กระทำถูกมติ ๒๑๐/ร.

สภาผู้แทนราษฎร

๒๘ พฤษภาคม ๒๕๖๓

เรื่อง มาตรการแก้ไขปัญหาการบุกรุกพื้นที่สาธารณะเพื่อที่อยู่อาศัยและทำกินของประชาชน

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามนายกรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้

ด้วยปัญหาการบุกรุกพื้นที่สาธารณะถือได้ว่าเป็นปัญหาที่มีมาอย่างยาวนานและต่อเนื่อง ซึ่งหลาย ๆ รัฐบาลที่ผ่านมาได้มีความพยายามในการออกมาตรการต่าง ๆ เพื่อนำมาแก้ไขปัญหาดังกล่าว แต่ก็ยังไม่มีมาตรการใดที่สามารถนำมาแก้ปัญหานี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพเท่าที่ควร ซึ่งปัจจุบันจำนวนประชากรของประเทศไทยยังคงมีอัตราการเติบโตเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง และพื้นที่สำหรับการทำกิน มีปัญหาการถือครองที่ดินโดยไม่เป็นธรรมเกิดขึ้นในประเทศด้วย จึงสร้างความเดือดร้อนเป็นอย่างมาก ส่งผลกระทบให้ประชาชนส่วนหนึ่งที่มีฐานะยากจนมีการบุกรุกพื้นที่สาธารณะเพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัยและทำกิน ทั้งโดยเจตนาและไม่เจตนา เกิดความขัดแย้งต่าง ๆ ตามมากมาย ทั้งระหว่างประชาชนกับประชาชน และประชาชนกับรัฐ ดังนั้น จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีมาตรการที่เป็นรูปธรรมเพื่อนำมาแก้ไขปัญหาดังกล่าวอย่างจริงจัง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การแก้ออกมาตรการเมืองใหม่ และปรับปรุงกฎหมายใหม่ เพื่อคุณภาพชีวิตและความปลอดภัยของประชาชน

คำตอบกระทำที่ ๒๑๐/ร.

ของ นายณรงค์ ชำนาญรักษา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดพัทลุง พร้อมประชาธิปัตย์
เรื่อง มาตรการแก้ไขปัญหาการบุกรุกพื้นที่สาธารณะเพื่อที่อยู่อาศัยและทำกินของประชาชน
และทำกินของประชาชน

ข้าพเจ้า พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ขอตอบกระทำที่ถาม เรื่อง มาตรการ
แก้ไขปัญหาการบุกรุกพื้นที่สาธารณะเพื่อที่อยู่อาศัยและทำกินของประชาชน ของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ
ตามที่ได้รับรายงานจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดังนี้

**คำตอบ**

รัฐบาลมีมาตรการในการแก้ไขปัญหาการบุกรุกพื้นที่สาธารณะเพื่อที่อยู่อาศัยและทำกิน
ของประชาชน ดังนี้

