กระทู้ถามแยกเฉพาะที่ ๐๕๓/ว.

เรื่อง ปัญหาฝุ่น PM 2.5
กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ตามนายกรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้

ปัจจุบันประเทศไทยเผชิญปัญหามลภาวะทางอากาศที่รุนแรงมากขึ้นทุกปี โดยเฉพาะพื้นที่หัวเมืองภาคเหนือ เช่น จังหวัดเชียงใหม่ และจังหวัดเชียงราย เป็นต้น ซึ่งหน่วยงานภาครัฐและภาควิชาการมีความพยายามศึกษาแนวทางแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าที่เกิดขึ้น แต่ก็ไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปัญหาฝุ่น PM 2.5 ยังคงไม่ได้มีการบรรเทาลงแต่อย่างใด ทำให้พี่น้องประชาชนที่ประสบปัญหาฝุ่น PM 2.5 ได้รับการสัมผัสเป็นระยะเวลานาน มีการสะสมในร่างกายก็จะก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพในภายหลังได้ แต่สำหรับผู้ที่มีโรคประจำตัวจะได้รับผลกระทบทรมากโดยเฉพาะอย่างยิ่ง

โรคเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ ได้แก่ การก่อให้เกิดอาการไอ จากหรือภูมิแพ้อ่อนผู้ที่เป็นภูมิแพ้ฝุ่นจะถูกกระตุ้นให้เกิดอาการรุนแรงมากขึ้น ก่อให้เกิดโรคทางเดินหายใจเรื้อรัง โรคหลอดเลือดหัวใจเรื้อรัง โรคปอดเรื้อรัง และมะเร็งปอด นอกจากนี้ ยังก่อให้เกิดผลกระทบทางผิวหนัง เช่น ผมผิวหน้งอักเสบ เกาดะเคืองผิว และโรคภูมิแพ้ผิวหนัง เป็นต้น จากผลการศึกษา Air Quality Indexพบว่า ฝุ่น PM 2.5 อาจทำให้พี่น้องประชาชนมีอายุชัยเฉลี่ยสั้นลงกว่า ๑.๘ ปี และสรุปสถานการณ์คุณภาพอากาศโลกของปี พ.ศ. ๒๕๖๔ พบว่า ประเทศไทยมีค่าเฉลี่ยฝุ่นรายปี อยู่อันดับ ๔๕ จากทั้งหมด ๑๑๗ ประเทศ และเรียกได้ว่าเป็นปัญหารื้อรังที่พี่น้องประชาชนจะต้องเผชิญปัญหาดังกล่าวอยู่ทุกปี จึงขอเรียนถามว่า

๑. รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีนโยบายในการแก้ไขและป้องกันปัญหาฝุ่น PM 2.5 ทั่วระยะเวลาสั้นและระยะยาวหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีนโยบายในการดูแลรักษาผู้ป่วยที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาฝุ่น PM 2.5 อ้างไร จากทราบรายละเอียด

ขอตอบในห้องกระทู้ถาม

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
เทพชาติ ธีระพงษ์
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เพชรพลไทย

คำตอบกระทู้ถามแยกเฉพาะที่ ๐๕๓/ร.
ของ นายเทอดชาติ ชัยพงษ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคเพื่อไทย จังหวัดเชียงราย เรื่อง ปัญหาฝุ่น PM 2.5

ข้าพเจ้า นายเศรษฐาทร สิน นายกรัฐมนตรี ขอตอบกระทู้ถามแยกเฉพาะ เรื่อง ปัญหาฝุ่น PM2.5
ของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติตามที่ได้รับรายงานจากกระทรวงสาธารณสุขและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ดังนี้

