กระทู้ถามที่ ๑๑๘ ร.

สภาผู้แทนราษฎร

๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๖

เรื่อง ขอให้ทบทวนนโยบายจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างที่ไม่เป็นธรรมและไม่ได้สัดส่วน
กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าของตั้งกระทู้ถาม ถามนายกรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้
จากการที่มีการเปลี่ยนแปลงการจัดเก็บ “ภาษีโรงเรือนและที่ดิน” และ “ภาษีบำรุงท้องที่” เป็น “ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒” นั้น เนื่องจากที่ผ่านมามีประชาชนร้องเรียนเกี่ยวกับภาระภาษีที่ดินที่ไม่เป็นธรรมและไม่ได้สัดส่วน อายิ ที่ดินมรดกแปลงหนึ่ง เป็นรูปสามเหลี่ยมชัยธงติดถนนใหญ่พระราม ๒ แต่ไม่สามารถสร้างสิ่งปลูกสร้างได้เนื่องจากติดข้อกฎหมายเรื่องระยะร่น ๑๕ เมตร จากถนนใหญ่ไม่ได้เหมาะกับการพัฒนา ครั้นไปสอบถามจากฝ่ายโยธาที่สำนักงานเขต ก็เป็นการเปิดซ่องให้เรียกรับผลประโยชน์จากเจ้าหน้าที่รัฐเพื่อให้สามารถสร้างสิ่งปลูกสร้างได้ครั้นไปปรึกษาที่ฝ่ายรายได้ ก็แนะนำให้ทำการปลูกต้นไม้ตามที่อนุญาตไว้ เพื่อเลี่ยงการเสียภาษีเป็นในรูปแบบเกษตรกรรม ซึ่งเป็นการบังคับใช้จ่ายช้ำช้อนที่ไม่จำเป็นกับประชาชน และไม่ได้ก่อให้เกิดประโยชน์ใด ๆ จึงขอเรียนว่า

๑. จากจุดประสงค์เดิมของนโยบายจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างที่ต้องการลดความเหลื่อมล้ำในการจัดเก็บภาษีที่ดิน ต้องการให้เกิดการกระจายการถือครองที่ดินจากกลุ่มนายทุน และต้องการให้ที่ดินถูกนำมาใช้ประโยชน์ ปัจจุบันการดำเนินการจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างเป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้หรือไม่ อย่างไร และรัฐบาลมีแนวทางหรือมาตรการอย่างไรก็จะไม่ทำให้เกิดเป็นภาระภาษีมากขึ้นต่อประชาชนกลุ่มชนชั้นกลางและชนชั้นล่าง ขอทราบรายละเอียด

๒. ปัจจุบันรัฐบาลได้มีการทบทวนแนวทางหรือหลักเกณฑ์การจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างแล้วหรือไม่ รูปแบบการจัดเก็บภาษีที่ดินใน 4 รูปแบบ เหมาะสมแล้วหรือไม่ อย่างไร เกณฑ์การประเมินราคาที่ดินจากกรมธนารักษ์เหมาะสมแล้วหรือไม่ เหตุใดที่ดินแปลงติดกัน จึงมีราคาประเมินไม่เท่ากันขอทราบรายละเอียด

๓. เกณฑ์การประเมินโดยการใช้ดุลยพินิจจากเจ้าหน้าที่ โดยไม่ได้มีหลักคิดหรือข้อกำหนด
ที่ชัดเจนเหมาะสมแล้วหรือไม่อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
รักชนก ศรีนอก
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล
กรุงเทพมหานคร

คำตอบกระทู้ถามที่ ๑๑๘ ว.

ของ นางสาวรักชนก ศรีนอก

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล กรุงเทพมหานคร
เรื่อง ขอให้ทบทวนนโยบายจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างที่ไม่เป็นธรรมและไม่ได้สัดส่วน

ข้าพเจ้า นายเศรษฐา ธวีสิน นายกรัฐมนตรี ขอตอบกระทู้ถาม เรื่อง ขอให้ทบทวนนโยบายจัดเก็บภาษี
จากที่ดินและสิ่งปลูกสร้างในรูปแบบภาษีโรงเรือนและที่ดิน ตามพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พุทธศักราช ๒๔๗๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม และภาษีบำรุงท้องที่ตามพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. ๒๕๐๘ และที่แก้ไขเพิ่มเติม โดยภาษีโรงเรือนและที่ดินใช้ค่ารายปี (จำนวนเงินซึ่งทรัพย์สินนั้นสมควรให้เช่าได้ในปีหนึ่ง ๆ) เป็นฐานในการคำนวณภาษี ซึ่งมีความซ้ำซ้อนกับการจัดเก็บภาษีเงินได้และทำให้เกิดปัญหาในการประเมินค่ารายปี และมีการจัดเก็บภาษีในอัตราคงที่ที่สูงถึงร้อยละ ๑๒.๕ ของค่ารายปี สำหรับภาษีบำรุงท้องที่จะใช้ราคาปานกลางของที่ดินตามที่คณะกรรมการพิจารณาราคาปานกลางของที่ดินกำหนด ประจำปี พ.ศ. ๒๕๒๑ - ๒๕๒๔ มาใช้เป็นฐานในการคำนวณภาษีซึ่งไม่สอดคล้องกับราคาที่ดินที่มีการเปลี่ยนแปลง อีกทั้งยังมีการจัดเก็บภาษีในอัตราที่ต่ำและมีอัตราภาษีมากถึง ๓๔ ขั้น ดังนั้น พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒ จึงถูกนำมาใช้แทนการจัดเก็บภาษีตามพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พุทธศักราช ๒๔๗๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม เมื่อปี ๒๕๖๓ เป็นต้นมา เพื่อปรับปรุงระบบการจัดเก็บภาษีฐานทรัพย์สิน โดยพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕bon เป็นภาษีฐานทรัพย์สิน มีหลักการในการจัดเก็บภาษีที่พิจารณาจากความมั่งคั่งที่สะสมไว้ของบุคคลในรูปที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้าง ซึ่งจัดเก็บจากเจ้าของที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้าง หรือผู้ครอบครองหรือทำประโยชน์ในที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างอันเป็นทรัพย์สินของรัฐอยู่ในวันที่ 1 มกราคมของทุกปี โดยใช้มูลค่าที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้าง ตามราคาประเมินทุนทรัพย์เป็นฐานในการคำนวณภาษี และนำไปคูณกับอัตราภาษีในอัตราก้าวหน้าตามมูลค่าของที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง และตามการใช้ประโยชน์ในที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างแต่ละประเภท รวมถึงที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างที่ยังไว้วางเปล่าหรือไม่ได้ทำประโยชน์ตามควรแก่สภาพซึ่งจะถูกจัดเก็บภาษียืดวย และที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างที่ยังไว้วางเปล่าหรือไม่ได้ทำประโยชน์ตามควรแก่อภิหารเนื่องจากจะต้องเสียภาษีเพิ่มขึ้นอีกในอัตราร้อยละ 0.3 หากฯลฯ สภาพแวดล้อม การจัดเก็บภาษียืดหยุ่นสามารถให้ผู้เสียภาษียืดหยุ่นมูลค่าทรัพย์สินลงจะต้อง

เสียภาษีมากกว่าผู้ที่มีมูลค่าทรัพย์สินต่ำ และกรณีผู้เสียภาษีที่มีทรัพย์สินในลักษณะเดียวกัน ขนาดเท่ากัน และมีการใช้ประโยชน์เหมือนกันจะมีภาระภาษีเท่ากัน จึงเป็นระบบภาษีที่มีความเป็นธรรม

พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒ มีเจตนารมณ์ที่สำคัญในการสร้างแรงจูงใจและกระตุ้นให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองหรือทำประโยชน์ในที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างของรัฐ นำที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างมาใช้ให้เกิดประโยชน์ ทั้งนี้ พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒ เป็นรายได้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจะนำไปใช้ในการจัดระบบบริหารสาธารณะเพื่อประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่น เช่น การจัดให้มีและบำรุงรักษาถนน การกำจัดขยะ การดูแลรักษาที่สาธารณะ การจัดการศึกษา การสาธารณสุข การสังคมสงเคราะห์และการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็ก สตรี คนชราและผู้ด้อยโอกาส เป็นต้น ตามอำนาจและหน้าที่ตามกฎหมาย

พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒ ได้กำหนดให้มีการบรรเทาภาระภาษีสำหรับที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างไว้ในหลายกรณี ได้แก่ การยกเว้นการจัดเก็บภาษีสำหรับที่ดินและสิ่งปลูกสร้างบางประเภท การยกเว้นมูลค่าของฐานภาษี การลดภาษี การบรรเทาการชำระภาษี นอกจากนี้ ในปี ๒๕๖๓ และปี ๒๕๖๔ กระทรวงการคลังได้มีการตราพระราชกฤษฎีกาลดภาษีสำหรับที่ดินและสิ่งปลูกสร้างบางประเภท (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๔ กำหนดให้ลดภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างในอัตราร้อยละ ๙๐ ของจำนวนภาษีที่คำนวณได้ เพื่อช่วยบรรเทาภาระให้แก่ประชาชน และผู้ประกอบการที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)

ทั้งนี้ ในปี ๒๕๖๖ กระทรวงการคลังได้มีการตราพระราชกฤษฎีกาลดภาษีสำหรับที่ดินและสิ่งปลูกสร้างบางประเภท (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๖ กำหนดให้ลดภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างสำหรับการจัดเก็บภาษีของปัฏย์ พ.ศ. ๒๕bon ในอัตราร้อยละ ๑๕ ของจำนวนภาษีคำนวณได้ตามมาตรา 42 เหล่งพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 (มาตรา 42)’) ‘อยู่ยละ อายุ
ของจำนวนภาษีที่คำนวณได้ตามมาตรา 42 และได้ลดภาษิตามมาตรา 3 เหล่งพระราชกฤษฎิกาลดภาษีสำหรับสนุนการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจหลังจากสถานการณ์
การแพร่ระบาดของ COVID-19

