กระทู้ถามที่ ๑๖๙

เรื่อง ปัญหาที่เกิดจากการใช้กฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง
กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามนายกรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้

ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง เป็นกฎหมายการจัดเก็บรายได้โดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ที่ประกาศใช้ในปี พ.ศ. ๒๕๖๒ แทนที่การจัดเก็บภาษีแบบเดิม คือ ภาษีโรงเรือนและที่ดิน ที่ใช้มาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๗๕ โดยคาดหวังว่าจะทำให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดเก็บรายได้ได้มากขึ้น รวมถึงสร้างความเป็นธรรม ลดความเหลื่อมล้ำในสังคม โดยแบ่งการใช้ประโยชน์ที่ดินออกเป็น ๓ ประเภท ได้แก่ ที่ดินเกษตรกรรม ที่ดินสำหรับที่อยู่อาศัย และที่ดินพาณิชยกรรม ซึ่งเจ้าของที่ดินจะต้องจ่ายภาษีที่ดินในอัตราที่ไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับการใช้ประโยชน์ในที่ดินนั้น ๆ โดยอาชีพการตีความด้วยดุลพินิจของเจ้าพนักงานภาษีซึ่งตั้งแต่มีการใช้กฎหมายฉบับนี้ ทำให้เกิดประเด็นปัญหาต่าง ๆ โดยมีประเด็นสำคัญ ๆ ได้แก่ ประเด็นแรกคือแม้มีการจัดเก็บจากบางแหล่งจะได้เพิ่มขึ้น และบางแหล่ง ก็ได้น้อยลง โดยแหล่งที่ได้เพิ่มขึ้นคือที่ดินรกร้างว่างเปล่า และแหล่งที่ได้น้อยลงคืออาคารให้เช่า เพื่อการอยู่อาศัย ประเด็นที่สอง เรื่องการประเมินราคาประเมินทรัพย์ของที่ดิน ส่งผลให้ที่ดินขนาดใหญ่บางแปลงมีมูลค่าการประเมินราคาตามราคาตลาดของบริษัทย่อยๆ ในความเข้าใจโดยทั่วไปว่าเมื่อใด จะราคาเพิ่มสูงขึ้น และด้วยเหตุใหม่นี้ถูกออกมา การให้ว่าเป็นไปตามกฎใหม่นี้จะทำให้งบประมาณเสียหาย เฉพาะส่วนราชการเองก็จะเสียหายในอัตราสูงสุด โดยแบ่งเป็น 4 ระดับ และเกณฑ์ใหม่นี้จะออกมานั่นแหละมากกว่าถึง 7 ระดับ ในขณะที่ก่อนแปลงเล็กๆ ก็อยู่ภายใต้อำนาจนี้ไม่มีการขยายแต่งเนื้อนี้เสียภาษีเพิ่มขึ้น เพราะเดิมก่อน เรื่องราคาประเมินสิ่งปลูกสร้างบางรายการอาจไม่ครอบคลุมทำให้งบประมาณประเมินภาษีได้ง่าย เช่น ส่วนควบคุมอาคาร เสาสัญญาณโทรศัพท์ ในอดีตก่อนเคยเก็บภาษีจากส่วนนี้ไว้แล้ว เกณฑ์ใหม่นี้ก็เหมือนกัน เป็นเงื่อนไขของการใช้งานบนเครื่องเสียงกับเมือง เมือง มีการชุดชนไปขาย เกิดเป็นปัญหาระบอบนำคนขาดแคลน ในอนาคตโทษโกรธแช่งซ้อนบ้านเราเพราะว่าไม่มีรายได้นี้ และภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างนั้น เกิดขึ้นมายืนหมายถึงความเป็นไปได้ว่าในอนาคตเจ้าของที่ดินจะมีปัญหาหรือปัญหาจำเป็นในการเก็บภาษี

