กระทู้ถามที่ ๐๐๖ (ร.)

วุฒิสภา

๑๙ กันยายน ๒๕๖๖
เรื่อง โพงพางที่กีดขวางทางน้ำและการสัญจรทางเรือในทะเลสาบสงขลา
กราบเรียน ประธานวุฒิสภา

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามนายกรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้

ทะเลสาบสงขลามีความยาวประมาณ ๘๐ กิโลเมตร กว้างประมาณ ๒๐ กิโลเมตร มีพื้นที่ประมาณ ๑,๐๐๐ ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ ๖๒๕,๐๐๐ ไร่ ซึ่งในปัจจุบันพื้นที่ทะเลสาบสงขลา มีชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ได้นำ “โพงพาง” มาติดตั้งเพื่อทำการประมงเป็นจำนวนมาก ซึ่งการใช้ โพงพางทำการประมงนี้ ส่งผลกระทบต่อการเดินเรือในทะเลสาบสงขลา โดยเฉพาะบริเวณปากแม่น้ำสงขลา ที่เป็นที่ตั้งของท่าเรือชายฝั่งจำนวนมากและมีการเดินเรือในบริเวณดังกล่าว ทั้งเรือเฟอร์รี่ (Ferry) จากอำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี ถึงจังหวัดสงขลา และในปัจจุบันได้ยุติการเดินเรือดังกล่าวไปแล้ว เนื่องจากมีการกีดขวางทางน้ำ รวมไปถึงชาวบ้านที่เดินเรืออยู่ในบริเวณทะเลสาบสงขลา ก็ไม่สามารถเดินเรือได้อย่างสะดวกเช่นเดียวกัน ทั้งนี้ การใช้เครื่องมือโพงพางในการทำประมงนั้น เป็นการทำกระทำผิดกฎหมายในหลายประการ เช่น เป็นการรุกล้ำพื้นที่สาธารณะทะเลสาบสงขลา เป็นเครื่องมือการประมงที่ผิดกฎหมายการประมง รวมทั้ง ยังเป็นสิ่งกีดขวางร่องน้ำ ซึ่งที่ผ่านมาเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ไดดำเนินการ กวดขันและดำเนินการตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับผู้ใช้โพงพางในการทำประมงมาโดยตลอด ซึ่งสามารถดำเนินการไปได้ด้วยดี และอย่างไรก็ตาม กรณีดังกล่าวยังได้รับการผ่อนผันจากหน่วยงานส่วนกลางมากพอสมควร กรณีดังกล่าวส่งผลให้มีการใช้โพงพางในการทำประมงในพื้นที่ทะเลสาบสงขลา เพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ จึงขอเรียนถามว่า

- นอกจากงานที่เกี่ยวข้องทั้งในส่วนของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงคมนาคม และกระทรวงมหาดไทย มีแนวทางในการแก้ไขปัญหาการใช้โพงพางในการทำประมงในบริเวณพื้นที่ทะเลสาบสงขลาและปากแม่น้ำสงขลา เพื่อป้องกันการบุกรุกและรุกล้ำพื้นที่สาธารณะที่จะเพิ่มมากยิ่งขึ้น อ้างไร

ขอให้อตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
สุดเขต ธิติธิเจริญ
สมาชิกวุฒิสภา

# คำตอบกระทู้ถามที่ ๐๐๖ (ร.)

ของ นายสุรเดช จิรัฐิติเจริญ สมาชิกวุฒิสภา
เรื่อง โพงพางกัดขวางทางน้ำและการสัญจรทางเรือในทะเลสาบสงขลา

ข้าพเจ้า นายเศรษฐาทร์ สิน นายกรัฐมนตรี ขอตอบกระทู้ถาม เรื่อง โพงพางที่กัดขวางทางน้ำ และการสัญจรทางเรือในทะเลสาบสงขลา ของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ตามที่ได้รับรายงานจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงคมนาคม และกระทรวงมหาดไทย ดังนี้

## คำตอบ

จากข้อมูลของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงคมนาคม และกระทรวงมหาดไทย ขอเรียนว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยกรมประมงได้ดำเนินการแก้ไขปัญหาเครื่องมือประมง (โพงพาง) กัดขวางทางน้ำ และการสัญจรทางเรือในทะเลสาบสงขลา ดังนี้