**คำตอบข้อที่ ๑**

รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้ดำเนินนโยบายในการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 ทั้งระยะสั้น และระยะยาว โดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้จัดทำแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนวาระแห่งชาติ “การแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละออง” ที่มีแนวทางการดำเนินงานในระยะสั้นและระยะยาว ประกอบด้วย มาตรการหลัก ๓ มาตรการ ได้แก่ มาตรการที่ ๑ การเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ มาตรการที่ ๒ การป้องกันและลดการเกิดมลพิษที่ต้นทาง (แหล่งกำเนิด) และมาตรการที่ ๓ การเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการมลพิษ โดยในช่วงที่สถานการณ์ฝุ่นละอองรุนแรง ในปี พ.ศ. ๒๕๖๖ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้มีการยกระดับมาตรการในการป้องกันและแก้ไขปัญหามลพิษจากฝุ่นละอองในช่วงสถานการณ์วิกฤตเป็นการเร่งด่วน และมาตรการระบาดระวายปี พ.ศ. ๒๕๖๗ - ๒๕๗๐ โดยการประชุมคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ครั้งที่ ๑/๒๕๖๖ เมื่อวันที่ ๑๕ มีนาคม ๒๕๖๖ ได้มีมติเห็นชอบการยกระดับการป้องกันและแก้ไขปัญหามลพิษจากฝุ่นละอองในสถานการณ์วิกฤตระบาดเร่งด่วนและระบายอากาศ โดยมอบหมายให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินงานต่อไป และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้นำทราบเรียนนายกรัฐมนตรี เป็นการเร่งด่วน เพื่อโปรดพิจารณาการยกระดับมาตรการในการป้องกันและแก้ไขปัญหามลพิษจากฝุ่นละออง ในช่วงสถานการณ์วิกฤตซึ่งได้รับความเห็นชอบ เมื่อวันที่ ๒๗ มีนาคม ๒๕bon และสำหรับให้พิจารณาดำเนินตามความเหมาะสม โดยมีรายละเอียดแผนการทำงานดังนี้

- **มาตรการเร่งด่วน**

    - **1.1** ให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เปิดเผ่าในส่วนที่มีสถานการณ์ไฟป่าอยู่ในระดับวิกฤตหรือเสี่ยงต่อการเกิดไฟป่าในขณะเดียวกัน มสรรวิกฤตก้าวล้าง เครื่องขยายอาสาสมัครอุปกรณ์เครื่องมือ อากาศยาน ในกรณีสารเคมีเวฟเวอร์รัว และปฏิบัติตามแผนฉุกเฉิน
    - **1.2** หากวางใจโดยรอบก่อนจะจังหวัดประกาศสถานภาพในทุกพื้นที่รวมถึงกำหนดบริหารจัดการเชื้อเพลิงโดยสารภายในเมืองในช่วงนี้ และให้ปรับฐานะหน่วยงานในพื้นที่ลาดเตรียมพร้อม
    - **1.3** หากวางใจโดยรอบก่อนจะจังหวัดประกาศสถานภาพในทุกพื้นที่รวมถึงกำหนดบริหารจัดการเชื้อเพลิงโดยสารภายในเมืองในช่วงนี้

ให้กระทรวงคมนาคม สำนักงานตำรวจแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร พิจารณามาตรการในการจำกัดเวลา พื้นที่ และปริมาณสำหรับรถบรรทุกที่จะเข้ามาในเขตเมือง

๑.๕ ให้ทุกหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายกับผู้ลักลอบเผา หรือผู้กระทำผิดอย่างชัดเจน

๑.๖ ให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยกรมฝนหลวงและการบินเกษตร ปฏิบัติตามแผนการฟื้นฟูป่าเสียหายจากการณีไฟป่า หมอกควันและฝุ่นละออง

๑.๗ ให้กระทรวงสาธารณสุข และกระทรวงมหาดไทย จัดห้องปลอดฝุ่น จากสถานะอุปกรณ์ ป้องกันฝุ่น รวมถึงยารักษาโรค และเร่งจัดบริการด้านการแพทย์และการสาธารณสุข ทั้งหน่วยบริการตรวจสุขภาพประชาชน และจัดบริการคลินิกมลพิษเคลื่อนที่ในทุกจังหวัด เพื่อให้คำแนะนำ และดูแลด้านสุขภาพกับประชาชน

๑.๘ ให้ทุกหน่วยงานมีการสื่อสารผลการดำเนินงานของภาครัฐในการป้องกันแก้ไขปัญหาหมอกควัน ไฟป่า และฝุ่นละออง ให้ประชาชนรับทราบอย่างต่อเนื่อง

๒. มาตรการระยะยาว สำหรับปี พ.ศ. ๒๕๖๓ - ๒๕๗๐

๒.๑ ให้สำนักงบประมาณพิจารณาการจัดสรรงบประมาณการขับเคลื่อนวาระแห่งชาติ การแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละออง

๒.๒ ให้สำนักงบประมาณพิจารณาสนับสนุนงบประมาณ ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่า หมอกควัน อุดหนุนให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

๒.๓ ให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงคมนาคม กระทรวง อุตสาหกรรม และกระทรวงการคลัง พิจารณากำหนดมาตรฐานการจูงใจในการนำรถเก่าออกจากระบบ และมาตรการกำกัดปริมาณรถ และโรงงาน

๒.๔ ให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมควบคุมมลพิษ เพิ่มระบบติดตามตรวจสอบและบังชี้แหล่งกำเนิดฝุ่นละออง

๒.๕ ให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และกรมป่าไม้ จัดทำแผนการ/มาตรการลดและจัดการฉุดความร้อนในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ และป่าสงวนแห่งชาติรายพื้นที่

๒.๖ ให้กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เข้มงวดมาตรการปลอดภัยสำหรับพื้นที่เกษตร (zero burning) ในพื้นที่ปลูกอ้อย ข้าวโพด และข้าว เช่น การนำเครื่องไถกลิงล้อมในการช่วยเหลือเกษตรกร และมาตรการเพิ่มมูลค่าวัสดุชีวมวลทางการเกษตร โดยให้นำหน่วยว่างเป็นแผนปฏิบัติการ

๒.๗ ให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงพาณิชย์ และกระทรวงการต่างประเทศ พิจารณามาตรการเกี่ยวกับนโยบายนำเข้าสินค้าทางการเกษตร ก่อนมีผลต่อการเกิดมลพิษทางอากาศ PM2.5

๒.๘ ให้กระทรวงพลังงานพิจารณาเพิ่มการรับซื้อชีวมวล เพื่อผลิตพลังงาน เช่น โรงไฟฟ้าชุมชน

๒.๙ ให้กระทรวงการคลัง กำหนดมาตรการส่งเสริมและสร้างแรงจูงใจเกษตรกรปลอดภัย เช่น การลดภาษีนำเข้าเครื่องจักรในภาคการเกษตร

๒.๑๐ ให้กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงศึกษาธิการ และสถาบันการศึกษา สร้างความเข้มแข็งให้กับเยาวชน ประชาชน ชุมชนในการจัดการความเสี่ยงต่อสุขภาพ รวมทั้งพัฒนานวัตกรรมในการจัดการปัญหาหมอกควัน ไฟป่า และฝุ่นละออง

๒.๑๑ ให้กระทรวงสาธารณสุข และกระทรวงมหาดไทย จัดให้มีห้องปลอดฝุ่นหน่วยบริการตรวจสุขภาพ คลินิกมลพิษให้กับประชาชน ในครอบครัวที่ผ่านมากระทำธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้ดำเนินมาตรการเฝ้าระวังป้องกัน บรรเทา และแก้ไขปัญหาหมอลพิษ อันเกิดจาก PM2.5 เสนอคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติในการประชุมครั้งที่ ๓/๒๕๖๖ เมื่อวันที่ ๙ สิงหาคม ๒๕๖๖ เพื่อพิจารณา โดยที่ประชุมได้มีมติเห็นชอบและมอบหมายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินงานตามแผนต่อไปเพื่อเฝ้าระวังป้องกัน บรรเทา และแก้ไขปัญหาสถานการณ์ฝุ่นละออง PM2.5 ตามลักษณะวงจรการรับมือกับภัย ประกอบด้วย ๑๔ มาตรการโดยแบ่งเป็นมาตรการที่จะดำเนินการช่วงที่มีสถานการณ์ ๓ ระยะ คือ ระยะเตรียมการ (ระบาดเชื้อนโคโรนา) และ ระยะปรับปรุงและการดำเนินการตลอดทั้งปี เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปปฏิบัติสู่สาระผลของการดำเนินงานสู่สาธารณะ และสร้างความเข้าใจกับทุกภาคส่วนอย่างต่อเนื่อง โดยมีรายละเอียดดังนี้

