กระทู้ถามที่ ๓๑๔ ร.

เรื่อง การแก้ไขปัญหาผู้บุกรุกที่ราชพัสดุ

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ดังต่อไปนี้

ด้วยปัจจุบันกรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง มีหน้าที่ดำเนินการเกี่ยวกับการปกครอง ดูแลการบำรุงรักษา และบริหารจัดการทรัพย์สินภาครัฐในการใช้และการจัดหาประโยชน์ในที่ราชพัสดุ การพัฒนาศักยภาพที่ราชพัสดุด้วย การได้มาซึ่งที่ราชพัสดุกรมธนารักษ์ได้มาจากหลายช่องทาง คือ จากการซื้อ การแลกเปลี่ยนการรับบริจาคหรือมีผู้ยกให้ โดยผลของสัญญา โดยการหวงห้าม หรือ ดำเนินการให้ได้มาซึ่งที่ดินเพื่อใช้ประโยชน์ในราชการ การเวนคืน และการริบทรัพย์สิน ปัจจุบันมีพื้นที่อยู่ในความครอบครองดูแลของกรมธนารักษ์ทั่วประเทศเป็นจำนวนมาก หน่วยงานราชการต่าง ๆ เป็นองค์กรหนึ่งที่ใช้ประโยชน์จากที่ราชพัสดุ กรมธนารักษ์ โดยการขอเข้าไปใช้ประโยชน์ในที่ราชพัสดุ ซึ่งแต่ละหน่วยจะมีการทำหนังสือขออนุญาตใช้พื้นที่ตามแบบที่กำหนด แต่เมื่อส่วนราชการเขาใช้พื้นที่แล้วและต่อมาได้มีการย้ายออกจากที่ราชพัสดุนั้น ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดก็ตาม กรมธนารักษ์มักจะมีการทำกันการเข้าใช้ประโยชน์จากพื้นที่นั้น ปล่อยให้เป็นที่ดินหรือตึกสร้าง ปัญหาที่ตามมาคือมีผู้บุกรุก เข้าใช้พื้นที่ กรอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตทั้งจากผู้ไร้อยู่อาศัย หรือแมแต่ประชาชนในพื้นที่ ก็ถือวิสาสะเข้าใช้ประโยชน์ ปัญหาที่ตามมาคือความเสื่อมโทรมของพื้นที่ บางพื้นที่กลายเป็นแหล่งมัวสุมสร้างความเดือดร้อนรำคาญให้กับประชาชนพื้นที่ใกล้เคียงเป็นอย่างมาก เมื่อจำเป็นต้องเข้าใช้พื้นที่ ในภายหลัง ปัญหาตามมาคือการขับไล่ออกจากการฟื้นฟูซึ่งเป็นไปด้วยความยากลำบากและสร้างภาระงานให้งิดขึ้นโดยไม่จำเป็น จากเหตุผลข้างต้น จึงขอเรียนถามว่า

๑. กระทรวงการคลัง มีแนวทางในการบริหารจัดการการปกครอง ดูแล การบำรุงรักษา และบริหารจัดการกับราชพัสดุหรือไม่ อย่างไร นอกจากรายละเอียด

๒. พยายลางของการขอเข้าใช้พื้นที่ราชพัสดุดูของหน่วยงานราชการ และเมื่อมีการย้ายออกกระทรวงการคลังได้มีการกำหนดข้อปฏิบัติหรือนวทางการบริหารจัดการการเข้าสำรวจ ตรวจสอบพื้นที่ภายหลังจากที่หน่วยงานราชการได้มีทำการย้ายออกจากที่ราชพัสดุดูเน่นหรือไม่ อย่างไร จากทราบรายละเอียด

๓. กระทรวงการคลัง มีมาตรการในการจัดการกับผู้บุกรุกพื้นที่ราชพัสดุโดยไม่ได้รับอนุญาต
หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด
ของให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
สฤษฎ์พงษ์ เกี่ยวข้อง
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรครวมนิใจไทย
จังหวัดกระบี่

คำตอบกระทู้ถามที่ ๓๑๔ ร.

