ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

เรื่อง กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร :
ห่วงโซ่การคุ้มครอง : ผลิตภัณฑ์กุ้งทะเลจากการเพาะเลี้ยงอย่างยั่งยืน
ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑

ด้วยคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร เห็นสมควรกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร
เรื่อง ห่วงโซ่การคุ้มครอง : ผลิตภัณฑ์กุ้งทะเลจากการเพาะเลี้ยงอย่างยั่งยืน ตามพระราชบัญญัติ
มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ เพื่อส่งเสริมสินค้าเกษตรให้ได้คุณภาพ มาตรฐาน และปลอดภัย
อาศัยอำนาจตามมาตรา ๕ มาตรา ๑๕ วรรคสอง และมาตรา ๑๖
แห่งพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ ประกอบมติคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร
ในการประชุมครั้งที่ ๑/๒๕๖๖ เมื่อวันที่ ๒๙ มีนาคม ๒๕๖๖ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร
และสหกรณ์ จึงออกประกาศกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร : ห่วงโซ่การคุ้มครอง : ผลิตภัณฑ์กุ้งทะเล
จากการเพาะเลี้ยงอย่างยั่งยืน มาตรฐานเลขที่ มกษ. 9066-2566 ไว้เป็นมาตรฐานทั่วไป
ดังมีรายละเอียดแนบท้ายประกาศนี้

ทั้งนี้ ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ประกาศ ณ วันที่ ๒๖ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๖
ประภัทร โพธสุธน
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปฏิบัติราชการแทน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

# มาตรฐานสินค้าเกษตร
## ห่วงโซ่การคุ้มครอง: ผลิตภัณฑ์กุ้งทะเล จากการเพาะเลี้ยงอย่างยั่งยืน
### 1. ขอบข่าย
- มาตรฐานสินค้าเกษตรนี้ ครอบคลุมข้อกำหนดทั่วไปของการคุ้มครองผลิตภัณฑ์กุ้งทะเล จากกุ้งที่มาจากฟาร์มที่ได้รับการรับรองตามมาตรฐานสินค้าเกษตร เรื่อง การปฏิบัติตามการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดีสำหรับฟาร์มเลี้ยงกุ้งทะเล (มกษ. 7401) หรือมาตรฐานที่เทียบเท่านี้
- มาตรฐานนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อป้องกันผู้ประกอบการนำผลิตภัณฑ์กุ้งทะเลที่ผ่านกระบวนการตรวจสอบและไม่ผ่านกระบวนการปรุงรูป

### 2. นิยาม
- ความหมายของคำว่า "มาตรฐานสินค้าเกษตร" มีดังต่อไปนี้:

#### 2.1. ห่วงโซ่การคุ้มครอง (chain of custody)
- หากมีการระบุรายการเกี่ยวกับการควบคุมและตรวจสอบของผลิตภัณฑ์กุ้งทะเล และไม่มีการระบุรายการเกี่ยวกับกระบวนการปรุงรูป

#### 2.2. มาตรฐานสินค้าเกษตร
- มาตรฐานสินค้าเกษตรจะกำหนดให้มีการตรวจสอบและยอมรับโดยตรงจากสถานที่ทำกำลังและสถานที่ทำการตรวจอย่างเหมาะสม โดยเน้นที่กระบวนการตรวจสอบและปรับปรุง

ผู้ประกอบการ (entity) หมายถึง บุคคลหรือนิติบุคคล (รวมถึงที่มีการดำเนินธุรกิจหลายสาขา
หรือหลายพื้นที่) ในระหว่างซื้ออุปทานที่เป็นเจ้าของหรือมีการปฏิบัติทางกายภาพของผลิตภัณฑ์
ที่ผ่านการรับรองตามขอบข่ายของมาตรฐานนี้ และดำเนินกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น การซื้อขายผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องโดยมีการอ้างถึงการได้รับการรับรอง การแปรรูปการแสดง
ฉลากผลิตภัณฑ์เพื่อกล่าวอ้าง การนำไปบรรจุใหม่ การแสดงฉลากใหม่

2.3 ผู้รับจ้างช่วง (subcontractor) หมายถึง องค์กร บริษัท หรือบุคคลที่ดำเนินการกับผลิตภัณฑ์
ในนามของสถานที่ที่ถูกตรวจประเมิน และอยู่ภายใต้การทำสัญญาหรือข้อตกลงเป็นลายลักษณ์
อักษรไว้

2.4 การปฏิบัติทางกายภาพ (physical handling) หมายถึง การปฏิบัติใดๆ กับผลิตภัณฑ์ในขั้นตอนต่างๆ
ที่อาจเป็นสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองและไม่ได้รับการรับรอง เช่น การคัดแยก การแปรรูป การบรรจุห่อ การเก็บรักษา การขนส่ง การกระจายสินค้า
# 3. ข้อกำหนด

ห่วงโซ่การคุ้มครองมีเป้าหมายเพื่อดูแลความเป็นผลิตภัณฑ์กู้ภัยระหว่างกระบวนการพาเลี้ยงอย่างยั่งยืน
ตามที่มีการกล่าวอ้าง ห่วงโซ่การคุ้มครองจะเกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน ทั้งผู้ประกอบการ
และผู้รับจ้างช่วง ดังนั้น ผู้ดำเนินกิจกรรมในห่วงโซ่อุปทานและต้องการขอการรับรอง
ตามมาตรฐานนี้ให้ปฏิบัติตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง ดังนี้
## 3.1 ผู้ประกอบการในห่วงโซ่อุปทาน

ผู้ที่ประสงค์ขอการรับรองต้องมีข้อมูลแสดงให้เห็นว่าผู้ประกอบการและผู้รับจ้างช่วงรายใดบาง
ที่มีบทบาทและความเกี่ยวข้องกันในห่วงโซ่อุปทาน ผู้ประกอบการและผู้รับจ้างช่วงที่เกี่ยวข้องนั้น
ต้องได้รับการตรวจประเมินตามข้อกำหนดที่กำหนดในมาตรฐานนี้ เพื่อดูแลจัดการห่วงโซ่
การคุ้มครองไม่ให้ขาดตอน และหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองกับผลิตภัณฑ์
ที่ไม่ได้รับการรับรองในห่วงโซ่การคุ้มครอง

สำหรับผู้ประกอบการที่มีการปฏิบัติทางกายภาพโดยไม่มีโอกาสทำให้เกิดการเปลี่ยน
เช่น ปฏิบัติเฉพาะการจัดเก็บและการกระจายสินค้าในบรรจุภัณฑ์ที่สามารถป้องกันการเปิด
หรือปลอมแปลงได้ ไม่จำเป็นต้องได้รับการตรวจประเมิน

ผู้รับจ้างช่วยในห่วงโซ่อุปทาน

ผู้ประกอบการที่ใช้บริการผู้รับจ้างช่วยต้องเป็นผู้รับผิดชอบโดยสมบูรณ์ว่า ผู้รับจ้างช่วงทุกรายปฏิบัติตามข้อกำหนดทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานนี้ เพื่อให้มั่นใจว่าสามารถซื้อขายและแยกผลิตภัณฑ์กุ้งทะเลที่ได้รับการรับรองตามขอบข่ายของมาตรฐานนี้ ออกจากผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้รับการรับรองในทุกขั้นตอนของห่วงโซ่อุปทาน รวมทั้งต้องมีเอกสารหลักฐานดังนี้

1) หนังสือสัญญาหรือข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรการจ้างช่วงที่แสดงว่าผู้รับจ้างช่วงจะต้องปฏิบัติตามมาตรฐานนี้
2) รายงานการตรวจประเมินหรือบันทึกข้อมูลที่แสดงให้เห็นว่ามีการประเมินการปฏิบัติงานของผู้รับจ้างช่วงว่าสามารถปฏิบัติตามมาตรฐานนี้ได้
3) เอกสารขั้นตอนการดำเนินการที่ทำให้มั่นใจว่าการบริหารใดๆ ที่ดำเนินการโดยผู้รับจ้างช่วงได้ปฏิบัติตามมาตรฐานนี้

การแยกผลิตภัณฑ์

ผู้ประกอบการและผู้รับจ้างช่วงที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทาน ต้องสามารถซื้อขายและแยกผลิตภัณฑ์กุ้งทะเลที่ได้รับการรับรองตามขอบข่ายของมาตรฐานนี้ออกจากผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้รับการรับรองในทุกขั้นตอนของห่วงโซ่อุปทาน

3.3.1 ต้องมีการซื้อขายผลิตภัณฑ์กุ้งทะเลทั้งหมดที่ได้รับการรับรองตามขอบข่ายของมาตรฐานนี้ในขั้นตอนที่เกี่ยวข้องก่อนมอบหมายหัวหน้าฝ่ายของหัวหน้าฝ่าย ต้องทำการระบุวัตถุดิบ การแปรรูป การปฏิบัติต่อเนื่องก่อนทำการบรรจุหัวห่อ รวมถึงการทำรายการเก็บ-รักษา การขนส่ง การกระจายสินค้าและการตลาด

3.3.2 ต้องมีการแยกผลิตภัณฑ์กุ้งทะเลทั้งหมดที่ได้รับการรับรองตามขอบข่ายของมาตรฐานนี้ออกจากผลิตภัณฑ์อื่นๆ ไม่ได้รับการรับรองอย่างชัดเจนตลอดเวลาในทุกช่องของการผลิต เช่น การแยกพื้นที่ของการผลิต การแยกช่วงเวลาของการผลิต

3.3.3 กรุณาทราบว่ากระบวนการส่งผลิตภัณฑ์กุ้งทะเลที่ได้รับการรับรองตามขอบข่ายของมาตรฐานนี้พร้อมกับผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้รับการรับรองหรือการจัดเก็บผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองระหว่างกันและผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้รับการระบายอย่างชัดเจน

3.4 บุคลากร

บุคลากรของผู้ประกอบการและผู้รับจ้างช่วยในห่วงโซ่อุปทานเกี่ยวข้องกับการทำงานปฏิบัติงานควรมีคุณสมบัติเพื่อให้มีความสามารถปฏิบัติตามมาตรฐานนี้ และมีความจำเป็นต้องมีความชำนาญในการฝึกอบรมของบุคลากร

เอกสารและบันทึกข้อมูลสำหรับการตามสอบ

ผู้ประกอบการและผู้รับจ้างช่วยในห่วงโซ่อุปทาน ควรมีเอกสารขั้นตอนการดำเนินการเกี่ยวกับการแยกผลิตภัณฑ์และการตามสอบที่เป็นปัจจุบันและสามารถเข้าถึงได้

## การบันทึกข้อมูล ผู้ประกอบการและผู้รับจ้างช่วยในห่วงโซ่อุปทาน ต้องปฏิบัติดังนี้

1) บันทึกข้อมูลหรือมีหลักฐานแสดงแหล่งที่มา การเคลื่อนย้าย การแปรรูป การปฏิบัติต่อผลิตภัณฑ์ การจัดเก็บ การกระจายสินค้า การขนส่ง รวมถึงปริมาณวัตถุดิบกุ้งทะเลและกุ้งทะเลที่เป็นผลิตภัณฑ์สำหรับการประเมินสมดุลมวล (mass balance)
2) บันทึกข้อมูลอย่างถูกต้องและอ่านได้ง่ายเจน รวมทั้งสามารถเข้าถึงข้อมูลได้ เพื่อให้ตามสอบผลิตภัณฑ์หรือผลิตภัณฑ์แต่ละชุดการผลิต (batch) ที่ได้รับการรับรองได้ทุกขั้นตอน
3) การใช้บริการผู้ประกอบการขนส่งที่ไม่ใช่ผู้รับจ้างช่วง จำเป็นต้องบันทึกข้อมูลหรือเก็บหลักฐานเพื่อให้สามารถตามสอบผลิตภัณฑ์ได้

การแสดงฉลากและการกล่าวอ้าง

ต้องมีการแสดงฉลากผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองอย่างชัดเจนและมีการกล่าวอ้างที่ถูกต้องไม่ทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิด

### การแสดงฉลากต้องเป็นไปตามข้อ 3 “ข้อกำหนดการแสดงฉลากสินค้าเกษตร” ของมาตรฐานสินค้าเกษตร เรื่อง การแสดงฉลากสินค้าเกษตร (มกษ. 9060)

### การแสดงฉลากหรือกล่าวอ้างว่าเป็นผลิตภัณฑ์กุ้งทะเลที่ได้รับการรับรอง กระทำใดต่อเมื่อกุ้งทะเลทั้งหมดต้องมาจากฟาร์มที่ได้รับการรับรองตามขอบข่ายของมาตรฐานนี้

### การเก็บรักษามันฝึกหัดใหม่

ต้องเก็บรักษาบันทึกข้อมูลที่เป็นปัจจุบัน ครบถ้วน และเข้าถึงได้ เป็นระยะเวลามากกว่าอายุของผลิตภัณฑ์และอายุของใบรับรอง