# กฎหมาย

## การคัดค้าน การถอดถอน การสิ้นสภาพ และการเพิกถอนผู้ไกล่เกลี่ย
พ.ศ. ๒๕๖๓

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗ วรรคสอง มาตรา ๙ วรรคสี่ และมาตรา ๒๓ วรรคสอง
แห่งพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. ๒๕๖๒ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม
ออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

### ข้อ ๑ ในกฎกระทรวงนี้
"ผู้ไกล่เกลี่ย” มหายความว่า บุคคลซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนและได้รับการแต่งตั้งให้ทำหน้าที่
ในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท

“หน่วยงาน” มหายความว่า หน่วยงานซึ่งดำเนินการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท

"นายทะเบียน” มหายความว่า นายทะเบียนของรัฐซึ่งดำเนินการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท

ข้อ ๒ คู่กรณีอาจคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ยได้ หากเห็นว่ามีเหตุอันควรสงสัยถึงความเป็นกลางหรือ
ความเป็นอิสระของผู้ไกล่เกลี่ยในการปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ไกล่เกลี่ยตามมาตรา ๑๓ โดยให้คู่กรณีนั้น
แจ้งคำคัดค้านเป็นหนังสือหรือด้วยวาจาและระบุเหตุแห่งการคัดค้านต่อนายทะเบียน

ในกรณีที่แจ้งคำคัดค้านเป็นหนังสือ คู่กรณีจะยื่นคำคัดค้านด้วยตนเองต่อหน่วยงาน หรือ
โดยวิธีส่งทางไปรษณีย์ตอบรับ หรือวิธีอื่นใดตามที่หน่วยงานประกาศกำหนดก็ได้

ในกรณีที่แจ้งคำคัดค้านด้วยวาจา ให้หน่วยงานจัดให้มีเจ้าหน้าที่บันทึกคำคัดค้านและเหตุแห่ง
การคัดค้าน พร้อมทั้งให้มีการลงลายมือชื่อผู้คัดค้านไว้เป็นหลักฐาน

การคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ย ให้กระทำก่อนเริ่มกระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท หรือภายในเวลาเดียวกัน
นับแต่วันที่ได้รู้ถึงข้อเท็จจริงที่อาจเป็นเหตุแห่งการคัดค้าน และต้องกระทำก่อนกระบวนการไกล่เกลี่ย
ข้อพิพาทสิ้นสุดลง

ข้อ ๓ เมื่อได้รับคำคัดค้านจากคู่กรณีตามข้อ ๒ เหล่านี้ นายทะเบียนแจ้งผู้ไกล่เกลี่ย
ซึ่งถูกคำคัดค้านทราบ และแจ้งให้ผู้ใกล่เคียงมีหนังสือชี้แจงภายในระยะเวลาที่กำหนด

ให้นายทะเบียนแจ้งผลการพิจารณาให้ผู้กรณีและผู้ใกล่เคียงทราบภายในเวลาที่กำหนด

ในการพิจารณา นายทะเบียนอาจตรวจสอบข้อเท็จจริงเพิ่มเติมได้ตามความเหมาะสม
โดยไม่ผูกพันกับคำคัดค้านหรือพยานหลักฐานของคู่กรณี

ในกรณีที่เห็นว่าคำคัดค้านมีเหตุผลเพียงพอ ให้นายทะเบียนมีคำสั่งให้ผู้ไกล่เกลี่ยพ้นจาก
การปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ไกล่เกลี่ยในข้อพิพาทนั้น และมีคำสั่งแต่งตั้งผู้ใกล่เกลี่ยคนใหม่ปฏิบัติหน้าที่แทน
ผู้ไกล่เกลี่ยซึ่งถูกคัดค้าน เว้นแต่จะได้แต่งตั้งผู้ใกล่เกลี่ยคนใหม่ปฏิบัติหน้าที่แทนแล้ว

ในกรณีที่เห็นว่าคำคัดค้านไม่มีเหตุผลเพียงพอ ให้นายทะเบียนมีคำสั่งยกคำคัดค้านและดำเนิน
กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทต่อไปโดยเร็ว

