กระทู้ถามแยกเฉพาะที่ ๑๒๔/ว.

เรื่อง การย้ายเรือนจำกลางอุดรธานี
กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม ดังต่อไปนี้

เรือนจำกลางอุดรธานี มีการก่อสร้างมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๖๐ และได้มีการขยายขนาดพื้นที่ให้มีความเหมาะสมกับจำนวนผู้ต้องขังที่เพิ่มจำนวนมากขึ้นเรื่อยมา ภายในเรือนจำได้มีการปรับปรุงก่อสร้างอาคารต่าง ๆ ให้มีความมั่นคงแข็งแรง เพื่อรองรับกับจำนวนผู้ต้องขังที่มีเพิ่มมากขึ้นทุกปี เรือนจำกลางอุดรธานีมีสถานที่ตั้งอยู่ใจกลางเมืองเขตชุมชนหนาแน่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งมีสถานศึกษาประจำจังหวัดอยู่หลายแห่งล้อมรอบเรือนจำ ซึ่งมีที่ตั้งที่ไม่มีความเหมาะสมเป็นอย่างยิ่งในปัจจุบัน เนื่องจากมีนักเรียนและผู้ปกครองอยู่เป็นจำนวนมาก ทำให้เป็นพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูง ประชาชนในพื้นที่เกิดความหวาดกลัว รู้สึกถึงความไม่ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินเป็นอย่างมาก และล่อแหลมต่ออันตรายของประชาชนโดยทั่วไป จากกรณีหากมีนักโทษหลบหนีออกจากเรือนจำก็อาจจะมีโอกาสไปทำร้ายประชาชนหรือนักเรียนผู้บริสุทธิ์ได้โดยง่าย อีกทั้งเขตเทศบาลนครอุดรธานีเป็นแหล่งเศรษฐกิจและแหล่งท่องเที่ยวสำคัญ การที่ไม่สามารถย้ายเรือนจำออกไปจากแหล่งชุมชนได้นั้นเป็นอุปสรรคต่อการบริหารพัฒนาให้เป็นเมืองท่องเที่ยวน่าอยู่ได้อีกด้วย เมื่อมีโรคระบาดเกิดขึ้น อาทิ การแพร่ระบาดของโรคลิดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ทำให้การแพร่เชื้อติดต่อกันเป็นไปอย่างง่ายดาย และยังมีการแพร่เชื้อจากภายในและภายนอกครั้งเรือนจำได้อย่างเช่นกัน เนื่องจากเจ้าหน้าที่ราชทัณฑ์ซึ่งปฏิบัติงานมีการเข้าออกเรือนจำอยู่ตลอดเวลา นอกจากนี้การที่เรือนจำกลางอุดรธานี มีสถานที่ตั้งอยู่ในแหล่งชุมชนยังก่อให้เกิดปัญหาและอุปสรรคต่อการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานในเรือนจำอีกด้วยรวมถึงเสียงต่อการผลบทะของผู้ต้องขัง และมาตรการรักษาความปลอดภัยโดยรอบรั้วเรือนจำที่อาจมีการติดต่อลักษณะส่งของห้ามข้ามฝืนเข้ามาในเรือนจำได้อย่างถูกกฎหมายทำให้งานเพิ่มอัตราการทำลายในการดูแลป้องกันและเพิ่มเทคโนโลยีย่อยใช้สอดส่องเพิ่มมากขึ้น อันเป็นการเพิ่มขึ้นของการใช้งบประมาณโดยไม่จำเป็นอิกด้วย

ซึ่งแนวทางการแก้ไขปัญหาดังกล่าว คือ การย้ายเรือนจำไปสร้างใหม่ในเขตนอกเมือง โดยกรมราชทัณฑ์ได้รับอนุญาต จากกรมธนารักษ์ให้ใช้ที่ราชพัสดุ แปลงหมายเลขทะเบียนที่ อด. ๑๗๖๑ (บางส่วน) และ อด. ๑๖๐๗ ให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นเรือนจำชั่วคราว โดยเรียกชื่อว่า “เรือนจำชั่วคราวโคกก่อง”

ตั้งอยู่ที่ตำบลกุดสระ อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี มีเนื้อที่ประมาณ ๑๖๑ ไร่ ๑๓ ตารางวา เพื่อใช้ดำเนินการอบรมและฝึกวิชาชีพด้านเกษตรกรรมแก่ผู้ต้องขัง รวมถึงเป็นการจัดเตรียมพื้นที่ไว้รองรับการก่อสร้างเรือนจำกลางอุดรธานีแห่งใหม่ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา วันที่ ๑๑ มีนาคม ๒๕๕๗

