ประกาศกรมธุรกิจพลังงาน
เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการถ่ายน้ำมันจากถังขนส่งน้ำมัน กรณีรถขนส่งน้ำมันหรือรถไฟขนส่งน้ำมัน
ประสบอุบัติเหตุ หรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้
พ.ศ. ๒๕๖๗

อาศัยอำนาจตามความในข้อ ๔๔ วรรคสาม แห่งกฎกระทรวงการขนส่งน้ำมันโดยถังขนส่งน้ำมัน
พ.ศ. ๒๕๕๘ อธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน ออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งร้อยยี่สิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป็นต้นไป

ข้อ ๒ กรณีต่อไปนี้ให้ถือว่าเป็นความจำเป็นที่ให้ทำการถ่ายน้ำมันจากถังขนส่งน้ำมัน
ที่ติดตรึงกับรถขนส่งน้ำมันหรือรถไฟขนส่งน้ำมันที่ประสบอุบัติเหตุ หรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ไปยัง
ถังขนส่งน้ำมันของรถขนส่งน้ำมัน รถไฟขนส่งน้ำมัน หรือรถฉุกเฉินคันอื่นได้
(๑) รถขนส่งน้ำมันหรือรถไฟขนส่งน้ำมันไม่สามารถเคลื่อนที่ได้เนื่องจาก พลิกคว่ำ ตะแคง
เครื่องยนต์ชำรุด โครงรถหรือแคร์รถไฟชำรุด หรือประสบเหตุอื่นที่ไม่สามารถทำให้เคลื่อนที่ได้
หรือไม่สามารถเคลื่อนย้ายถังขนส่งน้ำมันที่ไม่ได้รับความเสียหายด้วยเครื่องยนต์ต้นกำลังอื่นได้
(๒) รถขนส่งน้ำมันหรือรถไฟขนส่งน้ำมันที่ไม่สามารถเคลื่อนที่ได้มีความจำเป็นต้องซ่อมแซม
ด้วยวิธีที่อาจก่อให้เกิดเปลวไฟหรือประกายไฟ และไม่สามารถเคลื่อนย้ายถังขนส่งน้ำมันที่ไม่ได้รับ
ความเสียหายด้วยเครื่องยนต์ต้นกำลังอื่นได้ หรือมีความจำเป็นต้องซ่อมแซมโครงรถหรือแคร์รถไฟ
ส่วนที่ติดตรึงอยู่กับถังขนส่งน้ำมัน
(๓) รถขนส่งน้ำมันหรือรถไฟขนส่งน้ำมันที่ถังขนส่งน้ำมัน ระบบท่อน้ำมัน หรืออุปกรณ์ต่าง ๆ
ชำรุด เช่น ถังขนส่งน้ำมันรั่วชึม อุปกรณ์จับยึดถังขนส่งน้ำมันกับโครงรถหรือแคร์รถไฟชำรุด ระบบควบคุม
การจ่ายน้ำมันฉุกเฉินได้รับความเสียหาย เป็นต้น ซึ่งหากทำการเคลื่อนย้ายจะทำให้เกิดอันตรายได้
(๔) รถขนส่งน้ำมันหรือรถไฟขนส่งน้ำมันที่ถูกเจ้าพนักงานตำรวจหรือนักงานเจ้าหน้าที่
ยึดหรืออายัดไว้ และเจ้าพนักงานตำรวจหรือนักงานเจ้าหน้าที่อนุญาตให้เจ้าของรถขนส่งนำบ้านหรือ
รถไฟขนส่งนำบ้านนำเอานำออกจากถังขนมสงวนได้
(๕) กรณาจำเป็นอื่นใดให้อยู่ในดูแลพินิจของอธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน หรือผู้ที่อธิบดี
กรมธุรกิจพลังงานมอบหมาย
ห้ามเคลื่อนย้ายถังขนมสงวนของรถขนส่งนำบ้านหรือรถไฟขนส่งนำบ้านที่ประสบอุบัติเหตุ
หรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ตาม (๑) (๒) (๓) หรือ (๕) ก่อนดำเนินการถ่ายนำบ้าน

ข้อ ๓ กรณีตามข้อ ๒ (๑) (๒) (๓) (๔) และ (๕) ต้องควบคุมดูแลมิให้มีการกระทำการใด ๆ
ที่อาจก่อให้เกิดเปลวไฟหรือประกายไฟ ภายในระยะอย่างน้อย ๗.๖ เมตร กรณีการถ่ายน้ำมัน
ชนิดไวไฟมาก และอย่างน้อย ๔.๖ เมตร กรณีการถ่ายน้ำมันชนิดไวไฟผ่านกลางหรือชนิดไวไฟน้อย
จากจุดที่นำน้ำมันออกจากถังขนส่งน้ำมันที่ประสบอุบัติเหตุ หรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้

กรณีถังขนส่งน้ำมันแบ่งเป็นห้องและบรรจุน้ำมันชนิดไวไฟมากอย่างน้อยหนึ่งห้อง
ต้องควบคุมดูแลมิให้มีการกระทำการใด ๆ ที่อาจก่อให้เกิดเปลวไฟหรือประกายไฟ ภายในระยะอย่างน้อย
๗.๖ เมตร

ข้อ ๔ การถ่ายน้ำมันต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของผู้ปฏิบัติงานฉางขนส่งน้ำมันตามกฎกระทรวง
ว่าด้วยคุณสมบัติและการฝึกอบรมผู้ปฏิบัติงานเกี่ยวกับการควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิง

ข้อ ๕ รถขนส่งน้ำมัน รถไฟขนส่งน้ำมัน หรือรถฉุกเฉินที่จะนำมารับน้ำมัน ต้องได้รับ
ใบอนุญาตถังขนส่งน้ำมันตามกฎกระทรวงว่าด้วยการกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขเกี่ยวกับ
การแจ้ง การอนุญาต และอัตราค่าธรรมเนียมเกี่ยวกับการประกอบกิจการน้ำมันเชื้อเพลิง

ข้อ ๖ ก่อนทำการถ่ายน้ำมัน ผู้ปฏิบัติงานต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ดังต่อไปนี้
(๑) ต้องป้องกันไม่ให้ถังขนส่งน้ำมันที่ประสบอุบัติเหตุ หรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ รถขนส่ง
น้ำมัน รถไฟขนส่งน้ำมัน หรือรถฉุกเฉินที่นำมาถ่ายน้ำมัน เกิดการเคลื่อนที่ระหว่างการถ่ายน้ำมัน
(๒) เครื่องสูบน้ำมันต้องเป็นชนิดที่ทำงานด้วยระบบลม น้ำ หรือจากระบบส่งกำลังของเครื่องยนต์
หากไม่สามารถจัดหาได้ ให้ใช้เครื่องสูบน้ำมันไฟฟ้าชนิดป้องกันการระเบิด (explosion proof) โดยมี
อัตราการสูบถ่าย ตั้งแต่ ๓๗๘ ลิตรต่อนาที ถึง ๕๖๗ ลิตรต่อนาที ทั้งนี้ อัตราการสูบถ่ายต้องได้รับ
การควบคุมตลอดเวลา เพื่อให้มีแรงด้นเหลือในถังขนส่งน้ำมันเพียงพอที่จะไม่ทำให้ถังเสียรูปร่างหรือ
ได้รับความเสียหายระหว่างการถ่ายน้ำมัน
(๓) ต้องจัดเตรียมเครื่องดับเพลิงให้มีชนิดและจำนวนเป็นไปตามข้อ ๕๐ แห่งกฎกระทรวง
การขนส่งน้ำมันโดยถังขนส่งน้ำมัน พ.ศ. ๒๕๕๘ โดยจัดเตรียมไว้บริเวณที่จะทำการถ่ายน้ำมัน
ให้สามารถนำมาใช้ได้สะดวกตลอดเวลา
(๔) ต้องจัดเตรียมอุปกรณ์วัดระดับไอ่น้ำมัน (exlosimeter) เพื่อใช้วัดค่าเข้มข้นของ
ไอน้ำมันในอากาศที่อาจติดไฟหรือระเบิดได้ตลอดการถ่ายน้ำมัน โดยอุปกรณ์ต้องได้รับการบำรุงรักษา
ให้มีความแม่นยำและอยู่ในสภาพที่พร้อมใช้งานได้ตลอดเวลา
(๕) ต้องจัดให้มีป้ายเตือนที่มีข้อความ “อันตราย กำลังถ่ายน้ำมันข้างหน้า” และสัญญาณ
แจ้งเตือน ติดตั้งไว้ทั้งด้านหน้าและด้านหลัง ทางจากถังขนส่งน้ำมันไม่น้อยกว่า ๕๐ เมตร เว้นแต่
ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นไม่สามารถวางในระยะดังกล่าวได้ เช่น ในเขตชุมชนที่มีการจราจรหนาแน่น
ให้วางเครื่องหมายหรือสัญญาณในระยะที่เหมาะสมที่ผู้ขับขี่พาหนะตามหลังสามารถหยุดพาหนะ
ได้อย่างปลอดภัย ตามตัวอย่างแนบท้ายประกาศนี้

(b) ต่อสายดินจากรถขนส่งน้ำมันหรือรถไฟขนส่งน้ำมันที่ประสบอุบัติเหตุ หรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ ร่วมกับรถขนส่งน้ำมัน รถไฟขนส่งน้ำมัน หรือรถฉุกเฉินที่นำมาถ่ายน้ำมันให้ลงดิน และเครื่องสูบน้ำมันกรณีไม่ได้ใช้เครื่องสูบน้ำมันจากระบบส่งกำลังของเครื่องยนต์ โดยให้ต่อไว้ตลอดเวลาจนกว่าจะถ่ายน้ำมันเสร็จเรียบร้อย ตามตัวอย่างแนบท้ายประกาศนี้

(+) การต่อสายดินตาม (b) ให้ดำเนินการตามขั้นตอน ดังต่อไปนี้

(ก) ต่อสายดินระหว่างรถขนส่งน้ำมันหรือรถไฟขนส่งน้ำมันที่ประสบอุบัติเหตุ หรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ และรากสายดิน

(ข) ต่อสายดินระหว่างรถขนส่งน้ำมัน รถไฟขนส่งน้ำมัน หรือรถฉุกเฉินที่นำมาถ่ายน้ำมันและรากสายดิน

(ค) ต่อสายดินระหว่างเครื่องสูบน้ำมันและรากสายดิน กรณีไม่ได้ใช้เครื่องสูบน้ำมันจากระบบส่งกำลังของเครื่องยนต์

(ง) ต่อสายดินระหว่างรถขนส่งน้ำมันหรือรถไฟขนส่งน้ำมันที่ประสบอุบัติเหตุ หรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ และรถขนส่งน้ำมัน รถไฟขนส่งน้ำมัน หรือรถฉุกเฉินที่นำมาถ่ายน้ำมัน

(j) ต่อท่อที่ใช้สำหรับถ่ายน้ำมัน จากถังขนส่งน้ำมันเข้ากับเครื่องสูบน้ำมัน

(ฉ) ตรวจสอบความต้านทานระหว่างรากสายดินกับดินต้องไม่เกิน ** อหิม

กรณีช่องสำหรับคนลงไป (manhole) หรือช่องเติมน้ำมัน (fill opening) ไม่ได้รับความเสียหายให้ยกเว้นอัตราการสูบถ่านตาม (๒) โดยต้องเปิดอุปกรณ์ดังกล่าวเพื่อระบายแรงดันภายในถังขณะดำเนินการถ่ายน้ำมัน

ข้อ ๗ การถ่ายน้ำมันออกจากถังขนส่งน้ำมันที่ประสบอุบัติเหตุ หรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ให้ใช้วิธีการใดวิธีการหนึ่งหรือหลายวิธีร่วมกัน ดังต่อไปนี้

(a) เฝายน้ำมันผ่านช่องสำหรับคนลงไป (manhole) หรือช่องเติมน้ำมัน (fill opening)

(b) เฝายน้ำมันผ่านท่อจ่ายน้ำมัน โดยอุปกรณ์ของระบบควบคุมไอ่น้ำมันเชื้อเพลิง (vapor recovery valve) ต้องปิดตลอดเวลาที่ดำเนินการถ่ายน้ำมัน เพื่อป้องกันไม่ให้นำมาในครัวไหลผ่านท่อไอ่น้ำมัน

(c) เฝายน้ำนมผ่านอุปกรณ์จ่ายนำ้มฉุกเฉิน (emergency discharge valve) โดยต้องไม่มีนำามะค้างภายในท่อจ่ายนำ้ม ก่อนดำเนินการถ่ายนำ้ม

(d) เฝายนำนมผ่านท่อไอนำ้มกรณีเป็นถังขนส่งนำนมที่มีการติดตั้งระบบควบคุมไอ่น้ำนมและโครงสร้างป้องกันไม่ได้รับความเสียหาย

