กระทำกฎหมายเฉพาะที่ ๑๔๙/ว.

เรื่อง ปฏิบัติการทำฝนหลวงเพื่อแก้ปัญหาภัยแล้ง

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ดังต่อไปนี้

ด้วยปัญหาภัยแล้งถือได้ว่าเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นในประเทศไทยมาอย่างยาวนานและต่อเนื่อง และนับได้ว่าเป็นปัญหาที่สร้างความเดือดร้อนอย่างหนักให้แก่ประชาชนในหลายพื้นที่ของประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งประชาชนในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบอาชีพด้านเกษตรกรรมที่ต้องพึ่งพาอาศัยน้ำเป็นปัจจัยหลักในการทำการเกษตร ต้องประสบปัญหาภัยแล้งมาอย่างต่อเนื่อง พืชผลทางการเกษตรได้รับความเสียหาย เชน ข้าวยืนต้นตาย ส่งผลกระทบให้ประชาชนขาดรายได้ในการยังชีพ สร้างภาวะหนี้สินต่าง ๆ ตามมาจำนวนมาก อีกทั้งยังขาดแคลนน้ำในการใช้อุปโภคบริโภคด้วย ซึ่งแนวทางในการแก้ไขปัญหาภัยแล้งนั้นมีหลายแนวทาง และหนึ่งในแนวทางการแก้ไขปัญหาดังกล่าวคือการทำปฏิบัติการฝนหลวงซึ่งเป็นแนวทางที่สามารถช่วยบรรเทาความเดือดร้อนเรื่องภัยแล้งให้แก่ประชาชนได้เป็นอย่างดี แต่ทั้งนี้การทำปฏิบัติการทำฝนหลวงนั้นอาจจะยังไม่เพียงพอและยังไม่ทั่วถึงเท่าที่ควร จากเหตุผลข้างต้น จึงขอเรียนถามว่า

๑. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีแผนการปฏิบัติการทำฝนหลวงและมีหลักเกณฑ์ในการดำเนินการทำฝนหลวงหรือไม่อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. ในการดำเนินการจัดทำปฏิบัติการทำฝนหลวงในแต่ละครั้งในแต่ละพื้นที่ที่ผ่านมานั้น กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีการประชาสัมพันธ์หรือชี้แจงข้อมูลต่าง ๆ ให้กับประชาชนในพื้นที่นั้น ๆ ได้ทราบล่วงหน้าก่อนหรือไม่ และจากการปฏิบัติการทำฝนหลวงที่ผ่านมามีการประเมินถึงผลสำเร็จที่เกิดขึ้นจริงหรือไม่อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๓. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีนโยบายที่จะจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการทำฝนหลวงในเขตพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานีหรือไม่ หากมีจะดำเนินการจัดตั้งเมื่อใด และครอบคลุมในพื้นที่ใดบ้าง และปัจจุบันเครื่องบินที่ใช้ในการดำเนินการปฏิบัติการทำฝนหลวงมีจำนวนกี่ลำ และมีสภาพพร้อมใช้งานจำนวนกี่ลำ

เพียงพอต่อการปฏิบัติการหรือไม่ มีอายุการใช้งานนานเท่าใด และมีการจัดการซ่อมบำรุงหรือไม่
และประชาชนจะสามารถเข้าถึงการบริการได้หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในห้องกระทู้ถาม

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
จากุรงค์ เพ็งนรพัฒน์
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคเพื่อไทย
จังหวัดศรีสะเกษ

คำตอบกระทำทุกข์ฉาวแยกเฉพาะที่ ๑๔๙/ร.

ของ นายจาตุงค์ เพ็งนรพัฒน์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดศรีสะเกษ พรรคเพื่อไทย
เรื่อง ปฏิบัติการทำฝนหลวงเพื่อแก้ปัญหาภัยแล้ง

ข้าพเจ้า นายเฉลิมชัย ศรีอ่อน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ขอตอบกระทำทุกข์ฉาว
ของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ดังนี้

คำถามข้อที่ ๑

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีแผนการปฏิบัติการทำฝนหลวงและมีหลักเกณฑ์ในการดำเนินการทำฝนหลวงหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อที่ ๑

๑.๑ แผนการปฏิบัติการทำฝนหลวง

กรมฝนหลวงและการบินเกษตร มีภารกิจในการปฏิบัติการฝนหลวงเพื่อเพิ่มปริมาณน้ำในพื้นที่เกษตรกรรม ป่าไม้ และเขื่อนเก็บกักน้ำ ศึกษาวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีฝนหลวงและ การดัดแปลงสภาพอากาศ รวมทั้งปฏิบัติตามแผนการบินเกษตร โดยได้จัดทำแผนปฏิบัติการฝนหลวงปีงบประมาณ ๒๕๖๓ เพื่อช่วยเหลือพื้นที่เผาปลูกพืชประจำปี ศูนย์ปฏิบัติการฝนหลวงประจำภาคทั้ง ๗ ศูนย์ ดำเนินการจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการฝนหลวงจำนวน ๑๐ - ๑๓ หน่วยปฏิบัติการ เพื่อปฏิบัติการฝนหลวงช่วยเหลือให้ครอบคลุม ๒-๒ ลุ่มน้ำหลักในพื้นที่ ๗-๗ จังหวัดตามแผนปฏิบัติการ เพื่อดำเนินการ ดังนี้

1. เฝ้าระวังสถานการณ์และความชุ่มชื้นให้กับพื้นที่เกษตรกรรมและป่าไม้ และเพิ่มปริมาณน้ำฝนให้พื้นที่เกษตรกรรม เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยแล้ง เนื่องจากฤดูฝนมาล่าช้ากว่าปกติหรือฝนที่ช่วงระหว่างฤดูเพราะปลูก
2. เฝ้าระวังสถานการณ์และความเสียหายจากการเกิดพายุลูกเห็บในพื้นที่เกษตรกรรมและเขตชุมชนในพื้นที่ภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
3. เฝ้าระวังสถานการณ์และความเสียหายของการเกิดพายุลูกเห็บ (มีนาคม ๒๕๖๓ – พฤศจิกายน ๒๕๖๓) ในพื้นที่เกษตรกรรมและเขตชุมชนในพื้นที่ภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
4. เฝ้าระวังสถานการณ์และความเสียหายของการเตือนความชุ่มชื้นให้กับพื้นที่ป่าไม้เพื่อป้องกันการเกิดปัญหาไฟป่า

ที่มีความเชื่อมั่นทางสถิติ (ที่ 90% Confidence) สรุปได้ดังนี้ การทำฝนจากเมฆอุ่น สามารถ เพิ่มปริมาณน้ำฝนได้สูงกว่าเมฆธรรมชาติถึง 109%

1. การทำฝนจากเมฆอุ่น สามารถเพิ่มพื้นที่ฝนตกได้สูงกว่าเมฆธรรมชาติถึง 64%
2. การทำฝนจากเมฆอุ่น สามารถเพิ่มระยะเวลาตกของฝนนานขึ้นได้สูงกว่าเมฆธรรมชาติ
ถึง 11%

และการปฏิบัติการทำลายความเข้มข้นของไอน้ำในอากาศ โดยใช้เครื่องบินแบบปรับความดันอากาศ ยิงพลุสารเคมีซิลเวอร์ไอโอไดด์ ให้เกิดการเผาไหม้ภายในยอดเมฆ
ที่ระดับความสูง 21,800 ฟุต ระหว่างเดือนเมษายน - มิถุนายน ของปี พ.ศ. 2537 - 2542
รวมระยะเวลา 6 ปี สามารถแสดงประสิทธิภาพของการทำฝนจากเมฆเย็นสูงกว่าธรรมชาติ ได้ในระดับ
ที่มีความเชื่อมั่นทางสถิติ (ที่ 90% Confidence) สรุปได้ ดังนี้

1. การทำฝนจากเมฆเย็น สามารถเพิ่มปริมาณน้ำฝนได้สูงกว่าเมฆธรรมชาติถึง 48%
2. การทำฝนจากเมฆเย็น สามารถเพิ่มพื้นที่ฝนตกได้สูงกว่าเมฆธรรมชาติถึง 17%
3. การทำฝนจากเมฆเย็น สามารถเพิ่มระยะเวลาตกของฝนนานขึ้นได้สูงกว่าเมฆธรรมชาติ
ถึง 5%

ในปีงบประมาณ 2562 ข้อมูล (ณ วันที่ 30 กันยายน 2562) กรอบผลงานและ
การบินเกษตรฯ เริ่มปฏิบัติการฝึกทดสอบจำนวน 255 มีจำนวนวันฝนตก 242 มีพื้นที่ได้รับประโยชน์จากการปฏิบัติการฝึกทดสอบ
และผลกระทบปฏิบัติตามเวลาที่กำหนดโดยปฏิบัติตามแผนงานพัฒนาศักยภาพการจัดการทรัพยากรทางน้ำและลดภาวะแล้งแล้ง

คำถามข้อที่ 3
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีนโยบายที่จะจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติตามแผนงานในเขตพื้นที่
จังหวัดอุบลราชธานีหรือไม่ หากมีดำเนินการจัดตั้งเองใด และครบทุกในพื้นที่ใดบาง และปัจจุบัน
เครื่องบินที่ใช้ในการดำเนินการปฏิบัติตามแผนงานลงมายังสถานที่สำหรับใช้งานและสถานที่สำหรับใช้งาน
เพียงพอหรือไม่มากพอ มีอายุใช้งานนานเท่าใด และมีการจัดการซ่อมบำรุงหรือไม่ และ
ประชาชนจะสามารถเข้าถึงการบริหารได้อย่างไร นอกจากรายละเอียด

คำตอบข้อที่ 3
3.1 กรอบผลงานและการบินเกษตรฯ จะเรียนว่ามีการจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติตามแผนงานวันออก
ฉลองเหนือตอนล่าง อุบลราชธานีรับฟังช่องในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง ในวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง อุดรธานี
ได้แก่ อุบลราชธานีรับฟังช่องในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง ในวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง ได้แก่ หน่วยปฏิบัติการฝนหลวง จังหวัดบุรีรัมย์ สุรินทร์
นครราชสีมา และจังหวัดอุบลราชธานี

๓.๒ เครื่องบินที่ใช้ปฏิบัติงาน ประจำปี ๒๕๖๓ ประกอบด้วย

เครื่องบินกรมฝนหลวงและการบินเกษตร แบบปีกตรึงจำนวน ๓๒ ลำ ใช้สนับสนุน
การปฏิบัติการฝนหลวงเมฆอุ่น ประกอบด้วย

๑. เครื่องบิน CN-๒๓๕ มีน้ำหนักบรรทุกสารฝนหลวง ๒,๐๐๐ กิโลกรัม จำนวน ๒ ลำ
๒. เครื่องบิน Casa มีน้ำหนักบรรทุกสารฝนหลวง ๑,๐๐๐ กิโลกรัม จำนวน ๑๕ ลำ
๓. เครื่องบิน Cessna Caravan มีน้ำหนักบรรทุกสารฝนหลวง ๗๐๐ กิโลกรัม
จำนวน ๑๒ ลำ

๔. เครื่องบิน Super King Air จำนวน ๓ เครื่อง ใช้สำหรับปฏิบัติการฝนหลวงเมฆเย็น
โดยติดตั้งอุปกรณ์วิทยาศาสตร์ เพื่อใช้ตรวจวัดสารประกอบทางอุตุนิยมวิทยา และสำหรับการวิจัย
และพัฒนาเทคโนโลยีฝนหลวง

เครื่องเฮลิคอปเตอร์ จำนวน ๘ ลำ ใช้สำหรับบินสนับสนุนการปฏิบัติงานของ
ศูนย์ปฏิบัติการฝนหลวง ทั้ง ๗ ศูนย์ และใช้ในการบินสำรวจพื้นที่เพื่อวิเคราะห์ประกอบการวางแผน
ในการปฏิบัติการฝนหลวงการบินสำรวจและประเมินผลการปฏิบัติการฝนหลวงและพื้นที่การเกษตร
รวมทั้งติดตามสถานการณ์น้ำในพื้นที่ต่าง ๆ

ซึ่งกรมฝนหลวงและการบินเกษตรวางแผนการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติตามแผนงานอนุมูล (Caravan) (Caravan) (Casa) (CN) และอากาศยานแบบเฮลิคอปเตอร์ ในจำนวนที่กำหนดไว้ในแผนงานฯลฯ โดยมีอายุการใช้งานของเครื่องบินแบบปีกตรึง
<table>
<thead>
<tr>
<th></th>
<th>Caravan</th>
<th>Casa</th>
<th>CN</th>
<th>Super King Air</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr>
<td rowspan="3"></td>
<td>☐</td>
<td>☐</td>
<td>☐</td>
<td>☐</td>
</tr>
<tr><td>☐</td>
<td>☐</td>
<td>☐</td>
<td>☐</td>
</tr><tr><td>☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ☐ ⬆️</td>
<td colspan="4">☐ ☐ ☐ ✓ 🔵 <figcaption>และเครื่องเฮลิคอปเตอร์ มีอายุการใช้งานของ อู่ระหว่าง 1 บาท =3 บาท</figcaption>

การซ่อมเครื่องยนต์แต่ละแบบจะกำหนดไว้ไม่เหมือนกัน ขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของบริษัทผู้ผลิต แต่โดยทั่วไปจะไม่แตกต่างกันมาก คือการกำหนดแผนการตรวจซ่อมใหญ่ โดยการนับจำนวนชั่วโมงการทำงานของเครื่องยนต์ (Operating Hours) หรือเวลาตามปีปฏิทิน (Calendar Time) แล้วแต่อย่างใด จะถึงกำหนดก่อน ตัวอย่างเช่น เครื่องยนต์ Aerial ๑D๑ กำหนดเวลาการตรวจซ่อมใหญ่ไว้ที่จำนวน ๓,๐๐๐ ชั่วโมง หรือครบอายุ ๑๕ ปี สมมุติว่า ขณะนี้มีเครื่องยนต์ติดตั้งใช้งานอยู่กับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ ซึ่งมีจำนวนชั่วโมงการใช้งานปัจจุบันอยู่จำนวน ๑,๐๐๐ ชั่วโมง แต่ติดตั้งอยู่กับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ ซึ่งมีอายุการใช้งานครบ ๑๕ ปี แล้ว จะต้องทำการตรวจซ่อมใหญ่ (Overhaul) และหลังจากกลับจากซ่อมใหญ่แล้วสามารถใช้งานต่อไปอีก ๓,๐๐๐ ชั่วโมง หรือ ๑๕ ปี เหมือนเดิม หรือกรณี มีเครื่องยนต์ที่ติดตั้งบนเครื่องเฮลิคอปเตอร์ เมื่อ ๕ ปีที่แล้ว แต่มีชั่วโมงการทำงานของเครื่องยนต์ครบจำนวน ๓,๐๐๐ ชั่วโมง ก็ต้องทำการตรวจซ่อมใหญ่ (Overhaul) และภายหลังจากซ่อมใหญ่แล้ว ก็สามารถใช้งานต่อไปได้อีก จำนวน ๓,๐๐๐ ชั่วโมง หรือระยะเวลา ๑๕ ปี สุดแต่อย่างใด จะถึงก่อนกัน

นอกจากนี้ กรมฝนหลวงและการบินเกษตรยังมีการบูรณาการร่วมกับเหล่าทัพ ใน การสนับสนุนเครื่องบินในการปฏิบัติการฝนหลวงด้วย และประชาชนจะสามารถเข้าถึงการบริการได้ผ่านได้ โดยเข้าพบกับหน่วยปฏิบัติการฝนหลวงในพื้นที่ หรือ Facebook : กรอบฝันหลวงและการบินเกษตร
ทวิตเตอร์ : DRRAA7 อินสตาแกรม :DRRAA.PR และ LINE Official : @drraa