ไม่เป็นธรรมต่อทั้งเจ้าของที่ดินและต่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นด้วย เช่น กรณีเจ้าของที่ดิน
ในเขตพาณิชยกรรมที่ได้รับประโยชน์จากสาธารณูปโภคที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดให้ สมควร
จ่ายภาษีที่ดินพาณิชยกรรมที่อัตราสูง แต่เจ้าของที่ดินอาจอ้างว่าใช้ที่ดินเพื่อเกษตรกรรมด้วยการปลูกกล้วย
(pro forma) จึงจ่ายภาษีที่ดินเพื่อเกษตรกรรมในอัตราที่ตำ ซึ่งไม่เป็นธรรมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ในทางกลับกัน เจ้าของที่ดินในเขตเกษตรกรรมที่ได้รับประโยชน์จากสาธารณูปโภคน้อย แต่กลับถูกเรียกเก็บ
ภาษีที่ดินพาณิชยกรรมในอัตราที่สูง เพราะที่ดินนั้นเปิดเป็นร้านขายของชำ ซึ่งเป็นการไม่เป็นธรรม
ต่อเจ้าของที่ดินเช่นกัน

นอกจากนี้ยังมีเรื่องความเหลื่อมล้ำระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยการเก็บภาษีที่ดิน
และสิ่งปลูกสร้างตามมูลค่าของที่ดินเป็นหนึ่งในสาเหตุให้เกิดความเหลื่อมล้ำระหว่างองค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่น เนื่องจากในแต่ละพื้นที่มีระดับการพัฒนาที่แตกต่างกัน ส่งผลให้ที่ดินมีมูลค่าต่างกันไปด้วย
โดยพื้นที่ที่มีความเจริญมากและที่ดินมีมูลค่าสูง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่นั้นจะมีรายได้
จากการเก็บภาษีที่ดินมากกว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ที่ห่างไกลความเจริญและที่ดินมีมูลค่าต่ำ
ดังนั้นเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ ลดการกระจุกตัวของที่ดิน ปัญหาที่ดินรกร้างว่างเปล่า ที่จะส่งผลกระทบ
ทั้งทางเศรษฐกิจและสังคมโดยรวมของประเทศ จึงขอเรียนถามว่า รัฐบาลมีนโยบายในการแก้ไขปัญหา
ที่เกิดจากการใช้กฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง โดยเฉพาะในประเด็นปัญหาการทำเกษตรกรรม
ประเภทปลูกกล้วยในที่ดินกลางเมือง เพื่อหลีกเลี่ยงการจ่ายภาษีอัตราที่ดินรกร้างที่สูงกว่าหรือไม่ อย่างไร
ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

ณัฐชา บุญไชยอินสวัสดิ์
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล

คำตอบกระทู้ถามที่ ๑๖๙ ร.

ของ นายณัฐชา บุญไชยอินสวัสดิ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล กรุงเทพมหานคร เรื่อง ปัญหาที่เกิดจากการใช้กฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง

ข้าพเจ้า นายเศรษฐาทรวิสิน นายกรัฐมนตรี ขอตอบกระทู้ถามเรื่อง ปัญหาที่เกิดจากการใช้กฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติตามที่ได้รับรายงานจากกระทรวงการคลังและกระทรวงมหาดไทย ดังนี้

คำตอบ

จากการรายงานของกระทรวงการคลังและกระทรวงมหาดไทยทราบว่ามีการดำเนินการแก้ไขปัญหาที่เกิดจากการใช้กฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างในช่วงก่อนปี พ.ศ. ๒๕๖๓ ประเทศไทยมีการจัดเก็บภาษีจากที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ในรูปแบบภาษีโรงเรือนและที่ดิน ตามพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ. ๒๔๗๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม และภาษีบำรุงท้องที่ ตามพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. ๒๕๐๘ และที่แก้ไขเพิ่มเติม โดยภาษีโรงเรือนและที่ดินใช้ค่ารายปี (จำนวนเงินซึ่งทรัพย์สินนั้นมูลค่าให้เช่าได้ในปีหนึ่ง ๆ เป็นฐานในการคำนวณภาษี ซึ่งมีความซ้ำซ้อนกับการจัดเก็บภาษีเงินได้ และทำให้เกิดปัญหาในการประเมินค่ารายปี และมีการจัดเก็บภาษีในอัตราคงที่สูงถึงร้อยละ ๑๒.๕ ของค่ารายปี สำหรับภาษีบำรุงท้องที่ จะใช้ราคาปานกลางของที่ดินตามที่คณะกรรมการพิจารณาราคาปานกลางของที่ดินกำหนดประจำปี พ.ศ. ๒๕๒๑ - ๒๕๒๔ มาใช้เป็นฐานในการคำนวณภาษีซึ่งไม่สอดคล้องกับราคาที่ดินที่มีการเปลี่ยนแปลง อีกทั้งยังมีการจัดเก็บภาษีในอัตราที่ต่ำและมีอัตราภาษีมากถึง ๓๔ ขั้น จึงทำให้ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างถูกนำมาใช้แทนการจัดเก็บภาษีโรงเรือนและที่ดิน และภาษีบำรุงท้องที่เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๖๓ เป็นต้นมา เพื่อปรับปรุงระบบการจัดเก็บภาษีฐานทรัพย์สินมีหลักการในการจัดเก็บภาษีที่พิจารณาจากความเหมาะสมของบุคคลในรูปที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างโดยจัดเก็บจากเจ้าของที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างหรือผู้ครอบครองหรือทำประโยชน์ในที่ดินและหรือสิ่งปลูกสร้างอันเป็นทรัพย์สินของรัฐอยู่ในวันที่ 1 มกราคมของทุกปี ซึ่งประเมินตามราคาประเมินทุนทรัพย์กรมธนารักษ์จัดส่งให้เป็นฐานในการคำนวณภาษี และคำนวณภาษีตามอัตราทด้านหน้าค่าของทรัพย์สินแยกตามประเภทการใช้ประโยชน์ได้แก่ การประกอบเกษตรกรรม อัตราภาษีย่อยละ อ.อ. - อ.1 ใช้อะไรชนี้เป็นหัวข้อสำคัญ อัตราภาษีย่อยละ อ.อ. - อ.1 ใช้อะไรชนี้เป็นหัวข้อหลักของการประเมินผลประโยชน์ในการประกอบเกษตรกรรม อัตราภาษีย่อยละ อ.3 - อ.7 ส่วน การจัดเก็บภาษีย่อยละจะต้องเสียภาษียมากกว่าผู้ใด มูลค่าทรัพย์สินต่างๆ และกรณีย้ายเสียภาษีย่อยละ มูลค่าทรัพย์สินใหม่นี้ลักษณะเดียวกัน หากเท่านี้ และมีการใช้อะไรชนี้เหมือนกัน ก็จะมีภาระทางกายภาพ

ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวจะเป็นการลดความเหลื่อมล้ำและความเป็นธรรมให้กับผู้เสียภาษี อีกทั้ง ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างจัดเก็บตามประเภทการใช้ประโยชน์ โดยผู้ที่ต้องที่ดินไว้วางเปล่าจะเสียภาษีในอัตราเริ่มต้นร้อยละ ๐.๓ และต้องเสียเพิ่มขึ้นทุก ๓ ปี ทำให้ผู้ถือครองที่ดินจำนวนมากรับเข้าไปทำประโยชน์ในที่ดินหรือเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ในที่ดิน ซึ่งจะทำให้เกิดประโยชน์ทั้งทางเศรษฐกิจและสังคม การจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างตามการใช้ประโยชน์ในที่ดินแต่ละประเภทดังกล่าว จึงเป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่ต้องการกระตุ้นให้เจ้าของที่ดินใช้ประโยชน์ในที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง

๒. ราคาประเมินทุนทรัพย์ที่ใช้ในการประเมินภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างจะเป็นไปตามราคาประเมินทุนทรัพย์ที่คณะกรรมการประเมินราคาทรัพย์สินเพื่อประโยชน์แห่งรัฐประจำจังหวัดกำหนด โดยการประเมินราคาที่ดินจะพิจารณารายละเอียดเกี่ยวกับตำแหน่งที่ตั้งของที่ดิน ลักษณะรูปแปลงที่ดิน การใช้ประโยชน์ที่ดินและสภาพแวดล้อม ตามที่กำหนดในกฎกระทรวงการกำหนดราคาประเมินที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้าง การจัดทำบัญชีราคาประเมินที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้าง และแผนที่ประกอบการประเมินราคาที่ดิน พ.ศ. ๒๕๖๓ ซึ่งกระทรวงการคลังออกโดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติประเมินราคาทรัพย์สินเพื่อประโยชน์แห่งรัฐ พ.ศ. ๒๕๖๒ ทั้งนี้ กรณีหากพบว่าที่ดินบริเวณใดมีราคาเฉลี่ยของราคาซื้อขายที่ดินต่างจากราคาประเมินตามบัญชีราคาประเมินที่ดินนี้อยู่เกินร้อยละสิบห้า คณะกรรมการประจำจังหวัดอาจกำหนดราคาประเมินใหม่และแก้ไขราคาประเมินเดิมได้ หากมูลค่าประมาณเท่านั้น และในกรณีสิ่งปลูกสร้างไม่มีราคาประเมินใหม่โดยไม่ต้องรอให้มอบรอบการใช้งานบัญชีราคาประเมินใหม่นี้ และสำเนาลายเซ็นของนายทะเบียนผู้ปฏิบัติตามกฎหมายให้ทราบว่าสถานะของสิ่งปลูกสร้างตามบัญชีของกรมธนารักษ์หรือนำสำเนาเอกสารหลักฐานแสดงมูลค่าสิ่งปลูกสร้าง เพื่อประกอบการพิจารณาการกำหนดราคาของสิ่งปลูกสร้างของตนเอง

๓. มาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒ ได้ออกมาตราความหมายของสิ่งปลูกสร้างอยู่ในข่ายของการเสียภาษีอาชีพ เกษตรกรรม ส่วนราชการปกครอง ส่วนราชการปกครอง ส่วนราชการปกครอง ส่วนราชการปกครอง ส่วนราชการปกครอง ส่วนราชการปกครอง

เมื่อวันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ ได้อนุมัติงานปรึกษาหรือคำแนะนำในประเด็นเรื่องคำนวนของ “สิ่งปลูกสร้าง” ในว่า “สิ่งปลูกสร้าง” มาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒ มีความหมายว่าจากคำว่า “โรจนเรือน” และ “โรจนเรือน” โดยคำว่า

โรงเรือน อาคาร ตึก หรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นที่บุคคลอาจเข้าอยู่อาศัยหรือใช้สอยได้หรือที่ใช้เป็น
ที่เก็บสินค้าหรือประกอบการอุตสาหกรรมหรือพาณิชยกรรม ดังนั้น จุดรับส่งสัญญาณ กังหันลม
แผงโซล่าเซลล์ จึงไม่ใช่สิ่งปลูกสร้างตามพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒
อย่างไรก็ตาม มาตรา ๓๕ และมาตรา ๓๖ แห่งพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒
ประกอบกับกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขในการคำนวณมูลค่าที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้าง
ที่ไม่มีราคาประเมินทุนทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๖๒ กำหนดให้กรณีสิ่งปลูกสร้างที่ไม่มีราคาประเมินทุนทรัพย์
ให้พนักงานประเมินเทียบเคียงราคาประเมินทุนทรัพย์ของสิ่งปลูกสร้างตามบัญชีเทียบเคียงสิ่งปลูกสร้าง
ที่กรมธนารักษ์หรือสำนักงานธนารักษ์ฟื้นที่จัดส่งให้ และหากไม่สามารถเทียบเคียงตามบัญชีกำหนด
ราคาประเมินทุนทรัพย์ของสิ่งปลูกสร้างได้ ให้พนักงานประเมินแจ้งให้ผู้มีหน้าที่เสียภาษีนำส่งเอกสาร
หรือหลักฐานที่แสดงมูลค่าสิ่งปลูกสร้างเพื่อประกอบการพิจารณากำหนดราคาของสิ่งปลูกสร้างต่องค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อกำหนดราคาประเมินทุนทรัพย์ของสิ่งปลูกสร้างดังกล่าว ดังนั้น หากสิ่งปลูกสร้าง
อยู่ในคำนียาม ตามมาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าว แม้ว่าจะไม่มีราคาประเมินทุนทรัพยก็ตาม
พนักงานประเมินย่อมสามารถกำหนดราคาประเมินทุนทรัพย์ของสิ่งปลูกสร้างนั้น เพื่อจัดเก็บภาษีที่ดิน
และสิ่งปลูกสร้างได้ ทั้งนี้ ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง มีเจตนารมณ์สำคัญในการกระตุ้นและจูงใจให้เกิด
การใช้ประโยชน์ในที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างโดยจะจัดเก็บภาษีในอัตราภาษีตามประเภทการใช้ประโยชน์
ในที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างแต่ละประเภท ได้แก่ ๑) การใช้ประโยชน์ในการประกอบเกษตรกรรม
๒) การใช้ประโยชน์เป็นที่อยู่อาศัย ๓) การใช้ประโยชน์อื่นนอกจากการใช้ประโยชน์ในการประกอบ
เกษตรกรรมหรือใช้ประโยชน์เป็นที่อยู่อาศัย และ ๔) ที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างที่ขึ้งไว้ว่างเปล่าหรือไม่ได้
ทำประโยชน์ตามควรแก่สภาพ อันจะก่อให้เกิดประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคม อย่างไรก็ดี
การใช้ประโยชน์ในที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างดังกล่าย่อยต้องดำเนินการให้เป็นไปตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
เช่น พระราชบัญญัติติการผังเมือง พ.ศ. ๒๕๖๖ พระราชบัญญัติติการขุดดินและแถมดิน พ.ศ. ๒๕๔๓
และที่แก้ไขเพิ่มเติม พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ และที่แก้ไขเพิ่มเติม เป็นต้น

4\. กรณีที่ดินที่มีการขุดดินไปขาย เสมทรัพย์สินดังกล่าวไม่อยู่ในข่ายต้องเสียภาษีโรงเรือน
และที่ดิน เนื่องจากไม่มีโรงเรือนที่ใช้อะเภอบกิกจาระแตกเป็นทรัพย์สินที่อยู่ในข่ายต้องเสียภาษีบำรุงทองซึ่งเป็นอัตราภูเขาข้าวว่าภาษีโรงเรือนและเห็น เมื่อเปลียนมาเป็นภาษีปืนเดือนและเสียลุกคราง ๆคนลงกล่าวย้งคงอยู่ในข่ายต้องเสียภาษีปืนเดือนและเสียลุกคราง ในประเภทธราประโยชน์อื่นมนอกจากการประกอบเกษตรกรรมและเป็นหัวอาชัย โดยเจ้าของหัวอาชัยสามารถเปลียนแปลงการใช้อะโยชน์ในปืนเดือนตามความสามรถของแต่ว่าบุคคล และต้องดำเนินการให้มายไปตามกฎหมายหมายเหตุภายใต้อำนาจข้อมูล เช่น
พระราชบัญญัติตาการผังเมือง พ.ศ. 2562 และพระราชบัญญัติตาควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 เป็นต้น โดยหัวอาชัยจะเป็นประโยชน์ในการประกอบเกษตรกรรมจะต้องเป็นการใช้อยู่ในบริเวณของการเกษตรและการผลิต