๑. คณะกรรมการนโยบายการประมงแห่งชาติ ได้แต่งตั้งคณะอนุกรรมการแก้ไขปัญหาการใช้เครื่องมือประมงผิดกฎหมายในทะเลสาบสงขลา โดยมีอธิบดีกรมประมงเป็นประธานอนุกรรมการ และรองอธิบดีกรมประมง (นายบัญชา สุขแก้ว) เป็นอนุกรรมการและเลขานุการ มีอำนาจหน้าที่เสนอนโยบาย มาตรการในการแก้ไขปัญหาเครื่องมือประมงผิดกฎหมายทั้งในระยะสั้นและระยะยาว กำหนดแผนการดำเนินงานแก้ไขปัญหา รวมทั้งติดตามการดำเนินงานที่เกี่ยวข้อง

๒. ผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา ได้แต่งตั้งคณะทำงานแก้ไขปัญหาการใช้เครื่องมือประมงผิดกฎหมายในทะเลสาบสงขลา โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน ประมงจังหวัดเป็นคณะทำงาน และหัวหน้ากลุ่มบริหารจัดการด้านการประมงเป็นคณะทำงานและเลขานุการมีอำนาจหน้าที่ดำเนินการวางแผน การกำหนดมาตรการ ขับเคลื่อนการปฏิบัติการแก้ปัญหาการใช้เครื่องมือประมงผิดกฎหมาย ในทะเลสาบสงขลา และรายงานความคืบหน้าการดำเนินการต่อที่ประชุมกรมการจังหวัดสงขลา เป็นประจำทุกเดือน

๓. กรมประมงได้ดำเนินการจัดทำ (ร่าง) แผนปฏิบัติการทำประมงผิดกฎหมายในทะเลสาบสงขลา พ.ศ. ๒๕๖๖ - ๒๕๗๐ และจัดส่งให้สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) พิจารณาตามขั้นตอนและกระบวนการตามมติคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องกับแผนระดับที่ ๓ เมื่อวันที่ ๒๕ ตุลาคม ๒๕๖๕ ซึ่งสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ได้แจ้งผลการพิจารณา (ร่าง) แผนปฏิบัติการฯ ในทะเลสาบสงขลา โดยมีความเห็นว่า (ร่าง) นอกจากจะแผนบริหารจัดการประมง พ.ศ. ๒๕๖๖ - ๒๕๗๐ มีประเด็นที่ครอบคลุมการบริหารจัดการประมงทั่วระบบ จึงเห็นควรพิจารณาควบรวมสาระสำคัญ เพื่อร่วมแนวทางการทำงานขับเคลื่อนของ (ร่าง) แผนปฏิบัติการในทะเลสาบสงขลาไว้อีกครั้ง (ร่าง) นอกจากจะแผนบริหารจัดการประมงฯ เพื่อให้มีครอบคลุมประเด็นสาระสำคัญของการพัฒนาประมงทั่วระบบอย่างครบถ้วน กรอบประมงฉลามได้ดำเนินการตามข้อเสนอแนะของสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) เสร็จเรียบร้อยแล้ว

ขณะนี้อยู่ระหว่างเตรียมนำเข้าที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายการประมงแห่งชาติเพื่อพิจารณา
ให้ความเห็นชอบและเสนอให้สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) พิจารณา
ตามขั้นตอนของการเสนอแผนระดับที่ ๓ เพื่อเข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรีต่อไป

นอกจากนี้ สืบเนื่องจากการประชุมคณะอนุกรรมการด้านการคมนาคมทางน้ำและ
การพาณิชยนาวี เมื่อวันที่ ๒๐ กันยายน ๒๕๖๖ เพื่อพิจารณาปัญหาข้อร้องเรียนจากกลุ่ม
ผู้ประกอบการธุรกิจเรือและท่าเทียบเรือสงขลา เกี่ยวกับการแสดงออกเกี่ยวกับการใช้เครื่องมือประมง
จับสัตว์น้ำ (โพงพาง) ในพื้นที่ทะเลสาบสงขลา ซึ่งที่ประชุมมีมติตมอบหมายให้กรมประมงและ
กรมเจ้าท่าแจ้งมติที่ประชุมให้ศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล (ศรสล.)
ดำเนินการตามพระราชบัญญัติการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรา ๒๗
เนื่องจากปัญหาการใช้เครื่องมือประมงจับสัตว์น้ำ (โพงพาง) ในพื้นที่ทะเลสาบสงขลารุกล้ำร่องน้ำ
ทางเดินเรือ ซึ่งส่งผลกระทบให้เรือขนส่งสินค้า เรือนสนับสนุนแท่นขุดเจาะ และเรือประมงในพื้นที่ไม่สามารถ
เข้าใช้ทำเทียบเรือภายในทะเลสาบสงขลา ทำให้จังหวัดสงขลาด้อยสูญเสียรายได้เป็นจำนวนมากจาก
การดำเนินธุรกิจการขนส่งทางน้ำ ซึ่งเกิดความสามารถของหน่วยงานรัฐหน่วยใดหน่วยหนึ่ง
จึงมีความจำเป็นต้องมีการบรูณาการในการปฏิบัติงาน เพื่อเพิ่มขีดความสามารถเข้าด้วยกัน
ในการป้องกัน ปราบปราม หรือแก้ไขปัญหาเหตุการณ์ หรือการกระทำผิดกฎหมายที่กระทบหรือ
อาจส่งผลกระทบต่อผลประโยชน์ของชาติทางทะเลหรือกิจกรรมทางทะเล ทั้งนี้ กรมประมงได้จัดส่ง
หนังสือแจ้งมติให้ ศรสล. ทราบแล้ว

๔. กรมประมงได้จัดทำแผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาเครื่องมือประมงผิดกฎหมายในทะเลสาบสงขลา
ระยะเร่งด่วน จำนวน ๗ ชั้นตอน ดำเนินการแล้ว จำนวน ๔ ชั้นตอน และยังไม่ได้ดำเนินการ
๓ ชั้นตอน โดยมีรายละเอียด ดังนี้

ชั้นตอนที่ดำเนินการแล้ว

๑) การประชาสัมพันธ์ สร้างการรับรู้ในพื้นที่ ผ่านตัวแทนชาวประมงโพงพาง และ
ผู้นำทางศาสนาในพื้นที่

๒) การจัดทำแนวเขตพื้นที่รองน้ำ หน่วยงานกรมเจ้าท่าในพื้นที่จังหวัดสงขลาจัดทำแผนที่
น้ำทะเลสาบสงขลา พร้อมทั้งระบุตำแหน่งพิกัด และจำนวนเครื่องมือประมงโพงพางที่ถูกวางร่องน้ำ
ทั่วหมดจำนวน ๑๓ เแถว ๑๕๐ ช่อง

๔) สร้างการรับรู้และความเข้าใจ รับฟังความคิดเห็นของชาวประมงโพงพาง คณะทำงานแก้ไขปัญหาร่วมกับอำเภอสิงนคร โดยมีนายอำเภอสิงนครเป็นประธานจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นของผู้ที่เกี่ยวข้องในพื้นที่

ชั้นตอนที่ยังไม่ได้ดำเนินการ

๕) การร้อยถอนเครื่องมือประมงโพงพางอย่างมีส่วนร่วม และการให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียร่วมกันในการแก้ไขปัญหา สรุปผลจากการจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นของผู้ที่เกี่ยวข้อง พบว่าชาวประมงโพงพางทั้งหมดไม่ให้ความร่วมมือในการร้อยถอนเครื่องมือประมงอย่างมีส่วนร่วมและมีความประสงค์จะรับเงินเยียวยา ช่องละ ๕๐๐,๐๐๐ บาท จึงยังไม่สามารถดำเนินการในขั้นต่อไปได้

๖) การดำเนินการตามกฎหมาย (ตามความจำเป็น) การดำเนินการตามประกาศกรมประมง เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการในการทำลาย ขาย หรือดำเนินการอื่นกับเครื่องมือทำการประมง สิ่งปลูกสร้าง หรือสิ่งอื่นใดลงในที่จับสัตว์น้ำ พ.ศ. ๒๕๖๓

๗) การควบคุม เฝ้าระวัง กักกันดูแล หลังการร้อยถอนเครื่องมือประมงโพงพาง ในส่วนของข้อมูลกระทรวงคมนาคม โดยกรมเจ้าท่า ขอเรียนว่า เมื่อวันที่ ๒๐ กันยายน ๒๕๖๖ ผู้แทนจากกรมเจ้าท่าได้เข้าร่วมการประชุมกับคณะอนุกรรมมาธิการด้านการคมนาคมทางน้ำและการพาณิชยนาวี ในคณะกรรมการการคมนาคม วุฒิสภา เพื่อหารือแนวทางการแก้ไขปัญหาข้อร้องเรียนจากกลุ่มผู้ประกอบการธุรกิจเรือและท่าเทียบเรือสงขลา เกี่ยวกับการแก้ไขปัญหาการใช้เครื่องมือประมงจับสัตว์น้ำ (โพงพาง) ในพื้นที่ทะเลสาบสงขลารุกล้ำร่องน้ำทางเดินเรือซึ่งส่งผลให้เรือขนส่งสินค้า เรือนสนับสนุนแท่นขุดเจาะ และเรือประมงในพื้นที่ไม่สามารถเข้าใช้ท่าเทียบเรือภายในทะเลสงขลา ทำให้จังหวัดสงขลาต้องสูญเสียรายได้เป็นจำนวนมากจากการดำเนินธุรกิจการขนส่งทางน้ำ

ซึ่งในที่ประชุมได้มีการพิจารณาประเด็นปัญหาที่เกี่ยวข้อง และมีข้อเสนอแนะว่า เพื่อให้เกิดผลสำฤทธิ์ในการแก้ไขปัญหาการใช้เครื่องมือประมงจับสัตว์น้ำ (โพงพาง) ในพื้นที่ทะเลสาบสงขลา และเป็นการรักษาผลประโยชน์ของชาติตามทะเล เห็นควรให้มีการบูรณาการระหว่างหน่วยงานในการแก้ไขปัญหาการทำประมงผิดกฎหมาย โดยมอบให้กรมเจ้าท่าประสานขอความร่วมมือศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติตามทะเล ในกรณีแก้ไขปัญหาดังกล่าว ตามความในมาตรา ๒๗ วรรคสองแห่งพระราชบัญญัติการรักษาผลประโยชน์ของชาติตามทะเล พ.ศ. ๒๕๖๒ ในกรณีจัดทำรายงานคำสั่งแต่งตั้งคณะปฏิบัติงานในระดับพื้นที่จังหวัดสงขลาร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการวางแผนและการบังคับใช้กฎหมายว่าด้วยการร้อยถอนโพงพางในระยะพื้นที่ขอบเขตแนวรองน้ำ ทั่วนี้ กรมเจ้าท่าได้มีหนังสือขอความร่วมมือศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติตามทะเลเพื่อดำเนินการแก้ไขปัญหาดังกล่าวแล้ว นอกจากนี้ ยังได้มอบหมายให้นำกองงานเจ้าท่าภูมิภาคสาขาสงขลาออกประกาศชาวเรือและผู้ที่เกี่ยวข้องเพื่อกำหนดแนวเขตของน้ำ และให้ง่ายกับศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติตามทะเลภาคใต้ ประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจให้กับผู้ประกอบอาชีพประมง

ที่ใช้เครื่องมือประมงจับสัตว์น้ำ (โพงพาง) ในพื้นที่ทะเลสาบสงขลา เพื่อให้ได้ข้อยุติที่พึงพอใจต่อทุกฝ่าย และเป็นไปตามหลักมนุษยธรรมต่อไป

นอกจากนี้ ข้อมูลจากกระทรวงมหาดไทย โดยจังหวัดสงขลา ทราบว่า ศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติต่างประเทศ (ศชล.) แจ้งว่า กรณีการแก้ไขปัญหาการรุกล้ำทะเลสาบสงขลาและการทำประมงโพงพางที่ผิดกฎหมายในความรับผิดชอบของหน่วยงาน ศชล. ทะเลสาบสงขลาไม่เป็นน่านน้ำและไม่เป็นเขตทางทะเล ศชล. จึงมิได้มีอำนาจในการดำเนินการกับผู้กระทำผิดโดยสำหรับการดำเนินการของ ศชล.จังหวัดสงขลาเป็นไปตามคณะทำงานแก้ไขปัญหาการใช้เครื่องมือประมงผิดกฎหมายในทะเลสาบสงขลา สรุปผลการทำงานของคณะทำงาน ดังนี้

