# ข้อบังคับแพทยสภา

ว่าด้วยผู้ช่วยการผ่าตัดหรือผู้ช่วยการทำหัตถการของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม

พ.ศ. ๒๕๖๖

เนื่องจากปัจจุบันแพทย์มีภาระหน้าที่ในการประกอบวิชาชีพเวชกรรมต่าง ๆ เพิ่มและซับซ้อนมากขึ้น อีกทั้งมีความก้าวหน้าทางด้านเทคโนโลยี อุปกรณ์ และเครื่องมือทางการแพทย์ที่ทันสมัย การมีผู้ช่วยการผ่าตัดหรือผู้ช่วยการทำหัตถการของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมจะทำให้เกิดความปลอดภัยกับผู้ป่วยและมีประสิทธิภาพสูงในการทำผ่าตัดหรือการทำหัตถการ ดังนั้น แพทยสภาจึงต้องออกข้อบังคับว่าด้วยผู้ช่วยการทำหัตถการของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๑ (๓) (ช) (ฎ) ประกอบมาตรา ๒๕ วรรคหนึ่ง (๑)
แห่งพระราชบัญญัติวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. ๒๕๒๕ คณะกรรมการแพทยสภาโดยความเห็นชอบของสภานายกพิเศษแห่งแพทยสภา จึงออกข้อบังคับไว้ว่าดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ข้อบังคับนี้เรียกว่า “ข้อบังคับแพทยสวาว่าด้วยผู้ช่วยการผ่าตัดหรือผู้ช่วยการทำหัตถการของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. ๒๕๖๖”

ข้อ ๒ ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓ ในข้อบังคับนี้

“แพทย์” หมายความว่า ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพเวชกรรม “การผ่าตัด” หมายความว่า การกระทำใด ๆ ต่อมนุษย์ทางศัลยกรรม ไม่ว่าจะเป็นศัลยกรรมเล็กหรือศัลยกรรมใหญ่ ซึ่งกระทำโดยแพทย์ที่เกี่ยวข้องตามที่บัญญัติไว้ในกฎหมายวิชาชีพเวชกรรม “การทำหัตถการ” หมายความว่า การทำหัตถการทางการแพทย์ซึ่งเป็นการกระทำต่อมนุษย์ เกี่ยวกับการตรวจโรค การวินิจฉัยโรค การบำบัดโรค การป้องกันโรค การพฤฒครรภ์ การปรับสายตาด้วยเลนส์ส้มผัส การแทงเข็มหรือการฝังเข็มเพื่อบำบัดโรคหรือเพื่อระงับความรู้สึก การใช้รางสี การฉีดยาหรือสาร การสอดใส่วัตถุใด ๆ เข้าไปในร่างกาย ทั้งนี้ เพื่อการคุมกำเนิด การเสริมสวยหรือการบำรุงร่างกาย หรือการกระทำอื่นใดทางการแพทย์ของผู้ประกอบวิชาชีพเวชธรรม “ผู้ช่วยการผ่าตัด” หมายความว่า คนคลที่มีคุณสมบัติและความรู้ทางการแพทย์ตามที่แพทยสภากำหนดเพื่อเป็นผู้ช่วยการทำหัตถ โดยมีแพทย์ผู้ทำหัตถเป็นผู้กำกับดูแล “ผู้ช่วยการทำหัตถการ” หมายความว่า คนคลที่มีคุณสมบัติและความรู้ทางการแพทย์ตามที่แพทยสภากำหนดเพื่อเป็นผู้ช่วยการทำหัตถการ โดยมีแพทย์ผู้ทำหัตถเป็นผู้กำกับดูแล “หน่วยงาน” หมายความว่า หน่วยงานที่ทำการฝึกอบรมผู้ช่วยการทำหัตถหรือผู้ช่วยการทำหัตถการไม่ว่าจะเป็นสถานพยาบาลภาควิธีภาคเอกชนหรือนโยบายงานอื่นใดตามที่แพทยสภากำหนด

ข้อ ๔ ผู้ช่วยการผ่าตัดหรือผู้ช่วยการทำหัตถการต้องมีคุณสมบัติอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังต่อไปนี้

