กระทู้ถามที่ ๑๕๕ ร.

สภากฎหมาย

๔ ตุลาคม ๒๕๖๖
เรื่อง ขอทราบแนวทางการแก้ไขปัญหาอำนาจนิยมในโรงเรียน
กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าของตั้งกระทู้ถาม ตามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ดังต่อไปนี้
เนื่องด้วยปัจจุบัน มีการพบเจอปัญหาอำนาจนิยมในโรงเรียนบ่อยครั้ง ไม่ว่าจะเป็นเหตุการณ์
ครูตอบหน้านักเรียน, การตีนักเรียน, การตัดผม, การประจานให้อับอาย หรือเหตุการณ์อื่น ๆ ซึ่งการ
ใช้อำนาจโดยมิชอบดังกล่าว เป็นสิ่งที่บั่นทอนทักษะในการคิดเชิงวิพากษ์ ลดการคิดอย่างมีวิจารณญาณ
อีกทั้งยังเป็นการปลูกฝังวัฒนธรรมการเชื่อฟังโดยไม่ผ่านกระบวนการคิด เป็นการส่งต่ออำนาจร
และอิทธิพลแบบเผ็ดจากการผ่านข้อบังคับ, ข้อกำหนด, คำจำกัดความต่างๆ ผ่านการศึกษาภาคบังคับ
อย่างไม่สิ้นสุด ด้วยเหตุดังกล่าว จึงขอเรียนถามว่า

๑. กระทรวงศึกษาธิการได้รับทราบถึงปัญหาอำนาจนิยมในโรงเรียนหรือไม่ ว่าสาเหตุของปัญหา
ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากเหตุใด และมีจำนวนการเกิดเหตุการณ์ในลักษณะอำนาจนิยมอีกมากเพียงใด
อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. กระทรวงศึกษาธิการมีแผนแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาอำนาจนิยมในโรงเรียน
หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
รักชนก ศรีนอก
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล

คำตอบกระทู้ถามที่ ๑๕๕ ร.

ของ นางสาวรักชนก ศรีนอก สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล กรุงเทพมหานคร เรื่อง ขอทราบแนวทางการแก้ไขปัญหาอำนาจนิยมในโรงเรียน

ข้าพเจ้า พลตำรวจเอก เพิ่มพูน ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ขอตอบกระทู้ถาม
ของท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ ดังนี้

คำตอบข้อที่ ๑ และ ๒

กระทรวงศึกษาธิการ ขอเรียนว่า ได้รับทราบปัญหาเรื่องอำนาจนิยมในโรงเรียน ซึ่งสาเหตุ
ของปัญหาส่วนใหญ่เกิดจากความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนในเรื่องการลงโทษนักเรียน และพฤติกรรมส่วนบุคคล

ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๖ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.)
ได้ดำเนินการเกี่ยวกับปัญหาอำนาจนิยมในโรงเรียน จำนวน ๔๘ เรื่อง ซึ่งได้แจ้งให้สำนักงานเขตพื้นที่
การศึกษาดำเนินการทางวินัยกับผู้ที่เกี่ยวข้องตามระเบียบของทางราชการแล้ว ในส่วนของโรงเรียนเอกชน
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน (สช.) ได้มีการดำเนินการเกี่ยวกับปัญหาดังกล่าว
จำนวน ๑๐ เรื่อง โดยดำเนินการเสร็จสิ้นแล้วจำนวน ๙ เรื่อง และอยู่ระหว่างดำเนินการ จำนวน
๑ เรื่อง

กระทรวงศึกษาธิการได้มีแนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหาเรื่องดังกล่าวอย่างเป็นระบบ
และต่อเนื่องมาโดยตลอด โดยได้ออกระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยการลงโทษนักเรียน
และนักศึกษา พ.ศ. ๒๕๔๘ ข้อ ๕ กำหนดว่าโทษที่จะลงโทษแก่นักเรียนหรือนักศึกษาที่กระทำความผิด
มี ๔ สถานะ ดังนี้