- ระยะเร่งด่วน
    - การสร้างการรับรู้ ได้ดำเนินการประชาสัมพันธ์สร้างการรับรู้มาโดยตลอด
    - การกำหนดแนวเขตร่องน้ำ โดยสำนักพัฒนาและบำรุงรักษาทางน้ำที่ ๔ สงขลา กำหนดแนวร่องน้ำ ตั้งแต่หัวพญานาคนถึงท่าประมงใหม่ ระยะทาง ๕.๒ กิโลเมตร และมีความกว้างของร่องน้ำ ๓๐๐ เมตร โดยนำจากการสำรวจชายฝั่งของฝั่งอำเภอเมืองออกไป
    - การสำรวจและจัดทำทะเบียนรายชื่อเจ้าของเครื่องมือ มีข้อมูลรายชื่อเจ้าของโพงพางจำนวน ๗๑ ราย ๗๑ ช่อง จากการสำรวจใหม่พบจำนวน ๑๓ เครื่องมือออกซิเจนเพิ่มเติมแต่ไม่ได้รับความร่วมมือจากเจ้าของโพงพาง
    - มีข้อมูลรายชื่อผู้เกี่ยวข้อง ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ มีการรับฟังความคิดเห็นผู้นำชุมชนเพียงไม่กี่ราย เชิงคือเป็นผู้แทนเจ้าของโพงพางทั้งหมด ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕
    - มีวิธีโทรสัพท์ติดต่อเจ้าของโพงพางตามรายชื่อและเบอร์โทรศัพท์ที่มีสามารถติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มได้อีก ๓๐ คน กรุณาขอรับเงินเยียวยา บาทละ บาท
    - การร้องเรียนเครื่องมือประมงพาณอย่างมีส่วนรวม จะเป็นการรายงานการกำลังทางเรือจากทุกภาคส่วนรวมกันแก้ไขปัญหา หากพบว่า มีกรอบด้านตะแคงทรงคล้ายสามเหลี่ยมสองด้าน ส่วนบนกรอบสามเหลี่ยมหนึ่งด้านยาวกว่าและส่วนบนกรอบสามเหลี่ยมอีกด้านหนึ่งยาวกว่า ส่วนบนกรอบสามเหลี่ยมสองด้านยาวกว่า ส่วนบนกรอบสามเหลี่ยมสองด้านยาวกว่า ส่วนบนกรอบสามเหลี่ยมสองด้านยาวกว่า

เครื่องมือโป่งพาง รั้วไชมาน หรือก้นซู่รัวไชมาน เครื่องมือลี่ หรือเครื่องมืออื่นที่มีลักษณะและวิธีการคล้ายคลึงกัน

(๒) พระราชกำหนดการประมง พ.ศ. ๒๕๕๘ และที่แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. ๒๕๖๐ มาตรา ๑๔๖ ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา ๖๗ (๑) ต้องระวางโทษปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงห้าแสนบาท หรือปรับจำนวนห้าเท่าของมูลค่าสัตว์น้ำที่ได้จากการทำการประมง แล้วแต่จำนวนใดจะสูงกว่า

(๓) พระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พ.ศ. ๒๔๕๖ มาตรา ๙๒ การจับสัตว์น้ำด้วยอวนแห โดยทอดสมอจอดเรือเรียงรายลำติดกันขวางลำน้ำ หรือทอดทุ่น หรือปักหลักโป่งพางเป็นแถวกจากฝั่งถึงกลางลำน้ำ นั้น การจับสัตว์น้ำด้วยวิธีเหล่านี้ ห้ามมิให้กระทำในเขตท่ากรุงเทพฯ ก้าฟันเขตกท่ากรุงเทพฯ ออกไปจะทำโดยได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานก็ได้

(๔) พระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พ.ศ. ๒๔๕๖ มาตรา ๙๕ ผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๙๒ มาตรา ๙๓ และมาตรา ๙๔ ต้องระวางโทษปรับตั้งแต่หนึ่งพันบาทถึงหนึ่งหมื่นบาท