# ข้อบังคับสภาการสาธารณสุขชุมชน

## ว่าด้วยหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการตรวจประเมินและการบำบัดโรคเบื้องต้น การดูแลให้ความช่วยเหลือผู้ป่วย การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค และการวางแผนครอบครัว

พ.ศ. ๒๕๖๓

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๒ วรรคหนึ่ง (๔) (ฐ) และด้วยความเห็นชอบของ สภานายกพิเศษ ตามมาตรา ๒๖ วรรคหนึ่ง (๑) แห่งพระราชบัญญัติวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชน พ.ศ. ๒๕๕๖ คณะกรรมการสภาการสาธารณสุขชุมชนจึงออกข้อบังคับไว้ ดังต่อไปนี้

**ข้อ ๑** ข้อบังคับนี้เรียกว่า “ข้อบังคับสภาการสาธารณสุขชุมชน” ว่าด้วยหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการตรวจประเมินและการบำบัดโรคเบื้องต้น การดูแลให้ความช่วยเหลือผู้ป่วย การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค และการวางแผนครอบครัว พ.ศ. ๒๕๖๓”

ข้อ ๒ ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

### มหวด ๑
#### บาททั่วไป

**ข้อ ๓ ในข้อบังคับนี้**
“การบำบัดโรคเบื้องต้น” มหายความว่า การตรวจประเมินอาการเจ็บป่วย และการบำบัดเบื้องต้น เพื่อแก้ปัญหาการเจ็บป่วย การบาดเจ็บ การบรรเทาความรุนแรงหรืออาการของโรค ให้ผู้ป่วยพ้นจากภาวะการเจ็บป่วยหรือภาวะวิกฤต

“ภาวะวิกฤต” มหายความว่า การเจ็บป่วยที่มีความรุนแรงถึงขั้นที่อาจทำให้ผู้ป่วยถึงแก่ชีวิต หรือพิการได้

*มหวด ๒*
*การตรวจประเมินและการบำบัดโรคเบื้องต้น การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค และการวางแผนครอบครัว*

**ข้อ 4** ผู้ประกอบวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชนให้กระทำการตรวจประเมินและการบำบัดโรค เบื้องต้น ดังนี้
- **4.1** ไข้ตัวร้อน
- **4.2** ไข้และมีผื่นหรือจุด
- **4.3** ปวดท้อง
- **4.4** ท้องผูก

### ข้อบังคับ

- **ข้อบังคับ**

  - ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

- **ข้อบังคับนี้เรียกว่า** "ข้อบังคับสภาการสาธารณสุขชุมชน ว่าด้วยหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการตรวจประเมินและการบำบัดโรคเบื้องต้น"

- **ข้อบังคับนี้มีรายละเอียดดังนี้**

## หมวด ๑

- **บททั่วไป**
  - ข้อ ๑ ในข้อบังคับนี้ "การบำบัดโรคเบื้องต้น" หมายความว่า การตรวจประเมินอาการเจ็บป่วย และการบำบัดเบื้องต้น เพื่อแก้ปัญหาการเจ็บป่วย การบาดเจ็บ การบรรเทาความรุนแรงหรืออาการของโรค ให้ผู้ป่วยพ้นจากภาวะการเจ็บป่วยหรือภาวะวิกฤต
  - ภาวะวิกฤต หมายความว่า การเจ็บป่วยที่มีความรุนแรงถึงขั้นที่อาจทำให้ผู้ป่วยถึงแก่ชีวิต หรือพิการได้

## หมวด ๒

- **การตรวจประเมินและการบำบัดโรครายย่อย**
  - ข้อ ๒ มีรายละเอียดดังนี้
    - ๒.๑ การให้น้ำเกลือผู้ป่วยอาเจียนจากการสูญเสียมูลสมดุลของสารนำในร่างกาย
    - ๒.๒ การฉีดวัคซีน
    - ๒.๓ การทำคลอดปกติในภาวะฉุกเฉิน
    - ๒.๔ การระลึกหัก
    - ๒.๕ เย็บแผลที่ไม่สาหัส และในตำแหน่งที่ไม่เป็นอันตราย
    - (ข้อ ๖) การช่วยฟื้นคืนชีพ
      - (ข้อ ๗) มีรายละเอียดดังนี้
        - ๗.๑ เวชสำหรับสาธารณสุขชุมชน
        - ๗.๒ เวชสำหรับคนพิการ
        - (ข้อ ๘) มีรายละเอียดดังนี้
          - ๘.๑ เวชสำหรับเด็กและแม่
          - (ข้อ ๙) มีรายละเอียดดังนี้
            - ๙.๑ เวชสำหรับคนสูงอายุ

๗.๕ การฟื้นฟูสภาพสาธารณสุขชุมชน

๗.๖ สร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคในงานสาธารณสุขชุมชน

๗.๗ สารารณสุขชุมชนปฐมภูมิ

หมวด ๓
การดูแลให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยหรือผู้รับบริการ

ข้อ ๘ ผู้ประกอบวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชนให้กระทำการดูแลให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยหรือผู้รับบริการ ดังนี้

๘.๑ ให้คำแนะนำผู้ป่วยหรือญาติในการดูแลตนเองในกรณีที่มีอาการไม่ร้ายแรงสามารถให้การดูแลตนเองได้

๘.๒ ให้การดูแลผู้ป่วยในกรณีที่มีอาการที่ต้องได้รับการบำบัดโรคเบื้องต้น โดยอาจต้องให้คำแนะนำในการปฏิบัติตน รวมทั้งการใช้ยาซึ่งต้องมีการติดตามอาการอย่างต่อเนื่อง

๘.๓ ให้การดูแลผู้ป่วยในกรณีที่ได้รับการประเมินอาการและบำบัดโรคเบื้องต้น เพื่อให้ได้รับการบำบัดโรคหรืออาการทุเลาจนเป็นปกติ

ข้อ ๙ การบำบัดโรคเบื้องต้น การดูแลให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยหรือผู้รับบริการ การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค และการวางแผนครอบครัว ให้คำนึงถึงพื้นที่ในชุมชนเป็นหลัก

ข้อ ๑๐ ผู้ประกอบวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชนจะต้องกระทำการตรวจประเมินและการบำบัดโรคเบื้องต้น การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค การวางแผนครอบครัวและการดูแลให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยตามข้อบังคับสาธารณะสาธารณสุขชุมชนว่าด้วยข้อจำกัดและเงื่อนไขในการประกอบวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชน

ข้อ ๑๑ การตรวจประเมินและการบำบัดโรคเบื้องต้น การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค การวางแผนครอบครัวและการดูแลให้ความช่วยเหลือผู้ป่วย ต้องดำเนินการตามมาตรฐานการประกอบวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชน

ข้อ ๑๒ ในกรณีมีความจำเป็นต้องใช้ยาหรือเวชภัณฑ์ที่ไม่ใช่ยา ให้ใช้ได้ตามคู่มือการใช้อยาและเวชภัณฑ์ที่ไม่ใช่ยาที่สำหรับสาธารณสุขชุมชนกำหนด

ข้อ ๑๓ การประกอบวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชนตามข้อบังคับนี้ ต้องมีการบันทึกรายงาน เกี่ยวกับประวัติผู้ป่วยหรือผู้รับบริการ อากาศและการเจ็บป่วย โรค การบำบัดโรคเบื้องต้นหรือการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค หรืออาการทางแผนครอบครัว หรือการดูแลให้มีความช่วยเหลือผู้ป่วย ตามความเป็นจริงและต้องเก็บบันทึกรายงานไว้วางหลักฐาน