กระทู้ถามที่ ๑๔๘ ร.

สภาผู้แทนราษฎร

๒๔ กรกฎาคม ๒๕๖๓

เรื่อง ขอให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แก้ปัญหาช้างป่าสร้างความเสียหายแก่พืชผลทางการเกษตรของราษฎร ในพื้นที่หมู่ที่ ๓ ตำบลป่ายุบใน อำเภอวังจันทร์ จังหวัดระยอง

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ดังต่อไปนี้

ด้วยระหว่างคืนวันที่ ๒๑ - ๒๔ กรกฏาคม ๒๕๖๓ ที่ผ่านมา เกิดเหตุการณ์ช้างป่า จำนวน ๓ – ๕ เชือก เข้าทำลายต้นปาล์มกว่า ๑๐๐ ต้น ในพื้นที่หมู่ที่ ๓ ตำบลบ่ายุบใน อำเภอวังจันทร์ จังหวัดระยอง สร้างความเสียหายแก่ราษฎรเป็นอย่างมาก อีกทั้งยังสร้างความหวาดกลัวแก่ราษฎรที่ประกอบอาชีพตัดยางพาราหวาดวิตกไม่กล้าตัดยางยามค่ำคืน จึงขอเรียนถามว่า

๑. ช้างป่าโขลงนี้เป็นช้างป่าจากพื้นที่ป่าเพื่อการอนุรักษ์เขตใด เดินทางมาจากป่าตั้งแต่มื่อใด มีเส้นทางเดินอย่างใด เหตุใดจึงมาพักเป็นช้างประจำถิ่นที่นี่ และเมื่อใดจึงจะกลับพื้นที่ป่าเพื่อการอนุรักษ์ ขอทราบรายละเอียด

๒. ช้างโขลงดังกล่าวได้ทำความเสียหายต่อพืชผลทางการเกษตรและทรัพย์สินอะไรบ้าง การตรวจทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชได้จ่ายค่าเยียวยา ค่าซัดเชยความเสียหายอย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๓. การตรวจทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มีแผนการแก้ไขปัญหาช้างป่าออกจากพื้นที่หมู่ที่ ๓ ตำบลบ่ายุบใน อำเภอวังจันทร์ จังหวัดระยองหรือไม่ อย่างไร และมีแผนการอภัยพึ่งช้างป่าโขลงนี้เพื่อป้องกันความเสียหายในระหว่างอภัยหรือไม่ อย่างไร

**4. การตรวจสอบกรณีและการส่งเสริมโดยกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มีแผนการจัดตั้งอาสาสมัครปฏิทักษ์ช้างป่าเพิ่มเติม เพื่อช่วยเจ้าหน้าที่ระวังเฝ้าติดตามช้างป่าโขลงนี้หรือไม่ กรอบอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช หากมีการดูแลอาสาสมัครเหล่านี้ เช่น

เครื่องมือสื่อสาร เครื่องแต่งกาย น้ำมันเชื้อเพลิง ค่าอาหารเครื่องดื่ม ค่าป่วยการ ค่าประกันภัยกลุ่ม
หรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

บัญญัติ เจนจันทร์
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคประชาธิปัตย์
จังหวัดระยอง

{"natural_text": "คำตอบกระทำถาวรที่ ๑๔๘ ร.\n\nของ นายบัญญัติ เจนจันทร์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดระยอง\nเรื่อง ขอให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แก้ปัญหาช้างป่าสร้างความเสียหายแก่พืชผล\nทางการเกษตรของราษฎร ในพื้นที่หมู่ที่ ๓ ตำบลป่ายุบใน อำเภอวังจันทร์ จังหวัดระยอง\n\nข้าพเจ้า นายวรรหรุ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม\nขอตอบกระทำถามของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ดังนี้\n\nคำถามข้อที่ ๑\nช้างป่าโขลงนี้เป็นช้างป่าจากพื้นที่ป่าเพื่อการอนุรักษ์เขตใด เดินทางออกจากป่าตั้งแต่เมื่อใด\nมีเส้นทางเดินอย่างใด เหตุใดจึงมาพักเป็นช้างประจำถิ่นที่นี้ และเมื่อใดจึงจะกลับพื้นที่ป่าเพื่อการอนุรักษ์\nของทราบรายละเอียด\n\nคำตอบข้อที่ ๑\nช้างป่าที่พบในพื้นที่อำเภอวังจันทร์เป็นช้างป่าที่มีเส้นทางการเคลื่อนย้ายไปมาระหว่าง\nเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขาอยู่ภายในและอุทยานแห่งชาติเขาชะเมา - เขาวาง ซึ่งเป็นกลุ่มช้างป่า\nที่มีประชากรอยู่ราว ๆ ๓๐-๔๐ ตัว ในบางฤดูกาลได้ออกไปหากินและพักอาศัยนอกพื้นที่ป่าอนุรักษ์\nช้างปากลุ่มดังกล่าวเริ่มพบออกนอกพื้นที่ประมาณปี พ.ศ. ๒๕๕๕ ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๖๐ ได้มี\nฝูงช้างข้ามมาจากภูบริเวณเขาไม้นวล เขากะพง ทำให้มีช้างบางตัวเข้ามารวมกลุ่ม ส่วนช้างป่าฝูงใหญ่\nกลับเข้าป่าอนุรักษ์คาดว่าช้างป่าฝูงดังกล่าวจะหากินอยู่บริเวณนี้ เนื่องจากมีจุดที่เป็นหย่อมป่า\nเหมาะสมสำหรับเป็นที่พักอาศัยและที่หลบภัยนอกป่าอนุรักษ์ ประกอบกับมีแหล่งอาหารสมบูรณ์\nหลากหลาย\n\nสาเหตุหลักของปัญหาช้างป่าออกนอกพื้นที่ป่าอนุรักษ์\n๑. การเพิ่มขึ้นของประชากรช้างป่าในพื้นที่ ปัจจุบันมีช้างป่ากระจายอยู่บริเวณผืนฟ้า\nตะวันออก ราว ๓๖๔ ตัว และมีอัตราการเพิ่มขึ้นร้อยละ ๘.๒ ต่อปี ซึ่งเป็นอัตราการเพิ่มคอนข้างสูง\nแต่อัตราการลดลงน้อยมากเนื่องจากประชากรเสือโคร่ง ซึ่งเป็นสัตว์ป่าที่ควบคุมประชากรช้างป่า\nได้สูญพันธุ์ไปจากกลุ่มบ้านี้ อีกทั้งพฤติกรรมการเคลื่อนย้ายถิ่นของช้างป่า ช้างป่าเจ้าถิ่นจะพลักดัน\nให้ช้างหน่มออกจากพื้นที่ ช้างเพศผู้เมื่อโตเต็มวัย อายุประมาณ ๑๔ ปี จะแยกตัวออกจากโขลง\nและกลับเข้าโขลงเฉพาะช่วงฤดูผสมพันธุ์\n\n๒. กินที่อยู่อาศัยเปลี่ยนสภาพ เกิดการบุกรุกขยายพื้นทำกิน ปาฏกฤษกเปลี่ยนเป็นพื้นที่\nเกษตรกรรม เพื่อปลูกพืชเศรษฐกิจโดยเฉพาะปาล์มน้ำมัน ยางพารา ประชาชนอพยพเข้ามา\nทำการเกษตร ในพื้นที่ปร่อยต่อจนชนเขตป่าอนุรักษ์ พื้นที่รอยต่อบางแปลงมีการออกแบบสารสิทธิ\nทำให้ถินที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติของช้งปลาลด

ซึ่งไม่เหมาะสมกับการเป็นแหล่งอาศัยของช้างป่า และมีถนนตัดผ่านพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ทำให้พื้นที่
ถูกแบ่งเป็นขนาดเล็กลง

๓. แหล่งน้ำและแหล่งอาหารดึงดูดช้างเข้ามาในพื้นที่ เมื่อพื้นที่ป่าลดลง ส่งผลให้แหล่งน้ำเดิม
ลดลง ช้างป่าจึงเข้าไปใช้แหล่งน้ำเพื่อการเก็บรักษาในชุมชนและติดใจรสนชาติของพืชผลทางการเกษตร
เช่น กล้วย ขนุน พุเรียน ลองกอง มะม่วง ข้าวโพด สับปะรด ยอดปาล์มน้ำมัน มะพร้าว เงาะ
ลำใย เป็นต้น และชนิดของพืชเศรษฐกรรม เอื้อให้ช้างนำมาอยู่อาศัย ประชาชนส่วนใหญ่นิยมปลูก
ยางพาราและผลไม้ ซึ่งพืชพันธุ์ดังกล่าวมีสภาพคล้ายป่า ที่เอื้อต่อการหลบซ่อนตัวของช้างป่าในชุมชน

คำถามข้อที่ ๒

ช้างโขลงดังกล่าวได้ทำความเสียหายต่อพืชผลทางการเกษตรและทรัพย์สินอะไรบ้าง กระทรวง
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้จ่ายค่าเยียวยา
ค่าชดเชยความเสียหายอย่างไร ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อที่ ๒

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้ให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยกรณีที่ช้างป่า
เข้าทำลายพืชผลทางการเกษตร ดังนี้

๑. ประสานกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) เพื่อพิจารณาความเสียหาย
อันเนื่องจากช้างป่าเป็นภัยพิบัติ ให้สามารถได้รับความช่วยเหลือตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วย
เงินทดรองราชการ เพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. ๒๕๕๖ ซึ่งกรมป้องกัน
และบรรเทาสารารณภัยได้รับไปดำเนินการตามระเบียบที่เกี่ยวข้องแล้ว

๒. พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรา ๕๙ ระบุว่า
“เงินที่เรียกเก็บได้ตามมาตรา ๕๘ และเงินที่มีผู้บริจาคไม่ต้องนำส่งคลังเป็นรายได้แผ่นดิน และให้
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เก็บรักษาไว้เป็นเงินเพื่อการอนุรักษ์ พื้นฟู และบำรุงรักษา
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และเขตห้ามล่าสัตว์ป่า เพื่อการอนุรักษ์สัตว์ป่าและรักษาไว้ซึ่งแหล่งที่อยู่อาศัย
หรือแหล่งหากินของสัตว์ป่า หรือเพื่อการช่วยเหลือเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบจากสัตว์ป่า” และมาตรา ๖๐
ระบุว่า “เงินตามมาตรา ๕๙ ให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช นำไปใช้จ่ายเพื่อกิจการ
ดังต่อไปนี้ (๘) การช่วยเหลือเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบจากสัตว์ป่า”

ทั้งนี้ การใช้จ่ายเพื่อการช่วยเหลือเยียวยา ตามมาตรา 60 (8) หากพระราชบัญญัติสงวน
และคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 นอกจากนี้ยังไม่สามารถกระทำได้ เนื่องจากปัจจุบันกรมอุทยานแห่งชาติ
สัตว์ป่า และพันธุ์พืช อู่ระหว่างการจัดทำรายงานกฎหมายสำหรับรองตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว

{"natural_text": "หรือไม่ อย่างไร และมีแผนการอพยพช้างป่าโขลงนี้เพื่อป้องกันความเสียหายในระหว่างอพยพหรือไม่\nอย่างไร ขอทราบรายละเอียด\n\nคำตอบข้อที่ ๓\n\nกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มีแผนการจัดการช้างป่าในพื้นที่กลุ่มป่าตะวันออก (ป่ารอยต่อ ๕ จังหวัด) ประกอบด้วย ๖ ยุทธศาสตร์ ๘ กิจกรรมหลัก ๑๔ กิจกรรมย่อย และมี ๒๗ โครงการ โดยแบ่งเป็นการจัดการทั้งในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ และนอกพื้นที่ป่าอนุรักษ์ โดยมีกิจกรรมที่ได้ดำเนินการไปแล้ว ดังนี้\n\n๑. การเร่งดำเนินงานฟื้นฟูป่า พัฒนาแหล่งน้ำ แหล่งอาหาร ทั้งพืชอาหารช้าง ทุ่งหญ้าอาหารช้างและโป่ง ให้มีความอุดมสมบูรณ์ เพื่อดึงช้างป่ากลับสู่ผืนป่าใหญ่ รวมทั้งสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างเจ้านำหน้าที่หน่วยงานรัฐและภาคประชาชน\n\n๒. การพัฒนาพื้นที่แนวขนานชนที่ปัจจุบันช้างป่าใช้เป็นที่อยู่อาศัยทั้งอยู่ประจำและออกมาหากินเป็นครั้งคราวในช่วงฤดูแล้ง ติดตามเส้นทางการเคลื่อนตัวของช้าง สร้างจุดพักช้างในป่าชุมชน เพื่อดึงดูดให้ช้างกลับคืนสู่ป่าใหญ่พัฒนาระบบติดตามและเฝ้าระวังช้างป่า การให้ความรู้ สร้างความเข้าใจให้แก่ชุมชน เรื่องพฤติกรรมของช้างป่าและการปฏิบัติต่อช้าง การอยู่ร่วมกันกับช้างป่า\n\n๓. การสร้างเครือข่ายชุมชนอนุรักษ์ช้างป่า พัฒนาแหล่งน้ำชุมชนแยกจากแหล่งน้ำช้างป่า การปรับเปลี่ยนวิธีการเกษตร สร้างกลุ่มอาสาสมัครเฝ้าระวัง ป้องกัน และแจ้งเตือนภัยจากช้างป่า และเยียวยาผู้ประสบภัยจากช้างป่า\n\nส่วนการอพยพช้างป่าออกจากพื้นที่ไม่อยู่ในแผนการจัดการช้างป่าในพื้นที่กลุ่มป่าตะวันออก (ป่ารอยต่อ ๕ จังหวัด) มีเพียงการเฝ้าระวังและผลักดันช้างป่าออกจากแหล่งซุงชน พื้นที่เกณฑ์ธรรมให้กลับเข้าสู่พื้นที่ป่าอนุรักษ์ เพื่อลดความสูญเสียที่จะเกิดขึ้น โดยในแผนปฏิบัติงานและแผนการใช้จ่ายเงิน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๓ เฉพาะบนยุทธศาสตร์สร้างการเติบท้อยางยั่งยืน อนุรักษ์ฟื้นฟู และปกคันการทำลายทรัพยากรธรรมชาติ โครงการที่ ๑ : โครงการรักษาความมั่นคงของฐานทรัพยากรธรรมชาติ กิจกรรมการแก้ไขปัญหาช้างป่าและสัตว์ป่าที่สร้างผลกระทบต่อราษฎรนอกพื้นที่อนุรักษ์สัตว์ป่า พื้นที่กลุ่มป่าตะวันออก (ป่ารอยต่อ ๕ จังหวัด) ได้รับงบประมาณสนับสนุนชุดเคลื่อนที่เร็วผลักดันช้าง จำนวน ๗ คน และปรับปรุงทุ่งหญ้าสำหรับเป็นแหล่งอาหารสัตว์ป่า จากเวลากลางรายการเงินสำรองจำเป็นกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๓ ในกรณีดำเนินโครงการแก้ไขปัญหาช้างปากอกหาคนอกพื้นอนุรักษ์แบบบรรณาการ ธงนี้\n\n-)ปรับปรุงทุ่งหญ้าสำหรับเป็นแหล่งอาหารสัตว์ป่า “,958ไร่\n-.)ปลูกพืชอาหารช้าง \"

๕) สร้างรั้วกันช้างกึ่งถาวร ๔๑ กิโลเมตร

๖) กล้องดักถ่ายภาพอัตโนมัติ (Camera Trap) แบบ Real Time (เครือข่ายโทรศัพท์มือถือ 4G) จำนวน ๑๐๐ ชุด

คำถามข้อที่ ๔

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มีแผนการจัดตั้งอาสาสมัครพิทักษ์ช้างป่าเพิ่มเติมเพื่อช่วยเจ้าหน้าที่ระวังเฝ้าติดตามช้างป่าใกล้ๆนี้หรือไม่
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้มีการดูแลอาสาสมัครเหล่านี้ เช่น เครื่องมือสื่อสารเครื่องแต่งกาย น้ำมันเชื้อเพลิง ค่าอาหารเครื่องดื่ม ค่าป่วยการ ค่าประกันภัยกลุ่มหรือไม่ อย่างไร
ขอทราบรายละเอียด

คำตอบข้อที่ ๔

ที่ผ่านมากรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชไม่ได้รับงบประมาณสนับสนุนสำหรับอาสาสมัครแต่อย่างใด มีเพียงการให้ความช่วยเหลือบุคคลที่มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ให้มีสวัสดิภาพในการปฏิบัติงานและดำรงชีวิตอย่างเหมาะสมผ่านมูลนิธิเพื่อผู้พิทักษ์ป่าและรักษาทะเล และกองทุนต่าง ๆ จากหน่วยงานภายนอกเท่านั้น

ทั้งนี้ เมื่อปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้อนุมัติแนวทางการคัดเลือกและขอรับเงินสนับสนุนของ “เครือข่ายราชการเฝ้าระวังช้างป่าและสัตว์ป่า” เพื่อขอรับการสนับสนุนงบประมาณเงินอุดหนุน ในการดำเนินงานเครือข่ายฯ ในปีงบประมาณ ๒๕๖๓ เครือข่ายละ ๑๐๐,๐๐๐ บาท จำนวนทั้งสิ้น ๑๖๕ เครือข่าย ในพื้นที่ชุมชนที่ประสบปัญหาช้างป่าออกนอกพื้นที่ป่าอนุรักษ์ เพื่อสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างเจ้าหน้าที่กับชุมชน การช่วยเหลืออำนวยความสะดวกและความสะดวกและร่วมกับเจ้าหน้าที่ลาดตรวจเว้น การแจ้งข่าวประชาสัมพันธ์ ให้ข้อมูลประสานงานกับชุมชนและหน่วยงานอื่น ๆ ในการเฝ้าระวังช้างป่าออกนอกพื้นที่ป่าอนุรักษ์ รวมถึงร่วมกับเจ้าหน้าที่ในการสร้างดูแลปรับปรุง พื้นที่ป่าอนุรักษ์ให้มีความอุดมสมบูรณ์ เหมาะสมสำหรับเป็นที่อยู่อาศัยของช้างป่าซึ่งคำของบประมาณเงินอุดหนุน “เครือข่ายราชการเฝ้าระวังช้างป่าและสัตว์ป่า” แต่ไม่ได้รับการพิจารณาสนับสนุนงบประมาณดังกล่าว