กระทู้ถามที่ ๒๐๓ ร.

เรื่อง ปัญหาการจัดตั้งสหกรณ์เพื่อเช่าที่กับกรมธนารักษ์

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ตามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ดังต่อไปนี้

เนื่องจากรัฐบาลที่ผ่านมามีความร่วมมือกับหน่วยราชการหลายฝ่าย เพื่อปรับปรุงที่อยู่อาศัย
ริมคลองเปรมประชากร โดยสนับสนุนประชาชนตั้งกลุ่มสหกรณ์แล้วทำสัญญาเช่าที่ดินกรมธนารักษ์
เพื่อสร้างโครงการบ้านมั่นคง จึงขอเรียนถามว่า

๑. ปัจจุบัน (ปี พ.ศ.๒๕๖๖) หากประชาชนรวมกลุ่มตั้งสหกรณ์เพื่อเช่าที่อยู่อาศัย
แต่ไม่สร้างบ้านตามแบบโครงการบ้านมั่นคงได้หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. กระทรวงการคลัง โดยกรมธนารักษ์ สามารถนำที่ดินบริเวณริมคลองเปรมประชากร
ปล่อยเช่าให้กับเอกชน หรือนิติบุคคลที่ตั้งตามกฎหมายได้หรือไม่ หากได้อาศัยระเบียบใด ขอทราบรายละเอียด
ของให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
เอกราช อุดมอำนวย
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล
กรุงเทพมหานคร

คำตอบกระทู้ถามที่ ๒๐๓ ร.

ของ นายเอกราช อุดมอำนวย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล กรุงเทพมหานคร เรื่อง ปัญหาการจัดตั้งสหกรณ์เพื่อเช่าที่กับกรมธนารักษ์

ท่านประธานที่เคารพ ข้าพเจ้า นายเศรษฐาทร์ สิน ธัญชนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ขอตอบกระทู้ถามของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ดังนี้

คำถามข้อ ๑ ปัจจุบัน (ปี พ.ศ. ๒๕๖๖) หากประชาชนกลุ่มตั้งสหกรณ์เพื่อเช่าที่อยู่อาศัย และไม่สร้างบ้านตามแบบโครงการบ้านมั่นคงได้หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อ ๑ กระทรวงการคลัง ขอเรียนดังนี้

## ที่มาโครงการ

๑.๑ คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ ๕ มิถุนายน ๒๕๕๕ เห็นชอบข้อเสนอการบริหารจัดการ สิงก่อสร้างรูกลำนำสาธารณะตามข้อเสนอของคณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทยานภูเขา (กบอ.) โดยให้กระทรวงมหาดไทยและกรุงเทพมหานคร ร่วมกันดำเนินการตามกฎหมายกับผู้ที่ปกครองลำนำสาธารณะรวมทั้งต้องไม่อยากใบอนุญาตให้กับอาคารสิ่งปลูกสร้างที่กำลังจะดำเนินการทุกประเภทที่ตรวจสอบว่า มีการบุกรุกลำนำสาธารณะด้วย นอกจากนี้ได้มอบหมายให้กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์พิจารณาจัดหาที่พักอาศัยถาวรให้กับผู้บุกรุก รัฐบาลได้มีนโยบายในการบริหารจัดการ ส่งปลูกสร้างรูลำนำลำนำสาธารณะ ควบคู่กับมาตรการจัดระเบียบที่อยู่อาศัย ซึ่งมีโครงการนำร่อง ในพื้นที่คลองลาดพร้าวและคลองบางซื่อก่อนเป็นลำดับแรก โดยมอบหมายให้กระทรวงมหาดไทย และกรุงเทพมหานครดำเนินการตามกฎหมายกับผู้ที่ปกครองลำนำสาธารณะ และมอบหมายให้ กะเทาะวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ โดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. พิจารณาจัดหาที่พักอาศัยถาวรให้กับผู้ได้รับผลกระทบ และเพื่อร้องรับนโยบายรัฐบาลดังกล่าว กรรณารักษ์ได้จัดทำบันทึกความร่วมมือด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัยของชุมชนธรรมชาตลงใน การแก้ไขปัญหา การรุกล้ำลำนำสาธารณะ ระหว่างกรณฑณารักษ์ กระทรวงการคลัง ร่วมกับสำนักงานราชการระบายน้ำ กรุงเทพมหานคร และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) กรรวงวงจรพัฒนาสังคม และความมั่นคงของมนุษย์ เมื่อวันที่ ๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๘

๑.๒ กรรวงวงจรพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ โดย พอช. ได้เสนอโครงการพัฒนา ที่อยู่อาศัยชุมชนธรรมชาตลงในรูปแบบของการพัฒนาที่อยู่อาศัยที่ขึ้นอยู่กับสภาพพื้นที่คลอง หากมีที่ดิน เหลือจากการก้นแนวเขตคลองเพื่อก่อสร้างเขือน คน.ส.ล. ชุมชนสามารถรวมกลุ่มในรูปแบบสหกรณ์ทำการพัฒนา และปรับปรุงที่อยู่อาศัยในที่เดิมโดย โดยต้องเช่าที่ดินร่วมกันและจัดระเบียบการอยู่อาศัยเพื่อรองรับครัวเรือน ที่รุกล้ำคลองภายใต้กรอบโครงการบ้านมั่นคง เช่นคณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ ๘ มีนาคม ๒๕๕๙ เห็นชอบโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยชุมชนธรรมชาตลงตามที่กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์เสนอข้างต้นแล้ว

การปรับปรุงในที่ดินเดิม โดยรวมกลุ่มในรูปแบบสหกรณ์ และ พอช.
รับรองการเข้าร่วมโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยชุมชนริมคลอง เพื่อขอเช่าที่ดินราชพัสดุและจัดระเบียบ
การอยู่อาศัยเพื่อร้องรับครัวเรือนที่รุกล้ำคลอง ภายใต้เงื่อนไขโครงการบ้านมั่นคง

๑.๒.๒ การสร้างชุมชนในที่ดินใหม่ ที่ชุมชนจะจัดการที่อยู่อาศัยร่วมกัน
ในลักษณะการซื้อหรือเช่าที่ดินและปลูกสร้างที่พักอาศัยร่วมกัน ในกรณีที่ไม่สามารถปรับปรุงในที่ดินเดิมได้

๑.๒.๓ การเช่าซื้ออาคาร ในโครงการที่มีอยู่แล้ว เช่น โครงการบ้านเอื้ออาทร
ของการเคหะแห่งชาติ หรือโครงการที่พักอาศัยของบรรษัทธบริหารสินทรัพย์ของกระทรวงการคลังที่มีอยู่

๑.๓ คำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ ๙/๒๕๖๐ เรื่อง การดำเนิน
โครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยชุมชนริมคลองลาดพร้าวและคลองเปรมประชากร เพื่อแก้ไขปัญหาการบุกรุก
ลำนำสาธารณะ ลงวันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐ กำหนดมาตรการจัดระเบียบและแก้ไขปัญหาชุมชนแออัด
และการสร้างที่อยู่อาศัยรุกล้ำแนวคลองและทางระบายน้ำ โดยมีโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยของชุมชน
ตามแนวคลองลาดพร้าว คลองบางบัว คลองถนน คลองสอง คลองบางซื่อ และคลองเปรมประชากร
อันเป็นประโยชน์ในการสร้างระบบระบายน้ำ เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาอุทกภัย รวมทั้งการพัฒนา
คุณภาพชีวิตและที่อยู่อาศัยรองรับให้แก่ชุมชนที่ได้รับผลกระทบ ในการนี้ กรมธนารักษ์ พอช.
และกรุงเทพมหานคร จึงได้เข้าดำเนินการสร้างความเข้าใจกับชุมชนตามแนวคลองดังกล่าว เพื่อจัดทำ
ที่อยู่อาศัยในที่ดินราชพัสดุเฉพาะพื้นที่ภายในโครงการก่อสร้างเขื่อนคอนกรีตเสริมเหล็กและประตูระบายน้ำ
โดยให้ชุมชนรวมกลุ่มกันในรูปแบบสหกรณ์ตามหลักเกณฑ์ ของ พอช.

๑.๔ หน่วยงานภาคีที่เกี่ยวข้องได้ร่วมสำรวจข้อมูลและลงพื้นที่ชุมชนที่ได้รับผลกระทบทั่ว
รวมทั้งจัดทำแผนประชาสัมพันธ์ชี้แจงสถานการณ์ แผนการแก้ไขปัญหา และการพัฒนาชุมชน
ตามแนวทางข้างต้น เพื่อให้ชุมชนร่วมคิดตัดสินใจแนวทางการพัฒนาที่อยู่อาศัย และเตรียมรับผลกระทบนี้
ด้านที่อยู่อาศัย ตามโครงการบริหารจัดการน้ำของภาครัฐ โดยกำหนดขั้นตอนดำเนินโครงการ
ให้ขับเคลื่อนในทิศทางเดียวกัน ๙ ขั้นตอน ดังนี้ (๑) กำหนดแนวเขตคลอง (๒) กรอบวนการชุมชน
(๓) ออกแบบบ้าน จัดวางผังชุมชน (๔) จัดตั้งสหกรณ์ (๕) จัดให้เช่า (b) ส่งสินเชื่อ/เงินช่วยเหลือ
(7) อ้อนญาตปลูกสร้าง (8) ก่อสร้างเขื่อน คน.ส.ล. (9) ปลูกสร้างบ้าน CSR บ้านน่าอยู่