๑. ว่ากล่าวตักเตือน

๒. ทำทัณฑ์บน

๓. สั่งคะแนนความประพฤติ

๔. หากิจกรรมเพื่อให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

อีกทั้ง ข้อ 5 ก็กำหนดว่า หากลงโทษนักเรียนและนำศึกษาด้วยวิธีรุนแรง หรือกลั่นแกล้ง
หรือลงโทษด้วยความโกรธ หากด้วยความพยายามและการนำถึงอายุของนักเรียนหรือนักศึกษา
และความร้ายแรงของพฤติตามกรณีประกอบการลงโทษด้วย

อนึ่ง สพฐ. มีหนังสือถึงผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและผู้อำนวยการ
สำนักบริหารงานการศึกษาภาคบังคับ เรื่อง การช่วยเหลือทางการศึกษา สังกัด สพฐ.
ปฏิบัติหน้าที่ตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยการลงโทษนักเรียนและนำศึกษา พ.ศ. ๒๕๔๘

การลงโทษนักเรียนและนักศึกษา พ.ศ. ๒๕๔๘ จะต้องถูกดำเนินการทางวินัย พร้อมทั้งกำชับให้ผู้บริหารสถานศึกษากำกับดูแล เอาใจใส่ สังเกตการณ์ และขจัดเหตุที่อาจก่อให้เกิดการกระทำที่ไม่เป็นไปตามระเบียบดังกล่าวของผู้ใต้บังคับบัญชา หากละเลยหรือมีพฤติกรรมปกป้อง ช่วยเหลือมิให้ผู้ใต้บังคับบัญชาถูกลงโทษทางวินัย จะต้องถูกดำเนินการทางวินัยเช่นกัน

นอกจากนี้ สพฐ. ยังได้มีการทำงานในเชิงของการปลูกฝัง ป้องกัน ปราบปราม โดยการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วม และกระบวนการเรียนรู้ที่ให้นักเรียนกับครูมีปฏิสัมพันธ์กันในทางบวก กระบวนการโรงเรียนปลอดภัย การส่งเสริมครูให้มีองค์ความรู้ในเรื่องสิทธิขั้นพื้นฐานของเด็กและวางระบบการตรวจสอบ การรายงานเหตุความไม่ปลอดภัยของนักเรียน การรับเรื่องร้องเรียนกรณีที่ครูไม่ปฏิบัติตามระเบียบทะราวงศึกษาธิการและกระทบต่อสิทธิขั้นพื้นฐานของเด็กเพื่อป้องกันปัญหาอำนาจยิ่งในโรงเรียนอีกด้วย

สำหรับโรงเรียนเอกชน สช. ได้มีหนังสือถึงผู้รับใบอนุญาตโรงเรียนเอกชนในระบบนกรุงเทพมหานคร และสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดทุกแห่ง (ยกเว้นกรุงเทพมหานคร ปัตตานี ยะลา นครราชสีมา สตูล และสงขลา) และได้มีหนังสือถึงสำนักงานการศึกษาเอกชนจังหวัดปัตตานี ยะลา นครราชสีมา สตูล และสงขลา เพื่อซักซ้อมความเข้าใจเกี่ยวกับการลงโทษนักเรียน และกำชับผู้บริหารครู และบุคลากรทางการศึกษาให้ถือปฏิบัติตามระเบียบทะราวงศึกษาธิการ ว่าด้วยการลงโทษนักเรียนและนักศึกษา พ.ศ. ๒๕๔๘ อย่างเคร่งครัด

หากเกิดเหตุการณ์ที่รุนแรงในโรงเรียนเอกชน กรณีในพื้นที่กรุงเทพมหานครจะมีการแต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อตรวจสอบข้อเท็จจริงในเรื่องที่เกิดขึ้น หรือกรณีส่วนภูมิภาค จะเป็นอำนาจหน้าที่ของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดหรือสำนักงานการศึกษาเอกชนจังหวัด แล้วแต่กรณี

ทั้งนี้ การลงโทษนักเรียนที่นอกเหนือไปจากโทษที่ได้กำหนดไว้ในระเบียบดังกล่าว จะถือเป็นการกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาและอาจเป็นความผิดตามข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยจรรยาบรรณของวิชาชีพ พ.ศ. ๒๕๕๖