ซึ่งหากมีการจัดหาพื้นที่ที่มีความเหมาะสม และมีพื้นที่กว้างขวางเพียงพอที่จะรองรับการย้ายเรือนจำไปไว้ที่ชานเมือง จึงขอเรียนถามว่า

๑. กระทรวงยุติธรรมมีนโยบายบรรจุแผนงานการย้ายเรือนจำกลางอุดรธานีของกรมราชทัณฑ์ออกจากพื้นที่ชุมชน โรงเรียน หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. หากกระทรวงยุติธรรมยังไม่มีแผนงานตามข้อ ๑ กะหารวงยุติธรรมจะมีนโยบายในการสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนและชุมชนโดยรอบในเรื่องความมั่นคงปลอดภัยอย่างไร

ขอให้ตอบในห้องกระทำถาม

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

ณัฐพงษ์ พิพัฒน์ไชยศิริ
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล
จังหวัดอุดรธานี

คำตอบกระทู้ถามแยกเฉพาะที่ ๑๒๔/ร.

ของ นายณัฐธงษ์ พิพัฒน์ไชยศิริ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล จังหวัดอุดรธานี เรื่อง การย้ายเรือนจำกลางอุดรธานี

ข้าพเจ้า พ้นตำรวจเอก ทวี สอดส่อง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม ขอตอบกระทู้ถามของท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ เกี่ยวกับการย้ายเรือนจำกลางอุดรธานี ดังนี้

คำตอบข้อที่ ๑

กระทรวงยุติธรรม มีนโยบายบรรจุแผนงานการย้ายเรือนจำกลางอุดรธานี ของกรมราชทัณฑ์ออกจากพื้นที่ชุมชน โรงเรียน หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

เนื่องจาก เรือนจำและทัณฑสถานหลายแห่งมีอายุการใช้งานมาเป็นเวลานานบางแห่งได้เปิดทำการมาแล้วมากกว่า ๑๐๐ ปี มีสภาพชำรุดทรุดโทรม และอัดแคบแคบ พื้นที่รอบข้างได้รับการพัฒนาและมีความเจริญเป็นอย่างมาก เป็นเหตุให้เรือนจำลายมาตั้งอยู่ในเขตชุมชนเมืองไม่สามารถขยายหรือปรับปรุงพื้นที่ได้ นอกจากนี้ บางแห่งยังประสบปัญหาอุทกภัยเป็นประจำคณะรัฐมนตรีจึงมีมติเมื่อวันที่ ๓๑ สิงหาคม ๒๕๔๗ ให้กระทรวงยุติธรรมโดยกรมราชทัณฑ์ดำเนินการจัดทำแผนแม่บท (Master Plan) การพัฒนาปรับปรุงสภาพและที่ตั้งของเรือนจำ/ทัณฑสถาน รวมทั้งโครงสร้างพื้นฐานด้านการราชทัณฑ์อย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพ โดยคำนึงถึงความจำเป็นในการรองรับภารกิจในด้านการฟื้นฟูและฝึกวิชาชีพผู้ต้องขัง เพื่อดำเนินการตามมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าวกรมราชทัณฑ์จึงได้จัดทำแผนการก่อสร้างและย้ายเรือนจำอย่างเป็นระบบ โดยแบ่งกลุ่มเรือนจำ/ทัณฑสถานออกเป็น ๓ กลุ่ม เพื่อใช้เป็นแนวทางในการเสนอขอรับเงินงบประมาณ ดังนี้

๑) เรือนจำ/ทัณฑสถาน ที่มีอายุการใช้งานนานนาน เปิดทำการมาแล้วมากกว่า ๑๐๐ ปี และรองรับสวาวะผู้ต้องขังล้นเรือนจำภายในโครงการสร้างกายภาพเดิม (จำนวน ๓๓ แห่ง)

๒) เรือนจำนางบเทศาลาใหม่ (จำนวน ๑๓ แห่ง)

๓) เรือนจำ/ทัณฑสถาน สำหรับควบคุมผู้ต้องขังเฉพาะกลุ่ม ให้มอบคล้องกับการดำเนินการตามนโยบายและการกระจายการควบคุมและความแก้ไขฟื้นฟูพัฒนาพฤตนิสัยให้ครอบคลุมทุกภูมิภาค