คำตอบข้อหา
จากรายงานของกระทรวงมหาดไทย ธราบว่า กรอบวงเสริมการปกครองท้องถิ่นได้วรรณรวมประเด็นปัญหาอุปสรรคเกี่ยวกับการจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และได้งานประมวลผลเรื่องปัญหาและอุปสรรคนี้กล่าวให้กระทรวงการคลังและสำนักงานคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพื่อพิจารณาแล้ว’’
รวมถึงจะได้มีการประเมินผลสุดทธิ์

ราคาทรัพย์สินเพื่อประโยชน์แห่งรัฐ พ.ศ. ๒๕๖๒ ซึ่งหากเจ้าของที่ดินเห็นว่าราคาประเมินไม่ถูกต้อง
สามารถยื่นคัดค้านราคาประเมินที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างในบัญชีราคาประเมินที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างของ
จังหวัดนั้นได้ โดยยื่นต่อคณะกรรมการประจำจังหวัด

คำตอบข้อที่ ๓
จากรายงานของกระทรวงการคลัง และกระทรวงมหาดไทย ทราบว่า มาตรา ๓๗ แห่งพระราชบัญญัติ
ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒ กำหนดให้จัดเก็บภาษีตามการใช้ประโยชน์ในที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้าง
แต่ละประเภทโดยให้อำนาจกระทรวงการคลังและกระทรวงมหาดไทยออกกฎหมายลำดับรองเพื่อกำหนด
หลักเกณฑ์การใช้ประโยชน์ในที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างแต่ละประเภท เพื่อประโยชน์ในการจัดเก็บภาษี
ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และเพื่อให้ผู้เสียภาษีได้ทราบถึงหลักเกณฑ์ดังกล่าว อันจะเป็นการลดภาระใช้
ดุลพินิจและลดข้อพิพาทธราหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและผู้เสียภาษี รวมถึงได้มีการประสานงาน
ร่วมกันกับกระทรวงมหาดไทยเพื่อวิเคราะห์ข้อมูลการจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง รวมถึงติดตาม
ปัญหาอุปสรรคต่าง ๆ และหลักเกณฑ์การใช้ประโยชน์แต่ละประเภทด้วยเพื่อใช้ประกอบการพิจารณา
ประเมินผลสัมฤทธิ์ของพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒ ตามพระราชบัญญัติ
หลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พ.ศ. ๒๕๖๒ ซึ่งตามมาตรา ๓๒
และ ๓๔ แห่งพระราชบัญญัติหลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย
พ.ศ. ๒๕๖๒ กำหนดให้หน่วยงานเจ้าของกฎหมายต้องประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมายอย่างน้อยทุก
5 ปี นับแต่วันที่กฎหมายนั้นมีผลใช้บังคับ รวมถึงรับฟังความคิดเห็นประกอบการประเมินผลสัมฤทธิ์
เพื่อให้ได้ข้อมูลหรือความคิดเห็นจากผู้ซึ่งมีสิทธิหรือหน้าที่หรือได้รับผลกระทบที่เกิดจากการบังคับใช้กฎหมาย
นำไปสู่การปรับปรุงกฎหมายให้เกิดความเหมาะสมและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นต่อไป

ทั้งนี้ พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. ๒๕๖๒ เป็นกฎหมายใหม่ที่นำมาใช้จัดเก็บ
แทนพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พุทธศักราช ๒๔๗๕ และพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่
พ.ศ. ๒๕๐๘ โดยกำหนดให้จัดเก็บภาษีตามมูลค่าของทรัพย์สินซึ่งคำนวณจากราคาประเมินทุนทรัพย์
ของที่ดินและสิ่งปลูกสร้างที่กรมธนารักษ์จัดส่งให้เป็นฐานในการคำนวณภาษี และเสียภาษีตามการ
ใช้ประโยชน์ในที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้าง ได้แก่ ใช้ประโยชน์ในการประกอบเกษตรกรรม ใช้ประโยชน์
เป็นที่อยู่อาศัย ใช้ประโยชน์อื่นนอกจากเนื้อจากเชิงประโยชน์ในการประกอบเกษตรกรรมหรือเป็นที่อยู่อาศัย
และที่พักอาศัยไว้วางเปล่าหรือไม่ได้ทำประโยชน์ตามควรแก่สภาพ โดยการใช้นโยบายในแต่ละประเภทดังกล่าว
ได้มีการกำหนดความหมายไว้ว่า เพื่อไม่มากเจ้าหน้าที่ใช้ดุลพินิจในการพิจารณา รวมทั้งหากที่ดินหรือ
สิ่งปลูกสร้างมีการใช้งานโดยชนหลายประเภท การคำนวณภาษีจะเป็นไปตามสถิติตามการใช้นโยบายใน
พื้นที่ดินหรือส่งเสริมแรงงานประเทบนี้ ส่วนมาตรา 25 มาตรา 37 มาตรา 38 และมาตรา 42
แห่งพระราชบัญญัติกฎหมายว่า การกำหนดหลักเกณฑ์การประเมิน