กระทู้ถามที่ ๒๘๖ ร.

เรื่อง แนวทางการแก้ปัญหาสถานการณ์ความรุนแรงของผู้ป่วยจิตเวชจากยาเสพติด
กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ดังต่อไปนี้

ด้วยกระผมได้รับการร้องเรียนจากผู้ใหญ่บ้านจำนวนทั้งสิ้น ๑๐ หมู่บ้าน ในพื้นที่ตำบลเหมืองใหม่
อำเภอฮัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม เพื่อขอความช่วยเหลือจากกรณีที่ในพื้นที่อำเภออัมพวา จังหวัด
สมุทรสงคราม มีผู้ป่วยจิตเวชจากยาเสพติดจำนวนมากที่มีอาการคลุ้มคลั่งอาละวาดในเขตชุมชน
ซึ่งเกิดขึ้นหลายครั้ง โดยผู้ป่วยจิตเวชดังกล่าวจะมีอาการคลุ้มคลั่งอาละวาด ทำลายข้าวของ ทิ้งในบ้าน
ของผู้ป่วยเองและบ้านของเพื่อนบ้าน ซึ่งเป็นการสร้างความเดือดร้อน เสียหาย และหวาดกลัว
ให้กับประชาชนในพื้นที่เป็นอย่างยิ่ง และจากที่ผ่านมาเมื่อมีการอาละวาดของผู้ป่วยจิตเวชดังกล่าว
ประชาชนก็จะไปดำเนินการแจ้งความยังสถานีตำรวจ แต่ทั้งนี้ ทางเจ้าหน้าที่ตำรวจก็จะดำเนินการ
ควบคุมตัวผู้ป่วยจิตเวชผู้กระทำความผิดไว้เพียงช่วงระยะเวลาหนึ่งและจะมีการปล่อยตัวในเวลาต่อมา
โดยผู้ป่วยจิตเวชดังกล่าวก็จะกลับมากระทำความผิดเช่นเดิม ซึ่งจะเป็นเช่นนี้วนไป จากเหตุผลข้างต้น
จึงขอเรียนถามว่า

๑. รัฐบาลโดยกระทรวงสาธารณสุข จะมีแนวทางในการจัดหาสถานที่เพื่อแยกและบำบัด
ผู้ป่วยจิตเวชจากยาเสพติดออกจากพื้นที่ชุมชน เพื่อเป็นการป้องกันปัญหาที่จะเกิดขึ้น และเป็นการ
ลดความเดือดร้อน ความกังวลใจ ให้แก่ประชาชนในพื้นที่หรือไม่ เมื่อใด อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. หากรัฐบาลโดยกระทรวงสาธารณสุข ยังไม่สามารถดำเนินการได้ตามข้อ ๑ รัฐบาล
จะมีแนวทางในการแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นนี้หรือไม่ เมื่อใด อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
อนุภาพ สิกขอำนวยชัย
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล

คำตอบกระทู้ถามที่ ๒๘๖ ร.

ของ นายอาณุภาพ ลิกิตอำนวยชัย
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล จังหวัดสมุทรสงคราม
เรื่อง แนวทางการแก้ปัญหาสถานการณ์ความรุนแรงของผู้ป่วยจิตเวชจากยาเสพติด

ข้าพเจ้า นายชลน่าน ศรีแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ขอชี้แจงตอบกระทู้ถาม
ของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ดังนี้

**คำถาม ๑.** รัฐบาลโดยกระทรวงสาธารณสุข จะมีแนวทางในการจัดหาสถานที่เพื่อแยก
และบำบัดผู้ป่วยจิตเวชจากยาเสพติดออกจากพื้นที่ชุมชน เพื่อเป็นการป้องกันปัญหาที่จะเกิดขึ้น
และความเดือดร้อน ความกังวลใจ ให้แก่ประชาชนในพื้นที่หรือไม่ เมื่อใด อย่างไร
ขอทราบรายละเอียด

**คำตอบ** กระทรวงสาธารณสุข ขอเรียนว่า การดูแลผู้ป่วยจิตเวชจากยาเสพติดได้ดำเนินการ
ตามแนวทางในการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดตามประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔
ในศูนย์คัดกรองและสถานพยาบาลที่กระจายอยู่ทั่วประเทศครอบคลุมพื้นที่ต่าง ๆ จำนวน ๙,๘๕๔ แห่ง
โดยมีแนวทางดำเนินการจัดสถานที่เพื่อให้ผู้ป่วยเข้าสู่ระบบการบำบัดรักษา ซึ่งประกอบด้วย ๒ ระบบ
คือ การบำบัดรักษาทางการแพทย์ (Medical Treatment) และการบำบัดฟื้นฟูทางสังคม ดังนี้

