ในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์

## ศาลรัฐธรรมนูญ
- คำวินิจฉัยที่ ๑๖/๒๕๖๓

### เรื่องพิจารณาที่ ๑๔/๒๕๖๒
วันที่ ๓๐ เดือน กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๓

#### ศาลแขวงพระนครใต้
ผู้ร้อง นายสมชาย พึ่งศิลป์
ผู้ถูกฟ้อง นายธนัฎฐ์ สืบเนือง

เรื่อง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๖/๓ มาตรา ๒๒๗ และมาตรา ๒๒๗/๑
ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 3 วรรคสอง มาตรา 4 และมาตรา 29 วรรคสอง หรือไม่

ศาลแขวงพระนครใต้ส่งคำโต้แย้งของจำเลยที่ 2 (นายธีระพันธ์ สุริโยทักษ์) ในคดีหมายเลขดำที่ อ.439/2561 เพื่อขอให้ศาลอัฏฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 212 ข้อเท็จจริงตามหนังสือส่งคำโต้แย้งของจำเลยที่ 2 และเอกสารประกอบ สรุปได้ดังนี้

นายสมชาย พึ่งศิลป์ เป็นโจทย์ มีฟ้อง นายธนัฏฐ์ สืบเนือง ในความผิดอาญาฐานปลอมเอกสารและใช้เอกสารปลอมว่า จำเลยทั้งสองเป็นสามีภริยาและเคยเป็นตัวแทนขายประกันของบริษัท อเมริกันอินเตอร์แนชั่นแนล เอสซีอาร์ส์ จากัด (บริษัท เอไอเอ จากัด) โดยมาวันที่ 15 พฤษภาคม 2556 จากัดสองคนครับข้อความอันเป็นความเท็จลงในใบคำขอเอาประกันชีวิตแล้วนำไปยืนต่อบริษัท เอไอเอ จากัด เพื่อแสดงว่าโจทย์ซึ่งเป็นบิดาของเด็กชายธนัสชัย พึ่งศิลป์