๑. ระยะเตรียมการ (ตุลาคม - ธันวาคม)

- **1.1** ให้กระทรวงการต่างประเทศ และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเร่งรัดจัดทำแผนปฏิบัติการร่วมในการป้องกันและแก้ไขปัญหาหมอกควันข้ามแดนระหว่างประเทศไทย –สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว-สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาภายใต้ยุทธศาสตร์ฟ้าใส (CLEAR Sky Strategy) และให้มีการติดตามผลการทำงานอยู่เป็นระยะ

- **1.2** ให้กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงอุตสาหกรรม พัฒนาระบบติดตามและตรวจสอบย้อนกลับการทำลายในพื้นที่เกษตรและพื้นที่ป่า (Traceability) และติดตามช่วงเวลาที่เสี่ยงต่อการทำลายตามรอบระยะเวลาปกคลุมและส่งเสริมสินค้าเกษตรปลอดภัย

- **1.3** ให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ส่งเสริมให้เกษตรกรใช้นำทางการปฏิบัติตาม “GAP PM2.5 Free” เพื่อลดการทำลายหรือกิจกรรมที่ก่อให้เกิดฝุ่นละออง

- **1.4** หากฎหมายพลังงาน และกฎทรงเกษตรและสหกรณ์ ส่งเสริมการใช้อุปกรณ์จากเศรษฐวัสดุทางกายภาพทรรทดแทนการทำลาย เช่น การปรับเปลี่ยนเชื้อเพลิงชีวมวล การปรับเปลี่ยนสารปรับปรุงดิน เป็นต้น

๑.๕ ให้จังหวัด จัดทำแผนรับมือและตอบโต้สถานการณ์ไฟป่า หมอกควัน และฝุ่นละออง
ให้สอดคล้องกับสภาพพื้นที่ และปฏิบัติตามแผนอย่างเคร่งครัด

๑.๖ ให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และกระทรวงการอุดมศึกษา
วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัดอันดับพื้นที่เสี่ยงต่อการเผาซ้ำซากในป่าสูงสุด ๑๐ อันดับ
และจัดกำลังเฝ้าระวังป้องกันทุกจุด ตามขนาดของพื้นที่

๒. ระยะเผชิญเหตุ (มกราคม - พฤษภาคม)

๒.๑ ให้กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และกระทรวง
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จัดตั้ง War room วิเคราะห์ประเมูลผลข้อมูลเพื่อใช้ในบริหาร
จัดการ/เสนอแนวทางมาตรการ/ส่งการ

๒.๒ ให้กระทรวงมหาดไทย และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น บริหารจัดการไฟในพื้นที่
รับผิดชอบ หากเกษตรกรต้องการเผาให้ดำเนินการขออนุญาตผ่านปกครองก่อนการเผา โดยให้
ฝ่ายปกครองกำหนดเงื่อนไขการอนุญาตเผา และให้จังหวัด อำเภอ องค์การบริหารส่วนตำบล กำนัน
ผู้ใหญ่บ้าน ก้ากบดูแลอย่างใกล้ชิด และเมื่อสิ้นสุดฤดูกาลเผาให้จังหวัดสรุปสถานการณ์การเผาในพื้นที่
โดยพิจารณาและแยกประเภทการใช้ประโยชน์ที่ดิน (เมือง ป่า เกษตรกรรม) และนำเสนอผู้อำนวยการกลาง
กองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยกลาง และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

๒.๓ ให้กระทรวงมหาดไทย จังหวัด และท้องถิ่น ใช้อำนาจตามกฎหมายประกาศ
เป็นพื้นที่เสี่ยงหรือพื้นที่ภัยพิบัติ เมื่อคำเตือนละอองขนาดเล็ก (PM₂.₅) เกิน ๒๕๐ ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร
โดยให้ศูนย์บัญชาการเหตุการณ์จังหวัด อำเภอ เขต เมือง เทศบาล ตำบล บูรณาการหน่วยงาน
ยกระดับมาตรการต่าง ๆ เพื่อให้สถานการณ์กลับสู่ภาวะปกติโดยเร็ว

๓. ระยะบรรเทา (พฤศจิกายน - กรกฎาคม) ให้กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงมหาดไทย
และกรุงเทพมหานคร จัดเตรียมห้องปลอดฝุ่น หน้ากากอนามัย รวมถึงยารักษาโรคเพื่อร่องรับ
สถานการณ์ฝุ่นละออง และในช่วงสถานการณ์ฝุ่นละอองให้แจกจ่ายอุปกรณ์ป้องกันฝุ่น yariksa rok
และเร่งจัดบริการด้านการแพทย์และการสาธารณสุข ทั้งหน่วยบริการตรวจสุขภาพประชาชน คลินิก
มลพิษเคลื่อนที่ คลินิกออนไลน์ ในทุกจังหวัด พร้อมทั้งจัดตั้งศูนย์ตอบโต้วาวะฉุกเฉินด้านการแพทย์
และสารสนเทศฯ สภนมออกควันและฝุ่นละอองขนาดเล็ก (Public Health Emergency Operation Center: PHEOC) ในทุกระดับ

๔.๓ ให้สำนักงบประมาณ และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมพิจารณา
จัดทำงบประมาณในลักษณะบูรณาการเชิงยุทธศาสตร์ประเด็นการแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละออง
ภายในปี พ.ศ. ๒๕๖๘

๔.๔ ให้ทุกหน่วยงานสื่อสารประชาสัมพันธ์และสร้างการรับรู้สู่สาธารณะ

ทั้งนี้ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อยู่ระหว่างเตรียมพร้อมรับมือสถานการณ์
ฝุ่นละอองปี พ.ศ. ๒๕๖๗ โดยกำหนดมาตรการแก้ไขปัญหาฝุ่นละออง PM2.5 ปี พ.ศ. ๒๕๖๗
เพื่อให้สอดรับกับนโยบายรัฐบาลที่ประกาศไว้ เมื่อวันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๖๖ ซึ่งจะเสนอ
คณะรัฐมนตรีพิจารณาโดยด่วนต่อไป

ในส่วนของกระทรวงสาธารณสุข ได้ปฏิบัติตามแนวทางด้านการแพทย์และสาธารณสุขกรณี
หมอกควันและฝุ่นละอองขนาดเล็ก เพื่อให้บุคลากรทางการแพทย์ดำเนินการคุมครอง ป้องกัน
และดูแลสุขภาพของประชาชนจากฝุ่น PM2.5 ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลในการแก้ไขปัญหา
ฝุ่น PM2.5 ตามแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนวาระแห่งชาติ การแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละออง
พ.ศ. ๒๕๖๒ - ๒๕๖๗ เพื่อให้ประชาชนในพื้นที่เสี่ยงจากฝุ่นละอองขนาดเล็กได้รับการคุมครองสุขภาพ
มีภูมิคุ้มกันและจัดการสุขภาพตนเอง ดังนี้

๑. ระยะสั้น ดำเนินการตามแนวทางด้านการแพทย์และสาธารณสุข โดยแบ่งการดำเนินการ
เป็น ๓ ระยะ ได้แก่ ระยะเตรียมการ ระยะวิกฤต และระยะหลังเกิดเหตุ

๑.๑ ระยะเตรียมการ (กันยายน – พฤศจิกายน) ดำเนินการตามแผนและติดตาม
ตามมาตรการ ดังนี้

