กระทู้ถามที่ ๐๐๕

วุฒิสภา

๒๓ มกราคม ๒๕๖๖

เรื่อง ขอทราบผลการประเมินการดำเนินงาน การบริหารจัดการ และผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียนในพื้นที่
นวัตกรรมการศึกษา

กราบเรียน ประธานวุฒิสภา

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ดังต่อไปนี้

แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๓ พฤศจิกายนที่ ๑๒ “ไทยมีกำลังคนสมรรถนะสูง มุ่งเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ตอบโจทย์การพัฒนาแห่งอนาคต” ได้ระบุถึงสถานการณ์การพัฒนาที่ผ่านมาว่าการพัฒนาทุนมนุษย์ทุกช่วงวัยที่ผ่านมาได้มีความพยายามปรับปรุงคุณภาพการศึกษาทุกระดับทั้งการยกระดับมาตรฐานการศึกษา การพัฒนากระบวนการเรียนรู้ การใช้เทคโนโลยีและการพัฒนานวัตกรรมการเรียน รวมถึงการพัฒนาพื้นที่นวัตกรรมที่เป็นแบบอย่างด้านการศึกษา ทำให้สถานศึกษามีความเป็นอิสระควบคู่กับมีความรับผิดชอบต่อสังคมสำหรับพื้นที่นวัตกรรมทางการศึกษาได้มีการพัฒนามาโดยลำดับ ดังนี้

๑) กระทรวงศึกษาธิการได้ดำเนินการบริหารจัดการศึกษาตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐ มาตรา ๕๔ โดยออกประกาศจัดตั้งพื้นที่นวัตกรรมการศึกษานำร่องชิ้น จำนวน ๘ จังหวัด ได้แก่ จังหวัดสตูล ระยอง ศรีสะเกษ เชียงใหม่ กากูจนบุรี นราธิวาสยะลา และจังหวัดปัตตานี ในช่วงเดือนสิงหาคม - ธันวาคม ๒๕๖๑ ตามลำดับ เพื่อให้เกิดรูปแบบการบริหารจัดการการศึกษารูปแบบใหม่ซึ่งเป็นการแสดงของการกระจายอำนาจการบริหารจัดการจากส่วนกลางไปยังจังหวัด โดยมีระบบและกลไกการบริหารจัดการพื้นที่ด้วยตนเอง ส่งเสริมให้สถานศึกษามีอิสระในการบริหาร การบริหารบุคลากรและการบริหารทั่วไป ด้วยความรับผิดชอบต่อคุณภาพการศึกษา นำไปสู่การพัฒนาสมรรถนะของผู้เรียนให้เหมาะสมกับศักยภาพของผู้เรียน บรรจบพื้นที่และความต้องการของประเทศ

๒) พระราชบัญญัติพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา พ.ศ. ๒๕๖๒ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ ๓๐ เมษายน ๒๕๖๒ มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ ๑ พฤษภาคม ๒๕๖๒ เป็นต้นไป เป็นเวลาเจ็ดปีและอาจขยายเวลาใช้บังคับได้อีกเพียงหนึ่งครั้งแต่ไม่เกินเจ็ดปี โดยตราเป็นพระราชกฤษฎีกา
ซึ่งมีวัตถุประสงค์ เพื่อ (๑) คิดค้น พัฒนานวัตกรรมเพื่อยกระดับสัมฤทธิ์ของผู้เรียนอย่างรอบด้าน (๒) ลดความเหลื่อมล้ำในการศึกษา (๓) กระจายอำนาจและให้อิสระแก่หน่วยงานทางการศึกษา และสถานศึกษานำร่องเพื่อเพิ่มคุณภาพและประสิทธิภาพการจัดการศึกษา และ (๔) สร้างและพัฒนากลไกในการจัดการศึกษาร่วมกันของทุกภาคส่วนในพื้นที่ และกำหนดให้มีการประเมินผลการดำเนินงานและการบริหารจัดการพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาทุกสามปี โดยคณะผู้ประเมินอิสระ

๓) เมื่อวันที่ ๒๐ ธันวาคม ๒๕๖๕ ได้มีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีกำหนดพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาเพิ่มขึ้นอีก ๑๑ จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร กระบี่ ฉะเชิงเทรา ภูเก็ต แม่ฮ่องสอนสงขลา สระแก้ว สุโขทัย สุราษฎร์ธานี และจังหวัดอุบลราชธานี

ทั้งนี้ พื้นที่นวัตกรรมการศึกษานำร่อง 8 จังหวัด ในข้อ 1) ได้ดำเนินการมากกว่า 4 ปีแล้ว
จึงขอเรียนถามว่า

- ผลการประเมินการดำเนินงานและการบริหารจัดการพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาใน 8 จังหวัดนำร่องเป็นอย่างไร
- ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาของผู้เรียนในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาใน 8 จังหวัดนำร่องเมื่อเปรียบเทียบกับผลสัมฤทธิ์ก่อนเป็นพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาที่เห็นประจักษ์เป็นอย่างไร
- กระทรวงศึกษาธิการได้มีการวิเคราะห์ข้อมูลสำหรับจังหวัด/สถานศึกษาที่ยังไม่เสนอเป็นพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาหรือไม่ อย่างไร
- กระทรวงศึกษาธิการมีแผนในการขยายเวลาใช้บังคับตามพระราชบัญญัติพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา พ.ศ. ๒๕๖๒ เมื่อครบกำหนดเจ็ดปีแรกหรือไม่ อย่างไร

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
พลเอก บุญธรรม ออรัส
สมาชิกวุฒิสภา

คำตอบกระทู้ถามที่ ๐๐๕ ร.

ของ พลเอก บุญธรรม อริส สมาชิกวุฒิสภา

เรื่อง ขอทราบผลการประเมินการดำเนินงาน การบริหารจัดการ และผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียน ในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา

ข้าพเจ้า นางสาวตรีนุช เทียนทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ขอตอบกระทู้ถามของท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ ดังนี้

คำตอบข้อที่ ๑

กระทรวงศึกษาธิการ ขอเรียนว่า มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ในฐานะคณะผู้ประเมินอิสระที่คณะกรรมการนโยบายพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาแต่งตั้ง ตามมาตรา ๑๕ (๔) และมาตรา ๔๐แห่งพระราชบัญญัติพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา พ.ศ. ๒๕๖๒ อยู่ระหว่างดำเนินการประเมินผลการดำเนินงานและการบริหารจัดการพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา ๘ จังหวัด ได้แก่ พื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดกาญจนบุรี จังหวัดศรีสะเกษ จังหวัดระยอง จังหวัดสตูล จังหวัดยะลาจังหวัดปัตตานี และจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งการประเมินจะเสร็จสิ้นภายในวันที่ ๑๗ เมษายน ๒๕๖๖

อย่างไรก็ตาม คณะผู้ประเมินอิสระได้รายงานความคืบหน้าผลการศึกษาไว้แล้วต่อคณะกรรมการนโยบายพื้นที่นวัตกรรม เมื่อวันที่ ๒๖ ธันวาคม ๒๕๖๕ ในประเด็นต่าง ๆ ดังนี้

- การกระจายอำนาจและให้อิสระพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาในการเลือกใช้หลักสูตรพบว่า มีอิสระในการเลือกใช้น้อยลง และมีอิสรระในการพัฒนาการศึกษาของตน โดยในแต่ละพื้นที่มีการพัฒนากรอบหลักสูตรของจังหวัดเพื่อใช้เป็นแนวทางพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาของตนเอง
- การสร้างและพัฒนานโยบายความร่วมมือจากทุกภาคส่วน พบว่า แต่ละพื้นที่ได้รับความร่วมมือจากภาครัฐและภาคเอกชน เพื่อสนับสนุนสำหรับคนในพื้นที่ การระดมทรัพยากรทางการเงินนอกเหนือจากนี้เป็นไปอย่างจำกัด
- การเพิ่มผลสัมฤทธิ์/ผลิต/พัฒนา/ขยายผลงานวัตกรรมการศึกษา พบว่า มีการขยายผลเชิงปริมาณโดยเพิ่มจำนวนสถานศึกษานำร่อง และเพิ่มจำนวนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาอีก ๑๑ พื้นที่
- การยกระดับผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียน พบว่า สถานศึกษานำร่องส่วนใหญ่ประสบปัญหาการออกแบบ การทดสอบผู้เรียนให้สอบคล้องกับหลักสูตรที่เลือกใช้ง่าย คนผู้ประเมินอิสระอยู่ระหว่างการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ผลการทดสอบระดับชาติ (NT, RT และ O-NET) ของผู้เรียน เพื่อวิเคราะห์ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาของผู้เรียนในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา

คำตอบข้อที่ ๒

กระทรวงศึกษาธิการ จะเรียนว่า สภาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) เปิดทำการเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 6 และมัธยมศึกษาปีที่ 3 ก่อนสถานศึกษาจะเข้าร่วมเป็นสถาบันศึกษานำร่องพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา และหลังเข้าร่วมเป็นสถาบันศึกษานำร่อง