ข้อ ๔ ในกรณีที่ผู้ไกล่เกลี่ยเห็นว่าตนมีข้อเท็จจริงที่อาจเป็นเหตุอันควรสงสัยถึงความเป็นกลาง
หรือความเป็นอิสระในการปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ใกล่เกลี่ยตามมาตรา ๑๓ ให้แจ้งข้อเท็จจริงดังกล่าว
ต่อนายทะเบียนโดยแสดงเหตุที่ตนอาจถูกคัดค้าน ในการนี้ ผู้ไกล่เกลี่ยว่าอาจขอถอนตัวจากการไกล่เกลี่ย
ข้อพิพาทนั้นได้

ให้นำความในข้อ ๒ วรรคสอง วรรคสาม และวรรคสี่ มาใช้บังคับแก่การแจ้งข้อเท็จจริง
ตามวรรคหนึ่งด้วยโดยอนุโลม

ให้นำความในข้อ ๓ มาใช้บังคับแก่กรณีที่นายทะเบียนได้รับแจ้งจากผู้ไกล่เกลี่ยตามวรรคหนึ่งด้วย
โดยอนุโลม เว้นแต่กรณีที่ผู้ไกล่เกลี่ยขอถอนตัว ให้ดำเนินการต่อไปตามข้อ ๙

ข้อ ๕ เมื่อผู้ไกล่เกลี่ยได้รับแจ้งคำคัดค้านจากนายทะเบียนตามข้อ ๓ วรรคหนึ่ง หรือ
ได้แจ้งข้อเท็จจริงต่อนายทะเบียนตามข้อ ๔ วรรคหนึ่งแล้ว ให้ผู้ใกล่เกลี่ยผู้นั้นหยุดการไกล่เกลี่ย
ข้อพิพาทไว้ก่อน เว้นแต่คู่กรณีประสงค์จะดำเนินการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทย่างต่อเนื่องโดยไม่รอผล
การพิจารณาคำคัดค้าน และผู้ใกล่เกลี่ยไม่ได้ขอถอนตัวจากการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทนั้น ให้คู่กรณีตกลงกัน
เพื่อแต่งตั้งผู้ใกล่เกลี่ยคนใหม่ หากคู่กรณีไม่สามารถตกลงแต่งตั้งผู้ใกล่เกลี่ยได้ คู่กรณีอาจขอให้
นายทะเบียนดำเนินการแต่งตั้งผู้ใกล่เกลี่ยคนใหม่ว่าสำหรับกล่องแต่งตั้งผู้ใกล่เกลี่ยว่าอยู่ปฏิบัติหน้าที่แทน

ในกรณีที่มีการแต่งตั้งผู้ใกล่เกลี่ยคนใหม่ว่าสำหรับปฏิบัติหน้าที่ใกล่เกลียว่าอยู่พิพาทด่านตามวรรคหนึ่ง
ให้ผู้ไกล่เกลี่ยว่าปฏิบัติหน้าที่อยู่ก่อนพ้นจากการปฏิบัติหน้าที่ในข้อพิพาทนั้น

ข้อ ๖ ในระหว่างการดำเนินการไกล่เกลียว่าพิพาทร มีเหตุที่ผู้ใกล่มากกว่ากำหนดจนถึงเวลา

ข้อ ๗ เมื่อได้รับคำขอถอดถอนจากคู่กรณีหรือหน่วยงานตามข้อ ๖ แล้ว ให้นายทะเบียน
แจ้งผู้ไกล่เกลี่ยซึ่งถูกขอถอดถอนทราบโดยเร็ว โดยให้ผู้ไกล่เกลี่ยทำคำชี้แจงเป็นหนังสือพร้อมเอกสาร
หรือหลักฐานยืนยันต่อนายทะเบียนภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำขอถอดถอน และให้นำความในข้อ ๕
มาใช้บังคับด้วยโดยอนุโลม

ในกรณีที่มีการแต่งตั้งผู้ไกล่เกลี่ยคนใหม่เพื่อดำเนินการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทได้อย่างต่อเนื่อง
โดยไม่รอผลการพิจารณาคำขอถอดถอน หากภายหลังปรากฏข้อเท็จจริงว่ามีเหตุอันสมควรถอดถอน
ผู้ไกล่เกลี่ยซึ่งถูกขอถอดถอน ให้นายทะเบียนดำเนินการต่อไปตามข้อ ๑๐

ข้อ ๘ การพิจารณาคำขอถอดถอน นายทะเบียนต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงและรับฟัง
คำชี้แจงของผู้ไกล่เกลี่ย และนายทะเบียนต้องพิจารณาและมีคำสั่งโดยเร็ว ทั้งนี้ ไม่เกินสิบห้าวันนับแต่
วันที่ได้รับคำชี้แจงจากผู้ไกล่เกลี่ยตามข้อ ๗ วรรคหนึ่ง

ในกรณีที่นายทะเบียนดำเนินการตามวรรคหนึ่งแล้ว ไม่ปรากฏเหตุอันสมควรถอดถอนผู้ไกล่เกลี่ย
ให้มีคำสั่งยกคำขอถอดถอนผู้ไกล่เกลี่ยผู้นั้น และปฏิบัติหน้าที่ใกล่เกลี่ยวข้อพิพาทต่อไปได้ เว้นแต่
จะได้แต่งตั้งผู้ไกล่เกลี่ยคนใหม่ปฏิบัติหน้าที่แทนแล้วตามข้อ ๗ วรรคหนึ่ง หรือข้อ ๙ วรรคหนึ่ง
แล้วแต่กรณี

ข้อ ๙ ในกรณีที่ผู้ไกล่เกลี่ยวอล้อนตัวจากการไกล่เกลี่ยวข้อพิพาทดี ให้นายทะเบียนมีคำสั่ง
ให้ผู้ไกล่เกลี่ยวันจากการปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ใกล้เคียงในข้อพิพาทนั้น และมีคำสั่งแต่งตั้งผู้ใกล่มากเสีย
คนใหม่นำปฏิบัติหน้าที่แทนผู้ใกล้เคียงซึ่งอยู่บนตำแหน่งกล่าวโดยเร็ว

การขอถอนตัวของผู้ใกล่มากเคียงตามวรรคหนึ่ง ไม่ถือว่าเป็นการยอมรับข้อเท็จจริงตามเหตุ
แห่งการคัดค้านตามข้อ ๒ วรรคหนึ่ง หรือข้อเท็จจริงที่อาจเป็นเหตุอันควรสงสัยตามข้อ ๔ วรรคหนึ่ง
หรือตามที่คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่าย หรือนายทะเบียนงาน เอาวะเตกรณ์ยกฉันเพื่อขอถอดถอน
ตามข้อ ๖ วรรคหนึ่ง

ข้อ ๑๐ ในกรณีที่ปรากฏข้อเท็จจริงว่ามีเหตุอันสมควรถอดถอนผู้ใกล่มากเคียงจากการเป็นผู้ใกล่มากเคียง
ให้นายทะเบียนมีคำสั่งถอดถอนผู้ใกล่มากเคียงพ้นจากการเป็นผู้ใกล่มากเคียงและสิ้นสุดการปฏิบัติหน้าที่
ใกล่มากเคียงในข้อพิพาทนั้น และแจ้งผลการพิจารณาให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทราบโดยเร็ว ในกรณีนี้ นายทะเบียน
อาจตกเดือนผู้ใกล่มากเคียงจนเป็นลายลักษณ์อักษรด้วยก็ได้

ให้นำความในข้อ ๕ วรรคหนึ่ง มาใช้บังคับแก่กรณีที่คู่กรณีโตกล่าวกันเพื่อแต่งตั้งผู้ใกล่มากเคียง
คนใหม่อย่าให้นายทะเบียนดำเนินการแต่งตั้งด้วยโดยอนุโลม เพื่อปฏิบัติหน้าที่ใกล่มากเคียวข้อพิพาทธ์
นั้นต่อไป

ให้นายทะเบียนมีคำสั่งให้ผู้ไกล่เกลี่ยตามวรรคหนึ่งสิ้นสภาพการเป็นผู้ไกล่เกลี่ยและจำหน่ายชื่อออกจากบัญชีผู้ไกล่เกลี่ย ทั้งนี้ ให้แจ้งผลการพิจารณาและความสำเร็จไปยังผู้ไกล่เกลี่ยภายในห้าวันนับแต่วันที่นายทะเบียนมีคำสั่ง