ของ นายสฤษฎ์พงษ์ เกี่ยวข้อง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคภูมิใจไทย จังหวัดกระบี่
เรื่อง การแก้ไขปัญหาผู้บุกรุกที่ราชพัสดุ

ท่านประธานที่เคารพ ข้าพเจ้า นายเศรษฐาทรวีสิน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง
ขอตอบกระทู้ถามของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ดังนี้

คำถามข้อ ๑ กระทรวงการคลังมีแนวทางในการบริหารจัดการการปกครอง ดูแล
การบำรุงรักษาและบริหารจัดการกับที่ราชพัสดุหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อ ๑ กระทรวงการคลัง ขอเรียนว่าตามพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๖๒
มาตรา ๘ กำหนดให้กระทรวงการคลังเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ราชพัสดุ และให้กรมธนารักษ์มีหน้าที่
ในการปกครอง ดูแล และบำรุงรักษาที่ราชพัสดุ ส่วนการใช้และการจัดหาประโยชน์ให้เป็นไปตาม
ที่บัญญัติในพระราชบัญญัตนี้

กระทรวงการคลัง โดยกรมธนารักษ์ มีแนวทางในการบริหารจัดการการปกครอง ดูแล
การบำรุงรักษา และบริหารจัดการเกี่ยวกับที่ราชพัสดุ ตามพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๖๒
และกฎหมายลำดับรองที่ออกตามความในพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุดังกล่าว ดังนี้

การปกครอง ดูแล การบำรุงรักษาที่ราชพัสดุ

๑. กำหนดให้กรมธนารักษ์มีหน้าที่ในการจัดทำทะเบียนที่ราชพัสดุและดำเนินการขึ้นทะเบียน
ที่ราชพัสดุ ตามพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๖๒ หมวด ๓ มาตรา ๑๗ และมาตรา ๑๘

๒. กรณีที่ราชพัสดุแปลงใดยังไม่มีหนังสือสำคัญสำหรับที่ดิน หรือหนังสือสำคัญสำหรับ
ที่ดินสูญหายหรือชำรุดจนไม่อาจใช้การได้ หรือต้องการแบ่งแยกกรรมสิทธิ์ หรือสิทธิครอบครอง
กรณีที่ดินที่เป็นที่ราชพัสดุตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร กำหนดให้กรมธนารักษ์เป็นผู้ยื่นคำขอ
และดำเนินการเพื่อให้ได้มาซึ่งหนังสือสำคัญสำหรับที่ดิน และกรณีที่ดินที่เป็นที่ราชพัสดุตั้งอยู่ในจังหวัดอื่น
นอกจากกรุงเทพมหานคร ให้สำนักงานธนารักษ์พื้นที่เป็นผู้ยื่นคำขอ และดำเนินการเพื่อให้ได้มา
ซึ่งหนังสือสำคัญสำหรับที่ดิน ตามที่กำหนดในกฎกระทรวงการใช้ที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕bon xoxo _

๓. การรังวัด การพิสูจน์สอบสวนการทำประโยชน์ หรือการตรวจสอบเนื้อที่ หรือกรณีอื่นใด
ตามประมวลกฎหมายที่ดิน ในกรณีที่ดินที่เป็นที่ราชพัสดุตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร กำหนดให้
กรมธนารักษ์และผู้ใช้ที่ราชพัสดุ เป็นผู้นำทำการสำรวจรังวัด ให้ถ้อยคำต่อพลางงานเจ้าหน้าที่
ระวังชี้แนวเขตที่ดิน และลงนามรับรองแนวเขตที่ดิน รวมทั้งทำความตกลงในการสอบสวนเปรียบเทียบ
และสอบสวนไกล่เกลียง และกรณีที่ดินที่เป็นที่ราชพัสดุตั้งอยู่ในจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานคร

การใช้ที่ราชพัสดุ

จะต้องดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวงการใช้ที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๖๓ เป็นต้นว่า

(๑) กรณีที่ราชพัสดุตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร ให้ผู้ขอใช้ยื่นหนังสือแสดงความประสงค์ขอใช้ที่ราชพัสดุต่อกกรมธนารักษ์ กรณีที่ราชพัสดุตั้งอยู่ในจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานคร ให้ผู้ขอใช้อยู่หนังสือต่อสำนักงานธนารักษ์พื้นที่ซึ่งที่ราชพัสดุตั้งอยู่โดยต้องได้รับความเห็นจากผู้ว่าราชการจังหวัด และให้สำนักงานธนารักษ์พื้นที่ส่งหนังสือและเอกสารหรือหลักฐานพร้อมความเห็นของผู้ว่าราชการจังหวัดไปยังกรมธนารักษ์ โดยผู้ขอใช้จะเข้าใช้ประโยชน์ในที่ราชพัสดุดังกล่าวเมื่อได้รับอนุญาตจากกรมธนารักษ์แล้ว

(๒) การใช้ที่ราชพัสดุเพื่อจัดสวัสดิการภายในส่วนราชการ ซึ่งเป็นไปตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดสวัสดิการภายในส่วนราชการโดยมิใช่การจัดสวัสดิการในเชิงธุรกิจให้ถือว่าเป็นการใช้ที่ราชพัสดุเพื่อประโยชน์ในทางราชการ

(๓) ในกรณีที่มีปัญหาเกี่ยวกับการใช้ที่ราชพัสดุ หรือในกรณีที่มีปัญหาไม่อาจตกลงกันได้ เกี่ยวกับการใช้ ปกครอง ดูแล และบำรุงรักษาที่ราชพัสดุ ให้กรมธนารักษ์เสนอให้คณะกรรมการที่ราชพัสดุพิจารณา

(๔) ผู้ใช้ที่ราชพัสดุมีหน้าที่ดูแลและบำรุงรักษาที่ราชพัสดุให้คงอยู่ในสภาพที่เหมาะสมแก่การใช้ประโยชน์อยู่เสมอ และระมัดระวังมิให้เกิดการบุกรุกหรือความเสียหายใด ๆ แก่ที่ราชพัสดุ จัดทำรายงานเกี่ยวกับการใช้งาน ปกครอง ดูแล และบำรุงรักษาที่ราชพัสดุดู เสนอต่อกรมธนารักษ์ภายในเดือนกันยายนของทุกปี

การจัดหาประโยชน์ในที่ราชพัสดุ

จะต้องดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวงการจัดหาประโยชน์ในราชพัส พ.ศ. ๒๕๖๔ เป็นต้นว่า

(๑) การนำที่ราชพัสดุมำจัดหาประโยชน์ได้มีเงื่อนไขเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมาย โดยสามารถดำเนินการได้ ดังนี้

โดยวิธีการเช่า (๑) การให้เช่าที่ดินให้แก่อยู่อาศัย
(๒) การให้เช่าช่วงเวลาของการเกษตร
(๓) การให้เช่าช่วงเวลาในการเกษตรหรืออย่างอื่น
(๔) การให้เช่าอาคารช่วงเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมาย โดยวิธีการเจร้าสัญญาต่างตอบแทนเนื่องจากการจัดให้เช่า เช่น ใช้อาหารจนหมด

และการบอกเลิกสัญญาต่างตอบแทน เป็นอำนาจหน้าที่ของอธิบดีกรมธนารักษ์ โดยอธิบดีกรมธนารักษ์ จะมอบอำนาจให้ผู้ว่าราชการจังหวัด ธนารักษ์พื้นที่ หรือผู้ใช้ที่ราชพัสดุเป็นผู้ดำเนินการแทนก็ได้

(๓) การจัดหาประโยชน์ที่ราชพัสดุที่อยู่ในความครอบครองของส่วนราชการหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สามารถดำเนินการได้ ดังนี้

๓.๑ ที่ราชพัสดุที่ยังไม่ได้ใช้เพื่อประโยชน์ในทางราชการของส่วนราชการหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

๓.๒ ที่ราชพัสดุที่อยู่ในความครอบครองของส่วนราชการหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนั้นยังไม่ได้ใช้ประโยชน์

(๔) การจัดหาประโยชน์ที่ราชพัสดุดูโดยการทำสัญญาเช่าให้ไว้วิธีประมูล เว้นแต่

๔.๑ การจัดให้เอกชนทำสัญญาเช่าที่ดินที่เป็นที่ราชพัสดุเพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัย ซึ่งมีเนื้อที่ไม่เกินหนึ่งร้อยตารางวา และมีราคาไม่เกินตารางวาละห้าหมื่นบาท

๔.๒ การจัดให้เอกชนทำสัญญาเช่าที่ดินที่เป็นที่ราชพัสดุเพื่อใช้ประกอบการเกษตร ซึ่งมีเนื้อที่ไม่เกินสิบห้าไร่ และมีราคาไม่เกินไร่ละห้าแสนบาท

๔.๓ การจัดให้องค์กรสาธารณประโยชน์หรือองค์กรสาธารณกุศลทำสัญญาเช่า ที่ราชพัสดุเพื่อใช้ในกิจการอันเป็นสาธารณะประโยชน์หรือสาระณภูเขาศึกษาที่ไม่ได้มุงหากำไร