เรือนจำกลางอุดรธานีได้ถูกบรรจุอยู่ในแผนการก่อสร้างและย้ายเรือนจำข้างต้น แต่สืบเนื่องจากการก่อสร้างเรือนจำแต่ละแห่งต้องใช้วงเงินสูงเกินกว่าหนึ่งพันล้านบาทขึ้นไป ส่งผลให้ไม่สามารถดำเนินการย้ายเรือนจำออกจากพื้นที่ชุมชนทุกแห่งโดยพร้อมกันได้ จึงได้จัดลำดับการเสนอขอรับเงินงบประมาณก่อสร้างตามความชำรุดทรุดโทรมหรือความเก่าแก่ของสภาพเรือนจำ เชียงตัวแต่ปี พ.ศ. ๒๕๕๗จนถึงปัจจุบัน กรมราชทัณฑ์ได้ดำเนินการก่อสร้างและย้ายเรือนจำ/ทัณฑสถานที่ตั้งอยู่ในเมืองและเขตชุมชนแล้ว จากบน

คำตอบข้อที่ ๒

หากกระทรวงยุติธรรมยังไม่มีแผนงานตามข้อ ๑ กระทรวงยุติธรรมมีนโยบายในการสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนและชุมชนโดยรอบในเรื่องความมั่นคงปลอดภัยอย่างไร ขอทราบรายละเอียด

เนื่องจาก ที่ตั้งของเรือนจำกลางอุดรธานีเดิมเป็นป่าสงวน (หน้าตลาดสดเทศบาลในปัจจุบัน) ซึ่งผู้ต้องขังได้หลักล้างถางพงเพื่อใช้เป็นที่ตั้งเรือนจำเขตอุดรธานีสำหรับรองรับผู้ต้องขังที่มีกำหนดโทษสูงจากจังหวัดต่าง ๆ ใกล้เคียง โดยก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อประมาณ ปี พ.ศ. ๒๔๖๕ และใช้คุมขังผู้ต้องขังเรือมาจนถึงปัจจุบัน จากนั้นจึงเปลี่ยนชื่อเป็นเรือนจำกลางอุดรธานี เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๒ ด้วยเหตุที่ตั้งของเรือนจำกลางอุดรธานีได้กลายสภาพเป็นเขตรฐมนเมืองหนาแน่น แม้กรมราชทัณฑ์ จะมีนโยบายที่จะย้ายเรือนจำกลางอุดรธานีออกนอกเขตรฐมนเมือง แต่ด้วยความสำคัญเป็นหลายประการและข้อติดขัดด้านงบประมาณจึงยังมิได้ย้ายเรือนจำกลางอุดรธานีออกนอกเขตรฐมนเมืองตามนโยบายดังกล่าวก็ตาม แต่กรมราชทัณฑ์ได้มีความสำคัญในด้านความมั่นคงปลอดภัยของประชาชน โดยกรมราชทัณฑ์ มีมาตรการและแนวทางในการปฏิบัติงาน ดังนี้

๑) ระบบความมั่นคงปลอดภัยบริเวณกำแพงเรือนจำ
    - ติดตั้งสายไฟฟ้าแรงสูงบนสันกำแพง
    - ติดตั้งลาดหมายหีบเพลงรอบแนวกำแพง และบนสันกำแพงเรือนจำ
    - ติดตั้งกล้องโทรทัศน์วงจรปิดครอบคลุมพื้นที่ภายในเรือนจำ

๒) ระบบการควบคุมผู้ต้องขังภายในเรือนจำ
    - ดำเนินการจำแนกลักษณะผู้ต้องขัง เพื่อการควบคุมการทำงานสาธารณะเพื่อบำเพ็ญประโยชน์ และการแก้ไขพัฒนาพฤตนิสัย
    - กับน้ำมาตรการและแนวทางปฏิบัติในการควบคุมดูแลผู้ต้องขัง อาริ การเก็บรักษาญาญาเจรอนามา การตรวจวินิจฉัยโรค การตรวจค้นหาสถานะผู้ต้องขัง การตรวจคนอาคารสถานที่ และส่งของต้องห้าม การจัดเก็บอุปกรณ์ในการฝึกวิชาชีพ การควบคุมผู้ต้องขังรายสำคัญ การหาข่าวเกี่ยวกับการวางแผนหลบหนีหรือโอกาสการไม่สงบในเรือนจำ การตรวจสอบค้นพบโดยรวมกับหน่วยงานภายนอก เป็นต้น
    - จัดทำหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่เวรมายารักษาการณ์ เพื่อควบคุมดูแลผู้ต้องขังในเวลานอกราชการ เนื่องจากการควบคุมดูแลผู้ต้องขังเป็นไปตลอด ๒๔ ชั่วโมง
    - จัดทำพนักงานรักษาความปลอดภัยเพื่อช่วยเหลือเจ้าหน้าที่ในการตรวจตราดูแลรอบนอกแนวกำแพงเรือนจำ