ผู้ไกล่เกลี่ยซึ่งสิ้นสภาพมีสิทธิยื่นคำร้องขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้ไกล่เกลี่ยใหม่ได้ เมื่อได้รับแจ้งผลการพิจารณาและความสำเร็จแล้ว และเหตุตามวรรคหนึ่งสิ้นสุดลง

ข้อ ๑๒ ผู้ไกล่เกลี่ยว่าถูกเพิกถอนการเป็นผู้ไกล่เกลี่ยได้ ในกรณี ดังต่อไปนี้

(๑) กระทำความผิดฐานฉ้อโกงคู่กรณีหรือบุคคลอื่นซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับข้อพิพาทหรือกระทำความผิดตามมาตรา ๗๑

(๒) กระทำการหรือจัดให้กระทำการใด ๆ ที่เป็นการบังคับ ขู่เข็ญ หลอกลวง หรือกระทำการโดยมิชอบด้วยประการใด ๆ เพื่อให้คู่กรณีทำข้อตกลงระงับข้อพิพาท

(๓) กระทำการจนถูกละเมิดจากการเป็นผู้ใกล่เกลี่ย แล้วมากระทำการจนถูกละเมิดอีกภายในห้าปีนับแต่วันที่นายทะเบียนมีคำสั่งถอดถอนในครั้งก่อน

ให้นายทะเบียนมีคำสั่งเพิกถอนการเป็นผู้ใกล่เกลี่ยและจำหน่ายชื่ออ้างจากบัญชีผู้ใกล่เกลี่ยทั้งนี้ ให้แจ้งผลการพิจารณาและความสำเร็จไปยังผู้ใกล่เกลี่ยภายในห้าวันนับแต่วันที่นายทะเบียนมีคำสั่ง

ผู้ใกล่เกลี่ยซึ่งถูกเพิกถอนมีสิทธิยื่นคำร้องขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้ใกล่เกลี่ยใหม่ได้เมื่อพ้นห้าปีนับแต่วันที่นายทะเบียนมีคำสั่ง

ข้อ ๑๓ ในกรณีที่ผู้ใกล่เกลี่ยเสียหายตามข้อ ๑๑ หรือถูกเพิกถอนการเป็นผู้ใกล่เกลี่ยตามข้อ ๑๒ ในระหว่างการดำเนินการไกล่เกลี่ยว่าพิพาท ให้นำความในข้อ ๕ วรรคหนึ่ง มาใช้บังคับแก่กรณีที่คู่กรณีละเมิดกันเพื่อแต่งตั้งผู้ใกล่มากคนใหม่หรืออย่าให้นายทะเบียนดำเนินการแต่งตั้งด้วยโดยอนุโลม เพื่อปฏิบัติตามหน้าที่ใกล่มากคนใหม่นี้ต่อไป

ข้อ ๑๔ คำสั่งของนายทะเบียนซึ่งสั่งให้ผู้ใกล่มากคนใหม่นำจากปฏิบัติตามหน้าที่หรือยกคำคัดค้านตามข้อ ๓ วรรคหนึ่งหรือวรรคสาม หากข้อ 4 วรรคสาม ส่งเอกสารของตนตามข้อ 8 วรรคสอง ส่งถอดถอนผู้ใกล่มากคนใหม่นี้ต่อไป และข้อ 10 วรรคหนึ่ง ส่งให้ผู้ใกล่มากคนใหม่นี้นำภาพตามข้อ 11 วรรคสอง หากเป็นผู้ใกล่มากคนใหม่นี้ต่อไป มูลค่าของตนตามข้อ 12 เวลาสอง คนใหม่อยู่ภายใต้อนุโลม

ข้อ ๑๕ หากพบว่าด้อยการแต่งตั้งดังกล่าวของนายทะเบียนไม่ได้บังคับแก่องกฤษเตอร์แต่งตั้งดังกล่าวโดยอนุโลม หากปรากฏว่าใครทำอะไรบางอย่างไม่มากพอ จะแสดงว่าคนไหนทำอะไรบางอย่างไม่มากพอ

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๙ วรรคสี่ และมาตรา ๒๓
วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. ๒๕๖๒ บัญญัติให้การคัดค้าน การถอดถอน
การสิ้นสภาพ และการเพิกถอนผู้ไกล่เกลี่ย เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีว่าการ
กระทรวงยุติธรรมกำหนดในกฎกระทรวง จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้