{"natural_text": "และ เด็กหญิงรสิตา พึ่งศิลป์ สมัครใจซื้อกรมธรรม์ประกันชีวิตให้แก่บุตรทั้งสอง โดยที่โจทย์เพียงแต่ลงลายมือชื่อไว้ในเอกสารแบบฟอร์มของบริษัทเพื่อขอรับเงินประกันชีวิตของทรัพยากรของโจทย์ที่เสียชีวิตเท่านั้นโดยจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินค่ากรมธรรม์ประกันชีวิตแทนโจทย์ทั้งที่โจทย์มิได้ร้องขอ แล้วมาเรียกเก็บเงินจากโจทย์ แต่โจทย์ปฏิเสธ เมื่อวันที่ ๑ สิงหาคม ๒๕๕๖ จำเลยทั้งสองร่วมทำบันทึกข้อความอันเป็นเท็จยืนต่อบริษัท เอไอเอ จำกัด เพื่อแสดงว่าโจทย์ประสงค์ยกเลิกการซื้อกรมธรรม์ประกันชีวิตของบุตรทั้งสอง และบริษัทดีนเงินโดยส่งจ่ายเช็กระยะห้ามลูกชิ้นโอยะเป็นผู้รับเงิน จำเลยทั้งสองนำเช็คดังกล่าวมาให้โจทย์ลงลายมือชื่อสลักหลังเพื่อนำเสนอไปเรียกเก็บเงิน แต่โจทย์ไม่ยินยอม การกระทำของจำเลยทั้งสองทำให้โจทย์เสียหาย ทำให้บริษัท เอไอเอ จำกัด หรือบุคคลอื่นหลงเชื่อว่าเอกสารที่จำเลยทั้งสองทำขึ้นเป็นเอกสารที่แท้จริงของโจทย์ ในวันนัดไต่สวนมูลฟ้อง โจทย์ไม่มามาศาล นายโจทย์มาศาลและอ้างตนเองเป็นพยานเข้าเบิกความต่อศาล ศาลมีคำสั่งประทับฟ้อง\n\nจำเลยที่ ๒ โต้แย้งว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๖/๓ มาตรา ๒๒๗ และมาตรา ๒๒๗/๑ ซึ่งห้ามมิให้ศาลรับฟังพยานบอกเล่าและห้ามศาลพิพากษาลงโทษจำเลยจนกว่าจะแน่ใจว่ามีการกระทำผิดจริงและจำเลยเป็นผู้กระทำผิดนั้น การชั่งน้ำหนักพยานบอกเล่าต้องกระทำด้วยความระมัดระวัง และไม่ควรเชื่อพยานหลักฐานนี้โดยลำพังเพื่อลงโทษจำเลยแต่การที่บทบัญญัติดังกล่าวมิใช่บทบังคับเด็ดขาด ยังให้ศาลใช้ดุลพินิจวินิจฉัยชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานทั้งปวงแล้วนำพยานบอกเล่ามาประกอบสำเนาคนได้นี้ ในกรณีนี้ศาลจึงรับฟังพยานโจทย์ซึ่งเป็นพยานบอกเล่าแล้วมีคำสั่งประทับฟ้อง ซึ่งหากจำเลยทั้งสองไม่มีเงินประกันตัวหรือไม่ได้มีการช่วยเหลือจากกองทุนยุติธรรม จะต้องถูกควบคุมตัวและถูกจำกัดเสรีภาพ บทบัญญัติดังกล่าวขัดหรือแย้งต่อหลักนิติธรรม หลักความเสมอภาคและเสรีภาพของบุคคล และหลักการสันนิษฐานว่าผู้ต้องหาหรือจำเลยไม่มีความผิดในคดีอาญาตามรัฐธรรมนูญมาตรา ๓ วรรคสอง มาตรา ๔ และมาตรา ๒๙ วรรคสอง\n\nศาลแขวงพระนครใต้เห็นว่า จำเลยที่ ๒ โต้แย้งว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๖/๓ มาตรา ๒๒๗ และมาตรา ๒๒๗/๑ มัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา ๓ วรรคสอง มาตรา 4 และมาตรา 29 WSSG Zing เป็นการโต้แย้งว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายไทยเกี่ยวข้องกับบทบัญญ

ประเด็นที่ศาลรัฐธรรมนูญต้องพิจารณาเบื้องต้นมีว่า ศาลรัฐธรรมนูญมีอำนาจรับหนังสือส่งคำโต้แย้ง
ของจำเลยที่ ๒ เพื่อขอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๖/๓ มาตรา ๒๒๗ และมาตรา ๒๒๗/๑ ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา ๓ วรรคสอง มาตรา ๔ และมาตรา ๒๙ วรรคสอง ซึ่งบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าวเป็นบทบัญญัติที่ศาลแขวงพระนครใต้
จะใช้บังคับแก่คดี เมื่อจำเลยที่ ๒ โต้แย้งพร้อมด้วยเหตุผลว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว
ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ และยังไม่มีคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในส่วนที่เกี่ยวกับบทบัญญัตนี้มาก่อน
กรณีเป็นไปตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๑๒ วรรคหนึ่ง จึงมีคำสั่งรับไว้พิจารณาวินิจฉัย

ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาคำโต้แย้งของจำเลยที่ ๒ และเอกสารประกอบแล้วเห็นว่า
คดีเป็นปัญหาข้อกฎหมายและมีพยานหลักฐานเพียงพอที่จะพิจารณาวินิจฉัยได้ตามพระราชบัญญัติ
ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. ๒๕๖๑ มาตรา ๕๘ วรรคหนึ่ง
และกำหนดประเด็นที่ต้องพิจารณาวินิจฉัยว่า ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๖/๓
มาตรา ๒๒๗ และมาตรา ๒๒๗/๑ ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา ๓ วรรคสอง มาตรา ๔
และมาตรา ២៩ วรรคสอง หรือไม่