(๑) มาตรการลดและป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพ ประกอบด้วย การเฝ้าระวัง
สถานการณ์ PM2.5 การประเมินความเสี่ยงและแจ้งเตือนประชาชนเพื่อให้คำแนะนำในการปฏิบัติต้น
การสื่อสารประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจและความตระหนักแก่ประชาชนในการป้องกัน
ผลกระทบท่อสุขภาพ พร้อมทั้งเฝ้าระวังสถานการณ์การเจ็บป่วย สำหรับประชาชนที่รับสัมผัสฝุ่นละออง
ได้แก่ กลุ่มโรคทางเดินหายใจ กลุ่มโรคหัวใจหลอดเลือด กลุ่มโรคตาอักเสบ กลุ่มโรคผิวหนังอักเสบ
และกลุ่มโรคนี้ ๆ

(๒) มาตรการจัดบริการด้านการแพทย์และสาธารณสุข ประกอบด้วย เตรียมความพร้อม
ในการดูแลกลุ่มเสี่ยง โดยการสำรวจและจัดทำทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อสื่อสารแจ้งเตือน
ดูแลสนับสนุนอนุปกรณ์และเวชภัณฑ์ในการป้องกันสุขภาพรวมทั้งติดตามเฝ้าระวังอาการในช่วงวิกฤต
พร้อมทั้งสร้างความรู้ความเข้าใจแก่องสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เพื่อให้คำแนะนำ
และดูแลกลุ่มเสี่ยง (ผู้ป่วยโรคหอบหืด ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดเตียง เด็กเล็ก) และเตรียมความพร้อมของ
ระบบสาธารณสุข เตรียมยา/เวชภัณฑ์/อุปกรณ์ป้องกัน พิจารณาความพร้อมในการจัดตั้งคลินิกมลพิษ
ในสถานบริการสาธารณสุขให้คำปรึกษาและรักษาอาการเจ็บป่วยจากโรค และจัดเตรียมอุปกรณ์สำหรับ

(๓) มาตรการเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการ ประกอบด้วย การเตรียมความพร้อม
ของศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉินด้านการแพทย์และสาธารณสุข (Public Health Emergency. Operation
Center: PHEOC) กรณีหมอกควันและฝุ่นละอองขนาดเล็ก และขอให้ดำเนินการเปิดศูนย์ปฏิบัติการ
ดังกล่าว หากค่า PM2.5 มากกว่า ๓๗.๕ ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร พร้อมทั้งสนับสนุนการใช้
พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม เป็นเครื่องมือในการควบคุมการปล่อย
PM2.5 จากแหล่งกำเนิด

๑.๒ ระยะวิกฤต (ธันวาคม - เมษายน) กำหนดชั้นตอนการปฏิบัติเพื่อให้สามารถ
ปฏิบัติตงานดูแลสุขภาพได้อย่างทันท่วงทีตามการเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์และความรุนแรง ๔ ระดับ
ดังนี้

ระดับที่ ๑ มีค่าฝุ่นไม่เกิน ๓๗.๕ ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ดำเนินการตามภารกิจ
หน้าที่ และกฎหมายที่มีอยู่ให้ครบถ้วนตามสภาพการณ์ปกติ เช่น การสื่อสารความรู้ในการป้องกันตนเอง
จากผลกระทบต่อสุขภาพ เตรียมความพร้อมของระบบการแพทย์และสาธารณสุข และร่วมกำกับการ
ปล่อยฝุ่นจากกิจกรรมต่าง ๆ

ระดับที่ ๒ มีค่าฝุ่นระหว่าง ๓๗.๖ – ๕๐ ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ดำเนินการ
ยกระดับมาตรการให้เข้มงวดขึ้น ได้แก่ การสื่อสารแจ้งเตือน การเปิดศูนย์เฝ้าระวังและประสานงาน
ด้านการแพทย์และสาธารณสุข (Operation Center: OC)

ระดับที่ ๓ มีค่าฝุ่นระหว่าง ๕๑ – ๗๕ ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ดำเนินการยกระดับ
การปฏิบัติการให้เข้มข้นมากขึ้นในการดูแลสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ พิจารณาใช้กฎหมาย
พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม เพื่อควบคุมแหล่งกำเนิดของฝุ่น
และหากสถานการณ์ฝุ่นละอองสูงเกิน ๕๑ ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ติดต่อกัน ๓ วัน ให้นายแพทย์
สาธารณสุขจังหวัดพิจารณาเปิดศูนย์ PHEOC เพื่อดูแลและป้องกันผลกระทบท่อสุขภาพของประชาชน
ในพื้นที่