๑.๕ กระทรวงการคลังในฐานะผู้ถือกรรมสิทธิ์ที่ราชพัสดุ และกรมธนารักษ์ในฐานะหน่วยงาน
ในสังกัด ซึ่งมีหน้าที่ในการปกครอง สูง และบำรุงรักษาที่ราชพัสดุด มีนโยบายในการส่งเสริม
การพัฒนาคุณภาพชีวิต และการอยู่อาศัยของชุมชนแออัดที่อยู่ในที่ดินราชพัสดุ ให้ได้รับผลกระทบนี้จากโครงการดังกล่าว โดยกรมธนารักษ์ได้มำเนิน “โครงการพัฒนาชุมชนริมคลองในพระราชพัสดุ”
ซึ่งสนับสนุนการจัดให้เช่าที่ดินราชพัสดุด และผ่อนปรนเงื่อนไขเป็นกรณีพิเศษภายใต้หลักเกณฑ์
และเงื่อนไขของโครงการบ้านมั่นคง ดังนี้

๑.๕.1 จัดให้สหกรณ์ชุมชนเช่าที่ดินราชพัสดุเพื่ออยู่อาศัย มีกำหนดระยะเวลา

๑.๕.๒ อัตราค่าเช่าผ่อนปรน (คิดค่าเช่าร้อยละ ๕๐ ของอัตราค่าเช่าปกติ)
โดยปรับปรุงอัตราค่าเช่าเพิ่มขึ้นร้อยละ ๙ ของค่าเช่าเดิมทุก ๓ ปี

๑.๕.๓ ยกเว้นค่าธรรมเนียมการจัดให้เช่า หากอยู่อาศัยมาก่อนวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๒๗

๑.๕.๔ ยกเว้นค่าตอบแทนการใช้ประโยชน์ย้อนหลัง หากอยู่อาศัยมาก่อนวันที่

ดูแลาม บ้าน

๑.๕.๕ ยกกรรมสิทธิ์บ้านพักอาศัยเป็นของสมาชิกสหกรณ์

••.

ว่างหลักประกันการเช่าเท่านี้ค่าเช่า ๑ ปี

ยกเว้นค่าธรรมเนียมการโอนสิทธิการเช่า (กรณีมีการเปลี่ยนแปลงสหกรณ์ชุมชน)

๒. กรณีตามกระทู้ถาม ขอเรียนว่า การดำเนินโครงการบ้านมั่นคงเพื่อสนองต่อนโยบายรัฐบาล
ในการแก้ไขปัญหาการบริหารจัดการสิ่งก่อสร้างรุกล้ำลำน้ำสาธารณะควบคู่กับการพัฒนาที่อยู่อาศัยชุมชน
ริมคลองในรูปแบบการพัฒนาที่อยู่อาศัยที่ขึ้นอยู่กับสภาพพื้นที่คลอง หากมีที่ดินเหลือจากการกันแนวเขตคลอง
เพื่อก่อสร้างเขื่อน ค.ส.ล. ชุมชนสามารถรวมกลุ่มในรูปแบบสหกรณ์ทำการพัฒนาและปรับปรุงที่อยู่อาศัย
ในที่ดินเดิม โดยต้องเช่าที่ดินร่วมกันและจัดระเบียบการอยู่อาศัยเพื่อรองรับครัวเรือนที่รุกล้ำคลอง
ภายใต้กรอบโครงการบ้านมั่นคง ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน ๒๕๕๕ ดังนั้น สหกรณ์ฯ
จึงต้องสร้างบ้านตามแบบโครงการบ้านมั่นคงในที่ราชพัสสดุที่เช่าเพื่อให้เป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรี
และบันทึกความร่วมมือๆ ดังกล่าวต่อไป

