# การปฏิบัติต่อผู้ต้องขังซึ่งถูกล่วงละเมิดทางเพศ

## พ.ศ. ๒๕๖๓

### อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗ วรรคหนึ่ง มาตรา ๔๗ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๕๙ แห่งพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. ๒๕๖๐ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมออกกฎกระทรวงไว้ว่า

#### ข้อ ๑ ผู้ต้องขังซึ่งถูกล่วงละเมิดทางเพศ ได้แก่
- (๑) ผู้ต้องขังซึ่งถูกล่วงละเมิดทางเพศจากการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบของเจ้าพนักงานเรือนจำ
- (๒) ผู้ต้องขังหญิงซึ่งถูกล่วงละเมิดทางเพศก่อนกรมราชทัณฑ์รับตัวไว้ ไม่ว่าจะมีการตั้งครรภ์หรือไม่ก็ตาม

#### ข้อ ๒ ในกรณีที่ผู้ต้องขังถูกล่วงละเมิดทางเพศจากการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบของเจ้าพนักงานเรือนจำตามข้อ ๑ (๑) ให้รองเรียนต่อผู้บังคับบัญชาเหนือขึ้นไปจนกว่าจะมีการตั้งครรภ์หรือไม่ก็ตาม

การล่วงละเมิดทางเพศตามวรรคหนึ่ง ให้หมายความเฉพาะกรณีที่เจ้าพนักงานเรือนจำกระทำ การล่วงละเมิดทางเพศต่อผู้ต้องขังโดยตรงในการกระทำความผิดเกี่ยวกับเพศ ตามมาตรา ๒๗๖ มาตรา ๒๗๗ มาตรา ๒๗๘ มาตรา ๒๗๙ มาตรา ๒๘๒ มาตรา ๒๘๓ มาตรา ๒๘๓ ทวิ และมาตรา ๒๘๔ แห่งประมวลกฎหมายอาญา

#### ข้อ 3 ผู้ต้องขังตามข้อ 1 (1) จะร้องเรียนด้วยวาจาหรือโดยทำเป็นหนังสือก็ได้ หากกระทำด้วยวาจาให้ผู้บัญชาการเรือนจำหรือผู้ใดรับมอบหมายชื่อมิใช่ผู้ถูกกล่าวหาเป็นผู้บันทึกคำร้อง

ในคำร้องให้ระบุตัวเจ้าพนักงานเรือนจำผู้กระทำละเมิด พฤติการณ์แห่งการล่วงละเมิดและความเสียหายที่ได้รับเท่าที่จะสามารถระบุได้

การดำเนินการตามข้อนี้ให้รักษาเป็นความลับ

ข้อ ๔ เมื่อผู้บัญชาการเรือนจำหรือผู้บังคับบัญชาเห็นอธิปไตยขึ้นไปชั้นหนึ่งของเจ้าพนักงานเรือนจำ
ซึ่งถูกกล่าวหาว่ากระทำการล่วงละเมิดทางเพศต่อผู้ต้องขังทราบข้อมูลเรียน หรือได้รับคำร้องตามข้อ ๓ และ
ให้ดำเนินการ ดังต่อไปนี้

(๑) จัดแพทย์ พยาบาล หรือเจ้าพนักงานเรือนจำช่วยผ่านการอบรมด้านการพยาบาล
ทำการตรวจร่างกายผู้ต้องขังคนนั้น เพื่อหาร่องรอยการกระทำผิดและเก็บรวบรวมพยานหลักฐาน
โดยเร็วเท่าที่จะกระทำได้ และรายงานไปยังผู้บัญชาการเรือนจำหรือผู้บังคับบัญชาเห็นอธิปไตยขึ้นไปชั้นหนึ่ง
ของเจ้าพนักงานเรือนจำนั้น ในกรณีที่ไม่สามารถดำเนินการได้ ให้ส่งตัวผู้ต้องขังออกไปรับการตรวจ
ที่โรงพยาบาลภายนอก ในกรณีการตรวจร่างกายผู้ต้องขังหญิง ถ้าไม่ใช่แพทย์หรือพยาบาล
ให้เจ้าพนักงานเรือนจำหญิงช่วยผ่านการอบรมด้านการพยาบาลทำการตรวจร่างกาย ทั้งนี้ ผู้ต้องขังหญิง
จะขอให้นำบุคคลใดในเรือนจำอยู่ร่วมในการตรวจด้วยก็ได้

(๒) จัดให้ผู้ต้องขังได้พบนักจิตวิทยาหรือนักสังคมสงเคราะห์โดยทันที ในกรณีที่มีเหตุฉุกเฉินของ
ทำให้ไม่สามารถดำเนินการได้ ให้เจ้าพนักงานเรือนจำให้คำปรึกษาในเบื้องต้นก่อน

ข้อ ๕ เมื่อผู้บัญชาการเรือนจำหรือผู้บังคับบัญชาเห็นอธิปไตยขึ้นไปชั้นหนึ่งของเจ้าพนักงานเรือนจำ
ซึ่งถูกกล่าวหาว่ากระทำการล่วงละเมิดทางเพศต่อผู้ต้องขังได้รับรายงานเกี่ยวกับการล่วงละเมิดทางเพศ
ต่อผู้ต้องขังตามข้อ ๔ (๑) และให้ตรวจสอบข้อเท็จจริง และให้ผู้บัญชาการเรือนจำรายงานอธิบดี
เพื่อส่งเรื่องให้พนักงานอัยการพิจารณาได้ว่าควรจะลงโทษ

ในระหว่างนี้ หากผู้บัญชาการเรือนจำเห็นว่ามีความจำเป็นที่จะต้องคุมครองผู้ต้องขัง ซึ่งถูก
ล่วงละเมิดทางเพศหรือพยาน ให้งดมาตรการรักษาความปลอดภัยตามความเหมาะสม และให้เจ้าพนักงาน
เรือนจำชั่วคราวลงไปทำหน้าที่จนกว่าจะป้องกันไม่ให้มายืนเกี่ยวข้องหรืออยู่แห่งใกล้เคียงกับสถานที่

ข้อ ๖ ในกรณีที่มีผู้ต้องขังหญิงซึ่งตั้งครรภ์เนื่องจากการถูกกล่าวหาล่วงละเมิดทางเพศจากการปฏิบัติ
หน้าที่โดยมิชอบของเจ้าพนักงานเรือนจำตามข้อ ๑ (๑) ให้ผู้บัญชาการเรือนจำจัดแพทย์ พยาบาล
หรือเจ้าพนักงานเรือนจำช่วยผ่านการอบรมด้านการพยาบาลให้คำแนะนำ หรือคำปรึกษา ดูแลสุภาพะ
ทางกายและทางจิต และติดตามอาการอย่างใกล้ชิด โดยอาจแยกคุมขังผู้ต้องขังหญิงคนนั้นไว้ที่
สถานพยาบาลก็ได้

ข้อ ๗ ในกรณีที่มีผู้ต้องขังหญิงซึ่งถูกกล่าวหาล่วงละเมิดทางเพศก่อนที่กรมราชทัณฑ์จะรับฟากไว้ว่าจะมีการตั้งครรภ์หรือไม่มีก่อนตามตามข้อ ๑ (๒) ให้อย่างรวดเร็วจากกรณีเป็นหนึ่งสำหรับผู้บัญชาการ
เรือนจำเพื่อขอรับความช่วยเหลือในการดำเนินการ ดังต่อไปนี้

(๑) จัดแพทย์ พยาบาล เรือนจำช่วยฝ่ายบริหารรอบด้านของการควบคุมโรคและการเฝ้าระวังสุขาภาพทางกายและเวชกรรม

(๓) จัดเจ้าพนักงานเรือนจำให้คำปรึกษาในเบื้องต้นเกี่ยวกับการให้ความช่วยเหลือ
ด้านกฎหมาย สอดถามข้อเท็จจริง หรือขอรับความช่วยเหลือจากหน่วยงานที่มีหน้าที่เพื่อให้มี
การดำเนินการทางกฎหมายต่อไป

การดำเนินการตามวรรคหนึ่ง ให้นำความในข้อ ๔ และข้อ ๖ มาใช้บังคับด้วยโดยอนุโลม

ให้ว่า ณ วันที่ ๒๕ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๓
สมศักดิ์ เทพสุทธิน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม

หมายเหตุ : เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๔๗ วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติ
ราชทัณฑ์ พ.ศ. ๒๕๖๐ บัญญัติว่า ผู้ต้องขังมีสิทธิร้องเรียนเกี่ยวกับการถูกล่วงละเมิดทางเพศจากการปฏิบัติ
หน้าที่โดยมิชอบของเจ้าพนักงานเรือนจำได้ โดยให้ได้รับความคุ้มครองและให้คำปรึกษาในทันที รวมทั้งคำร้อง
ดังกล่าวต้องรักษาเป็นความลับและได้รับการไต่สวนชี้ขาดโดยพนักงานอัยการ ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และ
เงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวง และมาตรา ๕๙ แห่งพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. ๒๕๖๐ บัญญัติว่า
ผู้ต้องขังหญิงซึ่งถูกล่วงละเมิดทางเพศ โดยเฉพาะผู้ที่ตั้งครรภ์จากการถูกล่วงละเมิดดังกล่าว ต้องได้รับคำแนะนำ
หรือคำปรึกษาทางการแพทย์ที่เหมาะสม และต้องได้รับการสนับสนุนการดูแลสุขภาพทางกายและทางจิต
ตามความจำเป็น รวมทั้งการให้ความช่วยเหลือด้านกฎหมายด้วย ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข
ที่กำหนดในกฎกระทรวง จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้