# ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

## เรื่อง กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร :
- การชันสูตรโรคกล่องเสียงและท่อลมอักเสบติดเชื้อในสัตว์ปีก
- ตามพระราชบัญญัติ มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑

### โดย คณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร เห็นสมควรกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร
#### เรื่อง การชันสูตรโรคกล่องเสียงและท่อลมอักเสบติดเชื้อในสัตว์ปีก เป็นมาตรฐานทั่วไป
##### ตามพระราชบัญญัติ มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑

### อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ มาตรา ๑๕ และมาตรา ๑๖

### มีคำสั่งของนายกรัฐมนตรี ลงวันที่ ๒๖ ธันวาคม ๒๕๖๒

### ประกาศ ในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2563
#### ประภาทร โพธสุข
##### รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
###### ปฏิบัติราชการแทน
####### รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

# มาตรฐานสินค้าเกษตร
## การชันสูตรโรคล่องเสียงและท่อลม อักเสบติดเชื้อในสัตว์ปีก
### 1. ขอบข่าย
- มาตรฐานสินค้าเกษตรนี้กำหนดการชันสูตรโรคล่องเสียงและท่อลมอักเสบติดเชื้อในสัตว์ปีก ครอบคลุมทั้งการเก็บและรักษาตัวอย่างสำหรับการชันสูตร การตรวจโรค การแยกแยะและการตรวจสอบเชื้อไวรัส การตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อไวรัส และการตรวจหาการตอบสนองทางภูมิคุ้มกัน

### 2. นิยาม
- ความหมายของคำว่า "มาตรฐานสินค้าเกษตร" มีดังต่อไปนี้

#### 2.1 โรคล่องเสียงและท่อลมอักเสบติดเชื้อในสัตว์ปีก (avian infectious laryngotracheitis;ILT)
- หมายถึง โรคที่มีสาเหตุจากการติดเชื้อ gallid herpesvirus 1 ในกลุ่ม alphaherpesvirus

#### 2.2 สัตว์ปีก (avian) หมายถึง สัตว์ในวงศ์ Phasianidae โดยในมาตรฐานฉบับนี้ครอบคลุมเฉพาะไก่ฟ้า นกกกระทา และนกยูง

#### 2.3 การชันสูตรโรค (diagnosis) หมายถึง การตรวจสอบเพื่อหาสาเหตุหรือหลักฐานชี้แจงจริงของการติดเชื้อไวรัส

#### 2.4 ตัวอย่างควบคุมผลบวก (positive control sample) หมายถึง ตัวอย่างที่มีเชื้อ ส่วนประกอบของเชื้อหรืออนิติบอดีต่อเชื้อ ซึ่งเมื่อนำไปผ่านกระบวนการทดสอบ เช่นเดียวกับตัวอย่างที่ต้องการทดสอบแล้วให้ผลบวก

#### 2.5 ตัวอย่างควบคุมผลลบ (negative control sample) หมายถึง ตัวอย่างที่ไม่มีเชื้อ ส่วนประกอบของเชื้อหรืออนิติบอดีต่อเชื้อ ซึ่งเมื่อนำไปผ่านกระบวนการทดสอบ เช่นเดียวกับตัวอย่างที่ต้องการทดสอบแล้วให้ผลลบ

#### 2.6 รอยโรค (lesion) หมายถึง พยาธิสภาพหรือลักษณะผิดปกติที่ปรากฏในเนื้อเยื่อหรืออวัยวะ

# 3. ข้อกำหนด

การชันสูตรโรคล่องเสียงและท่อลมอักเสบติดเชื้อในสัตว์ปีก ให้เป็นไปตามตารางที่ 1 สำหรับรายละเอียดขั้นตอนการปฏิบัติของแต่ละวิธีอาจแตกต่างกันในห้องปฏิบัติการแต่ละแห่ง และต้องเป็นวิธีชันสูตรที่ประกาศโดยองค์การสุขภาพสัตว์โลก (World Organisation for Animal Health; OIE) หรือเผยแพร่ในวารสารทางวิชาการ ซึ่งเป็นที่ยอมรับระดับระหว่างประเทศ หรือมีการประเมินความใช้งานได้ (validation) เลยๆ มีความไว (sensitivity) และความจำเพาะ (specificity) ในระดับที่ยอมรับได้