พื้นที่นวัตกรรมการศึกษา ในช่วง ๑ ปีแรกของการดำเนินการ ซึ่งเป็นการศึกษาเฉพาะในพื้นที่นวัตกรรม
การศึกษาจังหวัดศรีสะเกษและจังหวัดระยอง โดยการประเมินผลสัมฤทธิ์ด้านเจตคติ (Attitude)
ได้ใช้เครื่องมือผังกราฟิก (Graphic Organizer) มีการวัดและประเมินผลนักเรียน จำนวน ๑๗๕ คน
ส่วนผสมสัมฤทธิ์ด้านความรู้ (Knowledge) และทักษะ (Skill) ใช้การวิเคราะห์เชิงถดถอย (Regression
Analysis) จากข้อมูลคะแนนผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ปีการศึกษา ๒๕๖๑
และปีการศึกษา ๒๕๖๒ ของนักเรียนจำนวน ๔๐,๒๔๔ คน ในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการ
การศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน ๑,๐๐๐ แห่ง ประกอบด้วยสถานศึกษานำร่องพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา
จำนวน ๕๔ แห่ง และสถานศึกษาที่ไม่ได้เข้าร่วมเป็นสถานศึกษานำร่องอีก ๙๔๖ แห่ง

ผลการศึกษาวิจัย พบว่า เจตคติด้านแรงจูงใจในการเรียน (Learning Motivation)
ของผู้เรียน ภายหลังสถานศึกษาเข้าร่วมในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษามีการเปลี่ยนแปลงในทางบวก
นักเรียนมีความสุขในการมาเรียนและมีส่วนร่วมในการเรียนมากขึ้น สำหรับเจตคติตางปัญญา
(Intellectual Attitude) พบว่า นักเรียนกลุ่มอ่อนมีความเข้าใจในการเรียนมากขึ้น ซึ่งสาเหตุที่สำคัญ
คือครูเปลี่ยนวิธีการสอน โดยให้นักเรียนมีปฏิสัมพันธ์กับครูและเพื่อนร่วมชั้นมากขึ้น มีวิธีการสอน
รูปแบบใหม่โดยเฉพาะการเปิดโอกาสให้ผู้เรียนสามารถออกแบบผลงานได้เอง

ด้านผลสัมฤทธิ์ด้านความรู้ และทักษะ ยังไม่พบความเปลี่ยนแปลงทั้งก่อนและหลังเข้าร่วม
เป็นสถานศึกษานำร่องพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งอาจเกิดจากผลลัพธ์ด้านความรู้
และทักษะต้องใช้ระยะเวลาจึงจะเห็นการเปลี่ยนแปลง สอดคล้องกับความเห็นของผู้เชี่ยวชาญ
ในการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาที่มีประสิทธิภาพยิ่งในการปฏิบัติจริง ที่พบว่าการเปลี่ยนแปลงจะเห็นได้ชัดเจน
ต้องใช้เวลาอย่างน้อย ๓ ปี และจะเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างยั่งยืนต้องใช้เวลาอย่างน้อย ๕ ปี

นอกจากนี้ ไดทำการศึกษาเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาระหว่างผู้เรียนในสถานศึกษานำร่อง
และผู้เรียนในสถานศึกษาที่ไม่ได้เข้าเป็นสถานศึกษานำร่อง โดยใช้วิธีการลงพื้นที่ติดตามการบริหาร
และการสัมภาษณ์ผู้ปกครอง และนักเรียน พบว่า มีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนการสอน
ที่ให้อิสระในการปรับหลักสูตรแก่นกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานให้เข้ากับบริบทของพื้นที่ และผู้เรียน
มีความสนใจต่อกระบวนการเรียนรู้แบบ Active Learning

คำตอบข้อที่ 3
กระทรวงศึกษาธิการ ขอเรียนว่า ได้มีการวิเคราะห์ผลสัมฤทธิ์ข้อมูลผลการแสดงสอบ
ความสามารถพื้นฐานของผู้เรียนระดับชาติ (NT) ผลการแสดงสอบประเมินความสามารถด้านการออกแบบอ่าน
ของผู้เรียน (RT) นายบุคคล และผลการแสดงสอบประเคาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) เป็นรายวิชา เพื่อเป็นข้อมูลในการในการพัฒนากระบวนการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาครู และด้านอื่น ๆ ก็เกี่ยวข้อง

ของคณะกรรมการนโยบายพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา ตามมาตรา ๑๕ (๙) ที่จะเสนอต่อคณะรัฐมนตรี
ในการตราพระราชกฤษฎีกาใช้บังคับตามพระราชบัญญัตินี้ โดยจะต้องใช้ข้อมูลการประเมินผล
การดำเนินงานและการบริหารจัดการพื้นที่นวัตกรรมการศึกษามาประกอบการพิจารณาด้วย