ระดับที่ ๔ มีค่าฝุ่นมากกว่า ๗๕ ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ดำเนินการยกระดับ
การปฏิบัติด้านการแพทย์และสาธารณสุขเชิงรุกเพื่อดูแลกลุ่มเสี่ยงอย่างเร่งด่วนและหากสถานการณ์ฝุ่นมี
แนวโน้มสูงขึ้นมากกว่า ๑๕๐ ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรขึ้นไป ให้พิจารณาประสานหน่วยงานที่ดูแล
กลุ่มเสี่ยงหรือกิจกรรมที่เสี่ยงดำเนินการงดหรือลดกิจกรรมที่ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสุขภาพทันที

•..3.3.
ระยะหลังเกิดเหตุ (พฤษภาคม – กรกฎาคม) ดำเนินการสรุปบทเรียนการทำงานดำเนินงานปัญหา อุปสรรค และมีการประเมินผลการแสดงแผนงานผ่านไป

๒. ระยะยาว ได้มีการหารือและกำหนดมาตรการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้สอดคล้อง
กับแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนวาระแห่งชาติ การแก้ไขปัญหาหมลพิษด้านฝุ่นละอองที่จะสิ้นสุดลง
ตามแผนปฏิบัติการข้างต้น ในปี พ.ศ. ๒๕๖๗ ซึ่งมีมาตรการที่เพิ่มขึ้นในการดำเนินงานจัดการ
แหล่งกำเนิดและลดระดับฝุ่น PM2.5 รวมถึงเฝ้าระวังดูแลสุขภาพประชาชนที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
ด้วย ๓ มาตรการ ดังนี้

มาตรการที่ ๑ การลดและป้องกันความเสี่ยงต่อสุขภาพ ดำเนินกิจกรรมสื่อสารและแจ้งเตือน
สถานการณ์เพื่อให้คำแนะนำในการปฏิบัติตน และการเฝ้าระวังผลกระทบและสื่อสารความรอบรู้
แก่ประชาชน

มาตรการที่ ๒ การจัดบริการด้านการแพทย์และสาธารณสุข มีกิจกรรมการสนับสนุนอุปกรณ์
ป้องกันส่วนบุคคลแก่ประชาชน การจัดคลินิกมลพิษ จัดเตรียมห้องปลอดฝุ่นในสถานบริการสาธารณสุข
สถานที่ที่มีกลุ่มเปราะบาง ทีม ๓ หมอ หน่วยแพทย์เคลื่อนที่ลงพื้นที่ให้การดูแลกลุ่มเสี่ยงและ
เตรียมความพร้อมระบบปรักษา ส่งต่อระบบการแพทย์ฉุกเฉิน (EMS)

มาตรการที่ ๓ การเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการ มีกิจกรรมการเปิดศูนย์ปฏิบัติการ
ตอบโต้ภาวะฉุกเฉินด้านการแพทย์และสาธารณสุข การขับเคลื่อนและสนับสนุนการใช้กฎหมาย
พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม และพระราชบัญญัติควบคุมโรค
จากการประกอบอาชีพ และโรคจากสิ่งแวดล้อม พ.ศ. ๒๕๖๒
# คำตอบข้อที่ ๒

จากรายงานของกระทรวงสาธารณสุข ทราบว่า มีแนวทางในการดูแลรักษาผู้ป่วยที่ได้รับ
ผลกระทบจากปัญหาฝุ่น PM2.5 ตามมาตรการที่กำหนด โดยเน้นการจัดบริการด้านการแพทย์และ
สาธารณสุข เพื่อป้องกัน ดูแล และรักษาผู้ที่ได้รับผลกระทบทางสุขภาพจากปัญหาฝุ่น PM2.5
ตามแนวทางที่สำคัญ ดังนี้