## ตารางที่ 1 วิธีการชันสูตรโรคล่องเสียงและท่อลมอักเสบติดเชื้อในสัตว์ปีก
| รายการ | วิธีการชันสูตร |
| --- | --- |
| 1. ตัวอย่างเพื่อการชันสูตร | ตรวจสอบและบันทึกข้อมูลของการเก็บตัวอย่าง และรายละเอียดตัวอย่างที่ได้รับดังนี้ |
|   | 1.1 ตัวอย่างที่ใช้ในการชันสูตรโรคล่องเสียงและท่อลมอักเสบติดเชื้อในสัตว์ปีก |
|   | 1.1.1 สัตว์ปีกป่วย ควรเป็นตัวอย่างสัตว์ปีกที่เริ่มแสดงอาการป่วยในฝูง โดยเก็บตัวอย่างอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างร่วมกัน ดังต่อไปนี้ |
|   |   |   |
|   |   |   |
|   |   |   |
|   |   |   |
|   |   |   |
|   |   |   |
|   |   |   |
|     |     |     |

# วิธีการชันสูตร

## 1. การตรวจพันธุกรรม
- **1.1 การตรวจพันธุกรรมโดยวิธีการเชิงลักษณะ**
  - เหมาะสำหรับสายพันธุ์ที่มีการแพร่กระจายอยู่ในธรรมชาติ เช่น ไก่, มือ, แมลง และพืช
  - ส่วนผสมของซากสัตว์ (เนื้อเยื่อ) จะมีการปรุงเป็นสารละลาย โดยใช้วิธีการกรองผ่านกระดาษอนามัย เพื่อนำผลกรองไปทำการทดลองทางชีววิทยา

- **1.2 การตรวจพันธุกรรมโดยวิธีการเชิงเทคนิค**
  - เหมาะสำหรับสายพันธุ์ที่มีการควบคุมและการตรวจสอบโดยตรง เช่น สัตว์ปีก, สัตว์น้ำ และพืชเศรษฐกิจ
  - ส่วนผสมของซากสัตว์ (เนื้อเยื่อ) จะนำมาทำนายโดยใช้เครื่องยนต์กำมะหยี่ (tissue homogenizer) จากนั้นนำส่วนผสมเหล่านี้ทำการทดลองทางชีววิทยา

## 2. การตรวจโรจน์โรค
- **2.1 การทดสอบประสิทธิภาพของการตรวจโรจน์โรค**
  - เพื่อดูผลตอบสนองของสัตว์ปีก เมื่อมีอาการแสดงโรค ดังต่อไปนี้
    - พฤติกรรมการรักษาของกล้องเลี้ยงและท่อลม รวมกับการพบก้อนหนองสีเหลืองคล้ายเนยแข็ง
    - พบร่องตาอักเสบ
    - บ้านที่กรอบโรคที่พบ เพื่อใช้ประกอบการยืนยันผลการชันสูตรโรค

- **2.2 การตรวจโรจน์โรคโดย**
  - กรองเนื้อเยื่อจากบ้านที่กรอบโรคที่พบ เพื่อประกอบการยืนยันผลการชันสูตรโรค

## 3. การตรวจหาและจำแนกเชื้อไวรัส
- **3.1 การตรวจหาเชื้อไวรัส**
  - โดยการฉีดเชื้อไวรัสเข้าในไข่ไก่ฟัก หรือการเพาะแยกเชื้อในเซลล์เพาะเลี้ยง
    - กร่อนเอ็นเอของเชื้อไวรัส
    - เพิ่มจำนวนดีเอ็นเอเป็นหลายแบบที่จะสามารถตรวจพบได้
    - เอาเกลาดีเอ็นเอด้วยวิธีอิเล็กโทรโฟรีซิส (electrophoresis)
    - อ่านและแปลผลแถบดีเอ็นเอที่แยกได้

- **3.2 การตรวจหาเชื้อไวรัส by polymerase chain reaction (PCR)**
  - **Step:**
    - สกัดดีเอ็นเอของเชื้อไวรัส
    - เพิ่มจำนวนดีเอ็นเอเป็นหลายแบบที่จะสามารถตรวจพบได้
    - เอาเกลาดีเอ็นเอด้วยวิธีอิเล็กโทรโฟรีซิس (electrophoresis)
    - อ่านและแปลผลแถบดีเอ็นเอที่แยกได้

- **3.3 การตรวจหาเชื้อไวรัส histopathology**
  - **Step:**
    - นำตัวอย่างเนื้อเยื่อที่ผ่านกระบวนการรักษาให้มวลสภาพ (fixation) และการทำเตรียมเนื้อเยื่อมวลด้วยฮอร์โมนซึมและไอโอซิน (hematoxylin and eosin; H&E)
    - กรองตัวอย่างเนื้อเยื่อที่ได้ออกจากกล้องจุลทรรศน์ จะพบรอยโรคทางจุลพฤยาธิวิทยา คือ อินคลูชันบอดี้ในนิตเวอร์เคส (intracellular inclusion bodies)

# Title

## Section
- Bullet point

## Table
| Column 1 | Column 2 |
| --- | --- |
| Data 1 | Data 2 |

# หมายเหตุ
- This is a footnote.