างประเทศ และ ๓) ด้านการประชาสัมพันธ์และสร้างการรับรู้ โดยการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการป้องกันการหลอกลวงคนหางานและลักลอบเดินทางไปทำงาน ในต่างประเทศทางสื่ออินเตอร์เน็ตและสื่อสังคมออนไลน์

นอกจากนี้ กระทรวงแรงงานโดยกรมการจัดหางานมีกองทุนเพื่อช่วยเหลือคนหางานไปทำงาน ในต่างประเทศเพื่อช่วยเหลือและสงเคราะห์แรงงานไทยที่ไปทำงานต่างประเทศ ซึ่งถูกทอดทิ้ง หรือประสบปัญหาอยู่ในต่างประเทศได้เดินทางกลับถึงภูมิลำเนา กรณีประสบอันตรายก่อนไปทำงาน หรือขณะทำงานในต่างประเทศ กรณีถูกส่งกลับเนื่องจากเป็นโรคต้องห้าม กรณีประสบปัญหาจากภัยสงคราม ภัยธรรมชาติหรือโรครบาด กรณียืมชีวิตก่อนเดินทางหรือขณะกลับมาพักที่ประเทศไทย เป็นต้น

๒. การกำหนดโควตาจัดส่งแรงงานไทยไปทำงานในประเทศเกาหลีใต้และญี่ปุ่นขึ้นอยู่กับ ความต้องการจ้างงานของนายจ้างและบริษัทของประเทศดังกล่าว กระทรวงแรงงานดำเนินนโยบาย ด้านรักษาการจ้างงาน และขยายตลาดแรงงานในต่างประเทศ เพื่อเปิดโอกาสให้แรงงานไทยสามารถ เดินทางเข้าไปทำงานต่างประเทศมากขึ้น และร่วมกันแก้ไขปัญหาอุปสรรคในการจ้างแรงงานไทยตลอดจนสร้างความเชื่อมั่น และเพิ่มแรงจูงใจในการจ้างแรงงานไทยของนายจ้างในต่างประเทศ โดยเฉพาะการส่งเสริมและขยายโอกาสให้แรงงานไทยไปทำงานในประเทศเกาหลีใต้และญี่ปุ่นเพิ่มขึ้น ดังนี้

**ประเทศเกาหลีใต้** ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๖ (ตุลาคม ๒๕๖๕ - กันยายน ๒๕๖๖) **ไม่รวม Re-entry** มีแรงงานไทยเดินทางไปทำงานในประเทศเกาหลีใต้ จำนวน ๙,๔๕๑ คน และในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๗ (ตุลาคม ๒๕bon - มีนาคม ๒๕bon) มีแรงงานไทย เดินทางไปทำงานในประเทศเกาหลีใต้ จำนวน ๓,៨bon คน ซึ่งการเดินทางไปทำงานในประเทศเกาหลีใต้ **ของแรงงานไทยนั้น** กรุณากรจัดหางานร่วมกับสำนักบริการพัฒนาบุคลากรแห่งเกาหลี สูนย์อีฟีเอส **ประจำประเทศไทย** (*Human Resources Development Service of Korea in Thailand*)
ดำเนินการปรับปรุงแก้ไขบันทึกความเข้าใจในการจัดทดสอบความสามารถทางภาษาเกาหลี (The Service Commitment Agreement of Point System for Recruitment of Foreign Workers: SCA)
ที่ลงนามระหว่างกระทรวงแรงงานและการจ้างงานแห่งสาธารณรัฐเกาหลีและกระทรวงแรงงาน
ของประเทศไทย เพื่อเป็นการสนับสนุนการดำเนินการจัดสอบแรงงานในประเทศไทยไปทำงาน ในประเทศเกาหลีใต้ และเพื่อให้งานดำเนินการเป็นไปด้วยความราบรื่นจากความร่วมมือของทั้งสองฝ่ายงาน นอกจากนี้ ยังดำเนินการขยายตลาดแรงงานในแรงงานทักษะฝีมือ (วิชาประเภทแรงงานทักษะฝีมือ : E-7)
ไปทำงานในอุตสาหกรรมต่อเรือ โดยสาธารณะว่ารัฐบาลจะต้องการแรงงานต่างชาติฝ่ายเอเชีย ประเทศไทย

จึงเป็นประเทศหนึ่งในเป้าหมายหลักที่ทางเกาหลีต้องการ และแรงงานตามฤดูกาล (วีซ่าประเภทแรงงาน
ตามฤดูกาล (E-8) หรือประเภททำงานชั่วคราว (C-4) สาธารณรัฐเกาหลีได้ออกมาตรการเพื่อลดปัญหา
การขาดแคลนแรงงาน โดยขยายกลุ่มเป้าหมายแรงงานต่างชาติสำหรับแรงงานตามฤดูกาลชั่วคราว
ในภาคการเกษตรและประมง เพื่อให้มีการจัดสรรแรงงานให้เพียงพอ ซึ่งได้มีการจัดตั้งโครงการ
จ้างแรงงานต่างชาติตามฤดูกาล (Seasonal Worker Program: SWP) เป็นโครงการที่องค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่นในสาธารณรัฐเกาหลีจะเชิญชาวต่างชาติเข้าไปทำงานประเภทเกษตรกรรมและประมง
อย่างถูกกฎหมายโดยมีระยะเวลาการจ้างงานโดยประมาณ ๙๐ วัน (C-4) หรือ ๕ เดือน (E-8)

**ประเทศญี่ปุ่น ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๖ (ตุลาคม ๒๕๖๕ - กันยายน ๒๕๖๖ ไม่รวม Re-entry) มีแรงงานไทยเดินทางไปทำงานในประเทศญี่ปุ่น จำนวน ๗,๒๔๖ คน และในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๗ (ตุลาคม ๒๕๖๖ – มีนาคม ๒๕๖๗ ไม่รวม Re-entry) มีแรงงานไทยเดินทางไปทำงานในประเทศญี่ปุ่น จำนวน ๓,๖๓๘ คน ซึ่งการจัดส่งแรงงานไทยไปทำงานประเทศญี่ปุ่นดำเนินการผ่านโครงการฝึกปฏิบัติงานเทคนิคสำหรับผู้ฝึกปฏิบัติงานเทคนิคไทยไปประเทศญี่ปุ่น (The Technical Intern Training Program for Thai Technical Interns in Japan: IM Japan) โดยองค์กรพัฒนาแรงงานระดับนานาชาติ ประเทศญี่ปุ่น (IM Japan) ได้ลงนามบันทึกความเข้าใจว่าด้วยโครงการฝึกปฏิบัติงานเทคนิคสำหรับผู้ฝึกปฏิบัติงานเทคนิคไทยไปประเทศญี่ปุ่น (Memorandum of Understanding on the Technical Intern Training Program for Thai Technical Interns in Japan) ร่วมกับกระทรวงแรงงานซึ่งได้ดำเนินการร่วมกันตั้งแต่ปี ๒๕๔២ เป็นต้นมา และมีการแก้ไขปรับปรุงบันทึกความเข้าใจฯให้มีความเหมาะสมกับการเปลี่ยนแปลงในบริบทต่าง ๆ มาโดยลำดับ และฉบับปัจจุบันได้ลงนามบันทึกความเข้าใจเมื่อเดือนธันวาคม ๒๕bon โดยองค์กร IM Japan ประเทศญี่ปุ่นมีหน้าที่รับผู้ฝึกงานต่างชาติภายใต้โครงการรับผู้ฝึกปฏิบัติงาน และสนับสนุนส่งเสริมธุรกิจในต่างประเทศของสถานประกอบการของญี่ปุ่น ผลการดำเนินงาน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543 - ปัจจุบัน (ข้อมูล ณ วันที่ 8 พฤษภาคม 2567)ได้จัดส่งผู้ฝึกปฏิบัติงานฯ จากนวนรวม ** คน