พิจารณาแล้วเห็นว่า รัฐธรรมนูญ มาตรา ٣ เป็นบทบัญญัติ
ในหมวด 1 บาททั่วไป โดยมาตรา 3 วรรคสอง บัญญัติว่า “รัฐสภา คนระบรมนตรี สภา อองค์กรอิสระ
และหน่วยงานของรัฐฯ” มูลปฏิบัตินี้ทำให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ กฏหมาย และหลักนิติธรรม
เพื่อประโยชน์ส่วนรวมของประเทศชาติและความผาสุกของประชาชนโดยรวม" และมาตรา "วรรคหนึ่ง
บัญญัติว่า “ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคของบุคคลย่อมได้รับความคุ้มครอง"
และวรรคสอง บัญญัติว่า “ปวงชนชาวไทยย่อมได้รับความคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญเสมอ"

มาตรา "วรรคสอง เป็นบทบัญญัติในหมวด ” สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย
บัญญัติว่า “ในเค้าอาญาให้มานะฐานไว้ก่อนว่าผู้ใดทำหามาหรือจำเลยไม่มีความผิด และก่อนมีคำพิพากษา
อันถึงที่สุดแสดงว่าบุคคลใดกระทำความผิด จะปฏิบัติต่อบุคคลคนเสียเป็นผู้กระทำความผิดมิติด

ของพยาน บทตัดพยาน และการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐาน โดยเฉพาะการรับฟังพยานบอกเล่า
มีข้อยกเว้นให้การรับฟังพยานมีความยืดหยุ่นมากขึ้น บทบัญญัติมาตรา ๒๒๖/๓ มาตรา ๒๒๗
และมาตรา ๒๒๗/๑ อยู่ในภาค ๕ พยานหลักฐาน หมวด ๑ หลักทั่วไป มาตรา ๒๒๖/๓
กำหนดหลักการของการรับฟังพยานบอกเล่า วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “ข้อความซึ่งเป็นการบอกเล่า
ที่พยานบุคคลใดนำมาเบิกความต่อศาลหรือที่บันทึกไว้ในเอกสารหรือวัตถุอื่นใดซึ่งอ้างเป็นพยานหลักฐานต่อศาล
หากนำเสนอเพื่อพิสูจน์ความจริงแห่งข้อความนั้น ให้ถือเป็นพยานบอกเล่า” วรรคสอง บัญญัติว่า
“ห้ามมิให้ศาสรับฟังพยานบอกเล่า เว้นแต่ (๑) ตามสภาพ ลักษณะ แหล่งที่มา และข้อเท็จจริงแวดล้อม
ของพยานบอกเล่านั้นน่าเชื่อว่าจะพิสูจน์ความจริงได้ หรือ (๒) มีเหตุจำเป็น เนื่องจากไม่สามารถ
นำบุคคลซึ่งเป็นผู้ที่ได้เห็น ได้ยิน หรือทราบข้อความเกี่ยวในเรื่องที่จะให้การเป็นพยานนั้นด้วยตนเอง
โดยตรงมาเป็นพยานได้ และมีเหตุผลสมควรเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมที่จะรับฟังพยานบอกเล่านั้น"
และวรรคสาม บัญญัติว่า “ในกรณีที่ศาลเห็นว่าไม่ควรรับไว้ซึ่งพยานบอกเล่าใด และคู่ความ
ฝ่ายที่เกี่ยวข้องร้องคัดค้านก่อนที่ศาลจะดำเนินคดีต่อไป ให้ศาลจดรายงานระบุนาม หรือชนิดและลักษณะ
ของพยานบอกเล่า เหตุผลที่ไม่ยอมรับ และข้อคัดค้านของคู่ความฝ่ายที่เกี่ยวข้องไว้ ส่วนเหตุผล
ที่คู่ความฝ่ายคัดค้านยกขึ้นอ้างนั้น ให้ศาลใช้ดุลพินิจจดลงไว้ในรายงานหรือกำหนดให้คู่ความฝ่ายนั้น
ยื่นคำแถลงต่อศาลเพื่อรวมไว้ในฐานจำนวน” มาตรา ๒๒๗ กำหนดมาตรฐานการพิสูจน์ในคดีอาญา
วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “ให้ศาลใช้ดุลพินิจวินิจฉัยชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานทั้งปวง อายาฬิกาช้างโทษ
จนกว่าจะแนใจว่ามีการกระทำผิดจริงและจำเลยเป็นผู้กระทำความผิดนั้น” และวรรคสอง บัญญัติว่า
“เมื่อมีความสงสัยตามสมควรว่าจำเลยได้กระทำผิดหรือไม่ ให้ยกประโยชน์แห่งความสงสัยนั้นให้จำเลย”
และมาตรา ๒๒๗/๑ กำหนดหลักการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐาน วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “ในการวินิจฉัย
ชั่งน้ำหนักพยานบอกเล่า พยานชัดทอด พยานที่จำเลยไม่มีโอกาสถามคำถาม การสอบสวนสนวน

{"natural_text": "การรับฟังพยานหลักฐานในคดีอาญา มีหลักการสำคัญว่าพยานหลักฐานทุกชนิดที่มีคุณสมบัติ\nบ่งชี้ถึงข้อเท็จจริงในคดีย่อมรับฟังเป็นพยานหลักฐานในคดีนั้นได้ โดยพยานหลักฐานใดจะรับฟังได้เพียงใด\nขึ้นอยู่กับคุณค่าในเชิงพิสูจน์ข้อเท็จจริงของพยานหลักฐานชนิดนั้น ถ้ามีคุณค่าเชิงพิสูจน์ข้อเท็จจริงมาก\nพยานหลักฐานนั้นจะรับฟังได้มาก ถ้ามีคุณค่าเชิงพิสูจน์ข้อเท็จจริงน้อยพยานหลักฐานนั้นอาจถูกตัดออกไป\nบทบัญญัติมาตรา ๒๒๖/๓ มาตรา ๒๒๗ และมาตรา ๒๒๗/๑ เป็นเครื่องมือในการค้นหาความจริงในคดีอาญา\nที่กำหนดให้ศาลเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการพิสูจน์ความจริง และเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม\nศาลมีอำนาจใช้ดูลพินิจในการแสวงหาข้อเท็จจริงให้ได้ใกล้เคียงความจริงมากที่สุด การรับฟังพยานหลักฐาน\nและบทตัดพยานจึงมิได้เคร่งครัด ศาลสามารถรับฟังพยานวัตถุ พยานเอกสาร หรือพยานบุคคล\nที่สามารถพิสูจน์ความผิดหรือความบริสุทธิ์ของจำเลยในคดีอาญาได้แม้เป็นพยานบอกเล่า ก็ตาม\nโดยมีหลักการสำคัญที่เป็นข้อห้ามในการรับฟังพยานหลักฐานว่า ห้ามมิให้ศาลรับฟังพยานหลักฐาน\nที่เกิดจากการจุงใจ มีคำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกลวง หรือโดยมิชอบประการอื่นเท่านั้น\nสำหรับพยานบอกเล่าอาจจะอยู่ในรูปของพยานบุคคล พยานเอกสาร หรือพยานวัตถุก็ได้\nแต่ต้องแสดงถึงคำกล่าวของประจักษ์พยานที่ได้กระทำไว้นอกศาลและนำมาใช้เป็นพยานหลักฐานในศาล\nโดยที่ไม่ได้นำตัวประจักษ์พยามาเบิกความต่อศาลโดยตรง อย่างไรก็ดี โดยสภาพของพยานบอกเล่า\nมีข้อบกพร่องหรือข้อจำกัดเนื่องจากภาษามนุษย์ไม่สามารถสื่อสารได้มุมบูรณ์ อ้างมีความคลาดเคลื่อน\nขาดเกินหรือเปลืองบน นำหนักของพยานบอกเล่าจึงไม่มั่นคง มาตรา ๒๒๖/๓ จึงห้ามมิให้ศาล\nรับฟังพยานบอกเล่า แต่มิได้ห้ามรับฟังอย่างเคร่งครัด ยังมีข้อยกเว้นไว้ว่าหากเป็นกรณีตามสภาพ\nลักษณะ แหล่งที่มา และข้อเท็จจริงแวดล้อมของพยายามบอกเล่านั้นมันเชื่อว่าจะพิสูจน์ความจริงได้\nหรือมีเหตุจำเป็น เนื่องจากไม่สามารถนำบุคคลซึ่งเป็นผู้ที่ได้เห็น ได้ยิน หรือทราบข้อความเกี่ยว\nในเรื่องที่จะให้การเป็นพยานนั้นดวยตนเองโดยตรงมาเป็นพยานได้ และมีเหตุผลสมควรเพื่อประโยชน์\nแห่งความยุติธรรมที่จะรับฟังพาลายบอกเล่านั้น ให้ศาลรับฟังพาลายบอกเล่าได้ นอกจากนี้ ยังเปิดโอกาส\nให้คู่ความฝ่ายที่เกี่ยวข้องรองคัดค้านในกรณีที่ศาลเห็นว่าไม่ควรรับไวซึ่งพาลายบอกเล่าใด อันเป็นการให้สิทธิ\nคู่ความคัดค้านการรับฟังพาลายบอกเล่าของศาลได้ และเนื่องจากสภาพของพาลายบอกเล่าที่มีนำหนักไม่มั่

ให้ศาลใช้ดุลพินิจวินิจฉัยชั่งนำหนักพยานหลักฐานทั้งปวง อย่าพิพาทายาลงโทษจนกว่าจะแน่ใจว่า
มีการกระทำผิดจริงและจำเลยเป็นผู้กระทำความผิดนั้น หากศาลอ้างมีข้อสงสัยตามสมควรว่าจำเลย
ได้กระทำความผิดหรือไม่ ให้ยกประโยชน์แห่งความสงสัยให้จำเลย ดังนั้น ประมวลกฎหมาย
วิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๖/๓ มาตรา ๒๒๗ และมาตรา ๒๒๗/๑
ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา ๓ วรรคสอง มาตรา ๔ และมาตรา ๒๙ วรรคสอง
หรือไม่

ศาลแขวงพระนครใต้ ส่งคำโต้แย้งของจำเลยที่ ๒ (นายจิรพันธ์ ศรีปัญจากุล) ในคดีหมายเลขดำที่
อ.439/2561 เพื่อขอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๑๒ ข้อเท็จจริง
ตามหนังสือส่งคำโต้แย้งของจำเลยที่ ๒ และเอกสารประกอบสรุปได้ดังนี้

นายสมชาย พึ่งศิลป์ เป็นโจทก์ ยื่นฟ้อง นายรัชนี กาญจนวิเศษ ที่ ๑ และ นายจิรพันธ์
ศรีปัญจากุล ที่ ๒ เป็นจำเลยต่อศาลแขวงพระนครใต้ ในความผิดอาญาฐานปลอมเอกสาร
และใช้เอกสารปลอมว่า จำเลยทั้งสองเป็นสามีภริยาและเคยเป็นตัวแทนขายประกันของ
บริษัท อเมริกันอินเตอร์เนชั่นแนล อัสชัวรันส์ จากัด (บริษัท เอไอเอ จากัด) ต่อมาวันที่
15 พฤษภาคม 2556 จำเลยทั้งสองร่วมกันกรอกข้อความอันเป็นความเท็จลงในใบคำขอ
เอาประกันชีวิตแล้วนำไปยื่นต่อบริษัท เอไอเอ จากัด เพื่อแสดงว่าโจทก์ซึ่งเป็นบิดาของ
เด็กชาย ธนัชชัย พึ่งศิลป์
ระหว่าง