- **การบำบัดรักษาทางการแพทย์ (Medical Treatment)** ตามระดับความรุนแรงของผู้ป่วย
    - **๑.๑** ผู้ป่วยกลุ่มสีแดง ผู้ป่วยยาเสพติดที่มีอาการทางจิตร่วมด้วยและกำลังแสดงอาการ
        อลาะวาด คลุ้มคลั่ง ให้เข้ารับการบำบัดที่โรงพยาบาลจิตเวช โรงพยาบาลธัญญารักษ์ และโรงพยาบาลศูนย์
        โรงพยาบาลทั่วไป
    - **๑.๒** ผู้ป่วยกลุ่มสีส้ม ผู้ป่วยยาเสพติดที่มีอาการทางจิตร่วมอยู่ในระยะอาการกำเริบ
        และมี **5 สัญญาณเตือนที่จะก่อเหตุรุนแรง** ได้แก่ **ไม่หลับไม่นอน เดินไปเดินมา พูดจาคนเดียว**
        หากถูกจับกุมเมื่อเย็น เก็บไว้ในห้องขังให้เข้ารับการบำบัดรักษาที่สถานพยาบาล/โรงพยาบาลชุมชน
        ก่อนเปิดมินิธัญญารักษ์
    - **๑.๓** ผู้ป่วยกลุ่มสีเหลือง ผู้ป่วยยาเสพติดที่มีอาการทางจิตเวชรวมด้วยแต่อยู่ในระยะ
        การสงบ หากพบเป็นครั้งแรกให้นำเข้ารับการบำบัดรักษาที่โรงพยาบาลชุมชน
    - **๑.๔** หากพบกลุ่มเสียหาย จากสำนักงานใหญ่สามารถนำเข้ารับบริการทางจิตเวชโดยตรงได้อย่างรวดเร็ว ในกรณีฉุกเฉิน

(พชอ.) เป็นกลไกขับเคลื่อนในพื้นที่ รวมทั้งบูรณาการรักษาและฟื้นฟูร่วมกับระบบบริการสุขภาพ
ในการดูแลของบุคคลใกล้ชิด เช่น สมาชิกในครอบครัว อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.)
และผู้นำชุมชน ในการเฝ้าระวังและติดตามผู้ป่วยจิตเวชจากยาเสพติดอย่างใกล้ชิดและต่อเนื่อง
สำหรับกรณีจังหวัดสมุทรสงคราม มีสถานพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยจิตเวชจากยาเสพติด
จำนวน ๓ แห่ง และศูนย์คัดกรองจำนวน ๕๐ แห่งในพื้นที่ใกล้เคียง ซึ่งได้ดำเนินการแยกและบำบัด
ผู้ป่วยจิตเวชจากยาเสพติดตามกลุ่มอาการ สภาพปัญหา และศักยภาพของสถานพยาบาลออกจากชุมชน
ในการดูแลผู้ป่วยทั้ง ๓ ระยะ ยกตัวอย่างเช่น
๑. โรงพยาบาลสมเด็จพระพุทธเลิศหล้า เป็นโรงพยาบาลทั่วไป มีหอผู้ป่วยในดูแลผู้ป่วยจิตเวช
และยาเสพติดระบาดวิกฤติหรือเฉียบพลัน (Acute Care) จำนวน ๑๐ เตียง ในระยะไม่เกิน ๒ สัปดาห์
หลังจากนั้นแพทย์จะประเมินอาการเพื่อรับการรักษาต่อในรูปแบบต่าง ๆ ตามความเหมาะสมของผู้ป่วย
เช่น มินิธัญญารักษ์ หรือส่งต่อกลับบ้านสู่ชุมชน
๒. โรงพยาบาลนภาลัย เป็นโรงพยาบาลชุมชน เปิดบริการมินิธัญญารักษ์ดูแลผู้ป่วยจิตเวช
และยาเสพติดในรูปแบบกระจายกลาง หรือผ่านพ้นระยะเวลาวิกฤติหรือเฉียบพลัน (Intermediate Care)
๓. โรงพยาบาลอ้อมปราวา เป็นโรงพยาบาลชุมชน ดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดตามสภาพปัญหา
๔. สถานฟื้นฟูสมรรถภาพพลเมืองกองทัพอากาศ (โรงเรียนการบิน) ดูแลผู้ป่วยในรูปแบบ
การบำบัดรักษา ฟื้นฟูสภาพในระยะยาว (Long Term Care) ระยะเวลา ๑๒๐ วัน
ทั้งนี้ เมื่อผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดได้รับการรักษา บำบัด และฟื้นฟู สิ้นสุดแล้ว
สถานพยาบาลยาเสพติดหรือสถานฟื้นฟูสมรรถภาพ จะดำเนินการบันทึกข้อมูลการฟื้นฟูสมรรถภาพ
ในระบบข้อมูลการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดของประเทศ (บสต.) โดยเริ่มตั้งแต่กระบวนการ
บำบัดจนสิ้นสุดกระบวนการ และจะออกหนังสือรับรองการเป็นผู้ผ่านการบำบัดรักษาให้แก่ผู้เข้ารับ
การบำบัด และจะมีการเตรียมความพร้อมของชุมชน โดยหากชุมชนไม่มีความพร้อมในการรับผู้ป่วย
ก็จะดำเนินการประสานไปยังศูนย์รักษ์ใจในค่ายทหาร ๔ จังหวัดนำร่อง ได้แก่ โรงพยาบาลค่ายจักรพงษ์
จังหวัดปราจีนบุรี โรงพยาบาลค่ายสรรพสิทธิ์ประสงค์ จังหวัดอุบลราชธานี โรงพยาบาลค่ายสุรนารี
จังหวัดนครราชสีมา และโรงพยาบาลค่ายสุรสีห์ จังหวัดกาญจนบุรี เพื่อให้ผู้ป่วยพักคอยมีความพร้อม
มากที่สุดก่อนกลับคืนสู่ชุมชน และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น สามารถอยู่ร่วมกับสังคมได้ตามปกติโดยไม่สร้าง
ปัญหาความเดือดร้อนระบกวน
คำถาม ๒. หากฎหมายโดยกระทรวงสาธารณสุข พึงไม่สามารถดำเนินการได้ตามข้อ ๑ ธัญญาล
จะมีแนวทางในการแก้ไขกฎหมายที่เกิดขึ้นขึ้นหรือไม่ เมื่อใด อายางไร จากตราประยะเยียด
คำตอบ กรุงเทพสารสนเทศฯ เตรียมไว่า การดำเนินการคัดกรอง กดและทำฉันราชา
และฟื้นฟูสภาพผู้ป่วยจิตเวชจากยาเสพติดตามแนวทางการบำบัดราชาทางการแพทย์ (Medical Treatment)
และการบำบัดฟื้นฟูกะหายสังคม ในศูนย์คัดกรองและสถานพยาบาลที่กระจายอย่างครอบคลุม เพื่อแกไข
และป้องกันปัญหาระรมทั่งลดความเดือดร้อน คนภัยภัยใจให้มีประชาชนในพื้นที่ทั่วประเทศ นอกจากนี้
กระทรวงสาธารณสุข พึงได้มีมาตรการในการดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติด

๑. มาตรการดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดในชุมชน โดยการพัฒนาศักยภาพบุคลากรทั้งในและนอกระบบสาธารณสุข เพื่อการดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติด ในการเฝ้าระวังพฤติกรรมการก่อความรุนแรงของผู้ป่วยในชุมชนด้วยเครื่องมือ ๕ สัญญาณ ซึ่ง อสม. ญาติ และผู้นำชุมชนสามารถสังเกตอาการได้ หากมีอาการตามสัญญาณอย่างน้อย ๑ รายการ เช่น ไม่หลับไม่นอน เดินไปเดินมา พูดจาคนเดียว หงุดหงิดฉุนเฉียว เที่ยวหาดระแวง สามารถนำผู้ป่วยเข้าระบบการรักษาในสถานพยาบาลใกล้บ้าน

๒. การยกระดับความสามารถของหน่วยบริการสาธารณสุข เพื่อให้ผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดได้รับบริการในสถานพยาบาลและศูนย์คัดกรองใกล้บ้าน ดังนี้

๒.๑ สนับสนุนให้โรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลทั่วไปทุกแห่ง จัดตั้งหอผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติด โดยปัจจุบันดำเนินการเปิดแล้ว ๗๕ แห่ง ร้อยละ ๕๙.๐๖ หอผู้ป่วยร่วม จำนวน ๕๒ แห่ง ร้อยละ ๔๐.๙๔ และโรงพยาบาลชุมชนจัดตั้งกลุ่มงานจิตเวชและสารเสพติด ดำเนินการแล้ว ๗๑๐ แห่ง ร้อยละ ๙๐.๖๑ (ข้อมูล ณ วันที่ ๒๙ กุมภาพันธ์ ๒๕bon)

๒.๒ การจัดตั้งมินิธัญญารักษ์ในทุกจังหวัดเพื่อให้ผู้ป่วยมีช่องทางในการเข้ารับการรักษาใกล้บ้าน เปิดดำเนินการแล้ว ๗๓ จังหวัด จำนวน ๑๓๓ โรงพยาบาล ๑,๙₂៨ เตียง (ข้อมูล ณ วันที่ ๒๙ กุมภาพันธ์ ๒bon)

**2.3 การจัดบริการให้คำปรึกษาจิตเวชทางไกล และจัดบริการเชิงรุกในพื้นที่ต่าง ๆ **
ได้แก่ ธโมบายคลายเครียด จัดบริการผู้ป่วยในจิตเวชและสารเสพติดใกล้บ้าน (Psychiatric Home Ward) เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถเข้าถึงบริการ และเพื่อป้องกันการทำเรียบซ้ำได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง

3\. เข้ากลไกทางกฎหมายนำผู้ป่วยจิตเวชและสารเสพติดเข้าสู่ระบบการรักษารวมทั้งเพิ่มความคุ้มครองสิทธิผู้ป่วยที่ต้องได้รับการรักษาตามพระราชบัญญัติสุขภาพจิต พ.ศ. และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. และพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ.