กระทู้ถามที่ 133 ร.

เรื่อง ปัญหาแนวชายฝั่งทะเลเขตบางขุนเทียน

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามนายกรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้

เนื่องจากพื้นที่ชายฝั่งทะเลบางขุนเทียน เดิมเป็นพื้นที่ป่าชายเลนที่มีความอุดมสมบูรณ์ ระยะทางยาวประมาณ 4.9 กิโลเมตร เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินและสถานการณ์ธรรมชาติ ทำให้ชายฝั่งทะเลถดถอยและป่าไม้ชายเลนลดลง สภาพแวดล้อมที่ทำให้น้ำเสียหายและเสียแหล่งอาหารปลา มีการเสียหายของโครงสร้างพื้นฐาน และในอนาคตอาจเกิดภาวะภัยแล้งและขาดแคลนน้ำประปา นอกจากนี้ยังทำให้มีการเสียหายของพืชเศรษฐกิจ เช่น มะพร้าว ยางพารา เป็นต้น

- กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

**สภาผู้แทนราษฎร**

๓ กรกฎาคม ๒๕๖๓

๓. รัฐบาลมีนโยบายตั้งคณะทำงานกระชับพื้นที่โดยตรงเพื่อศึกษาพิจารณาผลกระทบที่เกิดจากความผิดปกติของสภาพภูมิอากาศและการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อม โดยเฉพาะการกัดเซาะชายฝั่งในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา พร้อมทั้งดำเนินการฟื้นฟูเสถียรภาพชายฝั่งและปรับปรุงแผนปฏิบัติการป้องกันและควบคุมการกัดเซาะชายฝั่ง

สำหรับประเด็นที่กล่าวถึงในพระราชกำหนด มีความจำเป็นต้องดำเนินการตามความเหมาะสม เพื่อให้ความแน่คงยิ่งขึ้น

- คณะกรรมการกำกับดูแลการกัดเซาะชายฝั่ง (สภากำกับดูแลการกัดเซาะชายฝั่ง)
  - ดำเนินการป้องกันและควบคุมการกัดเซาะชายฝั่งโดยวิธีการที่หลากหลาย เช่น การสร้างเขื่อนหิน หรือการนำสารเคมีลงในน้ำ

คำตอบกระทู้ถามที่ ๑๓๓ ร.

ของ นายณัฐชา บุญไชยอินสวัสดิ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร กรุงเทพมหานคร พรรคก้าวไกล

เรื่อง ปัญหาแนวชายฝั่งทะเลเขตบางขุนเทียน

ข้าพเจ้า พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ขอตอบกระทู้ถาม เรื่อง ปัญหาแนวชายฝั่งทะเลเขตบางขุนเทียน เป็นพื้นที่ชายฝั่งทะเลบางขุนเทียนประสบปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง เนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติของกระแสน้ำหมุน และคลื่นทะเลบริเวณปากอ่าวไทย โดยมีความยาวของชายฝั่งประมาณ 4.7 กิโลเมตร โดยมีสภาพแวดล้อมของชายฝั่งเป็นป่าชายน และมีปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งทำให้พื้นที่ชายฝั่งร่นเข้ามากกว่า 1,000 เมตร เดิมป่าชายนี้เป็นเขตป่าไม้ถาวรแห่งชาติของกรมป่าไม้มีพื้นที่กว่า 2,735 ไร่ และในปี พ.ศ. 2532 มูลค่ารัฐมนตรีได้มีมติจำแนกพื้นที่ป่าชายนี้ในเขตบางขุนเทียนออกจากป่าไม้ถาวรแห่งชาติ และเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชน โดยกรุงเทพมหานครได้ดำเนินการเพื่อป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง ดังนี้

(๑.) ในปี พ.ศ. ๒๕๔๘ - พ.ศ. ๒๕๕๐ สำนักงานเขตบางขุนเทียนดำเนินการก่อสร้างคันหินทิ้งชายฝั่ง และพบว่าพื้นดินเลนบริเวณชายฝั่งไม่สามารถรองรับน้ำหนักของคันหินทิ้งได้ ทำให้คันทรงตัวจนลงไปใต้ดินเลย

(๑.๑) ในปี พ.ศ. ๒๕๕๐ – พ.ศ. ๒๕๕๒ สำนักงานเขตบางขุนเทียนดำเนินการก่อสร้างคันหินทิ้งชายฝั่ง และพบว่าพื้นดินเลนบริเวณชายฝั่งไม่สามารถรองรับน้ำหนักของคันหินทิ้งได้ ทำให้คันทรงตัวจนลงไปใต้ดินเลย

(๑.๒) ในปี พ.ศ. ๒๕๕๒ – พ.ศ. ๒๕๕٤** (สำนักงานเมืองในขณะนี้) เสนอให้นำการศึกษาความเหมาะสมโครงการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งทะเลบางขุนเทียน และมอบหมายให้สำนักงานระบายน้ำ กรุงเทพมหานคร เสนอโครงการก่อสร้างและฟื้นฟูเสนาะภาคเกษตร จากการประชุมระหว่างภาชนะคนในพื้นที่จังหวัดรูปร่างเป็นคนหินวางบนฐานราก เพื่อฟื้นฟูเสนาะภาคเกษตร จากการสำรวจต้องใช้วลานาน ประชาชนจึงร้องขอให้กรุงเทพมหานครดำเนินการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งด้วยมาตรการชั่วคราว

จากที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันสามารถเพิ่มพื้นที่ปลูกป่าชายเลนทะเลบางขุนเทียนได้จำนวน ๒๒๐ ไร่ โดยดำเนินการ ดังนี้

- มีแผนการขยายพื้นที่ปลูกป่าชายเลนทะเลบางขุนเทียน ภายใต้โครงการ
ปลูกป่าในใจคน - ตามศาสตร์พระราช

- ปักแนวไม้ไผ่และเสาไฟฟ้า เพื่อชะลอและลดแรงปะทะของคลื่น

- การทดลองหาวิธีป้องกันและชะลอความรุนแรงของคลื่น โดยใช้วัสดุที่สามารถหาได้ในพื้นที่หรือวัสดุเหลือใช้ เช่น แผ่นกระเบื้อง แผ่นยางพารา เป็นต้น มาเป็นแนวป้องกันอยู่หลังแนวไม้ไผ่เพื่อดักดินตะกอน

- คิดค้นนวัตกรรมการปลูกต้นกล้าโกงกาลในรูปแบบต่าง ๆ เช่น ทดลองทำกระบะ ปลูกต้นกล้ารูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ทดลองทำคอนโดต้นกล้า ทดลองปลูกในแข่งไม้ไผ่ การทดลองปลูกเสาะซีเมนต์ การทดลองปลูกในกระบอกไม้ไผ่

นอกจากนี้กรุงเทพมหานครยังมีแผนจะดำเนินการก่อสร้างศูนย์สำรวจและเฝ้าระวังชายฝั่งทะเลบางขุนเทียน เพื่อให้เป็นศูนย์เรียนรู้และศูนย์กลางการเผยแพร่ความรู้และฝึกอบรมด้านการอนุรักษ์ป่าชายเลนและสิ่งแวดล้อม ตั้งอยู่ริมชายฝั่งทะเลบางขุนเทียนในบริเวณที่กรุงเทพมหานครดำเนินการฟื้นฟูป่าชายเลน ในปัจจุบัน

สำหรับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งได้ร่วมมือกับสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) ในการกำหนดเส้นเฝ้าระวังการกัดเซาะชายฝั่ง เพื่อติดตามปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งเป็นประจำทุกปี นอกจากนี้ เพื่อให้มีการดำเนินการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และถูกต้องตามหลักวิชาการ จึงได้กำหนด “หลักเกณฑ์ประกอบการจัดทำแผนงาน/โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง” ซึ่งผ่านความเห็นชอบจากคณะกรรมการนโยบายและแผนการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแห่งชาติ เมื่อวันที่ ๒๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๓ เพื่อให้หน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น กรุงเทพฯ กรุงเทพมหานครและการจัดทำแผนงานโครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งให้มีความเหมาะสมกับแต่ละพื้นที่ ตลอดจนเพื่อเป็นหลักเกณฑ์ให้กับสำนักงานปฏามาณในการพิจารณางบประมาณด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งเพื่อมิให้เกิดความซ้ำซ้อน

