กระทู้ถามแยกเฉพาะที่ ๑๔๔/ว.

เรื่อง การแก้ไขปัญหาปล่อยน้ำเสียลงสู่ทะเล แม่น้ำลำคลอง

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ดังต่อไปนี้

ทะเลบางขุนเทียนมีชื่อเสียงเรื่องปูมากที่สุด ทั้งปูม้า ปูขาว ปูดำ และปูแสม เป็นชุมชนต้นแบบการอนุรักษ์ แต่ทะเลบางขุนเทียนไม่ได้มีทะเลสวยน้ำใสเหมือนหาดอื่น ๆ จึงทำให้ถูกละเลยจากภาครัฐให้กลายเป็นทะเลที่รับน้ำเสียจากกรุงเทพมหานครและจังหวัดโดยรอบ โดยเฉพาะโรงงานอุตสาหกรรมและหมู่บ้านจัดสรรที่ไม่มีการบำบัดน้ำเสียแล้วปล่อยลงทะเล แต่คนในพื้นที่ก็ก็พยายามนำเสนอมวลความเข้มแข็งของชุมชน เพื่อประชาสัมพันธ์ให้สังคมภายนอกรู้ว่า บางขุนเทียนมีความสำคัญด้านแหล่งผลิตอาหารทะเลที่ขนส่งเข้ากรุงเทพมหานครได้ใกล้ที่สุด ในอดีตประชาชนผู้ประกอบการประมงประกอบอาชีพเลี้ยงกุ้ง ฮอย ปู ปลาทะเล ประชาชนในพื้นที่เคยมีรายได้สูงถึงสองแสนบาทต่อเดือน เพราะสัตว์ทะเลของบางขุนเทียนมีสัตว์น้ำจำนวนมากจนส่งออกไปขายทั่วประเทศและต่างประเทศ แต่หลังจากปี ๒๕๓๕ พื้นที่บางขุนเทียนกลายเป็นแหล่งรับน้ำเสียของภาคอุตสาหกรรม ซึ่งการระบายน้ำได้ทำลายทรัพยากรอันมีค่าจนต้องลดปริมาณการลงทุนเลี้ยงสัตว์ลง ส่งผลให้รายได้ลดลง ทั้งนี้ เนื่องจากโรงงานทั้งโรงงานชุบโครเมียม ฟอกสี อ้อมสี มีการปล่อยน้ำเสียและกลิ่นเน่าเหม็นทำให้สัตว์น้ำทั้งหลายตายจนกลายเป็นมลพิษ ส่งผลกระทบให้ประชาชนผู้ประกอบการประมงที่มีรายได้อย่างพอเพียงต้องสูญเสียอาชีพดั้งเดิม จึงขอเรียนถามว่า

๑. รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีแนวทางหรือมาตรการที่ช่วยเหลือประชาชนผู้ประกอบการประมงให้กลับมาทำรายได้อร่อยไม่ อย่างไร หากพบรายงานฉะเชิงเทรา

๒. รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีนโยบายจะแก้ไขปัญหาของภาคอุตสาหกรรมที่ปล่อยน้ำเสียลงสู่ทะเล แม่น้ำลำคลอง หรือไม่ อย่างไร หากพบรายงานฉะเชิงเทรา

ขอคำตอบในห้องกระทู้ถาม

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
นายชาญโชคยินสวัสดิ์
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร กรุงเทพมหานคร

คำตอบกระทำที่ ๑๔๔/ร.

ของ นายณัฐชา บุญไทยอินสวัสดิ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร กรุงเทพมหานคร
เรื่อง การแก้ไขปัญหาปล่อยน้ำเสียลงสู่ทะเล แม่น้ำ ลำคลอง

ข้าพเจ้า นายวรรธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ขอตอบกระทำที่ถามของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ดังนี้

คำถามข้อที่ ๑
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีแนวทางหรือมาตรการ
ที่ช่วยเหลือประชาชนผู้ประสบการณ์จากแรงงานที่ทำงานในพื้นที่ฉุกเฉินนี้อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อที่ ๑
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง
มีแนวทางหรือมาตรการที่ช่วยเหลือประชาชนผู้ประสบการณ์จากแรงงานในพื้นที่ฉุกเฉินนี้อย่างไร ดังนี้
- เปิดช่องทางให้ชาวประมงและสมาชิกชุมชนชายฝั่ง แจ้งขายสินค้าและบริการผ่านทาง Website และ Facebook Fanpage ของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ตั้งแต่ช่วงเดือนมิถุนายน ที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน เพื่อให้สามารถสร้างรายได้ให้กับชาวประมงเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในช่วงสถานการณ์ การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19
- พื้นฐานระบบนำเวียดชายฝั่งในพื้นที่ทะเลบางขุนเทียน เช่น การปลูกป่าชายเลนเพื่อป้องกัน การกัดเซาะชายฝั่ง เป็นแหล่งพาพันธุ์สัตว์น้ำ และแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำวัยอ่อน รวมทั้งมีการปล่อยพันธุ์ สัตว์น้ำลงสู่ทะเล ได้แก่ ปูทะเล และปลากระพางขาว เพื่อเพิ่มความสมบูรณ์ของทรัพยากรสัตว์น้ำ ในทะเล เพื่อเป็นแหล่งต้นทุนทางทรัพยากรธรรมชาติในการสร้างรายได้ให้กับชาวประมงในพื้นที่

คำถามข้อที่ ๒
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีนโยบายหรือมาตรการแก้ไขปัญหา เกาะอุตสาหกรรมที่ปล่อยน้ำเสียลงสู่ทะเล แม่น้ำ ลำคลอง หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อที่ ๒
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีดำเนินการแก้ไขปัญหาเกาะอุตสาหกรรมที่ปล่อยน้ำเสียลงสู่ทะเล แม่น้ำ ลำคลอง ดังนี้
- ก.จ. ก.อบจ. ก.จ. ก.อบจ. ก.จ.

๒. การใช้กลไกคณะกรรมการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งกรุงเทพมหานคร ซึ่งมี
ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เป็นประธาน และมีผู้แทนจากหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เป็นกรรมการ
เช่น ผู้แทนกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ผู้แทนกรมเจ้าท่า ผู้แทนกรมประมง
ผู้แทนกรมโยธาธิการและผังเมือง ผู้แทนกองทัพเรือ ผู้แทนสำนักงานตำรวจแห่งชาติ และผู้แทน
ภาคประชาชนหรือชุมชนชายฝั่ง เพื่อจัดทำและเสนอนโยบายและแผนการบริหารจัดการทรัพยากร
ทางทะเลและชายฝั่ง และหาแนวทางการแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำ ทะเลเสื่อมโทรม รวมถึงแนวทาง
การฟื้นฟูทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

๓. กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งจัดตั้งเครือข่ายอาสาสมัครพิทักษ์ทะเล (อส.ทล.)
ซึ่งเป็นเครือข่ายภาคประชาชนในการเฝ้าระวังการกระทำที่ทำลายทรัพยากรทางทะเล ซึ่งรวมถึง
การปล่อยน้ำเสียลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติด้วย ปัจจุบันมีสมาชิกเครือข่ายอาสาสมัครพิทักษ์ทะเล
กว่า ๑๖,๐๐๐ คน

๔. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้ติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำทะเลชายฝั่ง
เพื่อติดตามเฝ้าระวังสถานะคุณภาพน้ำทะเลชายฝั่งอย่างต่อเนื่อง มีสถานีตรวจวัดคุณภาพน้ำทะเล
ชายฝั่งบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร จำนวน ๒ สถานี (สถานีชายฝั่ง และห่างฝั่ง ๓ กิโลเมตร)
เป็นประจำปีละ ๔ ครั้ง โดยดำเนินการตรวจวิเคราะห์ปัจจัยคุณภาพน้ำทะเลพื้นฐาน ได้แก่ อุณหภูมิน้ำ
ความเค็ม ความเป็นกรด - ด่าง อากซิเจนละลายน้ำ และวิเคราะห์ปัจจัยคุณภาพน้ำทะเลอื่น ๆ ได้แก่
ปริมาณสารอาหาร คลอโรฟิลล์ เอ และปริมาณแบคทีเรียทั้งหมดในน้ำทะเล

ทั้งนี้ เมื่อได้รับแจ้งปัญหาน้ำเสีย/ทรัพยากรสัตว์น้ำตาย กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง
จะดำเนินการ ดังนี้

๔.๑ จัดเจ้าหน้าที่และทีมนักวิชาการเข้าตรวจสอบและสำรวจพื้นที่เกิดเหตุ สอดถาม
ข้อมูลประกอบเพิ่มเติมจากชาวบ้าน หรือชุมชนใกล้เคียง

๔.๒ ตรวจวัดปัจจัยคุณภาพน้ำทะเลพื้นฐาน เพื่อประเมินสถานภาพน้ำทะเลเบื้องต้น
และเก็บตัวอย่างน้ำทะเลเพื่อนำไปวิเคราะห์ปัจจัยคุณภาพน้ำอื่น ๆ ในห้องปฏิบัติการ

๔.๓ รายงานผลการตรวจวิเคราะห์สถานะคุณภาพน้ำทะเลในพื้นที่นั้น ๆ ต่อชุมชน
หน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อเป็นข้อมูลในการแก้ไขปัญหาและบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเล
ในพื้นที่ต่อไป

๔.๔ ประสานไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน
เพื่อการแจ้งเตือนประชาชน และเกษตรกรที่เลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เพื่อเป็นแนวทางในการป้องกัน
ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น

๖. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้จัดทำแผนแม่บทด้านการจัดการคุณภาพน้ำของประเทศไทย ระยะ ๒๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๖๑ - ๒๕๘๐) โดยกำหนดมาตรฐานการด้านการจัดการน้ำเสียที่เกี่ยวข้องกับการประกอบกิจการอุตสาหกรรม ดังนี้

มาตรการที่ ๑ การป้องกันและลดการเกิดน้ำเสียที่ต้นทาง โดยส่งเสริมให้โรงงานอุตสาหกรรมเป็นอุตสาหกรรมสีเขียวและเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ และป้องกันมลพิษจากการขนส่งทางน้ำ

มาตรการที่ ๒ การควบคุมการระบายน้ำเสียออกสู่สิ่งแวดล้อม
- กำหนดมาตรฐานอัตราการระบายน้ำมลพิษทางน้ำ (Loading) ตามขีดความสามารถในการรองรับมลพิษในแต่ละพื้นที่
- กำหนดให้มีระบบการอนุญาตการระบายน้ำมลพิษ (Permit System)
- ให้หน่วยงานอนุญาตก่อสร้างหรือการประกอบกิจการต้องตรวจและกำกับการจัดการน้ำเสียของแหล่งกำเนิดมลพิษ และต้องดำเนินการควบคุม ตรวจสอบและบังคับใช้กฎหมายกับแหล่งกำเนิดมลพิษอย่างเข้มงวด

มาตรการที่ ๓ การเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการน้ำเสีย
- กำหนดให้มีการบูรณาการข้อมูลตามนโยบาย Big Data ของรัฐบาล
- จัดทำกฎหมายและกฎระเบียบที่สนับสนุนผลิตภัณฑ์และการบริหารที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมที่มีส่วนในการลดมลพิษและการจัดการมลพิษทางน้ำ
- กำหนดเงื่อนไขในการนำหลักประกันไปใช้ในการแก้ไขปัญหาในกรณีมีเหตุฉุกเฉินหรืออุบัติภัยทางน้ำหรือฝืนฝืนที่ได้รับผลกระทบ
- กำหนดหลักสูตรการศึกษาด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมในทุกระดับ

๗. ในอนาคต กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมควบคุมมลพิษ จะกำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำมลพิษทางน้ำตามปริมาณมลพิษที่ระบายออกแทนความเข้มข้นของมลพิษ โดยพิจารณาตามขีดความสามารถในการรองรับมลพิษในแต่ละพื้นที่ ปัจจุบันอยู่ระหว่างการศึกษาระบบนอนุญาตระบายน้ำมลพิษ ซึ่งเป็นการควบคุมปริมาณการระบายน้ำมลพิษจากแหล่งกำเนิดมลพิษนอกเหนือจากการควบคุมด้วยคำความเข้มข้นของมลพิษในน้ำเสีย รวมถึงการนำมาตรการทำเศรษฐศาสตร์ในหลากหลายผู้ก่อนมลพิษเป็นผู้จำหน่ายมาใช้ควบคู่ ซึ่งเป็นมาตรการแรงใจสำหรับผู้ประกอบการในการลดปริมาณการแสดงผล และสามารถควบคุมปริมาณการแสดงผลจากแหล่งกำเนิดได้อย่างมีประสิทธิภาพ