กระทู้ถามที่ ๑๘๗ ร.

เรื่อง ปัญหาน้ำเสียที่เกิดจากฟาร์มสุกร จังหวัดราชบุรี ส่งผลกระทบต่อแม่น้ำแม่กลอง
จังหวัดสมุทรสงคราม

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ดังต่อไปนี้

เนื่องจากจังหวัดราชบุรีมีการเลี้ยงสุกรมากที่สุดของประเทศ ฟาร์มส่วนใหญ่อยู่ในอำเภอปากท่อ
อำเภอจอมบึง อำเภอเมืองราชบุรี อำเภอโพธาราม อำเภอบางแพ และอำเภอบ้านโป่ง การเลี้ยงสุกร
เป็นแหล่งที่มีมูลพิษมาก ซึ่งก่อให้เกิดปัญหาข้อพิพาทและข้อร้องเรียนจากประชาชนกรณีได้รับผลกระทบน้ำเสียจากการเลี้ยงสุกรและกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง การลักลอบระบายน้ำเสียออกจากฟาร์มสุกรที่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม การใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำสาธารณะของประชาชนในพื้นที่ของจังหวัดราชบุรี และพื้นที่จังหวัดใกล้เคียงเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะผลกระทบที่มีต่อเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ การเพาะปลูกพืชสวน พืชไร่ และการใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค จากการทดสอบคุณภาพน้ำผิวดิน
จังหวัดราชบุรี ในแม่น้ำแม่กลอง คลองวัดประดู่และคลองสาขา พบว่ามีค่าต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน ตามประกาศของกรมควบคุมมลพิษ เพื่อให้ปัญหาน้ำเสียจากการประกอบกิจการเลี้ยงสุกรได้รับการแก้ไข กรมควบคุมมลพิษไดดำเนินการตามแผนปฏิบัติการเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำเสียจากฟาร์มสุกร พ.ศ. ๒๕๖๕ - ๒๕๗๐ เพื่อใช้เป็นกรอบแนวทางใหม่มีการจัดทำกิจกรรมโครงการเพื่อรักษา ป้องกันแก้ไข และลดการระบายมลพิษจากแหล่งกำเนิดมลพิษประเภทฟาร์มสุกรที่จะลงสู่แม่น้ำแม่กลอง เพื่อให้มีคุณภาพน้ำที่เหมาะสมสำหรับนำไปใช้ประโยชน์ ประกอบกับในปัจจุบันกรมควบคุมมลพิษได้จัดอบรม เพื่อเสริมสร้างศักยภาพและองค์ความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงสุกรที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมในพื้นที่จังหวัดราชบุรี
ให้กับผู้ประกอบการเลี้ยงสุกร ซึ่งจะเป็นการเพิ่มพูนความรู้และนำความรู้ที่ได้รับไปใช้ประโยชน์ในการปรับปรุง

ดูแลรักษาระบบการเลี้ยงและระบบบำบัดน้ำเสียได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งก่อให้เกิดประโยชน์
โดยตรงกับผู้ประกอบการเลี้ยงสุกรให้สามารถอยู่ร่วมกับประชาชนในพื้นที่ได้อย่างมีความสุข
โดยไม่มีปัญหาเรื่องร้องเรียน จึงขอเรียนถามว่า

๑. กรมควบคุมมลพิษได้ดำเนินการตามแผนปฏิบัติการเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำเสียจากฟาร์มสุกร
พ.ศ. ๒๕๖๕ - ๒๕๗๐ หรือไม่ และขณะนี้อยู่ระหว่างในขั้นตอนใด ขอทราบรายละเอียด

๒. กรมควบคุมมลพิษจะดำเนินการได้ทันตามแผนปฏิบัติการเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำเสีย
จากฟาร์มสุกร พ.ศ. ๒๕๖๕ - ๒๕๗๐ หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

อาณาภาพ สิกขิตอำนวยชัย
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล
จังหวัดสมุทรสงคราม

คำตอบกระทู้ถามที่ ๑๘๗ ร.

ของ นายอาณุภาพ ลิขิตอำนวยชัย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล จังหวัดสมุทรสงคราม
เรื่อง ปัญหาบ้านเสียที่เกิดจากฟาร์มสุกร จังหวัดราชบุรี ส่งผลกระทบต่อแม่น้ำแม่กลอง
จังหวัดสมุทรสงคราม

ข้าพเจ้า พลตำรวจเอก พัชรวาท วงษ์สุวรรณ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดล้อม ขอตอบกระทู้ถามของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ดังนี้
คำถามข้อที่ ๑
กรมควบคุมมลพิษได้ดำเนินการตามแผนปฏิบัติการเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำเสียจากฟาร์มสุกร
พ.ศ. ๒๕๖๕ - ๒๕๗๐ หรือไม่ และขณะนี้อยู่ระหว่างในขั้นตอนใด ขอทราบรายละเอียด
คำตอบข้อที่ ๑
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ขอเรียนว่า การดำเนินงานภายใต้แผนปฏิบัติการ
เพื่อแก้ไขปัญหาน้ำเสียจากฟาร์มสุกร พ.ศ. ๒๕๖๕ - ๒๕๗๐ มีความก้าวหน้าโดยสรุป ดังนี้
• การป้องกัน ควบคุม การกำจัด และนำคับใช้กฎหมาย
• การกำกับตรวจสอบ และนำคับใช้กฎหมายกับแหล่งกำเนิดมลพิษประเภทฟาร์มสุกร
หน่วยงานรับผิดชอบหลัก ประกอบด้วย กรมควบคุมมลพิษ และสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดล้อมจังหวัดราชบุรี โดยในปี ๒๕๖๕ - ๒๕๖๖ ดำเนินการตรวจสอบและนำคับการ
ตามกฎหมายกับแหล่งกำเนิดมลพิษประเภทการเลี้ยงสุกร จำนวนทั้งสิ้น ๒๓ แห่ง เก็บตัวอย่างน้ำทิ้ง
จากฟาร์มสุกรได้ จำนวน ๒๑ แห่ง มีผลการตรวจสอบ ดังนี้
- มีการระบายน้ำทิ้งออกสู่ภายนอก จำนวน 5 แห่ง โดยน้ำทิ้งมีค่าไม่เป็นไป
ตามมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งตามที่กฎหมายกำหนด จำนวน 5 แห่ง เจ้าพนักงานควบคุมมลพิษ
ได้ออกคำสั่งทางปกครองให้นำร่มสุกรจัดการแก้ไข เปลี่ยนแปลงปรับปรุง หากซ่อมแซมระบบบำบัดน้ำเสีย
- นอกจากจะระบายน้ำทิ้งออกสู่ภายนอก จากบนวันละแห่ง เฉลาะทำการเก็บตัวอย่างน้ำทิ้ง
เพื่อนำเข้ามาตรวจให้วางใจของคนครูของส่วนท้องถิ่นในการเฝ้าระวังและกำกับดูแลฟาร์มสุกร โดยนำเทิง
เม็ดเป็นไปตามมาตรฐานๆ และไม่เป็นไปตามมาตรฐานฯ กฏหมายกำหนด มาตราฐานฯ กฏหมายกำหนด มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ และ มาตราฐานฯ เป็นต้น

มีการออกเทศบัญญัติเกี่ยวกับกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ คิดเป็นร้อยละ ๗๑ ของจำนวนองค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่น

๒. การลดภาระระบายน้ำเสียลงสู่แหล่งน้ำ

๒.๑ การลดปริมาณการระบายมลพิษจากฟาร์มสุกร หน่วยงานรับผิดชอบหลัก
ประกอบด้วย กรมปศุสัตว์ สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดราชบุรี กรมควบคุมมลพิษ โดยสำนักงานสิ่งแวดล้อม
และควบคุมมลพิษที่ ๘ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีการให้คำแนะนำแนวทางการดำเนินงาน
โดยนำเทคโนโลยีที่ดีหรือเทคโนโลยีสะอาด มาใช้เพื่อลดปัญหาและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

๒.๒ การติดตั้งระบบบำบัดน้ำเสียที่มีประสิทธิภาพของฟาร์มสุกร หน่วยงานรับผิดชอบหลัก
ประกอบด้วย กรมปศุสัตว์ สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดราชบุรี กรมควบคุมมลพิษ โดยสำนักงานสิ่งแวดล้อม
และควบคุมมลพิษที่ ๘ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ได้ส่งเสริมการจัดสร้างระบบบำบัดน้ำเสีย
ประเภทต่าง ๆ เช่น ระบบบำบัดที่มีการผลิตก๊าซชีวภาพ และให้คำแนะนำในการจัดทำแบบบันทึกรายละเอียด
ของสถิติและข้อมูลซึ่งแสดงผลการทำงานของระบบบำบัดน้ำเสียของแหล่งกำเนิดมลพิษ (แบบ ทส. ๑)
และรายงานสรุปผลการทำงานของระบบบำบัดน้ำเสีย (แบบ ทส. ๒) ทุกเดือน

๓. การติดตามตรวจสอบและเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ

๓.๑ การติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำในแม่น้ำแม่กลองและคลองสาขา และเฝ้าระวัง
คุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง หน่วยงานรับผิดชอบหลัก ประกอบด้วย กรมควบคุมมลพิษ และสำนักงาน
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดราชบุรี

๓.๒ การสนับสนุนอนงค์ความรู้และอุปกรณ์ตรวจวัดคุณภาพน้ำให้กับเครือข่ายเฝ้าระวัง
คุณภาพน้ำและติดตามตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษในชุมชนและชุมชนริมน้ำ หน่วยงานรับผิดชอบหลัก
ประกอบด้วย กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมมลพิษ โดยสำนักงาน
สิ่งแวดล้อมและความคมนาคมพืชที่ ๘ และสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดราชบุรี
เช่น การจัดกิจกรรม “ทสม. ราชบุรี ร่วมใจฟื้นฟูแหล่งน้ำธรรมชาติ” ให้กับเครือข่ายอาสาสมัคร
พิทักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมหมู่บ้าน อำเภอโพธาราม

๓.๓ การเฝ้าระวังการล้มรอบการระบายน้ำเสียจากแหล่งกำเนิดมลพิษประเภทฟาร์มสุกร
ไม่ให้มีการระบายน้ำเสียลงสู่แม่น้ำ หน่วยงานรับผิดชอบหลัก ประกอบด้วย กรมควบคุมมลพิษ
โดยสำนักงานสิ่งแวดล้อมและความคมนาคมพืชที่ ๘ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดราชบุรี
และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีการจัดทำช่องทางในการรับแจ้งเหตุจากประชาชนทั้งทางโทรศัพท์
และช่องทางออนไลน์ บูรณาการร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่
เพื่อลงตรวจสอบพื้นที่ เกรณีมีการแจ้งเหตุโดยทันที

๔. การปรับปรุงสภาพแวดล้อมและระบบนิเวศของแหล่งน้ำ

๔.๑ การกำจัดวัชพืช เก็บขยะ อุดลอกตะกอนดิน และปรับสภาพแวดล้อมในแม่น้ำ

องค์การบริหารส่วนจังหวัด กรมควบคุมมลพิษ โดยสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ ๘ และสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดราชบุรี มีการกำจัดวัชพืช เก็บขยะ ขุดลอกแหล่งน้ำ และให้ข้อแนะนำการปรับสภาพเพื่อการอนุรักษ์แหล่งน้ำแก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

๔.๒ การกำหนดมาตรการ เปิด - ปิด ประตูระบายน้ำเพื่อเพิ่มการไหลเวียนของน้ำ หน่วยงานรับผิดชอบหลัก คือ สำนักชลประทานที่ ๑๓ โครงการชลประทานราชบุรี มีการเปิด - ปิด ประตูระบายน้ำเพื่อเพิ่มการหมุนเวียนของน้ำ ให้มีปริมาณน้ำในแม่น้ำที่เหมาะสมเพื่อรักษาระบบนิเวศ คุณภาพน้ำ และผลักดันน้ำเค็ม

๕. การสร้างการมีส่วนร่วมและจิตสำนึกให้กับทุกภาคส่วน

๕.๑ จัดทำแผนปฏิบัติการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์องค์ความรู้ด้านการจัดการน้ำเสีย จากฟาร์มสุกรหน่วยงานรับผิดชอบหลัก ประกอบด้วย กรมควบคุมมลพิษ โดยสำนักงานสิ่งแวดล้อม และควบคุมมลพิษที่ ๘ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดราชบุรี และองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่น มีการเสริมสร้างและเผยแพร่ความรู้ความเข้าใจให้ทุกภาคส่วนเกิดความร่วมมือในการป้องกัน และแก้ไขปัญหาเน่าเสียอย่างมีประสิทธิภาพ สนับสนุนวิชาการด้านการจัดการน้ำเสียจากฟาร์มสุกรให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

๕.๒ การเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจในการปฏิบัติงานด้านการจัดการน้ำเสียจากฟาร์มสุกรหน่วยงานรับผิดชอบหลัก ประกอบด้วย กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมมลพิษโดยสำนักงานสิ่งแวดล้อมและความรู้ความเข้าใจในหัวข้อต่าง ๆ ดังนี้

๑) การปฏิบัติงานด้านการจัดการน้ำเสียจากฟาร์มสุกร

๒) เสริมสร้างและสนับสนุนอนุเครื่องความรู้ในการลดการเกิดน้ำเสียจากฟาร์มสุกร

- ให้ความรู้ด้านการทำงานจัดการน้ำเสียกับแหล่งกำเนิดมลพิษที่เข้าตรวจสอบ และจัดตั้งคณะทำงานติดตามตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษ รวมถึงการทำเนินการตามกฎหมายสิ่งแวดล้อม
- จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง กฎหมายสิ่งแวดล้อมกับการจัดการมลพิษประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๖ ให้กับเครือข่ายอาสาสมัครพิทักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมหมู่บ้าน จังหวัดราชบุรี
- เสริมสร้างและสนับสนุนอนุเครื่องความรู้ในการนำน้ำทึ่งจากฟาร์มสุกรที่ผ่านกระบวนการบำบัดแล้วไปใช้ประโยชน์ใหม่ได้อย่างเหมาะสม
- เสริมสร้างและสนับสนุนอนุเครื่องหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีสำหรับผลิต (Good Manufactory Practice : GMP) การปฏิบัติตามเกษตรกรรมที่ดีและเหมาะสม (Good Agriculture Practice : GAP) ในพื้นที่อำเภอปากทอด อ.บางพลี

เรื่อง GAP ผ่านสื่อคลิปวิดีโอบนช่องทางออนไลน์ โดยกลุ่มถ่ายทอดเทคโนโลยี สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ ๕

๕.๓ การพัฒนา ปรับปรุง และส่งเสริมเทคโนโลยีต้นแบบที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม หน่วยงานรับผิดชอบหลัก ประกอบด้วย กรมควบคุมมลพิษ โดยสำนักงานสิ่งแวดล้อมและความคุมมลพิษที่ ๘ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดราชบุรี และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีการแนะนำการใช้งานระบบบำบัดน้ำเสียแบบบึงประดิษฐ์ และการนำตะกอนไปใช้ทำปุ๋ยในการปลูกพืช

คำถามข้อที่ ๒
กรมควบคุมมลพิษจะดำเนินการได้ทันตามแผนปฏิบัติการเพื่อแก้ไขปัญหาเน่าเสียจากฟาร์มสุกร พ.ศ. ๒๕๖๕ - ๒๕๗๐ หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อที่ ๒
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ขอเรียนว่า กรมควบคุมมลพิชมีการติดตามความก้าวหน้าผลการดำเนินงานภายใต้แผนปฏิบัติการเพื่อแก้ไขปัญหาเน่าเสียจากฟาร์มสุกรในพื้นที่จังหวัดราชบุรี พ.ศ. ๒๕๖๕ - ๒๕๗๐ อย่างน้อยปีละ ๑ ครั้ง รวมถึงประสานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการจัดทำรายละเอียดแผนงาน โครงการ และกิจกรรม เพื่อขอรับการจัดสรรงบประมาณในการแก้ไขปัญหาเน่าเสียจากฟาร์มสุกรในพื้นที่ประจำปี และกรมควบคุมมลพิษจะจัดทำรายงานผลการดำเนินงานเรียนผู้ว่าราชการจังหวัดราชบุรีเพื่อพิจารณามอบหมายหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องดำเนินการภายในแผนปฏิบัติการฯ รวมทั้งนำเสนอผลการดำเนินงานต่อที่ประชุมคณะกรรมการอนุกรรมการ คณะกรรมการที่เกี่ยวข้อง สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ และคณะกรรมการลุ่มน้ำ

จากการติดตามผลการดำเนินงานการแก้ไขปัญหาเน่าเสียจากการเลี้ยงสุกรหลายหน่วยงานสามารถดำเนินการตามแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม เพื่อแก้ไขปัญหาเพื่อลดผลกระทบที่เกิดขึ้น จากฟาร์มสุกรในพื้นที่จังหวัดราชบุรีได้ ตามแผนงานที่ระบุไว้ในแผนปฏิบัติการฯ แต่นื่องจากปัญหาและอุปสรรค ได้แก่ จำนวนบุคลากรของหน่วยงาน การขาดงบประมาณ ปริมาณงานประจำที่หน่วยงานต่าง ๆ ได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบ ตามตัวชี้วัดของหน่วยงานมีปริมาณมาก รวมถึงปัญหาระบาดของโรคคอหิตวัณแอฟริกาในสุกร อ้างส่งผลกระทบต่อการดำเนินการตามแผนงานที่ระบุไว้อย่างไรก็ตาม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เห็นชอบให้มีการลดลงของบริเวณ