๔.๔ การจัดให้ข้าราชการทำสัญญาเช่าที่ราชพัสดุดูตามโครงการสงเคราะห์ข้าราชการ หรือสวัสดิการของข้าราชการ ซึ่งมีเนื้อที่รายละเอียดเกินหนึ่งร้อยตรางวา

๔.๕ การจัดให้คณะกรรมการสวัสดิการภายในส่วนราชการทำสัญญาเช่าที่ราชพัสดุ เพื่อจัดสวัสดิการในชิงธุรกิจตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดสวัสดิการภายในส่วนราชการ

๔.๖ การจัดให้องค์กรคนพิการตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ทำสัญญาเช่าที่ราชพัสดุเพื่อใช้ดำเนินภารกิจขององค์กรคนพิการ

๔.๗ การจัดให้เจ้าของที่ดินที่อยู่ติดกับที่ดินที่เป็นที่ราชพัสดุทำสัญญาเช่าที่ดินที่เป็น ทรัพย์ส่วนนี้จะขายทอดตลาดหรือนำไปปลูกสร้างอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างตามกฎหมายว่าด้วย การควบคุมอาคารหรือข้อบัญญัติต้องฉัน

๔.๘ กรณาเรียนกล่าวกระทรวงการคลังเห็นว่าไม่เหมาะสมกับกระทำโดยใช้วิธีประมูล (5) การจัดหาประโยชน์จากพระราชกำหนดโดยการทำสัญญาต่างตอบแทน เช่น กิจการระเบิดและย่อยหิน กิจการเหมืองแร่ กิจการดูดรา การบำบัดโรคภัยไข้เจ็บ

(๖) การให้สิทธิกับทายาทของผู้เช่าที่ถึงแก่กรรมได้เช่าที่ราชพัสดุต่อไปจนกว่าสัญญาเช่าเดิม
จะครบกำหนดจะดำเนินการก็ได้เมื่อทายาทร้องขอ (การขอสืบสิทธิการเช่าแทนผู้เช่าเดิมที่ถึงแก่กรรม)

**คำถามข้อ ๒** ภายหลังการขอเข้าใช้พื้นที่ราชพัสดุของหน่วยงานราชการ และเมื่อมีการย้ายออก
กระทรวงการคลังได้มีการกำหนดข้อปฏิบัติหรือแนวทางบริหารจัดการการเข้าสำรวจ ตรวจสอบพื้นที่
ภายหลังจากที่หน่วยงานราชการได้ทำการย้ายออกจากที่ราชพัสดุนั้นหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

**คำตอบข้อ ๒** กระทรวงการคลัง ขอเรียนว่า ตามพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๖๒
มาตรา ๑๙ กำหนดว่า ที่ราชพัสดุให้นำไปใช้เพื่อประโยชน์ในทางราชการในการปฏิบัติตามหน้าที่
และอำนาจของส่วนราชการและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยส่วนราชการหรือองค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่นจะต้องใช้ที่ราชพัสดุภายในระยะเวลา ๓ ปี นับตั้งแต่วันที่ทำความตกลงกับกรมธนารักษ์
ตามข้อ ๒๒ แห่งกฎกระทรวงการใช้ที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๖๓ ตลอดจนจัดทำรายงานเกี่ยวกับการใช้
ปกครอง ดูแล และบำรุงรักษาที่ราชพัสดุ เสนอต่อกรมธนารักษ์ภายในเดือนกันยายนของทุกปี
ตามข้อ ๑๙ (๒) แห่งกฎกระทรวงการใช้ที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๖๓ และหากส่วนราชการหรือองค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่นไม่ใช้ที่ราชพัสดุภายในระยะเวลาที่กำหนดให้กรมธนารักษ์เรียกคืนที่ราชพัสดุ
จากผู้ใช้ที่ราชพัสดุดำเนินการตามข้อ ๒๓ แห่งกฎกระทรวงดังกล่าว

กระทรวงการคลัง โดยกรมธนารักษ์ได้มีการกำหนดข้อปฏิบัติหรือแนวทางบริหารจัดการ
การเข้าสำรวจตรวจสอบพื้นที่ ภายหลังจากที่หน่วยงานราชการได้ทำการย้ายออกจากที่ราชพัสดุ
โดยจะต้องดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวงการใช้ที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๖๓
ข้อ ๒๔ ซึ่งกำหนดว่าผ่อนส่งคืนที่ราชพัสดุ หากผู้ใช้เวลารัสวดาดำเนินการ ก้างต่อไปนี้
(๑) ดำเนินการให้เวลากะพร้อยในสภาพสม
(๒) เก็บความเสียหายเกิดขึ้นแก่เวลาระชพัสดุ
(๓) เฉลยในการให้วันครึ่งกลางจากเวลาระชพัสดุ ในวันครึ่งกลาง จากเวลาระชพัสดุ ส่วนราชการใดๆ มีคำสั่งของนายกฯ โดยผู้ใช้งาน
เจ้าหน้าที่ราชการคนใด คนหนึ่งเป็นผู้รับฟังชอบค่าใช้จ่ายเกิดขึ้น

**คำถามข้อ ๓** กราวยางรถคลัง มีมาตรการในการจัดสรรให้วันครึ่งกลางเวลาระชพัสดฺโดยไม่ได้
รับอนุมญาตหรือไม่ เช่นไร การทำรายการรายละเอียด

**คำตอบข้อ ๓** กราวยางรถคลัง โดยกรมธนารักษ์ เฉลยในการแก้วไขปัญหากรณีรับครัวรักษา

(ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๖ จนถึงปัจจุบัน) ซึ่งถือเป็นโครงการที่กรมธนารักษ์ตอบสนองนโยบายของรัฐเพื่อลดความเหลื่อมล้ำในสังคม

แนวทางที่ ๒ ในกรณีที่ผู้ครอบครองที่ราชพัสสดุโดยมิชอบและครอบครองทำประโยชน์หลังวันที่ ๔ ตุลาคม ๒๕๔๖ ให้ดำเนินการกับผู้บุกรุกเข้าครอบครองที่ดินของรัฐรายใหม่ทุกรายออกจากพื้นที่ภายในกำหนดเวลาที่เห็นสมควร ตามกฎหมายและระเบียบข้อบังคับของทางราชการ โดยเคร่งครัดเพื่อควบคุมการครอบครองที่ดิน มิให้ขยายบริเวณออกไปจากที่เป็นอยู่เดิม

ตามพระราชบัญญัติที่ราชพัสสดุ พ.ศ. ๒๕๖๒ ได้กำหนดบทลงโทษผู้บุกรุกที่ราชพัสสดุด้วยมาตรา ๔๕ ซึ่งกำหนดว่า ผู้ใดเข้าไปในที่ราชพัสสดูเพื่อยึดถือหรือครอบครองทั้งหมดหรือแต่บางส่วน โดยไม่มีสิทธิโดยชอบด้วยกฎหมาย หรือเข้าไปกระทำการใด ๆ อันเป็นการรบกวนการใช้ประโยชน์ที่ราชพัสสดุ โดยปกติสุข หรือทำด้อยประการใด ๆ อันเป็นการทำลายหรือทำให้เสื่อมสภาพแก่ที่ราชพัสสดุ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ในกรณีที่มีคำพิพากษาว่าผู้ใดกระทำความผิดตามมาตรานี้ ศาลมีอำนาจสั่งในคำพิพากษาให้ผู้กระทำความผิด คนงาน ผู้รับจ้าง ผู้แทน และบริวารของผู้กระทำความผิดออกไปจากที่ราชพัสสดุนั้นด้วย

บรรดาเครื่องมือ เครื่องใช้ ยานพาหนะ หรือเครื่องจักรกลใด ๆ ซึ่งบุคคลได้ใช้ในการกระทำความผิด หรือได้ใช้เป็นอุปกรณ์ให้ได้รับผลในการกระทำความผิดดังกล่าว ให้รับเสียทั้งสิ้น โดยไม่ต้องคำนึงว่า เป็นของผู้กระทำความผิดหรือมีผู้ถูกลงโทษตามคำพิพากษาของศาลหรือไม่

มาตรา ๔๖ ในกรณีที่ผู้กระทำความผิดตามมาตรา ๔๕ เป็นนิติบุคคล ถ้าการกระทำความผิดของนิติบุคคลนั้นเกิดจากการสั่งการหรือการกระทำของกรรมการ หรือนำจัดการหรือนิติบุคคลใดซึ่งรับผิดชอบในการดำเนินงานของนิติบุคคลนั้น หรือนำในกรณีที่บุคคลดังกล่าวมีหน้าที่ต้องสั่งการหรือกระทำการและละเว้นไม่สั่งการหรือไม่กระทำการจนเป็นเหตุให้นิติบุคคลนั้นกระทำความผิดผู้นั้นต้องรับโทษตามที่บัญญัติไว้สำหรับความผิดนั้น ๆ ด้วย