คำถามข้อ 2 กระทรวงการคลัง โดยกรมธนารักษ์ สามารถนำที่ดินบริเวณคลองเปรมประชากร
ปล่อยเช่าให้กับเอกชน หรือนิติบุคคลที่ตั้งตามกฎหมายได้หรือไม่ หากได้อาศัยระเบียบใด ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อ 2 กระทรวงการคลัง ขอเรียนว่า ที่ดินบริเวณคลองลาดพร้าวและคลองเปรมประชากร
เป็นที่ดินตามประกาศกระทรวงสาธารณูปโภค เรื่อง พยายารหวงห้ามและจัดซื้อที่ดินสำหรับสร้าง
การทดน้ำแข็งในบริเวณเชียงราคน้อยและบางเหี้ย พุทธศักราช ๒๔๖๗ (ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่
เมื่อวันที่ กันยายน เล่มที่ -1111111111111111) โดยกระทรวงเกษตรารักษาระ เป็นผู้มีอำนาจตามประกาศกระทรวงสาธารณูปโภคแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
ทางราชการกระทำให้การบริหารจัดการระบบน้ำ) เชิงคลองลาดพร้าวนี้เป็นคลองขุดใหม่อยู่ในพื้นที่
จะดำเนินการตามประกาศกระทรวงสาธารณูปโภคของการข้อ (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม

ว่า “เห็นสมควรจะรวบรวมบรรดาที่ดินของหลวงในกระทรวงต่าง ๆ มาขึ้นทะเบียนราชพัสดุไว้
ทางกระทรวงพระคลังเสียหายเดียวเพื่อปกครองให้เป็นหลักฐานสืบไป” และต่อมาจึงเป็นที่ราชพัสดุ
ตามข้อ ๓ ของการเบียบการปกครองและจัดประโยชน์ที่ดินส่งปลูกสร้างราชพัสดุ พุทธศักราช ๒๔๘๕
และเมื่อพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๑๘ ใช้บังคับ คลองขุดเป็นคลองชลประทานตามประกาศ
กระแสร์พระบรมราชโองการซึ่งใช้ในราชการกรมชลประทานจึงมีสถานะเป็นที่ราชพัสดุที่เป็นสาธารณสมบัติ
ของแผ่นดินที่ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ โดยเป็นที่ราชพัสดุตามมาตรา 5 และมี
กระทรวงการคลังเป็นผู้ถือกรรมสิทธิตามมาตรา 8 แห่งพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๖๒
สำหรับการจัดให้เช่าที่ราชพัสดุดบริเวณริมคลองเปรมประชากร เป็นการดำเนินการตามนโยบายสำคัญ
และเร่งด่วนในการแก้ไขปัญหาชุมชนแออัดและการปลูกสร้างที่อยู่อาศัยและสิ่งปลูกสร้างรุกล้ำลำน้ำสาธารณะ
ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน ๒๕๕๕ และข้อสั่งการของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ
ด้านสังคม ลงวันที่ ๑๓ สิงหาคม ๒๕๕๗ ทั้งนี้ หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติได้มีคำสั่ง ที่ ๙/๒๕๖๐
เมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐ กำหนดมาตรการการจัดระเบียบและแก้ไขปัญหาชุมชนแออัด
และการสร้างที่อยู่อาศัยรุกล้ำแนวคลองและทางระบายน้ำ โดยมีโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยของชุมชน
ตามแนวคลองลาดพร้าว คลองบางบัว คลองถนน คลองสอง คลองบางซื่อ และคลองเปรมประชากร
อันเป็นประโยชน์ในการสร้างระบบระบายน้ำ เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาอุทกภัย รวมทั้งการพัฒนา
คุณภาพชีวิตและที่อยู่อาศัยรองรับให้แก่ชุมชนที่ได้รับผลกระทบ ในกรณี เมื่อเป็นที่แน่ชัดแล้วว่าที่ดิน
บริเวณตามแนวคลองลาดพร้าว คลองบางบัว คลองถนน คลองสอง คลองบางซื่อ และคลองเปรม
ประชากรได้มีการสงวนไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในราชการของกรมชลประทาน และกรุงเทพมหานคร
จึงเป็นที่ราชพัสดุดูตามนัยพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๖๒ ดังนั้น กระทรวงการคลัง
โดยกรมธนาธรักษ์สามารถนำที่ดินบริเวณคลองเปรมประชากร ซึ่งเป็นที่ราชพัสดุไปจัดให้เช่าตามนัยพระราชบัญญัติ
ที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕bon การใต้โครงการบ้านม้นคงในที่ราชพัสสุด เฉพาะกรณีการจัดตั้งกลุ่มอบอมทรัพย์
และจดทะเบียนเป็นสหกรณ์และ พอก. ธารรองการเข้าร่วมโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยชุมชนริมคลอง