# ข้อบังคับแพทยสภา

## ว่าด้วยการรักษาจริยธรรมแห่งวิชาชีพเวชกรรม
- เรื่อง การประกอบวิชาชีพเวชกรรมเกี่ยวกับการปลูกถ่ายอวัยวะ และการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตจากผู้บริจาค พ.ศ. ๒๕๖๖

อาชีพอำนาจตามความในมาตรา ๒๑ (๓) (ช) (ฏ) และมาตรา ๒๕ (๑) แห่งพระราชบัญญัติ
วิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. ๒๕๒๕ คณะกรรมการแพทยสภาโดยความเห็นชอบของสภานายกพิเศษ
แห่งแพทยสภา จึงออกข้อบังคับไว้ ดังต่อไปนี้

### ข้อบังคับนี้เรียกว่า "ข้อบังคับแพทยสวาว่าด้วยการรักษาจริยธรรมแห่งวิชาชีพเวชกรรม"
- เรื่อง การประกอบวิชาชีพเวชกรรมเกี่ยวกับการปลูกถ่ายอวัยวะ และการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิต จากผู้บริจาค พ.ศ. ๒๕๖๖

### ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
- ในข้อบังคับนี้

"วิชาชีพเวชกรรม" หมายความว่า วิชาชีพเวชกรรมตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพเวชกรรม
"โรค" หมายความว่า โรคตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพเวชกรรม
"ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม" หมายความว่า ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมที่ได้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม
ตามที่กำหนดไว้ในกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพเวชกรรม

"การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิต" หมายความว่า การประกอบวิชาชีพเวชกรรม
ที่เกี่ยวข้องกับการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิต จากไขกระดูก กรรไกรโลหิต หรือโลหิตจากรก

"การปลูกถ่ายอวัยวะ" หมายความว่า การประกอบวิชาชีพเวชกรรมที่เกี่ยวข้องกับการปลูกถ่ายอวัยวะ
หรือเปลี่ยนอวัยวะต่อไปนี้คือ หัวใจ ปอด ตับ ตับอ่อน ไต่ และอวัยวาณย์อื่นตามที่แพทยสภาประกาศกำหนด

"ผู้บริจาค" หมายความว่า บุคคลผู้รับบริจาคอ้วัยวะของตนเอง เพื่อการปลูกถ่ายอวัยวะ
และให้มหาความรวมถึงบุคคลผู้บริจาคเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตหรือบริจาคโลหิตจากรก เพื่อการปลูกถ่าย
เซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตให้กับผู้อื่น

"การตายของบุคคล" หมายความว่า บุคคลอยู่ในสภาพที่ระบบทาร่างกายเสื่อมและระบบ
การหายใจ มืดการทำงาน โดยไม่สามารถกลับคืนได้อีก หรืออยู่ในสภาพสมองตาย คือการที่แก่นสมอง
ถูกทำลายจนสินสุดการทำงานโดยสินเชิงตลอดไป ทั้งนี้ หากเกณฑ์และวรรหรือสมองตาย
ให้คณะกรรมการแพทยสภากำหนดและออกเป็นประกาศแพทยสภา

{"natural_text": "หมวด ๑\n\n# การประกอบวิชาชีพเวชกรรมเกี่ยวกับการปลูกถ่ายอวัยวะ\n\nข้อ ๔ การปลูกถ่ายอวัยวะที่ผู้บริจาคประสงค์จะบริจาคอวัยวะขณะที่ยังมีชีวิต\nผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมผู้ทำการปลูกถ่ายอวัยวะต้องดำเนินการตามเกณฑ์ ต่อไปนี้\n\n(๑) ผู้บริจาคต้องมีความสัมพันธ์ทางสายโลหิต หรือมีความสัมพันธ์ทางพันธุกรรม\nที่สามารถพิสูจน์ได้ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ เช่น HLA หรือ DNA หรือ\n\n(๒) ผู้บริจาคต้องเป็นสามีภรรยาโดยชอบด้วยกฎหมายมาแล้วอย่างน้อยสามปี หรืออยู่กินฉันสามีภรรยา\nโดยเปิดเผยกับผู้รับอวัยวะมาแล้วอย่างน้อยสามปี กรณีที่มีบุตรร่วมกันโดยสายโลหิตไม่ต้องใช้ระยะเวลาสามปี\nหากมีปัญหาในการพิสูจน์บุตรร่วมกันให้ใช้ HLA หรือ DNA เป็นเครื่องพิสูจน์ หรือ\n\n(๓) ผู้บริจาคต้องเป็นผู้ได้รับการปลูกถ่ายอวัยวะทดแทนแล้ว โดยให้บริจาคอวัยวะของตน\nที่ตัดออกนั้นให้กับสถาบันไทยเพื่อจัดสรรให้แก่ผู้อื่น เช่น กรณีผู้รับบริจาคมาร้างหัวใจและปอดพร้อมกัน\nโดยให้บริจาคหัวใจเดิมของตนให้สถาบันไทยเพื่อจัดสรรให้แก่ผู้อื่น เป็นต้น\n\n(๔) กรณีนอกเหนือจาก (๑) (๒) และ (๓) ให้ศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภาภาคเอกชนฯ\nเป็นผู้พิจารณา และออกระเบียบเพื่อปฏิบัติตามความเห็นชอบของคณะกรรมการแพทยสภา\n\n(๕) กรณีชาวต่างประเทศต้องดำเนินการ ดังต่อไปนี้\n\n(ก) เอกสารการยืนยันความสัมพันธ์ทางสายโลหิตตาม (๑) และความเป็นสามีภรรยา\nโดยชอบด้วยกฎหมายมาแล้วอย่างน้อยสามปี หรืออยู่กินฉันสามีภรรยาโดยเปิดเผยกับผู้รับอวัยวะมาแล้ว\nอย่างน้อยสามปี ตาม (๒) ให้ได้รับการรับรองจากสถานทูตหรือนำงานที่มีหน้าที่เกี่ยวกับการดำเนินการ\nของบุคคลในสัญชาติของผู้ร้องขอรับการปลูกถ่ายอวัยวะ และได้รับการรับรองด้านความถูกต้อง\nของผู้ออกเอกสารจากการกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศของประเทศไทย และ\n\n(ข) ต้องมีการพิสูจน์ความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมโดยวิธีทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ด้วยวิธี\nHLA หรือ DNA หรือวิธีอื่น ๆ ที่สามารถพิสูจน์ได้ มีความน่าเชื่อถือใกล้เคียงกัน จากสถาบัน\nทางการแพทย์ของรัฐในประเทศไทย\n\n(๖) ผู้บริจาคต้องมีสุขภาพสมบูรณ์ เหมาะสมที่จะบริจาคอวัยวะได้\n(๗) ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ผู้ทำการปลูกถ่ายอวัยวะ

{"natural_text": "(๙) ให้ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมผู้ทำการปลูกถ่ายอวัยวะทำรายงานตามแบบที่สภากาชาดไทยกำหนด โดยให้ส่งที่ศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย ทั้งนี้ ให้ศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย ดำเนินการสรุปรายงานเสนอต่อแพทยสภาเป็นประจำทุกปี\n\nข้อ ๕ การปลูกถ่ายอวัยวะที่ใช้อวัยวะจากผู้ที่สมองตายต้องดำเนินการตามเกณฑ์ ต่อไปนี้\n\n(๑) ผู้ที่สมองตายตามหลักเกณฑ์วิธีการวินิจฉัยของแพทยสภาเท่านั้นที่ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมสามารถนำเอาอวัยวะไปทำการปลูกถ่ายให้แก่ผู้ที่ต้องการอวัยวะทดแทนได้และผู้ที่สมองตายดังกล่าวต้องไม่มีโรคหรือภาวะ ดังต่อไปนี้\n\nก. โรคมะเร็งระยะลุกลาม\n\nข. ภาวะติดเชื้อรุนแรงที่จะเป็นอันตรายต่อผู้รับอวัยวะได้\n\nค. การทดสอบเอชไอวี (HIV) เป็นบวก เวลานแต่กรณีที่ผู้ที่ต้องการอวัยวะทดแทน มีผลการทดสอบเอชไอวีเป็นบวกอยู่แล้ว\n\nง. ผู้ป่วยที่สงสัยเป็นโรคพิษสุนัขบ้า ผู้ป่วยที่เป็นโรคมองอักเสบเฉียบพลันหรือไขสันหลังอักเสบเฉียบพลัน หรือปลายประสาทอักเสบเฉียบพลัน ที่ตายโดยไม่ทราบสาเหตุ\n\nจ. ผู้ป่วยที่มีอาการสงสัยว่าเป็นโรควัวบ้า (Creutzfeldt Jacob disease)\n\nฉ. ผู้ป่วยที่มีอาการสงสัยว่าเป็นโรคมองเสื่อมที่ไม่ทราบสาเหตุ\n\nซ. โรคหรือภาวะอื่น ๆ ที่แพทยสภาประกาศกำหนด\n\n(๒) แพทย์ผู้ดูแลผู้ป่วยที่เสียชีวิต ตามเกณฑ์สมองตายของแพทยสภาควรให้ข้อมูลแก่ญาติทราบเกี่ยวกับการเสียชีวิตของผู้ป่วย และการที่ผู้ป่วยเป็นผู้บริจาคอวัยวะได้โดยความยินยอมของญาติ\n\n(๓) ญาติผู้ตายที่จะบริจาคอวัยวะต้องเป็นผู้ให้ความยินยอมบริจาคอวัยวะ\n\n(๔) ในกรณีที่ผู้ตายได้แสดงความจำนงบริจาคอวัยวะไว้กับศูนย์รับบริจาคอวัยวะสภาชาดไทย ก็ไม่สามารถติดตามหาญาติผู้ตายได้ให้ดำเนินการผ่าตัดนำอวัยวะไปปลูกถ่ายได้\n\n(๕) ก่อนที่จะเอาอวัยวะออกจากผู้ที่สมองตายกรณีซึ่งต้องมีการชันสูตรพลิกศพตามกฎหมายต้องแจ้งให้ผู้ชันสูตรพลิกศพทราบก่อนและศัลยแพทย์ผู้ผ่าตัดอวัยวะจากศพต้องบันทึกการทำรายการออกไปจากศพนั้นไว้ในเวชระเบียนของผู้ตายด้วย\n\nข้อ 6 ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ผู้ทำการปลูกถ่ายอวัยวะ ต้องเป็นศัลยแพทย์ผู้ได้รับอนุมัติบัตรหรือนำส้อนุมัติจากแพทยสภา\n\nข้อ 7 การดำเนินการปล

หมวด ๒

การประกอบวิชาชีพเวชกรรมเกี่ยวกับการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตจากผู้บริจาค

ข้อ ๘ ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ผู้ทำการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตต้องมีคุณสมบัติดังนี้

(๑) เป็นอายุรแพทย์โรคเลือด หรือกุมารแพทย์โรคเลือดผู้ได้รับวุฒิบัตรจากแพทยสภา หรือ
(๒) เป็นอายุรแพทย์หรือกุมารแพทย์ที่ผ่านการอบรมตามหลักสูตรการฝึกอบรมการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตที่แพทยสารับรอง

ข้อ ๙ ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ผู้ทำการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตในกรณีที่ผู้บริจาคและผู้รับบริจาคไม่ใช่ญาติโยมสายเลือด (Unrelated donor) นอกจากจะต้องมีคุณสมบัติตามข้อ ๘ แล้ว จะต้องมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้ด้วย คือ

(๑) มีประสบการณ์การปลูกถ่ายไขกระดูกไม่น้อยกว่าสองปี และ
(๒) ได้รับการรับรองจากคณะอนุกรรมการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิต

ข้อ ๑๐ ในมีคณะอนุกรรมการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิต ประกอบด้วย ผู้แทนจากสมาคมปลูกถ่ายไขกระดูกแห่งประเทศไทย ๑ คน ผู้แทนสมาคมโลหิตวิทยาแห่งประเทศไทย ๑ คน ผู้แทนศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภาภาคขาดไทย ๑ คน ผู้แทนสถาบันที่มีประสบการณ์ในการปลูกถ่ายไขกระดูก สถาบันละ ๑ คน อายุน้อย ๔ คน และไม่เกิน ๕ คน กรุณาภาพแพทยสภา ๒ คน โดยให้คณะอนุกรรมการตามวรรคหนึ่ง มีหน้าที่

(๑) พิจารณาให้การรับรองผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมตามข้อ ๙
(๒) เสนอก่อนให้การรับรองกรณีที่ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมขาดคุณสมบัติ หรือไม่มีปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในหมวดนี้

ข้อ ๑๑ คณะอนุกรรมการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตจะให้การรับรองผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมตามข้อ ๙

(๑) หากพบว่ามีวิชาชีพเวชกรรมในสถานพยาบาลที่มีจำนวนผู้ป่วยที่ปลูกถ่ายไขกระดูกมากกว่าที่น้องที่มีเอซแอลเอตรงกันไม่น้อยกว่าสิบรายต่อปี
(๒) หากพบว่ามีวิชาชีพเวชกรรมในสถานพยาบาลที่มีคุณสมบัติดังต่อไปนี้
   - มีแพทย์เฉพาะทางสาขาอื่น ๆ ได้แก่
     (๑) กุมารเวชศาสตร์ หรืออายุรศาสตร์ ในสาขาโรคหัวใจ โรคติดเชื้อโรคทางเดินอาหาร

๒.๒ มีพยาบาลประจำหอผู้ป่วยปลูกถ่ายไขกระดูกตลอดเวลาในอัตราส่วนของพยาบาล
ต่อผู้ป่วย ไม่น้อยกว่า ๑:๓

๒.๓ องค์ประกอบอื่น ๆ
(๑) มีห้องแยกที่ทำการรักษาผู้ป่วยเม็ดโลหิตขาวต่ำ
(๒) หออภิบาลผู้ป่วยหนัก
(๓) สามารถให้การตรวจทางห้องปฏิบัติการ และการตรวจทางภาพรังสีได้
ตลอดยี่สิบสี่ชั่วโมง

(๔) สามารถให้โลหิตและส่วนประกอบของโลหิตได้ตลอดยี่สิบสี่ชั่วโมง

ข้อ ๑๒ การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดจากไขกระดูกหรือกระแสดโลหิต ในกรณีผู้บริจาค
และผู้รับบริจาคมิใช่ญาติ ให้ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภาภาคไทย ดำเนินการจัดหาผู้บริจาค
(Donor Registration) โดยการจัดตั้ง National Stem cell Donor Program ภายใต้การกำกับดูแล
ของแพทยสภา

ข้อ ๑๓ ในการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิต ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมผู้ทำการปลูกถ่าย
เซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิต ต้องดำเนินการตามหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้
(๑) ตรวจสอบสภาพผู้บริจาคว่าเป็นผู้มีสุขภาพสมบูรณ์เหมาะสมที่จะบริจาคเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตได้
(๒) อธิบายให้ผู้บริจาคเข้าใจถึงความเสี่ยงที่จะเกิดอันตรายต่าง ๆ แก่ผู้บริจาคในระหว่าง
การบริจาคและภายหลังการบริจาค เมื่อผู้บริจาคเข้าใจและเต็มใจที่จะบริจาคแล้ว จึงลงนามแสดงความยินยอม
ในแบบใบยินยอมบริจาคเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิต ซึ่งแนบท้ายข้อบังคับนี้ไว้เป็นลายลักษณ์อักษร
กรณีเป็นการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตโดยการใช้เลือดจากรกให้ผู้บริจาคหรือสามีเป็นผู้ลงนาม
แสดงความยินยอม
(๓) จัดให้มีการทำหลักฐานเป็นหนังสือเพื่อแสดงว่าไม่มีการจ่ายค่าตอบแทนเป็นค่าเซลล์ต้นกำเนิด
เม็ดโลหิตแก่ผู้บริจาค

ข้อ ๑๔ ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมผู้ทำการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตสามารถ
เก็บเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตไว้ในห้องปฏิบัติการ เพื่อการปลูกถ่ายในอนาคตได้ตามความเหมาะสม

บทเฉพาะกาล

ข้อ ๑๕ ระเบียบ หรือประกาศแพทยสภาเกี่ยวข้องกับการดำเนินการปลูกถ่ายอวัยวะและ
การวินิจฉัยสมองตาย ซึ่งใช้บังคับอยู่ในวันที่ข้อบังคับนี้ใช้บังคับต่อไปเท่าที่ไม่ขัดหรือแย้ง กับข้อบังคับนี้ ทั้งนี้ จนกว่าจะมีระเบียบหรือประกาศแพทยสภาออกมาใช้บังคับแทน