๑. เฉพาะทางการแสดงผลกระทำต่อสุขภาพ ดำเนินการเฝ้าระวังเชิงรุก ทั้งการเฝ้าระวัง
เจ็บป่วยด้วยโรคที่เกี่ยวข้องกับมลพิษทางอากาศและพฤติกรรมสุขภาพ และสอบถามโรคเมื่อมีเหตุผิดปกติ
พร้อมทั้งให้คำแนะนำในการปฏิบัติตนเพื่อให้ประชาชนดูแลสุขภาพได้อย่างถูกต้อง
## ๒. เฉพาะทางจัดบริการด้านการแพทย์และสาธารณสุข

๒.๑ จัดระบบบริการสุขภาพด้านอาชีวศาสตร์และเวชศาสตร์สิ่งแวดล้อม เพื่อดูแล
สุขภาพประชาชนในช่วงวิกฤตฝุ่นละออง โดยเฉพาะในพื้นที่เสี่ยง จัดให้มีการบริการคลินิกมลพิษออนไลน์
และเปิดคลินิกมลพิษในโรงพยาบาล เพื่อเป็นคลินิกเฉพาะทางสำหรับประชาชนที่ได้รับผลกระทบจาก
PM2.5 และตอบข้อสงสัย และให้คำแนะนำแก่ประชาชน

๒.๒ ปรับระบบนัดของผู้ป่วยผ่านระบบการแพทย์ทางไกล (Telemedicine)
ในช่วงวิกฤตฝุ่นละอองสูงเกินมาตรฐาน เพื่อลดการแสดงผลผู้ฟื้นละอองขนาดเล็ก

๒.๓ จัดเตรียมห้องปลอดฝุ่นในสถานบริการสาธารณสุข เพื่อลดความเสี่ยงในการรับสัมผัสฝุ่นละอองขนาดเล็กในช่วงวิกฤตฝุ่นละออง รวมทั้งส่งเสริมและขับเคลื่อนให้เกิดห้องปลอดฝุ่นในสถานที่ที่มีกลุ่มเสี่ยง เช่น โรงเรียน ศูนย์เด็กเล็ก สถานที่ดูแลผู้สูงอายุ เป็นต้น

๒.๔ จัดเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ทีม ๓ หมอ และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ลงพื้นที่เยี่ยมบ้านกลุ่มเสี่ยงและผู้ที่มีโรคประจำตัว พร้อมทั้งให้คำแนะนำวิธีการปฏิบัติในการดูแลและป้องกันสุขภาพ และเตรียมความพร้อมร่วมกับชุมชน ประชาคมหมู่บ้าน และผู้เกี่ยวข้อง รวมถึงออกหน่วยแพทย์เคลื่อนที่เพื่อดูแลสุขภาพของประชาชนในช่วงวิกฤตฝุ่นละออง

๒.๕ จัดเตรียมยา เวชภัณฑ์ และอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล เพื่อรองรับการเจ็บป่วยที่จะเกิดขึ้น พร้อมทั้งสนับสนุนทรัพยากรด้านการแพทย์และสาธารณสุข เพื่อดำเนินการแก้ไขปัญหาหมอกควันและฝุ่นละอองขนาดเล็ก โดยสนับสนุนหน้ากากอนามัย (Surgical Mask) และหน้ากาก N95 ทางการแพทย์ (Surgical N95) เพื่อให้หน่วยงานในพื้นที่นำไปแจกจ่ายแก่ประชาชนกลุ่มเสี่ยง ได้แก่ เด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้ที่มีโรคประจำตัว และเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานฯ ในระดับพื้นที่

๒.๖ ดำเนินการจัดเตรียมระบบการแพทย์ฉุกเฉิน ระบบส่งต่อผู้ป่วย ดูแลรักษาเยียวยาและเยี่ยมให้วางกำลังใจกับเจ้าหน้าที่หรือประชาชนในพื้นที่เสี่ยงที่ได้รับบาดเจ็บจากการช่วยดับไฟป่ารวมทั้งตรวจสุขภาพและสนับสนุนการจัดบริการตรวจสุขภาพสำหรับอาสาดับไฟป่า