(e) เฝายนำนมผ่านการเจาะระบบริเวณผู้หญิง กะกระทำเมื่อผู้หญิงทำลายโดยละลูกเนียมผสมและให้ใช้เครื่องเจาะระบบลมหรือนำเท่านั้น ดึงใช้นำเหลืองในขณะเจาะ และเมื่อดำเนินการถ่ายนำ้มเสร็จให้งาไม่ลือมุดรูก่อนเคลื่อนย้ายถังขนส่งนำนมไปดำเนินการซ่อมแซม

ข้อ ๘ ขณะดำเนินการถ่ายน้ำมัน ห้ามกระทำการใด ๆ ที่อาจก่อให้เกิดเปลวไฟหรือประกายไฟ
และห้ามบุคคลที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องเข้าใกล้บริเวณที่มีการถ่ายน้ำมัน และให้มีการกั้นพื้นที่โดยมีระยะ
อย่างน้อยตามที่ข้อ ๓ กำหนด

ข้อ ๙ หลังจากที่ดำเนินการถ่ายน้ำมันเสร็จเรียบร้อยแล้ว ให้ถอดอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับ
การถ่ายน้ำมันออกก่อน แล้วจึงถอดสายดินออก

ข้อ ๑๐ เมื่อดำเนินการถ่ายน้ำมันเสร็จเรียบร้อยแล้ว ต้องตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่พบการรั่วซึม
ของน้ำมัน ถังขนส่งน้ำมันสามารถเคลื่อนย้ายไปดำเนินการซ่อมแซมได้อย่างปลอดภัย พร้อมตรวจสอบสภาพ
โดยรอบหากพบน้ำมันหกรั่วไหล ให้ชักนำมันด้วยผ้าหรือวัสดุดูดซับ

หากถังขนส่งน้ำมันประสบอุบัติเหตุหรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ แล้วมีความจำเป็นจะต้องทำ
การถ่ายน้ำมันบนทางจราจรหรือไหล่ทาง เมื่อดำเนินการถ่ายน้ำมันเสร็จเรียบร้อยแล้ว จะต้องเคลื่อนย้าย
ถังขนส่งน้ำมันออกไปให้พ้นทางจราจรหรือไหล่ทางโดยเร็วที่สุด

ข้อ ๑๑ หากมีความจำเป็นต้องดำเนินการถ่ายน้ำมันในเวลากลางคืน ต้องจัดให้มีแสงสว่าง
ที่เพียงพอ และระบบแสงสว่างที่มีการติดตั้งภายในระยะเวลาตามที่ข้อ ๓ กำหนด ต้องเป็นชนิดป้องกัน
การระเบิด

# ป้ายเตือน

## อันตราย
### กำลังถ่ายน้ำมัน
#### ข้างหน้า

ขนาดและลักษณะของป้ายเตือน
1. ทำด้วยแผ่นโลหะสีเหลี่ยมผืนผ้า ติดด้วยแถบสะท้อนแสง พื้นสีขาว ตัวอักษรสีแดง มีระยะ และขนาดตามแบบข้างต้นพร้อมขาตั้ง
2. ป้ายเตือน มีเครื่องหมายสามเหลี่ยมด้านเท่า ขนาดยาวไม่น้อยกว่าด้านละ 50 เซนติเมตร ประกอบด้วยแถบสะท้อนแสงพื้นสีขาว ขอบสีแดงสะท้อนแสงกว้าง 5 เซนติเมตร มีรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าสีดำ กว้าง 8 เซนติเมตร ยาว 25 เซนติเมตร หัวท้ายมน อยู่บนพื้นสีขาวในแนวติ่ง
3. มุมบนทั้งสองของป้ายเตือนติดไฟสัญญาณวับวาบ โดยใช้แสงสีเหลือง

# ตัวอย่างการต่อสายดิน

## การต่อสายดินของรถขนส่งน้ำมันที่ประสบอุบัติเหตุหรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้
- ใช้วิธีการต่อสายดินโดยขึ้นทะเบียน

| รูปภาพ | รายละเอียด |
| --- | --- |
| ![รูปภาพ](https://i.imgur.com/1.png) | แสดงวิธีการต่อสายดินโดยขึ้นทะเบียน |

## การต่อสายดินของรถไฟขนส่งน้ำมันที่ประสบอุบัติเหตุหรือไม่สามารถเคลื่อนที่ได้
- ใช้วิธีการต่อสายดินโดยขึ้นทะเบียน

| รูปภาพ | รายละเอียด |
| --- | --- |
| ![รูปภาพ](https://i.imgur.com/2.png) | แสดงวิธีการต่อสายดินโดยขึ้นทะเบียน |