- ที่สาธารณประโยชน์ มหายถึง ที่ดินทางราชการได้จัดให้หรือสงวนไว้เพื่อให้ประชาชน
ได้ใช้ประโยชน์ร่วมกัน หรือที่ดินที่ประชาชนได้ใช้ หรือเคยใช้ประโยชน์ร่วมกันมาก่อน ไม่ว่าปัจจุบัน
จะยังใช้อยู่ หรือเสียหายแล้วก็ตาม เช่น ที่ทำเลเลี้ยงสัตว์ ป่าช้าฝางหรือเผาศพ หัวย หนอง ที่ชายตลิ่ง
ทางหลวง ทะเลสาบ เป็นต้น ผู้ใดจะเข้ายึดถือครอบครองเพื่อประโยชน์แต่เฉพาะตนไม่ได้ เว้นแต่จะได้รับ
อนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่ ตามระเบียบและกฎหมายกำหนดไว้
- หน่วยงานที่ดำเนินการเกี่ยวกับที่สาธารณประโยชน์ ได้แก่
- **กรมการปกครอง** มีอำนาจหน้าที่ควบคุมและกำกับให้การดำเนินการด้านการดูแลรักษา
และคุมครองป้องกันที่สาธารณประโยชน์ และพิจารณาเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับที่สาธารณประโยชน์
- **กรมที่ดิน** มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการจัดทำเปลี่ยนแปลงและรักษาทะเบียนที่ดิน
สาระสำคัญ พิจารณาเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับที่สาธารณประโยชน์ การรังวัด และออกหนังสือสำนักฯ
สำหรับที่หลวง และดำเนินการในเรื่องการขอใช้ อภิโสนสภาพ ส่วนขึ้นทะเบียน การจัดหาผลประโยชน์
การขอสัมปทาน และการลงนามหรือวางห้ามที่ดินของรัฐ ซึ่งมีได้มีบุคคลใดมีสิทธิครอบครองเพื่อให้
ประชาชนใช้อำนาจนี้ร่วมกัน
- ในวันขึ้นนามโยบายรัฐบาลในลักษณะแปลงรวม โดยมีให้กรรมสิทธิ์ เฉือนญาติตามประกาศนโยบาย
ในที่ดินของรัฐเป็นกลุ่มหรือชุมชน ตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติกำหนด
ในรูปแบบสรรกรณ์หรือรูปแบบอื่น ๆ เพาะสม โดยให้นายงานของรัฐชั่งมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย
ของประเทศเมืองกำหนดระเบียบ หลักเกณฑ์ ข้อกำหนด หากเป็นไปภายใต้ความเห็นชอบ
ของคณะกรรมการนโยบายแห่งชาติ เพื่อแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนให้มีที่ดินทำกิน
และอยู่อาศัยอย่างเป็นธรรมชาติในพื้นที่

๔) คณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ ๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ เห็นชอบกรอบมาตรการแก้ไขปัญหา
การอยู่อาศัยและทำกินในพื้นที่ป่าไม้ (ทุกประเภท) และแนวทางการดำเนินงานตามกรอบมาตรการ
โดยจำแนกออกเป็น ๕ กลุ่ม ได้แก่ ชุมชนในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ที่อยู่ในพื้นที่ลุ่มน้ำ ชั้นที่ ๑ และ ๒
เขตป่าอนุรักษ์ ทั้งก่อนและหลังมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ ๓๐ มิถุนายน ๒๕๔๑ พื้นที่ป่าชายเลน
โดยนำมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ ๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๘ มาใช้เป็นแนวทางในการดำเนินการตามหน้าที่
และอำนาจของหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย เพื่อแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของประชาชน ลดความขัดแย้ง
และกระจายการถือครองที่ดิน รวมทั้งส่งเสริมการประกอบอาชีพ เพื่อยกระดับรายได้และลดความเหลื่อมล้ำ
ในสังคม

๕) พระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ จัดให้มีคณะกรรมการ
นโยบายที่ดินแห่งชาติ เพื่อกำหนดนโยบายและแผนการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรดินของประเทศ
เพื่อประโยชน์ด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม และความมั่นคง โดยการบูรณาการ
การกระจายอำนาจ การมีส่วนร่วมของประชาชน ชุมชน และภูมิสังคม ซึ่งจะทำให้การบริหารจัดการที่ดิน
และทรัพยากรดินของประเทศที่มีอยู่อย่างจำกัด มีประสิทธิภาพ เกิดประโยชน์สูงสุด

b) นายกรัฐมนตรีได้มอบนโยบายการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชนของคณะกรรมการนโยบาย
ที่ดินแห่งชาติ ซึ่งการจัดที่ดินทำกินให้แก่ผู้ยากไร้ไม่มีที่ทำกิน ในระยะเร่งด่วน ดังนี้

b.¹) การจัดที่ดินให้แก่ผู้ยากไร้ โดยไม่ให้กรรมสิทธิ์ แต่อนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในที่ดิน
ของรัฐเป็นกลุ่มหรือชุมชน ตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่ กคช. กำหนด ในรูปแบบสหกรณ์ หรือรูปแบบอื่น
ที่เหมาะสมเพื่อร่วมกันบริหารจัดการที่ดิน รวมทั้งการส่งเสริมการประกอบอาชีพตามศักยภาพของพื้นที่

b.²) ที่ดินของรัฐทุกประเภท ต้องป้องกันไม่ให้มีการบุกรุกอย่างเด็ดขาด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
(+) พื้นที่ต้นน้ำในเขตชั้นคุณภาพลุ่มน้ำชั้นที่ ๑ และ ๒ ซึ่งในหลักการต้องให้
ผู้บุกรุกออกจากพื้นที่ และให้หน่วยงานของรัฐพิจารณาหาแนวทางแก้ไขให้เหมาะสม โดยน้อมนำ
แนวพระราชดำริที่เกี่ยวข้องมาปฏิบัติตามโครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่โครงการหมู่บ้านป่าใหม่แผนใหม่
มาพัฒนาและดูแลหมู่บ้านที่อยู่ในพื้นที่ป่า

(+) พื้นที่กันชนรอบพื้นที่ป่าอนุรักษ์และพื้นที่ป่าสมบูรณ์ฯลฯ ในรูปแบบป่าชุมชน
เพื่อป้องกันไม่ให้พื้นที่ป่าสมบูรณ์ถูกบุกรุกดโดยให้มีการบริหารจัดการโดยชุมชนตามพระราชบัญญัติ
ป่าชุมชน พ.ศ. ๒๕๖๒

(+) การจัดที่ดินของรัฐให้แก่ผู้ยากไร้มายใต้อำนาจนางานของ กคช. เป็นไปตามกฎหมายและหลักเกณฑ์ของหน่วยงานของรัฐ และ กคช. กามาทด เรียกว่า “การทำลายทำกิน” เพื่อให้มีความยั่งยืนของการบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้น

๗) หาราษฎรผู้ยากไร้ไม่มีที่ดินทำกิน สามารถแจ้งความประสงค์ขอขึ้นทะเบียน
เป็นผู้ยากไร้ ไม่มีที่ดินทำกินไว้กับคณะอนุกรรมการนโยบายที่ดินจังหวัด (คทช. จังหวัด)
เพื่อคณะอนุกรรมการนโยบายที่ดินจังหวัดจะได้ใช้บัญชีรายชื่อราษฎรที่ขอขึ้นทะเบียนไว้เป็นข้อมูล
ประกอบการพิจารณาตามระเบียบ หลักเกณฑ์ และข้อกำหนดต่อไป

๘) ประเภทของที่ดินที่นำมาจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน มี ๖ ประเภท ได้แก่
๘.๑) ป่าสงวนแห่งชาติ
๘.๒) ป่าชายแดน
๘.๓) ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน
๘.๔) ที่ดินสาธารณประโยชน์
๘.๕) ที่ราชพัสดุ
๘.๖) ที่ดินสงวนเพื่อกิจการนิคมในนิคมสร้างตนเอง

๙) ข้อมูล ณ วันที่ ๑๖ ตุลาคม ๒๕๖๓ มีผลการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน
ตั้งแต่ปี ๒๕๕๘ - ๒๕๖๓ ดังนี้

- พื้นที่เป้าหมายการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน จำนวน ๙๓๘ พื้นที่ ๗๐ จังหวัด
เนื้อที่ประมาณ ๑,๖๑๕,๔۶២ - อ - ต่อ.15'ไร่
- จัดคนลงในพื้นที่แล้ว จำนวน 56,758 คน ใน เวลา พื้นที่ การจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน
เนื้อที่ +87,441 - อ - t2.48 'ไร่
- ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพแล้ว จำนวน 176 พื้นที่ การจัดทำกินให้ชุมชน