กระทู้ถามที่ ๐๓๙ ร.

เรื่อง แนวทางการแก้ไขปัญหาจุดตัดทางรถไฟกับถนน
กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามนายกรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้

ด้วยปัจจุบันบริเวณจุดตัดทางรถไฟกับถนนสูงมากขึ้นทุกปี เนื่องจากทางรถไฟกับถนนต่างระดับกัน และเกิดอุบัติเหตุบริเวณจุดตัดทางรถไฟกับถนนในช่วงเวลาเร่งรีบมีรถวิ่งสัญจรสวนกันเป็นจำนวนมาก ชะลอขึ้นเนินถนน ทำให้เกิดอุบัติเหตุบ่อยครั้ง ประชาชนได้สอบถามไปยังหน่วยงานที่รับผิดชอบ แต่ก็ยังไม่ได้รับการแก้ไขปัญหา จึงขอเรียนถามว่า

๑. รัฐบาลมีมาตรการสำรวจตรวจสอบจุดตัดทางรถไฟกับถนน ที่เกิดอุบัติซ้ำซ้อนและมีความเสี่ยงสูง หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. รัฐบาลมีแผนงานโครงการติดตั้งป้ายหยุด ป้ายรูปรถไฟ พร้อมจัดทำสัญญาณเตือนไฟกระพริบทั่วตลอดเวลา และเน้นชะลอความเร็วบริเวณจุดตัดทั่วประเทศ หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๓. รัฐบาล มีแนวทางแก้ไขปัญหาจุดตัดรถไฟฟ้านรางโพธิ์ - พรมแดน แขวงเอกชัย เขตบางนอน กรุงเทพมหานคร หรือไม่ อย่างไร และหน่วยงานใดเป็นผู้รับผิดชอบ ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

ฉัฐชา บุญไชยอินสวัสศิ
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล
กรุงเทพมหานคร

คำตอบกระทู้ถามที่ ๐๓๙ ร.

ของ นายณัฐชา บุญไชยอินสวัสดิ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล กรุงเทพมหานคร เรื่อง แนวทางการแก้ไขปัญหาจุดตัดทางรถไฟกับถนน

ข้าพเจ้า นายเศรษฐาทรีสิน นายกรัฐมนตรี ขอตอบกระทู้ถาม เรื่อง แนวทางการแก้ไขปัญหาจุดตัดทางรถไฟกับถนน ของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ตามที่ได้รับรายงานจากกระทรวงคมนาคม ดังนี้

### คำตอบข้อที่ ๑

จากข้อมูลของกระทรวงคมนาคม ขอเรียนว่า ปัญหาอุบัติเหตุที่จุดตัดทางรถไฟกับถนน อันก่อให้เกิดความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน ซึ่งการเกิดอุบัติเหตุบริเวณจุดตัดทางรถไฟ กับถนนประกอบไปด้วยปัจจัยด้านคน ยานพาหนะ ถนนและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะปัจจัยด้านลักษณะทางกายภาพบริเวณจุดตัดทางรถไฟ และปัจจัยด้านพฤติกรรมที่มีผลต่อการเกิดอุบัติเหตุบริเวณจุดตัดทางรถไฟกับถนนมากที่สุด จุดตัดที่เป็นทางลักผ่านที่ประชาชนทำขึ้นมาใช้สัญจรข้ามทางรถไฟ เป็นจำนวนมากเพื่อความสะดวกโดยไม่ได้คำนึงถึงความปลอดภัย จึงทำให้เสียงต่อการเกิดอุบัติเหตุบริเวณจุดตัดทางรถไฟที่เป็นทางลักผ่านบ่อยครั้ง เพื่อกำปัญหาดังกล่าว กระทรวงคมนาคมจึงได้มีคำสั่งกระทรวงคมนาคมที่ ๒๒๑/๒๕๖๖ ส่ง ณ วันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖ แต่งตั้งคณะกรรมการร่วมพิจารณาการขออนุญาตและแก้ไขปัญหาจุดตัดทางรถไฟกับถนน เพื่อให้ความเห็น เสนอแนะแนวทางและมาตรการที่เหมาะสมต่อการรถไฟแห่งประเทศไทยในการอนุญาต ปรับปรุง แก้ไขหรือยกเลิกจุดตัดทางรถไฟกับถนน รวมทั้งกำหนดแนวทางและมาตรการเพื่อป้องกัน บรรเทา และแก้ปัญหาการเกิดอุบัติเหตุบริเวณจุดตัดทางรถไฟกับถนน การกำหนดแนวทางและมาตรการควบคุม และเปิดทางลักผ่านทั่วประเทศ เพื่อป้องกันปัญหาการเกิดอุบัติเหตุ และรองรับแผนการพัฒนาระบบรางของการรถไฟแห่งประเทศไทย และกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาลดทางดัดผ่านและอนุญาตเฉพาะรายระหว่างทางรถไฟกับถนนเพื่อให้งานดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเป็นไปด้วยความรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ

สำหรับมาตรการด้านความปลอดภัยบริเวณจุดตัดทางรถไฟกับถนน ที่หน่วยงานในสังกัดกระทรวงคมนาคมได้มีการดำเนินการ ได้แก่

๑. การรวบรวมข้อมูลบริเวณจุดตัดทางรถไฟที่เกิดอุบัติเหตุบ่อยครั้งให้ถูกต้องตรงกันทั้งชื่อจุดตำและตำแหน่งที่ดัง โดยมอบให้งารรถไฟแห่งประเทศไทยร่วมกับกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นร่วมกันสำรวจและยืนยันข้อมูลเพื่อนำไปประกอบการแก้ไขปัญหาร่วมกันตลอดไป

๒. การตรวจสอบและปรับปรุงแก้ไขบริเวณจุดตำทางรถไฟที่เป็นจุดอับสายตา หรือมองไม่เห็นในเวลากลางคืน โดยมอบให้งารรถไฟแห่งประเทศไทยร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตรวจสอบและปรับปรุงภูมิทัศน์ในเส้นทางเดินรถให้มีความปลอดภัย มีบดบังสายตาอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงการย้ายสิ่งปลูกสร้าง เช่น ป้ายเตือนจุดทางรถไฟไม่ให้อยู่ในเขตจำกัดสายตา เป็นตน

๓. การจัดเจ้าหน้าที่มาเฝ้าประจำจุดตัดทางรถไฟที่เป็นทางลักผ่านทั่วประเทศ รวมทั้งจุดตัด
ที่อยู่ระหว่างรอเปิดใช้งานอย่างเป็นทางการ โดยให้การรถไฟแห่งประเทศไทยนายสถานีรถไฟส่งมอบ
ข้อมูลตารางเวลาการเดินรถให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่เพื่อขอรับการสนับสนุนบุคลากร
ในการเฝ้าระวังจุดตัดทางรถไฟ เพื่อให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสนับสนุนงบประมาณต่อไป

๔. การรณรงค์เรื่องการสร้างจิตสำนึกในการใช้รถใช้ถนนให้เกิดความปลอดภัยบริเวณจุดตัด
ทางรถไฟกับถนนและการเคารพกฎหมายจราจร รวมทั้งให้ข้อมูลเกี่ยวกับการเดินรถไฟ เช่น เวลากลับรถผ่าน
จำนวนเที่ยว เป็นต้น ผ่านหอกระจายข่าว เสียงตามสายและช่องทางอื่น ๆ เพื่อให้ประชาชนรับทราบ
และเพิ่มความระมัดระวังเป็นพิเศษในการข้ามทางรถไฟ

๕. การรถไฟแห่งประเทศไทยมอบให้สารวัตรแขวงบำรุงทางหรือนายสถานีรถไฟทั่วประเทศ
เข้าร่วมประชุมกับนายอำเภอ เพื่อประสานการปฏิบัติและร่วมกันแก้ไขปัญหาอุบัติเหตุบริเวณจุดตัด
ทางรถไฟกับถนนอย่างสม่ำเสมอ

๖. การรถไฟแห่งประเทศไทยพิจารณามอบหมายผู้มีอำนาจในการตัดสินใจเข้าร่วม
ในการประชุมที่เกี่ยวข้องกับแผนพัฒนาที่ดินผังเมือง การจัดการจราจร ในจังหวัดที่ทางรถไฟ
ผ่านเข้าร่วมประชุมด้วยทุกครั้ง

๗. การรถไฟแห่งประเทศไทยร่วมกับกระทรวงมหาดไทยและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ตรวจสอบเพื่อปิดทางลักผ่านที่ไม่มีความจำเป็นและเสี่ยงที่จะเกิดอุบัติเหตุสูง โดยจัดหาเส้นทางสัญจรใหม่
ที่มีความปลอดภัยให้กับประชาชนในพื้นที่ได้ใช้เดินทางแทนจุดทางผ่านเดิม ซึ่งทางลักผ่านหลายแห่ง
เคยมีอุบัติเหตุขึ้นหลายครั้งเกิดขึ้นกับคนนอกพื้นที่ จึงควรให้ท้องถิ่นที่ใช้ทางลักผ่านได้ตระหนักถึงความปลอดภัย
ของผู้ใช้ทางในภาพรวมและมีจิตสำนึกสาธารณะร่วมรับผิดชอบด้วย และไม่ให้เกิดทางลักผ่านแห่งใหม่ขึ้นอีก

๘. ขอความร่วมมือกรมทางหลวง กรมทางหลวงชนบท และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ก่อสร้างเนินชะลอความเร็วเพื่อชะลอความเร็วของรถก่อนถึงบริเวณจุดตัดทางรถไฟ

๙. การรถไฟแห่งประเทศไทยพิจารณากำหนดให้พนักงานขับรถไฟเปิดไฟหน้าขบนรถไฟ
ในเวลากลางวันเพื่อให้ผู้ขับชี้รถยนต์หรือคนข้ามทางรถไฟสามารถสังเกตเห็นรถไฟได้อย่างชัดเจน
รวมทั้งเปิดหวูดรถไฟก่อนถึงจุดตัดรถไฟที่ทางผ่านเสมอดระดับเพื่อเตือนผู้ใช้ทางในบริเวณใกล้เคียงด้วย

ทั้งนี้ มาตรการดังกล่าวข้างต้นเป็นมาตรการป้องกันทางกายภาพ สำหรับเรื่องวินัยของผู้ขับขี่
จำเป็นที่จะต้องมีการกดขันให้เกิดผลในทางปฏิบัติ โดยความร่วมมือของหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องต่อไป

และป้ายรูปรถไฟที่ใช้ในการติดตั้งในจุดตัดทางรถไฟที่เป็นทางลักผ่าน แต่การดำเนินการติดตั้งป้ายหยุด
ป้ายรูปรถไฟในจุดตัดทางรถไฟที่เป็นทางลักผ่านนั้น ต้องผ่านการพิจารณาจากเจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้อง
ของการรถไฟแห่งประเทศไทยร่วมกับเจ้าหน้าที่ส่วนท้องถิ่น เพื่อพิจารณาร่วมกันว่าทางลักผ่านนั้น
สมควรคงไว้หรือสมควรปิดกั้น ส่วนเนินชะลอความเร็วนั้นการรถไฟแห่งประเทศไทยไม่ได้ตั้งงบประมาณ
ในส่วนนี้

อย่างไรก็ตามการรถไฟแห่งประเทศไทยได้ตระหนักถึงปัญหาอุบัติเหตุที่จุดตัดทางรถไฟกับถนน
อันก่อให้เกิดความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน เพื่อให้การดำเนินการแก้ไขปัญหาจุดตัด
ทางรถไฟกับถนนเป็นไปด้วยความรวดเร็วจากการทำงานร่วมกันแบบบูรณาการระหว่างหน่วยงาน
ทุกภาคส่วน โดยมีแนวทางการดำเนินการ ดังนี้

