# กฎหมาย

## การกำหนดลักษณะของผู้ต้องขัง
- สำหรับการจำแนกลักษณะของผู้ต้องขัง การควบคุมและการแยกคุมขัง และการย้ายผู้ต้องขัง

### พ.ศ. ๒๕๖๓

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗ วรรคหนึ่ง มาตรา ๔๐ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๔๑ แห่งพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. ๒๕๖๐ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมโดยได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการราชทัณฑ์ออกกฎกระทรวงไว้

**ข้อ ๑** ให้ยกเลิกหมวด ๔ การควบคุมผู้ต้องขัง ของส่วนที่ ๒ อำนาจและหน้าที่ เจ้าพนักงานเรือนจำ ข้อ ๓๑, ข้อ ๓๒, ข้อ ๓๓ และข้อ ๓๔ และหมวด ๑ ข้อความทั่วไปของส่วนที่ ๔ การแยกผู้ต้องขัง ข้อ ๔๐, ข้อ ๔๑, ข้อ ๔๒ และข้อ ๔๓ แห่งกฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความในมาตรา ๕๘ แห่งพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พุทธศักราช ๒๔๗๙

### มหวด 1
#### การจำแนกลักษณะของผู้ต้องขัง

**ข้อ 2** ในกรณีของการเรียนจำนวัดให้มีแผนแรงงานที่ระบุในเรือนจำโดยเฉพาะรายบุคคลก่อนที่จะส่งตัวไปรับการอบรม หากไม่มีแผนแรงงานของผู้ต้องขังรายบุคคล

**ข้อ 3** ในกรณีของการเรียนจำนวัดดังต้นเจ้าพนักงานเรือนจำจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งคนปฏิบัติหน้าที่ดำเนินการกลักฉะของผู้ต้องขัง โดยจะต้องเป็นนักจิตวิทยา, นักสังคมสงเคราะห์, เจ้าพนักงานเรือนจำชั้นผ่านการฝึกอบรมด้านการจำแนกลักษณะของผู้ต้องขังจากกรมราชทัณฑ์

เจ้าพนักงานเรือนจำชั้นได้รับการแต่งตั้งตามวรรคหนึ่ง มีหน้าที่ศึกษาและรวบรวมประวัติของผู้ต้องขังแต่ละคนและสังเกตพฤติกรรมของผู้ต้องขังในการใช้ชีวิตในเรือนจำ

**ข้อ 4** การจำแนกลักษณะของผู้ต้องขังให้ดำเนินการดังต่อไปนี้

(1) อันพึงฐานะให้ดำเนินการกลักฉะรองผู้ต้องขัง โดยการจัดชั้นจัดกลุ่มควบคุมและแยกคุมชั้นผู้ต้องขัง

(๒) ขั้นแก้ไข บำบัด พิพากษา และพัฒนาพฤตินิสัยผู้ต้องขังให้กลับตนเป็นคนดี ให้นำข้อมูลจาก (๑) และ (๒)
มาใช้วางแผนเพื่อเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยตัวผู้ต้องขังรายบุคคลให้เหมาะสม
การดำเนินการตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามที่อธิบดีกำหนด

ข้อ ๕ ให้มีคณะทำงานเพื่อจำแนกลักษณะของผู้ต้องขังประจำเรือนจำ ประกอบด้วย
ผู้บัญชาการเรือนจำเป็นประธาน และเจ้าพนักงานเรือนจำซึ่งมีความรู้และความชำนาญในด้านการควบคุม
การศึกษา การฝึกวิชาชีพ การบำบัดรักษา การพัฒนาจิตใจ หรือการสาธารณสุข จำนวนไม่น้อยกว่า
ห้าคน เป็นคณะทำงาน และให้เจ้าพนักงานเรือนจำผู้รับผิดชอบงานจำแนกลักษณะของผู้ต้องขัง
เป็นคณะทำงานและเลขานุการ

การแต่งตั้งคณะทำงานตามวรรคหนึ่ง อาจมีผู้แทนจากหน่วยงานหรือบุคคลภายนอกร่วมเป็น
คณะทำงานด้วยก็ได้

ข้อ ๖ คณะทำงานเพื่อจำแนกลักษณะของผู้ต้องขังมีหน้าที่และอำนาจ ดังต่อไปนี้
(๑) กำหนดแผนการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังรายบุคคล โดยคำนึงถึงประโยชน์ในการจัดชั้น
จัดกลุ่ม ควบคุม แยกคุมขัง เกาะไชย บำบัด พินพู และพัฒนาพฤตินิสัยผู้ต้องขังให้กลับตนเป็นคนดี
และการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยตัวผู้ต้องขัง
(๒) พิจารณาทบทวนและปรับเปลี่ยนแผนการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังรายบุคคล
(๓) ดำเนินการอื่นใดเพื่อประโยชน์ในการจำแนกลักษณะของผู้ต้องขัง

ข้อ ๗ ให้ผู้บัญชาการเรือนจำจัดประชุมคณะทำงานเพื่อจำแนกลักษณะของผู้ต้องขัง
อย่างน้อยเดือนละครั้ง

การประชุมของคณะทำงานต้องมีคณะทำงานมาประชุมไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวน
คณะทำงานทั้งหมด จึงจะเป็นองค์ประชุม

การวินิจฉัยชั่วขาดของที่ประชุมให้ถือเสียงข้างมาก คณะทำงานคนหนึ่งให้มีเสียงหนึ่งใน
การลงคะแนน ถ้าคะแนนเท่ากัน ให้ประธานในที่ประชุมออกเสียงเพิ่มขึ้นอีกเสียงหนึ่งเป็นเสียงชั่วขาด
ความเห็นของคณะทำงานให้เป็นที่สุด

ข้อ ๘ ให้เจ้าพนักงานเรือนจำติดตามผลการปฏิบัติตามแผนการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังรายบุคคล
หลังจากที่ผ่านการจำแนกลักษณะของผู้ต้องขังไปแล้วไม่น้อยกว่าหกเดือน

{"natural_text": "ในกรณีผู้ต้องขังเจ็บป่วย มีโรคประจำตัว หรือมีเหตุจำเป็นจนไม่อาจปฏิบัติตามแผนการปฏิบัติ\nต่อผู้ต้องขังรายบุคคลได้ ผู้บัญชาการเรือนจำอาจสั่งให้งดการปฏิบัติตามแผนดังกล่าวได้จนกว่าจะมี\nการรายงานต่อคณะทำงานตามข้อ ๕ เพื่อพิจารณาทบทวนแผนการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังรายบุคคล\n\nข้อ ๑๐ ให้เรือนจำจัดเก็บข้อมูลการจำแนกลักษณะของผู้ต้องขังเพื่อการสืบค้น โดยให้นำ\nเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ และนำข้อมูลดังกล่าวมาประกอบการพิจารณาการเลื่อนชั้น หรือลดชั้น\nการย้ายผู้ต้องขัง การงานของผู้ต้องขัง การพักการลงโทษ การลดวันต้องโทษจำคุก และการให้\nประโยชน์แก่ผู้ต้องขังอย่างอื่นด้วย\n\nหมวด ๒\nการควบคุมและการแยกคุมขัง\n\nข้อ ๑๑ ใน การควบคุมผู้ต้องขัง ให้ดำเนินการ ดังต่อไปนี้\n\n(๑) กรณีปกติ ให้ผู้บัญชาการเรือนจำสั่งการหรือมอบหมายให้เจ้าพนักงานเรือนจำควบคุม\nตรวจตรา และป้องกันการกระทำความผิดของผู้ต้องขัง รวมถึงการปฏิบัติการอื่น ๆ ตามที่กฎหมาย\nกำหนดให้เป็นหน้าที่และอำนาจของเจ้าพนักงานเรือนจำ ในกรณีที่มีการจ่ายผู้ต้องขังออกไปนอกเรือนจำ\nให้ผู้บัญชาการเรือนจำจัดให้มีเจ้าพนักงานเรือนจำที่เพียงพอเพื่อป้องกันการหลบหนี\n\n(๒) กรณีมีเหตุการณ์ไม่สงบเกิดขึ้น ให้เจ้าพนักงานเรือนจำนำระงับเหตุหรือแก้ไขเหตุการณ์\nพร้อมกับแจ้งให้พัสดีหรือผู้บัญชาการเรือนจำทราบ หากไม่สามารถควบคุมเหตุการณ์โดยกำลังของ\nเจ้าพนักงานเรือนจำเพียงฝ่ายเดียวได้ ให้ประสานขอกำลังเสริมจากพนักงานฝ่ายปกครอง ตำรวจ\nทหาร หรือหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง เพื่อระงับเหตุดังกล่าว และรายงานให้อธิบดีทราบ\n\nข้อ ๑๒ เรือนจำใดมีผู้ต้องขังหญิง ให้เจ้าพนักงานเรือนจำนำหญิงเป็นผู้ควบคุม เว้นแต่\nกรณียเหตุจำเป็น\n\nข้อ ๑๓ ห้ามผู้ต้องขังชายหรือเจ้าพนักงานเรือนจำชายเข้าไปในเขตควบคุมผู้ต้องขังหญิง\nเว้นแต่กรณี ดังต่อไปนี้\n\n(๑) มีเหตุการณ์ไม่สงบเกิดขึ้น ซึ่งจำเป็นต้องเข้าไประงับเหตุ และเมื่อเหตุการณ์เข้าสู่\nภาวะปกติแล้ว ให้เจ้าพนักงานเรือนจำชายออกจากเขตควบคุมผู้ต้องขังหญิงทันที\n\n(๒) การปฏิบัติหน้าที่ตามที่ผู้บัญชาการเรือนจำนอบหมายหรือเพื่อประโยชน์ของทางราชการ\nและต้องเข้าไปในเวลากลางวัน โดยมี

แต่ละประเภทในส่วนที่ได้จัดแบ่ง หากเรือนจำใดโดยเฉพาะไม่สามารถกระทำได้ ให้พยายามแยกคุกขัง
ผู้ต้องขังให้ใกล้เคียงกับการจัดแบ่งสถานที่ของเรือนจำข้างต้นเท่าที่จะกระทำได้

ข้อ ๑๕ ให้ผู้บัญชาการเรือนจำแยกคุมขังผู้ต้องขังในกรณี ดังต่อไปนี้

(๑) ผู้ต้องขังมีพฤติการณ์ที่อาจจะก่อเหตุร้ายหรืออาจจะก่อความไม่สงบเรียบร้อยขึ้นในเรือนจำ
หรือมีเหตุพิเศษอย่างอื่น ให้แยกผู้ต้องขังคนนั้นไปรวมกับผู้ต้องขังประเภทอื่น หรือสถานที่อื่น
ภายในเรือนจำ

(๒) ผู้ต้องขังหลายคนในคดีเดียวกัน ให้แยกผู้ต้องขังแต่ละคนมิให้ปะปนกัน เว้นแต่กรณี
มีเหตุจำเป็น

(๓) ผู้ต้องขังป่วยด้วยโรคติดต่อหรือโรคร้ายที่อยู่ในระดับอันตราย ให้แยกผู้ต้องขังป่วยออกจาก
ผู้ต้องขังคนอื่น

หมวด ๓ การย้ายผู้ต้องขัง

ข้อ ๑๖ ให้อธิบดีย้ายผู้ต้องขังจากเรือนจำนี้ไปอีกเรือนจำนี้ในกรณี ดังต่อไปนี้

(๑) การควบคุมตามอำนาจการคุมขัง

(๒) การบริหารความแออัดภายในเรือนจำ

(๓) การควบคุมตามเพศ สภาพ พฤติการณ์ หรือวัตถุประสงค์ในการพัฒนาพฤตนิสัย
ผู้ต้องขัง

(๔) การดำเนินคดีหรือตามคำขอของส่วนราชการอื่น

(๕) เพื่อประโยชน์อื่นใดของการทางราชการ

การดำเนินการตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามที่อธิบดีกำหนด

ข้อ ๑๗ การย้ายผู้ต้องขังตามข้อ ๑๖ หากเป็นคนต้องขังหรือคนฝากให้ขออนุญาตศาลก่อน เว้นแต่มีเหตุจำเป็นจะย้ายบุคคลดังกล่าวก่อนก็ได้ แต่ต้องรายงานให้ศาลทราบ

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๔๐ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๔๑
แห่งพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. ๒๕๖๐ บัญญัติให้การจัดระบบการจำแนกลักษณะของผู้ต้องขัง
การควบคุมและการแยกคุมขัง และการย้ายผู้ต้องขัง ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวงโดยได้รับ
ความเห็นชอบจากคณะกรรมการราชทัณฑ์ จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

เล่ม ๑๓๗ ตอนที่ ๘๔ ก

หน้า ๓๑
ราชกิจจานุเบกษา

๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๓