จากผลการศึกษาจัดทำหลักเกณฑ์ประกอบการจัดทำแผนงาน/โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งพื้นที่ชายฝั่ง พบว่า เฉลาวงทางการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งบางขุนเทียน คือ เฉลาวงทางการฟื้นฟูเสถียรภาพชายฝั่ง ซึ่งมุ่งเน้นการใช้อำนาจทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง ที่สอดคล้องกับกระบวนการชายฝั่งตามธรรมชาติ เช่น การปกไม่มีไผ่ชะลอคลื่น และการทำฟื้นฟูป่าชายเลนหลังแนวไม้ไผ่

คำตอบข้อที่ ๓

กระทรวงมหาดไทยโดยกรุงเทพมหานครและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดำเนินการฟื้นฟูเสถียรภาพแนวชายฝั่งและป่าชายเลนเขตบางขุนเทียน และมีแนวทางการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กล่าวคือ

(๑) กรุงเทพมหานครได้แต่งตั้งคณะทำงานฟื้นฟูและฟื้นฟูสภาพแนวชายฝั่งและป่าชายเลน ในพื้นที่ชายฝั่งทะเลบางขุนเทียน โดยมีรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร นายศักดิ์ชัย บุญมา เป็นที่ปรึกษาคณะทำงาน มีหน่วยงานของกรุงเทพมหานคร ได้แก่ สำนักการระบายน้ำ สำนักการโยธา สำนักการวางผังและพัฒนาเมือง และสำนักงานเขตบางขุนเทียน และมีหน่วยงานภายนอก ได้แก่ สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมเจ้าท่า และกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เพื่อให้มีการดำเนินการฟื้นฟูสภาพแนวชายฝั่งทะเลบางขุนเทียนมีแนวทางที่ถูกต้อง สอดคล้องกับการดำเนินงานของแต่ละหน่วยงานและไม่ขัดกับระเบียบ ข้อบังคับ หรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และเพื่อพิจารณาและเสนอแนวทางรวมถึงนวัตกรรมในการป้องกันการกัดเซาะและการฟื้นฟูแนวชายฝั่ง

(๒) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง มีแนวทางการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ผ่านคณะกรรมการนโยบายและแผน การบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแห่งชาติ ซึ่งมีอำนาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัติส่งเสริม การบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. ๒๕๕๘ มาตรา ๙ (๓) พิจารณาให้ความเห็นชอบ พื้นที่ที่จะใช้มาตรการในการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง นอกจากนี้ ยังได้จัดตั้งคณะอนุกรรมการ บูรณาการด้านการจัดการการกัดเซาะชายฝั่งทะเล เพื่อเป็นกลไกในการขับเคลื่อนอีกทางหนึ่งด้วย

การบริหารจัดการทรัพยากรชายฝั่งในระดับภูมิภาค ได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งจังหวัด ประกอบด้วย ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานกรรมการ และมีผู้แทน จากส่วนราชการ ตลอดจนผู้แทนภาคประชาชนหรือชุมชนชายฝั่ง ซึ่งมีอำนาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัติ ส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. ๒๕๕๘ มาตรา ๑๓ (๓) เสนอความเห็นต่อคณะกรรมการในการพิจารณาให้ความเห็นชอบพื้นที่ที่จะใช้มาตรการในการป้องกัน การกัดเซาะชายฝั่ง

กระบวนการชายฝั่ง เป็นการเปลี่ยนแปลงเชิงพลวัส การดำเนินการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง เพื่อหวังคืนพื้นที่ในทะเลจะเป็นต้นกำเนิดของการจัดการเชิงปะรมาณู โดยต้องคำนึงถึงกระบวนการ เปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติ การรักษาคุณค่าของระบบนิเวศชายฝั่ง ความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน