กระทู้ถามที่ ๓๕๑ ร.

เรื่อง มาตรการให้ความคุ้มครองแรงงาน ส่งเสริม และพัฒนาแรงงานนอกระบบ
กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ดังต่อไปนี้
ตามที่ข้าพเจ้าได้มีการตั้งกระทู้ถามที่ ๒๒๐ ร. ลงวันที่ ๑๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๔ เรื่อง การจัดให้มี
ความคุ้มครองหลักประกันทางสังคมจากการทำงาน และการส่งเสริมและพัฒนาแรงงานนอกระบบ
ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานได้มีการตอบกระทู้ถามดังกล่าวแล้ว ปรากฏในราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๘ ตอนพิเศษ ๑๓๔ ง ลงวันที่ ๒๑ มิถุนายน ๒๕๖๔ ซึ่งจากสถานการณ์สภาพการทำงาน
ในปัจจุบันที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น โครงสร้างประชากรของประเทศกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ
การนำเทคโนโลยีเข้ามาเป็นปัจจัยหลักในการทำงาน ปัญหาการตกงานหรือว่างงานจากวิกฤตการณ์
การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โรคโควิด 19) เป็นต้น ล้วนส่งผลทำให้แรงงาน
นอกระบบยังคงเป็นกลุ่มเปราะบาง และมีความเสี่ยงในการที่จะได้รับผลกระทบจากสภาพกรณี
ที่เกิดขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ซึ่งในปัจจุบัน ปี พ.ศ. ๒๕๖๖ พบว่า จากจำนวนผู้มีงานทำทั้งสิ้น
40.1 ล้านคน เป็นผู้ทำงานที่ไม่ได้รับความคุ้มครองหรือไม่มีหลักประกันทางสังคมจากการทำงาน
หรือเรียกว่าแรงงานนอกระบบ มีจำนวนถึง ๒.1 ล้านคน หรือร้อยละ 52.3 โดยครึ่งหนึ่งของแรงงาน
นอกระบบพบว่าอยู่ในช่วงอายุ 40 - 59 ปี และมีแรงงานในระบบจำนวน 19.1 ล้านคน หรือร้อยละ
47.7% นอกจากนี้ผู้มีงานทำทั้งประเทศ จากสถิติดังกล่าวจึงเห็นได้ว่าแรงงานนอกระบบนยังคงเป็นกลุ่ม
แรงงานที่มีจำนวนมากที่สุดของประเทศ โดยมีแรงงานสูงอายุเป็นจำนวนมาก และยังคงประสบปัญหา
ในการทำงานอยู่ ทั้งจากปัญหาความไม่แน่นอนและความไม่มั่นคงของรายได้ ปัญหาการไม่ได้รับ
สวัสดิการและการคุ้มครองแรงงานที่เหมาะสม เช่น การไม่มีสวัสดิการ ไม่มีวันหยุด ไม่มีวันลา
ทำงานไม่ตรงเวลาปกติ และชั่วโมงการทำงานที่มากเกินไป ปัญหาเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมและความ
ไม่ปลอดภัยในการทำงาน ธวรดับปัญหาการขาดการส่งเสริมและพัฒนาฝีมือแรงงาน เพิ่งปัญหาที่เกิดกับ
แรงงานนอกระบบในแต่ละกลุ่มอาชีพก็ยังมีความแตกต่างกันไป และยากที่จะทำการแก้ไขปัญหา
ในลักษณะเดียวกันได้ เช่น ปัญหาของอาชีพเกษตรกร อารีย์พยาคารค้า คนไร่นำเงินไปทำที่บ้าน เป็นต้น

๑. กระทรวงแรงงานมีแนวทางการขับเคลื่อนนโยบายการให้ความคุ้มครองแรงงานนอกระบบ
แต่ละกลุ่มอาชีพในเรื่องความมั่นคงของรายได้ สวัสดิการ ความปลอดภัย สภาพแวดล้อมในการทำงาน
พัฒนาทักษะในการทำงาน และในเรื่องอื่น ๆ เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรม และให้สอดคล้อง
กับบริบทสภาพการทำงานที่เปลี่ยนแปลงไปในปัจจุบันหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. กระทรวงแรงงานมีมาตรการในการส่งเสริม คุ้มครอง พัฒนา และสร้างหลักประกัน
ทางสังคมแก่แรงงานนอกระบบ นอกจากนี้จากการสมัครเป็นผู้ประกันตนตามกฎหมายประกันสังคม
มาตรา ๔๐ อีกหรือไม่ อย่างไร เพื่อให้แรงงานนอกระบบได้รับหลักประกันทางสังคมที่เพิ่มขึ้น
และเป็นไปอย่างมีคุณภาพ ขอทราบรายละเอียด

๓. ความคืบหน้าในการออกกฎหมาย ปรับปรุง และแก้ไขเพิ่มเติมเพื่อให้ความคุ้มครอง ส่งเสริม
และพัฒนาแรงงานนอกระบบในแต่ละกลุ่มอาชีพเป็นอย่างไร ถึงขั้นตอนใด ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

สฤษฎ์พงษ์ เกี่ยวข้อง
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคภูมิใจไทย
จังหวัดกระบี่

คำตอบกระทู้ถามที่ ๓๕๑ ร.

ของ นายสฤษฎ์พงษ์ เกี่ยวข้อง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคภูมิใจไทย จังหวัดกระบี่
เรื่อง มาตรการให้ความคุ้มครองแรงงาน ส่งเสริม และพัฒนาแรงงานนอกระบบ

ข้าพเจ้า นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ขอตอบกระทู้ถาม
ของท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ ดังนี้

๑. กระทรวงแรงงานมีแนวทางขับเคลื่อนนโยบายการให้ความคุ้มครองแรงงานนอกระบบ
แรงงานสูงอายุ และแรงงานคนพิการ เพื่อให้แรงงานนอกระบบ แรงงานสูงอายุ และแรงงานคนพิการ
ได้รับการส่งเสริม คุ้มครอง และพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน ภายใต้กลไกการบริหารจัดการ
ทั้งระดับนโยบาย ระดับอำนวยการ และระดับปฏิบัติ ที่แต่งตั้งตามมติคณะรัฐมนตรี มีอำนาจหน้าที่
กำหนดนโยบายและแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตแรงงานนอกระบบ รวมทั้งจัดทำแผนปฏิบัติการ
ด้านการบริหารจัดการแรงงานนอกระบบ พ.ศ. ๒๕๖๖ – ๒๕๗๐ และแผนปฏิบัติการ (Action plan)
ประจำปีงบประมาณ ทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาค ด้วยการบูรณาการร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ
ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม ผ่านศูนย์ประสานงานและสนับสนุนครือข่ายแรงงานนอกระบบ
ศูนย์ประสานงานแรงงานนอกระบบจังหวัด (ภาคประชาชน) และหน่วยบริการชุมชนจังหวัด
(ภาคประชาชน) เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตแรงงานนอกระบบทในพื้นที่ ผ่านโครงการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง
ตามแนวทางการพัฒนาที่สำคัญ 5 แนวทางหลัก ได้แก่ ๑) การพัฒนาทักษะฝีมือและส่งเสริม
การศึกษาให้สอดรับกับสถานการณ์แรงงานและการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี ๒) การสร้างโอกาส
การทำงานทำที่ดีและมีความมั่นคงในการทำงาน ๓) ส่งเสริมความคุ้มครองและความปลอดภัย
ในการทำงาน 4) สร้างหลักประกันทางสังคมและหลักประกันสุขภาพให้ครอบคลุม ๕) พัฒนาระบบ
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร เพื่อการบริหารจัดการแรงงานนอกระบบ และ 6) ส่งเสริมความร่วมมือ
ด้านการบริหารจัดการแรงงานนอกระบบทุกระดับ

ปัจจุบันกระทรวงแรงงานโดยกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงามีกฎหมายคุ้มครอง/ดูแล
แรงงานนอกระบบ จำนวน 4 ธฉบับ ได้แก่ “)พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้รับงานไปทำที่บ้าน พ.ศ. ๒๕๕๓
๒)กฎกระทรวงว่าดวยการคุ้มครองแรงงานในงานที่รับไปทำที่บ้าน พ.ศ. ๒๕๔๗ ”)กฎกระทรวงฉบับที่ "
(พ.ศ. .555 )ออกตามความในพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. .541 และ “)กฎกระทรวง
คุ้มครองแรงงานในงานเกษตรกรรม พ.ศ. .557” ก็นี้ได้มีการจำแนกประเภทของแรงงานนอกระบบนี้เป็นสามกลุ่มใหญ่เพื่อให้งานบริหารจัดการความชัดเจนและเกิดประสิทธิภาพยิ่งขึ้นได้ว่า
กลุ่มที่ ‘กลุ่มาซีพีย์ที่มีกฎหมายคุ้มครอง’ประกอบด้วยผู้รับงานไปทำที่บ้านลูกจ้าง ในงานที่รับไปทำที่บ้านลูกจ้างในเกษตรกรรม(เกษตรกรรมที่ทำการจำนานามถุดูกาล/ชัวควรว)
และลูกจ้างทำงานบ้านฉันไม่ได้มีการทำธุรกิจร่วมอบู่ด้าย โดยผู้เน้นการทำไร่ใช้อำนาจออย่างเคร่งครัด

กลุ่มที่ ๒ กลุ่มแรงงานกึ่งอิสระที่มีคู่สัญญา เช่น ไรเดอร์รับ - ส่งอาหาร ศิลปิน/นักดนตรี
ช่างตัดผม คนทำงานบ้านอิสระ เป็นต้น โดยใช้แนวทางในการส่งเสริมและพัฒนาการมีส่วนร่วม
ของภาคีเครือข่ายแรงงานนอกระบบ ส่งเสริมให้เกิดการบูรณาการความร่วมมือ รวมถึงการขับเคลื่อน
การทำงานในระดับพื้นที่

กลุ่มที่ ๓ กลุ่มแรงงานอิสระ เช่น แท็กซี่/จักรยานยนต์รับจ้าง เกษตรกร ขายสินค้าออนไลน์
Youtuber วิสาหกิจชุมชน Freelance เป็นต้น โดยใช้แนวทางในการส่งเสริมและพัฒนาการมีส่วนร่วม
ของภาคีเครือข่ายแรงงานนอกระบบ ส่งเสริมให้เกิดการบูรณาการความร่วมมือ รวมถึงการขับเคลื่อน
การทำงานในระดับพื้นที่

๒. กระทรวงแรงงานอยู่ระหว่างเสนอร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมและคุ้มครองแรงงานอิสระ
พ.ศ. .... โดยคำว่า แรงงานนอกระบบ เปลี่ยนชื่อเป็น แรงงานอิสระ หมายถึง ผู้ประกอบอาชีพอิสระ
ได้แก่ เกษตรกร ค้าขาย รับจ้างหรือให้บริการ ผู้รับงานไปทำที่บ้าน Youtuber/Influencer ฯลฯ
และผู้ประกอบอาชีพกึ่งอิสระ (ไรเดอร์) นอกจากนี้จากการสมัครเป็นผู้ประกันตนตามกฎหมาย
ประกันสังคม มาตรา ๔๐ และ หากพระราชบัญญัติตามฉะบับดังกล่าว มีผลบังคับใช้ในมาตรา ๒๖
กำหนดให้แรงงานอิสระ เมื่อเป็นสมาชิกกองทุนมีสิทธิได้รับความคุ้มครองและสิทธิประโยชน์อื่น ๆ ได้แก่
(๑) การกู้ยืมเงินจากกองทุนเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการประกอบอาชีพหรือใช้ในการดำรงชีพ
(๒) การจัดให้มีประกันภัย (๓) การคุ้มครองสุขภาพ (๔) สิทธิประโยชน์อื่นตามที่คณะกรรมการบริหาร
กองทุนประกาศกำหนด นอกจากนี้ ผู้ประกอบอาชีพกึ่งอิสระ (ไรเดอร์) ยังมีสิทธิได้รับความคุ้มครอง
และสิทธิประโยชน์อื่น ๆ อายิตา ความคุ้มครองเกี่ยวกับข้อตกลงและเงื่อนไขการให้บริการและค่าตอบแทน
ที่เป็นธรรม การเยียวยาจากกองทุนในกรณีผู้ประกอบธุรกิจไม่จ่ายค่าตอบแทนหรือค่าตอบแทนพิเศษ
ภายในระยะเวลาที่กำหนด การจัดให้มีประกันภัยอุบัติเหตุในการประกอบอาชีพ ซึ่งอย่างน้อย
ต้องมีข้อตกลงคุ้มครองในเรื่องค่าชดเชยจากการเสียชีวิตหรือทุพพลภาพถาวรเนื่องจากอุบัติเหตุ
ผลประโยชน์ค่ารักษาพยาบาลเนื่องจากอุบัติเหตุดู พลประโยชน์ค่าชดเชยรายได้ระหว่างการเขารักษาตัว
เป็นผู้ป่วยในกรณีได้รับบาดเจ็บจากอุบัติเหตุดู เป็นต้น

นอกจากนี้ สำนักงานประกันสังคมมีการปรับปรุงพัฒนาสิทธิประโยชน์ประกันสังคม
มาตรา ๔๐ เพื่อให้ผู้ประกันตนตามมาตรา ๔๐ ได้รับหลักประกันทางสังคมเพิ่มขึ้น ยั่งยืน มีคุณภาพ
และจะใจให้งานภาคอิสรชาตียังไม่ได้รับความคุ้มครองจากสำนักงานประกันสังคมให้เข้ามาอยู่ในระบบ
มากขึ้น ธงป้าย.

๑) การปรับเพิ่มสิทธิประโยชน์ในกรณีทุพพลภาพสำหรับผู้ประกันตนตามมาตรา ๔๐

๒) การปรับเพิ่มสิทธิประโยชน์ในกรณีประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเป็นเงินชดเชย
การขาดรายได้ กรณีที่ไม่ได้พักรักษาพยาบาลในสถานพยาบาลและไม่มีความเห็นของแพทย์ให้หยุดพัก
รักษาพยาบาล (ไป – กลับ) และกรณีแพทย์มีความเห็นให้หยุดพักรักษาพยาบาลตั้งแต่หนึ่งวันขึ้นไป
ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนศึกษา วิเคราะห์เพิ่มเติมในกรณีประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยให้ครอบคลุม
และจะนำเสนอเข้าสู่วาระการประชุมคณะกรรมการประกันสังคม (ชุดที่ ๑๔) ต่อไป

๓) การปรับเพิ่มสิทธิประโยชน์ในกรณีสงเคราะห์บุตร (ทางเลือกที่ ๓) ขณะนี้อยู่ระหว่าง
จัดทำบันทึกและแก้ไขร่างพระราชกฤษฎีกากำหนดหลักเกณฑ์และอัตราการจ่ายเงินสมทบ ประเภทของ
ประโยชน์ทดแทน ตลอดจนหลักเกณฑ์และเงื่อนไขแห่งสิทธิในการรับประโยชน์ทดแทนของบุคคล
ซึ่งสมัครเป็นผู้ประกันตน พ.ศ. ๒๕๖๑ เพื่อเสนอผู้บริหารต่อไป

๓. กระทรวงแรงงานได้เสนอร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมและคุ้มครองแรงงานอิสระ พ.ศ. ....
ขณะนี้ผ่านวาระ ๓ โดยกองกฎหมาย สำนักงานปลัดกระทรวงแรงงาน ได้วิเคราะห์ผลกระทบ
จัดทำแผนกฎหมายลำดับรอง เสนอรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน และเสนอต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อนำ
ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมและคุ้มครองแรงงานอิสระ พ.ศ. .... ให้รัฐสภาพิจารณาผ่านความเห็นชอบ
แล้วเสนอวุฒิสภาพิจารณา เมื่อผ่านความเห็นชอบแล้วรอเข้าสู่กระบวนการที่เกี่ยวข้องตามลำดับต่อไป
ซึ่งคาดว่าจะใช้เวลาอย่างน้อย ๑ ปี