(๑) จบแพทยศาสตรบัณฑิต
(๒) เป็นผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม
(๓) เป็นผู้ช่วยแพทย์ตามข้อบังคับแพทยสภาว่าด้วยผู้ช่วยแพทย์
(๔) เป็นบุคคลอื่นตามแนบท้ายข้อบังคับนี้

ข้อ ๕ บุคคลตามข้อ ๔ ต้องได้รับการฝึกอบรมความรู้และทักษะเกี่ยวกับการช่วยผ่าตัดหรือการทำหัตถการจากแพทยสภา ราชวิทยาลัยทางการแพทย์ วิทยาลัยทางการแพทย์ สมาคมทางการแพทย์ หรือหน่วยงาน

ข้อ ๖ การจัดทำหลักสูตรการฝึกอบรมตามข้อ ๕ ประกอบด้วยภาคฤษฎีและภาคปฏิบัติให้ขึ้นอยู่กับชนิดของการผ่าตัดหรือการทำหัตถการ โดยต้องได้รับความเห็นชอบจากแพทยสภา

ข้อ ๗ ให้แพทยสาร่วมกับราชวิทยาลัยทางการแพทย์ วิทยาลัยทางการแพทย์ สมาคมทางการแพทย์ หรือหน่วยงานออกประกาศนียบัตรให้ผู้ช่วยการทำหัตถการเป็นผู้ช่วยการทำหัตถการเฉพาะข้อ ๔ (๓) และ (๔)

ข้อ ๘ ในกรณีผู้มีประสบการณ์ในการเป็นผู้ช่วยการทำหัตถการอยู่ก่อนแล้วให้แพทยสภาตั้งคณะทำงานประเมินสมรรถนะบุคคลดังกล่าวเพื่อออกประกาศนียบัตรให้เป็นผู้ช่วยการทำหัตถาระหว่างข้อ (๓) และ (๔)

ข้อ ๙ ให้แพทยสภากำหนดรูปแบบประกาศนียบัตรตามข้อ ๗ และข้อ ๘

ข้อ ๑๐ ให้แพทยสภากำหนดแบบประเมินผู้ช่วยการทำหัตถการโดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมในหน่วยงานตนสังกัดซึ่งเป็นผู้ควบคุมกำกับการปฏิบัติงานของผู้ช่วยการทำหัตถหรือผู้ช่วยการทำหัตถการตามข้อ ๗ หากประเมินพร้อมออกหนังสือรับรองให้บุคคลดังกล่าวแล้วส่งมาให้แพทยสภาเพื่อพิจารณาเห็นชอบ

หนังสือรับรองตามวรรคนี้จะต้องส่งมายังแพทยสภาล่วงหน้า ก่อนประกาศนียบัตรจะครบระยะเวลา ๕ ปี ไม่น้อยกว่า ๓ เดือน

ข้อ ๑๑ หากนายกแพทยสภาเป็นผู้รักษาการตามข้อบังคับนี้ ในกรณีที่มีปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามข้อบังคับนี้ให้นายกแพทยสภาเป็นผู้มีอำนาจตัดสินใจ มินิฉันย์ชี้ขาด และให้ถือเป็นที่สุด

ว่าด้วยผู้ช่วยการผ่าตัดหรือผู้ช่วยการทำหัตถการของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. ๒๕๖๖

บุคคลตามข้อ ๔ (๔) ได้แก่
๑. บุคคลที่ได้รับปริญญาบัตรสาขาต่างๆ ดังนี้
(๑) วิทยาศาสตรบัณฑิต
(๒) วิศวกรรมศาสตรบัณฑิต
(๓) ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต
(๔) พยาบาลศาสตรบัณฑิต
(๕) เทคโนโลยีบัณฑิต (สาขาวิทยาศาสตร์)

๒. บุคคลที่มีความรู้และประสบการณ์ในการดูแลและจัดการอุปกรณ์เครื่องมือแพทย์ที่ช่วยในการผ่าตัดเช่น
(๑) หุ่นยนต์ทางการแพทย์
(๒) เครื่องรังสีทางการแพทย์
(๓) เครื่องคอมพิวเตอร์ทางการแพทย์