๑. เห็นควรปรับปรุงขั้นตอนการดำเนินงานให้มีความชัดเจน และรวดเร็วยิ่งขึ้น โดยแก้ไขลดขั้นตอน
การดำเนินงานการอนุญาตจุดตัดทางรถไฟกับถนน (จุดตัดเสมอดับทางรถไฟ จุดตัดทางซ้าย/ทางลอด)
แต่ไม่กระทบต่อการพิจารณาในส่วนงานที่เกี่ยวข้องของการรถไฟแห่งประเทศไทย และแก้ไขรายละเอียด
หลักเกณฑ์การพิจารณาลดทางตัดผ่านและอนุญาตเฉพาะรายระหว่างทางรถไฟกับทางรถยนต์

๒. เห็นควรปรับปรุงแก้ไขให้ยกเลิกการจัดทำหนังสือสัญญาใช้สิทธิ์เหนือพื้นดินพร้อมยกเว้น
ค่าธรรมเนียมในส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อความปลอดภัยในการใช้งานและการเดินขนบนรถไฟ อันเป็นประโยชน์
ของประชาชนเป็นสำคัญ โดยเปลี่ยนให้เป็นการจัดทำบันทึกความร่วมมือระหว่างการรถไฟแห่งประเทศไทย
กับหน่วยงานเจ้าของถนน (MOU) เป็นการให้สิทธิ์หน่วยงานเจ้าของถนนในการก่อสร้างถนนจุดตัด
เสมอดับทางรถไฟ และทางซ้าย/ทางลอด การติดตั้งเครื่องกั้นถนน การติดตั้งป้ายจรจราจร สัญลักษณ์จราจร
บนผิวทางไฟฟ้าส่องสว่าง สัญญาณไฟต่าง ๆ รวมทั้งการบำรุงรักษาในพื้นที่ของการรถไฟแห่งประเทศไทย
ตามเงื่อนไขตามบันทึกข้อตกลงและไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมให้กับการรถไฟแห่งประเทศไทยแต่อย่างใด
ทั้งนี้ เห็นควรมอบหมายให้ประธานคณะทำงานร่วมพิจารณาอนุญาตและแก้ไขปัญหาจุดตัดทางรถไฟ
กับถนนเป็นผู้ลงนามในบันทึกข้อตกลง (MOU) ตามแบบมาตรฐานที่ผ่านการพิจารณากลั่นครอง
ของสำนักงานอาณาบาลแล้วเมื่อผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทยอนุมัติตามผ่านนั้น ๆ

๓. เห็นควรยกเลิกการแจ้งค่าใช้จ่ายในการดำเนินการก่อสร้างปรับปรุงพื้นผิวการจราจร
ในเขตทางรถไฟและการติดตั้งเครื่องกั้นถนน รวมทั้งค่าจัดจ้างพนักงานเข็นแผงกั้นทางรถไฟ
และค่าใช้จ่ายในการก่อสร้างอื่น ๆ เนื่องจากมอบหมายให้หน่วยงานเจ้าของถนนดำเนินการก่อสร้าง
เครื่องกั้นถนนพื้นผิวการจราจรและจัดจ้างคนเข็นแผงกั่นเอง ยกเว้นได้รับการประสานหรือแจ้งให้
การรถไฟแห่งประเทศไทยดำเนินการในส่วนงานใดจึงให้แจ้งค่าใช้จ่ายในส่วนที่เกี่ยวข้อง แต่หากมีค่าใช้จ่าย
ในการรื้อย้ายเสาสัญญาณ หรืออุปกรณ์อื่นใดของการรถไฟแห่งประเทศไทย ให้แจ้งค่าใช้จ่ายดังกล่าว
ให้กับหน่วยงานเจ้าของถนนทราบต่อไป

๔. เห็นควรกำหนดแนวทางการบริหารจัดการฉุกด้านทางผ่านเสมอระดับทางรถไฟ ทางซ้าย/ทางลอด
โดยการบูรณาการร่วมกับทุกภาคส่วน

๕. เห็นควรกำหนดแนวทางในการแก้ไขปัญหาทางลักผ่านอย่างยั่งยืน โดยกำหนดจำนวน
ทางลักผ่านที่แท้จริงในบัญชีทางผ่านของการรถไฟแห่งประเทศไทย และดำเนินการแก้ไขแบบบูรณาการ
กับทุกภาคส่วนผ่านกลไกคณะกรรมการกลั่นกรองแก้ไขปัญหาจุดตัดระดับจังหวัด หรือคณะทำงาน
แก้ไขปัญหาจุดตัดระดับอำเภอ (ถ้ามี) โดยการร่วมกันจัดทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือระหว่างการรถไฟ
แห่งประเทศไทยกับหน่วยงานเจ้าของถนนและดำเนินการติดตั้งเครื่องกั้นถนนในทุกจุดตัดทางผ่านเสมอระดับ
ที่เห็นสมควรเป็นทางผ่านที่ได้รับอนุญาตอย่างถูกต้อง หรือหน่วยงานเจ้าของถนนอำนวยความสะดวก
โดยมีหน้าที่จัดให้มีคนเขียนแผนก้นการจราจรในทางลักผ่านแบบผ่อนปรนตามความเห็นชอบ
ของคณะอนุกรรมการกลั่นกรอง และแก้ไขปัญหาจุดตัดฯ ระดับจังหวัด รวมทั้งเฝ้าระวังไม่ให้เกิด
ทางลักผ่านนอกบัญชีทางผ่านของการรถไฟแห่งประเทศไทยขึ้นอีกเด็ดขาด

๖. เห็นควรให้เริ่มต้นดำเนินการ (Pilot Project) ตามแนวทางการบริหารจุดตัดทางผ่าน
เสมอระดับทางรถไฟ ทางข้าม/ทางลอด โดยการบูรณาการร่วมกับทุกภาคส่วนตามนโยบายรัฐบาล
และนโยบายของการรถไฟแห่งประเทศไทย และแนวทางในการแก้ไขปัญหาทางลักผ่านอย่างยั่งยืน
กับทางลักผ่าน กม. ๕๐+๙๔๕.๒๐ บริเวณที่หยุดรถคลองแขวงกลั่น จังหวัดฉะเชิงเทรา

๗. เห็นควรกำหนดให้กองควบคุมการปฏิบัติการ ในฐานะเลขานุการคณะทำงานร่วมพิจารณา
อนุญาตและแก้ไขปัญหาจุดตัดทางรถไฟกับถนนรับผิดชอบ เป็นหน่วยงานบูรณาการ (One Stop
Service) ในการติดตามแก้ไขปัญหาจุดตัดทางรถไฟ ทางข้าม/ทางลอด และประสานการปฏิบัติ
กับหน่วยงานภายนอก และหน่วยงานภายในเพื่อดำเนินการเกี่ยวกับจุดตัดทางรถไฟ ทางข้าม/ทางลอด
ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล

๘. เห็นควรรายงานการปรับปรุงขั้นตอนการดำเนินงานในการขออนุญาตจุดตัดทางรถไฟกับถนน
แนวทางการบริหารจัดการจุดตัดทางผ่านเสมอระดับทางรถไฟ ทางข้าม/ทางลอด โดยการบูรณาการ
ร่วมกับทุกภาคส่วน ตามนโยบายของรัฐบาลและนโยบายของการรถไฟแห่งประเทศไทย และแนวทาง
ในการแก้ไขปัญหาทางลักผ่านอย่างยั่งยืน ให้กับคณะทำงานร่วมพิจารณาการขออนุญาตและการแก้ไขปัญหา
จุดตัดทางรถไฟกับถนนกระทรวงคมนาคม เพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบและปรับปรุงแก้ไขหลักเกณฑ์
การพิจารณาลดทางตัดผ่านและอนุญาตเฉพาะรายระหว่างทางรถไฟกับทางรถยนต์ให้สอดคล้องกับ
การปรับปรุงแก้ไขดังกล่าวต่อไป

คำตอบข้อที่ ๓
รัฐบาลโดยกระทรวงคมนาคม ขอเรียนว่า จุดตัดรถไฟถนนะรางโพธิ์ - พรมแดน เป็นทางผ่าน
เสมอระดับ (ทางลักผ่านไม่ได้รับอนุญาต) อยู่ในพื้นที่ของการรถไฟแห่งประเทศไทย ที่ กม. ๑๖+๓๐๐.๐๐
ย่านสถานีรางโพธิ์ ในเส้นทางรถไฟสายวงเวียนใหญ่ - มahaชัย มีความกว้างของถนน ๘.๐๐ เมตร
ขนาด ๒ ช่องจราจร ผิวจราจรชนิดลาดยางแอสฟัลท์ติกคอนกรีต ซึ่งสำนักการโยธา กรุงเทพมหานคร
ได้เคยขออนุญาตกขยายถนน ในแนวเขตทางรถไฟและขยายทางผ่านดังกล่าว เป็นถนนคอนกรีตเสริมเหล็ก
กว้าง ๒๐.๐๐ เมตร ขนาด 4 ช่องจราจร ที่ กม. ๑๖+๒๙๑.๖๐ ถึง กม. ๑๖+๓๑๑.๖๐

ตามโครงการก่อสร้างปรับปรุงซอยพระรามที่ ๒ ซอย ๘๒ จากถนนพระรามที่ ๒ ถึงสวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (สวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติฯ บางบอน) พื้นที่เขตบางบอน กรุงเทพมหานคร แต่การรถไฟแห่งประเทศไทย ได้ตรวจสอบและพิจารณาแล้วเนื่องจากเป็นทางลักผ่านไม่อยู่ในหลักเกณฑ์การพิจารณาลดทางตัดผ่าน ซึ่งปัจจุบันมีขบวนรถไฟผ่านจุดนี้ จำนวน ๓๔ ขบวน/วัน มีความหนาแน่นหากคงเป็นทางผ่านเสมอระดับ จะเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุ การสร้างเป็นทางผ่านต่างระดับจะปลอดภัยมากกว่า ปัจจุบันทางลักผ่านดังกล่าวยังไม่สามารถปิดและยกเลิกได้ การรถไฟแห่งประเทศไทย ได้ดำเนินการติดตั้งสัญญาณจราจร ป้ายเตือน และจัดเจ้าหน้าที่ทำการเขียนแผงปิดกั้นถนนขณะขบวนรถไฟวิ่งผ่านเพื่อความปลอดภัยต่อขบวนรถและประชาชนที่ใช้เส้นทางดังกล่าว

อย่างไรก็ดี หากหน่วยงานเจ้าของถนนซึ่งอยู่ในพื้นที่ นำเรื่องขออนุญาตเสนอเข้าคณะกรรมการร่วมพิจารณาการขออนุญาตและแก้ไขปัญหาจุดตัดทางรถไฟกับถนนโดยตรง เพื่อให้คณะกรรมการให้ความเห็น เสนอแนวทางและมาตรการที่เหมาะสมในการอนุญาต ปรับปรุง แก้ไข หรือยกเลิกจุดตัดทางรถไฟกับถนน รวมทั้งกำหนดแนวทางและมาตรการเพื่อป้องกัน บรรเทา และแก้ไขปัญหาการเกิดอุบัติเหตุบริเวณจุดตัดทางรถไฟกับถนนต่อไป เพื่อเป็นแนวทางในการดำเนินงานที่มีความปลอดภัยมากยิ่งขึ้น